Adhikarana athAtIsAracikitsitannAmaikAdasho~adhyAyaH adhyAyapratij~jA (1) · Śloka 1
ਅਥਾਤੋਤੀਸਾਰਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ||੧||
अथातोऽतीसारचिकित्सितं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
ਕ੍ਰਮਪ੍ਰਾਪ੍ਤਸ੍ਯਾਤੀਸਾਰਸ੍ਯ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਂ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਨਾਰ੍ਥਮਧ੍ਯਾਯ||੧||
Adhikarana Adau la~gghanam (2) · Śloka 2
ਪ੍ਰਾਯੇਣਾਤੀਸਾਰੋ ਹ੍ਯਗ੍ਨਿਮੁਪਹਤ੍ਯ ਪ੍ਰਾਗਾਮਾਧਿਸ੍ਠਾਨੋ ਭਵਤਿ| ਤਸ੍ਮਾਦਨਿਲਜਮਪ੍ਯਾਮਪਾਚਨਾਰ੍ਥਮਾਦੌ ਲਙ੍ਘਨੇਨੋਪਕ੍ਰਮੇਤ| ਤਤ੍ਰ ਸ਼ੂਲਾਨਾਹਪ੍ਰਸੇਕਾਰ੍ਤਂ ਲਵਣਾਮ੍ਬੁਨੋਸ੍ਣੇਨ ਵਾਮਯੇਤ੍| ਨ ਤੁ ਸਾਮੇ ਪੂਰ੍ਵਂ ਸਙ੍ਗ੍ਰਾਹਿ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ ਵਿਬਦ੍ਧੇ ਵਾ ਮਲੇ| ਸ੍ਤਿਮਿਤਾ- ਧ੍ਮਾਤਗੁਰੁਸਰੁਜਕੋਸ੍ਠਃ ਪ੍ਰਾਣਦਾਮੁਸ੍ਣਾਮ੍ਬੁਨੋਪਯੁਞ੍ਜੀਤ ਵਿਬਦ੍ਧੇ ਵਾ ਮਲੇ| ਸਵ੍ਯੋਸਾਂ ਵਾ ਧਾਨ੍ਯਾਮ੍ਲਕ੍ਵਥਿਤਂ ਵਾ| ਅਨ੍ਯਦ੍ਵਾ ਸ੍ਰਂਸਨਦੀਪਨਮੌਸਧਮ੍||੨||
प्रायेणातीसारो ह्यग्निमुपहत्य प्रागामाधिष्ठानो भवति| तस्मादनिलजमप्यामपाचनार्थमादौ लङ्घनेनोपक्रमेत| तत्र शूलानाहप्रसेकार्तं लवणाम्बुनोष्णेन वामयेत्| न तु सामे पूर्वं सङ्ग्राहि प्रयुञ्जीत विबद्धे वा मले| स्तिमिता- ध्मातगुरुसरुजकोष्ठः प्राणदामुष्णाम्बुनोपयुञ्जीत विबद्धे वा मले| सव्योषां वा धान्याम्लक्वथितं वा| अन्यद्वा स्रंसनदीपनमौषधम्||२||
🔊 Audio coming soon
ਪ੍ਰਾਯੇਣੇਤ੍ਯਾਦਿ ਸੁਬੋਧਮ੍| ਪ੍ਰਾਯੋਗ੍ਰਹਣਂ ਭਯਸ਼ੋਕਪਰਿਹਾਰਾਰ੍ਥਮ੍| ਲਙ੍ਘਨ-ਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਸਰ੍ਵਂ ਲਙ੍ਘਨਂ ਸਂਗਹੀਤਮ੍| ਭੂਯਸਾਦੌ ਵਮਨਮ੍| ਸਂਗ੍ਰਹਣਪ੍ਰਤਿਸੇਧਃ| ਵਿਬਨ੍ਧਪ੍ਰਵਤ੍ਤ੍ਯਾਦਾਵੁਸ੍ਣਾਮ੍ਬੁਨਾ ਪ੍ਰਾਣਦਾ ਹਰੀਤਕੀ| ਅਥਵਾ ਪ੍ਰਾਣਦਾ ਧਾਨ੍ਯਾਮ੍ਲੇਨੋਤ੍ਕ੍ਵਥਿਤਾ ਤ੍ਰਿਕਟੁਕੇਨ ਸਹ| ਅਨ੍ਯਦ੍ ਯਤ੍ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਦੀਪਨਂ ਸ੍ਰਂਸਨਮ੍| ਸ੍ਰਣ੍ਸਨੋਤ੍ਤਰਂ ਸਂਗ੍ਰਾਹਦ੍ਰਵ੍ਯਪ੍ਰਯੋਗਃ|| ੨||
Adhikarana Adau la~gghanam (3) · Śloka 3
ਅਪਿ ਚ- ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਰੋਤਸੋ ਹ੍ਯਸ੍ਯ ਦੋਸਸ਼ੇਸੇ ਪ੍ਰਵਾਹਿਤੇ| ਸੁਖਂ ਸਂਗ੍ਰਹਣਂ ਕਰ੍ਤ੍ਤੁਂ ਪਾਚਨੈਃ ਸ੍ਤਮ੍ਭਨੇਨ ਵਾ||੩||
अपि च- विशुद्धस्रोतसो ह्यस्य दोषशेषे प्रवाहिते| सुखं संग्रहणं कर्त्तुं पाचनैः स्तम्भनेन वा||३||
🔊 Audio coming soon
ਅਪਿ ਚੇਤਿ ਸਮੁਚ੍ਚਯੇ| ਅਸ੍ਯੇਤ੍ਯਤਿਸਾਰਿਣਃ ਸ੍ਰਂਸਨੈਰ੍ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਰੋਤਸਃ ਸਂਗ੍ਰਹਣਂ ਕਰ੍ਤ੍ਤੁ ਸੁਖਂ ਸੁਖੇਨ ਕ੍ਰਿਯਤ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਦੋਸਸ੍ਯਾਤੀਸਾਰਪ੍ਰਬਤ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼ੇਸਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਪ੍ਰਵਾਹਿਤੇ ਸ੍ਰਾਵਿਤੇ ਬਹਿਰੇਕੇਨ ਸਂਗ੍ਰਹਣਂ ਸੁਖਮਿਤ੍ਯਾਹ-ਪਾਚਨੈਃ ਸ੍ਤਮ੍ਭਨੇਨ ਵਾ|| ੩||
Adhikarana madhyadoShe kvAthAdikam (4) · Śloka 4
ਮਧ੍ਯਦੋਸਸ੍ਤੁ ਵਿਸ਼ੋਸਯਨ੍ ਮਾਗਧੀਨਾਗਰਵਚਾਭੂਤੀਕਧਨਿਕਾ ਹਰੀਤਕੀਨਾਂ ਕ੍ਵਾਥਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਜਲਜਲਦਬਿਲ੍ਵਪੇਸ਼ਿਕਸ਼ੁਣ੍ਠੀ ਧਾਨ੍ਯਕਾਨਾਂ ਵਾ| ਉਭਯਮਪਿ ਚੈਤਤ੍ ਪ੍ਰਮਥ੍ਯਾਰਭ੍ਯਮ੍| ਵਚਾ ਦਿਵਰ੍ਗਂ ਕ੍ਵਥਿਤਂ ਚੂਰ੍ਣਿਤਂ ਵਾ| ਤਦ੍ਵਦ੍ਵਚਾਭਯਾਵਿਡਙ੍ਗਪਾਠਾ ਸ਼ੁਣ੍ਠੀਬਿਡ੍ਲਵਣਾਨਿ ਵਾ| ਮੁਸ੍ਤਪਿਪ੍ਪਲੀਨ੍ਦ੍ਰਯਵਪਾਠਾਤੇਜੋ ਵਤੀਰ੍ਵਾ| ਵਿਡਙ੍ਗਾਭਯਾਕਣਾਲਵਣਪਞ੍ਚਕਾਨਿ ਵਾ| ਪਿਪ੍ਪਲੀ ਨ੍ਦ੍ਰਯਵਪਾਠਾਸ਼ੁਣ੍ਠੀਰ੍ਵਾ ਸਰਕ੍ਤੇ ਤੁ ਪ੍ਰਵਤ੍ਤ ਆਮੇ ਜਗਪਿਪ੍ਪਲੀਂ ਮਧੁਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮਧੁਰਾਮ੍||੪||
मध्यदोषस्तु विशोषयन् मागधीनागरवचाभूतीकधनिका हरीतकीनां क्वाथं पिबेत्| जलजलदबिल्वपेशिकशुण्ठी धान्यकानां वा| उभयमपि चैतत् प्रमथ्यारभ्यम्| वचा दिवर्गं क्वथितं चूर्णितं वा| तद्वद्वचाभयाविडङ्गपाठा शुण्ठीबिड्लवणानि वा| मुस्तपिप्पलीन्द्रयवपाठातेजो वतीर्वा| विडङ्गाभयाकणालवणपञ्चकानि वा| पिप्पली न्द्रयवपाठाशुण्ठीर्वा सरक्ते तु प्रवृत्त आमे जगपिप्पलीं मधुशर्करामधुराम्||४||
🔊 Audio coming soon
ਮਧ੍ਯਦੋਸ ਇਤ੍ਯਾਦਿ ਸੁਬੋਧਮ੍| ਵਿਸ਼ੋਸਯਨ੍ਨਿਤ੍ਯੁਪਵਾਸਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍| ਜਲਾਦੀਨਾਂ ਵਾ ਕ੍ਵਾਥਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਜਲਂ ਵਾਲਕਮ੍| ਮੁਸ੍ਤਂ ਜਲਦਮ੍| ਬਿਲ੍ਵਪੇਸ਼ਿਕਾ ਬਿਲ੍ਵਮਜ੍ਜਾ| ਯਤ੍ਰ ਚ ਪ੍ਰਮਥ੍ਯਾ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯੇਤ੍ਯੁਚ੍ਯਤੇ ਤਤ੍ਰ ਮਾਗਧਿਕਾਜਲਦਾਦਿਯੋਗਯੋਰਨ੍ਯਤਰੋ ਵਿਜ੍ਞੇਯਃ| ਵਚਾਦਿਵਰ੍ਗਂ ਸੂਤ੍ਰਓਕ੍ਤਂ ਚੂਰ੍ਣਿਤਾਨਿ ਵਾ| ਤਦ੍ਵਦੇਵ ਮੁਸ੍ਤਾਦੀਨਿ ਚ ਲਵਣਾਨਾਞ੍ਚ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਚੂਰ੍ਣਿਤਾਨਾਮੇਵ ਪ੍ਰਯੋਗਃ| ਸਰਕ੍ਤ ਆਮੇ ਪ੍ਰਵਤ੍ਤੇ ਮਧੁਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮਧੁਰਾਂ ਹਸ੍ਤਿਪਿਪ੍ਪਲੀਮਿਤ੍ਯੇਵਮਨ੍ਤਂ ਮਧ੍ਯਦੋਸਸ੍ਯ|| ੪||
Adhikarana alpadoShe upavAsAdikam (5) · Śloka 5
ਅਲ੍ਪਦੋਸੇ ਪੁਨਰੁਪਵਾਸਯੇਤ੍| ਪਾਨਂ ਤ੍ਵਤਿਸਾਰਿਣੋਮ੍ਬੁਵਚਾ ਤਿਵਿਸਾਭ੍ਯਾਂ ਕ੍ਵਥਿਤਮ੍| ਸ਼ੁਣ੍ਠ੍ਯਤਿਵਿਸਾਭ੍ਯਾਂ ਮੁਸ੍ਤਪਰ੍ਪਟ ਕਾਭ੍ਯਾਂ ਨਾਗਰਧਾਨ੍ਯਕਾਭ੍ਯਾਂ ਵਾ| ਕ੍ਸੁਦ੍ਵਤਸ੍ਤੁ ਲਘੁਪਞ੍ਚਮੂਲ ਪਞ੍ਚਕੋਲਹਸ੍ਤਿਪਿਪ੍ਪਲੀਬਲਾਬਿਲ੍ਵਪਾਠਾਹਿਙ੍ਗੁਧਾਨ੍ਯਕਜੀਰ ਕਸ਼ਠੀਗਨ੍ਧਪਲਾਸ਼ਹਪੁਸਾਯਵਾਨੀਤਿਨ੍ਤਿਣੀਕਦਾਡਿਮਬਿਡ ਸੈਨ੍ਧਵੈਰਨ੍ਨਪਾਨਂ ਯਵਾਗ੍ਵਾਦਿ ਕਲ੍ਪਯੇਤ੍||੫||
अल्पदोषे पुनरुपवासयेत्| पानं त्वतिसारिणोऽम्बुवचा तिविषाभ्यां क्वथितम्| शुण्ठ्यतिविषाभ्यां मुस्तपर्पट काभ्यां नागरधान्यकाभ्यां वा| क्षुद्वतस्तु लघुपञ्चमूल पञ्चकोलहस्तिपिप्पलीबलाबिल्वपाठाहिङ्गुधान्यकजीर कशठीगन्धपलाशहपुषायवानीतिन्तिणीकदाडिमबिड सैन्धवैरन्नपानं यवाग्वादि कल्पयेत्||५||
🔊 Audio coming soon
ਅਪ੍ਲਪੋਸਸ੍ਯੋਪਵਾਸੋ ਯਾਵਲ੍ਲਙ੍ਘਿਤਲਿਙ੍ਗਮ੍| ਸਰ੍ਵਸ੍ਯਾਤਿਸਾਰਿਣਸ੍ਤਸਾਯਾਂ ਵਚਾਦਿਦ੍ਵਯੈਃ ਕ੍ਵਥਿਤਾਨਿ ਜਲਾਨਿ ਯਥਾਯੋਗ੍ਯਂ ਪਾਨਂ ਸ੍ਵਚ੍ਛਮਲ੍ਪੌਸਧਂ ਜਲਪਾਨਮਿਚ੍ਛਨ੍ਤਿ| ਕ੍ਸੁਦ੍ਵਤੋਤਿਸਾਰਿਣੋ ਲਘੁਪਞ੍ਚਮੂਲਾਦਿਭਿਰ੍ਦੋਸਾਦ੍ਯਪੇਕ੍ਸਯਾ ਸਂਯੁਕ੍ਤੈਃ ਪਥਗ੍ਭੂਤੈਰ੍ਵਾ ਨਾਨਾਵਿਧਯਾ ਕਲ੍ਪਨਯਾ ਕ੍ਵਾਥਾਦਿਕਯਾ ਯਵਾਗੂਯੂਸੌਦਨਾਦਿਕਮਨ੍ਨਂ ਕਲ੍ਪਯੇਤ੍|| ੫||
Adhikarana mUDhavAtAdiShu visheShaH (6) · Śloka 6
ਬਿਲ੍ਵਸ਼ਲਾਟੁਹਰੀਕੀਪਿਪ੍ਪਲੀਮੂਲੈਰ੍ਮੂਢਵਾਤਸ੍ਯ| ਅਂਸ਼ੁਮਤੀ ਦ੍ਵਯਬਲਾਬਿਲ੍ਵਸ਼ਲਾਟੁਭਿਃ ਪਿਤ੍ਤੋਲ੍ਬਣਸ੍ਯ| ਪਿਬੇਚ੍ਚ ਤਸਿਤਃ ਪਟਪੂਤਂ ਤਕ੍ਰਮ੍| ਮਧੁਸੁਰਾਧਾਨ੍ਯਾਮ੍ਲਯਵਾਗੂਮਣ੍ਡਾਨ੍ਯਤਮਂ ਵਾ| ਏਸ ਕ੍ਰਮੋਨਿਲਕਫਘ੍ਨੋ ਦੀਪਨਪਾਚਨੋਂ ਰੋਚਨਃ ਸਙ੍ਗ੍ਰਾਹੀ ਬਲ੍ਯਸ਼੍ਚ||੬||
बिल्वशलाटुहरीकीपिप्पलीमूलैर्मूढवातस्य| अंशुमती द्वयबलाबिल्वशलाटुभिः पित्तोल्बणस्य| पिबेच्च तृषितः पटपूतं तक्रम्| मधुसुराधान्याम्लयवागूमण्डान्यतमं वा| एष क्रमोऽनिलकफघ्नो दीपनपाचनों रोचनः सङ्ग्राही बल्यश्च||६||
🔊 Audio coming soon
ਮੂਢਵਾਤਸ੍ਯ ਕੋਸ੍ਠਾਚਲਦ੍ਵਾਯੋਰ੍ਬਿਲ੍ਵਸ਼ਲਾਟ੍ਵਾਦਿਭਿਰ੍ਯਵਾਗ੍ਵਾਦਿਕਂ ਕਲ੍ਪਯੇਤ੍| ਪਿਤ੍ਤੋਲ੍ਬਣਸ੍ਯਾਂਸ਼ੁਮਤੀਦ੍ਵਯਾਦਿਭਿਃ| ਅਂਸ਼ੁਮਤੀਦ੍ਵਯਂ ਸਾਲਪਰ੍ਣੀਪਸ਼੍ਨਿਪਰ੍ਣ੍ਯੌ| ਭੁਕ੍ਤੇ ਤਸਿਤੋ ਪਟੇਨ ਵਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਪੁਤਂ ਤਕ੍ਰਾਦਿਕਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਮਧੁ ਮਾਰ੍ਦ੍ਵੀਕਮ੍| ਏਸ ਚਾਨਨ੍ਤਰੋਕ੍ਤੋ ਲਙ੍ਘਨਾਦਿਕ੍ਰਮੋਨਿਲਕਫਘ੍ਨਤ੍ਵਾਦਿਯੁਕ੍ਤੋ ਭਵਤਿ|| ੬||
Adhikarana pravAhikA tatra kramashca (7) · Śloka 7
ਪਕ੍ਵਦੋਸੇਪਿ ਯੋਤਿਸਾਰ੍ਯਤੇ ਬਹੁਸ਼ੋਨਿਲੇਨ ਵਿਬਦ੍ਧਂ ਸਪਿਚ੍ਛਂ ਸਫੇਨਂ ਸਸ਼ੂਲਪਰਿਕਰ੍ਤਿਕਂ ਸਰੋਮਹਰ੍ਸਂ ਨਿਸ੍ਪੁਰੀਸਂ ਚ ਤਾਂ ਪ੍ਰਵਾ ਹਿਕਾਂ ਬਿਂਬਿਸੀਮਿਤਿ ਚਾਚਕ੍ਸਤੇ| ਤਤ੍ਰੋਦਾਵਰ੍ਤੋਪਦਿਸ੍ਟਾਂਸ੍ਤੇਨੈਵ ਵਿਧਿਨਾ ਸਂਸ੍ਕਤਾਂਸ਼੍ਛਾਗਪਿਸ਼ਿਤਰਸਾਨ੍ ਦਦ੍ਯਾਤ੍||੭||
पक्वदोषेऽपि योऽतिसार्यते बहुशोऽनिलेन विबद्धं सपिच्छं सफेनं सशूलपरिकर्तिकं सरोमहर्षं निष्पुरीषं च तां प्रवा हिकां बिंबिसीमिति चाचक्षते| तत्रोदावर्तोपदिष्टांस्तेनैव विधिना संस्कृतांश्छागपिशितरसान् दद्यात्||७||
🔊 Audio coming soon
ਪਕ੍ਵਦੋਸਸ੍ਯ ਸਤੋ ਵਾਯੁਨਾ ਬਹੁਸ਼ੋ ਵਿਬਦ੍ਧਤ੍ਵਾਦਿਯੁਕ੍ਤੋ ਯੋਤਿਸਾਰਸ੍ਤਂ ਪ੍ਰਵਾਹਿਕਾਂ ਬਿਂਬਿਸੀਮਿਤਿ ਚਾਚਾਰ੍ਯਾਂ ਆਚਕ੍ਸਤੇ| ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਵਾਹਿਕਾਯਾਮੁਦਾਵਰ੍ਤੋਕ੍ਤਵਿਧਾਨੇਨ ਸਂਸ੍ਕਤਾਂਸ਼੍ਛਾਗਮਾਂਸਰਸਾਨ੍ ਦਦ੍ਯਾਤ੍|| ੭||
Adhikarana varcaHkShaye visheShaH (8) · Śloka 8
ਯੂਸਾਂਸ਼੍ਚ ਵਰ੍ਚਃਕ੍ਸਯੇ ਤਸ੍ਯਤੋ ਯਵਮੁਦ੍ਗਮਾਸਤਿਲਕਤਾਨ੍| ਸਮੇਨ ਵਾ ਤਿਲਬਾਲਬਿਲ੍ਵਯੋਃ ਕਲ੍ਕੇਨ ਦਧਿਰਸਸ੍ਨੇਹਯੁਕ੍ਤਂ ਖਲਕਮ੍| ਚਿਤ੍ਰਕਸ਼ਙ੍ਗੀਵੇਰਪੂਤੀਕਕਰਞ੍ਜਬਿਲ੍ਵਾਜਮੌਦੈਰ੍ਵਾ ਤਕ੍ਰਦਾਡਿਮ ਤੈਲਾਢ੍ਯਂ ਸੈਨ੍ਧਵੋਪੇਤਮਜਿਤਾਖ੍ਯਮ੍| ਸ਼ਠੀਤਿਨ੍ਤਿਣੀਕਬਿਡ ਦਾਡਿਮਕ੍ਸਾਰਪਞ੍ਚਕੋਲਮਰਿਚਤ੍ਰਿਫਲਾਧਾਤਕੀਧਨਿਕਾਪਾਠਾਜਮੋ ਦਾਜਾਜੀਜੀਰਕਕਪਿਤ੍ਥਜਮ੍ਬ੍ਵਾਮ੍ਰਾਸ੍ਥਿਭਿਰ੍ਵਾ ਤੁਲ੍ਯਭਾਗੈਃ ਸਡ੍ਗੁਣਬਿਲ੍ਵਮਧ੍ਯੈਰ੍ਗੁਡਮੁਦ੍ਗਰਸਸ੍ਨੇਹਦਧਿਸਿਦ੍ਧੋਪਰਾਜਿਤਾਖ੍ਯਃ ਖਲਕੋ ਦੀਪਨਃ ਪਾਚਨੋ ਰੁਚ੍ਯੋ ਗ੍ਰਾਹੀ ਬਿਂਬਿਸਿਨਾਸ਼ਨਃ| ਦਧਿਸਰਂ ਵਾ ਸਗੁਡਦਾਡਿਮਂ ਯਮਕਭਸ੍ਟਮ੍| ਯਮਕ ਭਸ੍ਟਾਨ੍ ਵਾ ਸਸ਼ੁਣ੍ਠੀਚੂਰ੍ਣਾਨ੍ ਸਕ੍ਤੂਨ੍| ਮਾਸਾਨ੍ ਵਾ ਸੁਸਿਦ੍ਧਾਨ੍ ਘਤ ਮਣ੍ਡੋਪਸੇਚਨਾਨ੍ ਮਰਿਚੋਪਦਂਸ਼ਾਨ੍| ਛਾਗਮੇਸਯੋਰ੍ਵਾਨ੍ਤਰਾਧਿ ਰਸਂ ਦਾਡਿਮਾਮ੍ਲਂ ਧਾਨ੍ਯਨਾਗਰੋਪੇਤਂ ਸ੍ਨੇਹਵਿਪਕ੍ਵਂ ਵ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਪਾਨਂ ਚ| ਤਦ੍ਵਤ੍ ਸੁਰਾਂ ਯਮਕਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਂ ਪਿਬੇਦ੍ਵਾ| ਸ਼ੁਣ੍ਠੀਬਦਰ ਚੂਰ੍ਣਂ ਦਧਿਘਤਤੈਲਕ੍ਸੌਦ੍ਰਫਾਣਿਤੋਪੇਤਮ੍| ਹਿਙ੍ਗੁਦਾਡਿਮਮਹੌਸਧਪਕੁਲ੍ਯਾਚੂਰ੍ਣਂ ਵਾ ਘਤਕ੍ਸੀਰੋਸ੍ਣਾਮ੍ਬੁ ਮਦ੍ਯਾਨ੍ਯਤਮੇਨ| ਲਿਹ੍ਯਾਦ੍ਵਾ ਲੋਧ੍ਰਬਿਲ੍ਵਸ਼ਲਾਟੁਗੁਡਾਂਸ੍ਤ੍ਰਿਕਟੁ ਕੋਤ੍ਕਟਾਂਸ੍ਤੈਲੇਨ| ਅਸ਼੍ਵਤ੍ਥਵਾਤਪੋਤਕ੍ਵਾਥਸਿਦ੍ਧਂ ਵਾ ਸ਼ਾ ਲ੍ਯੋਦਨਂ ਘਤਤੈਲਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਕ੍ਤਂ ਦਧ੍ਨਾ ਖਜਾਹਤਦਧਿਸਰਾਨੁਪਾ ਮਸ਼੍ਨੀਯਾਤ੍||੮||
यूषांश्च वर्चःक्षये तृष्यतो यवमुद्गमाषतिलकृतान्| समेन वा तिलबालबिल्वयोः कल्केन दधिरसस्नेहयुक्तं खलकम्| चित्रकशृङ्गीवेरपूतीककरञ्जबिल्वाजमौदैर्वा तक्रदाडिम तैलाढ्यं सैन्धवोपेतमजिताख्यम्| शठीतिन्तिणीकबिड दाडिमक्षारपञ्चकोलमरिचत्रिफलाधातकीधनिकापाठाजमो दाजाजीजीरककपित्थजम्ब्वाम्रास्थिभिर्वा तुल्यभागैः षड्गुणबिल्वमध्यैर्गुडमुद्गरसस्नेहदधिसिद्धोऽपराजिताख्यः खलको दीपनः पाचनो रुच्यो ग्राही बिंबिसिनाशनः| दधिसरं वा सगुडदाडिमं यमकभृष्टम्| यमक भृष्टान् वा सशुण्ठीचूर्णान् सक्तून्| माषान् वा सुसिद्धान् घृत मण्डोपसेचनान् मरिचोपदंशान्| छागमेषयोर्वान्तराधि रसं दाडिमाम्लं धान्यनागरोपेतं स्नेहविपक्वं व्यञ्जनं पानं च| तद्वत् सुरां यमकस्निग्धां पिबेद्वा| शुण्ठीबदर चूर्णं दधिघृततैलक्षौद्रफाणितोपेतम्| हिङ्गुदाडिममहौषधपकुल्याचूर्णं वा घृतक्षीरोष्णाम्बु मद्यान्यतमेन| लिह्याद्वा लोध्रबिल्वशलाटुगुडांस्त्रिकटु कोत्कटांस्तैलेन| अश्वत्थवातपोतक्वाथसिद्धं वा शा ल्योदनं घृततैलक्षौद्रयुक्तं दध्ना खजाहतदधिसरानुपा मश्नीयात्||८||
🔊 Audio coming soon
ਵਰ੍ਚਸਃ ਪੁਰੀਸਸ੍ਯ ਕ੍ਸਯੇ ਤਸ੍ਯਤੋ ਯਵਾਦਿਕਤਾਨ੍ ਯੂਸਾਨ੍ ਦਦ੍ਯਾਤ੍| ਤਿਲਕਲ੍ਕਾਂ ਬਾਲਬਿਲ੍ਵਕਲ੍ਕਸ਼੍ਚ ਸਮੌ ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਦਧਿਸਰਾਦਿਯੁਕ੍ਤਂ ਖਲਕਮ੍| ਚਿਤ੍ਰਕਾਦਿਭਿਰ੍ਵਾ ਖਲਕਂ ਤਕ੍ਰਾਦਿਯੁਕ੍ਤਮਜਿਤਾਖ੍ਯਮ੍| ਸ਼ਠ੍ਯਾਦਿਭਿਰ੍ਯਥੋਕ੍ਤੈਃ ਖਲਕੋਪਰਾਜਿਤਾਖ੍ਯੋ ਭਵਤਿ| ਗੁਡਾਦੀਨ੍ਯਤ੍ਰ ਸਂਸ੍ਕਾਰਯੋਗ੍ਯਾਨਿ| ਅਯਂ ਖਲਕੋ ਦੀਪਨਤ੍ਵਾਦਿਯੁਕ੍ਤਃ ਬਿਂਬਿਸੀਪ੍ਰਵਾਹਿਕੇਤ੍ਯਤ੍ਰੈਵੋਕ੍ਤਮ੍| ਦਧਿਸਰਮਿਤ੍ਯਾਦਿ ਸੁਬੋਧਮ੍| ਛਾਗਸ੍ਯ ਮੇਸਸ੍ਯ ਵਾ| ਮਧ੍ਯਮਾਂਸਰਸਂ ਦਾਡਿਮਾਮ੍ਲਂ ਧਾਨਕਾਫਲਸ਼ੁਣ੍ਠੀਯੁਕ੍ਤਂ ਸ੍ਨੇਹੇ ਚ ਵਿਪਕ੍ਵਂ ਵ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਪਾਨਂ ਚ| ਯਮਕਸਿਦ੍ਧਾਂ ਸੁਰਾਂ ਤਦ੍ਵਦ੍ਵ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਪਾਨਂ ਚ| ਦਧ੍ਯਾਦਿਯੁਕ੍ਤਂ ਸ਼ੁਣ੍ਠੀਬਦਰਯੋਰ੍ਵਾ ਚੂਰ੍ਣਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਫਾਣਿਤਂ ਕ੍ਸੁਦ੍ਰਗੁਡਃ| ਹਿਙ੍ਗ੍ਵਾਦਿਚੂਰ੍ਣਂ ਘਤਾਦੀਨਾਮਨ੍ਯਤਮੇਨ| ਲੋਧ੍ਰਾਦੀਨ੍ ਵਾ ਤ੍ਰਿਕਟੁਕੇਨੋਤ੍ਕਟਾਂਸ੍ਤੈਲੇਨ ਪਿਹ੍ਯਾਤ੍| ਸੁਬੋਧਮ੍| ਵਾਤਪੋਤਃ ਪਲਾਸ਼ਃ ਤਸ੍ਯ ਕ੍ਵਾਥੇਨ ਸਿਦ੍ਧਂ ਸ਼ਾਲ੍ਯੋਦਨਂ ਦਧ੍ਨਾ ਸਹਾਸ਼੍ਨੀਯਾਤ੍ ਸ੍ਤੋਕੈਰ੍ਘਤਾਦਿਭਿਰ੍ਯੁਕ੍ਤਮ੍| ਤਚ੍ਚ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਖਜਮਥਿਤਂ ਦਧਿਸਰਂ ਪਿਬੇਦਿਤ੍ਯੇਤਤ੍ ਪ੍ਰਵਾਹਿਕਾਯਂ ਵਰ੍ਚਃਕ੍ਸਯੇ ਵਿਧਿਃ|| ੮||
Adhikarana dIpanAdika~jca (9) · Śloka 9
ਅਪਿ ਚ - ਦੀਪਨਂ ਪਾਚਨਂ ਰੁਚ੍ਯਂ ਦਧਿ ਵਾਤਹਰਂ ਪਰਮ੍| ਬਦ੍ਧਵਿਡ੍ਵਾ ਹਰਤ੍ਯਸ੍ਮਾਚ੍ਚਿਰੋਤ੍ਥਾਮਪਿ ਬਿਂਬਿਸੀਮ੍||੯||
अपि च - दीपनं पाचनं रुच्यं दधि वातहरं परम्| बद्धविड्वा हरत्यस्माच्चिरोत्थामपि बिंबिसीम्||९||
🔊 Audio coming soon
ਅਪਿ ਚੇਤਿ ਸਮੁਚ੍ਚਯੇ| ਦੀਪਨਤ੍ਵਾਦਿਯੁਕ੍ਤਂ ਯਦਸ੍ਮਾਦ੍ਧੇਤੋਸ਼੍ਚਿਰਕਾਲਪ੍ਰਰੂਢਾਮਪਿ ਬਿਂਬਿਸੀਂ ਹਨ੍ਤਿ| ਰੋਚਨਂ ਰੁਚਿਕਦ੍ਰੁਚ੍ਯਂ ਸ੍ਵਯਂ ਰੋਚਤੇ|| ੯||
Adhikarana tRuShNolbaNe visheShaH (10) · Śloka 10
ਤਸ੍ਣੋਲ੍ਬਣਸ੍ਤੁ ਸਰਕ੍ਤਪਿਚ੍ਛੋਪਵੇਸ਼ੀਪਾਨਾਨ੍ਨਵਿਰਤੋ ਧਾਰੋ ਸ੍ਣਂ ਕ੍ਸੀਰਮਾਕਾਂਕ੍ਸਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਸ਼ਤਂ ਵਾ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਹਸ੍ਤਮਲੇਨਾ ਥਵਾ ਬਿਲ੍ਵਸ਼ਲਾਟੁਭਿਃ| ਤਦੇਵ ਵਾਲ੍ਪਤਸ੍ਣਃ ਸਗੁਡਤੈਲਮ੍| ਸ਼ਤੇਨ ਵਾ ਪਯਸਾ ਮਰਿਚਕਲ੍ਕਂ ਦ੍ਵਿਗੁਣਤਿਲਕਲ੍ਕਯੁਕ੍ਤਮ੍| ਕ੍ਸੀਰੇਣੈਵ ਵਾ ਪਿਪ੍ਪਲੀਮ੍| ਵ੍ਯੋਸਸਿਦ੍ਧੇਨ ਵਾ ਪਯਸਾਨ੍ਨਾਨਿ ਭੁਞ੍ਜੀਤ||੧੦||
तृष्णोल्बणस्तु सरक्तपिच्छोपवेशीपानान्नविरतो धारो ष्णं क्षीरमाकांक्षं पिबेत्| शृतं वा गन्धर्वहस्तमलेना थवा बिल्वशलाटुभिः| तदेव वाल्पतृष्णः सगुडतैलम्| शृतेन वा पयसा मरिचकल्कं द्विगुणतिलकल्कयुक्तम्| क्षीरेणैव वा पिप्पलीम्| व्योषसिद्धेन वा पयसान्नानि भुञ्जीत||१०||
🔊 Audio coming soon
ਤਸ੍ਣੋਲ੍ਬਣ ਇਤ੍ਯਾਦਿ ਸੁਬੋਧਮ੍| ਪਾਨਾਨ੍ਨਪ੍ਰਤਿਸੇਧੇਨ ਧਾਰੋਸ੍ਣਸ੍ਯ ਪਯਸੋ ਵਿਧਾਨਮਨ੍ਨਪਾਨਾਸ਼ਕ੍ਤਸ੍ਯ| ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਹਸ੍ਤ ਏਰਣ੍ਡਃ| ਅਲ੍ਪਤਸ੍ਣਸ੍ਤਦੇਵ ਕ੍ਸਰੀਮੇਵ ਗੁਡਤੈਲਾਭ੍ਯਾਂ ਸਹ| ਕੇਵਲੇਨ ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਪਿਪ੍ਪਲੀਮ੍| ਵ੍ਯੋਸਸਿਦ੍ਧੇਨ ਵਾ ਪਯਸਾਨ੍ਨਾਨਿ ਭੁਞ੍ਜੀਤ|| ੧੦||
Adhikarana shUlAdhikye visheShaH (11) · Śloka 11
ਸ਼ੂਲਾਧਿਕ੍ਯੇ ਤੁ ਦਸ਼ਮੂਲਕ੍ਵਥਿਤੇਨ ਪਯਸਾ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰੇਣਾ ਸ੍ਥਾਪਨਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍| ਅਥਵਾ ਪਿਚ੍ਛਾਬਸ੍ਤਿਮਨੁਵਾਸਨਂ ਚ ਵਾਤਘ੍ਨਂ ਵਾ ਪਿਤ੍ਤਘ੍ਨਂ ਵਾ||੧੧||
शूलाधिक्ये तु दशमूलक्वथितेन पयसा सक्षौद्रेणा स्थापनं दद्यात्| अथवा पिच्छाबस्तिमनुवासनं च वातघ्नं वा पित्तघ्नं वा||११||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ੂਲਾਧਿਕ੍ਯੇ ਤ੍ਵਾਸ੍ਥਾਪਨਂ ਦਸ਼ਮੂਲਸਿਦ੍ਧੇਨ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰੇਣ ਪਯਸਾ ਦਦ੍ਯਾਤ੍| ਪਿਚ੍ਛਾਬਸ੍ਤਿਃ ਸ਼ਾਲ੍ਮਲੀਪਤ੍ਰਕਤੋਕ੍ਤੈਵ| ਵਾਤਘ੍ਨਂ ਵਾ ਪਿਤ੍ਤਘ੍ਨਂ ਵੇਤਿ ਸ਼ੂਲਾਧਿਕ੍ਯੇ ਇਤ੍ਯਨੇਨ ਸਮ੍ਬਧ੍ਯਤੇ|| ੧੧||
Adhikarana gudabhraMshe visheShaH (12) · Śloka 12
ਗੁਦਭ੍ਰਂਸ਼ੇ ਸ਼ੂਲੇ ਚਾਮ੍ਲਬਦਰਚਾਙ੍ਗੇਰੀਰਸਦਧਿਕ੍ਸਾਰਨਾਗਰਕਲ੍ਕੇਨ ਸ਼ਤਮਮ੍ਲਂ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਨਿਰਾਮਮਾਤੁਰਂ ਪਾਯਯੇਤ੍ ਮਰਿਚਪਞ੍ਚਕੋਲਾ ਜਾਜੀਧਨਿਕਾਬਿਡਦਾਡਿਮਗਰ੍ਭਂ ਵਾ ਪੂਰ੍ਵਵਦਮ੍ਲਮ੍| ਅਨੁ ਵਾਸਯੇਦ੍ਵਾ ਦਸ਼ਮੂਲਸਿਦ੍ਧੇਨ ਸ੍ਨੇਹੇਨ| ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾਦਿਨਾ ਵਾ| ਗੁਦਂਚਾਭ੍ਯਙ੍ਗ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵਂ ਸ੍ਵੇਦੇਨ ਮਦੁਭੂਤਂ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਯੇਤ੍| ਸਚ੍ਛਿਦ੍ਰੇਣ ਚਾਸ੍ਯ ਚਰ੍ਮਣਾ ਗੋਸ੍ਫਣਾਬਨ੍ਧਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਮੂਸਿਕਮਨਾਨ੍ਵਂ ਕਤ੍ਵਾ ਮਹਾਪਞ੍ਚਮੂਲਕਸਾਯਞ੍ਚ ਕ੍ਸੀਰੇ ਵਿਪਚੇਤ੍| ਤੇਨ ਪਯਸਾ ਵਾਤਹਰ ਕਲ੍ਕਪ੍ਰਤੀਵਾਪਂ ਤੈਲਮ੍ਪਾਚਯੇਤ੍| ਤਦਭ੍ਯਞ੍ਜਨੇਨ ਪਾਨੇਨ ਚ ਸੁਕ ਚ੍ਛ੍ਰਮਪਿ ਗੁਦਭ੍ਰਂਸ਼ਂ ਸਾਧਯਤਿ||੧੨||
गुदभ्रंशे शूले चाम्लबदरचाङ्गेरीरसदधिक्षारनागरकल्केन शृतमम्लं सर्पिर्निराममातुरं पाययेत् मरिचपञ्चकोला जाजीधनिकाबिडदाडिमगर्भं वा पूर्ववदम्लम्| अनु वासयेद्वा दशमूलसिद्धेन स्नेहेन| पिप्पल्यादिना वा| गुदंचाभ्यङ्ग्य पूर्वं स्वेदेन मृदुभूतं प्रवेशयेत्| सच्छिद्रेण चास्य चर्मणा गोष्फणाबन्धं कुर्यात्| मूषिकमनान्वं कृत्वा महापञ्चमूलकषायञ्च क्षीरे विपचेत्| तेन पयसा वातहर कल्कप्रतीवापं तैलम्पाचयेत्| तदभ्यञ्जनेन पानेन च सुकृ च्छ्रमपि गुदभ्रंशं साधयति||१२||
🔊 Audio coming soon
ਅਮ੍ਲਬਦਰਚਾਙ੍ਗੇਰੀਰਸਯੋਰ੍ਦਧ੍ਨਸ਼੍ਚ ਮਿਸ਼੍ਰੀਭੂਤਾਨਾਂ ਸਰ੍ਪਿਸ੍ਸਮਤ੍ਵਂ ਯਵਕ੍ਸਾਰਸ਼ੁਣ੍ਠੀਕਲ੍ਕਃ ਸ੍ਨੇਹਾਚ੍ਚਤੁਰ੍ਥਾਂਸ਼ੇਨ| ਏਤਤ੍ ਘਤਮਮ੍ਲਂ ਗੁਦਭ੍ਰਂਸ਼ੇ ਸ਼ੂਲੇ ਚ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਪੂਰ੍ਵਵਦੇਵਾਮ੍ਲਵਤ੍ਕ੍ਸਾਰਨਾਗਰਰਹਿਤਂ ਮਰਿਚਾਦਿਗਰ੍ਭਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਦਸ਼ਮੂਲਸਿਦ੍ਧਸ੍ਨੇਹੇਨਾਨੁਵਾਸਨਮ੍| ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾਦਿਨਾ ਵਾਰ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤੋਨੋਕ੍ਤੇਨ| ਗੁਦਮਤਿਸਰਤੋ ਨਿਸ੍ਸਤਂ ਰਕ੍ਤਂ ਯਥੋਕ੍ਤੇਨ ਪ੍ਰਕਾਰੇਣ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਯੇਤ੍| ਸੂਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨੋਕ੍ਤੇ ਗੋਸ੍ਫਨਾਬਨ੍ਧੇ ਚਰ੍ਮਮਯੇ ਮਧ੍ਯੇ ਛਿਦ੍ਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤੇਨ ਗੁਦਂ ਬਧ੍ਨੀਯਾਤ੍| ਸਚ੍ਛਿਦ੍ਰੇਣ ਹਿ ਚਰ੍ਮਣਾ| ਗੁਦੋਤਿਸ਼ਯੇਨ ਨ ਪੀਡ੍ਯਤੇ| ਮਹਾਪਞ੍ਚਮੂਲਕਸਾਯਸ੍ਤੈਲਸਮਃ| ਤਦ੍ਵਤ੍ ਕ੍ਸੀਰਮ੍| ਮੂਸਿਕਸ੍ਯ ਮਾਨਂ ਰਾਸ੍ਨਾਘਤੇ ਅਜਮਾਂਸਵਤ੍| ਬੋਧ੍ਯਮਿਤ੍ਯਰੁਣਃ| ਮੂਸਿਕੇ ਤ੍ਵੇਕਸਙ੍ਖ੍ਯਾ ਨ ਵਿਵਕ੍ਸਿਤਾ ਤਤ੍ਸਂਸ੍ਕਾਰਾਪਾਦਨਾਤ੍| ਵਾਤਘ੍ਨਦ੍ਰਵ੍ਯਕਲ੍ਕਃ ਸ੍ਨੇਹਾਚ੍ਚਤੁਰ੍ਥਾਂਸ਼ੇਨ|| ੧੨||
Adhikarana pittAtisAracikitsA (13) · Śloka 13
ਪਿਤ੍ਤਾਤਿਸਾਰਮਪਿ ਸਾਮਮਾਦੌ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਵਰ੍ਜ੍ਯੈਰੌਸਧੈਰ੍ਵਾਤਾਤਿ ਸਾਰਵਤ੍ ਪਾਚਯੇਤ੍| ਤਸ੍ਣਾਯਂ ਸਸ਼ਾਰਿਵਾਭੂਨਿਮ੍ਬਂ ਜ੍ਵਰਵਿਹਿਤ ਮਮ੍ਭਃ ਸਡਙ੍ਗਮਵਚਾਰਯੇਤ੍| ਉਪੋਸਿਤਸ੍ਯ ਚਾਨ੍ਨਕਾਲੇਭੀਰੁ ਹ੍ਰਸ੍ਵਪਞ੍ਚਮੂਲਬਲਾਦ੍ਵਯਸੂਪ੍ਯਪਰ੍ਣ੍ਯਾਦਿਮਦੁਮਧੁਰਤਿਕ੍ਤਦੀਪਨ ਦ੍ਰਵ੍ਯਨਿਰ੍ਯੂਹਯੁਕ੍ਤਾਨ੍ ਕਾਲਵਿਨ੍ਮਣ੍ਡਪੇਯਾਸਕ੍ਤੁਯੂਸਰਸਾਦੀਨਿਸ ਦਮ੍ਲਾਨਨਮ੍ਲਾਨ੍ ਵਾ ਕਵੋਸ੍ਣਾਨ੍ ਸੁਸ਼ੀਤਾਨ੍ ਵਾ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਨ੍||੧੩||
पित्तातिसारमपि साममादौ तीक्ष्णवर्ज्यैरौषधैर्वाताति सारवत् पाचयेत्| तृष्णायं सशारिवाभूनिम्बं ज्वरविहित मम्भः षडङ्गमवचारयेत्| उपोषितस्य चान्नकालेऽभीरु ह्रस्वपञ्चमूलबलाद्वयसूप्यपर्ण्यादिमृदुमधुरतिक्तदीपन द्रव्यनिर्यूहयुक्तान् कालविन्मण्डपेयासक्तुयूषरसादीनिष दम्लाननम्लान् वा कवोष्णान् सुशीतान् वा सक्षौद्रान्||१३||
🔊 Audio coming soon
ਪਿਤ੍ਤਾਤਿਸਾਰਮਿਤ੍ਯਾਦਿ ਸੁਬੋਧਮ੍| ਜ੍ਵਰਵਿਹਿਤੇ ਘਨਾਦਿਕੇ ਸਡਙ੍ਗੇ ਸਾਰਿਵਾਕਿਰਾਤਤਿਕ੍ਤੇ ਅਧਿਕੇ ਸਂਯੋਜ੍ਯ ਪਿਤ੍ਤਾਤਿਸਾਰੇ ਪ੍ਰਯੋਗਃ| ਸਾਮਪਿਤ੍ਤਾਤਿਸਾਰਿਣੋਨ੍ਨਕਾਲੇ ਵ੍ਯਾਧ੍ਯਾਦਿਕਾਲਵਿਦ੍ਵੈਦ੍ਯੋਭੀਰ੍ਵਾਦਿਨਿਰ੍ਯੂਹਯੁਕ੍ਤਾਨ੍ ਮਣ੍ਡਾਦੀਨ੍ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਨ੍ ਯਥੋਕ੍ਤਾਨਵਚਾਰਯੇਦਿਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ| ਅਭੀਰੁਃ ਸ਼ਤਾਵਰੀ|| ੧੩||
Adhikarana anubandhe cikitsA (14) · Śloka 14
ਅਨੁਬਨ੍ਧੇ ਤੁ ਮੂਰ੍ਵਾਤਿਵਿਸੇਨ੍ਦ੍ਰਯਵਹਰਿਦ੍ਰਾਰਸਾਞ੍ਜਨਾਨਿ ਕ੍ਵਥਿ ਤਾਨਿ ਪਿਬੇਤ੍| ਕੇਵਲਂ ਵਾ ਵਕ੍ਸਕਬੀਜਮ੍| ਪਾਠਾਗੁਡੂਚੀ ਕਟੁਕਾਕਿਰਾਤਤਿਕ੍ਤਾਨਿ ਵਾ| ਹਰਿਦ੍ਰਾਦਿਗਣਂ ਵਾ| ਵਤ੍ਸਕ ਬੀਜਾਤਿਵਿਸਾਬਿਲ੍ਵਾਮ੍ਬੁਮੁਸ੍ਤਾਨਿ ਵਾ ਤਣ੍ਡੁਲੋਦਕੇਨ ਵਾਤਿ ਵਿਸਾਵਕ੍ਸਕਤ੍ਵਕ੍ਫਲਾਨਿ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਣਿ| ਚਨ੍ਦਨੋਸ਼ੀਰਸ਼ੁਣ੍ਠੀ ਲੋਧ੍ਰਨੀਲੋਤ੍ਪਲਾਨਿ ਵ| ਨਾਗਰੋਤ੍ਪਲਧਾਤਕੀਪੁਸ੍ਪਦਾਡਿਮ ਤ੍ਵਚੋ ਵਾ| ਕਮਲੋਤ੍ਪਲਲੋਧ੍ਰਮੋਚਰਸਸਙ੍ਗਾਤਿਲਾਨ੍ ਵਾ| ਮਧੁਕਸ਼ਙ੍ਗਿਵੇਰਦੀਰ੍ਘਵਨ੍ਤਤ੍ਵਚੋ ਵਾ ਮਧੁਯੁਕ੍ਤਾਨਿ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਪਦ੍ਮ ਕੇਸਰਮੁਸ੍ਤਾਪਯਸ੍ਯਾਚਨ੍ਦਨਾਨਿ ਵਾ ਸ਼ਾਲ੍ਮਲੀਵਨ੍ਤਕਤਂ ਵਾ ਸ਼ੀਤਕਸਾਯਂ ਮਧੁਮਧੁਕੋਪੇਤਮ੍| ਮਧੁਕਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਕਟ੍ਵਙ੍ਗਤ੍ਵਗ੍ਦਾਡਿਮਾਙ੍ਕੁਰਕਲ੍ਕੇਨ ਵਾ ਦਧਿਯੁਤਾਂ ਯਵਾਗੂਂ ਖਲਕਂ ਵਾ| ਬਿਲ੍ਵਕਪਿਤ੍ਥਜਮ੍ਬ੍ਵਾਮ੍ਰਾਸ੍ਥਿਭਿਰ੍ਵਾ| ਮਧੁਯੁਕ੍ਤਾਨ੍ ਵਾ ਲੋਧ੍ਰਾਮ੍ਬਸ੍ਠਾਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗ੍ਵਾਦਿਗਣਾਨ੍ ਕ੍ਵਾ ਥਾਦਿਸੁ ਪਥਕ੍ਕਲ੍ਪਿਤਾਨ੍| ਸ਼੍ਯਾਮਾਦਿਮਹਾਕਸਾਯਂ ਵਾ||੧੪||
अनुबन्धे तु मूर्वातिविषेन्द्रयवहरिद्रारसाञ्जनानि क्वथि तानि पिबेत्| केवलं वा वृक्षकबीजम्| पाठागुडूची कटुकाकिराततिक्तानि वा| हरिद्रादिगणं वा| वत्सक बीजातिविषाबिल्वाम्बुमुस्तानि वा तण्डुलोदकेन वाति विषावृक्षकत्वक्फलानि सक्षौद्राणि| चन्दनोशीरशुण्ठी लोध्रनीलोत्पलानि व| नागरोत्पलधातकीपुष्पदाडिम त्वचो वा| कमलोत्पललोध्रमोचरससङ्गातिलान् वा| मधुकशृङ्गिवेरदीर्घवृन्तत्वचो वा मधुयुक्तानि शर्करापद्म केसरमुस्तापयस्याचन्दनानि वा शाल्मलीवृन्तकृतं वा शीतकषायं मधुमधुकोपेतम्| मधुकप्रियङ्गुकट्वङ्गत्वग्दाडिमाङ्कुरकल्केन वा दधियुतां यवागूं खलकं वा| बिल्वकपित्थजम्ब्वाम्रास्थिभिर्वा| मधुयुक्तान् वा लोध्राम्बष्ठाप्रियङ्ग्वादिगणान् क्वा थादिषु पृथक्कल्पितान्| श्यामादिमहाकषायं वा||१४||
🔊 Audio coming soon
ਅਨੁਬਨ੍ਧ ਉਕ੍ਤਯਾ ਚਿਕਿਤ੍ਸਯਾਨੁਪਸ਼ਮਃ| ਕੇਵਲਂ ਵਾ ਵਕ੍ਸਕਬੀਜਮ੍| ਵਕ੍ਸਕਃ ਕੁਟਜਃ| ਪਾਠਾਦੀਨਿ ਵਾ ਕ੍ਵਥਿਤਾਨਿ| ਹਰਿਦ੍ਰਾਦਿਗਣਂ ਵਾ| ਵਤ੍ਸਕਬੀਜਾਦੀਨਿ ਵਾ| ਅਤਿਵਿਸਾਦੀਨਿ ਵਾ ਮਧੁਯੁਕ੍ਤਾਨਿ| ਸ਼ਾਲ੍ਮਲੀ-ਵਨ੍ਤਾਨਿ ਸ਼ਾਲ੍ਮਲੀਪਤ੍ਰਾਣਿ| ਤੇਸਾਂ ਸ਼ੀਤਕਸਾਯੋ ਮਧੁਰ੍ਮਧੁਯਸ੍ਟੀਯੁਕ੍ਤਃ| ਦਧ੍ਨਾ ਸਂਯੁਕ੍ਤਾਂ ਵਾ ਯਵਾਗੂਂ ਮਧੁਕਾਦਿਕਲ੍ਕਂ ਦਤ੍ਵਾ ਪਿਬੇਤ੍| ਮਧੁਕਾਦਿਯੁਕ੍ਤਂ ਦਧਿਯੁਕ੍ਤਂ ਖਲਕਂ ਵਾ ਪਿਬੇਤ੍| ਬਿਲ੍ਵਾਦਿਭਿਰ੍ਯਵਾਗੂਂ ਖਲਕਂ ਵਾ| ਲੋਧ੍ਰਾਦਿਗਣਃ ਕ੍ਵਾਥਾਦਿਕਯਾ ਪਞ੍ਚਵਿਧਯਾਪਿ ਕਲ੍ਪਨਯਾ ਮਾਕ੍ਸਿਕਯੁਕ੍ਤਃ| ਤਦ੍ਵਦਮ੍ਬਸ੍ਠਾਦਿਃ ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗ੍ਵਾਦਿਸ਼੍ਚ| ਮਹਾਕਸਾਯਸਂਗ੍ਰਹੋਕ੍ਤਸ਼੍ਯਾਮਾਦਿਕੋ ਮਹਾਕਸਾਯਸ਼੍ਚ|| ੧੪||
Adhikarana shUlarte visheShaH (15) · Śloka 15
ਸ਼ੂਲਾਰ੍ਤ੍ਤਸ੍ਤੁ ਰੂਕ੍ਸਕੋਸ੍ਠੋ ਘਤਂ ਸਕ੍ਸਾਰਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਕ੍ਸੀਰਂ ਵਾ ਬਹਤੀਬਲਾਂਸ਼ੁਮਤੀਕਚ੍ਛੁਰਾਮੂਲਸਿਦ੍ਧਂ ਮਧੁਕਕਟ੍ਵਙ੍ਗਾਜਮੋ ਦਸ਼ਰ੍ਕਰਾਵਚੂਰ੍ਣਿਤਂ ਸਤੈਲਕ੍ਸੌਦ੍ਰਮ੍| ਕ੍ਸੀਰਮੇਵ ਵਾ ਧਾਰੋਸ੍ਣਮ੍||੧੫||
शूलार्त्तस्तु रूक्षकोष्ठो घृतं सक्षारं पिबेत्| क्षीरं वा बृहतीबलांशुमतीकच्छुरामूलसिद्धं मधुककट्वङ्गाजमो दशर्करावचूर्णितं सतैलक्षौद्रम्| क्षीरमेव वा धारोष्णम्||१५||
🔊 Audio coming soon
ਨਿਰਾਮਕੋਸ੍ਠਃ ਸਨ੍ ਸ਼ੂਲਾਰ੍ਤੋ ਘਤਂ ਸਕ੍ਸਾਰਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਬਹਤ੍ਯਾਦਿਸਿਦ੍ਧਂ ਵਾ ਕ੍ਸੀਰਂ ਮਧੁਕਾਦ੍ਯਵਚੂਰ੍ਣਿਤਂ ਤੈਲਮਾਕ੍ਸਿਕਯੁਕ੍ਤਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਕੇਵਲਮੇਵ ਵਾ ਧਾਰੋਸ੍ਣਂ ਕ੍ਸੀਰਮ੍|| ੧੫||
Adhikarana balavati virekaH (16) · Śloka 16
ਬਲਵਾਨ੍ ਵਿਬਦ੍ਧਮਲੋ ਵਿਰੇਕਾਰ੍ਥਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾਚੂਰ੍ਣਯੁਕ੍ਤਂ ਵਾ ਪਲਾਸ਼ਫਲਕ੍ਵਾਥਸਿਦ੍ਧਂ ਵਾ ਪਯਃ ਪੀਤ੍ਵਾ ਪਯ ਏਵ ਕਵੋਸ੍ਣ ਮਨੁਪਿਬੇਤ੍| ਏਵਮੇਵ ਚ ਤ੍ਰਾਯਮਾਣਯਾ ਸ਼ਤਮ੍| ਤਤੋ ਨਿਸ੍ਸਤੇ ਸ਼ਕਤਿ ਪੁਰਾਣੇਤਿਸਾਰਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਮੇਤਿ||੧੬||
बलवान् विबद्धमलो विरेकार्थं त्रिफलाचूर्णयुक्तं वा पलाशफलक्वाथसिद्धं वा पयः पीत्वा पय एव कवोष्ण मनुपिबेत्| एवमेव च त्रायमाणया शृतम्| ततो निस्सृते शकृति पुराणेऽतिसारः शान्तिमेति||१६||
🔊 Audio coming soon
ਯਸ੍ਤੁ ਬਲਵਾਨ੍ ਵਿਬਦ੍ਧਮਲਸ਼੍ਚ ਸਃ ਤ੍ਰਿਫਲਾਚੂਰ੍ਣਯੁਕ੍ਤਂ ਪਯਃ ਪੀਤ੍ਵਾ ਪਲਾਸ਼ਫਲਕ੍ਵਾਥੇਨ ਵਾ ਸਿਦ੍ਧਂ ਪਯਃ ਕਵੋਸ੍ਣਂ ਪਯੋਨੁਪਿਬੇਤ੍| ਸੁਬੋਧਮ੍||੧੬||
Adhikarana anuvAsanam (17) · Śloka 17
ਸ੍ਰੁਤਦੋਸਸ੍ਯ ਚ ਸਂਸਰ੍ਜਨਕਾਲੇ ਸ਼ੂਲਂ ਚੇਦਨੁਵਰ੍ਤੇਤ ਤਤੋ ਬਿਲ੍ਵ ਮਧੁਕਸ਼ਤਾਹ੍ਵਾਦ੍ਵਯਗਰ੍ਭਂ ਸਕ੍ਸੀਰਂ ਤੈਲਚਤੁਰ੍ਗੁਣਂ ਸਰ੍ਪਿਰਨੁਵਾਸਨਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍||੧੭||
स्रुतदोषस्य च संसर्जनकाले शूलं चेदनुवर्तेत ततो बिल्व मधुकशताह्वाद्वयगर्भं सक्षीरं तैलचतुर्गुणं सर्पिरनुवासनं दद्यात्||१७||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ੂਲਵਤੋ ਬਲਿਨੋ ਵਿਬਦ੍ਧਮਲਸ੍ਯ ਵਿਰੇਚਨੇ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤੇ ਸਂਸਰ੍ਜਨਕਾਲੇਪਿ ਯਦਿ ਸ਼ੂਲਮਨੁਵਰ੍ਤੇਤ ਤਤੋ ਬਿਲ੍ਵਾਦਿਸਿਦ੍ਧਂ ਸਰ੍ਪਿਰਨੁਵਾਸਨਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍| ਕ੍ਸੀਰਂ ਸ੍ਨੇਹਸਮਮ੍|| ੧੭||
Adhikarana picchAbastiH (18) · Śloka 18
ਤਤਃ ਸਮ੍ਯਕ੍ਕਤਾਯਾਮਪਿ ਸਂਸਰ੍ਗ੍ਯਾਮਤੀਸਾਰਾਨੁਬਨ੍ਧੇ ਪਿਚ੍ਛਾ ਬਸ੍ਤਯੋ ਯੋਜ੍ਯਃ| ਸ਼ਾਲ੍ਮਲੀਵਨ੍ਤਾਨ੍ਯਾਰ੍ਦ੍ਰਦਰ੍ਭੈਰ੍ਵੇਸ੍ਟਯਿਤ੍ਵਾ ਕਸ੍ਣਮਦਾਵਲਿਪ੍ਯ ਗੋਮਯਾਗ੍ਨਿਨਾ ਸ੍ਵੇਦਯੇਤ੍| ਸ਼ੁਸ੍ਕਾਯਾਂ ਮਦਿ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਾਨਿ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਵਨ੍ਤਾਨ੍ਯੁਲੂਖਲੇ ਸਮਾਪੋਥ੍ਯ ਤੇਸਾਂ ਮੁਸ੍ਟਿ ਸਮ੍ਮਿਤਂ ਪਿਣ੍ਡਂ ਕ੍ਸੀਰਪ੍ਰਸ੍ਥੇ ਵਿਮਰ੍ਦਯੇਤ੍| ਤਤਸ੍ਤੇਨ ਪਯਸਾ ਪੂਤੇਨ ਸਘਤਤੈਲੇਨ ਮਧੁਮਧੁਕਕਲ੍ਕਯੁਕ੍ਤੇਨਾਸ੍ਥਾਪਯੇਤ੍| ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਗਤੇ ਚ ਸ੍ਨਾਤਃ ਪਯਸਾ ਕਚ੍ਛੁਰਾਸ਼ਤੇਨ ਜਾਙ੍ਗਲਰ ਸੈਰ੍ਵਾਸ਼੍ਨੀਯਾਤ੍| ਏਸ ਪਿਚ੍ਛਾਬਸ੍ਤਿਃ ਪਿਤ੍ਤਰਕ੍ਤਾਤਿਸਾਰ ਗ੍ਰਹਣੀਗੁਲ੍ਮਸ਼ੋਸਜ੍ਵਰਾਨ੍ ਵਿਰੇਚਨਾਸ੍ਥਾਪਨਾਤਿਯੋਗਂ ਚ ਸ਼ਮ ਯਤਿ||੧੮||
ततः सम्यक्कृतायामपि संसर्ग्यामतीसारानुबन्धे पिच्छा बस्तयो योज्यः| शाल्मलीवृन्तान्यार्द्रदर्भैर्वेष्टयित्वा कृष्णमृदावलिप्य गोमयाग्निना स्वेदयेत्| शुष्कायां मृदि स्विन्नानि ज्ञात्वा वृन्तान्युलूखले समापोथ्य तेषां मुष्टि सम्मितं पिण्डं क्षीरप्रस्थे विमर्दयेत्| ततस्तेन पयसा पूतेन सघृततैलेन मधुमधुककल्कयुक्तेनास्थापयेत्| प्रत्यागते च स्नातः पयसा कच्छुराशृतेन जाङ्गलर सैर्वाऽश्नीयात्| एष पिच्छाबस्तिः पित्तरक्तातिसार ग्रहणीगुल्मशोषज्वरान् विरेचनास्थापनातियोगं च शम यति||१८||
🔊 Audio coming soon
ਤਤ ਇਤਿ ਵਿਰੇਕੇ| ਸਂਸਰ੍ਗੀ ਪੇਯਾਦਿਕ੍ਰਮਃ| ਸ਼ਾਲ੍ਮਲੀਵਨ੍ਤਾਨਿ ਤਤ੍ਪਤ੍ਰਾਣਿ| ਤੇਸਾਮਿਤਿ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਾਨਾਂ ਸ਼ਾਲ੍ਮਲੀਵਨ੍ਤਾਨਾਮ੍| ਮੁਸ੍ਟਿਃ ਪਲਮ੍| ਘਤਾਦੀਨਾਂ ਤੁ ਬਸ੍ਤਿਵਿਧ੍ਯੁਕ੍ਤਵਿਧਾਨਂ ਸ੍ਮਰ੍ਤਵ੍ਯਮ੍| ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਗਤੇ ਬਹਿਃ ਪ੍ਰਵਤ੍ਤੇ ਆਸ੍ਥਾਪਨੇ| ਸੁਬੋਧਮ੍|| ੧੮||
Adhikarana puTapAkaprayogaH (19) · Śloka 19
ਚਿਰੋਤ੍ਥਿਤਂ ਤ੍ਵਤੀਸਾਰਮਵੇਦਨਂ ਪਕ੍ਵਮਪ੍ਯਸ਼ਾਮ੍ਯਨ੍ਤਂ ਪੁਟ ਪਾਕੈਰੁਪਾਚਰੇਤ੍| ਅਰਲੁਤ੍ਵਕ੍ਕਲ੍ਕਂ ਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਪਤ੍ਰਪ੍ਰਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਪੁਟਪਾਕਵਿਧਿਨਾ ਪਾਚਯੇਤ੍| ਤਦ੍ਰਸਂ ਸੁਸ਼ੀਤਂ ਮਧੁਯੁਤਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਵਟਾਦਿਤ੍ਵਕ੍ਪ੍ਰਰੋਹਕਲ੍ਕਮਪ੍ਯੇਵਂ ਕਲ੍ਪਯੇਤ੍| ਅਥਵਾ ਤਿਤ੍ਤਿਰਿ ਮਪਨੀਤਾਨ੍ਤ੍ਰਪਿਚ੍ਛਂ ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਾਦੇਰ੍ਵਲ੍ਕਲਸ੍ਯ ਪ੍ਰਰੋਹਾਣਾਂ ਵਾ ਕਲ੍ਕੇਨ ਪੂਰਯਿਤ੍ਵਾ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍ ਪੁਟਪਾਕਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਮਾ ਦ੍ਰਸਮਾਦਾਯ ਸਿਤਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਕ੍ਤਂ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਅਨੇਨ ਸਰ੍ਵੇ ਜਾਙ੍ਗਲ ਸਤ੍ਵਾ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤਾਃ||੧੯||
चिरोत्थितं त्वतीसारमवेदनं पक्वमप्यशाम्यन्तं पुट पाकैरुपाचरेत्| अरलुत्वक्कल्कं काश्मर्यपत्रप्रच्छन्नं पुटपाकविधिना पाचयेत्| तद्रसं सुशीतं मधुयुतं पिबेत्| वटादित्वक्प्ररोहकल्कमप्येवं कल्पयेत्| अथवा तित्तिरि मपनीतान्त्रपिच्छं न्यग्रोधादेर्वल्कलस्य प्ररोहाणां वा कल्केन पूरयित्वा पूर्ववत् पुटपाकं कुर्यात्| ततस्तस्मा द्रसमादाय सिताक्षौद्रयुक्तं पाययेत्| अनेन सर्वे जाङ्गल सत्वा व्याख्याताः||१९||
🔊 Audio coming soon
ਚਿਰੋਤ੍ਥਿਤਮਿਤ੍ਯਾਦਿ ਸੁਬੋਧਮ੍| ਅਰਲੁਕਾਦਿਨਾ ਪੁਟਪਾਕਵਿਧਿਃ| ਅਰਲੁਕੋ ਮਯੂਰਜਙ੍ਘਃ| ਪੁਟਪਾਕਵਿਧਿਃ ਸੂਤ੍ਰੋਕ੍ਤਃ| ਵਟਾਦੀਤ੍ਯਾਦਿਗ੍ਰਹਣੇਨ ਵਟਸਮਾਨਰਸਾਦੀਨਾਮਨ੍ਯੇਸਾਂ ਗ੍ਰਹਣਮ੍| ਪਿਚ੍ਛਾਂ ਜਘਨਪਕ੍ਸਸਂਹਿਤਃ| ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਾਦੇਰ੍ਗਣਸ੍ਯ ਵਲ੍ਕਲਂ ਤ੍ਵਕ੍| ਪ੍ਰਰੋਹੋਙ੍ਕੁਰਃ| ਤਿਤ੍ਤਿਰੇਰਾਨ੍ਤ੍ਰੇਸੁ ਅਪਨੀਤੇਸੁ ਤਤ੍ਕਲ੍ਕੇਨ ਜਠਰਪੂਰਣਮ੍| ਸਰ੍ਵੇ ਜਾਙ੍ਗਲਪ੍ਰਾਣਿਨੋ ਮਗਵਿਸ੍ਕਿਰਪ੍ਰਤੁਦਾਃ ਪੁਟਪਾਕਾਯ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤਾਃ|| ੧੯||
Adhikarana raktAtisAre kShIraprayogaH (20) · Śloka 20
ਯਸ੍ਤੁ ਪਿਤ੍ਤਾਤਿਸਾਰੀ ਪਿਤ੍ਤਲਾਨ੍ਯਾਸੇਵੇਤ ਤਸ੍ਯ ਪਿਤ੍ਤਮਤਿਵਦ੍ਧਂ ਰਕ੍ਤਾਤਿਸਾਰਂ ਤਡ੍ਦਾਹਮੋਹਜ੍ਵਰਸ਼ੂਲਪਾਯੁਪਾਕਾਂਸ਼੍ਚ ਕਰੋਤਿ| ਤਤ੍ਰ ਕ੍ਸੀਰਮਾਜਂ ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਾਦਿਪ੍ਰਸਵਸ਼ਤਂ ਸਿਤਾਮਧੁਯੁਕ੍ਤਮਾਹਾਰੇ ਗੁਦਪ੍ਰਕ੍ਸਾਲਨੇ ਚ ਵਿਦਧ੍ਯਾਤ੍| ਤਦ੍ਵਿਧਂ ਵਾ ਸਰ੍ਪਿਃ ਸਪਯਸ੍ਕਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਕ੍ਸੀਰੋਤ੍ਥਂ ਵਾ ਸਰ੍ਪਿਃ ਕ੍ਸੀਰਾਨੁਪਾਨਂ ਕਪਿਞ੍ਜਲਰਸਾਸ਼ੀ ਕ੍ਸੀਰਾਸ਼ੀ ਵਾ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍||੨੦||
यस्तु पित्तातिसारी पित्तलान्यासेवेत तस्य पित्तमतिवृद्धं रक्तातिसारं तृड्दाहमोहज्वरशूलपायुपाकांश्च करोति| तत्र क्षीरमाजं न्यग्रोधादिप्रसवशृतं सितामधुयुक्तमाहारे गुदप्रक्षालने च विदध्यात्| तद्विधं वा सर्पिः सपयस्कं पिबेत्| क्षीरोत्थं वा सर्पिः क्षीरानुपानं कपिञ्जलरसाशी क्षीराशी वा लिह्यात्||२०||
🔊 Audio coming soon
ਯਸ੍ਵਿਤ੍ਯਾਦਿ ਸੁਬੋਧਮ੍| ਤਦ੍ਵਿਧਮਿਤ੍ਯਾਦਿ ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਾਦਿਪ੍ਰਸਵਸਿਦ੍ਧਂ ਸਸਿਤਾਮਾਕ੍ਸਿਕਂ ਸਕ੍ਸੀਰਂ ਸਤ੍ ਪਿਬੇਤ੍| ਕ੍ਸੀਰੋਤ੍ਥਂ ਕ੍ਸੀਰਂ ਪ੍ਰਮਥ੍ਯ ਯਦੁਤ੍ਪਾਦਿਤਂ ਘਤਂ ਤਤ੍ ਕਪਿਞ੍ਜਲਰਸਾਸ਼ੀ ਕ੍ਸੀਰਾਨੁਪਾਨਂ ਵਾ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍||੨੦||
Adhikarana raktAtisAre prayogAntarANi (21) · Śloka 21
ਸਲ੍ਲਕੀਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਤਿਨਿਸ਼ਸ਼ਾਲ੍ਮਲੀਪ੍ਲਕ੍ਸਤ੍ਵਕ੍ਸਂਸਸ੍ਟਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਵਾ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਕ੍ਸੀਰਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਯਸ੍ਟੀਲੋਧ੍ਰਸ਼ਾਰਿਵਾਭਿਰ੍ਵਾ ਸ਼ਤਂ ਸਮਧੁਸਿਤਮ੍| ਤਦ੍ਵਤ੍ ਕਸ੍ਣਤਿਲਸਮਙ੍ਗੋਤ੍ਪਲਯਸ੍ਟੀਮਧੁਭਿਃ ਸ਼ਸ਼ਕਪਿਞ੍ਜਲਪਾਰਾਵਤਤਣ੍ਡੂਲੀਯਕਮੁਦ੍ਗਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਬੀਜਾ ਦਿਰਸਾਂਸ਼੍ਚ ਸੇਵੇਤ| ਘਤਭਸ੍ਟਂ ਵਾ ਰਕ੍ਤਮਾਜਂ ਮਾਰ੍ਗਂ ਵਾ| ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਾਨ੍ ਵਾ ਪੁਟਪਾਕਾਨ੍ ਮਧੁਕਕਸ੍ਣਮਤ੍ਤਿਕਾਸ਼ਙ੍ਖ ਕਲ੍ਕਂ ਵਾ ਸਰੁਧਿਰਂ ਪਿਬੇਤ੍ ਤਣ੍ਡੁਲੋਦਕੇਨ| ਤੇਨ ਵਾ ਸਮਾ ਕ੍ਸਿਕਂ ਫਲਿਨੀਕਲ੍ਕਮ੍| ਅਥਵਾ ਸਸਿਤਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਚਨ੍ਦਨਮ੍| ਏਤੇ ਹਿ ਪ੍ਰਯੋਗਾਃ ਤਸ੍ਣਾਦਿਪ੍ਰਸ਼ਮਨਾ ਰਕ੍ਤਾਤਿਯੋਗਘ੍ਨਾਸ਼੍ਚ| ਵਾਤੋਤ੍ਤਰਸ੍ਤੁ ਸ਼ਤਾਵਰੀਘਤਂ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍| ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਂ ਵਾ ਨਵ ਨੀਤਮ੍| ਪਿਚ੍ਛਿਲਸ੍ਵਰਸਸਾਧਿਤਂ ਵਾ ਸਰ੍ਪਿਃ| ਲਾਕ੍ਸਾ ਪਿਪ੍ਪਲੀਸ਼ਙ੍ਗੀਵੇਰਕਟੁਕੇਨ੍ਦ੍ਰਯਵਦਾਰ੍ਵੀਤ੍ਵਗ੍ਭਿਰ੍ਘਤਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਪੇਯਾ ਮਣ੍ਡੇਨ ਪੀਤਮਤਿਸਾਰਂ ਤ੍ਰਿਦੋਸਮਪਿ ਵਾਰਯੇਤ੍||੨੧||
सल्लकीप्रियङ्गुतिनिशशाल्मलीप्लक्षत्वक्संसृष्टं सिद्धं वा सक्षौद्रं क्षीरं पिबेत्| यष्टीलोध्रशारिवाभिर्वा शृतं समधुसितम्| तद्वत् कृष्णतिलसमङ्गोत्पलयष्टीमधुभिः शशकपिञ्जलपारावततण्डूलीयकमुद्गकाश्मर्यबीजा दिरसांश्च सेवेत| घृतभृष्टं वा रक्तमाजं मार्गं वा| पूर्वोक्तान् वा पुटपाकान् मधुककृष्णमृत्तिकाशङ्ख कल्कं वा सरुधिरं पिबेत् तण्डुलोदकेन| तेन वा समा क्षिकं फलिनीकल्कम्| अथवा ससिताक्षौद्रं चन्दनम्| एते हि प्रयोगाः तृष्णादिप्रशमना रक्तातियोगघ्नाश्च| वातोत्तरस्तु शतावरीघृतं लिह्यात्| सशर्करं वा नव नीतम्| पिच्छिलस्वरससाधितं वा सर्पिः| लाक्षा पिप्पलीशृङ्गीवेरकटुकेन्द्रयवदार्वीत्वग्भिर्घृतं सिद्धं पेया मण्डेन पीतमतिसारं त्रिदोषमपि वारयेत्||२१||
🔊 Audio coming soon
ਸਲ੍ਲਕ੍ਯਾਦਿਯੁਕ੍ਤਂ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰ ਕ੍ਸੀਰਂ ਵਾ ਪਿਬੇਤ੍| ਯਸ੍ਟ੍ਯਾਦਿਸ਼ਤਂ ਮਾਕ੍ਸਿਕਸ਼ਰ੍ਕਰਾਯੁਕ੍ਤਂ ਕ੍ਸੀਰਮ੍| ਤਦ੍ਵਦਿਤਿ ਸਮਧੁਸਿਤਂ ਯਸ੍ਟੀਮਧੁਰ੍ਮਧੁਯਸ੍ਟੀ| ਸ਼ਸ਼ਾਦਿਰਸਾਂਸ਼੍ਚ ਸੇਵੇਤ| ਅਜਸ੍ਯ ਮਗਸ੍ਯ ਵਾ ਰਕ੍ਤਂ ਘਤਭਸ੍ਟਮ੍| ਸੁਬੋਧਮ੍| ਤੇਨੇਤਿ ਤਣ੍ਡੁਲੋਦਕੇਨ| ਫਲਿਨੀ ਗਨ੍ਧਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਃ| ਏਤ ਇਤ੍ਯਜਾਕ੍ਸੀਰਾਦਯਃ| ਸ਼ਤਾਵਰੀਘਤਂ ਗੁਹ੍ਯਰੋਗੇ ਵਕ੍ਸ੍ਯਤੇ| ਪਿਚ੍ਛਿਲਾਨਿ ਸ਼ਾਲ੍ਮਲ੍ਯਾਦੀਨਿ ਤੇਸ਼ਾਂ ਸ੍ਵਰਸੇਨ| ਲਾਕ੍ਸਾਦਿ ਸਰ੍ਪਿਃ ਸੁਬੋਧਮ੍|| ੨੧||
Adhikarana raktAtisAre picchAbastyanuvAsanam (22) · Śloka 22
ਯਦਾ ਪੁਨਰ੍ਵਾਯੁਨਾ ਵਿਡ੍ਬਦ੍ਧਂ ਸਸ਼ੋਣਿਤਮਲ੍ਪਾਲ੍ਪਂ ਸਫੇਨਂ ਕਚ੍ਛ੍ਰਾਦੁਪਵੇਸ਼੍ਯਤੇ ਤਦਾ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਂ ਪਿਚ੍ਛਾਬਸ੍ਤਿਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍| ਮਧੁਰੌਸਧਸਿਦ੍ਧੇਨ ਚ ਸਰ੍ਪਿਸਾਨੁਵਾਸਯੇਤ੍| ਪ੍ਰਾਯੇਣ ਹਿ ਦੁਰ੍ਬਲਗੁਦਾ ਗੁਦਾਸ਼੍ਰਯਾਮਯਿਨੋ ਭਵਨ੍ਤਿ| ਵਿਸ਼ੇਸਤਸ਼੍ਚਿਰ ਕਾਲਾਤੀਸਾਰਿਣਃ| ਅਤਿਸਾਰਾਤਿਪ੍ਰਵਤ੍ਤੌ ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਨਬਲਵਦ੍ਧੋ ਵਾਯੁਃ ਪਿਤ੍ਤਮਨੁ ਬਲਮਵਾਪ੍ਯ ਦੁਰ੍ਜਯਤਰੋ ਭਵਤਿ| ਤਸ੍ਮਾ ਤ੍ਤੋਸਾਮਭੀਕ੍ਸ੍ਣਮਨੁਵਾਸਂ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ||੨੨||
यदा पुनर्वायुना विड्बद्धं सशोणितमल्पाल्पं सफेनं कृच्छ्रादुपवेश्यते तदा पूर्वोक्तं पिच्छाबस्तिं दद्यात्| मधुरौषधसिद्धेन च सर्पिषाऽनुवासयेत्| प्रायेण हि दुर्बलगुदा गुदाश्रयामयिनो भवन्ति| विशेषतश्चिर कालातीसारिणः| अतिसारातिप्रवृत्तौ स्वस्थानबलवृद्धो वायुः पित्तमनु बलमवाप्य दुर्जयतरो भवति| तस्मा त्तोषामभीक्ष्णमनुवासं प्रयुञ्जीत||२२||
🔊 Audio coming soon
ਯਦਾ ਪੁਨਰਿਤ੍ਯਾਦਿ ਅਤਿਸਾਰੇਣ ਵਾਯੋਃ ਕੋਪਃ ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਨਤ੍ਵਾਤ੍ ਬਲਵਾਨ੍ ਭਵਤਿ|| ੨੨||
Adhikarana gudadAhe visheShaH (23) · Śloka 23
ਗੁਦਦਾਹੇ ਪੁਨਃ ਪਟੋਲਮਧੁਕਮਧੂਕਕ੍ਸੀਰਿਵਕ੍ਸਾਦਿਕਸਾਯੇਣ ਸਘਤਸ਼ਰ੍ਕਰਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰੇਣ ਵਾ ਗੁਦਂ ਤਦਾਸਨ੍ਨਾਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਨ੍ ਸਿਞ੍ਚੇਤ੍| ਸ਼ਤਧੌਤਾਦਿਭਿਰ੍ਘਤੈਸ਼੍ਚ ਪਿਚੂਨਭ੍ਯਙ੍ਗਾਂਸ਼੍ਚ ਦਦ੍ਯਾਤ੍| ਪਟੋਲਾਦੀਨਾਮੇਵ ਚ ਕਲ੍ਕੇਨ ਸਘਤੇਨ ਪ੍ਰਦਿਹ੍ਯਾਤ੍| ਤਚ੍ਚੂਰ੍ਣੌ ਰ੍ਧਾਤਕੀਲੋਧ੍ਰਮਾਸਚੂਰ੍ਣੇਨ ਚ ਪਾਯੁਦ੍ਵਾਰਮਵਚੂਰ੍ਣਯੇਤ੍| ਏਵਮੇਵ ਚ ਸ਼ੂਲੇ ਵਾਤਹਰਤੈਲਪ੍ਰਦੇਹੈਰੁਪਾਚਰੇਤ੍| ਯਃ ਪੁਨਰੇਵਮਪਿ ਪਿਤ੍ਤ ਲਾਨ੍ਯਾਸੇਵੇਤ ਸ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਗੁਦਵਲੀਸੁ ਪਕ੍ਵਾਸੁ ਵ੍ਯਾਪਦ੍ਯਤੇ||੨੩||
गुददाहे पुनः पटोलमधुकमधूकक्षीरिवृक्षादिकषायेण सघृतशर्कराक्षौद्रेण वा गुदं तदासन्नाश्च प्रदेशान् सिञ्चेत्| शतधौतादिभिर्घृतैश्च पिचूनभ्यङ्गांश्च दद्यात्| पटोलादीनामेव च कल्केन सघृतेन प्रदिह्यात्| तच्चूर्णौ र्धातकीलोध्रमाषचूर्णेन च पायुद्वारमवचूर्णयेत्| एवमेव च शूले वातहरतैलप्रदेहैरुपाचरेत्| यः पुनरेवमपि पित्त लान्यासेवेत स शीघ्रं गुदवलीषु पक्वासु व्यापद्यते||२३||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ਤਧੌਤਾਦਿਤ੍ਯਾਦਿਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਸ਼ੀਤਾਨਾਂ ਘਤਾਨਾਂ ਗ੍ਰਹਣਮ੍| ਪਟੋਲਾਦੀਨਿ ਵਿਵਿਧਗਣਸਂਗ੍ਰਹੋਕ੍ਤਾਨਿ| ਸ਼ੂਲੇ ਗੁਦਸ੍ਯੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ|| ੨੩||
Adhikarana shleShmAtisAracikitsA (24) · Śloka 24
ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਤੀਸਾਰਂ ਤੁ ਪ੍ਰਾਗੇਵ ਨਿਤਰਾਮਾਮਪਾਚਨਾਰ੍ਥਂ ਲਙ੍ਹ੍ਘਨੇਨ ਸਾਧਯੇਤ੍| ਅਨੁਬਨ੍ਧੇ ਚ ਪਿਬੇਤ੍ ਕਸਾਯਂ ਮੁਸ੍ਤਾਭਯਾਸ਼ੁਣ੍ਠੀ ਬਿਲ੍ਵਸ਼ਲਾਟੂਨਾਮ੍| ਵਚਾਵਿਡਙ੍ਗਭੂਤੀਕਦੇਵਾਦਾਰੁਣਾਂ ਵਾ| ਪਾਥਾਤਿਵਿਸਾਕੁਸ੍ਠਚਵ੍ਯਕਟੁਰੋਹਿਣੀਨਾਂ ਵਾ| ਚਿਤ੍ਰਕ ਪਿਪ੍ਪਲੀਦ੍ਵਯਪਿਪ੍ਪਲੀਮੂਲਾਨਾਂ ਵਾ| ਸੁਖਾਮ੍ਬੁਨਾ ਵਾ ਹਿਙ੍ਗ੍ਵਾ ਦ੍ਯਲਸਕੋਕ੍ਤਮ੍| ਪਥ੍ਯਾਸੈਨ੍ਧਵਸ਼ੁਣ੍ਠੀਚੂਰ੍ਣਂ ਵਾ ਲਿਹ੍ਯਾਦ੍ਵਾ ਤ੍ਰਿਕਟੁਚੂਰ੍ਣਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸ਼ਰ੍ਕਰੋਪੇਤਮ੍| ਕਪਿਤ੍ਥਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰੇਣ ਵਾ| ਕਟ੍ਫਲਂ ਵ ਪਿਪ੍ਪਲੀਰ੍ਵਾ| ਪੁਰ੍ਵਵਚ੍ਚ ਸਰ੍ਵਂ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਾਮਰਕ੍ਤ ਸਂਸਰ੍ਗਮਪੇਕ੍ਸ੍ਯ ਯਥਾਯਥਮੁਪਕਲ੍ਪਯੇਤ੍| ਸਸ਼ੂਲਪ੍ਰਵਾਹਿਕਸ੍ਯ ਚ ਨਿਰਾਮਸ੍ਯ ਵਾਤੇਧਿਕੇ ਵਚਾਬਿਲ੍ਵਪਿਪ੍ਪਲੀਕੁਸ੍ਠਸ਼ਤਾ ਹ੍ਵਾਕਲ੍ਕਯੁਕ੍ਤਂ ਸਲਵਣਂ ਪਿਚ੍ਛਾਬਸ੍ਤਿਮਨੁਵਾਸਨਂ ਚ ਕੋਸ੍ਣੇਨ ਬਿਲ੍ਵਤੈਲੇਨ ਬਹੁਸ਼ੋ ਵਚਾਦਿਗਰ੍ਭੇਣ ਵਾ ਤੈਲੇਨੇਤਿ||੨੪||
श्लेष्मातीसारं तु प्रागेव नितरामामपाचनार्थं लङ्ह्घनेन साधयेत्| अनुबन्धे च पिबेत् कषायं मुस्ताभयाशुण्ठी बिल्वशलाटूनाम्| वचाविडङ्गभूतीकदेवादारुणां वा| पाथातिविषाकुष्ठचव्यकटुरोहिणीनां वा| चित्रक पिप्पलीद्वयपिप्पलीमूलानां वा| सुखाम्बुना वा हिङ्ग्वा द्यलसकोक्तम्| पथ्यासैन्धवशुण्ठीचूर्णं वा लिह्याद्वा त्रिकटुचूर्णं क्षौद्रशर्करोपेतम्| कपित्थं क्षौद्रेण वा| कट्फलं व पिप्पलीर्वा| पुर्ववच्च सर्वं वातपित्तामरक्त संसर्गमपेक्ष्य यथायथमुपकल्पयेत्| सशूलप्रवाहिकस्य च निरामस्य वातेऽधिके वचाबिल्वपिप्पलीकुष्ठशता ह्वाकल्कयुक्तं सलवणं पिच्छाबस्तिमनुवासनं च कोष्णेन बिल्वतैलेन बहुशो वचादिगर्भेण वा तैलेनेति||२४||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਤਿਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਗੇਵੇਤ੍ਯੁਚ੍ਯਾਮਾਨਾਧ੍ਯਾਯੋਕ੍ਤਵਿਧਾਨੇਨ| ਮੁਸ੍ਤਾਦਿਵਚਾਦਿਪਾਠਾਦਿਚਿਤ੍ਰਕਾਦਿਕ੍ਵਾਥਾਃ ਯਥਾਯੋਗ੍ਯਂ ਯੋਜ੍ਯਾਃ| ਤ੍ਰਿਕਟੁਕਚੂਰ੍ਣਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸ਼ਰ੍ਕਰੋਪਤਂ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍| ਕਪਿਤ੍ਥਂ ਵਾ ਕਟ੍ਫਲਂ ਵਾ ਪਿਪ੍ਪਲੀਰ੍ਵਾ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰੇਣ| ਸੁਬੋਧਮ੍| ਕੋਸ੍ਣੇਨ ਬਿਲ੍ਵਸ਼ਤਤੈਲੇਨ ਬਹੁਸ਼ੋਨ੍ਵਾਸਨਮ੍| ਵਚਾਦਿਗਣਗਰ੍ਭੇਣ ਵਾ ਤੈਲੇਨ|| ੨੪||
Adhikarana shleShmAtisAracikitsA (25) · Śloka 25
ਭਵਤਿ ਚਾਤ੍ਰ ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਨੇ ਮਾਰੁਤੋਵਸ਼੍ਯਂ ਵਰ੍ਧਤੇ ਕਫਸਂਕ੍ਸਯਾਤ੍| ਸ ਵਦ੍ਧਃ ਸਹਸਾ ਹਨ੍ਯਾਤ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਂ ਤ੍ਵਰਯਾ ਜਯੇਤ੍||੨੫||
भवति चात्र स्वस्थाने मारुतोऽवश्यं वर्धते कफसंक्षयात्| स वृद्धः सहसा हन्यात्तस्मात्तं त्वरया जयेत्||२५||
🔊 Audio coming soon
ਬਾਵਤੀਤ੍ਯਾਦਿ ਸ਼ੈਲੀ| ਅਤਿਸਾਰਵਤੋ ਲਙ੍ਘਨਾਦਿਨਾਤਿਸਰਣੇਨ ਚ ਕ੍ਰਮੇਣ ਕਫੇ ਕ੍ਸੀਣੇ ਸ੍ਵੇਸ੍ਥਾਨੇ ਪਕ੍ਵਾਸ਼ਯੇ ਮਾਰੁਤੋਵਸ਼੍ਯਂ ਵਰ੍ਧਤੇ| ਸ ਚ ਮਾਰੁਤੋ ਵਦ੍ਧਃ ਸਹਸਾ ਹਨ੍ਯਾਤ੍| ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਂ ਮਾਰੁਤਂ ਤ੍ਵਰਯਾ ਜਯੇਤ੍||੨੫||
Adhikarana bhayajashokajayoH kriyA (26) · Śloka 26
ਭੀਸ਼ੋਕਾਭ੍ਯਾਮਪਿ ਮਰੁਚ੍ਛੀਘ੍ਰਂ ਕੁਪ੍ਯਤ੍ਯਤਸ੍ਤਯੋਃ| ਕਾਰ੍ਯਾ ਕ੍ਰਿਯਾ ਵਾਤਹਰਾ ਹਰ੍ਸ਼ਣਾਸ਼੍ਵਾਸਨਾਨਿ ਚ||੨੬||
भीशोकाभ्यामपि मरुच्छीघ्रं कुप्यत्यतस्तयोः| कार्या क्रिया वातहरा हर्शणाश्वासनानि च||२६||
🔊 Audio coming soon
ਭੀਸ਼ੋਕਾਭ੍ਯਾਮਿਤ੍ਯਾਦਿ ਸੁਬੋਧਮ੍| ਤਯੋਰਿਤਿ ਭੀਸ਼ੋਕਯੋਃ||੨੬||
Adhikarana vigatAtisAra lakShaNam (27) · Śloka 27
ਯਸ੍ਯੋਚ੍ਚਾਰਾਦ੍ਵਿਨਾ ਮੂਤ੍ਰਂ ਪਵਨੋ ਵਾ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ| ਦੀਪ੍ਤਾਗ੍ਨੇਰ੍ਲਘੁਕੋਸ੍ਠਸ੍ਯ ਸ਼ਾਨ੍ਤਸ੍ਤਸ੍ਯੋਦਰਾਮਯਃ||੨੭||
यस्योच्चाराद्विना मूत्रं पवनो वा प्रवर्तते| दीप्ताग्नेर्लघुकोष्ठस्य शान्तस्तस्योदरामयः||२७||
🔊 Audio coming soon
ਯਸ੍ਯੇਤ੍ਯਾਦਿ ਵਿਗਤਾਤਿਸਾਰਲਕ੍ਸਣਮ੍|| ੨੭||
Adhikarana saMkShepeto punaH kramasmaraNam (28) · Śloka 28
ਆਮਸ੍ਯ ਪਾਕੋ ਮਲਸਂਗ੍ਰਹੋਨੁ ਨ ਸਂਗ੍ਰਹੇ ਰੁਗ੍ਗੁਦਨਾਭਿਜਨ੍ਮਾ| ਵਿਲਙ੍ਘਨੈਰ੍ਗ੍ਰਾਹਿਭਿਰੀਰਣਘ੍ਨੈਃ ਕ੍ਰਮੇਣ ਤੈਸ੍ਤੈਰ੍ਵਿਧਿਭਿਰ੍ਵਿਧੇਯਃ||੨੮||
आमस्य पाको मलसंग्रहोऽनु न संग्रहे रुग्गुदनाभिजन्मा| विलङ्घनैर्ग्राहिभिरीरणघ्नैः क्रमेण तैस्तैर्विधिभिर्विधेयः||२८||
🔊 Audio coming soon
ਵਿਲਙ੍ਘਨਾਦਿਭਿਰੋਸਧਾਹਾਰੈਃ ਕ੍ਰਮੇਣਾਮਪਾਕਾਦਿਰ੍ਵਿਧੇਯਃ| ਅਨੁ ਚ ਸਮੀਰਣਘ੍ਨੈਰ੍ਗ੍ਰਾਹਿਭਿਰ੍ਮਲਸਂਗ੍ਰਹੋ ਵਿਧੇਯਃ| ਨ ਸਂਗ੍ਰਹੇ ਸਂਗ੍ਰਹਂ ਵਿਨਾ ਗੁਦਾਦਿਜਨ੍ਮਾ ਰੁਗ੍ਭਵਤਿ| ਅਤ ਏਵ ਸਮੀਰਣਘ੍ਨੈਰੁਪਸ਼ਮਃ| ਅਥਵਾ ਸਂਗ੍ਰਹੇ ਗੁਦਨਾਭਿਜਨ੍ਮਾ ਰੁਙ੍ ਨ ਭਵਤੀਤਿ ਸ੍ਪਸ੍ਟ ਏਵ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ|| ੨੮||
Adhikarana purIShabandhahetuH (29) · Śloka 29
ਨ ਰਿਕ੍ਤਕੋਸ੍ਠਸ੍ਯ ਪੁਰੀਸਬਨ੍ਧੋ ਨ ਰੂਕ੍ਸਕੁਕ੍ਸੇਃ ਸੁਹਿਤਸ੍ਯ ਚਾਤਿ| ਪਿਤ੍ਤਾਸ੍ਰਤੋਨ੍ਯਤ੍ਰ ਚ ਚਾਤਿਸ਼ੀਤੈਰ ਤ੍ਯੁਸ੍ਣਤੀਕ੍ਸ੍ਣੈਰ੍ਨ ਕਦਾਚਿਦੇਵ||੨੯||
न रिक्तकोष्ठस्य पुरीषबन्धो न रूक्षकुक्षेः सुहितस्य चाति| पित्तास्रतोऽन्यत्र च चातिशीतैर त्युष्णतीक्ष्णैर्न कदाचिदेव||२९||
🔊 Audio coming soon
ਨ ਰਿਕ੍ਤਕੋਸ੍ਠਸ੍ਯੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਵੈਪਰੀਤ੍ਯੇਨ ਪੁਰੀਸਬਨ੍ਧਹੇਤੁਃ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼੍ਯਤੇ| ਰਿਕ੍ਤਕੋਸ੍ਠਸ੍ਯ ਸ਼੍ਲੇਮਾਦ੍ਯਨੁਲੇਪਕਾਲਿਪ੍ਰਕੋਸ੍ਠਸ੍ਯ ਪੁਰੀਸਬਨ੍ਧੋ ਨ ਭਵਤਿ| ਪਿਤ੍ਤਾਸ੍ਰਂ ਵਰ੍ਜਯਿਤ੍ਵਾਨ੍ਯਤ੍ਰਾਤਿਸ਼ੀਤੈਃ ਪੁਰੀਸਬਨ੍ਧੋ ਨ ਭਵਤ੍ਯੇਵ| ਅਤ੍ਯੁਸ੍ਣੈਰਤਿਤੀਕ੍ਸ੍ਣੈਸ਼੍ਚ ਨ ਕਦਾਚਿਦੇਵ|| ੨੯||
Adhikarana pravAhikopayogI kalpanAsaMgrahaH (11) · Śloka 11
ਖਲਰਸਦਾਧਿਕਾ ਯਮਕਦਾਡਿਮਸਾਰਕਤਾ ਦਧਿ ਸਗੁਡਂ ਪਯੋਸਿਤਤਿਲਾਸ਼੍ਚ ਸੁਜਰ੍ਜਰਿਤਾਃ| ਸਲਵਣਮਾਰੁਤਘ੍ਨਗਣਸਾਧਿਤਤੈਲਮਲਂ ਘਤਮਪਿ ਵਾ ਪ੍ਰਵਾਹਣਕਤਾਂ ਵਿਜਯੇਦ੍ਰੁਜਾਮ੍||੩੦|| ਇਤਿ ਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸ੍ਯ ਸੂਨੋਰ੍ਵਗ੍ਭਟਸ੍ਯ ਕਤਾਵ ਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਸ੍ਥਾਨੇਤੀਸਾਰ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਨ੍ਨਾਮੈਕਾਦਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੧੧||
खलरसदाधिका यमकदाडिमसारकृता दधि सगुडं पयोऽसिततिलाश्च सुजर्जरिताः| सलवणमारुतघ्नगणसाधिततैलमलं घृतमपि वा प्रवाहणकृतां विजयेद्रुजाम्||३०|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वग्भटस्य कृताव ष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां चिकित्सितस्थानेऽतीसार चिकित्सितन्नामैकादशोऽध्यायः||११||
🔊 Audio coming soon
ਖਲਾਦਿਕੈਃ ਪ੍ਰਵਾਹਣਕਤਾਂ ਵਿਜਯੇਤ ਰੁਜਾਮਿਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ| ਪ੍ਰਵਾਹਣਂ ਨਿਸ੍ਤਨਨਮ੍| ਯਮਕਦਾਡਿਮਰਸਾਭ੍ਯਾਂ ਕਤਾਃ ਖਲਾਦਿਕਾਃ| ਖਲਃ ਫਲਯੂਸਃ| ਰਸੋ ਮਾਂਸਰਸਃ| ਦਧ੍ਨਾ ਸਂਸ੍ਕਤੋ ਦਾਧਿਕਃ| ਸਗੁਡਂ ਦਧਿ| ਤਥਾ ਕੇਵਲਂ ਪਯਃ| ਅਸਿਤਤਿਲਾਃ ਕਸ੍ਣਤਿਲਾਃ| ਸੁਜਰ੍ਜਰਿਤਾਃ ਕ੍ਸੁਣ੍ਣਾਃ| ਸਲਵਣੇਨ ਵਾਤਘ੍ਨਗਣੇਨ ਸੂਤ੍ਰੋਕ੍ਤੇਨ ਸਾਧਿਤਂ ਤੈਲਂ ਵਾ ਘਤਮਪਿ ਵੇਤਿ ਸਰ੍ਵਮਲਂ ਪ੍ਰਵਾਹਣਕਤਾਂ ਰੁਜਾਂ ਵਿਜਯੇਤੇਤਿ|| ੩੦|| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਨ੍ਮਹਾਮਹੋਪਾਧ੍ਯਾਯੇਨ੍ਦੁਵਿਰਚਿਤਾਯਾਮ੍ ਅਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਖਾਯਾਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਸ੍ਥਾਨ ਏਕਾਦਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੧੧||