12. grahaṇīdōṣacikitsitam

Adhikarana atha grahaNIdoShacikitsitannAma dvAdasho~adhyAyaH | adhyAyapratij~jA (1) · Śloka 1

அதாதோ க்ரஹணீதோஷசிகித்ஸிதஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ||௧||

க்ரமப்ராப்தஸ்ய க்ரஹணீதோஷஸ்ய சிகித்ஸாப்ரதர்ஶநாயாத்யாய ஆரப்யதே||௧||

Adhikarana atideshenAdAvajIrNAdicikitsAnirdeshaH (2) · Śloka 2

க்ரஹணிஸமாஶ்ரிதஂ தோஷமாதாவேவ யதாஸ்வமஜீர்ணாநுஸாரதோ மாத்ராஶீதோயோக்தவிதாநேநோபக்ரமேத| அதாதீஸாரவிதிநா ச||௨||

யதாஸ்வமஜீர்ணாநுஸாரத இதி| கபவாதபித்தேஷ்வாமவிஷ்டப்தவிதக்தாக்யத்ரிவிதாஜீர்ணாநுஸாரத இதி யதாஸ்வஶப்தஸ்யார்தஃ| உப-க்ரமேத சிகித்ஸேத|| ௨||

Adhikarana AmapAcanam (3) · Śloka 3

ஆமபாசநார்தஂ பிபேந்முஸ்தாதிவிஷாவிஶ்வபேஷஜக்வாதம்| தச்சூர்ணஂ வா ஸுகோதகேந தேந வா ஶுண்டீம்| தத்வத்வசாதிவர்கஂ ஸஸைந்தவம்| வாருணீமண்டேந வா குல்மவித்யுக்தஂ த்ரில வணாதிசூர்ணம்||௩||

ததித்யநேநாந்தரவிதாநப்ராதாந்யாத் முஸ்தாதிக்வாதஃ பராமஶ்யதே| தேநேத்யநேந ஸுகோதகஂ பராமஶதி| ஸஸைந்தவஂ வசாதிவர்கம்| த்ரிலவணாதிகஂ சூர்ணஂ குல்மவித்யுக்தஂ வாருணீமண்டேந|| ௩||

Adhikarana sapravAhaNAdiShu visheShaH (4) · Śloka 4

ஸப்ரவாஹே வா வர்சஸி சூர்ணீகதாந் பிட்லவணயுக்தாந் பில்வமத்யநாகரசித்ரகாந் தாடிமாம்பஸா ஸகபே வா| அதிமாத்ர ஆமஶூலேऽலஸகோக்தஂ ஹிங்க்வாதிமுஷ்ணாம்பஸா பிபேத்| சர்திஶூலாநாஹாநுக்ரந்திஷு து மரிசாஜாஜிஸௌவர்ச லாபயாஃ| ஸபித்தகபே சாமே கடுகேந்த்ரயவபாடாபிப்பலீ மூலவசாபயாநாகராணி க்வதிதாநி சூர்ணிதாநி வா||௪||

ஶூலவததோஜடரவத்திரநுக்ரந்திரித்யருணதத்தஃ| பில்வாதீந் தாடிமாம்பஸா ஸபிட்லவணாந் ஸப்ரவாஹே புரீஷே ஸகபே வா வர்சஸி| அலஸகமதிகத்ய ஸூத்ரஸ்தாநோக்தஂ ஹிங்க்வாதிமதிமாத்ர ஆமஶூலே| சர்த்யாதிஷு மரிசாதீநுஷ்ணாம்பஸா| ஆமே பித்தஶ்லேஷ்மஸஂயுக்தே ப்ரவர்தமாநே கடுகாதீநி க்வதிதாநி சூர்ணிதாநி வா|| ௪||

Adhikarana bhojanaM pAna~jca (5) · Śloka 5

போஜநகாலே ச பஞ்சகோலபரிகஹீதஂ படுலகுதீபநீயஂ பேயாதிகமுபகல்பயேத்| பேயாஂ வா நாகராதி விஷாப்யாஂ தக்ர தாடிமவக்ஷாம்லாணாம்| பாநே ச தக்ரமஸ்த்வாரநாலமதிரா ரிஷ்டாநதீஸாரநிர்திஷ்டஂ சாம்பு||௫||

ஏததநந்தரோக்தமாமபாசநஂ குர்வதோऽந்நகாலே புபுக்ஷாயாஂ பட்வாதிகுணஂ பேயாதிகஂ பஞ்சகோலேநாநேககல்பபரிகஹீதஂ கல்பயேத்| நாகராதிவிஷாப்யாஂ பேயா தக்ராத்யந்யதமஸித்தத்வாதம்லா| பாநேத்யாதி ஸுபோதம்||௫||

Adhikarana takrAriShTaH (6) · Śloka 6

யவாநீபத்யாமலகமரிசாநி த்ரிபலிகாநி லவணபஞ்சகஂ ச பலாஂஶகமேகதஶ்சூர்ணயித்வா கஂஸே ஸத்யோமதிதஸ்யாநுஸுநு யாத்| ததோ வ்யக்தாம்லகடுகஂ ஜாதஂ பிபேத்| ஏஷ தக்ராரிஷ்டஃ பரமக்நிதீபநோऽர்ஶோகுல்மஜடரஶ்வாயதுகமிப்ரமேஹஹரஃ||௬||

கஂஸோऽஷ்டவிஂஶத்யதிகஂ பலாநாஂ ஶதம்|| ௬||

Adhikarana takraprayogaprashaMsA (7) · Śloka 7

அபி ச - க்ரஹணீதோஷிணாஂ தக்ரஂ தீபநக்ராஹிலாகவாத்| பத்யஂ மதுரபாகித்வாந்ந ச பித்தப்ரதூஷணம்| கஷாயோஷ்ணவிகாஶித்வாத்ரூக்ஷத்வாச்ச கபே ஹிதம்| வாதே ஸ்வாத்வம்லஸாந்த்ரத்வாத் ஸத்யஸ்கமவிதாஹி தத்| தஸ்மாத்தக்ரப்ரயோகா யே ஜடராணாஂ ததார்ஶஸாம்| விஹிதா க்ரஹணீதோஷே ஸர்வஶஸ்தாந் ப்ரயோஜயேத்||௭||

அபி சேதி ஸமுச்சயே| தீபநத்வாதியோகாத்வ்யாதௌ பத்யம்| மதுரபாகித்வாதிநா தோஷாணாம்| விகாஷி மேதஃப்ரபதீநாஂ கர்ஶநஶீலம்| உதரே யே தக்ரப்ரயோகா அர்ஶஸ்ஸு ச தாந்ஸர்வாந் க்ரஹணிதோஷேऽபி ப்ரயோஜயேத்|| ௭||

Adhikarana dADimAdicUrNamannapAne (8) · Śloka 8

தாடிமகபித்தவக்ஷாம்லாம்லீகாநாஂ பதக் பதக் குடவஂ லவணபஞ்சககுடவஂ த்ர்யூஷணத்ரிபலஂ ஶர்கராபலாஷ்டகஂ சைகத்யஂ சூர்ணிதமந்நபாநே ப்ரணீதமஜீர்ணாருசிஶ்வாஸப்லீஹ குல்மக்ரஹணீஹத்பாண்டுரோகக்நம்|௮|

௦௦

Adhikarana ghRutayogaH ( agnighRutam ) (8) · Śloka 8

பரிபக்வாமஞ்ச மாருதக்ரஹணீரோகிணமக்நிஸந்து க்ஷணார்தஂ ஸர்பிஃ பாயயேத்| த்விபஞ்சமூலபஞ்சகோலஸரலஸுரதாருஸுரபி கஜபிப்பலீஶணபீஜயவகோலகுலத்தாந்மஸ்துநாரநாலேந வா பாசயேத்| தேந பாதாவஶேஷேண பஞ்சலவணத்விக்ஷாராம்ல பதரயுக்தஂ ஸர்பைர்விபக்வமதவா ஸைந்தவவ்யோஷக்ஷாரத்வயபஞ்ச மூலாபயாராஸ்நாஜாஜீக்ரந்திகஶடீவிடங்ககர்பமார்த்ரகமாது லுங்ககோலாம்லீகாதாடிமஸ்வரஸஶுஷ்கமூலகக்வாதம ஸ்துதக்ரஶுக்தப்ரஸந்நா ஸௌவீரகதுஷோதகாரநாலோபேதஂ பரம க்நிதீபநமக்நிகதாக்யம்||௮||

தாடிமாத்யஂ ஸுபோதம்| த்விபஞ்சமூலாதீநி மஸ்துநாகாஞ்ஜிகேந வா க்வாதகல்பநயா பாசயேத்| ஸுரபி கந்தஸுரா| பஞ்சலவணாதிகஂ ஸ்நேஹாச்சதுர்தாஂஶேந| அஸ்மிந்நேவ த்விபஞ்சமூலாதீநாமாரநாலேந மஸ்துநா வா க்வாதே பஞ்சலவணாதிகஂ தத்வா ஸைந்தவாதிகர்பஂ தீயதே| ததார்த்ரகாதிஸ்வரஸஂ ஶுஷ்கமூலகக்வாதஂ மஸ்த்வாதீநி ச| 'பதக் ஸ்நேஹஸமஂ வித்யாத்| பஞ்சப்ரபதி து த்ரவ' மிதி ஸ்மர்தவ்யம்| ஸதுஷவிதுஷயவகதே ஸௌவீரகதுஷோதகே பவதஃ| ஆரநாலஂ காஞ்ஜிகம்|| ௮||

Adhikarana AgastyaM ghRutam (9) · Śloka 9

அதவா சவ்யசித்ரகபாடாதேஜோவதீபிப்பலீமூலாநி குட வோந்மிதாநி முஸ்தாத்விகுடவமாஸ்போதஜாதீநிம்பஸப்தச்சதா ஶ்வமாரகர்கோடகபடோலபல்லவாநாஞ்ச முஷ்டிஂ முஷ்டிமந்தர்நக முதகத்ரோணே பக்த்வா பாதாவஶேஶமவதாரயேத்| அர்தபலோந்மிதா ஞ்சாத்ர சாத்ர கல்கிதாஂ தத்யாததிவிஷாஂ கஷ்ணாஸாரிவாபத்ராஶ்ச த்விபலாஂஶஂ ஸைந்தவஂ பிடஂ யவக்ஷாரஞ்ச மாகதிகாயாஶ்சதுஷ்ப லபாத்ரஂ ச கதஸ்ய| ஏததகஸ்த்யநிர்மிதமலமநலஜநநம்||௯||

ஆகஸ்த்யஂ கதஂ ஸுபோதம்| ஆஸ்போதாதிபல்லவாநாஂ ப்ரத்யேகஂ முஷ்டிஃ| நாத்ர பலஂ முஷ்டிரிதி ப்ரதர்ஶநார்தமாஹ-அந்தர்நகஂ யஸ்மிந் முஷ்டௌ பல்லவகர்பே நகாநி தஶ்யந்தே| பத்ரா கஷ்ணஶாரிவா|| ௯||

Adhikarana analoddIpanottaraH kramaH (10) · Śloka 10

உத்தீபிதே து கிஞ்சிதநலே விபத்தமலமாஸ்தாபயேத்| ததோ ஜிதே மாதரிஶ்வநி ஸ்ரஸ்ததோஷமேரண்டதைலேந தில்வகஸர்பிஷா வா க்ஷாரவதா மிஶ்ரகஸ்நேஹேந வா விரேசயேத்| கதஸஂஸர்கக்ரமஂ ச பத்தவர்சஸமநுவாஸயேத்வாதஹரதீபநீயாம்லத்ரவ்யஸித்தேந தைலேந| ததஃ புநரபி லக்வந்நபோஜநஃ ஸர்பிரேவ யதாக்நி பலமல்பஶோऽவசாரயேத்| அக்நிகதஂ ச சர்திவிபந்தஶூல ஶ்வாஸகாஸிநஃ ஸபீஜபூரகரஸம்| அப்யங்கார்தஂ ச தைல மக்நிகதௌஷதைஃ ஸாதயேத்| அநிலகபஸஂஸர்கே து சூர்ணமேஷா மேவௌஷதாநாமுஷ்ணோதகேந பிபேத்||௧௦||

உத்தீபிதே கிஞ்சிதநலே ஸ்நேஹேநேத்யர்தஃ| தத இத்யாஸ்தாபநஸ்ய பஶ்சாத்| ஸுபோதம்| சர்த்யாதிமதஃ ஸபீஜபூரரஸமக்நிகதமவசாரயேத்| ஏஷாமிதி கதபாகநிர்திஷ்டாநாம்|| ௧௦||

Adhikarana pittajagrahaNIcikitsA, tatrAdau pittaharaNam (11) · Śloka 11

பித்ததுஷ்டாயாஂ து க்ரஹண்யாஂ ஸ்வஸ்தாநகதமுத்க்லிஷ்டஂ த்ரவமநல நிர்வாபணஂ பித்தமாஸ்தாபநேந வமநேந வா நிர்ஹரேத்| திக்தலகு த்ரவ்யைஶ்ச கதஸஂஸர்ஜநஸ்ய தோஷஶேஷஶமநார்தஂ மதுநாவலேஹ்ய முஷ்ணாம்புநா வா பாதுஂ ப்ரணயேத்||௧௧||

பித்ததுஷ்டாயாமித்யாதி ஸுபோதம்| அநலநிவாபணஂ ஶமநம்| ஸஂஸர்ஜநஂ பேயாதிகம்|| ௧௧||

Adhikarana mUrvAcUrNam ( tiktakashcUrNaH ) (12) · Śloka 12

மூர்வாகிராததிக்தபர்படகவசாசந்தநமுஸ்தத்ரிகடுகத்ராய மாணாயவாநீகலிங்கத்வக்பலகடுரோஹிணீதேவதாருதார்வீத்வ கபத்மகோஶீராரிஷ்டபடோலபத்ராதிவிஷாஸௌராஷ்ட்ரீத்வகேலாமது ஶிக்ருபீஜசூர்ணம்| அயஂ ஹி க்ரஹணீதோஷஶூலாதிஸாரபாண்டு ஹத்ரோககுல்மஜ்வரப்ரமேஹகாமிலாமுகரோகாரோசகநிபர்ஹணஃ||௧௨||

மூர்வாதீநாஂ சூர்ணஂ மாக்ஷிகேணோஷ்ணாம்புநா வா தோஷஶேஷோபஶமநார்தஂ ப்ரணயேத்| அயஂ திக்தகஶ்சூர்ணோ க்ரஹணிதோஷாதிநிபர்ஹணஃ|| ௧௨||

Adhikarana bhUnimbAdicUrNam (13) · Śloka 13

பூநிம்பத்ரிகடுகாமுஸ்தேந்த்ரயவாஃ ஸமாஶ்சித்ரகபாகௌ த்வௌ குடஜத்வக்பாகாஶ்ச ஷோடஶ ஸர்வமேகத்ர சூர்ணிதஂ ஸகுடஶீதோ தகஂ பீதஂ ஸமாநஂ பூர்வேண||௧௩||

பூநிம்பாதீநாஂ பரஸ்பரஸமாநாமேகோ பாகோ த்வௌ பாகௌ சித்ரகஸ்ய| வத்ஸகஸ்ய த்வசோ பாகாஃ ஷோடஶேதி ஸர்வஂ மிஶ்ரீகத்யாவசூர்ணயேத்| ததஸ்தோகஂ குடமதிதேந ஶீதோதகேந பிபேத்|| ௧௩||

Adhikarana nAgarAdicUrNam (14) · Śloka 14

நாகரரஸாஞ்ஜநாதிவிஷாதாதகீகநபாடாகலிங்கத்வக்பீ ஜபில்வகடுகாஃ ஸக்ஷௌத்ராஸ்தண்டுலாம்புபீதாஃ பித்தக்ரஹணீ விகாரஂ ரக்தாதிஸாரமர்ஶாஂஸி ஸப்ரவாஹிகஂ குதஶூலஂ ச வ்யபோஹதி||௧௪||

நாகராத்யஶ்சூர்ணஃ ஸுபோதஃ| பீஜஂ கலிங்கஸ்யைவ|| ௧௪||

Adhikarana agnisthairyArthaM ghRutam (15) · Śloka 15

ததஶ்சைவஂ ஶமிதபித்தோத்ரேகஸ்யாக்நேஃ ஸ்திரீகரணாய ஸர்பிஃ பூர்வோக்தமூர்வாதிக்வாதேந ஸாரிவாஸ்போதஸப்தபர்ணாடரூஷகே ந்த்ரயவவீராபூநிம்பதாந்யந்யக்ரோதாஶ்வத்தோதும்பரப்லக்ஷோபகு ல்யாநீலோத்பலகர்பஸித்தஂ பாநாய ப்ரயுஞ்ஜீத குஷ்டோக்தஂ வா திக்தகம்||௧௫||

மூர்வாதீநாஂ சூர்ணௌஷதாநாஂ க்வாதேந ஸாரிவாதிவர்கஂ கதம்|| ௧௫||

Adhikarana shleShmagrahaNIcikitsA (16) · Śloka 16

ஶ்லேஷ்மதுஷ்டாயாஂ புநர்க்ரஹண்யாஂ மாகதிகாஸித்தார்தகல்கதீ க்ஷ்ணேந மதநபலகஷாயேண புநஃ புநர்வாமயேத்| அப்தாதுர்ஹி ப்ரவத்தஸ்தேஜோ நிர்வாபயாதி| ததஃ கதபேயாதிக்ரமஸ்ய லவ ணக்ஷாராம்லகடுகோத்கடைர்யதோக்தைரந்நபாநௌஷதைரநலமுத்தேஜயேத்||௧௬||

ஶ்லேஷ்மதுஷ்டாயாமித்யாதி ஸுபோதம்| அப்தாதுர்தேஹே ஜலபாகஃ| ஸுபோதம்|| ௧௬||

Adhikarana ma~jjiShThAdyAsavaH (17) · Śloka 17

மஞ்ஜிஷ்டாசித்ரகாருஷ்கரகமிக்நமதூகபுஷ்பாணி க்ரமாத் த்விகுடவார்தாத்தாடகாடகார்தத்ரோணத்ரோணாஂஶாந்யபாஂ தோணத்ரயே க்வாதயேத்| த்ரோணஶேஷஶ்ச பூதஶீதஃ ஸ நிர்யூஹோ மதுத்விப்ரஸ்த வாஂஶ்சந்தநோஶீரஸூக்ஷ்மைலாகருரூஷிதஂ ஜதுஸதஂ கதகும்பம த்யுஷிதோ மாஸமாஸவஃ| ஸர்வதோஷக்நோऽக்நிஜநநோ பஂஹணஃ ஶோஷகுஷ்டகிலாஸப்ரமேஹாநாஹகுல்மபாண்டுஹத்ரோக ஜிச்ச||௧௭||

மஞ்ஜிஷ்டாயா த்வௌ குடவௌ| சித்ரகஸ்யார்தாடகஃ| பல்லாதகாநாமாடகஃ| விடங்காநாமர்தத்ரோணஃ மதூகபுஷ்பாணாஂ த்ரோண இதி க்ரமார்தஃ| ஶுஷ்கஸ்ய யத் த்ரோணாதி தத்த்விகுணமப்ரஸித்தார்த்ரப்ரயோகஸ்ய த்ரவ்யஸ்ய| ரூஷிதஂ கும்பமந்தர்லிப்தம்|| ௧௭||

Adhikarana madhUkapuShpAdyAsavAH (svarasAsavAH) (18) · Śloka 18

மதூகபுஷ்பாணாம் ஸ்வரஸோऽர்தாவஶேஷக்வதிதஃ க்ஷௌத்ரபாத யுக்தஃ ஸர்வதா ஸமாநஃ பூர்வேண| அநேந த்ராக்ஷேக்ஷுகாஶ்மர்ய பலஸ்வரஸாஸவா வ்யாக்யாதாஃ||௧௮||

மதூகபுஷ்பாணாஂ ஸ்வரஸஸ்ய க்வதநேநார்தாவஶேஷஸ்ய ஸதஶ்சதுர்தேந பாகேந மாக்ஷிகஂ தேயம்| மதூகபுஷ்பஸ்வரஸவத் த்ராக்ஷாதிஸ்வரஸைரப்யாஸவாஃ கர்தவ்யா இதி வ்யாக்யாதாஃ|| ௧௮||

Adhikarana mUlAsavaH (19) · Śloka 19

தஶமூலவீராரஜநீத்ரிபலாஜீவகர்ஷபகாணாஂ பதக் பதக் பஞ்சபலாந் பாகாநபாஂவஹே பக்த்வா பாதஶேஷே ரஸே ஶீதிபூதே குடதுலாத்வயஂ தத்யாதர்ஶகுடவஂ ச மாக்ஷிகாத்தத் ப்ரமாணாஂஶ்ச சூர்ணிதாந் முஸ்தாப்ரியங்குமஞ்ஜிஷ்டாமதுகவிடங்கப்லவஶாபர லோத்ராந் ஏஷோऽர்தமாஸஸ்திதோ மூலாஸவோऽயஂ ஸமாநஃ பூர்வேணஃ||௧௯||

அபாஂவஹஃ ஸஹஸ்ரத்வயமஷ்டசத்வாரிஂஶததிகஂ ஶதஂ| மாக்ஷிகஸ்யார்தகுடவஶ்சத்வாரி பலாநி| முஸ்தாதீநாஂ து ப்ரத்யேகஂ த்வே பலே அர்தகுடவஃ| மூலாஸவோ நாம்நா|| ௧௯||

Adhikarana mahAvRukShAdikShAraguDikAH (20) · Śloka 20

மஹாவக்ஷகாண்டசதுஷ்பலஂ த்விகுணார்ககாண்டஂ லவணத்ரயத்ரிபலஂ பக்வவார்தாககுடவஂ சித்ரகமூலபலத்வயஂ சாந்தர்தூமஂ தக்த்வா வார்தாகரஸேந குடிகாஃ குர்யாத்| தா போஜநோத்தரஂ பக்ஷிதா க்ரஹணீதுர்நாமவிஷூசிகாலஸககாஸஶ்வாஸபீநஸப்லீஹ பாண்டுஶ்வயதுமேஹாரோசககுல்மஹராஃ||௨௦||

மஹாவக்ஷஃ ஸுதா| லவணத்ரயஸ்ய மிஶ்ரீபூதஸ்ய த்ரிபலம்||௨௦||

Adhikarana dashamUlAdikShAraguTikAH (21) · Śloka 21

தஶமூலார்கமூலதந்தீத்ரிவச்சித்ரகாஸ்போதபாடாராஸ்நாஸ்நு ஹீகாண்டாநாஂ பதக்தஶபலாந் பாகாந் கபாலோதரே தக்த்வா க்ஷாரமுதகத்ரோணைஶ்சதுர்பிஃ க்வாதயேத்| பாதாவஶேஷஞ்ச பூதஂ புநஃ பாதாவஶேஷமேவ க்வதிதாவதாரிதஂ குடபலஶதோந்மிஶ்ர மதிஶ்ரயேத்| கநீபவதி ச தஸ்ஸ்மிந் ஸுஶ்லக்ஷ்ணரஜஸாஂ வஶ்சிகாலீத்வயயாவஶூகாநாஂ த்ரிஂஶத்பலாந்யாவபேத்| த்ரிஂஶதேவ வசாபயாவ்யோஷசித்ரகாணாம்| த்விபலஞ்ச பதக் பதக் ஹிங்க்வம்லவேதஸயோஃ| ததோऽக்ஷமாத்ராஃ குடிகாஃ கத்வா யதாபலமுபயுக்தாஃ ஸமாநாஃ பூர்வாபிரதிகா வா|௨௧|

தஶமூலாதிக்ஷாரமம்பஸஶ்சதுர்பித்ரோணைஶ்சதுர்பாகாவஶேஷஂ க்வாதயேத்| ததஃ பரிஸ்ருதமுதகஂ நிக்ஷாரஂ கேவலமேவ புநஃ பாதஶேஷஂ க்வாதயேத்| ததோ குடேந ஸம்மிஶ்ர்யாதிஶ்ரயேத்| பாகாய சுல்யாமாரோபயேத்| வஶ்சிகால்யாதீநாஂ பலாநி த்ரிஂஶந்மிஶ்ரீபூதாநாம்| ததைவ வசாதீநாம்| ஹிஂக்வாதீநாஂ பதக் த்விபலம்| ஸுபோதம்|| ௨௧||

Adhikarana atideshacikitsitam (21) · Śloka 21

அர்ஶோவிஹிதாஂஶ்ச க்ஷாரதக்ராரிஷ்டாந் கதாந்யந்நபாநஞ்ச ஸேவேத்| வட்பலஂ பல்லாதககதஂ தாந்வந்தரஂ ச||௨௧||

௦௦

Adhikarana sannipAtagrahaNyA~jcikitsAkramaH (22) · Śloka 22

ஸந்நிபாதே து பஞ்ச கர்மாணி குர்யாத்யதாவஸ்தஂ வா க்ரஹணீ சிகித்ஸிதமிதி||௨௨||

பல்லாதககதஂ கபகுல்மோக்தம்| தாந்வந்தரஂ தஶமூலேத்யாதிநா ப்ரமேஹசிகித்ஸிதே வக்ஷ்யதே|| ௨௨||

Adhikarana AvasthikI cikitsA, alpAgneH prasekAdiShu (23) · Śloka 23

பவதி சாத்ர- ப்ரஸேகே ஶ்லைஷ்மிகேऽல்பாக்நேர்தீபநஂ ரூக்ஷதிக்தகம்| யோஜ்யஂ கஶஸ்ய வ்யத்யாஸாத் ஸ்நிக்தரூக்ஷஂ கபோதயே|௨௩|

௦௦

Adhikarana vividhAvasthAsu snehadIpanam (23) · Śloka 23

க்ஷீணக்ஷாமஶரீஸ்ய தீபநஂ ஸ்நேஹஸஂயுதம்| தீபநஂ பஹுபித்தஸ்ய திக்தஂ மதுரகைர்யுதம்| ஸ்நேஹோऽம்லலவணைர்யுக்தோ பஹுவாதஸ்ய ஶஸ்யதே| ஸ்நேஹமேவ பரஂ வித்யாத்துர்பலாநலதீபநம்| நாலஂ ஸ்நேஹஸமித்தஸ்ய ஶமாயாந்நஂ ஸுகுர்வபி| மலமாஂஸகபே க்ஷீணே மந்தாக்நிர்யோதிஸார்யதே| ஸ பிபேத்ஸர்பிஷோ மாத்ராஂ தீபநீயௌஷதைர்யுதாம்| ப்ரஸந்நோ மார்கமாபந்நஃ ஸ்வஂ ஸமாநோऽநிலஸ்ததா| அக்நேஃ ஸமீபசாரித்வாதாஶு ப்ரகுருதே பலம்||௨௩||

பவதி சாத்ரேதி ரீதிஃ| ப்ரஸேக இத்யாதி ஸுபோதம்| கஶஸ்ய கபோத்ரேகே பர்யாயேண ஸ்நிக்தரூக்ஷஂ யோஜ்யம்| திக்தஂ யத்கிஞ்சித்| ஸ்நேஹேந ஸமித்தஸ்ய குர்வப்யந்நஂ ஶமாய நாலஂ பர்யாப்தம்| ஆமஂ மலமபக்வஂ புரீஷம்| தயேதி தீபநீயௌஷதயுக்தயா ஸர்பிஷா மாத்ராயா ஸமாநோ நாமாநிலஃ ஸ்வமார்கமாபந்நஃ ப்ரஸந்நஃ ஶுத்தஃ ஸந்நக்நேர்பலஂ ப்ரகுருதே||௨௩||

Adhikarana malakAThinyAdiShu dIpanavisheShaH (24) · Śloka 24

புரீஷஂ யஸ்து கச்ச்ரேண காடிநத்வாத்விமுஞ்சதி| ஸ கதஂ லவணைர்யுக்தஂ நரோऽந்நாவக்ரஹஂ பிபேத்| ரௌக்ஷ்யாந்மந்தேऽநலே ஸர்பிஸ்தைலஂ வா தீபநைஃ பிபேத்| க்ஷாரசூர்ணாஸவாரிஷ்டாந் மந்தே ஸ்நேஹாதிபாநதஃ||௨௪||

யோ நரஃ கடிநத்வாத்தேதோஶ்சிரேண புரீஷஂ முஞ்சதி ஸோऽந்நாவக்ரஹஂ கதஂ பிபேத்| அந்நாவக்ரஹஃ ப்ரதிபந்தோ யஸ்ய அந்நாத்பூர்வமித்யர்தஃ|| ௨௪||

Adhikarana udAvartAdiShu dIpanasnehavisheShaH (25) · Śloka 25

உதாவர்தாத்து யோக்தவ்யா நிரூஹஸ்நேஹபஸ்தயஃ| தோஷாதிவத்த்யா மந்தேऽக்நௌ ஸஂஶுத்தேऽந்நவிதிஂ சரேத்| வ்யாதிமுக்தஸ்ய மந்தேऽக்நௌ ஸர்பிரேவ து தீபநம்| அத்வோபவாஸக்ஷாமத்வைர்யவாக்வா பாயயேத் கதம்| அந்நாவபீடிதஂ பல்யஂ தீபநஂ பஂஹணஂ ச தத்||௨௫||

உதாவர்தாத்து மந்தேऽக்நௌ நிரூஹா ஸ்நேஹாஃ பஸ்தயஶ்ச யோஜ்யாஃ| அந்நவிதிஃ பேயாதிக்ரமஃ| ஸர்பிரேவேதி கேவலஸ்ய நிரௌஷதஸ்ய ஸர்பிஷஃ ப்ரயோகப்ரதர்ஶநம்| அத்வாதிபிர்மந்தே யவாக்வா கதஂ பாயயேத்| தச்சாந்நேந தத்காலோபயுக்தேநாவபீடிதஂ ஸத்பல்யத்வாதிகுணஂ பவதி|| ௨௫||

Adhikarana dIrghakAlavyAdhiprasakte visheShaH (26) · Śloka 26

தீர்ககாலப்ரஸங்காத்து க்ஷாமக்ஷீணகஶாந் நராந்| ப்ரஸஹாநாஂ ரஸைஃ ஸாம்லைர்போஜயேத் பிஶிதாஶிநாம்| லகூஷ்ணகடுஶோதித்வைர்தீபயந்த்யாஶு தேऽநலம்| மாஂஸோபசிதமாஂஸத்வாத் பரஂ ச பலவர்தநாஃ||௨௬||

தீர்ககாலப்ரஸங்காத் பஹுகாலஂ வ்யாத்யந்தரஸ்ய ப்ரஸக்தத்வாத் மந்தேऽக்நௌ தத ஏவ க்ஷாமத்வாதியுக்தாந் நராந் பிஶிதாஶநோ யே ப்ரஸஹாஃ தேஷாஂ ரஸைர்போஜயேத்| தே பிஶிதாஶிநஃ ப்ரஸஹா லகுத்வாதிபிர்குணைராஶ்வநலஂ தீபயந்தி| தேஷாஂ ப்ரஸஹாநாஂ யந்மாஂஸஂ ததந்யேந மாஂஸேந யத உபசிதஂ பவத்யதஸ்தே பரஂ பலவர்தநாஃ|| ௨௬||

Adhikarana snehAsavAdInAM samyakprayogamahattvam (27) · Śloka 27

ஸ்நேஹாஸவஸுராரிஷ்டாசூர்ணக்வாதஹிதாஶநைஃ| ஸம்யக்ப்ரயுக்தைர்தேஹஸ்ய பலமக்நேஶ்ச வர்த்ததே| தீப்தோ யதைவ ஸ்தாஸ்நுஶ்ச பாஹ்யோऽக்நிஃ ஸாரதாருபிஃ| ஸஸ்நேஹைர்ஜாயதே தத்வதாஹாரைஃ கோஷ்டகோऽநலஃ||௨௭||

ஸ்நேஹாதயஃ பத்யா அபி க்ரஹணீதோஷே மாத்ராதிவிஶேஷவஶாதஸம்யக்ப்ரயுக்தா ரோகாயைவ பவந்தீதி ப்ரதர்ஶநார்தமாஹ-யதா பாஹ்யோऽக்நிஃ ஸாரதாருபிர்தீபநஶீலஃ ஸ்திரஶ்ச ஜாயதே தத்வதாந்தரோऽக்நிஃ ஸஸ்நேஹைராஹாரைர்ஜாயதே|| ௨௭||

Adhikarana samAhArasya prashaMsA (28) · Śloka 28

நாபோஜநேந காயாக்நிர்தீப்யதே நாதிபோஜநாத்| யதா நிரிந்தநோ வஹ்நிரல்போ வாதீந்தநாவதஃ||௨௮||

தஸ்ய சாஹாரயோகஸ்ய ஸமயோக ஏவ ஸாதுரிதி ப்ரதர்ஶநார்தமாஹ-நாபோஜநேநேத்யாதி| யதா பாஹ்யோ வஹ்நிரிந்தநேந விநா ந தீப்யதே ததா காயாக்நிரபோஜநேந| அல்பஶ்ச வஹ்நிர்பஹுநேந்தநேநாவதோ யதா ந தீப்யதே ததா காயாக்நிரப்யதிபோஜநாத்|| ௨௮||

Adhikarana atyagnernidAnam (29) · Śloka 29

யதா க்ஷீணே கபே பித்தஂ ஸ்வே ஸ்தாநே பவநாநுகம்| ப்ரவத்தஂ வர்த்தயத்யக்நிஂ ததாऽஸௌ ஸாநிலோऽநலஃ| பக்த்வாந்நமாஶு தாதூஂஶ்ச ஸர்வாநோஜஶ்ச ஸஂக்ஷிபந்| மாரயேத்ஸ்யாத்ஸ நா ஸ்வஸ்தோ புக்தே ஜீர்ணே ச தாம்யதி| தட்காஸதாஹமூர்ச்சாயா வ்யாதயோऽத்யக்நிஸம்பவாஃ||௨௯||

யே சோக்தா விஷமாத்யாஸ்ரயோऽக்நயஃ தேऽபி ஸ்யுர்க்ரஹணீதோஷா இதி நிதாநஸ்தாநே உக்தஂ தத்ர விஷமஸ்ய மந்தஸ்ய ச வாதஶ்லேஷ்மசிகித்ஸயைவே ப்ராயேண ப்ரதீகாரஃ ப்ரதர்ஶிதஃ| தீக்ஷ்ணஸ்ய த்வக்நேஃ ப்ரஸ்துதஸ்ய வ்யாதிவைலக்ஷண்யாந்மஹாரோகத்வாச்ச பதகேவ யதேத்யாதிநா காரணஂ சிகித்ஸிதஂ சோச்யதே| ஸ்வகாரணாத் கபக்ஷயே ஸதி யதா ஸ்வஸ்தாநே பித்தஂ வாதாநுகஂ வத்தஂ பவதி ததா ததக்நிஂ வர்தயதி| வத்தே சாக்நௌ ஸ வாயுரக்நிரந்நஂ பக்த்வா ரஸாதீஂஶ்ச தாதூந் பக்த்வா க்ரமேண சௌஜஃ ஸஂக்ஷிபஂ ஸ்தோகத்வஂ நயந் மாரயேதபி| அதஃ ஸ தீக்ஷ்ணாக்நிர்புக்தே போஜநே கதே நா புருஷஃ ஸ்வஸ்தஃ ஸ்யாத்| ஜீர்ணே த்வந்நே தாம்யதி| தேந சாக்நிநா தடாதயஃ ஸம்பவந்தி|| ௨௯||

Adhikarana atyagnicikitsA (30) · Śloka 30

தமக்யக்நிஂ குருஸ்நிக்தமந்தஸாந்த்ரஹிமஸ்திரைஃ| அந்நபாநைர்நயேச்சாந்திஂ தீப்தமக்நிமிவாம்புபிஃ| முஹுர்முஹுரஜீர்ணேऽபி போஜ்யாந்யஸ்யோபஹாரயேத்| நிரிந்தநோऽந்தரஂ லப்த்வா யதைநஂ ந விபாதயேத்| கஸராஂ பாயஸஂ ஸ்நிக்தஂ பைஷ்டிகஂ குடவைகதம்| அஶ்நீயாதௌதகாநூபபிஶிதாநி பதாநி ச| மத்ஸ்யாந் விஶேஷதஃ ஶ்லக்ஷ்ணாந் ஸ்திரதோயசராஶ்ச யே| ஆவிகஂ ஸுபதஂ மாஂஸமத்யாதத்யக்நிவாரணம்| பயஃ ஸஹ மதூச்சிஷ்டஂ கதஂ வா தஷிதஃ பிபேத்| கோதூமசூர்ணஂ பயஸா பஹுஸர்பிஃ ப்லுதஂ பிபேத்| ஆநூபரஸயுக்தாந் வா ஸ்நேஹாஂஸ்தைலவிவர்ஜிதாந்| ஶ்யாமாத்ரிவத்திபக்வஂ வா பயோ தத்யாத்விரேசநம்| அஸகத் பித்தஹரணஂ பயஸா ப்ரதிபோஜநம்| யத்கிஞ்சித்குரு மேத்யஞ்ச ஶ்லேஷ்மகாரி ச போஜநம்| ஸர்வஂ ததத்யக்நிஹிதஂ புக்த்வா ச ஸ்வபநஂ திவா||௩௦||

தஂ சாத்யக்நிஂ குர்வாத்யைரந்நபாநைஃ ஶாந்திஂ நயேத்| தீப்தமக்நிமிவாம்புபிஃ| ஸுபோதம்| அஸ்யேதி தீக்ஷ்ணாக்நேஃ| அந்யதாऽக்நிர்நிரிந்தநஃ ஸந் அந்தரஂ ஹதயஂ ப்ராப்தஃ கதாசித்வ்யாபாதயேத்| ஏநமிதி புருஷம்| கஸராதிகஂ வாஶ்நீயாதிதி ஸுபோதம்| பதாநி கஹேஷு புஷ்டாநி| ஸர்வாந் மத்ஸ்யாநஶ்நீயாத்| ஸ்திரே ஜலே யே சரந்தி மத்ஸ்யாஸ்தாந் விஶேஷதோऽஶ்நீயாத்| ஸுபதஂ கஹே புஷ்டம்| தஷிதஶ்ச ஸந் மதூச்சிஷ்டேந ஸஹ பயஃ பிபேத்| அதவா கதஂ பஹுஸர்பிர்கோதூமசூர்ணஂ பயஸா ப்லுதஂ பிபேத்| அதவா தைலவர்ஜிதாநாஂ ஸ்நேஹாநாமநூபமாஂஸரஸஸஂயுக்தமந்யதமஂ பிபேத்| ஶ்யாமாக்யா த்ரிவத்ஸித்தஂ க்ஷீரஂ விரேசநஂ தத்யாத்| தச்ச விரேசநே பயஸா ஓதநஂ ப்ரதி போஜநம்| யதித்யாதி ஸுபோதம்|| ௩௦||

Adhikarana agnirakShAprashaMsA (31-12) · Śloka 12

ஆஹாரமக்நிஃ பசதி தோஷாநாஹாரவர்ஜிதஃ| தாதூந் க்ஷீணேஷு தோஷேஷு ஜீவிதஂ தாதுஸஂக்ஷயே| அக்நிமூலஂ பலஂ புஂஸாஂ பலமூலஂ ஹி ஜீவிதம்| ஏஷ ஸாரஶ்சிகித்ஸாயா யதக்நேஃ பரிரக்ஷணம்||௩௧|| இதி வைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸ்ய ஸூநோர்வாக்படஸ்ய கதாவ ஷ்டாங்கஸஂக்ரஹஸஂஹிதாயாஂ சிகித்ஸிதஸ்தாநே க்ரஹணீ தோஷசிகித்ஸிதந்நாம த்வாதஶோऽத்யாயஃ||௧௨||

அஸ்ய சாக்நேரநந்தரோக்தமதியத்நேந ப்ரதீகாரஂ குர்யாத்| யதஸ்தீக்ஷ்ணோऽக்நிராஹாரமித்யாதிநா க்ரமேண தாதுதாஹாஜ்ஜீவிதமபி நாஶயதி| அதோ யத்நேந ஶீக்ரமேவ சிகித்ஸேத்| அக்நிமூலமித்யாதி ஸுபோதம்| அக்நேஃ பரிரக்ஷணஂ சிகித்ஸாயாஃ ஸார இதி|| ௩௧|| இதி ஶ்ரீமந்மஹாமஹோபாத்யாயேந்துவிரசிதாயாம் அஷ்டாங்கஸஂக்ரஹவ்யாக்யாயாஂ ஶஶிலேகாயாஂ சிகித்ஸிதஸ்தாநே த்வாதஶோऽத்யாயஃ