6. unmādapratiṣēdhādhyāyaḥ

Adhikarana unmAdapratiShedhAdhyAyaH||6|| (2-3) · Śloka 3

அதாத உந்மாதப்ரதிஷேதஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ| (கத்யஸூத்ரே||௨|| )||௩||

பூதப்ரதிஷேதாதநந்தரமுந்மாதாபஸ்மாரப்ரதிஷேத உச்யதே, சிகித்ஸாஸாமாந்யாத்| தத்ராப்யபஸ்மாராதுந்மாதஸ்ய பூர்வமுபந்யாஸோ பஹுவக்தவ்யத்வாதித்யாஹ- ஸ௦-உந்மாதஸ்ய ப்ரதிஷேத-சிகித்ஸிதஂ, பணிஷ்யாமஃ|

Adhikarana unmAdAH ShaT (1) · Śloka 1

உந்மாதாஃ ஷட் பதக்தோஷநிசயாதிவிஷோத்பவாஃ| |௧|

ஸ௦-ப்ரத்யேகஂ தோஷைஸ்த்ரயஃ ஸாந்நிபாதிக ஆதிஜோ விஷஜஶ்சேதி|

Adhikarana unmAdasya svarUpam (1) · Śloka 1

| உந்மாதோ நாம மநஸோ தோஷைருந்மார்ககைர்மதஃ||௧||

ஸ௦-உந்மாதோ தோஷைஃ-வாதபித்தகபைஃ, உந்மார்ககைஃ-அபதப்ரஸ்திதைஃ, மநஸோ யோ மதஃ ஸ உந்மாதோ நாம ரோக உச்யதே|

Adhikarana unmAdasya nidAnam unmAdasya samprAptiH unmAdasya sAmyAnyaM lakShaNam (2-6) · Śloka 6

அதுநா விஸ்தரேணோத்பத்திக்ரமமுந்மாதாநாமாஹ ஶாரீரமாநஸைர்துஷ்டைரஹிதாதந்நபாநதஃ| விகதாஸாத்ம்யஸமலாத்விஷமாதுபயோகதஃ||௨|| விஷண்ணஸ்யால்பஸத்த்வஸ்ய வ்யாதிவேகஸமுத்கமாத்| க்ஷீணஸ்ய சேஷ்டாவைஷம்யாத் பூஜ்யபூஜாவ்யதிக்ரமாத்||௩|| ஆதிபிஶ்சித்தவிப்ரஂஶாத் விஷேணோபவிஷேண ச| ஏபிர்ஹி ஹீநஸத்த்வஸ்ய ஹதி தோஷாஃ ப்ரதூஷிதாஃ||௪|| தியோ விதாய காலுஷ்யஂ ஹத்வ மார்காந் மநோவஹாந்| உந்மாதஂ குர்வதே, தேந தீவிஜ்ஞாநஸ்மதிப்ரமாத்||௫|| தேஹோ துஃகஸுகப்ரஷ்டோ ப்ரஷ்டஸாரதிவத்ரதஃ| ப்ரமத்யசிந்திதாரம்பஃ|௬|

ஸ௦-ஶாரீரமாநஸைர்தோஷைர்துஷ்டைர்யாவதுபவிஷேண சேதி| ஏபிஃ-அமீபிர்ஹேதுபிஃ, தோஷா ஹதயே ப்ரதூஷிதாஃ ஸந்தோ ஹீநஸத்த்வஸ்ய புஂஸோ புத்தேஃ காலுஷ்யஂ கத்வா ததா சித்தவஹாநி ஸ்ரோதாஂஸி ஹத்வோந்மாதஂ குர்வதே| தேந-உந்மாதேந, தேஹோ புத்திப்ரமாந்நஷ்டஸுகதுஃகோ ப்ரஷ்டஸாரதிரிவ ரதோ ப்ரமதி| அசிந்திதஃ-அநிரூபிதக்ரியஃ, ஆரம்பஃ-உத்யமோ, யஸ்ய ஸ ஏவம்|

Adhikarana 1 vAtonmAdasya lakShaNam (6-10) · Śloka 10

இதி ஸாமாந்யலக்ஷணமுந்மாதஸ்யோக்த்வா பவநாதிஜஸ்ய விஶிஷ்டஂ லக்ஷணமாஹ | தத்ர வாதாத்கஶாங்கதா||௬|| அஸ்தாநே ரோதநாக்ரோஶஹஸிதஸ்மிதநர்தநம்| கீதவாதித்ரவாகங்கவிக்ஷேபாஸ்போடநாநி ச||௭|| அஸாம்நா வேணுவீணாதிஶப்தாநுகரணஂ முஹுஃ| ஆஸ்யாத்பேநாகமோऽஜஸ்ரமடநஂ பஹுபாஷிதா||௮|| அலங்காரோऽநலங்காரைரயாநைர்கமநோத்யமஃ| கத்திரப்யவஹார்யேஷு தல்லாபே சாவமாநதா||௯|| உத்பிண்டிதாருணாக்ஷித்வஂ ஜீர்ணே சாந்நே கதோத்பவஃ| |௧௦|

ஸ௦-வாதாதுந்மாதே ஸதி கஶாங்காதிலக்ஷணஂ ச ஜீர்ணே சாந்நே கதோத்பவ இத்யந்தம்| அஸ்தாநே-அப்ரஸங்கே, ரோதநாதீநி| அஸாம்நா ஔத்தத்யேந, புநஃபுநஃ வேணுவீணாதிவாத்யஸ்யாநுகரணம்|

Adhikarana 2 pittonmAdasya lakShaNam (10-11) · Śloka 11

| பித்தாத்ஸந்தர்ஜநஂ க்ரோதோ முஷ்டிலோஷ்டாத்யபித்ரவஃ||௧௦|| ஶீதச்சாயோதகாகாங்க்ஷா நக்நத்வஂ பீதவர்ணதா| அஸத்யஜ்வலநஜ்வாலாதாரகாதீபதர்ஶநம்||௧௧||

ஸ௦-பித்தாதுந்மாதே ஸதி ஸந்தர்ஜநக்ரோதாதயஃ ஸ்யுஃ| அஸத்யாநாஂ ஜ்வலநாதீநாஂ தர்ஶநம்|

Adhikarana 3 kaphonmAdasya lakShaNam (12-13) · Śloka 13

கபாதரோசகஶ்சர்திரல்பேஹாஹாரவாக்யதா| ஸ்த்ரீகாமதா ரஹஃப்ரீதிர்லாலாஸிங்காணகஸ்ருதிஃ||௧௨|| பைபத்ஸ்யஂ ஶௌசவித்வேஷோ நித்ரா ஶ்வயதுராநநே| உந்மாதோ பலவாந் ராத்ரௌ புக்தமாத்ரே ச ஜாயதே||௧௩||

ஸ௦-கபாதுந்மாதே ஸத்யரோசகாதயஃ ஸ்யுஃ| ததா ராத்ரௌ பலவாந் ஸத்யோ புக்தே ச ஸ்யாத்|

Adhikarana 4 sannipAtonmAdasya lakShaNam (14) · Śloka 14

ஸர்வாயதநஸஂஸ்தாநஸந்நிபாதே ததாத்மகம்| உந்மாதஂ தாருணஂ வித்யாத் தஂ பிஷக் பரிவர்ஜயேத்||௧௪||

ஸ௦-ஆயதநாநி-நிமித்தாநி, ஸஂஸ்தாநாநி-லிங்காநி, ஸர்வாணி த்ரிதோஷவிஷயாண்யாயதநாநி ஸஂஸ்தாநாநி ச யஸ்மிந் ஸந்நிபாதே| ததாத்மகஂ-த்ரிதோஷோத்தம், உந்மாதஂ தாருணஂ-மாரணாத்மகஂ, வித்யாத்| தஂ-உந்மாதஂ, நோபக்ரமேத்|

Adhikarana 5 cittajonmAdasya lakShaNam (15-16) · Śloka 16

அத சித்தஜமுந்மாதஂ வக்தி தநகாந்தாதிநாஶேந துஃஸஹேநாபிஷங்கவாந்| பாண்டுர்தீநோ முஹுர்முஹ்யந் ஹாஹேதி பரிதேவதே||௧௫|| ரோதித்யகஸ்மாந்ம்ரியதே தத்குணாந் பஹு மந்யதே| ஶோகக்லிஷ்டமநா த்யாயந் ஜாகரூகோ விசேஷ்டதே||௧௬||

ஸ௦-தநாதிநாஶேந துஃஸஹேநாபிஷங்கவாநுந்மாதஃ ஸ்யாத்| தேந பாண்ட்வாதிகஃ ஸந்நிதமிதஂ கரோதி| ததா ஶோககிந்நசேதாஃ ஸந் த்யாயந் ஜாகரணஶீலோ விசேஷ்டதே|

Adhikarana 6 viShajonmAdasya lakShaNam (17) · Śloka 17

விஷேண ஶ்யாவவதநோ நஷ்டச்சாயாபலேந்த்ரியஃ| வேகாந்தரேऽபி ஸம்ப்ராந்தோ ரக்தாக்ஷஸ்தஂ விவர்ஜயேத்||௧௭||

ஸ௦-விஷேணோந்மாதே ஶ்யாவவதநஃ ஸ்யாத்| தஂ வர்ஜயேத்-நோபக்ரமேத்|

Adhikarana vAtonmAde cikitsA (18) · Śloka 18

அதாநிலஜ உந்மாதே ஸ்நேஹபாநஂ ப்ரயோஜயேத்| பூர்வமாவதமார்கே து ஸஸ்நேஹஂ மது ஶோதநம்||௧௮||

ஸ௦-அதேதஶ்யுந்மாதலக்ஷணேऽவகதே ஸதி பவநஜோ ய உந்மாதஸ்தஸ்மிந் ஸ்நேஹபாநஂ பூர்வஂ காரயேத்| ஆவதவர்த்மநி த்வநிலே ஸஸ்நேஹஂ மது ஶோதநஂ பூர்வஂ ஸ்நேஹபாநாத் காரயேத்|

Adhikarana kaphapittonmAdayoH cikitsA (19-20) · Śloka 20

கபபித்தபவேऽப்யாதௌ வமநஂ ஸவிரேசநம்| ஸஸ்நிக்தஸ்விந்நஸ்ய பஸ்திஂ ச ஶிரஸஃ ஸவிரேசநம்||௧௯|| ததாऽஸ்ய ஶுத்ததேஹஸ்ய ப்ரஸாதஂ லபதே மநஃ| |௨௦|

ஸ௦-கபபவே பித்தபவே சோந்மாதே ஸ்நிக்தஸ்விந்நஸ்ய நரஸ்ய யதாஸங்க்யஂ வமநஂ விரேசநஂ ச காரயேத்| அபிஶப்தாந்ந கேவலஂ பவநஜேஸ்நேஹபாநமாதௌ, யாவத் கபபித்தோத்தேऽபி கார்யமிதி கமயதி| ததா ச முநிஃ(?)-"உந்மாதஂ ஸ்நேஹபாநேந பூர்வஂ ஸர்வமுபாசரேத்|" இதி| பஸ்திஂ ஶிரஸஃ ஸவிரேசநஂ த்ரிஷ்வப்யுந்மாதேஷு காரயேத்| ததா ச-ஏவஂ, ஶுத்தஶரீரஸ்ய ஸதோ மநஃ ப்ரஸீததி|

Adhikarana evamapyanuvRuttau nAvanA~jjanAdi (20-22) · Śloka 22

| இத்தமப்யநுவத்தௌ து தீக்ஷ்ணஂ நாவநமஞ்ஜநம்||௨௦|| ஹர்ஷணாஶ்வாஸநோத்த்ராஸபயதாடநதர்ஜநம்| அப்யங்கோத்வர்தநாலேபதூபாந் பாநஂ ச ஸர்பிஷஃ||௨௧|| யுஞ்ஜ்யாத்தாநி ஹி ஶுத்தஸ்ய நயந்தி ப்ரகதிஂ மநஃ| |௨௨|

ஸ௦-ஏவமப்யுபக்ராந்த உந்மாதேऽஸ்யாநுபந்தே ஸதி தீக்ஷ்ணஂ நாவநாஞ்ஜநஂ யுஞ்ஜ்யாத், ஹர்ஷணாதி ச| குதஃ ? யஸ்மாதேதாநி கதாநி ஶுத்ததேஹஸ்ய சித்தஂ ப்ரகதிஂ ப்ராபயந்தி|

Adhikarana unmAdAdiharaM hiMgvAdighRutam (22-23) · Śloka 23

| ஹிங்குஸௌவர்சலவ்யோஷைர்த்விபலாஂஶைர்கதாடகம்||௨௨|| ஸித்தஂ ஸமூத்ரமுந்மாதபூதாபஸ்மாரநுத்பரம்| |௨௩|

ஸ௦-ஹிங்க்வாதிபிர்த்விபலிகைர்கதஸ்யாடகஂ கோமூத்ரேண ஸஹ பசேத்| தச்சோபயுக்தஂ பரமமுந்மாதாதிஜித்|

Adhikarana unmAdAdiharaM brAhmIghRutam (23-26) · Śloka 26

| த்வௌ ப்ரஸ்தௌ ஸ்வரஸாத் ப்ராஹயா கதப்ரஸ்தஂ ச ஸாதிதம்||௨௩|| வ்யோஷஶ்யாமாத்ரிவத்தந்தீஶங்கபுஷ்பீநபத்ருமைஃ| ஸஸப்தலாகமிஹரைஃ கல்கிதைரக்ஷஸம்மிதைஃ||௨௪|| பலவத்த்யா ப்ரயுஞ்ஜீத பரஂ மாத்ரா சதுஷ்பலம்| உந்மாதகுஷ்டாபஸ்மாரஹரஂ வந்த்யாஸுதப்ரதம்||௨௫|| வாக்ஸ்வரஸ்மதிமேதாகத் தந்யஂ ப்ராஹ்மீகதஂ ஸ்மதம்| |௨௬|

ஸ௦-ப்ராஹ்மீஸ்வரஸாத்ப்ரஸ்தத்வயஂ கதஸ்ய ப்ரஸ்தஂ வ்யோஷாதிபிஃ கார்ஷிகை ரஜீகதைஃ பக்வஂ பலவத்த்யா-பலஂ ப்ரதமேऽஹ்நி த்விபலஂ த்விதீயேऽஹ்நி த்ரிபலஂ ததீயேऽஹ்நி சதுஷ்பலஂ சதுர்தேऽஹ்நே ததஃ பரஂ சதுஷ்பலமித்யேவஂ, ப்ரயுஞ்ஜீத| தச்சோந்மாதாதிஜித்வந்த்யாஸுதப்ரதஂ வாகாதிகச்சிவஂ ச ப்ராஹ்மீகதஂ ஸ்மதம்|

Adhikarana unmAdAdiharaM kalyANakaM ghRutam (26-31) · Śloka 31

| வராவிஶாலாபத்ரைலாதேவதார்வேலவாலுகைஃ||௨௬|| த்விஸாரிவாத்விரஜநீத்விஸ்திராபலிநீநதைஃ| பஹதீகுஷ்டமஞ்ஜிஷ்டாநாககேஸரதாடிமைஃ||௨௭|| வேல்லதாலீஸபத்ரைலாமாலதீமுகுலோத்பலைஃ| ஸதந்தீபத்மகஹிமைஃ கர்ஷாஂஶைஃ ஸர்பிஷஃ பசேத்||௨௮|| ப்ரஸ்தஂ பூதக்ரஹோந்மாதகாஸாபஸ்மாரபாப்மஸு| பாண்டுகண்டூவிஷே ஶோஷே மோஹே மேஹே கரே ஜ்வரே||௨௯|| அரேதஸ்யப்ரஜஸி வா தைவோபஹதசேதஸி| அமேதஸி ஸ்கலத்வாசி ஸ்மதிகாமேऽல்பபாவகே||௩௦|| பல்யஂ மங்கல்யமாயுஷ்யஂ காந்திஸௌபாக்யபுஷ்டிதம்| கல்யாணகமிதஂ ஸர்பிஃ ஶ்ரேஷ்டஂ புஂஸவநேஷு ச||௩௧||

ஸ௦-வராதிபிஃ கர்ஷப்ரமாணைர்கதப்ரஸ்தஂ பசேத்| தச்சோபயுக்தஂ பூதக்ரஹாதிஷு ஶ்ரேஷ்டஂ பல்யாதிகுணஂ ச| கல்யாணகாக்யமேதத்ஸர்பிஃ புஂஸவநேஷு ச வரம்| அத்ர ச பத்ரைலா-ஸ்தூலைலா|

Adhikarana unmAdAdiharaM mahAkalyANakaM ghRutam (32-34) · Śloka 34

ஏப்யோ த்விஸாரிவாதீநி ஜலே பக்த்வைகவிஂஶதிம்| ரஸே தஸ்மிந் பசேத்ஸர்பிர்கஷ்டிக்ஷீரசதுர்குணம்||௩௨|| வீராத்விமேதாகாகோலீகபிகச்சூவிஷாணிபிஃ| ஶூர்பபர்ணீயுதைரேதந்மஹாகல்யாணகஂ பரம்||௩௩|| பஂஹணஂ ஸந்நிபாதக்நஂ பூர்வஸ்மாததிகஂ குணைஃ| |௩௪|

ஸ௦-ஏப்யோ-வராதிப்யோ, மத்யாதாத்யாநி ஸப்த ஹித்வா, த்விஸாரிவாதீந்யேகவிஂஶதிஂ ஜலே ஷோடஶகுணே ஸ்நேஹாபேக்ஷயா பசேத்யாவத்ஸ்நேஹாச்சதுர்குணஃ க்வாதஃ| தஸ்மிந் ஸ்நேஹசதுர்குணே ரஸே ஸர்பிர்கஷ்டிக்ஷீரசதுர்குணஂ வீராதிபிஃ ஸ்நேஹக்வதிதைஃ பாதிகைஃ கல்கீகதைஃ பசேத்| ஏதந்மஹாகல்யாணகஂ நாம கதஂ பூர்வஸ்மாத்-கல்யாணகாத், குணைரதிரிக்தம்| அத்ர த்விஸாரிவாதிநாஂ பாடாதேவைகவிஂஶதித்வஂ சேத் அதத்குணஸஂவிஜ்ஞாநோऽயஂ பஹுவ்ரீஹிரிதி கஸ்யசித் ப்ராந்திஃ ஸ்யாத்| ஏவஂ ச ஸாரிவாதித்வயஸ்ய க்ரஹணஂ ந ப்ராப்நுயாதித்யேகவிஂஶதிக்ரஹணம்

Adhikarana unmAdAdiharaM mahApaishAcikaM ghRutam (34-38) · Śloka 38

| ஜடிலா பூதநா கேஶீ சாரடீ மர்கடீ வசா||௩௪|| த்ராயமாணா ஜயா வீரா சோரகஃ கடுரோஹிணீ| வயஃஸ்தா ஶூகரீ சத்ரா ஸாதிச்சத்ரா பலங்கஷா||௩௫|| மஹாபுருஷதந்தா ச காயஸ்தா நாகுலீத்வயம்| கடம்பரா வஶ்சிகாலீ ஶாலிபர்ணீ ச தைர்கதம்||௩௬|| ஸித்தஂ சாதுர்திகோந்மாதக்ரஹாபஸ்மாரநாஶநம்| மஹாபைஶாசகஂ நாம கதமேதத்யதாऽமதம்||௩௭|| புத்திமேதாஸ்மதிகரஂ பாலாநஂ சாங்கவர்தநம்| |௩௮|

ஸ௦-ஜடிலாதிபிர்கதஂ பக்வஂ சாதுர்திகாதிநாஶநம்| ஜடிலாமாஂஸீ| பூதநா-ஹரீதகீ| கேஶீ-கந்தமாஂஸீ| சரடீ-பத்மசாரிணீ| மர்கடீ-கபிகச்சூஃ| ஜயா-அரணிகா| வீரா-காகோலீ| சோரகஃ-சண்டா| வயஃஸ்தா-தாத்ரீ| ஶூகரீ-வத்ததாருகஃ| சத்ரா-தாந்யகம்| அதிச்சத்ரா-ஶதபுஷ்பா| பலங்கஷா-லாக்ஷா| மஹாபுருஷதந்தா-ஶதாவரீ| காயஸ்தா-க்ஷீரகாகோலீ| நாகுலீத்வயஂ-ஸர்பாக்ஷீ ஸர்பஸுகந்தா ச| மஹாபைஶாசகஸஂஜ்ஞஂ சாதுர்திகாதிநாஶநம்| ததாऽமததுல்யஂ மஹாகுணத்வாத்| புத்த்யாதிகஂ ஶிஶூநாஂ ச ஸஂவர்தயதி|

Adhikarana unmAdAdiharaM brAhyAdivartiH (38-40) · Śloka 40

| ப்ராஹ்மீமைந்த்ரீஂ விடங்காநி வ்யோஷஂ ஹிங்கு ஜடாஂ முராம்||௩௮|| ராஸ்நாஂ விஷக்நாஂ லஶுநஂ விஶல்யாஂ ஸுரஸாஂ வசாம்| ஜ்யோதிஷ்மதீஂ நாகவிந்நாமநந்தாஂ ஸஹரீதகீம்||௩௯|| காங்க்ஷீஂ ச ஹஸ்திமூத்ரேண பிஷ்ட்வா சாயாவிஶோஷிதா| வர்திர்நஸ்யாஞ்ஜநாலேபதூபைருந்மாதஸூதநீ||௪௦||

ஸ௦-ப்ராஹ்ம்யாதிபிர்கஜமூத்ரபிஷ்டா வர்திஶ்சாயாயாஂ விஶோஷிதா நஸ்யாதிபிருந்மாதஹத்| விஷக்நா-அதிவிஷா| விஶல்யா-லாங்கலீ| நாகவிந்நா-நாகதந்தீ| காங்க்ஷீ-ஸௌராஷ்ட்ரிகா|

Adhikarana unmAdAdiharaM avapIDAdayaH (41-42) · Śloka 42

அவபீடாஶ்ச விவிதாஃ ஸர்ஷாபாஃ ஸ்நேஹஸஂயுதாஃ| கடுதைலேந சாப்யங்கோ த்மாபயேச்சாஸ்ய தத்ரஜஃ||௪௧|| ஸஹிங்குஸ்தீக்ஷ்ணதூமஶ்ச ஸூத்ரஸ்தாநோதிதோ ஹிதஃ| |௪௨|

ஸ-"கல்காத்யைரவபீடஸ்து" (ஹ.ஸூ.அ. ௨௦/௭) இதி கதிதோऽவபீடஃ| தேऽவபீடாஃ ஸர்ஷபதைலயுதா ஹிதாஃ| அப்யங்கஶ்ச ஸர்ஷபதைலேந| ததாऽஸ்ய தத்ரஜஃ-ஸர்ஷபசூர்ணஂ, க்ராணே த்மாபயேத்| ததா ஸூத்ரஸ்தாநோக்தஸ்தீக்ஷ்ணோ தூமோ (அ. ௨௧/௧௭) ஹிங்குநா ஸஹ ஹிதஃ|

Adhikarana unmAdAdiharaM shRugAlAdimUtrAdibhirdhUpAdikam (42-43) · Śloka 43

| ஶகாலஶல்யகோலூகஜலௌகாவஷபஸ்தஜைஃ||௪௨|| மூத்ரபித்தஶகல்லோமநகசர்மபிராசரேத்| தூபதூமாஞ்ஜநாப்யங்கப்ரதேஹபரிஷேசநம்||௪௩||

ஸ௦-ஶகாலாதிமூத்ராதிபிர்தூபாதிகமாசரேத்| அத்ர ஜலௌகாசர்மசடிகா|

Adhikarana vAtakaphAtmake shvagomatsyairdhUpaH (44) · Śloka 44

தூபயேத்ஸததஂ சைநஂ ஶ்வகோமத்ஸ்யைஃ ஸுபூதிபிஃ| வாதஶ்லேஷ்மாத்மகே ப்ராயஃ|௪௪|

ஸ௦-ஏநஂ-சோந்மாதிநஂ, புநஃபுநஶ்ச கோமத்ஸ்யாதிபிஃ ஸுஷ்டு பூதிஂகந்திபிர்தூபயேத்| வாதஶ்லேஷ்மாத்மகே பாஹுல்யேநைஷ உபக்ரமஃ|

Adhikarana pittAtmake tiktakaghRutAdi (44-45) · Śloka 45

| பைத்திகே து ப்ரஶஸ்யதே||௪௪|| திக்தகஂ ஜீவநீயஂ ச ஸர்பிஃ ஸ்நேஹஶ்ச மிஶ்ரகஃ| ஶீதாநி சாந்நபாநாநி மதுராணி லகூநி ச||௪௫||

ஸ௦-பைத்திகே தூந்மாதே திக்தகஂ ஸர்பிர்ஜீவநீயஂ ச ஶஸ்யதே| ததா மிஶ்ரகோ-யமகஃ ஸ்நேஹஃ, ப்ரஶஸ்யதே| ததா ஶிஶிராணி மதுராண்யந்நபாநாநி லகூநி ச ஶஸ்யந்தே|

Adhikarana shirAvyadhAdi (46) · Śloka 46

வித்யேச்சிராஂ யதோக்தாஂ வா தப்தஂ மேத்யாமிஷஸ்ய வா| நிவாதே ஶாயயேதேவஂ முச்யதே மதிவிப்ரமாத்||௪௬||

ஸ௦-ததா ஶிராவ்யதவித்யுக்தாஂ ஶிராஂ வித்யேத்| மேதுரமாஂஸஸ்ய தப்தஂ நிவாதே ஸ்வாபயேச்ச| ஏவஂ கதே ஸதி மதிவிப்ரமாத் முச்யதே|

Adhikarana asalile kUpe prakShepaNAdi (47-52) · Śloka 52

ப்ரக்ஷிப்யாஸலிலே கூபே ஶோஷயேத்வா புபுக்ஷயா| ஆஶ்வாஸயேத்ஸுஹத்தஂ வா வாக்யைர்தர்மார்தஸஂஹிதைஃ||௪௭|| பயாதிஷ்டவிநாஶஂ வா தர்ஶயேதத்புதாநி வா| பத்தஂ ஸர்ஷபதைலாக்தஂ ந்யஸேத்வோத்தாநமாதபே||௪௮|| கபிகச்ச்வாऽதவா தப்தைர்லோஹதைலஜலைஃ ஸ்பஶேத்| கஶாபிஸ்தாடயித்வா வா பத்தஂ ஶ்வப்ரே விநிஃக்ஷிபேத்||௪௯|| அதவா வீதஶஸ்த்ராஶ்மஜநே ஸஂதமஸே கஹே| ஸர்பேணோத்தததஂஷ்ட்ரேண தாந்தைஃ ஸிஂஹைர்கஜைஶ்ச தம்||௫௦|| (த்ராஸயேச்சஸ்த்ரஹஸ்தைர்வா கிராதாராதிதஸ்கரைஃ| ) அதவா ராஜபுருஷா பஹிர்நீத்வா ஸுஸஂயதம்| பாபயேயுர்வதேநைநஂ தர்ஜயந்தோ நபாஜ்ஞயா||௫௧|| தேஹதுஃகபயேப்யோ ஹி பரஂ ப்ராணபயஂ மதம்| தேந யாதி ஶமஂ தஸ்ய ஸர்வதோ விப்லுதஂ மநஃ||௫௨||

ஸ௦-அதவா ஜலவர்ஜிதே கூபே ப்ரக்ஷிப்ய க்ஷுதா ஶோஷயேத்| அதவா தஂ-உந்மாதவந்தஂ, ஸுஹத் தர்மார்தயுதைர்வாக்யைராஶ்வாஸயேத்-ஸாந்த்வயேத்| அதவாऽஸ்ய புத்ராதேர்விநாஶஂ-விகாதஂ, தஂ ப்ரூயாத்| அத்புதாநி வா தஂ தர்ஶயேத்| அதவா கடுதைலேநாப்யக்தஂ பத்வா தமுத்தாநஂ கத்வாऽऽதபே ந்யஸேத்| கபிகச்ச்வா, அதவா தப்தைர்லோஹாதிபிஃ| அதவா சர்மகஶாபிரஹத்ய பத்தஂ ஸந்தமவடே விநிஃக்ஷிபேத்| ஶஸ்த்ராதிவர்ஜிதே த்வகாரே(ऽந்தகாரே) பவநே வா பத்வா விநிக்ஷிபேத்| நநு ச, ஏகஸ்ய ஶூந்யகஹே ஸ்திதிருந்மாதஸ்ய நிதாநமுக்தம்| யச்ச யஸ்ய நிதாநஂ ததேவ தஸ்ய கதஂ சிகித்ஸிதஂ ஸ்யாத் ? நைஷதோஷஃ| ததர்தகாரிபேஷஜத்வாத்| ததர்தகாரிணி ஹி பேஷஜேயதேவ நிதாநஂ ததேவௌஷதம்| யதா,-துச்சதக்தேऽக்நிப்ரதபநம், மதாத்யயே மத்யபாநமிதி| தத்வதிஹாப்யவகந்தவ்யம்| அதவா ஸமுத்பாடிததஂஷ்ட்ரேண ஸர்பேண பாபயேத், தாந்தைர்கஜாதிபிர்வா| ராஜபுருஷா பஹிர்நீத்வா தஂ ஸுஷ்டு யந்த்ரிதஂ கத்வா ராஜாஜ்ஞயா தர்ஜயந்தோ வதேந பாபயேயுஃ| யதோ தேஹதுஃகபயேப்யஃ ஸகாஶாத் பரஂ-அதிஶயேந, ப்ராணபயஂ மதம்| தேந-பயேந, இதஶ்சேதஶ்சித்தஂ விப்லுதமுந்மாதிநஃ ஶமமேதி|

Adhikarana siddhA kriyA prayojyA (53) · Śloka 53

ஸித்தா க்ரியா ப்ரயோஜ்யேயஂ தேஶகாலாத்யபேக்ஷயா| |௫௩|

ஸ௦-இயஂ க்ரியா தேஶாத்யபேக்ஷயா ஸித்தா ப்ரயோஜநீயா

Adhikarana iShTavinAshe tatsadRushaprAptyAdi (53-54) · Śloka 54

| இஷ்டத்ரவ்யவிநாஶாத்து மநோ யஸ்யோபஹந்யதே||௫௩|| தஸ்ய தத்ஸதஶப்ராப்திஸாந்த்வாஶ்வாஸைஃ ஶமஂ நயேத்| |௫௪|

ஸ௦-இஷ்டத்ரவ்யவிநாஶாத் யஸ்ய மாநஸமுபஹந்யதே தஸ்ய தத்ஸதஶா-துல்யா, ப்ராப்திஃ கார்யா| ததா ஸாந்த்வநைஶ்சாஶ்வாஸநைஶ்ச ஶமமுந்மாதிநஂ நயேத்|

Adhikarana kAmAdije tatpratidvandvena shamanam (54-55) · Śloka 55

| காமஶோகபயக்ரோதஹர்ஷேர்ஷ்யாலோபஸம்பவாந்||௫௪|| பரஸ்பரப்ரதித்வந்த்வைரேபிரேவ ஶமஂ நயேத்| |௫௫|

ஸ௦-காமாதிஜாநுந்மாதாந் அந்யோந்யப்ரதிக்ஷைரேபிரேவ-காமாதிபிஃ, ஶமஂ நயேத்|

Adhikarana bhUtAnubandhe bhUtanirdiShTamauShadham (55-56) · Śloka 56

| பூதாநுபந்தமீக்ஷேத ப்ரோக்தலிங்காதிகாகதிம்||௫௫|| யத்யுந்மாதே ததஃ குர்யாத்பூதநிர்திஷ்டமௌஷதம்| |௫௬|

ஸ௦-பூதைஃ-தேவாதிபிஃ பூர்வோக்தைஃ, அநுபந்தஃ-அநுஷங்கஃ, தமநந்தரோக்த ஆகந்தாவுந்மாதே யதீக்ஷேத ததோ பூதப்ரதிஷேதோக்தமௌஷதஂ குர்யாத்| நநு, கதமீக்ஷணஂ கர்துஂ ஶக்யதே ? இதி விஶேஷணத்வாரேண ஹேதுமாஹ-ப்ரோக்தலிங்காதிகாகதிமிதி| ப்ரோக்தாநி பூர்வஂ ஷட்விதஸ்யோந்மாதஸ்ய யாநி லிங்காநி தேப்யோऽதிகாऽऽகதிஃ-லக்ஷணஂ, யஸ்ய-பூதாநுபந்தஸ்ய, தஂ ததாவிதம்|

Adhikarana bhUtAnubandhe bhUtanirdiShTamauShadham (56-58) · Śloka 58

| பலிஂ ச தத்யாத்பலலஂ யாவகஂ ஸக்துபிண்டிகாம்||௫௬|| ஸ்நிக்தஂ மதுரமாஹாரஂ தண்டுலாந் ருதிரோக்ஷிதாந்| பக்வாமகாநி மாஂஸாநி ஸுராஂ மைரேயமாஸவம்||௫௭|| அதிமுக்தஸ்ய புஷ்பாணி ஜாத்யாஃ ஸஹசரஸ்ய ச| சதுஷ்பதே கவாஂ தீர்தே நதீநாஂ ஸங்கமேஷு ச||௫௮||

ஸ௦-ததாऽத்ர பூதாநுபந்தே பலலயாவகாதி ச யாவத் புஷ்பாணி ஸஹசரஸ்ய சேதி பலிஂ தத்யாத்| க்வ ? சதுஷ்பதே, ததா கோதீர்தே நத்யோர்வா ஸங்கமே|

Adhikarana bhUtAnubandhe catuShpathAdau balirdeyaH (59) · Śloka 59

நிவத்தாமிஷமத்யோ யோ ஹிதாஶீ ப்ரயதஃ ஶுசிஃ| நிஜாகந்துபிருந்மாதைஃ ஸத்வவாந்ந ஸ யுஜ்யதே||௫௯||

ஸ௦-யஃ புருஷோ நிவத்தமத்யமாஂஸோ ஹிதபோஜீ ப்ரயதஃ ஶுசிஃ ஸ்யாத்| ஸ ஸாத்விகோ நிஜாகந்துபிருந்மாதைர்ந யுஜ்யதே| தஸ்மாதீதஶேந பாவ்யமிதி பாவஃ|

Adhikarana unmAde pathyam vigatonmAdasya lakShaNam (6) · Śloka 6

ப்ரஸாத இந்த்ரியார்தாநாஂ புத்த்யாத்மமநஸாஂ ததா| தாதூநாஂ ப்ரகதிஸ்தத்வஂ விகதோந்மாதலக்ஷணம்||௬௦|| இதி ஶ்ரீவைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸூநுஶ்ரீமத்வாக்படவிர- சிதாயாமஷ்டாங்கஹதயஸஂஹிதாயாஂ ஷஷ்டே உத்தர- ஸ்தாநே உந்மாதப்ரதிஷேதோ நாம ஷஷ்டோऽத்யாயஃ||௬||

ஸ௦-இந்த்ரியார்தாநாஂ ப்ரஸந்நத்வஂ ததாபுத்த்யாத்மமநஸாஂ ச, தாதூநாஂ ப்ரகதிஸ்தத்வஂ சேதி விகதோந்மாதஸ்ய லக்ஷணமிதி| இதி ஶ்ரீமகாங்கதத்தபுத்ரஶ்ரீமதருணதத்தவிரசிதாயாமஷ்டாங்கஹதய- டீகாயாஂ ஸர்வாங்கஸுந்தராக்யாயாஂ ஷஷ்டே உத்தரஸ்தாநே உந்மா- தப்ரதிஷேதோ நாம ஷஷ்டோऽத்யாயஃ ஸமாப்தஃ|| ௬||