Adhikarana atha CardihRudrogatRuShNAcikitsitannAmAShTamo~adhyAyaH adhyAya pratij~jA (1) · Śloka 1
ਅਥਾਤੋ ਛਰ੍ਦਿਹਦ੍ਰੋਗਤਸ੍ਣਾਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਵ੍ਯਾਖ਼੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ||੧||
अथातो छर्दिहृद्रोगतृष्णाचिकित्सितं व्याख़्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
ਕ੍ਰਮਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਛਰ੍ਦ੍ਯਾਦਿਕਸ੍ਯ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਨਾਰ੍ਥਮਧ੍ਯਾਯਾਰਮ੍ਭਃ||੧||
Adhikarana la~gghanam (2) · Śloka 2
ਆਮਾਸ਼ਯੋਤ੍ਕ੍ਲੇਸ਼ਭਵਾਃ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਛਰ੍ਦ੍ਯੋ ਹਿਤਂ ਯਤਃ| ਲਙ੍ਘਨਂ ਪ੍ਰਾਗਤੇ ਵਾਯੋਃ .....................||੨||
आमाशयोत्क्लेशभवाः प्रायश्छर्द्यो हितं यतः| लङ्घनं प्रागृते वायोः .....................||२||
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਸੁ ਛਰ੍ਦਿਸੁ ਪ੍ਰਥਮਂ ਸਰ੍ਵਂ ਲਙ੍ਘਨਮਿਸ੍ਯਤੇ| ਵਾਯੁਪ੍ਰਭਵਾਂ ਛਰ੍ਦਿਂ ਵਰ੍ਜਯਿਤ੍ਵਾ| ਯਤਃ ਪ੍ਰਾਯੇਣ ਛਰ੍ਦਯ ਆਮਾਸ਼ਯੇ ਯੋ ਦੋਸਾਣਾਮੁਤ੍ਕ੍ਲੇਸ਼ਃ ਤਤ੍ਪ੍ਰਾਭਵਾਃ||੨||
Adhikarana Sodhanam (3) · Śloka 3
.........................ਵਮਨਂ ਤਤ੍ਰ ਯੋਜਯੇਤ੍| ਬਲਿਨੋ ਬਹੁਦੋਸਸ੍ਯ ਲਭਤਃ ਪ੍ਰਤਤਂ ਬਹੁ| ਤਤੋ ਵਿਰੇਕਂ ਕ੍ਰਮਸ਼ੋ ਹਦ੍ਯਂ ਮਦ੍ਯਂ ਫਲਾਮ੍ਬੁਭਿਃ| ਕ੍ਸੀਰੈਰ੍ਵਾ ਸਹ ਸ ਹ੍ਯੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਗਤਂ ਦੋਸਂ ਨਯਤ੍ਯਧਃ| ਸ਼ਮਨਂ ਚੌਸਧਂ ਰੂਕ੍ਸਦੁਰ੍ਬਲਸ੍ਯ ਤਦੇਵ ਤੁ||੩||
.........................वमनं तत्र योजयेत्| बलिनो बहुदोषस्य लभतः प्रततं बहु| ततो विरेकं क्रमशो हृद्यं मद्यं फलाम्बुभिः| क्षीरैर्वा सह स ह्यूर्ध्वं गतं दोषं नयत्यधः| शमनं चौषधं रूक्षदुर्बलस्य तदेव तु||३||
🔊 Audio coming soon
ਵਮਨਂ ਤਤ੍ਰੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾਵਸ੍ਥਾਵਿਸ਼ੇਸੇਸੁ ਲਙ੍ਘਨਵਿਸ਼ੇਸਾ ਉਚ੍ਯਨ੍ਤੇ| ਤਤ ਇਤਿ ਵਮਨੇ ਯੋਜਿਤੇ| ਸ ਹੀਤਿ ਵਿਰੇਕੈਃ| ਰੂਕ੍ਸਦੁਰ੍ਬਲਸ੍ਯ ਤਦੇਵ ਸ਼ਮਨਮੇਵ| ਨ ਤੁ ਬਲਿਨ ਉਕ੍ਤਂ ਸ਼ੋਧਨਮ੍| ਬਲਵਤਸ੍ਤੁ||੩||
Adhikarana annam (4) · Śloka 4
ਪਰਿਸ਼ੁਸ੍ਕਂ ਪ੍ਰਿਯਂ ਸਾਤ੍ਮ੍ਯਮਨ੍ਨਂ ਲਘੁ ਚ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ| ਉਪਵਾਸਸ੍ਤਥਾ ਯੂਸਾ ਰਸਾਃ ਕਾਮ੍ਬਲਿਕਾਃ ਖਡਾਃ| ਸ਼ਾਕਾਨਿ ਲੇਹਾ ਭੋਜ੍ਯਾਨਿ ਰਾਗਸਾਡਵਪਾਨਕਾਃ| ਭਕ੍ਸ੍ਯਾਃ ਸ਼ੁਸ੍ਕਾਃ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਫਲਾਨਿ ਸ੍ਨਾਨਘਰ੍ਸਣਮ੍| ਗਨ੍ਧਾਃ ਸੁਗਨ੍ਧਯੋ ਗਨ੍ਧਫਲਪੁਸ੍ਪਾਨ੍ਨਪਾਨਜਾਃ| ਭੁਕ੍ਤਮਾਤ੍ਰਸ੍ਯ ਸਹਸਾ ਮੁਖੇ ਸ਼ੀਤਾਮ੍ਬੁਸੇਚਨਮ੍||੪||
परिशुष्कं प्रियं सात्म्यमन्नं लघु च शस्यते| उपवासस्तथा यूषा रसाः काम्बलिकाः खडाः| शाकानि लेहा भोज्यानि रागषाडवपानकाः| भक्ष्याः शुष्काः विचित्राश्च फलानि स्नानघर्षणम्| गन्धाः सुगन्धयो गन्धफलपुष्पान्नपानजाः| भुक्तमात्रस्य सहसा मुखे शीताम्बुसेचनम्||४||
🔊 Audio coming soon
ਪਰਿਸ਼ੁਸ੍ਕਂ ਦ੍ਰਵਰਹਿਤਮ੍| ਰਸਾਦੀਨਾਂ ਲਕ੍ਸਣਂ ਕਤਾਨ੍ਨ ਉਕ੍ਤਮ੍| ਘਰ੍ਸਣਂ ਯੇਨ ਚੂਰ੍ਣੇਨਾਙ੍ਗਮੁਦ੍ਘਸ੍ਯਤੇ| ਗਨ੍ਧਾਃ ਸੁਗਨ੍ਧਯਃ ਸੁਰਭਯ ਏਵ ਗਨ੍ਧਾਦਿਜਾਃ| ਗਨ੍ਧਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਗਨ੍ਧਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣ੍ਯੁਚ੍ਯਨ੍ਤੇ||੪||
Adhikarana vAtajAyAM CardyAm (5) · Śloka 5
ਹਨ੍ਤਿ ਮਾਰੁਤਜਾਂ ਛਰ੍ਦਿਂ ਸਰ੍ਪਿਃ ਪੀਤਂ ਸਸੈਨ੍ਧਵਮ੍| ਕਿਞ੍ਚਿਦੁਸ੍ਣਂ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਸਕਾਸਹਦਯਦ੍ਰਵਾਮ੍| ਵ੍ਯੋਸਂ ਤ੍ਰਿਲਵਣਾਢ੍ਯਂ ਵਾ ਸਿਦ੍ਧਂ ਵਾ ਦਾਡਿਮਾਮ੍ਬੁਨਾ| ਸਸ਼ੁਣ੍ਠੀਦਧਿਧਾਨ੍ਯੇਨ ਪੀਤਂ ਤੁਲ੍ਯਾਮ੍ਬੁ ਵਾ ਪਯਃ| ਵ੍ਯਕ੍ਤਸੈਨ੍ਧਵਸਰ੍ਪਿਰ੍ਵਾ ਫਲਾਮ੍ਲੋ ਵੈਸ੍ਕਿਰੋ ਰਸਃ| ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਚ ਭੋਜਨਂ ਸ਼ੁਣ੍ਠੀਦਧਿਦਾਡਿਮਸਾਧਿਤਮ੍| ਕੋਸ੍ਣਂ ਸਲਵਣਂ ਚਾਤ੍ਰ ਹਿਤਂ ਸ੍ਨੇਹਵਿਰੇਚਨਮ੍||੫||
हन्ति मारुतजां छर्दिं सर्पिः पीतं ससैन्धवम्| किञ्चिदुष्णं विशेषेण सकासहृदयद्रवाम्| व्योषं त्रिलवणाढ्यं वा सिद्धं वा दाडिमाम्बुना| सशुण्ठीदधिधान्येन पीतं तुल्याम्बु वा पयः| व्यक्तसैन्धवसर्पिर्वा फलाम्लो वैष्किरो रसः| स्निग्धं च भोजनं शुण्ठीदधिदाडिमसाधितम्| कोष्णं सलवणं चात्र हितं स्नेहविरेचनम्||५||
🔊 Audio coming soon
ਵਾਤਜਾਂ ਛਰ੍ਦਿਂ ਸਸੈਨ੍ਧਵਂ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਹਨ੍ਤਿ| ਤਦ੍ਧਿ ਸਕਾਸਾਦਿਕਾਂ ਛਰ੍ਦਿਂ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਹਨ੍ਤਿ| ਦਾਡਿਮਕ੍ਵਾਥੇਨ ਸਸ਼ੁਣ੍ਠ੍ਯਾਦਿਕੇਨ ਸਰ੍ਪਿਃ| ਤੁਲ੍ਯਾਮ੍ਬੁ ਵਾ ਪਯਃ ਪੀਤਂ ਮਾਰੁਤਜਾਂ ਛਰ੍ਦਿਂ ਹਨ੍ਤਿ| ਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਭੂਤਂ ਸੈਨ੍ਧਵਂ ਸਰ੍ਪਿਸ਼੍ਚ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਵੈਸ੍ਕਿਰੇ ਰਸੇ| ਕੋਸ੍ਣਂ ਸਲਵਣਂ ਚੇਤਿ ਭੋਜਨਵਿਸ਼ੇਸਣਮ੍| ਅਤ੍ਰ ਚ ਵਾਤਜਾਯਾਂ ਛਰ੍ਦ੍ਯਾਂ ਸ੍ਨੇਹਵਿਰੇਚਨਂ ਹਿਤਮ੍||੫||
Adhikarana pittajAyAM CardyAm (6) · Śloka 6
ਪਿਤ੍ਤਜਾਯਾਂ ਵਿਰੇਕਾਰ੍ਥਃ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸੇਕ੍ਸੁਸ੍ਵਰਸੈਸ੍ਤ੍ਰਿਵਤ੍| ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਵਾ ਤੈਲ੍ਵਕਂ ਯੋਜ੍ਯਂ ਵਦ੍ਧਞ੍ਚ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਧਾਮਗਮ੍| ਊਰ੍ਧ੍ਵਮੇਵ ਹਰੇਤ੍ਪਿਤ੍ਤਂ ਸ੍ਵਾਦੁਤਿਕ੍ਤੈਰ੍ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍| ਪਿਬੇਨ੍ਮਨ੍ਥਂ ਯਵਾਗੂਂ ਵਾ ਲਾਜੈਃ ਸਮਧੁਸ਼ਰ੍ਕਰੈਃ| ਮੁਦ੍ਗਜਾਙ੍ਗਲਜੈਰਦ੍ਯਾਦ੍ਵ੍ਯਞ੍ਜਨੈਃ ਸ਼ਾਲਿਸਸ੍ਟਿਕਮ੍||੬||
पित्तजायां विरेकार्थः द्राक्षेक्षुस्वरसैस्त्रिवृत्| सर्पिर्वा तैल्वकं योज्यं वृद्धञ्च श्लेष्मधामगम्| ऊर्ध्वमेव हरेत्पित्तं स्वादुतिक्तैर्विशुद्धिमान्| पिबेन्मन्थं यवागूं वा लाजैः समधुशर्करैः| मुद्गजाङ्गलजैरद्याद्व्यञ्जनैः शालिषष्टिकम्||६||
🔊 Audio coming soon
ਪਿਤ੍ਤਜਾਯਾਂ ਸੁਬੋਧਮ੍| ਵਦ੍ਧਂ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਸ੍ਥਾਨਾਸ਼੍ਰਿਤਂ ਸ੍ਵਾਦੁਭਿਸ੍ਤਿਕ੍ਤੈਸ਼੍ਚੌਸਧੈਃ ਪਿਤ੍ਤਮੂਰ੍ਧ੍ਵਮੇਵ ਹਰੇਦ੍ਵਾਮਯੇਦੇਵ ਨ ਤੁ ਵਿਰੇਚਯੇਤ੍| ਯਸ਼੍ਚੈਵਂ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਃ ਸ ਤਦਹਰ੍ਲਾਜੈਃ ਸਮਧੁਸ਼ਰ੍ਕਰੈਰ੍ਮਨ੍ਥਂ ਯਵਾਗੂਂ ਵਾ ਪਿਬੇਤ੍| ਸੁਬੋਧਮ੍||੬||
Adhikarana pittajAyAM pAnaviSeShaH (7) · Śloka 7
ਮਦ੍ਭਸ੍ਟਲੋਸ੍ਟਪ੍ਰਭਵਂ ਸੁਸ਼ੀਤਂ ਸਲਿਲਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਮੁਦ੍ਗੋਸ਼ੀਰਕਣਾਧਾਨ੍ਯੈਃ ਸਹ ਵਾ ਸਂਸ੍ਥਿਤਂ ਨਿਸ਼ਾਮ੍| ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਰਸਂ ਰਸਂ ਚੇਕ੍ਸੋਗੁਡੂਚ੍ਯਮ੍ਬੁ ਪਯੋਪਿ ਵਾ||੭||
मृद्भृष्टलोष्टप्रभवं सुशीतं सलिलं पिबेत्| मुद्गोशीरकणाधान्यैः सह वा संस्थितं निशाम्| द्राक्षारसं रसं चेक्षोगुडूच्यम्बु पयोऽपि वा||७||
🔊 Audio coming soon
ਤਪ੍ਤਮਲ੍ਲੋਸ੍ਟੈਸ੍ਤਾਪਯਿਤ੍ਵਾ ਸ਼ੀਤੀਕਤਮ੍| ਮੁਦ੍ਗਾਦਿਭਿਰ੍ਵਾ ਸਹ ਨਿਸ਼ਾਂ ਸ੍ਥਿਤਂ ਸਲਿਲਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯੋਹ੍ਨਿ ਪੇਯਮ੍||੭||
Adhikarana jambvAmrAdikaShAyaH (8) · Śloka 8
ਜਮ੍ਬ੍ਵਾਮ੍ਰ੍ਪਲ੍ਲਵੋਸ਼ੀਰਬਟਾਸ਼੍ਵਤ੍ਥਾਙ੍ਕੁਰੋਦ੍ਭਵਃ| ਕ੍ਵਾਥਃ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਤਃ ਪੀਤਃ ਸ਼ੀਤੋ ਵਾ ਵਿਨਿਯਚ੍ਛਤਿ| ਛਰ੍ਦਿਂ ਜ੍ਵਰਮਤੀਸਾਰਂ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਂ ਤਸ੍ਣਾਂ ਚ ਦੁਰ੍ਜਯਾਮ੍||੮||
जम्ब्वाम्र्पल्लवोशीरबटाश्वत्थाङ्कुरोद्भवः| क्वाथः क्षौद्रयुतः पीतः शीतो वा विनियच्छति| छर्दिं ज्वरमतीसारं मूर्च्छां तृष्णां च दुर्जयाम्||८||
🔊 Audio coming soon
ਜਮ੍ਬ੍ਵਾਮ੍ਰਾਦਿਭਿਸ਼੍ਚ ਕ੍ਵਾਥੋ ਵਾ ਸ਼ੀਤਕਸਾਯੋ ਵਾ ਪੀਤਃ ਛਰ੍ਦ੍ਯਾਦੀਨ੍ ਵਿਨਿਯਚ੍ਛਤਿ ਨਾਸ਼ਯਤਿ||੮||
Adhikarana mudgadalAmbupAnam (9) · Śloka 9
ਧਾਤ੍ਰੀਰਸੇਨ ਸ਼ੀਤਂ ਵਾ ਪਿਬੇਨ੍ਮੁਦ੍ਗਦਲਾਮ੍ਬੁ ਵਾ||੯||
धात्रीरसेन शीतं वा पिबेन्मुद्गदलाम्बु वा||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kolAdilehAH (10) · Śloka 10
ਕੋਲਮਜ੍ਜਾਸਿਤਾਲਾਜਮਾਕ੍ਸਿਕਾਵਿਟ੍ਕਣਾਞ੍ਜਨਮ੍| ਕੋਲਾਸ੍ਥਿਮਜ੍ਜਾਸ੍ਰੋਤੋਜਲਾਜੋਤ੍ਪਲਰਜਾਂਸਿ ਵਾ| ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ਕ੍ਸੌਦ੍ਰੇਣ ਪਥ੍ਯਾਂ ਵਾ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਂ ਵਾ ਬਦਰਾਣਿ ਵਾ||੧੦||
कोलमज्जासितालाजमाक्षिकाविट्कणाञ्जनम्| कोलास्थिमज्जास्रोतोजलाजोत्पलरजांसि वा| लिह्यात्क्षौद्रेण पथ्यां वा द्राक्षां वा बदराणि वा||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana SItAmbunA peyam (11) · Śloka 11
ਪਿਬੇਚ੍ਛੀਤਾਮ੍ਬੁਨਾ ਸ਼ਾਲਿਸ੍ਵਰ੍ਣਗੈਰਿਕਜਂ ਰਜਃ| ਪਿਸ੍ਟਂ ਵਾ ਚਨ੍ਦਨਂ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਮਾਂਸੀ ਸੇਵ੍ਯਾਮ੍ਬੁਗੈਰਿਕਮ੍||੧੧||
पिबेच्छीताम्बुना शालिस्वर्णगैरिकजं रजः| पिष्टं वा चन्दनं द्राक्षामांसी सेव्याम्बुगैरिकम्||११||
🔊 Audio coming soon
ਏਕੋਪਿ ਪ੍ਰਯੋਗਃ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰੇਣ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇਪਿ| ਸੁਬੋਧਮ੍| ਚਨ੍ਦਨਾਦਿਕਂ ਪਿਸ੍ਟਂ ਸ਼ੀਤਾਮ੍ਬੁਨਾ ਪਿਬੇਤ੍||੧੧||
Adhikarana madhUkAdipeyAni (12) · Śloka 12
ਸ਼ਾਲਿਤਣ੍ਡੁਲਤੋਯੇਨ ਪਿਬੇਦ੍ਵਾ ਸਸਿਤਾਮਧੁ| ਮਧੂਕਮਧੁਕਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਕਮਲਾਮਲਕਾਮ੍ਬੁਦਮ੍| ਸਸ਼ਾਰਿਵਾਪਰੂਸਾਕ੍ਸਂ ਮੂਰ੍ਵਾਂ ਵਾ ਮਕ੍ਸਿਕਾਨ੍ਵਿਤਾਮ੍| ਮਧੁਕਂ ਸਾਤ੍ਮਗੁਪ੍ਤਂ ਵਾ ਸ਼ੀਤਂ ਧਾਤ੍ਰੀਰਸੇਨ ਵਾ||੧੨||
शालितण्डुलतोयेन पिबेद्वा ससितामधु| मधूकमधुकद्राक्षाकमलामलकाम्बुदम्| सशारिवापरूषाक्षं मूर्वां वा मक्षिकान्विताम्| मधुकं सात्मगुप्तं वा शीतं धात्रीरसेन वा||१२||
🔊 Audio coming soon
ਮਧੂਕਾਦਿਕਂ ਸਸਿਤਾਮਧੁ ਸ਼ਾਲਿਤਣ੍ਡੁਲਪ੍ਰਕ੍ਸਾਲਨਾਮ੍ਬੁਨਾ ਮੂਰ੍ਵਾਯਾਃ ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਃ ਪ੍ਰਯੋਗਃ| ਮਧੁਕਂ ਸਾਤ੍ਮਗੁਪ੍ਤਂ ਮਕ੍ਸਿਕਾਨ੍ਵਿਤਾਮ੍| ਸ਼ੀਤਂ ਚਨ੍ਦਨਂ ਧਾਤ੍ਰੀਫਲਰਸੇਨ||੧੨||
Adhikarana kaPajAyAM vamanopavAsau (13) · Śloka 13
ਕਫਜਾਯਾਂ ਵਮੇਨ੍ਨਿਮ੍ਬਕਸ੍ਣਾਪਿਣ੍ਡੀਤਸਰ੍ਸਪੈਃ| ਯੁਕ੍ਤੇਨ ਕੋਸ੍ਣਤੋਯੇਨ ਦੁਰ੍ਬਲਂ ਚੋਪਵਾਸਯੇਤ੍||੧੩||
कफजायां वमेन्निम्बकृष्णापिण्डीतसर्षपैः| युक्तेन कोष्णतोयेन दुर्बलं चोपवासयेत्||१३||
🔊 Audio coming soon
ਨਿਮ੍ਬਾਦਿਰਸਯੁਕ੍ਤੇਨ ਕੋਸ੍ਣਤੋਯੇਨ ਕਫਜਾਯਾਂ ਛਰ੍ਦਾਂ ਵਮੇਤ੍| ਦੁਰ੍ਬਲਸ੍ਯੋਪਵਾਸੋ ਨ ਵਮਨਮ੍||੧੩||
Adhikarana sauShadhamannam (14) · Śloka 14
ਆਰਗ੍ਵਧਾਦੇਰ੍ਨਿਰ੍ਯੂਹਂ ਸ਼ੀਤਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਤਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਤ੍ਰਿਫਲਾਗਣਚਵ੍ਯਾਦ੍ਵਾ ਪੇਯਾਂ ਪਤ੍ਰੈਃ ਕਰਞ੍ਜਜੈਃ| ਮਨ੍ਥਾਨ੍ਯਵੈਰ੍ਵਾ ਬਹੁਸ਼ਸ਼੍ਛਰ੍ਦਿਘ੍ਨੌਸਧਭਾਵਿਤੈਃ| ਕਫਘ੍ਨਮਨ੍ਨਂ ਹਦ੍ਯਞ੍ਚ ਰਾਗਾਃ ਸਾਰ੍ਜਕਭੂਸ੍ਤਣਾਃ||੧੪||
आरग्वधादेर्निर्यूहं शीतं क्षौद्रयुतं पिबेत्| त्रिफलागणचव्याद्वा पेयां पत्रैः करञ्जजैः| मन्थान्यवैर्वा बहुशश्छर्दिघ्नौषधभावितैः| कफघ्नमन्नं हृद्यञ्च रागाः सार्जकभूस्तृणाः||१४||
🔊 Audio coming soon
ਆਰਗ੍ਵਧਾਦੇਰ੍ਨਿਰ੍ਯੂਹਃ ਕਸਾਯਃ ਸੁਸ਼ੀਤਃ| ਤ੍ਰਿਫਲਾਦਿਕਾਨਾਂ ਨਿਰ੍ਯੂਹਃ| ਕਰਞ੍ਜਪਤ੍ਰੈਃ ਪੇਯਾ ਛਾਰ੍ਦਿਘ੍ਨਾਨ੍ਯੌਸਧਾਨਿ| ਜਾਲਾਮ੍ਲਬਦਰਦਾਡਿਮਯਵਸਸ੍ਟਿਕਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗਸੇਵ੍ਯਾਨਿ| ਜਬ੍ਵਾਮ੍ਰਪਲ੍ਲਵਾਨਿ ਚ ਵਮਿਨਿਗ੍ਰਹਣਾਨਿ ਮਤ੍ਸ੍ਨਾ ਚ| ਏਸਾਂ ਕ੍ਵਾਥੇਨ ਯਵਾਃ ਸ਼ੁਸ੍ਕਾਃ ਸ਼ੁਸ੍ਕਾਃ ਭਾਵਯਨ੍ਤੇ| ਤੈਃ ਸਕ੍ਤਵਃ ਕ੍ਰਿਯਨ੍ਤੇ| ਆਰ੍ਜਕਂ ਕੁਠੇਰਕਮ੍| ਸੂਕ੍ਸ੍ਮੈਃ ਪਤ੍ਰੈਰ੍ਭੂਸ੍ਤਣਮ੍||੧੪||
Adhikarana vividhAH lehAH (15) · Śloka 15
ਲੀਢਂ ਮਨਃਸ਼ਿਲਾਕਸ੍ਣਮਰਿਚਂ ਬੀਜਪੂਰਕਾਤ੍| ਸ੍ਵਰਸੇਨ ਕਪਿਤ੍ਥਾਚ੍ਚ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰੇਣ ਵਮਿਂ ਜਯੇਤ੍| ਸਮੁਸ੍ਤਾਂ ਮਧੁਨਾ ਸ਼ਙ੍ਗਂ ਕੋਲਾਮ੍ਲਂ ਵਾ ਸਜਾਮ੍ਬਵਮ੍| ਤਦ੍ਵਦ੍ਵਿਡਙ੍ਗਤ੍ਰਿਫਲਾਕ੍ਰਿਮਿਘ੍ਨਪਰਿਪੇਲਵਮ੍| ਤਦ੍ਵਦ੍ਦੁਰਾਲਭਾਂ ਖਾਦੇਤ੍ ਕਪਿਤ੍ਥਂ ਤ੍ਰ੍ਯੂਸਣੇਨ ਵਾ||੧੫||
लीढं मनःशिलाकृष्णमरिचं बीजपूरकात्| स्वरसेन कपित्थाच्च सक्षौद्रेण वमिं जयेत्| समुस्तां मधुना शृङ्गं कोलाम्लं वा सजाम्बवम्| तद्वद्विडङ्गत्रिफलाक्रिमिघ्नपरिपेलवम्| तद्वद्दुरालभां खादेत् कपित्थं त्र्यूषणेन वा||१५||
🔊 Audio coming soon
ਮਨਃਸ਼ਿਲਾਦਿਕਂ ਕਪਿਤ੍ਥਬੀਜਪੂਰਸ੍ਵਰਸਮਾਕ੍ਸਿਕੈਃ| ਕੋਲਾਮ੍ਲਂ ਸਜਾਮ੍ਬਵਂ ਮਧੁਨਾ| ਤਦ੍ਵਦਿਤਿ ਮਧੁਨਾ ਵਿਡਙ੍ਗਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਚੈਕਃ ਪ੍ਰਯੋਗਃ| ਦ੍ਵਿਤੀਯੋ ਵਿਡਙ੍ਗਃ ਪਰਿਵੇਲਵਾਭ੍ਯਾਮ੍| ਦੁਰਾਲਭਾਂ ਤਦ੍ਵਦਿਤਿ ਮਧੁਨਾ| ਤ੍ਰ੍ਯੂਸਣੇਨ ਸਹ ਕਪਿਤ੍ਥਂ ਖਾਦੇਤ੍||੧੫||
Adhikarana dviShTArthajA krimijA ca CardiH (16) · Śloka 16
ਅਨੁਕੂਲੋਪਚਾਰੇਣ ਯਾਤਿ ਦ੍ਵਿਸ੍ਟਾਰ੍ਥਜਾ ਸ਼ਮਮ੍| ਕ੍ਰਿਮਿਜਾ ਕ੍ਰਿਮਿਹਦ੍ਰੋਗਗਦਿਤੈਸ਼੍ਚ ਭਿਸਗ੍ਜਿਤੈਃ||੧੬||
अनुकूलोपचारेण याति द्विष्टार्थजा शमम्| क्रिमिजा क्रिमिहृद्रोगगदितैश्च भिषग्जितैः||१६||
🔊 Audio coming soon
ਸੁਬੋਧਮ੍||੧੬||
Adhikarana pariSiShTASCardayaH (17) · Śloka 17
ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਪਰਿਸ਼ਿਸ੍ਟਾਸ਼੍ਚ ਤਤ੍ਕਤਾਸ਼੍ਚ ਤਥਾਮਯਾਃ||੧੭||
यथास्वं परिशिष्टाश्च तत्कृताश्च तथामयाः||१७||
🔊 Audio coming soon
ਪਰਿਸ਼ੇਸਾਃ ਛਰ੍ਦਯਸ੍ਤਸ੍ਣਾਮਦੌਰ੍ਹਦਜਾਸ੍ਤਾ ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਵਾਤਾਦ੍ਯੌਸਧੇਨ ਚ ਸ਼ਮਂ ਯਾਨ੍ਤਿ| ਤਤ੍ਕਤਾਸ੍ਤਸ੍ਣਾ ਛਰ੍ਦ੍ਯਾਦਿਕਤਾ ਆਮਯਾ ਯਥਾਸ੍ਵਮੌਸਧੈਃ ਸ਼ਮਂ ਯਾਨ੍ਤਿ||੧੭||
Adhikarana CardistvarayA jeyA (18) · Śloka 18
ਤ੍ਵਰਮਾਣੋ ਜਯੇਚ੍ਛਰ੍ਦਿ ਪ੍ਰਸਕ੍ਤਾਮਨੁਬਨ੍ਧਿਨੀਮ੍| ਕੋਸ੍ਠਾਸ਼੍ਰਯਮਹਾਮਰ੍ਮਪੀਡਕਰਤਰਾ ਹਿ ਸਾ||੧੮||
त्वरमाणो जयेच्छर्दि प्रसक्तामनुबन्धिनीम्| कोष्ठाश्रयमहामर्मपीडकरतरा हि सा||१८||
🔊 Audio coming soon
ਪ੍ਰਸਕ੍ਤਾਂ ਗਹੀਤਾਨੁਬਨ੍ਧਾਂ ਛਰ੍ਦਿਂ ਤ੍ਵਰਮਾਣੋ ਜਯੇਦ੍ਯਤਃ ਸਾ ਚ੍ਛਰ੍ਦਿਰ੍ਮਹਾਮਰ੍ਮਣੋ ਹਦਯਸ੍ਯ ਕੋਸ੍ਠਾਸ਼੍ਰਯਤ੍ਵਾਤ੍ ਪੀਡਾਕਰਤਰਾ ਭਵਤਿ||੧੮||
Adhikarana ativamathau shIghramupakramAH (19) · Śloka 19
ਨ ਚਾਨ੍ਨੇਨ ਵਿਨਾ ਕਾਯਸ੍ਤਨ੍ਮਯੋ ਵਰ੍ਤਤੇਪਿ ਚ| ਧਾਤੁਕ੍ਸਯੋਤਿਵਮਥੌ ਸਮੀਰਣਸਮੀਰਣਾਤ੍| ਨਿਯਤਂ ਜਾਯਤੇ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦ੍ਰੁਤਂ ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍| ਪ੍ਰਚ੍ਛਰ੍ਦਨਾਤਿਯੋਗੋਕ੍ਤਂ ਕ੍ਰਮਸ੍ਤਮ੍ਭਨਬਂਹਣਮ੍| ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਗੁਡਾਨ੍ਰਸਾਨ੍ ਕ੍ਸੀਰਂ ਘਤਂ ਕਲ੍ਯਾਣਜੀਵਨਮ੍| ਧਾਨ੍ਵਨ੍ਤਰਂ ਤ੍ਰ੍ਯੂਸਣਂ ਵਾ ਦੋਸਦੇਹਾਨੁਰੋਧਤਃ||੧੯||
न चान्नेन विना कायस्तन्मयो वर्ततेऽपि च| धातुक्षयोऽतिवमथौ समीरणसमीरणात्| नियतं जायते तस्माद्द्रुतं तत्र प्रयोजयेत्| प्रच्छर्दनातियोगोक्तं क्रमस्तम्भनबृंहणम्| सर्पिर्गुडान्रसान् क्षीरं घृतं कल्याणजीवनम्| धान्वन्तरं त्र्यूषणं वा दोषदेहानुरोधतः||१९||
🔊 Audio coming soon
ਅਨ੍ਨਸ੍ਯ ਚ ਵਮਨਾਤ੍ਤਨ੍ਮਯਃ ਕਾਯੋ ਨ ਚ ਵਰ੍ਤਤੇ| ਅਪਿ ਚੇਤਿ ਸਮੁਚ੍ਚਯੇ| ਸੁਬੋਧਮ੍| ਤਤ੍ਰ ਵਮਥੌ ਵਮਨਾਤਿਯੋਗੋਕ੍ਤਂ ਕ੍ਰਮਂ ਦਤਂ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਯੋਜਯੇਤ੍| ਸੁਬੋਧਮ੍||੧੯||
Adhikarana hRudrogacikitsitam tatra vAtaje tailam (20) · Śloka 20
ਹਦ੍ਰੋਗਂ ਵਾਤਜੇ ਤੈਲਂ ਮਸ੍ਤੁਸੌਵੀਰਤਕ੍ਰਵਤ੍| ਪਿਬੇਤ੍ਸੁਖੋਸ੍ਣਂ ਸਬਿਡਂ ਗੁਲ੍ਮਾਨਾਹਾਰ੍ਤਿਜਿਚ੍ਚ ਤਤ੍| ਤੈਲਂ ਚ ਲਵਣੈਃ ਸਿਦ੍ਧਂ ਸਮੂਤ੍ਰਾਮ੍ਲਂ ਤਥਾਗੁਣਮ੍||੨੦||
हृद्रोगं वातजे तैलं मस्तुसौवीरतक्रवत्| पिबेत्सुखोष्णं सबिडं गुल्मानाहार्तिजिच्च तत्| तैलं च लवणैः सिद्धं समूत्राम्लं तथागुणम्||२०||
🔊 Audio coming soon
ਹਦ੍ਰੋਗ ਇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਹਦ੍ਰੋਗਚਿਕਿਤ੍ਸਾ| ਵਾਤਜੇ ਮਸ੍ਤ੍ਵਾਦਿਯੁਕ੍ਤਂ ਤੈਲਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਤਚ੍ਚ ਗੁਲ੍ਮਾਦਿਜਿਦ੍ਭਵਤਿ| ਗੋਮੂਤ੍ਰੇਣਾਮ੍ਲੇਨ ਚ ਕਾਞ੍ਜਿਕਾਦਿਨਾ ਸਰ੍ਵੈਸ਼੍ਚ ਲਵਣੈਃ ਪਕ੍ਵਂ ਪੂਰ੍ਵਗੁਣਮ੍| ਪਥਕ੍ਸੇਹਸਮਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਪਞ੍ਚਪ੍ਰਭਤਿ ਤੁ ਦ੍ਰਵਮ੍||੨੦||
Adhikarana bilvAdi tailam (21) · Śloka 21
ਬਿਲ੍ਵਂ ਰਾਸ੍ਨਾਂ ਯਵਾਨ੍ ਕੋਲਂ ਦੇਵਦਾਰੂ ਪੁਨਰ੍ਨਵਮ੍| ਕੁਲਤ੍ਥਾਨ੍ ਪਞ੍ਚਮੂਲਞ੍ਚ ਪਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਜਲੇ ਪਚੇਤ੍| ਤੈਲਂ ਤਨ੍ਨਾਵਨੇ ਪਾਨੇ ਬਸ੍ਤੌ ਚ ਵਿਨਿਯੋਜਯੇਤ੍||੨੧||
बिल्वं रास्नां यवान् कोलं देवदारू पुनर्नवम्| कुलत्थान् पञ्चमूलञ्च पक्त्वा तस्मिञ्जले पचेत्| तैलं तन्नावने पाने बस्तौ च विनियोजयेत्||२१||
🔊 Audio coming soon
ਬਿਲ੍ਵਾਦੀਨਾਂ ਕ੍ਵਾਥੇ ਤੈਲਚਤੁਰ੍ਗੁਣੇ ਸਿਦ੍ਧਂ ਤੈਲਂ ਹਦ੍ਰੋਗਵਤੋ ਨਾਵਨਾਦਿਸੁ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍||੨੧||
Adhikarana shuNThyAdighRutam (22) · Śloka 22
ਸ਼ੁਣ੍ਠੀਵਯਸ੍ਥਾਲਵਣਕਾਯਸ੍ਥਾਹਿਙ੍ਗੁਪੌਸ੍ਕਰੈਃ| ਪਥ੍ਯਯਾ ਚ ਸ਼ਤਂ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਹਦ੍ਰੁਜਾ ਗੁਲ੍ਮਜਿਦ੍ਘਤਮ੍||੨੨||
शुण्ठीवयस्थालवणकायस्थाहिङ्गुपौष्करैः| पथ्यया च शृतं पार्श्वहृद्रुजा गुल्मजिद्घृतम्||२२||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ੁਣ੍ਠ੍ਯਾਦਿਨਾਂ ਕਲ੍ਕੇਨਾਨੁਕ੍ਤੇਨਾਪਿ ਜਲੇਨ ਸ੍ਨੇਹਸਮੇਨ ਪਕ੍ਵਂ ਘਤਂ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਹਦ੍ਰੁਜਾ ਗੁਲ੍ਮਜਿਤ੍||੨੨||
Adhikarana sauvarcalAdighRutam (23) · Śloka 23
ਸੌਵਰ੍ਚਲਸ੍ਯ ਦ੍ਵਿਪਲੇ ਪਥ੍ਯਾ ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਦਨ੍ਵਿਤੇ| ਘਤਸ੍ਯ ਸਾਧਿਤਃ ਪ੍ਰਸ੍ਥੋ ਹਦ੍ਰੋਗਸ਼੍ਵਾਸਗੁਲ੍ਮਨੁਤ੍||੨੩||
सौवर्चलस्य द्विपले पथ्या पञ्चाशदन्विते| घृतस्य साधितः प्रस्थो हृद्रोगश्वासगुल्मनुत्||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dADimAdicUrNam (24) · Śloka 24
ਦਾਡਿਮਂ ਕਸ੍ਣਲਵਣਂ ਹਿਙ੍ਗੁਸ਼ੁਣ੍ਠ੍ਯਮ੍ਲਵੇਤਸਮ੍| ਅਪਤਨ੍ਤ੍ਰਕਹਦ੍ਰੋਗਸ਼੍ਵਾਸਘ੍ਨਂ ਚੂਰ੍ਣਮੁਤ੍ਤਮਮ੍||੨੪||
दाडिमं कृष्णलवणं हिङ्गुशुण्ठ्यम्लवेतसम्| अपतन्त्रकहृद्रोगश्वासघ्नं चूर्णमुत्तमम्||२४||
🔊 Audio coming soon
ਸੁਬੋਧਮ੍||੨੪||
Adhikarana puShkarAdikalkaH (25) · Śloka 25
ਪੁਸ੍ਕਰਾਹ੍ਵਸ਼ਠੀਸ਼ੁਣ੍ਠੀਬੀਜਪੂਰਜਟਾਭਯਾਃ| ਪੀਤਾਃ ਕਲ੍ਕੀਕਤਾਃ ਕ੍ਸਾਰਘਤਾਮ੍ਲਲਵਣੈਰ੍ਯੁਤਾਃ| ਵਿਕਰ੍ਤਿਕਾਃ ਸ਼ੂਲਹਰਾਃ .......................||੨੫||
पुष्कराह्वशठीशुण्ठीबीजपूरजटाभयाः| पीताः कल्कीकृताः क्षारघृताम्ललवणैर्युताः| विकर्तिकाः शूलहराः .......................||२५||
🔊 Audio coming soon
ਪੁਸ੍ਕਰਮੂਲਾਦੀਨਾਂ ਕਲ੍ਕਃ ਕ੍ਸਾਰਾਦਿਯੁਤੋ ਵਿਕਰ੍ਤਿਕਾ ਸ਼ੂਲਹਰਃ| ਵਿਕਰ੍ਤਿਕਾ ਵਿਕਰ੍ਤਨਮਿਵ ਜਠਰੇ||੨੫||
Adhikarana yavAnyAdikvAthaH (26) · Śloka 26
.....................ਕ੍ਵਾਥਃ ਕੋਸ੍ਣਸ਼੍ਚ ਤਦ੍ਗੁਣਃ| ਯਵਾਨੀਲਵਣਕ੍ਸਾਰਵਚਾਜਾਜ੍ਯੌਸਧੈਃ ਕਤਃ| ਸਪਿਤਦਾਰੂਬੀਜਾਹ੍ਵਪਲਾਸ਼ਸ਼ਠਿਪੌਸ੍ਕਰੈਃ||੨੬||
.....................क्वाथः कोष्णश्च तद्गुणः| यवानीलवणक्षारवचाजाज्यौषधैः कृतः| सपितदारूबीजाह्वपलाशशठिपौष्करैः||२६||
🔊 Audio coming soon
ਯਵਾਨ੍ਯਾਦੀਨਾਂ ਪੌਸ੍ਕਰਾਨ੍ਤਾਨਾਂ ਕ੍ਵਾਥਃ ਕੋਸ੍ਣਸ੍ਤਦ੍ਗੁਣਾਃ||੨੬||
Adhikarana pa~jcakolAdikalkaH (27) · Śloka 27
ਪਞ੍ਚਕੋਲਸ਼ਠੀਪਥ੍ਯਾਗੁਡਬੀਜਾਹ੍ਵਪੌਸ੍ਕਰਮ੍| ਵਾਰੁਣੀਕਲ੍ਕਿਤਂ ਭਸ੍ਟਂ ਯਮਕੇ ਲਵਣਾਚਿਤਮ੍| ਹਤ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਯੋਨਿਸ਼ੂਲੇਸੁ ਖਾਦੇਤ੍ ਗੁਲ੍ਮੋਦਰੇਸੁ ਚ||੨੭||
पञ्चकोलशठीपथ्यागुडबीजाह्वपौष्करम्| वारुणीकल्कितं भृष्टं यमके लवणाचितम्| हृत्पार्श्वयोनिशूलेषु खादेत् गुल्मोदरेषु च||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana upakramAntaram (28) · Śloka 28
ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਸ਼੍ਚੇਹ ਹਿਤਾਃ ਸ੍ਵੇਦਾਃ ਸਂਸ੍ਕਤਾਨਿ ਘਤਾਨਿ ਚ| ਲਘੁਨਾ ਪਞ੍ਚਮੂਲੇਨ ਸ਼ੁਣ੍ਠ੍ਯਾ ਵਾ ਸਾਧਿਤਂ ਜਲਮ੍| ਵਾਰੁਣੀਦਧਿਮਣ੍ਡਂ ਵਾ ਧਾਨ੍ਯਾਮ੍ਲਂ ਵਾ ਪਿਬੇਤ੍ਤਸਿ| ਸਾਯਾਮਸ੍ਤਮ੍ਭਸ਼ੂਲਾਭੇ ਹਦਿ ਮਾਰੁਤਦੂਸਿਤੇ| ਕ੍ਰਿਯੈਸਾ.................................||੨੮||
स्निग्धाश्चेह हिताः स्वेदाः संस्कृतानि घृतानि च| लघुना पञ्चमूलेन शुण्ठ्या वा साधितं जलम्| वारुणीदधिमण्डं वा धान्याम्लं वा पिबेत्तृषि| सायामस्तम्भशूलाभे हृदि मारुतदूषिते| क्रियैषा.................................||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana hRuddravAyAmapramohe viSeShaH (29) · Śloka 29
............ਸਦ੍ਰਵਾਯਾਮਪ੍ਰਮੋਹੇ ਤੁ ਹਿਤਾ ਰਸਃ| ਸ੍ਨੇਹਾਢ੍ਯਾਸ੍ਤਿਤ੍ਤਿਰਿਕ੍ਰੌਞ੍ਚਸ਼ਿਖਿਵਰ੍ਤਕਦਕ੍ਸਜਾਃ| ਬਲਾਤ੍ਤੈਲਂ ਸਹਦ੍ਰੋਗੀ ਪਿਬੇਦ੍ਵਾ ਸੁਕੁਮਾਰਕਮ੍| ਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਸ਼ਤਪਾਕਂ ਵਾ ਮਹਾਸ੍ਨੇਹਂ ਤਥੋਤ੍ਤਮਮ੍| ਰਾਸ੍ਨਾਜੀਵਕਜੀਵਨ੍ਤੀਬਲਾਵ੍ਯਾਘ੍ਰੀਪੁਨਰ੍ਨਵੈਃ| ਭਾਰ੍ਙ੍ਗੀਸ੍ਥਿਰਾਵਚਾਵ੍ਯੋਸੈਰ੍ਮਹਾਸ੍ਨੇਹਂ ਵਿਪਾਚਯੇਤ੍| ਦਧਿਪਾਦਂ ਤਥਾਮ੍ਲੈਸ਼੍ਚ ਲਾਭਤਃ ਸ ਨਿਸੇਵਿਤਃ| ਤਰ੍ਪਣੋ ਬਂਹਣੋ ਬਲ੍ਯੋ ਵਾਤਹਦ੍ਰੋਗਨਾਸ਼ਨਃ||੨੯||
............सद्रवायामप्रमोहे तु हिता रसः| स्नेहाढ्यास्तित्तिरिक्रौञ्चशिखिवर्तकदक्षजाः| बलात्तैलं सहृद्रोगी पिबेद्वा सुकुमारकम्| यष्ट्याह्वशतपाकं वा महास्नेहं तथोत्तमम्| रास्नाजीवकजीवन्तीबलाव्याघ्रीपुनर्नवैः| भार्ङ्गीस्थिरावचाव्योषैर्महास्नेहं विपाचयेत्| दधिपादं तथाम्लैश्च लाभतः स निषेवितः| तर्पणो बृंहणो बल्यो वातहृद्रोगनाशनः||२९||
🔊 Audio coming soon
ਸੁਬੋਧਮ੍||੨੯||
Adhikarana tryUShaNAdighRutam (30) · Śloka 30
ਤ੍ਰ੍ਯੂਸਣਤ੍ਰਿਫਲਾਪਾਠਾਮਧੂਕਂ ਮਧੁਕਂ ਤ੍ਰੁਟੀ| ਪਞ੍ਚਮੂਲਂ ਲਘੁ ਬਲੇ ਮੇਦੇ ਦ੍ਧਿਃ ਸ਼ਤਾਵਰੀ| ਕਣ੍ਡੂਕਰੀਤਾਮਲਕੀਜੀਵਕਂ ਚਾਕ੍ਸਸਮ੍ਮਿਤੈਃ| ਤੈਰ੍ਪਚੇਤ੍ਸਰ੍ਪਿਸਃ ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਦਧ੍ਨਃ ਪ੍ਰਥੇਨ ਮਾਹਿਸਾਤ੍| ਯੁਕ੍ਤਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਚ ਮਧੁਨਾ ਤਨ੍ਨਿਹਨ੍ਤਿ ਨਿਸੇਵਿਤਮ੍| ਹਤ੍ਪਾਣ੍ਡੁਗ੍ਰਹਣੀਦੋਸਕਾਸਸ਼੍ਵਾਸਹਲੀਮਕਾਨ੍||੩੦||
त्र्यूषणत्रिफलापाठामधूकं मधुकं त्रुटी| पञ्चमूलं लघु बले मेदे ऋद्धिः शतावरी| कण्डूकरीतामलकीजीवकं चाक्षसम्मितैः| तैर्पचेत्सर्पिषः प्रस्थं दध्नः प्रथेन माहिषात्| युक्तं सिद्धं च मधुना तन्निहन्ति निषेवितम्| हृत्पाण्डुग्रहणीदोषकासश्वासहलीमकान्||३०||
🔊 Audio coming soon
ਤ੍ਰ੍ਯੂਸਣਾਦਿਕਂ ਸੁਬੋਧਮ੍| ਤਚ੍ਚ ਸਿਦ੍ਧਂ ਤਨ੍ਮਧੁਨਾ ਯੋਜ੍ਯਤੇ||੩੦||
Adhikarana avasthAviSeShe pathyApathyaviSeShaH (31) · Śloka 31
ਦੀਪ੍ਤੇਗ੍ਨੌ ਸਦ੍ਰਵਾਯਾਮੇ ਹਦ੍ਰੋਗੇ ਵਾਤਿਕੇ ਹਿਤਮ੍| ਕ੍ਸੀਰਂ ਦਧਿ ਗੁਡਃ ਸਰ੍ਪਿਰੌਦਕਾਨੂਪਮਾਮਿਸਮ੍| ਏਤਾਨ੍ਯੇਵ ਚ ਵਰ੍ਜ੍ਯਾਨਿ ਹਦ੍ਰੋਗੇਸੁ ਚਤੁਰ੍ਸ੍ਵਪਿ| ਸ਼ੇਸੇਸੁ ਸ੍ਤਮ੍ਭਜਾਡ੍ਯਾਮਸਂਯੁਕ੍ਤੇਪਿ ਚ ਵਾਤਿਕੇ| ਕਫਾਨੁਬਨ੍ਧੇ ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤੁ ਰੂਕ੍ਸੋਸ੍ਣਾਮਾਚਰੇਤ੍ਕ੍ਰਿਯਾਮ੍||੩੧||
दीप्तेऽग्नौ सद्रवायामे हृद्रोगे वातिके हितम्| क्षीरं दधि गुडः सर्पिरौदकानूपमामिषम्| एतान्येव च वर्ज्यानि हृद्रोगेषु चतुर्ष्वपि| शेषेषु स्तम्भजाड्यामसंयुक्तेऽपि च वातिके| कफानुबन्धे तस्मिंस्तु रूक्षोष्णामाचरेत्क्रियाम्||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana paitte Sodhanam (32) · Śloka 32
ਪੈਤ੍ਤੇ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸੇਕ੍ਸੁਨਿਰ੍ਯਾਸਸਿਤਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਪਰੂਸਕੈਃ| ਯੁਕ੍ਤੋ ਵਿਰੇਕੋ ਹਦ੍ਯਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਕ੍ਰਮਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧੇ ਚ ਪਿਤ੍ਤਹਾ| ਕ੍ਸਤਪਿਤ੍ਤਜ੍ਵਰੋਕ੍ਤਂ ਚ ਬਾਹ੍ਯਨ੍ਤਃ ਪਰਿਮਾਰ੍ਜਨਮ੍| ਕਟ੍ਵੀਮਧੁਕਕਲ੍ਕਂ ਚ ਪਿਬੇਤ੍ ਸਸਿਤਮਮ੍ਭਸਾ||੩੨||
पैत्ते द्राक्षेक्षुनिर्याससिताक्षौद्रपरूषकैः| युक्तो विरेको हृद्यः स्यात्क्रमः शुद्धे च पित्तहा| क्षतपित्तज्वरोक्तं च बाह्यन्तः परिमार्जनम्| कट्वीमधुककल्कं च पिबेत् ससितमम्भसा||३२||
🔊 Audio coming soon
ਪੈਤ੍ਤ ਇਤਿ ਹਦ੍ਰੋਗੇ| ਵਿਰੇਕਃ ਕਲ੍ਪੇ ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣੇ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਨਿਰ੍ਯਾਸਾਦਿਭਿਰ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਹਦ੍ਯਃ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਕ੍ਸਤੋਕ੍ਤਂ ਪਿਤ੍ਤਜ੍ਵਰੋਕ੍ਤਂ ਚ| ਬਾਹ੍ਯਪਰਿਮਾਰ੍ਜਨਮਭ੍ਯਙ੍ਗਾਦਿ| ਅਨ੍ਤਃਪਰਿਸ਼ੋਧਨਂ ਸੁਬੋਧਮ੍||੩੨||
Adhikarana ghRutAni (33) · Śloka 33
ਸ਼੍ਰੇਯਸੀਸ਼ਰ੍ਕਰਾਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਜੀਕਰ੍ਸਭਕੋਤ੍ਪਲੈਃ| ਬਲਾਖਰ੍ਜੂਰਕਾਕੋਲੀਮੇਦਾਯੁਗ੍ਮੈਸ਼੍ਚ ਸਾਧਿਤਮ੍| ਸਕ੍ਸੀਰਂ ਮਾਹਿਸਂ ਸਰ੍ਪਿਃ ਪਿਤ੍ਤਹਦ੍ਰੋਗਨਾਸ਼ਨਮ੍| ਪ੍ਰਪੌਣ੍ਡਰੀਕਮਧੁਕਬਿਸਗ੍ਰਨ੍ਥਿਕਸ਼ੇਰੁਕਾਃ| ਸਸ਼ੁਣ੍ਠੀਸ਼ੈਵਲਾਸ੍ਤਾਭਿਃ ਸਕ੍ਸੀਰਂ ਵਿਪਚੇਤ੍ ਘਤਮ੍| ਸ਼ੀਤਂ ਸਮਧੁ ਤਚ੍ਚੇਸ੍ਟਂ ਸ੍ਵਾਦੁਵਰ੍ਗਕਤਂ ਚ ਯਤ੍| ਬਸ੍ਤਿਂ ਚ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਤੈਲਂ ਮਧੁਕਸਾਧਿਤਮ੍||੩੩||
श्रेयसीशर्कराद्राक्षाजीकर्षभकोत्पलैः| बलाखर्जूरकाकोलीमेदायुग्मैश्च साधितम्| सक्षीरं माहिषं सर्पिः पित्तहृद्रोगनाशनम्| प्रपौण्डरीकमधुकबिसग्रन्थिकशेरुकाः| सशुण्ठीशैवलास्ताभिः सक्षीरं विपचेत् घृतम्| शीतं समधु तच्चेष्टं स्वादुवर्गकृतं च यत्| बस्तिं च दद्यात् सक्षौद्रं तैलं मधुकसाधितम्||३३||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼੍ਰੇਯਸ੍ਯਾਦਿਕਲ੍ਕਂ ਸਮਮਾਹਿਸਕ੍ਸੀਰਂ ਮਾਹਿਸਂ ਘਤਮ੍| ਸੁਬੋਧਮ੍| ਸ੍ਵਾਦੁਵਰ੍ਗੋ ਮਧੁਰਸ੍ਕਨ੍ਧਃ| ਮਧੁਯਸ੍ਟੀਕਲ੍ਕਸਾਧਿਤਂ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਤੈਲਂ ਬਸ੍ਤਿਃ||੩੩||
Adhikarana kaPaje hRudroge (34) · Śloka 34
ਕਫੋਦ੍ਭਵੇ ਵਮੇਤ੍ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਃ ਪਿਚੁਮਨ੍ਦਵਚਾਮ੍ਭਸਾ| ਕੁਲਤ੍ਥਧਨ੍ਵੋਤ੍ਥਰਸਸ੍ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਮਦ੍ਯਯਵਾਸ਼ਨਃ| ਪਿਬੇਚ੍ਚੂਰ੍ਣਂ ਵਚਾਹਿਙ੍ਗੁਲਵਣਦ੍ਵਯਨਾਗਰਾਤ੍| ਸੈਲਾ ਯਵਾਨਕਕਣਾ ਯਵਕ੍ਸਾਰਾਤ੍ਸੁਖਾਮ੍ਬੁਨਾ| ਫਲਧਾਨ੍ਯਾਮ੍ਲਕੌਲਤ੍ਥਯੂਸਮਾਤ੍ਰਾਸਵੈਸ੍ਤਥਾ| ਪੁਸ੍ਕਰਾਹ੍ਵਾਭਯਾਸ਼ੁਣ੍ਠੀਮਾਦ੍ਰੀਪੀਤਦ੍ਰੁਕਟ੍ਫਲਾਤ੍| ਕ੍ਵਾਥੇ ਤਥਾਭਯਾਸ਼ੁਣ੍ਠੀਮਾਦ੍ਰੀਪੀਤਦ੍ਰੁਕਟ੍ਫਲਾਤ੍| ਕ੍ਵਾਥੇ ਰੌਹੀਤਕਾਸ਼੍ਵਤ੍ਥ ਖਦਿਰੋਦੁਮ੍ਬਰਾਰ੍ਜੁਨੇ| ਸਪਲਾਸ਼ਵਟੇ ਵ੍ਯੋਸਤ੍ਰਿਵਚ੍ਚੂਰ੍ਣਾਨ੍ਵਿਤੇ ਕਤਃ| ਸਖੋਦਕਾਨੁਪਾਨਃ ਸ੍ਯਾਲ੍ਲੇਹਃ ਕਫਵਿਕਾਰਹਾ| ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਗੁਲ੍ਮੋਦਿਤਾਜ੍ਯਾਨਿ ਕ੍ਸਾਰਾਂਸ਼੍ਚ ਵਿਵਿਧਾਨ੍ ਪਿਬੇਤ੍| ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਚ੍ਛਿਲਾਹ੍ਵਂ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਯਂ ਚਾਤ੍ਰ ਰਸਾਯਨਮ੍| ਤਥਾਮਲਕਲੇਹਂ ਵਾਪ੍ਰਾਸ਼ਂ ਵਾਗਸ੍ਤ੍ਯਨਿਰ੍ਮਿਤਮ੍||੩੪||
कफोद्भवे वमेत्स्विन्नः पिचुमन्दवचाम्भसा| कुलत्थधन्वोत्थरसस्तीक्ष्णमद्ययवाशनः| पिबेच्चूर्णं वचाहिङ्गुलवणद्वयनागरात्| सैला यवानककणा यवक्षारात्सुखाम्बुना| फलधान्याम्लकौलत्थयूषमात्रासवैस्तथा| पुष्कराह्वाभयाशुण्ठीमाद्रीपीतद्रुकट्फलात्| क्वाथे तथाऽभयाशुण्ठीमाद्रीपीतद्रुकट्फलात्| क्वाथे रौहीतकाश्वत्थ खदिरोदुम्बरार्जुने| सपलाशवटे व्योषत्रिवृच्चूर्णान्विते कृतः| सखोदकानुपानः स्याल्लेहः कफविकारहा| श्लेष्मगुल्मोदिताज्यानि क्षारांश्च विविधान् पिबेत्| प्रयोजयेच्छिलाह्वं वा ब्राह्यं चात्र रसायनम्| तथामलकलेहं वाप्राशं वाऽगस्त्यनिर्मितम्||३४||
🔊 Audio coming soon
ਕਫੋਦ੍ਭਵੇਤੁ ਹਦ੍ਰੋਗੇ ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਃ ਸਨ੍ ਵਚਾਦੀਨਾਂ ਚੂਰ੍ਣਂ ਸੁਖਾਮ੍ਬੁਫਲਧਾਨ੍ਯਾਦੀਨਾਮਨ੍ਯਤਮੇਨ ਪਿਬੇਤ੍| ਏਕਃ ਪੁਸ੍ਕਰਾਦੀਨਾਂ ਕ੍ਵਾਥੋ ਦ੍ਵਿਤੀਯੋਭਯਾਦੀਨਾਮ੍| ਮਾਦ੍ਰੀ ਅਤਿਵਿਸਾ| ਰੌਹੀਤਕਾਦਿਕ੍ਵਾਥੇ ਤ੍ਰਿਕਟੁਤ੍ਰਿਵਚ੍ਚੂਰ੍ਣਾਨ੍ਵਿਤੇ ਕਤੋ ਲੇਹਃ ਸਖੋਦਕਾਨੁਪਾਨਸ੍ਯ ਸਤਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਵਿਕਾਰਹਾ| ਸੁਬੋਧਮ੍| ਸ਼ਿਲਾਹ੍ਵਬ੍ਰਾਹ੍ਮੌ ਰਸਾਯਨਵਿਧੀ ਵਕ੍ਸ੍ਯੇਤੇ| ਆਮਲਕਲੇਹਸ਼੍ਚ੍ਯਵਨਪ੍ਰਾਸ਼ਃ||੩੪||
Adhikarana AvasthikaM cikitsitam (35) · Śloka 35
ਸ੍ਯਾਚ੍ਛੂਲਂ ਯਸ੍ਯ ਭੁਕ੍ਤੇਪਿ ਜੀਰ੍ਯਤ੍ਯਲ੍ਪਂ ਜਰਾਂ ਗਤੇ| ਸ਼ਾਮ੍ਯੇਤ੍ ਸਕੁਸ੍ਠਕਮਿਜਿਲ੍ਲਵਣਦ੍ਵਯਤਿਲ੍ਵਕੈਃ| ਸਦੇਵਦਾਰ੍ਵਤਿਵਿਸੈਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣਮੁਸ੍ਣਾਮ੍ਬੁਨਾ ਪਿਬੇਤ੍| ਯਸ੍ਯ ਜੀਰ੍ਣੇਧਿਕਂ ਸ੍ਨੇਹੈਃ ਸਃ ਵਿਰੇਚ੍ਯਃ ਫਲੈਃ ਪੁਨਃ| ਜੀਰ੍ਯਤ੍ਯਨ੍ਨੇ ਤਥਾ ਮੂਲੈਸ੍ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੈਃ ਸ਼ੂਲੇ ਸਦਾਧਿਕੇ| ਪ੍ਰਾਯੋਨਿਲੋ ਰੁਦ੍ਧਗਤਿਃ ਕੁਪ੍ਯਤ੍ਯਾਮਾਸ਼ਯੇ ਯਤਃ| ਤਸ੍ਯਾਨੁਲੋਮਨਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਲਙ੍ਘਨਪਾਚਨੈਃ| ਕਮਿਘ੍ਨਮੌਸਧਂ ਸਰ੍ਵਂ ਕਮਿਜੇ ਹਦਯਾਮਯੇ||੩੫||
स्याच्छूलं यस्य भुक्तेऽपि जीर्यत्यल्पं जरां गते| शाम्येत् सकुष्ठकृमिजिल्लवणद्वयतिल्वकैः| सदेवदार्वतिविषैश्चूर्णमुष्णाम्बुना पिबेत्| यस्य जीर्णेऽधिकं स्नेहैः सः विरेच्यः फलैः पुनः| जीर्यत्यन्ने तथा मूलैस्तीक्ष्णैः शूले सदाधिके| प्रायोऽनिलो रुद्धगतिः कुप्यत्यामाशये यतः| तस्यानुलोमनं कार्यं शुद्धिलङ्घनपाचनैः| कृमिघ्नमौषधं सर्वं कृमिजे हृदयामये||३५||
🔊 Audio coming soon
ਯਸ੍ਯ ਭੁਕ੍ਤੇਪਿ ਸ਼ੂਲਂ ਜੀਰ੍ਯਤ੍ਯਨ੍ਨੇ ਮਨ੍ਦੀਭਵਤਿ ਜਰਾਂ ਗਤੇ ਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ ਸ ਪੁਰੁਸਃ ਕੁਸ੍ਠਾਦਿਭਿਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣਮੁਸ੍ਣਾਮ੍ਬੁਨਾ ਪਿਬੇਤ੍| ਯਸ੍ਯ ਜੀਰ੍ਣੇ ਸ਼ੂਲਮਧਿਕਂ ਸਃ ਸ੍ਨੇਹੈਰੇਰਣ੍ਡਾਦਿਭਿਃ| ਜੀਰ੍ਯਤ੍ਯਨ੍ਤੇਧਿਕੇ ਸ਼ੂਲੇ ਹਰੀਤਕ੍ਯਾਦਿਭਿਰ੍ਵਿਰੇਚ੍ਯਃ| ਸਦਾਧਿਕੇ ਸ਼ੂਲੇ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੈਰ੍ਮੂਲੈਰ੍ਵਿਰੇਚ੍ਯਃ||੩੫||
Adhikarana tRuShNAcikitsitam tatrAdau cikitsAkramaH (36) · Śloka 36
ਤਸ੍ਣਾਸੁ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਘ੍ਨੋ ਵਿਧਿਃ ਪ੍ਰਾਯੇਣ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ| ਸਰ੍ਵਾਸੁ ਸ਼ੀਤੋ ਬਾਹ੍ਯਨ੍ਤਸ੍ਤਥਾ ਸ਼ਮਨਸ਼ੋਧਨਃ||੩੬||
तृष्णासु वातपित्तघ्नो विधिः प्रायेण शस्यते| सर्वासु शीतो बाह्यन्तस्तथा शमनशोधनः||३६||
🔊 Audio coming soon
ਤਸ੍ਣਾਸ੍ਵਿਤ੍ਯਾਦਿ ਸੁਬੋਧਮ੍||੩੬||
Adhikarana siddhajalAni (pAnArthe) (37) · Śloka 37
ਦਿਵ੍ਯਾਮ੍ਬੁ ਸ਼ੀਤਂ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਤਦ੍ਵਦ੍ਭੌਮਂ ਚ ਤਦ੍ਗੁਣਮ੍| ਨਿਰ੍ਵਾਪਿਤਂ ਤਪ੍ਤਲੋਸ੍ਟਕਪਾਲਸਿਕਤਾਦਿਭਿਃ| ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਂ ਵਾ ਕ੍ਵਥਿਤਂ ਪਞ੍ਚਮੂਲੇਨ ਵਾ ਜਲਮ੍||੩੭||
दिव्याम्बु शीतं सक्षौद्रं तद्वद्भौमं च तद्गुणम्| निर्वापितं तप्तलोष्टकपालसिकतादिभिः| सशर्करं वा क्वथितं पञ्चमूलेन वा जलम्||३७||
🔊 Audio coming soon
ਤਪ੍ਤਲੋਸ੍ਟਾਦਿਭਿਰ੍ਨਿਰ੍ਵਾਪਿਤਂ ਯਤ੍ਰ ਤੇ ਮਗ੍ਨਾਃ| ਦਰ੍ਭਪੂਰ੍ਵੇਣ ਪਞ੍ਚਮੂਲੇਨ ਕ੍ਵਥਿਤਂ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਮ੍||੩੭||
Adhikarana manthayavAgvAdiBojanam (38) · Śloka 38
ਦਰ੍ਭਪੂਰ੍ਵੇਣ ਮਨ੍ਥਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤੋ ਲਾਜਸਕ੍ਤੁਭਿਃ| ਵਾਟ੍ਯਸ਼੍ਚਾਮਯਵੈਃ ਸ਼ੀਤਃ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮਾਕ੍ਸਿਕਾਨ੍ਵਿਤਃ| ਯਵਾਗੂਃ ਸ਼ਾਲਿਭਿਸ੍ਤਦ੍ਵਤ੍ ਕੋਦ੍ਰਵੈਸ਼੍ਚ ਚਿਰਨ੍ਤਨੈਃ| ਸ਼ੀਤੇਨ ਸ਼ੀਤਵੀਰ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਦ੍ਰਵ੍ਯੈਃ ਸਿਦ੍ਧੇਨ ਭੋਜਨਮ੍| ਹਿਮਾਮ੍ਬੁਪਰਿਸਿਕ੍ਤਸ੍ਯ ਪਯਸਾ ਸਸਿਤਾਮਧੁ| ਰਸੈਸ਼੍ਚਾਨਮ੍ਲਲਵਣੈਰ੍ਜਾਙ੍ਗਲੈਰ੍ਘਤਭਰ੍ਜਿਤੈਃ| ਮੁਦ੍ਗਾਦੀਨਾਂ ਤਥਾ ਯੂਸੈਰ੍ਜੀਵਨੀਯਰਸਾਨ੍ਵਿਤੈਃ||੩੮||
दर्भपूर्वेण मन्थश्च प्रशस्तो लाजसक्तुभिः| वाट्यश्चामयवैः शीतः शर्करामाक्षिकान्वितः| यवागूः शालिभिस्तद्वत् कोद्रवैश्च चिरन्तनैः| शीतेन शीतवीर्यैश्च द्रव्यैः सिद्धेन भोजनम्| हिमाम्बुपरिषिक्तस्य पयसा ससितामधु| रसैश्चानम्ललवणैर्जाङ्गलैर्घृतभर्जितैः| मुद्गादीनां तथा यूषैर्जीवनीयरसान्वितैः||३८||
🔊 Audio coming soon
ਵਾਟ੍ਯੋ ਯਵੌਦਨਃ| ਸ਼ੀਤੇਨੇਤ੍ਯਾਦਿ ਪਯਸੋ ਵਿਸ਼ੇਸਣਮ੍| ਹਿਮਾਮ੍ਬੁਪਰਿਸਿਕ੍ਤਸ੍ਯ ਪੁਰੁਸਸ੍ਯ ਸਸਿਤਾ ਮਧੁ ਭੋਜਨਮ੍||੩੮||
Adhikarana nasyam (39) · Śloka 39
ਨਸ੍ਯਂ ਕ੍ਸੀਰਘਤਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਸ਼ੀਤੈਰਿਕ੍ਸੋਸ੍ਤਥਾ ਰਸਃ| ਨਾਰੀਕ੍ਸੀਰੇਣ ਵਾ ਘਸ੍ਟਮੁਸ੍ਟ੍ਰਾਸ੍ਥਿ ਮਸਿਤਂ ਹਿਤਮ੍||੩੯||
नस्यं क्षीरघृतं सिद्धं शीतैरिक्षोस्तथा रसः| नारीक्षीरेण वा घृष्टमुष्ट्रास्थि मसितं हितम्||३९||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ੀਤੈਰੌਸਧੈਃ ਸਿਦ੍ਧਂ ਕ੍ਸੀਰੋਦ੍ਭਵਂ ਘਤਂ ਨਸ੍ਯਮ੍| ਇਕ੍ਸੁਰਸਃ ਕੇਵਲਃ ਏਕਃ| ਸੁਬੋਧਮ੍||੩੯||
Adhikarana gaNDUShAdyanye upacArAH (40) · Śloka 40
ਨਿਰ੍ਵਾਪਣਾਸ਼੍ਚ ਗਣ੍ਡੂਸਾਃ ਸੂਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨੋਦਿਤਾ ਹਿਤਾਃ| ਦਾਹਜ੍ਵਰੋਕ੍ਤਾ ਲੇਪਾਦ੍ਯਾ ਨਿਰੀਹਤ੍ਵਂ ਮਨੋਰਤਿਃ| ਮਹਾਸਰਿਦ੍ਧਦਾਦੀਨਾਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਸ੍ਮਰਣਾਦਿ ਚ||੪੦||
निर्वापणाश्च गण्डूषाः सूत्रस्थानोदिता हिताः| दाहज्वरोक्ता लेपाद्या निरीहत्वं मनोरतिः| महासरिद्धृदादीनां दर्शनस्मरणादि च||४०||
🔊 Audio coming soon
ਨਿਰ੍ਵਾਪਣਾਃ ਸਂਸ਼ਮਨਾਃ| ਜ੍ਵਰਘ੍ਨਾ ਲੇਪਸੇਕਾਦਯਃ| ਨਿਰੀਹਤ੍ਵਮਾਸ੍ਯਾਸੁਖਮ੍||੪੦||
Adhikarana vAtajatRuShNAyAm (41) · Śloka 41
ਤਸ੍ਣਾਯਾਂ ਪਵਨੋਤ੍ਥਾਯਾਂ ਸਗੁਡਂ ਦਧਿ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ| ਰਸਾਸ਼੍ਚ ਬਂਹਣਾਃ ਸ਼ੀਤਾ ਵਿਦਾਰ੍ਯਾਦਿਗਣਾਮ੍ਬੁ ਚ||੪੧||
तृष्णायां पवनोत्थायां सगुडं दधि शस्यते| रसाश्च बृंहणाः शीता विदार्यादिगणाम्बु च||४१||
🔊 Audio coming soon
ਸੁਬੋਧਮ੍||੪੧||
Adhikarana pittajatRuShNAyAm (42) · Śloka 42
ਪਿਤ੍ਤਜਾਯਾਂ ਸਿਤਾਯੁਕ੍ਤਃ ਪਕ੍ਵੋਦੁਮ੍ਬਰਜੋ ਰਸਃ| ਤਤ੍ਕ੍ਵਾਥੋਵਾ ਹਿਮਸ੍ਤਦ੍ਵਚ੍ਛਾਰਿਵਾਦਿਗਣਾਮ੍ਬੁ ਵਾ| ਤਦ੍ਵਿਧੈਸ਼੍ਚ ਗਣੈਃ ਸ਼ੀਤਕਸਾਯਾਨ੍ ਸਸਿਤਾਮਧੂਨ੍| ਮਧੁਰੈਰੌਸਧੈਸ੍ਤਦ੍ਵਤ੍ ਕ੍ਸੀਰਿਵਕ੍ਸੈਸ਼੍ਚ ਕਲ੍ਪਿਤਾਨ੍| ਬੀਜਪੂਰਕਮਦ੍ਵੀਕਾਵਟਵੇਤਸਪਲ੍ਲਵਾਨ੍| ਮੂਲਾਨਿ ਕੁਸ਼ਕਾਸ਼ਾਨਾਂ ਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਞ੍ਚ ਜਲੇ ਸ਼ਤਮ੍| ਅਪਾਕਸ਼ਰ੍ਕਰਾਚ੍ਛਿਨ੍ਨਰੂਹਾਲੋਧਾਞ੍ਜਨਾਮ੍ਬੁ ਵਾ| ਕਾਰ੍ਪਾਸੀਫਲਕਲ੍ਕਂ ਵਾ ਸਸਿਤਕ੍ਸੀਰਭੋਜਨਃ| ਜ੍ਵਰੋਦਿਤਂ ਵਾ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਦਿ ਪਞ੍ਚਸਾਰਾਮ੍ਬੁ ਵਾ ਪਿਬੇਤ੍||੪੨||
पित्तजायां सितायुक्तः पक्वोदुम्बरजो रसः| तत्क्वाथोवा हिमस्तद्वच्छारिवादिगणाम्बु वा| तद्विधैश्च गणैः शीतकषायान् ससितामधून्| मधुरैरौषधैस्तद्वत् क्षीरिवृक्षैश्च कल्पितान्| बीजपूरकमृद्वीकावटवेतसपल्लवान्| मूलानि कुशकाशानां यष्ट्याह्वञ्च जले शृतम्| अपाकशर्कराच्छिन्नरूहालोधाञ्जनाम्बु वा| कार्पासीफलकल्कं वा ससितक्षीरभोजनः| ज्वरोदितं वा द्राक्षादि पञ्चसाराम्बु वा पिबेत्||४२||
🔊 Audio coming soon
ਤਦਿਤ੍ਯੁਦੁਮ੍ਬਰਪਰਾਮਰ੍ਸ਼ਃ| ਤਦ੍ਵਿਧਾ ਗਣਾਃ ਸਾਰਿਵਾਦਿਸਮਾਃ ਦਾਹਾਦਿਸ਼ਮਨਾਃ| ਮਧੁਰੈਰੌਸਧੈਸ੍ਤਦ੍ਵਦਿਤਿ ਸ਼ੀਤਕਸਾਯਾਨ੍ ਸਸਿਤਾਮਧੂਨ੍| ਕ੍ਸੀਰਵਕ੍ਸੈਃ ਵਟਾਦਿਭਿਃ| ਬੀਜਪੂਰਪਲ੍ਲਵਾਦੀਨਾਂ ਕ੍ਵਾਥਃ| ਸੁਬੋਧਮ੍| ਅਪਾਕਸ਼ਰ੍ਕਰਾਃ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰਚੁਲ੍ਲੀਸਤ੍ਪਕ੍ਵਲੋਸਤ੍ਪਕ੍ਵਲੋਸ੍ਟਾਨਿ| ਬਾਲਿਸ਼ਾ ਸ਼ਰ੍ਕਰੇਤ੍ਯਨ੍ਯੇ| ਜ੍ਵਰੋਦਿਤੋ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਦਿਃ ਸ਼ੀਤਕਸਾਯਃ| ਪਞ੍ਚਸਾਰਾਮ੍ਬੁ ਮਧੁਖ਼ਰ੍ਜੂਰਾਦਿਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਪਠਿਤਮ੍||੪੨||
Adhikarana kaPajatRuShNAyAm (43) · Śloka 43
ਕਫੋਦ੍ਭਵਾਯਾਂ ਵਮਨਂ ਨਿਮ੍ਬਪ੍ਰਸਵਵਾਰਿਣਾ| ਬਿਲ੍ਵਾਢਕੀਪਞ੍ਚਕੋਲਦਰ੍ਭਪਞ੍ਚਕਸਾਧਿਤਮ੍| ਜਲਂ ਪਿਬੇਦ੍ਰਜਨ੍ਯਾ ਵਾ ਸਿਦ੍ਧਂ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸ਼ਰ੍ਕਰਮ੍| ਮੁਦ੍ਗਯੂਸਂ ਚ ਸਵ੍ਯੋਸਪਟੋਲੀਨਿਮ੍ਬਪਲ੍ਲਵਮ੍| ਯਵਾਮਂ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਕਵਲਨਸ੍ਯਲੇਹਾਂਸ਼੍ਚ ਸ਼ੀਲਯੇਤ੍||੪੩||
कफोद्भवायां वमनं निम्बप्रसववारिणा| बिल्वाढकीपञ्चकोलदर्भपञ्चकसाधितम्| जलं पिबेद्रजन्या वा सिद्धं सक्षौद्रशर्करम्| मुद्गयूषं च सव्योषपटोलीनिम्बपल्लवम्| यवामं तीक्ष्णकवलनस्यलेहांश्च शीलयेत्||४३||
🔊 Audio coming soon
ਕਫੋਦ੍ਭਵਾਯਾਮਿਤ੍ਯਾਦਿ ਸੁਬੋਧਮ੍| ਬਿਲ੍ਵਾਦਿਸਾਧਿਤਂ ਜਲਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਆਢਕੀ ਤੁਵਰੀ||੪੩||
Adhikarana sannipAtajA kriyA (2) · Śloka 2
ਸਰ੍ਵੈਰਾਮਾਚ੍ਚ ਤਦ੍ਧਨ੍ਤ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਯੇਸ੍ਟਾ ਵਮਨਂ ਤਥਾ| ਤ੍ਰ੍ਯੂਸਣਾਰੁਸ੍ਕਰਵਚਾਫਲਾਮ੍ਲੋਸ੍ਣਾਮ੍ਬੁਮਸ੍ਤੁਭਿਃ||੨||
सर्वैरामाच्च तद्धन्त्री क्रियेष्टा वमनं तथा| त्र्यूषणारुष्करवचाफलाम्लोष्णाम्बुमस्तुभिः||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana annAtyayajAyAm (1) · Śloka 1
ਅਨ੍ਨਾਤ੍ਯਯਾਨ੍ਮਣ੍ਡਮੁਸ੍ਣਂ ਹਿਮਂ ਮਨ੍ਥਂ ਚ ਕਾਲਵਿਤ੍||੧||
अन्नात्ययान्मण्डमुष्णं हिमं मन्थं च कालवित्||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana SramajAyAm (2) · Śloka 2
ਤਸਿ ਸ਼੍ਰਮਾਨ੍ਮਾਂਸਰਸਂ ਮਨ੍ਥਂ ਯਵਕੋਲਜਸਕ੍ਤੁਭਿਃ| ਸਰ੍ਵਣ੍ਯਙ੍ਗਾਨਿ ਲਿਮ੍ਪੇਚ੍ਚ ਤਿਲਪਿਣ੍ਯਾਕਕਾਞ੍ਜਿਕੈਃ||੨||
तृषि श्रमान्मांसरसं मन्थं यवकोलजसक्तुभिः| सर्वण्यङ्गानि लिम्पेच्च तिलपिण्याककाञ्जिकैः||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana SItasnAnajAyAm (1) · Śloka 1
ਸ਼ੀਤਸ੍ਨਾਨਾਚ੍ਚ ਮਧ੍ਵਾਮ੍ਬੁ ਪਿਬੇਤ੍ਤਡ੍ਵਾਨ੍ ਗੁਡਾਮ੍ਬੁ ਵਾ||੧||
शीतस्नानाच्च मध्वाम्बु पिबेत्तृड्वान् गुडाम्बु वा||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madyajAyAm (44) · Śloka 44
ਮਦ੍ਯਾਦਰ੍ਧਜਲਂ ਮਦ੍ਯਂ ਸ੍ਨਾਤੋਮ੍ਲਲਵਣੈਰ੍ਯੁਤਮ੍||੪੪||
मद्यादर्धजलं मद्यं स्नातोऽम्ललवणैर्युतम्||४४||
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵੈਃ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੇਨ ਆਮਾਚ੍ਚ ਯਾ ਤਸ੍ਣਾ ਤਸ੍ਯਾਂ ਤਦ੍ਧਨ੍ਤ੍ਰੀ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਗ਼੍ਨ੍ਯਾਮਗ਼੍ਨੀ ਚ ਕ੍ਰਿਯਾ ਹਿਤਾ| ਤ੍ਰ੍ਯੂਸਣਾਦਿਕਂ ਫਲਾਮ੍ਲਾਦ੍ਯਨ੍ਯਤਮੇਨ ਵਮਨਮ੍| ਅਨ੍ਨਾਤ੍ਯਯਾਦਨ੍ਨਸ੍ਯਾਭਾਵਾਤ੍ਤਸ੍ਣਾ| ਕਾਲਵਿਦਿਤਿ ਗ੍ਰੀਸ੍ਮਾਦਿਕੇ ਪਿਤ੍ਤਕਫਾਦਿਕੇ ਵਾ| ਸਰ੍ਵਂ ਪਞ੍ਚਮ੍ਯਨ੍ਤਂ ਤਤ੍ਰ ਹੇਤੁਰ੍ਵਿਜ੍ਞੇਯਃ| ਸੁਬੋਧਮ੍||੪੪||
Adhikarana tRuShNAntarAsu kramaH (45) · Śloka 45
ਸ੍ਨੇਹਤੀਕ੍ਸ੍ਣਤਰਾਗ੍ਨਿਸ੍ਤੁ ਸ੍ਵਭਾਵਸ਼ਿਸ਼ਿਰਂ ਜਲਮ੍| ਸ੍ਨੇਹਾਦੁਸ੍ਣਾਮ੍ਬ੍ਵਜੀਰ੍ਣਾਤ੍ਤੁ ਜੀਰ੍ਣਨ੍ਮਣ੍ਡਂ ਪਿਪਾਸਿਤਃ| ਪਿਬੇਤ੍ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਨ੍ਨਤਸਿਤੋ ਹਿਮਸ੍ਪਰ੍ਧਿ ਗੁਡੋਦਕਮ੍| ਗੁਰ੍ਵਾਦ੍ਯਨ੍ਨੇਨ ਤਸਿਤਃ ਪੀਤ੍ਵੋਸ੍ਣਾਮ੍ਬੁ ਤਦੁਲ੍ਲਿਖ਼ੇਤ੍| ਕ੍ਸਯਜਾਯਾਂ ਕ੍ਸਯਹਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਬਂਹਣਮੌਸਧਮ੍| ਕਸ਼ਦੁਰ੍ਬਲਰੂਕ੍ਸਾਣਾਂ ਕ੍ਸੀਰਂ ਛਾਗੋ ਰਸੋਥਵਾ| ਕ੍ਸੀਰਂ ਚ ਸੌਰ੍ਧ੍ਵਵਾਤਾਯਾਂ ਕ੍ਸਯਕਾਸਹਰੈਃ ਸ਼ਤਮ੍||੪੫||
स्नेहतीक्ष्णतराग्निस्तु स्वभावशिशिरं जलम्| स्नेहादुष्णाम्ब्वजीर्णात्तु जीर्णन्मण्डं पिपासितः| पिबेत् स्निग्धान्नतृषितो हिमस्पर्धि गुडोदकम्| गुर्वाद्यन्नेन तृषितः पीत्वोष्णाम्बु तदुल्लिख़ेत्| क्षयजायां क्षयहितं सर्वं बृंहणमौषधम्| कृशदुर्बलरूक्षाणां क्षीरं छागो रसोऽथवा| क्षीरं च सौर्ध्ववातायां क्षयकासहरैः शृतम्||४५||
🔊 Audio coming soon
ਸ੍ਨੇਹੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਸ੍ਨੇਹਾਦਿਸਂਸ੍ਕਤਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯੁਕ੍ਤਮ੍| ਅਜੀਰ੍ਣਾਤ੍ ਸ੍ਨੇਹਾਤ੍ ਪਿਪਾਸਿਤ ਉਣਾਮ੍ਬੁ ਪਿਬੇਤ੍| ਜੀਰ੍ਣਾਨ੍ਮਣ੍ਡਮ੍| ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਨ੍ਨਂ ਮਾਂਸਾਨ੍ਨ-ਕ੍ਸੀਰਪੇਯਾਦਿ| ਤਦਿਤਿ ਗੁਰ੍ਵਾਦ੍ਯਨ੍ਨਮ੍| ਉਲ੍ਲਿਖ਼ੇਦ੍ਵਮੇਤ੍||੪੫||
Adhikarana rogopasargajAyAM tRuShNAyAm (46) · Śloka 46
ਰੋਗੋਪਸਰ੍ਗਜਾਤਾਯਾਂ ਧਾਨ੍ਯਾਮ੍ਬੁ ਸਸਿਤਾਮਧੁ| ਪਾਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵਾ ਚ ਕ੍ਰਿਯਾ ਰੋਗਾਦ੍ਯਪੇਕ੍ਸਯਾ||੪੬||
रोगोपसर्गजातायां धान्याम्बु ससितामधु| पाने प्रशस्तं सर्वा च क्रिया रोगाद्यपेक्षया||४६||
🔊 Audio coming soon
ਰੋਗੋਪਸਰ੍ਗਜਾਤਾਯਾਂ ਸਸਿਤਾਮਧੁਧਾਨ੍ਯਾਮ੍ਬੁਪਾਨਂ ਸੁਬੋਧਮ੍||੪੬||
Adhikarana tRuShNA tvarayA jeyA (47-8) · Śloka 8
ਤਸ੍ਣਕ੍ਪੂਰ੍ਵਾਮਯਕ੍ਸੀਣੋ ਨ ਲਭੇਤ ਜਲਂ ਯਦਿ| ਮਰਣਂ ਦੀਰ੍ਘਰੋਗਂ ਵਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ਤ੍ਵਰਿਤਂ ਤਤਃ| ਸਾਤ੍ਮ੍ਯਾਨ੍ਨਪਾਨਭੈਸਜ੍ਯੈਸ੍ਤਸ੍ਣਾਂ ਤਸ੍ਯ ਜਯੇਤ੍ਪੁਰਃ| ਤਸ੍ਯਾਞ੍ਜਿਤਾਯਾਮਨ੍ਯੋਪਿ ਵ੍ਯਾਧਿਃ ਸ਼ਕ੍ਯਸ਼੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤੁਮ੍||੪੭|| ਇਤਿ ਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸ੍ਯ ਸੂਨੋਰ੍ਵਾਗ੍ਭਟਸ੍ਯ ਕਤਾਵਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਸ੍ਥਾਨੇ ਛਰ੍ਦਿਹਦ੍ਰੋਗਤਸ੍ਣਾਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਨ੍ਨਾਮਾਸ੍ਟਮੋਧ੍ਯਾਯਃ||੮||
तृष्णक्पूर्वामयक्षीणो न लभेत जलं यदि| मरणं दीर्घरोगं वा प्राप्नुयात्त्वरितं ततः| सात्म्यान्नपानभैषज्यैस्तृष्णां तस्य जयेत्पुरः| तस्याञ्जितायामन्योऽपि व्याधिः शक्यश्चिकित्सितुम्||४७|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां चिकित्सितस्थाने छर्दिहृद्रोगतृष्णाचिकित्सितन्नामाष्टमोऽध्यायः||८||
🔊 Audio coming soon
ਤਤ੍ਰ ਹ੍ਯੁਪਸਰ੍ਗਜਾਤਾਯਾਂ ਤਸ੍ਣਗਤਿਤਟ੍ ਸਨ੍ ਪੂਰ੍ਵਾਮਯੇਨ ਕ੍ਸੀਣੋ ਯਦੁਪਸਰ੍ਗਾਤ੍ਤਡੁਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਸ ਯਦਿ ਜਲਂ ਨ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ਅਵਸ਼੍ਯਂ ਮਰਣਂ ਦੀਰ੍ਘਰੋਗਂ ਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍| ਅਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਤਾਂ ਤਸਂ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮੇਵ ਸਾਤ੍ਮ੍ਯੈਰਨ੍ਨਪਾਨਾਦਿਭਿਰ੍ਜਯੇਤ੍| ਸੁਬੋਧਮ੍||੪੭|| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਨ੍ਮਹਾਮਹੋਪਾਧ੍ਯਾਯੇਨ੍ਦੁਵਿਰਚਿਤਾਯਮ੍ ਅਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਖਾਯਾਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਸ੍ਥਾਨੇ ਅਸ੍ਟਮੋਧ੍ਯਾਯਃ