Adhikarana atha jIrNajvaracikitsitaM nAma dvitIyodhyAyaH,adhyAya pratij~jA (1) · Śloka 1
അഥാതോ ജീര്ണജ്വരചികിത്സിതം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ ഇതി ഹ സ്മാഹുരാത്രേയാദയോ മഹര്ഷയഃ||൧||
अथातो जीर्णज्वरचिकित्सितं व्याख्यास्यामः इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jIrNajvarAnuvarttane hetuH (2) · Śloka 2
ദേഹധാത്വബലത്വേന ജ്വരോ ജീര്ണോऽനുവര്തതേ||൨||
देहधात्वबलत्वेन ज्वरो जीर्णोऽनुवर्तते||२||
🔊 Audio coming soon
ദേഹധാത്വിത്യാദിനാ പ്രയുക്തേऽപി വിഷയേ ലങ്ഘനക്രമേ ജ്വരോऽനുവൃത്തേര്ഹേതുരുച്യതേ| ദേഹസ്യാബലത്വം ധാതൂനാം ചാപരിപോഷോ ജ്വരാനുവൃത്തിഹേതുഃ| തസ്യാഞ്ച ജീര്ണതായാം പ്രഥമം കഷായപാനം പശ്ചാത്സര്പിരുപക്ഷിപ്തം പൂര്വാധ്യായേ| തസ്യൈവാത്ര വിശേഷേണ വിഷയപ്രദര്ശനം ക്രിയതേ||൨||
Adhikarana tatra sarpiHprayogaH tadguNAshca (3) · Śloka 3
രൂക്ഷം ഹി തേജോ ജ്വരകൃത്തേജസാ രൂക്ഷിതസ്യ ച| വമനസ്വേദകാലാമ്ബുകഷായലഘുഭോജനൈഃ| യഃ സ്യാദതിബലോ ധാതുഃ സഹചാരീ സദാഗതിഃ| തസ്യ സംശമനം സര്പിര്ദീപ്തസ്യേവാമ്ബുവേശ്മനഃ| വാതപിത്തജിതാമഗ്ര്യം സംസ്കാരമനുരുധ്യതേ| സുതരാം തദ്ധ്യതോ ദദ്യാദ്യഥാസ്വൌഷധസാധിതമ്||൩||
रूक्षं हि तेजो ज्वरकृत्तेजसा रूक्षितस्य च| वमनस्वेदकालाम्बुकषायलघुभोजनैः| यः स्यादतिबलो धातुः सहचारी सदागतिः| तस्य संशमनं सर्पिर्दीप्तस्येवाम्बुवेश्मनः| वातपित्तजितामग्र्यं संस्कारमनुरुध्यते| सुतरां तद्ध्यतो दद्याद्यथास्वौषधसाधितम्||३||
🔊 Audio coming soon
തസ്മിന് ജീര്ണജ്വരേ സര്പിഃ ശസ്യതേ| കഥമിത്യാഹ- രൂക്ഷമിത്യാദി| തേജോ ഹി ജ്വരകൃത് പിത്താഖ്യം തച്ച തേജസ്ത്വാദേവ രൂക്ഷമ്| തേന ച തേജസാ രൂക്ഷിതസ്യ സതഃ പുരുഷസ്യ വമനാദിഭിരപതര്പണൈര്യോ ധാതുഃ സദാഗത്യാഖ്യഃ പ്രഭഞ്ജനാപരനാമാ തേന സഹചാര്യാതിബലഃ സ്യാത്| തസ്യ സദാഗതേസ്തേജസഃ സഹചാരിണഃ സര്പിഃ സംശമനം ഭവതി| യഥാ ദീപ്തസ്യ വേശ്മനോऽമ്ബു| തച്ച സര്പിഃ വാതപിത്തജിതാനാമൌഷധാനാമഗ്ര്യമ്| തഥാ സംസ്കാരമനുരുധ്യതേ| യേനൈവ സംസ്ക്രിയതേ തദ്ഗുണൈഃ സഹാത്മീയകാര്യകരം ഭവതീത്യര്ഥഃ| യതശ്ച സംസ്കാരമനുരുധ്യതേऽതസ്തത്സുതരാം യഥാസ്വൌഷധസാധിതം ജ്വരിണം ദദ്യാത്| വാതാന്വയേ തദൌഷധൈഃ സിദ്ധമേവം പിത്തകഫയോരപി വിജ്ഞേയമ്||൩||
Adhikarana sarpiShaH sarvadoShaghnatvAtsaghRutAnAM kaShAyANAM prayogaH (4) · Śloka 4
വിപരീതം ജ്വരോഷ്മാണം ജയേത് പിത്തം ച ശൈത്യതഃ| സ്നേഹാദ്വാതം ഘൃതം തുല്യം യോഗസംസ്കാരതഃ കഫമ്| പൂര്വേ കഷായാഃ സഘൃതാഃ സര്വേ യോജ്യാ യഥാമലമ്| ത്രിഫലാപിചുമന്ദത്വങ്മധുകം ബൃഹതീദ്വയമ്| സമസൂരദലം ക്വാഥഃ സഘൃതോ ജ്വരകാസഹാ||൪||
विपरीतं ज्वरोष्माणं जयेत् पित्तं च शैत्यतः| स्नेहाद्वातं घृतं तुल्यं योगसंस्कारतः कफम्| पूर्वे कषायाः सघृताः सर्वे योज्या यथामलम्| त्रिफलापिचुमन्दत्वङ्मधुकं बृहतीद्वयम्| समसूरदलं क्वाथः सघृतो ज्वरकासहा||४||
🔊 Audio coming soon
തച്ച സിദ്ധം സര്പിസ്ത്രയാണാമപി ദോഷാണാം പഥ്യാമിതി പ്രദര്ശനാര്ഥമാഹ- വിപരീതമിത്യാദി| ജ്വരോഷ്മാണം പിത്തം ച വിപരീതം ശൈത്യാജ്ജയേത്| വാതം തു വിപരീതം സ്നേഹാജ്ജായേത്| കഫം പുനസ്തുല്യമപി തന്നാശകദ്രവ്യസംയോഗസംസ്കാരാഭ്യാം ജയേത്| അതോ ഹേതോഃ പൂര്വേ മുസ്താപര്പടകാദ്യാഃ കഷായാ യഥാദോഷം സഘൃതാ സാജ്യാ യോജ്യാഃ| തേനൈതദുക്തം ഭവതി - ദോഷാദ്യപേക്ഷയാ കദാചിദൌഷധൈഃ സിദ്ധം സര്പിഃ പിബേത് കദാചിദൌഷധാനി സര്പിഷാ സഹേതി| സുബോധമ്| സുയോജ്യമ്||൪||
Adhikarana nidigdhikAdighRutam (5) · Śloka 5
നിദിഗ്ധികാതാമലകീത്രായമാണാകലിങ്ഗകൈഃ| കൃഷ്ണാംശുമത്യതിവിഷാകടുകാസേവ്യചന്ദനൈഃ| ധാത്രീബില്വഘനദ്രാക്ഷാസാരിവാഭിശ്ച സാധിതമ്| ഹന്തി സദ്യോ ഘൃതം ജീര്ണജ്വരം കാസം ഹലീമകമ്| അരുചിം വിഷമം വഹ്നിം യക്ഷ്മാണം ച നവോത്ഥിതമ്||൫||
निदिग्धिकातामलकीत्रायमाणाकलिङ्गकैः| कृष्णांशुमत्यतिविषाकटुकासेव्यचन्दनैः| धात्रीबिल्वघनद्राक्षासारिवाभिश्च साधितम्| हन्ति सद्यो घृतं जीर्णज्वरं कासं हलीमकम्| अरुचिं विषमं वह्निं यक्ष्माणं च नवोत्थितम्||५||
🔊 Audio coming soon
നിദിഗ്ധികാദിഭിഃ സാധിതം ഘൃതം സദ്യോ ജീര്ണജ്വരാദികം ഹന്തി| കല്കാച്ചതുര്ഗുണശ്ച സ്നേഹഃ പലസങ്ഖ്യയാ| സ്നേഹാത്തോയം ചതുര്ഗുണമ്| ഏതച്ച പ്രമാണസ്യാനുക്തൌ സര്വത്ര സ്നേഹപാകേഷ്വപി വിജ്ഞേയമ്| താമലകീ താലീ| അംശുമതീ സാലപര്ണീ| സേവ്യമുശീരമ്| വഹ്നേര്വൈഷമ്യമുക്തലക്ഷണമ്||൫||
Adhikarana vAsAdighRutam (6) · Śloka 6
വാസാഗുഡൂചീത്രിഫലാത്രായമാണായവാസകാത്| ക്വാഥേ ക്ഷീരേ ച വിപചേജ്ജ്വരഘ്നമ് കല്കിതൈര്ഘൃതമ്| പിപ്പലീമുസ്തമൃദ്വീകാചന്ദനോത്പലനാഗരൈഃ||൬||
वासागुडूचीत्रिफलात्रायमाणायवासकात्| क्वाथे क्षीरे च विपचेज्ज्वरघ्नम् कल्कितैर्घृतम्| पिप्पलीमुस्तमृद्वीकाचन्दनोत्पलनागरैः||६||
🔊 Audio coming soon
വാസാദീനാം ക്വാഥകല്പനയാ ക്വാഥേ സ്നേഹാച്ചതുര്ഗുണേ ക്വാഥസമേ ച ക്ഷീരേ പിപ്പല്യാദിഭിശ്ച കല്കിതൈര്മാനേന സ്നേഹാച്ചതുര്ഥാംശൈര്ജ്വരഘ്നം ഘൃതം പചേത് പൂര്വവത്||൬||
Adhikarana balAdighRutam (7) · Śloka 7
ബലാദുരാലഭാമുസ്താത്രായന്തീനിമ്ബപര്പടമ്| പഞ്ചമൂലദ്വയം യച്ച ക്വാഥയിത്വാ ഘൃതം പചേത്| സക്ഷീരം കല്കിതൈര്ദ്രാക്ഷാമേദാമലകപൌഷ്കരൈഃ| ശഠീതാമലകീയുക്തൈസ്തച്ച ജ്വരഹരം പരമ്| ക്ഷയകാസശിരഃപാര്ശ്വഹൃച്ഛൂലാംസാഭിതാപനുത്||൭||
बलादुरालभामुस्तात्रायन्तीनिम्बपर्पटम्| पञ्चमूलद्वयं यच्च क्वाथयित्वा घृतं पचेत्| सक्षीरं कल्कितैर्द्राक्षामेदामलकपौष्करैः| शठीतामलकीयुक्तैस्तच्च ज्वरहरं परम्| क्षयकासशिरःपार्श्वहृच्छूलांसाभितापनुत्||७||
🔊 Audio coming soon
ബലാദിക്വാഥേന ദ്രാക്ഷാദികല്കേന ഘൃതം പചേത്| അത്ര ക്ഷീരേ ഘൃതസമമ്| തച്ച ഘൃതം പരം ജ്വരഹരം ക്ഷയാദിനുച്ച||൭||
Adhikarana kulatthAdisarpiH (8) · Śloka 8
കുലത്ഥകോലത്രിഫലാദശമൂലയവാന് പചേത്| ദ്വിപലാന് സലിലദ്രോണേ പൂതേ പിഷ്ട്വാക്ഷകാന് ക്ഷിപേത്| പഞ്ചകോലകസപ്താഹ്വയസ്ഥാനിമ്ബതുമ്ബരൂന്| ശഠീപുഷ്കരമൂലാര്കമൂലപ്രതിവിഷാവചാഃ| കിരാതതിക്തകം മുസ്തം കര്കടാഖ്യാം ദുരാലഭാമ്| നക്തമാലമുഭേ പാഠേ കടുകാശിഗ്രുതേജനീഃ| സോമവല്കദ്വിരജനീകണ്ടകീകണ്ടകാരികാഃ| പടോലഹിങ്ഗുഗോജിഹ്വാകേമ്ബുകം മദനാജ്ഝടാ| ലവണാനി പലാംശാനി ക്ഷാരാനര്ധപലോന്മിതാന്| പ്രസ്ഥം ചാജ്യസ്യ തത്സിദ്ധം ദീപനം കഫവാതജിത്| ഹൃത്പ്ലീഹഗ്രഹണീഗുല്മകാസശ്വാസാര്ശസാം ഹിതമ്| ദീര്ഘജ്വരാഭിഭൂതാനാം ജ്വരിണാമമൃതോപമമ്||൮||
कुलत्थकोलत्रिफलादशमूलयवान् पचेत्| द्विपलान् सलिलद्रोणे पूते पिष्ट्वाक्षकान् क्षिपेत्| पञ्चकोलकसप्ताह्वयस्थानिम्बतुम्बरून्| शठीपुष्करमूलार्कमूलप्रतिविषावचाः| किराततिक्तकं मुस्तं कर्कटाख्यां दुरालभाम्| नक्तमालमुभे पाठे कटुकाशिग्रुतेजनीः| सोमवल्कद्विरजनीकण्टकीकण्टकारिकाः| पटोलहिङ्गुगोजिह्वाकेम्बुकं मदनाज्झटा| लवणानि पलांशानि क्षारानर्धपलोन्मितान्| प्रस्थं चाज्यस्य तत्सिद्धं दीपनं कफवातजित्| हृत्प्लीहग्रहणीगुल्मकासश्वासार्शसां हितम्| दीर्घज्वराभिभूतानां ज्वरिणाममृतोपमम्||८||
🔊 Audio coming soon
കുലത്ഥാദിക്വാഥദ്രവ്യ്പലാനി ദ്വാത്രിംശത്| സലിലദ്രോണഃ പലശതാനി പഞ്ചദ്വാദശപലാധികാനി| ക്വഥിതശേഷം ചതുര്ഥാംശേന പലാനാം ശതമഷ്ടാവിംശത്യധികമ്| അജ്ഝടാന്താനി കാര്ഷികാണി| കണ്ടകീ ഖദിരഃ| ഗോജിഹ്വാ ഗോജീ| അജ്ഝടാ ബഹുപത്രാ ച ഭൂധാത്രീ താമലക്യപി||൮||
Adhikarana ma~jjiShThAdighRutam (9) · Śloka 9
മഞ്ജിഷ്ഠാതിവിഷാപഥ്യാവചാനാഗരരോഹിണീഃ| ദേവദാരൂ ഹരിദ്രാം ച ദ്രോണേऽപാം പാലികാന് പചേത്| ക്വാഥേऽസ്മിന് സാധയേത് പിഷ്ടൈര്ഘൃതപ്രസ്ഥം പിചൂന്മിതൈഃ| ശൃങ്ഗവേരകണാഹിങ്ഗുദ്വിക്ഷാരപടുപഞ്ചകൈഃ| തത്കഫാവൃതസര്വോത്ഥജ്വരിണാമമൃതോപമമ്| വര്ധ്മഹിധ്മാരുചിശ്വാസകാസപാണ്ഡുവികാരിണാമ്| ഗലഗ്രഹപ്രമേഹാര്ശഃ പ്ലീഹാപസ്മാരശോഫിനാമ്| ഉദാവര്തപരീതാനാം മന്ദാഗ്നികൃമികോഷ്ഠിനാമ്||൯||
मञ्जिष्ठातिविषापथ्यावचानागररोहिणीः| देवदारू हरिद्रां च द्रोणेऽपां पालिकान् पचेत्| क्वाथेऽस्मिन् साधयेत् पिष्टैर्घृतप्रस्थं पिचून्मितैः| शृङ्गवेरकणाहिङ्गुद्विक्षारपटुपञ्चकैः| तत्कफावृतसर्वोत्थज्वरिणाममृतोपमम्| वर्ध्महिध्मारुचिश्वासकासपाण्डुविकारिणाम्| गलग्रहप्रमेहार्शः प्लीहापस्मारशोफिनाम्| उदावर्तपरीतानां मन्दाग्निकृमिकोष्ठिनाम्||९||
🔊 Audio coming soon
ഏവമേവ മഞ്ജിഷ്ഠാദ്യമ്| സുബോധമ്| യത്ര ച സാമാന്യേന ക്വാഥശബ്ദഃ തത്ര `ക്വാഥം ദ്രവ്യപലേ കുര്യാത് പ്രസ്ഥാര്ധം പാദശോഷിത'മിത്യേതദവഗന്തവ്യമ്| തേന ദ്രവ്യാത് ഷോഡശഗുണം ക്വഥനജലമ്| ക്വഥിതശേഷം ചതുര്ഥാംശം ദ്രവ്യാച്ചതുര്ഗുണമ്| പിചുഃ കര്ണഃ||൯||
Adhikarana guDUcyAdisnehAH (10) · Śloka 10
ഗുഡൂച്യാ രസകല്കാഭ്യാം ത്രിഫലയാ വൃഷസ്യ ച| മൃദ്വീകായാ ബലായാശ്ച സിദ്ധാഃ സ്നേഹാ ജ്വരച്ഛിദഃ||൧൦||
गुडूच्या रसकल्काभ्यां त्रिफलया वृषस्य च| मृद्वीकाया बलायाश्च सिद्धाः स्नेहा ज्वरच्छिदः||१०||
🔊 Audio coming soon
ഗുഡൂച്യാഃ സ്വരസഃ സ്നേഹാച്ചതുര്ഗുണഃ തസ്യാ ഏവ കല്കഃ സ്നേഹാച്ചതുര്ഥാംശഃ| ഏവം ത്രിഫലായാ വൃഷസ്യ ച വാച്യമ്||൧൦||
Adhikarana ghRute jIrNe pathyamapathya~jhca (11) · Śloka 11
ജീര്ണേ ഘൃതേ ച ഭുഞ്ജീത മൃദുമാംസരസൌദനമ്| ബലം ഹ്യലം ദോഷഹരം പരം തച്ച ബലപ്രദമ്| കഫപിത്തഹരാ മുദ്ഗകാരവേല്ലാദിജാ രസാഃ| പ്രായേണ തസ്മാന്ന ഹിതാ ജീര്ണേ വാതോത്തരേ ജ്വരേ| ശൂലോദാവര്തവിഷ്ടമ്ഭജനനാ ജ്വരവര്ധനാഃ||൧൧||
जीर्णे ग़ृते च भुञ्जीत मृदुमांसरसौदनम्| बलं ह्यलं दोषहरं परं तच्च बलप्रदम्| कफपित्तहरा मुद्गकारवेल्लादिजा रसाः| प्रायेण तस्मान्न हिता जीर्णे वातोत्तरे ज्वरे| शूलोदावर्तविष्टम्भजनना ज्वरवर्धनाः||११||
🔊 Audio coming soon
യസ്മിന് കസ്മിംശ്ചിത് ഘൃതേ ജീര്ണേ മൃദുമാംസരസാശനം ഭുഞ്ജീത| യതഃ തന്മാംസരസാശനം പരം ബലപ്രദം ബലം ച ശ്രേഷ്ഠം ദോഷഹരമൌഷഢദിതോ യത ഏവമതഃ പൂര്വോക്താഃ കാരവേല്ലാദിജാ രസാ യേ പിത്തശ്ലേഷ്മഹരാസ്തേ ജീര്ണജ്വരേ വാതോത്തരത്വാന്ന ഹിതാഃ ശൂലാദിജനനാശ്ച||൧൧||
Adhikarana shodhanam (12) · Śloka 12
ന ശാമ്യത്യേവമപി ചേജ്ജ്വരഃ കുര്വീത ശോധനമ്| ശോധനാര്ഹസ്യ.............................................||൧൨||
न शाम्यत्येवमपि चेज्ज्वरः कुर्वीत शोधनम्| शोधनार्हस्य.............................................||१२||
🔊 Audio coming soon
ഏവഞ്ച സ്നേഹയോജനേനാപി യദി വിഷയേ പ്രയുക്തേന ജ്വരഃ ന ശാമ്യതി തതഃ ശോധനാര്ഹസ്യ ഗര്ഭിണീസുകുമാദ്യതിസാര്യാദിവര്ജിതസ്യ ശോധനം യോജയേത്||൧൨||
Adhikarana vamanaviShayaH yogAshca (13) · Śloka 13
...................വമനം പ്രാഗുക്തം തസ്യ യോജയേത്| ആമാശയഗതേ ദോഷേ ബലിനഃ പാലയന് ബലമ്| സന്തര്പണോത്ഥേ വമനം പിപ്പലീലവണാമ്ബുനാ| ശര്കരാമാക്ഷികാമ്ഭോഭിര്ദാഹതൃഷ്ണോല്ബണേ ജ്വരേ||൧൩||
...................वमनं प्रागुक्तं तस्य योजयेत्| आमाशयगते दोषे बलिनः पालयन् बलम्| सन्तर्पणोत्थे वमनं पिप्पलीलवणाम्बुना| शर्करामाक्षिकाम्भोभिर्दाहतृष्णोल्बणे ज्वरे||१३||
🔊 Audio coming soon
വമനം പൂര്വോക്തപിപ്പല്യാദി യഥായോഗം യോജയേത്| തച്ച വമനം ജീര്ണജ്വരിണ ആമാശയഗതേ ദോഷേ യോജ്യം ബലിനശ്ച| യശ്ച ജ്വരഃ പൂര്വം സന്തര്പണോത്ഥസ്തത്ര പിപ്പലീലവണാമ്ബുനൈവ വമനം യോജ്യമ്| ദാഹതൃഷ്ണോല്ബണേ പുനഃ സര്വം വമനം പിത്താന്വയേന ശര്കരാമാക്ഷികോദകൈരേവ യോജ്യമ്||൧൩||
Adhikarana virecanaviShayaH yogAshca (14) · Śloka 14
പക്വേ തു ശിഥിലേ ദോഷേ ജ്വരേ വാ വിഷമദ്യജേ| മോദകം ത്രിഫലാശ്യാമാത്രിവൃത്പിപ്പലികേസരൈഃ| സസിതാമധുഭിര്ദദ്യാദ്വ്യോഷാദ്യം വാ വിരേചനമ്| ദ്രാക്ഷാധാത്രീരസം തദ്വത്സദ്രാക്ഷാം വാ ഹരീതകമ്| രസമാമലകാനാം വാ ഘൃതഭൃഷ്ടം ജ്വരാപഹമ്| ലിഹ്യാദ്വാ ത്രിവൃതശ്ചൂര്ണം കൃഷ്ണാത്രിഫലയോസ്തഥാ| സര്പിര്മധുഭ്യാം ത്രിഫലാം പിബേദ് ദ്രാക്ഷാരസേന വാ| ആരഗ്വധം വാ പയസാ മൃദ്വീകാനാം രസേന വാ| ത്രിഫലാം ത്രായമാണാം വാ പയസാ ജ്വരിതഃ പിബേത്| സഘൃതം ത്രിഫലാക്വാഥം സര്പിഷാ വാ വിനാ ശൃതമ്| പയോऽനുപാനമുഷ്ണം വാ മൃദ്വീകാസ്വരസം പിബേത്| വിരിക്താനാം ച സംസര്ഗീ മണ്ഡപൂര്വാം യഥാക്രമമ്||൧൪||
पक्वे तु शिथिले दोषे ज्वरे वा विषमद्यजे| मोदकं त्रिफलाश्यामात्रिवृत्पिप्पलिकेसरैः| ससितामधुभिर्दद्याद्व्योषाद्यं वा विरेचनम्| द्राक्षाधात्रीरसं तद्वत्सद्राक्षां वा हरीतकम्| रसमामलकानां वा घृतभृष्टं ज्वरापहम्| लिह्याद्वा त्रिवृतश्चूर्णं कृष्णात्रिफलयोस्तथा| सर्पिर्मधुभ्यां त्रिफलां पिबेद् द्राक्षारसेन वा| आरग्वधं वा पयसा मृद्वीकानां रसेन वा| त्रिफलां त्रायमाणां वा पयसा ज्वरितः पिबेत्| सघृतं त्रिफलाक्वाथं सर्पिषा वा विना शृतम्| पयोऽनुपानमुष्णं वा मृद्वीकास्वरसं पिबेत्| विरिक्तानां च संसर्गी मण्डपूर्वां यथाक्रमम्||१४||
🔊 Audio coming soon
പക്വേ തു ദോഷേ ശിഥിലേ നാതിലീനേ വിരേചനം ദദ്യാത്| തഥാ വിഷജേ ജ്വരേ മദ്യജേ ജ്വരേ ച സുതരാമ്| വിഷജോ വിഷസംസ്കാരജഃ| കിം വിരേചനമിത്യാഹ- മോദകം ത്രിഫലാദിഭിഃ സസിതാമധുഭിഃ| അഥവാ വ്യോഷാദ്യം മോദകം വിരേചനകല്പപഠിതം വ്യോഷത്രിജാതകാമ്ഭോദേത്യാദിനാ| തഥാ ദ്രാക്ഷാമലകാഭ്യാം വിമിശ്രിതം രസമ്| സുബോധമ്| ത്രിഫലാകൃഷ്ണമൂലസ്യൈകോ യോഗഃ സര്പിര്മധുഭ്യാമ്| തഥാ ദ്വിതീയഃ ത്രിഫലായാ ദ്രാക്ഷാരസേന പാനമ്| ആരഗ്വധം വാ മൃദ്വീകാരസേന വാ പൂര്വാപേക്ഷയാ വികല്പഃ| സര്വയോഗാനാം ച ദോഷാദ്യപേക്ഷയാ ഭിന്നവിഷയത്വമ്| സംസര്ഗീ പേയാദിക്രമഃ| അത്ര മണ്ഡഃ പൂര്വം പശ്ചാത് പേയാദിഃ യഥാക്രമമഗ്ന്യുത്കര്ഷാര്ഥമ്||൧൪||
Adhikarana svayampravRuttadoShANAmupekShaNIyatvam| (15) · Śloka 15
ച്യവമാനം ജ്വരോത്ക്ലിഷ്ടമുപേക്ഷേത മലം സദാ| പക്വോऽപി ഹി വികുര്വീത ദോഷഃ കോഷ്ഠേ കൃതാസ്പദഃ||൧൫||
च्यवमानं ज्वरोत्क्लिष्टमुपेक्षेत मलं सदा| पक्वोऽपि हि विकुर्वीत दोषः कोष्ठे कृतास्पदः||१५||
🔊 Audio coming soon
യത്ര തു ജ്വരേ സംതാപാദുത്ക്ലേശേന മലഃ സ്വയമൂര്ധ്വമധോ വാ ബഹിഃ പ്രവര്തതേ തത്ര തന്മലമുപേക്ഷേത ന വിധാരയേദിത്യര്ഥഃ| യതോ ദോഷഃ പക്വോऽപി കോഷ്ഠേ കൃതാസ്പദഃ സന്നവശ്യമേവ വികാരം കുര്യാത്| തസ്മാദുപേക്ഷേത||൧൫||
Adhikarana atipravRuttAnAM saMgrahaNIyatvam (16) · Śloka 16
അതിപ്രവര്തമാനം വാ പാചയന് സംഗ്രഹം നയേത്||൧൬||
अतिप्रवर्तमानं वा पाचयन् संग्रहं नयेत्||१६||
🔊 Audio coming soon
അഥവാ അതിപ്രവര്തമാനം ബലഹാന്യാദിഭയാത് പാചയന് വൈദ്യോ മലം ദോഷം സംഗ്രഹം നയേത്||൧൬||
Adhikarana AmasaMgrahaNe doShAH (17) · Śloka 17
ആമസംഗ്രഹണേ ദോഷാ ദോഷോപക്രമ ഈരിതാഃ||൧൭||
आमसंग्रहणे दोषा दोषोपक्रम ईरिताः||१७||
🔊 Audio coming soon
ആമേ ച ദോഷേ സ്വയം പ്രവര്തമാനേ സംഗൃൗഹീതേ യേ ദോഷാ ഉപദ്രവാ ഭവന്തി തേ ദോഷോപക്രമണാധ്യായേ `വിധൃതാസ്തേ ഹി കുര്വതേ| രോഗാനുത്പാദനിര്ദിഷ്ടാനതിസ്ഥൌല്യാദികാന് ഗദാനി'ത്യനേന ഗ്രന്ഥേനോദിതാ ഉക്താഃ| ഏതച്ച ദോഷഹരണം വിരേചനം ജീര്ണജ്വരേ പക്വേ ദോഷേ യോജ്യമ്||൧൭||
Adhikarana Amajvare shodhananiShedhaH (18) · Śloka 18
പായയേദ്ദോഷഹരണം മോഹാദമജ്വരേ തു യഃ| പ്രസുപ്തം കൃഷ്ണസര്പം സ കരാഗ്രേണ പരാമൃശേത്||൧൮||
पाययेद्दोषहरणं मोहादमज्वरे तु यः| प्रसुप्तं कृष्णसर्पं स कराग्रेण परामृशेत्||१८||
🔊 Audio coming soon
യസ്തു ഭിഷങ്മൂഢോ വിരേചനമാമജ്വരേ പായയേത് സ സ്വയമനര്ഥകാരീ പ്രസുപ്തം കൃഷ്ണസര്പം കരാഗ്രേണാപി പരാമൃശേത്||൧൮||
Adhikarana jvarakShINasya malanirharaNopAyaH (19) · Śloka 19
ജ്വരക്ഷീണസ്യ ന ഹിതം വമനം ന വിരേചനമ്| കാമം തു പയസാ തസ്യ നിരൂഹൈര്വാ ഹരേന്മലാന്||൧൯||
ज्वरक्षीणस्य न हितं वमनं न विरेचनम्| कामं तु पयसा तस्य निरूहैर्वा हरेन्मलान्||१९||
🔊 Audio coming soon
ഏവം ജീര്ണേ ജ്വരേऽപി ജ്വരക്ഷീണസ്യ ന വമനം ഹിതം നാപി വിരേചനമ്| കാമമിത്യങ്ഗീകരണേ| തഥാവിധസ്യ ക്ഷീണസ്യ ശോധനസാധ്യതായാം പയസാ നിരൂഹൈര്വാ ജ്വരഘ്നൈര്മലാന് ഹരേത്||൧൯||
Adhikarana payaso viShayanirdeshaH (20) · Śloka 20
ക്ഷീരോചിതസ്യ പ്രക്ഷീണശ്ലേഷ്മണോ ദാഹതൃഡ്വതഃ| ക്ഷീരം പിത്തനിലാര്ത്തസ്യ പഥ്യമപ്യതിസാരിണഃ| തദ്വപുര്ലങ്ഘനോത്തപ്തം പ്ലുഷ്ടം വനമിവാഗ്നിനാ| ദിവ്യാമ്ബു ജീവയേത്തസ്യ ജ്വരം ചാശു നിയച്ഛതി| സംസ്കൃതം ശീതമുഷ്ണം വാ തസ്മാദ്ധാരോഷ്ണമേവ വാ| വിഭജ്യ കാലേ യുഞ്ജീത ജ്വരിണം ഹന്യതോऽന്യഥാ||൨൦||
क्षीरोचितस्य प्रक्षीणश्लेष्मणो दाहतृड्वतः| क्षीरं पित्तनिलार्त्तस्य पथ्यमप्यतिसारिणः| तद्वपुर्लङ्घनोत्तप्तं प्लुष्टं वनमिवाग्निना| दिव्याम्बु जीवयेत्तस्य ज्वरं चाशु नियच्छति| संस्कृतं शीतमुष्णं वा तस्माद्धारोष्णमेव वा| विभज्य काले युञ्जीत ज्वरिणं हन्यतोऽन्यथा||२०||
🔊 Audio coming soon
ക്ഷീരോചിതസ്യേത്യാദിനാ പയസോ വിഷയനിര്ദേശഃ| തത് ക്ഷീരം ലങ്ഘനോത്തപ്തം വപുര്ജീവയേത്| യഥാഗ്നിനാ പ്ലുഷ്ടം വനം ദിവ്യാമ്ബു ജീവയേത്| തസ്യ ച ക്ഷീണസ്യ ക്ഷീരം ജ്വരമാശു നാശയതി| തസ്മാദ്യഥായോഗം ക്ഷീരം കാലേ വികല്പ്യ ദോഷാദീന് യുഞ്ജീത| അതോऽന്യഥാ വിപരീതേ വിഷയേ പ്രയുക്തം ക്ഷീരം ജ്വരിണം ഹന്തി||൨൦||
Adhikarana kShIrayogAH (21) · Śloka 21
പയഃ സശുണ്ഠീഖര്ജൂരമൃദ്വീകാശര്കരാഘൃതമ്| ശൃതശീതം മധുയുതം തൃഡ്ദാഹജ്വരനാശനമ്| തദ്വദ് ദ്രാക്ഷാബലായഷ്ടീസാരിവാകണചന്ദനൈഃ| ചതുര്ഗുണേനാമ്ഭസാ വാ പിപ്പല്യാ വാ ശൃതം പിബേത്| കാസാച്ഛ്വാസാച്ഛിരഃ ശൂലാത്പാര്ശ്വശൂലാച്ചിരജ്വരാത്| മുച്യതേ ജ്വരിതഃ പീത്വാ പഞ്ചമൂലീശൃതം പയഃ| ശൃതമേരണ്ഡമൂലേന വാലബില്വേന വാ ജ്വരാത്| ധാരോഷ്ണം വാ പയഃ പീത്വാ വിബദ്ധാനിലവര്ചസഃ| സരക്തപിച്ഛാതിസൃതേഃ സതൃട്ശൂലപ്രവാഹികാത്| സിദ്ധം ശുണ്ഠീബലാവ്യാഘ്രീഗോകണ്ടകഗുഡൈഃ പയഃ| ശോഫമൂത്രശകൃദ്വാതവിബന്ധജ്വരകാസജിത്| വൃശ്ചീവബില്വവര്ഷാഭൂസാധിതം ജ്വരശോഫനുത്| ശിംശിപാസാരസിദ്ധം ച ക്ഷീരമാശു ജ്വരാപഹമ്||൨൧||
पयः सशुण्ठीखर्जूरमृद्वीकाशर्कराघृतम्| शृतशीतं मधुयुतं तृड्दाहज्वरनाशनम्| तद्वद् द्राक्षाबलायष्टीसारिवाकणचन्दनैः| चतुर्गुणेनाम्भसा वा पिप्पल्या वा शृतं पिबेत्| कासाच्छ्वासाच्छिरः शूलात्पार्श्वशूलाच्चिरज्वरात्| मुच्यते ज्वरितः पीत्वा पञ्चमूलीशृतं पयः| शृतमेरण्डमूलेन वालबिल्वेन वा ज्वरात्| धारोष्णं वा पयः पीत्वा विबद्धानिलवर्चसः| सरक्तपिच्छातिसृतेः सतृट्शूलप्रवाहिकात्| सिद्धं शुण्ठीबलाव्याघ्रीगोकण्टकगुडैः पयः| शोफमूत्रशकृद्वातविबन्धज्वरकासजित्| वृश्चीवबिल्ववर्षाभूसाधितं ज्वरशोफनुत्| शिंशिपासारसिद्धं च क्षीरमाशु ज्वरापहम्||२१||
🔊 Audio coming soon
സശുണ്ഠ്യാദികം പയഃശൃതമനു ച ശീതം മധുയുക്തഞ്ച തൃഡാദിനാശനമ്| ശുണ്ഠ്യാദീനാം പരസ്പരസമാനാം നാതിവ്യാപ്തിഃ| ദ്രാക്ഷാദിഭിഃ പയസ്തദ്വച്ഛൃതം ശീതം മധുയുക്തം തൃഡാദിനാശനമിതി| അഥവാ വികല്പ്യ കേവലേനൈവ ക്ഷീരാച്ചതുര്ഗുണേനൈവാമ്ഭസാ സിദ്ധം പിബേത്| അഥവാ കേവലേനൈവ ക്ഷീരാത് ചതുര്ഗുണേനൈവാമ്ഭസാ സിദ്ധം പിബേത്| അഥവാ പിപ്പല്യാദി സിദ്ധമ്| പഞ്ചമൂലശൃതം പയഃ പീത്വാ കാസാദിഭ്യോ മുച്യതേ| ഏരണ്ഡമൂലാദിനാ ശൃതം പയഃ പീത്വാ ജ്വരാന് മുച്യത ഇതി സമ്ബന്ധഃ| കിമ്ഭൂതാദാഹ- വിബദ്ധാനിലവര്ചസഃ സരക്താതിസൃത്യാദേശ്ച| ശുണ്ഠ്യാദിസിദ്ധം പയോ ജ്വരിണഃ ശോഫാദിജിത് വ്യാഘ്രീ കണ്ടകാരികാ| ത്രികണ്ടകോ ഗോക്ഷുരകഃ| സുബോധമ്| ഏകാ പുനര്നവാ വൃശ്ചീവോ ദ്വിതീയാ വര്ഷഭൂഃ| സാരഃ സ്ഥിരമാഭ്യന്തരം ശിംശിപായാ ഇതി പയ ഉക്തമ്||൨൧||
Adhikarana nirUhabastiviShayo guNAshca (22) · Śloka 22
നിരൂഹസ്തു ബലം വഹ്നിം വിജ്വരത്വം മുദം രുചിമ്| ദോഷേ യുക്തഃ കരോത്യാശു പക്വേ പക്വാശയം ഗതേ| പിത്തം വാ കഫപിത്തം വാ പക്വാശയഗതം ഹരേത്| സ്രംസനം ത്രീനപി മലാന് ബസ്തിഃ പക്വാശയാശ്രയാന്||൨൨||
निरूहस्तु बलं वह्निं विज्वरत्वं मुदं रुचिम्| दोषे युक्तः करोत्याशु पक्वे पक्वाशयं गते| पित्तं वा कफपित्तं वा पक्वाशयगतं हरेत्| स्रंसनं त्रीनपि मलान् बस्तिः पक्वाशयाश्रयान्||२२||
🔊 Audio coming soon
നിരൂഹ ഉച്യതേ| പക്വേ ദോഷേ പക്വാശയഗതേ ച യുക്തോ നിരൂഹഓ ബലാദികമാശു കരോതി| തസ്യൈവ വിരേചനാദ്ഗുണാതിശയ ഉച്യതേ| സ്രംസനം വിരേചനമ്| തദ്യപി പരം പക്വാശയഗതം പിത്തമേവ ഹരേത്| കഫപിത്തമേവ വാ| ബസ്തിഃ പുനസ്ത്രീനപി വാതാദീന് മലാന് പക്വാശയാശ്രയാന് ഹരേത്||൨൨||
Adhikarana anuvAsanaviShayaH (23) · Śloka 23
പ്രക്ഷീണകഫപിത്തസ്യ ത്രികപൃഷ്ടകടീഗ്രഹേ| ദീപ്താഗ്നേര്ബദ്ധശകൃതഃ പ്രയുഞ്ജീതാനുവാസനമ്||൨൩||
प्रक्षीणकफपित्तस्य त्रिकपृष्टकटीग्रहे| दीप्ताग्नेर्बद्धशकृतः प्रयुञ्जीतानुवासनम्||२३||
🔊 Audio coming soon
പ്രക്ഷീണ ഇത്യാദിനാ പ്രസങ്ഗേനാനുവാസസ്യ സ്നേഹബസ്തേര്ജ്വരേ വിഷയ നിര്ദേശഃ ക്രിയതേ||൨൩||
Adhikarana bastiyogAH (24) · Śloka 24
നിരൂഹസ്തത്രാദൌ പടോലാദിനിരൂഹഃ പടോലനിമ്ബച്ഛദനകടുകാചതുരങ്ഗുലൈഃ| സ്ഥിരാബലാഗോക്ഷുരകമദനോശീരബാലകൈഃ| പയസ്യര്ധോദകേ ക്വാഥം ക്ഷീരശേഷം വിമിശ്രിതമ്| കല്കിതൈര്മുസ്തമദനകൃഷ്ണാമധുകവത്സകൈഃ| ബസ്തിം മധുഘൃതാഭ്യാഞ്ച പീഡയേജ്വരനാശനമ്||൨൪||
निरूहस्तत्रादौ पटोलादिनिरूहः पटोलनिम्बच्छदनकटुकाचतुरङ्गुलैः| स्थिराबलागोक्षुरकमदनोशीरबालकैः| पयस्यर्धोदके क्वाथं क्षीरशेषं विमिश्रितम्| कल्कितैर्मुस्तमदनकृष्णामधुकवत्सकैः| बस्तिं मधुघृताभ्याञ्च पीडयेज्वरनाशनम्||२४||
🔊 Audio coming soon
പടോലേത്യാദിനാ നിരൂഹാ ഉച്യന്തേ| തത്ര പടോലാദ്യൌഷധാനി സമാനി| തേഭ്യശ്ചാഷ്ടഗുണം ക്ഷീരം ഗ്രാഹ്യം താവജ്ജലമ്| ദ്രവ്യാച്ചതുര്ഗുണസ്യ ക്വഥിതശേഷസ്യ ഗ്രഹണേ പ്രാപ്തേ ബാധകവചനം ക്ഷീരശേഷമിതി| `കല്കസര്പിര്മധൂനി ച| സര്വത്ര ചാഷ്ടമം ഭാഗം കല്കമുദ്ഭവതി വാ യഥാ| നാത്യച്ഛസാന്ദ്രതേ 'ത്യാദിപ്രകാരേണ| പടോലനിമ്ബയോഃ ഛാദനം പത്രമ്| ചതുരങ്ഗുലഃ ആരഗ്വധഃ| സ്ഥിരാ സാലപര്ണീ| കൃഷ്ണാ പിപ്പലീ||൨൪||
Adhikarana parNinyAdirnirUhaH (25) · Śloka 25
ചതസ്രഃ പര്ണിനീര്യഷ്ടീഫലോശീരനൃപദ്രുമാന്| ക്വാഥയേത്കല്കയേദ്യഷ്ടീശതാഹ്വാഫലിനീഫലമ്| മുസ്തം ച ബസ്തിഃ സഗുഡക്ഷൌദ്രസര്പിര്ജ്വരാപഹഃ||൨൫||
चतस्रः पर्णिनीर्यष्टीफलोशीरनृपद्रुमान्| क्वाथयेत्कल्कयेद्यष्टीशताह्वाफलिनीफलम्| मुस्तं च बस्तिः सगुडक्षौद्रसर्पिर्ज्वरापहः||२५||
🔊 Audio coming soon
പര്ണിന്യാദിക്വാഥേ കല്കാദിബസ്തിവിധിപ്രദര്ശിതമ്| പര്ണിന്യഃ സാലപര്ണീ പൃശ്നിപര്ണീ മുദ്ഗപര്ണീ മാഷപര്ണീ ച| യഷ്ടീ മധുയഷ്ടീ| ഫലം മദനഫലമ്| നൃപദ്രുമഃ ആരഗ്വധഃ| ശതാഹ്വാ ശതപുഷ്പാ| ഫലിനീ ഗന്ധപ്രിയങ്ഗുഃ||൨൫||
Adhikarana trAyamANAdirnirUhaH (26) · Śloka 26
ത്രായമാണാऽമൃതായഷ്ടീമദനാംശുമതീദ്വയൈഃ| സബലാചന്ദനവൃഷൈര്ജാങലൈശ്ച മൃഗദ്വിജൈഃ| ക്വാഥേ കൃതേ ക്ഷിപേത്പിഷ്ട്വാ ഫലയഷ്ടീകണാഘനമ്| സ സദ്യോ ജ്വരഹാ ബസ്തിഃ സാജ്യക്ഷൌദ്രോऽല്പസൈന്ധവഃ||൨൬||
त्रायमाणाऽमृतायष्टीमदनांशुमतीद्वयैः| सबलाचन्दनवृषैर्जाङलैश्च मृगद्विजैः| क्वाथे कृते क्षिपेत्पिष्ट्वा फलयष्टीकणाघनम्| स सद्यो ज्वरहा बस्तिः साज्यक्षौद्रोऽल्पसैन्धवः||२६||
🔊 Audio coming soon
ത്രായമാണാദ്യൈരൌഷധൈഃ സഹ ജാങ്ഗലാനാം മൃഗാനാം പക്ഷിണാം ച യഥാലാഭം ക്വാഥസംസ്കാരകരാഃ സ്നേഹ്യത്വാപാദനീശ്ച മാത്രാഃ| ശേഷം പൂര്വവത്| അംശുമതീദ്വയം സാലപര്ണീപൃശ്നിപര്ണ്യൌ| ഫലം മദനഫലമ്| കണാ പിപ്പലീ| ഘനോ മുസ്തഃ||൨൬||
Adhikarana AmrAdiko nirUho~anuvAsanashca (27) · Śloka 27
ആമ്രാദിനാം ത്വചം ശങ്ഖം ചന്ദനം മധുകോത്പലമ്| സ്വര്ണഗൈരികമഞ്ജിഷ്ഠാമൃണാലാഞ്ജനപദ്മകമ്| ക്ഷീരേണ കല്കിനം ബസ്തിം ശീതം സമധുശര്കരമ്| ദാഹജ്വരഹരം ദദ്യാത്സിദ്ധം തൈശ്ചാനുവാസനമ്||൨൭||
आम्रादिनां त्वचं शङ्खं चन्दनं मधुकोत्पलम्| स्वर्णगैरिकमञ्जिष्ठामृणालाञ्जनपद्मकम्| क्षीरेण कल्किनं बस्तिं शीतं समधुशर्करम्| दाहज्वरहरं दद्यात्सिद्धं तैश्चानुवासनम्||२७||
🔊 Audio coming soon
ആമ്രാദികം ക്ഷീരേണ പിഷ്ടം ബസ്തിഃ| ആമ്രാദിന്യമ്ലാനി ഫലാനി| മധുകം മധുയഷ്ടീ| അഞ്ജനം സൌവീരമ്| തൈരേവാമ്രാദിഭിസ്സിദ്ധം തൈലമനുവാസനം||൨൭||
Adhikarana jIvantyAdyanuvAsanam (28) · Śloka 28
ജീവന്തീം മദനം മേദാം പിപ്പലീം മധുകം വചാമ്| ഋദ്ധിം രാസ്നാം ബലാം ബില്വം ശതപുഷ്പാം ശതാവരീമ്| പിഷ്ട്വാ ക്ഷീരം ജലം സര്പിസ്തൈലം ചൈകത്ര സാധിതമ്| ജ്വരേऽനുവാസനം കുര്യാത്തഥാ സ്നേഹം യഥാമലമ്||൨൮||
जीवन्तीं मदनं मेदां पिप्पलीं मधुकं वचाम्| ऋद्धिं रास्नां बलां बिल्वं शतपुष्पां शतावरीम्| पिष्ट्वा क्षीरं जलं सर्पिस्तैलं चैकत्र साधितम्| ज्वरेऽनुवासनं कुर्यात्तथा स्नेहं यथामलम्||२८||
🔊 Audio coming soon
ജീവന്ത്യാദ്യേ ക്ഷീരജലസര്പിസ്തൈലാനാം സമാനമ്| സ്നേഹാച്ചതുര്ഥാംശഃ പിഷ്ടാനാമ്| തഥാ സ്നേഹം യഥാമലമിത്യനേനൈതദുച്യതേ| ദോഷമധികം ജ്വരേ ജ്ഞാത്വാ കദാചിത്സര്പിരധികമത്ര കുര്യാത് കദാചിത്തൈലമിതി||൨൮||
Adhikarana parishiShTabastInAM nirdeshaH (29) · Śloka 29
ചന്ദനാഗരുകാശ്മര്യപടോലമദനോത്പലൈഃ| പടോലാരിഷ്ടമദനഗുഡൂചീമധുകൈരപി| യേ ച സിദ്ധിഷു വക്ഷ്യന്തേ ബസ്തയോ ജ്വരനാശനാഃ||൨൯||
चन्दनागरुकाश्मर्यपटोलमदनोत्पलैः| पटोलारिष्टमदनगुडूचीमधुकैरपि| ये च सिद्धिषु वक्ष्यन्ते बस्तयो ज्वरनाशनाः||२९||
🔊 Audio coming soon
ചന്ദനദിഭിരപി സാധിതം തൈലം ജ്വരേऽനുവാസനം ദദ്യാദിതി സമ്ബന്ധഃ| പടോലാദിഭിരപി| സിദ്ധിഷു ബസ്തിസിദ്ധ്യധ്യായേ ച ജ്വരനാശനാ ബസ്തയോ വക്ഷ്യന്തേ| താന്യപി ജ്വരേ ദദ്യാത്||൨൯||
Adhikarana nasyaviShayaH guNAshca (30) · Śloka 30
ശിരോരുഗ്ഗൌരവശ്ലേഷ്മഹരമിന്ദ്രിയബോധനമ്| ജീര്ണജ്വരേ രുചികരം ദദ്യാന്നസ്യം വിരേചനമ്| സ്നൈഹികം ശൂന്യശിരസോ ദാഹാര്തേ പിത്തനാശനമ്||൩൦||
शिरोरुग्गौरवश्लेष्महरमिन्द्रियबोधनम्| जीर्णज्वरे रुचिकरं दद्यान्नस्यं विरेचनम्| स्नैहिकं शून्यशिरसो दाहार्ते पित्तनाशनम्||३०||
🔊 Audio coming soon
തഥാ ജീര്ണജ്വരേ അവസ്ഥാവിശേഷജ്ഞോ ഭിഷഗ്വിരേചനം നാമ നസ്യവിധിപ്രദര്ശിതം നസ്യം ദദ്യാത്| തദ്ധി ജീര്ണജ്വരതഃ ശിരോരോഗാദിഹരമിന്ദ്രിയപാടവം രുചിഞ്ച കരോതി| യോ ഹി ജീര്ണജ്വരവാന് ശ്ലേഷ്മണഃ ക്ഷീണത്വാത് ശൂന്യശിരാസ്തസ്യ സ്നൈഹികം നാമ നസ്യം ദദ്യാത്| സ്നൈഹികം ബൃംഹണമ്| ദാഹേനാര്തേ പിത്തനാശനം ശമനം നസ്യമ്||൩൦||
Adhikarana dhUmagaNDUShakavalAH (31) · Śloka 31
ധൂമഗണ്ഡൂഷകവലാന് യഥാദോഷം ച കല്പയേത്| പ്രതിശ്യായസ്യവൈരസ്യശിരഃ കണ്ഠാമയാപഹാന്||൩൧||
धूमगण्डूषकवलान् यथादोषं च कल्पयेत्| प्रतिश्यायस्यवैरस्यशिरः कण्ठामयापहान्||३१||
🔊 Audio coming soon
തഥാ ജീര്ണജ്വരേ കുപിതദോഷാപേക്ഷയാ ധൂമാദീനപി കല്പയേത്| തേ ഹി തസ്യ പ്രതിശ്യായാദിഹരാഃ|| ൩൧||
Adhikarana arucau mukhadhAraNam (32) · Śloka 32
അരുചൌ മാതുലുങ്ഗസ്യ കേസരം സാജ്യസൈന്ധവമ്| ഛാത്രീദ്രാക്ഷാസിതാനാം വാ കല്കമാസ്യേന ധാരയേത്||൩൨||
अरुचौ मातुलुङ्गस्य केसरं साज्यसैन्धवम्| छात्रीद्राक्षासितानां वा कल्कमास्येन धारयेत्||३२||
🔊 Audio coming soon
ജീര്ണജ്വരേऽരുചൌ മാതുലുങ്ഗകേസരം ഘൃതസൈന്ധവയുക്തമാസ്യേന ധാരയേത്| ദ്രാക്ഷാദികല്കം വാ||൩൨||
Adhikarana abhya~ggAlepamajjanadhUpAdika~jca (33) · Śloka 33
യഥോപശയസംസ്പര്ശാന് ശീതോഷ്ണദ്രവ്യകല്പിതാന്| അഭ്യങ്ഗാലേപസേകാദീന് ജ്വരേ ജീര്ണേ ത്വഗാശ്രിതേ| കുര്യാദഞ്ജനധൂപാംശ്ച തഥൈവാഗന്തുജേऽപി താന്||൩൩||
यथोपशयसंस्पर्शान् शीतोष्णद्रव्यकल्पितान्| अभ्यङ्गालेपसेकादीन् ज्वरे जीर्णे त्वगाश्रिते| कुर्यादञ्जनधूपांश्च तथैवागन्तुजेऽपि तान्||३३||
🔊 Audio coming soon
യശ്ച ജീര്ണോ ജ്വരസ്ത്വചമാശ്രിത്യ വര്തതേ തത്രാഭ്യങ്ഗാദീന് കുര്യാത്| കിമ്ഭൂതാനാഹ- യഥോപശയസംസ്പര്ശാന്| യ ഏവ സംസ്പര്ശ ഉപശേതേ ശീതോ വാ ഉഷ്ണോ വാ തേന യുക്താന് തഥാ കദാചിച്ഛീതദ്രവ്യകല്പിതാത് കദാചിദുഷ്ണദ്രവ്യകല്പിതാത്| അഞ്ജനധൂപാംശ്ച ത്വഗാശ്രിതേ കുര്യാത്|ആഗന്തുകേऽപി ജ്വരേ തഥൈവ യഥോപശയേത്യാദിനാ താനിത്യഭ്യങ്ഗാദീന് യോജയേത്||൩൩||
Adhikarana dAhajvaracikitsA (34) · Śloka 34
തത്രാദൌ സഹസ്രധൌതഘൃതാദ്യഭ്യങ്ഗഃ ദാഹേ സഹസ്രധൌതേന സര്പിഷാഭ്യങ്ഗമാചരേത്| സൂത്രോക്തൈശ്ച ഗണൈസ്തൈസ്തൈര്മധുരാമ്ലകഷായകൈഃ| ദൂര്വാദിഭിര്വാ പിത്തഘ്നൈഃ ശോധനാദിഗണോദിതൈഃ| ശീതവീര്യൈര്ഹിമസ്പര്ശൈഃ ക്വാഥകല്കീകൃതൈഃ പചേത്| തൈലം സക്ഷീരമഭ്യങ്ഗാത് സദ്യോ ദാഹജ്വരാപഹമ്||൩൪||
तत्रादौ सहस्रधौतघृताद्यभ्यङ्गः दाहे सहस्रधौतेन सर्पिषाभ्यङ्गमाचरेत्| सूत्रोक्तैश्च गणैस्तैस्तैर्मधुराम्लकषायकैः| दूर्वादिभिर्वा पित्तघ्नैः शोधनादिगणोदितैः| शीतवीर्यैर्हिमस्पर्शैः क्वाथकल्कीकृतैः पचेत्| तैलं सक्षीरमभ्यङ्गात् सद्यो दाहज्वरापहम्||३४||
🔊 Audio coming soon
ദാഹ ഇത്യാദിനാ ദാഹജ്വരചികിത്സാ| സഹസ്രധൌതം സര്പിര്യത്താപിതം താപിതം ശീതോദകേന ശതശഃ സ്ത്യാനീക്രിയതേ| സൂത്രസ്ഥാനോക്തൈര്വാ തൈസ്തൈര്മധുരാദിഗണൈരിത്യേവമാദൌ ക്വാഥകല്കീകൃതൈസ്തൈലം പചേദിതി സമ്ബധ്യതേ| ഘൃതമധ്വിത്യാദി മധുരോ ഗണഃ| ദാഡിമാമലകേത്യാദികോऽമ്ലഃ| ഹരീതക്യാദി കഷായഃ| ശോധനാദിഗണാധ്യായഃ തത്രോക്താനി ദൂര്വാനന്തേത്യാദീനി പിത്തഘ്നാനി യേഷാമേവ ക്വാഥപരിഭാഷയാ ക്വാഥസ്തേഷാമേവ കല്കപരിഭാഷയാ കല്കഃ| ക്ഷീരം തൈലസമമ്||൩൪||
Adhikarana candanAditailam (35) · Śloka 35
ചന്ദനം മധുകം കാലാ ദ്രാക്ഷാ മധുരസാ നിശാ| തത്സിദ്ധം പൂര്വവത്തൈലം ദാഹജ്വരഹരം പരമ്||൩൫||
चन्दनं मधुकं काला द्राक्षा मधुरसा निशा| तत्सिद्धं पूर्ववत्तैलं दाहज्वरहरं परम्||३५||
🔊 Audio coming soon
ചന്ദനാദികേ പൂര്വവത് തൈലമിത്യനേന ന സക്ഷീരമിതി സ്മര്യതേ| കാലാ നീലിനീ| മധുരസാ മൂര്വാ||൩൫||
Adhikarana tailadravyairevAlepAdikam (36) · Śloka 36
ശിരോഗാത്രം ച തൈരേവ നാതിപിഷ്ടൈഃ പ്രകല്പയേത്| തത്ക്വാഥേന പരീഷേകമവഗാഹം ച യോജയേത്| തഥാരനാലസലിലക്ഷീരശുക്തഘൃതാദിഭിഃ||൩൬||
शिरोगात्रं च तैरेव नातिपिष्टैः प्रकल्पयेत्| तत्क्वाथेन परीषेकमवगाहं च योजयेत्| तथारनालसलिलक्षीरशुक्तघृतादिभिः||३६||
🔊 Audio coming soon
യാന്യേവ ദ്രവ്യാണി തൈലസാധനായോക്താനി തൈരേവ നാതിശ്ലക്ഷ്ണപിഷ്ടൈഃ ദാഹേ ശിരോ ഗാത്രഞ്ച പ്രകല്പയേത്| തേഷാമേവ ക്വാഥേന പരീഷേകമവഗാഹം ച യോജയേത്| തഥൈവാരനാലാദിഭിഃ പരീഷേകമവഗാഹം ച||൩൬||
Adhikarana kapitthAdilepAH (37) · Śloka 37
കപിത്ഥമാതുലുങ്ഗാമ്ലവിദാരീലോധ്രദാഡിമൈഃ| ബദരീപല്ലവോത്ഥേന ഫലേനാരിഷ്ടകസ്യവാ| കര്പൂരപദ്മകോശീരകാലീയാമ്ബുകുചന്ദനൈഃ| തുങ്ഗപ്രിയങ്ഗുശൈവാലകമലോത്പലകര്ദമൈഃ| വേത്രാഗ്രലോധ്രപുണ്ഡ്രാഹ്വമാരനാലേന കല്കിതൈഃ| ലേപാ വ്യസ്തൈഃ സമസ്തൈര്വാ ദാഹഘ്നാ വര്ണകാരിണാഃ||൩൭||
कपित्थमातुलुङ्गाम्लविदारीलोध्रदाडिमैः| बदरीपल्लवोत्थेन फलेनारिष्टकस्यवा| कर्पूरपद्मकोशीरकालीयाम्बुकुचन्दनैः| तुङ्गप्रियङ्गुशैवालकमलोत्पलकर्दमैः| वेत्राग्रलोध्रपुण्ड्राह्वमारनालेन कल्कितैः| लेपा व्यस्तैः समस्तैर्वा दाहघ्ना वर्णकारिणाः||३७||
🔊 Audio coming soon
കപിത്ഥാദിഭിര്യഥാദോഷാദി യഥാലാഭഞ്ച വ്യസ്തൈഃ സമസ്തൈര്വാ ലേപാ ദാഹഘ്നത്വാദിയുക്താഃ| സമസ്തേഷു ലേപാ ഇതി ബഹുവചനം പുനഃ പുനഃ ക്രിയാപേക്ഷയാ| അമ്ലോऽമ്ലവേതസഃ| ബദരീപത്രാണാമമ്ലാനാം ച മുസലക്ഷുണ്ണാനാം ഫേന ഉദ്ഗച്ഛതി| അരിഷ്ടകോ നിമ്ബഃ| കാലീയകം ചന്ദനമ്| കുചന്ദനം രക്തചന്ദനമ്| അമ്ബു വാലകമ്| തുങ്ഗഃ പുന്നാഗഃ| പദ്മകേസരം വാ| ആരനാലേന കല്കിതാനി നാതിശ്ലക്ഷ്ണപിഷ്ടാനി||൩൭||
Adhikarana dhAtryAdilepAH (38) · Śloka 38
ധാത്രീത്വക്പത്രനലദശങ്ഖവ്യാഘ്രനഖോത്പലൈഃ| ചന്ദനാഞ്ജനമുസ്തൈശ്ച സവൃക്ഷാമ്ലാമ്ലവേതസൈഃ| സജീവകൈഃ സമധുകൈഃ സപലാശൈഃ സദാഡിമൈഃ| ബീജപൂരരസക്ഷൌദ്രശുക്തയുക്തൈഃ പ്രലേപിതൈഃ| ശിരസ്യങ്ഗേ ച തൃട്ഛര്ദിദാഹമോഹശിരോരുജഃ| നശ്യന്തി ഗണ്ഡാഃ പിടകാഃ പ്രലാപശ്ച ജ്വരാര്ദിതഃ| ഗൌരാമലകകല്കശ്ച സാമ്ലഃ സാജ്യശ്ച തദ്ഗുണഃ||൩൮||
धात्रीत्वक्पत्रनलदशङ्खव्याघ्रनखोत्पलैः| चन्दनाञ्जनमुस्तैश्च सवृक्षाम्लाम्लवेतसैः| सजीवकैः समधुकैः सपलाशैः सदाडिमैः| बीजपूररसक्षौद्रशुक्तयुक्तैः प्रलेपितैः| शिरस्यङ्गे च तृट्छर्दिदाहमोहशिरोरुजः| नश्यन्ति गण्डाः पिटकाः प्रलापश्च ज्वरार्दितः| गौरामलककल्कश्च साम्लः साज्यश्च तद्गुणः||३८||
🔊 Audio coming soon
ധാത്ര്യാദിഭിര്വൃക്ഷാമ്ലാദിഭിശ്ച ബീജപൂരരസാദിയുക്തൈഃ| ശിരസ്യങ്ഗേ ച പ്രലേപിതൈസ്തൃഡാദയോ നശ്യന്തി| നലദം മാംസീ| വൃക്ഷാമ്ലസ്തിന്തിണീ| ഗൌരാണാമാമലകാനാം കല്കോऽമ്ലേന കാഞ്ജികശുക്താദിനാ യുക്തഃ സഘൃതശ്ച തദ്ഗുണസ്തൃഡാദിനാശനഃ||൩൮||
Adhikarana vamanAdiprayogaH (39) · Śloka 39
മധൂകമധുകോദീച്യനീലോത്പലമധൂലികാഃ| ജയന്തി മധുസര്പിര്ഭ്യാം ലീഢാ ദാഹജ്വരഭ്രമാന്| കാസാസൃക്പിത്തവീസര്പശ്വാസഹിധ്മാവമീരപി| വാമ്യം ച വാമയേദാശു ശിതേന മധുവാരിണാ| യോ വര്ണിതഃ പിത്തഹരോ ദോഷോപക്രമണേ ക്രമഃ| തഞ്ച ശീലയതഃ ശീഘ്രം സദാഹോ നശ്യതി ജ്വരഃ||൩൯||
मधूकमधुकोदीच्यनीलोत्पलमधूलिकाः| जयन्ति मधुसर्पिर्भ्यां लीढा दाहज्वरभ्रमान्| कासासृक्पित्तवीसर्पश्वासहिध्मावमीरपि| वाम्यं च वामयेदाशु शितेन मधुवारिणा| यो वर्णितः पित्तहरो दोषोपक्रमणे क्रमः| तञ्च शीलयतः शीघ्रं सदाहो नश्यति ज्वरः||३९||
🔊 Audio coming soon
മധൂകാദയഃ സര്പിര്മധുഭ്യാം ലീഢാ ദാഹജ്വരാദീന് ജയന്തി| ഉദീച്യം വാലകമ്| മധൂകം മധുപുഷ്പകമ്| മധുകം മധുയഷ്ടി| തസ്മിംശ്ച ജ്വരേ സദാഹേऽവശ്യമധികം ശ്ലേഷ്മലമാശു ശീതേന മധുവാരിണാ വാമയേത്| സുബോധമ്||൩൯||
Adhikarana vallakImadhuragItAdikam (40) · Śloka 40
വല്ലകീമധുരം ഗീതം ചന്ദ്രികാ ഹര്മ്യമസ്തകമ്| ഹരന്തി ദാഹം ഹാരാശ്ച ഹരിചന്ദനശീതലാഃ| ദാഹം മന്ദാനിലോദ്ധൂതാഃ കുല്യാഃ സലിലമാലിനഃ| ചലത്പ്രവാലാങ്ഗുലിഭിസ്തര്ജയന്തി മഹാദ്രുമാഃ| വാചഃ ശിശൂനാമവ്യക്താ യോഷിതോ മദനാതുരാഃ| ദാഹം നിര്ഭര്ത്സയന്ത്യാശു സജ്ജനാനാം ച സൂനൃതാഃ||൪൦||
वल्लकीमधुरं गीतं चन्द्रिका हर्म्यमस्तकम्| हरन्ति दाहं हाराश्च हरिचन्दनशीतलाः| दाहं मन्दानिलोद्धूताः कुल्याः सलिलमालिनः| चलत्प्रवालाङ्गुलिभिस्तर्जयन्ति महाद्रुमाः| वाचः शिशूनामव्यक्ता योषितो मदनातुराः| दाहं निर्भर्त्सयन्त्याशु सज्जनानां च सूनृताः||४०||
🔊 Audio coming soon
വല്ലകീ വീണാ| മഹാദ്രുമാശ്ചലത്പ്രവാലാങ്ഗുലിഭിര്ദാഹം തര്ജയന്തി| കിമ്ഭൂതാഃ കുല്യാസലിലമാലിനഃ തഥാ മന്ദാനിലോദ്ധൂതാഃ യാന്യേവ ചലത്പ്രവാലാനി താന്യേവ തര്ജനാങ്ഗുല്യഃ| ശിശൂനാമവ്യക്താ വാചോ ദാഹമാശു നിര്ഭര്ത്സയന്തി| യോഷിതശ്ച മദനാതുരാഃ കാമാലസാ വാചഃ| സജ്ജനാനാഞ്ച സൂനൃതാ വാചഃ| സൂനൃതാഃ പ്രിയസത്യരൂപാഃ||൪൦||
Adhikarana priyastrIsa~ggamaH (41) · Śloka 41
രുചിഭേദാനുരോധേന നാനാശക്തിസമന്വിതഃ| ദാഹശീതജ്വരഹരഃ കാന്താകാന്താങ്ഗസങ്ഗമഃ| ദാഹശീതവ്യുപശമേ താസ്തതോऽപനയേത് പുനഃ||൪൧||
रुचिभेदानुरोधेन नानाशक्तिसमन्वितः| दाहशीतज्वरहरः कान्ताकान्ताङ्गसङ्गमः| दाहशीतव्युपशमे तास्ततोऽपनयेत् पुनः||४१||
🔊 Audio coming soon
തഥാ കാന്താനാം പ്രിയാണാം യാനി കാന്താനി ചാരുണ്യങ്ഗാനി തേഷാം സങ്ഗമോ ദാഹജ്വരശീതജ്വരഹരശ്ച| കഥമേകോ വിരുദ്ധകാരീ ഭവതീത്യാഹ- രുചീത്യാദി| രുച്യനുരോധേന നാനാവിധശക്തിഭിരാലേപനാലങ്കാരാദിഭിഃ സമന്വിതഃ| തഥാ ച കേചിത് സ്ഥൂലാമേവ കാമയന്തേ| അന്യേ തന്വീമ്| തഥാ കുങ്കുമാഗര്വനുലേപനാച്ഛീതഹരാഃ| താശ്ച ദാഹേ ശീതേ വാ പ്രയുക്താഃ കാന്താ ദാഹശീതവ്യുപരമേ പുനപനേയാഃ ന തു താഭിഃ സങ്ഗതം ചിരം കുര്യാത്||൪൧||
Adhikarana shItajvaracikitsA tatrAdau UShNavIryauShadhaiH siddhatailaprayogaH (42) · Śloka 42
വീര്യോഷ്ണൈരുഷ്ണസംസ്പര്ശൈസ്തഗരാഗരുകുങ്കുമൈഃ| കുഷ്ഠസ്ഥൌണേയശൈലേയസരലാമരദാരുഭിഃ| നഖരാസ്നാപുരവചാചണ്ഡൈലാദ്വയചോരകൈഃ| പൃഥ്വീകാശിഗ്രുസുരസഹിംസ്രാധ്യാമകസര്ഷപൈഃ| ദശമൂലാമൃതൈരണ്ഡദ്വയപത്തൂരരോഹിഷൈഃ| തമാലപത്രപൂതീകസല്ലകീധാന്യദീപകൈഃ| മിസിമാഷകുലത്ഥാഗ്നിപ്രകീര്യാനാകുലീദ്വയൈഃ| അന്യൈശ്ച തദ്വിധൈര്ദ്രവ്യൈഃ ശീതേ തൈലം ജ്വരേ പചേത്| ക്വഥിതൈഃ കല്കിതൈര്യുക്തൈഃ സുരസൌവീരകാദിഭിഃ| തേനാഭ്യജ്യാത്സുഖോഷ്ണേന തൈഃ സുപിഷ്ടൈശ്ച ലേപയേത്| കവോഷ്ണൈസ്തൈഃ പരിഷേകമവഗാഹം ച യോജയേത്||൪൨||
वीर्योष्णैरुष्णसंस्पर्शैस्तगरागरुकुङ्कुमैः| कुष्ठस्थौणेयशैलेयसरलामरदारुभिः| नखरास्नापुरवचाचण्डैलाद्वयचोरकैः| पृथ्वीकाशिग्रुसुरसहिंस्राध्यामकसर्षपैः| दशमूलामृतैरण्डद्वयपत्तूररोहिषैः| तमालपत्रपूतीकसल्लकीधान्यदीपकैः| मिसिमाषकुलत्थाग्निप्रकीर्यानाकुलीद्वयैः| अन्यैश्च तद्विधैर्द्रव्यैः शीते तैलं ज्वरे पचेत्| क्वथितैः कल्कितैर्युक्तैः सुरसौवीरकादिभिः| तेनाभ्यज्यात्सुखोष्णेन तैः सुपिष्टैश्च लेपयेत्| कवोष्णैस्तैः परिषेकमवगाहं च योजयेत्||४२||
🔊 Audio coming soon
വീര്യോഷ്ണൈരിത്യാദിനാ ശീതജ്വരചികിത്സാ| തഗരാദിഭിരന്യൈശ്ച വീര്യേ സ്പര്ശേ ചോഷ്ണൈഃ ക്വഥിതൈസ്തൈരേവ ച കല്കിതൈഃ സൌവീരകസുരാദിയുക്തൈഃ ശീതേ ജ്വരേ തൈലം പചേത്| തേന തൈലേനാഭ്യജ്യാത്| പൃഥക് സ്നേഹസമം കുര്യാത് പഞ്ചപ്രഭൃതി തു ദ്രവമ്| സുരാദികം ചാമ്ലം യഥാലാഭം പ്രയുഞ്ജീത| ന ദ്വ്യാദികം ദ്രവം മിശ്രീഭൂതം സ്നേഹസമമ്| തൈരിതി തഗരാദിഭിഃ| സ്ഥൌണേയമ്| ചാരടീ ശുകബര്ഹാഖ്യം സ്ഥൌണേയം തൈലപീതകമ്| പുരോ ഗുഗ്ഗുലുഃ| പൃഥ്വീകാ ഹിങ്ഗുപത്രികാ| ഹിംസ്രാ മാംസീ| പത്തുരോ മത്സ്യാക്ഷകോ ജലശാകഃ| രോഹിഷോ ഭൂതികമ്| സല്ലകീ സുരഭിഃ| മോചാ മഹേരുണ്യശ്ചമൂത്രികാ| ദീപ്യകോऽജമോദഃ| മിസിഃ ശതപുഷ്പാ| പ്രകീര്യഃ പൂതികരഞ്ജഃ| നാകുലീ സര്പസുഗന്ധാ||൪൨||
Adhikarana pariShekapradehAH (43) · Śloka 43
കേവലൈരപി തദ്വച്ച ശുക്തഗോമൂത്രമസ്തുഭിഃ| കുങ്കുമാഗരുകസ്തൂരീനഖൈലാസുരദാരുഭിഃ| ശൈലേയചണ്ഡാത്വങ്മുസ്തരാസ്നാകപിവചാമയൈഃ| പൃഥക്പ്രദേഹാഃ സര്വൈര്വാ ശീതഘ്നാ ദൃഢകല്കിതാഃ| യവചൂര്ണം ഘൃതാഭ്യക്തം പചേത് ക്ഷീരേ ചതുര്ഗുണേ| ദര്വീപ്രലേപനം ലേപം ജ്വരാര്ത്തസ്യ പ്രയോജയേത്||൪൩||
केवलैरपि तद्वच्च शुक्तगोमूत्रमस्तुभिः| कुङ्कुमागरुकस्तूरीनखैलासुरदारुभिः| शैलेयचण्डात्वङ्मुस्तरास्नाकपिवचामयैः| पृथक्प्रदेहाः सर्वैर्वा शीतघ्ना दृढकल्किताः| यवचूर्णं घृताभ्यक्तं पचेत् क्षीरे चतुर्गुणे| दर्वीप्रलेपनं लेपं ज्वरार्त्तस्य प्रयोजयेत्||४३||
🔊 Audio coming soon
ശുക്താദിഭിഃ കേവലൈര്ദ്രവ്യസഹിതൈരപി തദ്വത്പരിഷേകമവഗാഹം ച യോജയേദിത്യര്ഥഃ| കുങ്കുമാദിഭിഃ പൃഥക്സര്വൈര്വാ പ്രദേഹാഃ ശ്ലക്ഷ്ണപിഷ്ടാഃ ശീതജ്വരഹരാഃ| സുബോധമ്||൪൩||
Adhikarana pAnAdiShvAragvadhAdivargaprayogaH (44) · Śloka 44
ആരഗ്വധാദിവര്ഗം ച പാനാഭ്യഞ്ജനലേപനേ||൪൪||
आरग्वधादिवर्गं च पानाभ्यञ्जनलेपने||४४||
🔊 Audio coming soon
ആരഗ്വധേന്ദ്രയവപാടലീത്യാദിവര്ഗം പാനാദ്യന്യതമയാ കല്പനയാ യോജയേത്| അഭ്യഞ്ജനം തേന പക്വം തൈലമ്| ലേപനേ സ ഏവ ജലപിഷ്ടഃ||൪൪||
Adhikarana atideshena dhUpaprayoganirdeshaH (45) · Śloka 45
ധൂപാനഗരുജാന്യേ ച വക്ഷ്യന്തേ വിഷമജ്വരേ||൪൫||
धूपानगरुजान्ये च वक्ष्यन्ते विषमज्वरे||४५||
🔊 Audio coming soon
അഗരുജോ ധൂപഃ ശീതജ്വരേ ഹിതഃ| യേ ച ധൂപാ വിഷമജ്വരേ വക്ഷ്യന്തേ പലങ്കഷേത്യാദിനാ താന്യപി ശീതേ യോജയേത്||൪൫||
Adhikarana vividhAH shItApadodanaprakArAH (46) · Śloka 46
അഗ്ന്യഗ്നികൃതാന് സ്വേദാന് സ്വേദി ഭേഷജഭോജനമ്| സംസര്ഗബലയോഗേ ച വാതശ്ലേഷ്മനിബര്ഹണമ്| ഗര്ഭഭൂവേശ്മശയനം കുഥകമ്ബലരല്ലകാന്| നിര്ധൂമദീപ്തൈരങ്ഗാരൈര്ഹസന്തീശ്ച ഹസന്തികാഃ| മദ്യം സന്ത്യൂഷണം തക്രം കുലത്ഥവ്രീഹികോദ്രവാന്| സുശീലയേദ്വേപഥുമാന് യച്ചാന്യദപി പിത്തലമ്| അജാജ്യാഃ സഗുഡം കല്കം സഗുഡം വാമൃതാരസമ്| രസം വാര്താകഫലജം പിബേദ്വാ മധുസംയുതമ്| മധുകാഗരുകൌന്തീനാം കല്കോ വ്യാഘ്രനഖസ്യ ച| മദ്യേന പീതഃ സക്ഷൌദ്രസ്തീവ്രശീതജ്വരാപഹഃ| ദയിതാഃ സ്തനശാലിന്യഃ പീനാ വിഭ്രമഭൂഷണാഃ| യൌവനാസവമത്താശ്ച തമാലിങ്ഗേയുരങ്ഗനാഃ| വീതശീതം ച വിജ്ഞായ താസ്തതോऽപനയേത്പുനഃ||൪൬||
अग्न्यग्निकृतान् स्वेदान् स्वेदि भेषजभोजनम्| संसर्गबलयोगे च वातश्लेष्मनिबर्हणम्| गर्भभूवेश्मशयनं कुथकम्बलरल्लकान्| निर्धूमदीप्तैरङ्गारैर्हसन्तीश्च हसन्तिकाः| मद्यं सन्त्यूषणं तक्रं कुलत्थव्रीहिकोद्रवान्| सुशीलयेद्वेपथुमान् यच्चान्यदपि पित्तलम्| अजाज्याः सगुडं कल्कं सगुडं वामृतारसम्| रसं वार्ताकफलजं पिबेद्वा मधुसंयुतम्| मधुकागरुकौन्तीनां कल्को व्याघ्रनखस्य च| मद्येन पीतः सक्षौद्रस्तीव्रशीतज्वरापहः| दयिताः स्तनशालिन्यः पीना विभ्रमभूषणाः| यौवनासवमत्ताश्च तमालिङ्गेयुरङ्गनाः| वीतशीतं च विज्ञाय तास्ततोऽपनयेत्पुनः||४६||
🔊 Audio coming soon
അനഗ്നികൃതാഃ സ്വേദാഃ നിവാതസദനഗുരുപ്രാവരണമുഹുര്മദ്യപാനക്ഷുദ്വ്യായാമവതനിയുദ്ധാധ്വഭാരഹരണാമര്ഷഭയൈരിതി| ഹസന്തീവ ദീപ്തവാതഹസന്തീ| ഹസന്തികാ അങ്ഗാരശകടീ| ത്ര്യൂഷണം മരിചം പിപ്പലീ ശുണ്ഠീ ച| വേപഥുഃ ശീതേന പ്രകമ്പഃ| മധുകാദീനാം ചതുര്ണാം കല്കോ മദ്യേന| സുബോധമ്||൪൬||
Adhikarana AnAhe kriyAnirdeshaH (47) · Śloka 47
ആനാഹേ കാലവിത്കുര്യാത് ക്രിയാമലസകോദിതാമ്| പിപ്പലീപിപ്പലീമൂലയവാനീചിത്രസാധിതാമ്| യവാഗൂം പായയേച്ചൈനമനിലസ്യാനുലോമനീമ്||൪൭||
आनाहे कालवित्कुर्यात् क्रियामलसकोदिताम्| पिप्पलीपिप्पलीमूलयवानीचित्रसाधिताम्| यवागूं पाययेच्चैनमनिलस्यानुलोमनीम्||४७||
🔊 Audio coming soon
ആനാഹേ മാത്രാശിതീയേऽലസകോക്താം ക്രിയാം കുര്യാത്| കാലവിത് ഭിഷഗ്വ്യാധേസ്തദ്യോഗ്യം കാലം ജ്ഞാത്വേത്യര്ഥഃ| ഏവം ചാനാഹിനം പിപ്പല്യാദി സിദ്ധാം യവാഗൂം പായയേത്||൪൭||
Adhikarana trapuShabhakShaNaprayogaH (48) · Śloka 48
സോപദ്രവോऽപി ചേദേവം ജ്വരഃ ശീതോ ന ശാമ്യതി| അത്യുദീര്ണേऽനിലകഫേ സ്വസ്ഥാനേ പിത്തധാമ്നി വാ| തക്രാനുപാനം ത്രപുസം ഭക്ഷയിത്വാऽനലം ഭജേത്| ആസ്വേദസംഭവാത്തിഷ്ടേത് പ്രാവൃതസ്തദ്വദാതപേ| തതോ വിമൃദിതസ്നാതോ യുക്താശീ സ്യാദ്ഗതേ ജ്വരേ| ശമം തൌ പിത്തവൃദ്ധ്യൈവം പ്രപദ്യേതേ സ്വധാമ ച| നിവര്തതേ തതഃ ശീഘ്രം വാതശ്ലേഷ്മോദ്ഭവോ ജ്വരഃ|൪൮|
सोपद्रवोऽपि चेदेवं ज्वरः शीतो न शाम्यति| अत्युदीर्णेऽनिलकफे स्वस्थाने पित्तधाम्नि वा| तक्रानुपानं त्रपुसं भक्षयित्वाऽनलं भजेत्| आस्वेदसंभवात्तिष्टेत् प्रावृतस्तद्वदातपे| ततो विमृदितस्नातो युक्ताशी स्याद्गते ज्वरे| शमं तौ पित्तवृद्ध्यैवं प्रपद्येते स्वधाम च| निवर्तते ततः शीघ्रं वातश्लेष्मोद्भवो ज्वरः|४८|
🔊 Audio coming soon
ഏവമനന്തരോക്തയാ ക്രിയയാ ശീതജ്വരോ ന ശാമ്യതി| സോപദ്രവോ യദി വര്തതേ തതോऽസ്മിന്നാതുരസ്രപുസമാമം ഭക്ഷയിത്വാനലം ഭജേത്| ന ത്വേവം സര്വത്ര അപി ത്വനിലകഫേ അത്യുദീര്ണേ സ്വസ്ഥാനസ്ഥേ പിത്തസ്ഥാനസ്ഥേ വാ| കിയന്തം കാലമ് ഭജേദിത്യാഹ-ആസ്വേദസംഭവാത്തഥാ തദ്വത്തക്രാനുപാനം ത്രപുസം ഭക്ഷയിത്വാ പ്രാവൃതഃ സന്നാസ്വേദസംഭവാദാതപേ തിഷ്ഠേത്| തതഃ സ്വേദേ സമ്ഭൂതേ മൃദിതഃ സ്നാതശ്ച മധ്യഭോജീ ഭവേത്| ഗതേ ജ്വര ഇത്യനേനൈതത് പ്രദര്ശതേ| സജ്വരോ ഭക്ഷിതത്രപുസശ്ച ത്ദഹരന്നം ന ഭുഞ്ജീതേതി| ഏവം ച ഭവതീത്യാദി| ശമമിത്യാദി വാതകഫാവേവം പിത്തവൃദ്ധ്യാ ശമം സ്വധാമ ച പ്രപദ്യേതേ| തതശ്ച തയോഃ ശമം സ്വസ്ഥാനഞ്ച യാതയോഃ വാതശ്ലേഷ്മോദ്ഭവഃ ശീതജ്വരഃ ശീഘ്രം നിവര്തതേ||൪൮||
Adhikarana trapuShabhakShaNaprayogaH (48) · Śloka 48
സോപദ്രവോऽപി ചേദേവം ജ്വരഃ ശീതോ ന ശാമ്യതി| അത്യുദീര്ണേऽനിലകഫേ സ്വസ്ഥാനേ പിത്തധാമ്നി വാ| തക്രാനുപാനം ത്രപുസം ഭക്ഷയിത്വാऽനലം ഭജേത്| ആസ്വേദസംഭവാത്തിഷ്ടേത് പ്രാവൃതസ്തദ്വദാതപേ| തതോ വിമൃദിതസ്നാതോ യുക്താശീ സ്യാദ്ഗതേ ജ്വരേ| ശമം തൌ പിത്തവൃദ്ധ്യൈവം പ്രപദ്യേതേ സ്വധാമ ച| നിവര്തതേ തതഃ ശീഘ്രം വാതശ്ലേഷ്മോദ്ഭവോ ജ്വരഃ||൪൮||
सोपद्रवोऽपि चेदेवं ज्वरः शीतो न शाम्यति| अत्युदीर्णेऽनिलकफे स्वस्थाने पित्तधाम्नि वा| तक्रानुपानं त्रपुसं भक्षयित्वाऽनलं भजेत्| आस्वेदसंभवात्तिष्टेत् प्रावृतस्तद्वदातपे| ततो विमृदितस्नातो युक्ताशी स्याद्गते ज्वरे| शमं तौ पित्तवृद्ध्यैवं प्रपद्येते स्वधाम च| निवर्तते ततः शीघ्रं वातश्लेष्मोद्भवो ज्वरः||४८||
🔊 Audio coming soon
ഏവമനന്തരോക്തയാ ക്രിയയാ ശീതജ്വരോ ന ശാമ്യതി| സോപദ്രവോ യദി വര്തതേ തതോऽസ്മിന്നാതുരസ്രപുസമാമം ഭക്ഷയിത്വാനലം ഭജേത്| ന ത്വേവം സര്വത്ര അപി ത്വനിലകഫേ അത്യുദീര്ണേ സ്വസ്ഥാനസ്ഥേ പിത്തസ്ഥാനസ്ഥേ വാ| കിയന്തം കാലമ് ഭജേദിത്യാഹ-ആസ്വേദസംഭവാത്തഥാ തദ്വത്തക്രാനുപാനം ത്രപുസം ഭക്ഷയിത്വാ പ്രാവൃതഃ സന്നാസ്വേദസംഭവാദാതപേ തിഷ്ഠേത്| തതഃ സ്വേദേ സമ്ഭൂതേ മൃദിതഃ സ്നാതശ്ച മധ്യഭോജീ ഭവേത്| ഗതേ ജ്വര ഇത്യനേനൈതത് പ്രദര്ശതേ| സജ്വരോ ഭക്ഷിതത്രപുസശ്ച ത്ദഹരന്നം ന ഭുഞ്ജീതേതി| ഏവം ച ഭവതീത്യാദി| ശമമിത്യാദി വാതകഫാവേവം പിത്തവൃദ്ധ്യാ ശമം സ്വധാമ ച പ്രപദ്യേതേ| തതശ്ച തയോഃ ശമം സ്വസ്ഥാനഞ്ച യാതയോഃ വാതശ്ലേഷ്മോദ്ഭവഃ ശീതജ്വരഃ ശീഘ്രം നിവര്തതേ||൪൮||
Adhikarana svarjikAditailam (49) · Śloka 49
സ്വര്ജികാകുഷ്ടമഞ്ജിഷ്ഠാലാക്ഷാമൂര്വാനിശൌഷധൈഃ| സതക്രം സാധിതം തൈലമഭ്യങ്ഗാദ്ദാഹശീതജിത്||൪൯||
स्वर्जिकाकुष्टमञ्जिष्ठालाक्षामूर्वानिशौषधैः| सतक्रं साधितं तैलमभ्यङ्गाद्दाहशीतजित्||४९||
🔊 Audio coming soon
സ്വര്ജികാദിഭിഃ സ്നേഹാച്ചതുര്ഥാംശൈസ്തക്രേണൈവ സ്നേഹസമേന സാധിതം തൈലമഭ്യങ്ഗാദ്ദാഹജ്വരേ ദാഹജിത്| ശീതജ്വരേ ശീതജിത്| സുബോധമ്||൪൯||
Adhikarana doShAnusAramupakramanirdeshaH (50) · Śloka 50
വമനൈശ്ച വിരേകൈശ്ച ബസ്തിഭിശ്ച യഥാക്രമമ്| ജ്വരാനുപാചരേദ്ധീമാന് കഫപിത്താനിലോദ്ഭവാന്||൫൦||
वमनैश्च विरेकैश्च बस्तिभिश्च यथाक्रमम्| ज्वरानुपाचरेद्धीमान् कफपित्तानिलोद्भवान्||५०||
🔊 Audio coming soon
വമനൈഃ കഫോദ്ഭവേ ബസ്തിഭിര്വാതോദ്ഭവ ഇതി ക്രമഃ| പരതശ്ച സര്വാവസ്ഥാസ്വപ്രതിഷിദ്ധാസു വിജ്ഞേയഃ||൫൦||
Adhikarana saMsargasannipAtayorupakramanirdhAraNam (51) · Śloka 51
സംസൃഷ്ടൈഃ സന്നിപതിതൈരേകാനേകോല്ബണൈഃ സമൈഃ| ജ്വരാന് ദോഷക്രമാപേക്ഷാ യഥോക്തൈരൌഷധൈര്ജയേത്||൫൧||
संसृष्टैः सन्निपतितैरेकानेकोल्बणैः समैः| ज्वरान् दोषक्रमापेक्षा यथोक्तैरौषधैर्जयेत्||५१||
🔊 Audio coming soon
സംസൃഷ്ടൈര്ദ്വിസങ്ഖ്യൈര്മിശ്രീഭൂതൈസ്തഥാ സന്നിപതിതൈസ്തുല്യൈര്മിശ്രീഭൂതൈരുഭയോരപ്യേകോല്ബണൈര്വാ യോ ജ്വരസ്താന് ജ്വരാന് യഥോക്തൈരേവ യഥാദോഷമൌഷധൈര്ജയേത്||൫൧||
Adhikarana sannipAtajvare cikitsAsUtrAntaram (52) · Śloka 52
വര്ധനേനൈകദോഷസ്യ ക്ഷപണേനോച്ഛ്രിതസ്യ വാ| കഫസ്ഥാനാനുപൂര്വ്യാ വാ സന്നിപാതജ്വരം ജയേത്||൫൨||
वर्धनेनैकदोषस्य क्षपणेनोच्छ्रितस्य वा| कफस्थानानुपूर्व्या वा सन्निपातज्वरं जयेत्||५२||
🔊 Audio coming soon
വിഷമദോഷം സമദോഷഞ്ച സന്നിപാതമധികൃത്യാഹ- വര്ധനേനേത്യാദി| വിഷമദോഷമേകസ്യ ദോഷസ്യ വര്ധനേന ജയേത്| അഥവാ ഏകസ്യോച്ഛ്രിതസ്യ ക്ഷപണേന ജയേത്| അഥവാ യത്ര ദ്വാവുച്ഛ്രിതൌ തത്രൈകോ ഹീനഃ| യത്ര ദൌ ഹീനൌ തത്രൈക ഉച്ഛ്രിത ഇതി| സമദോഷം തു കഫസ്ഥാനാനുപൂര്വ്യാ ജയേത്| പ്രഥമമേവ കഫവിപരീതമൌഷധം യുഞ്ജ്യാത്| തതഃ പിത്തവിപരീതം തതോ വാതവിപരീതമിതി||൫൨||
Adhikarana sannipAtopadravasya nidrAkhyasya dAruNatvaM tasya nivAraNa~jca (53) · Śloka 53
നിദ്രാനിവാരണോപായഃ സംന്യാസാഭിഹിതോ ഹിതഃ| സന്നിപാതേ വിശേഷേണ ദാരുണോऽയമുപദ്രവഃ||൫൩||
निद्रानिवारणोपायः संन्यासाभिहितो हितः| सन्निपाते विशेषेण दारुणोऽयमुपद्रवः||५३||
🔊 Audio coming soon
സര്വസ്മിന് ജ്വരേ നിദ്രായാ നിവാരണോപായഃ സംന്യാസേ യോऽഭിഹിതസ്തീക്ഷ്ണനസ്യാദികഃ സഹിതഃ| സന്നിപാതേ തു സ വിശേഷേണ ഹിതഃ| യോऽയം നിദ്രാഖ്യ ഉപദ്രവോ ദാരുണഃ സന്നിപാതേ||൫൩|
Adhikarana karNamUlashophacikitsA (54) · Śloka 54
സന്നിപാതജ്വരസ്യാന്തേ കര്ണമൂലേ സുദാരുണഃ| ശോഫഃ സഞ്ജായതേ തേന കശ്ചിദേവ വിമുച്യതേ| രക്താവസേചനൈഃ ശീഘ്രം സര്പിഷ്പാനൈശ്ച തഞ്ജയേത്| പ്രദേഹൈഃ കഫപിത്തഘ്നൈര്നാവനൈഃ കവലഗ്രഹൈഃ||൫൪||
सन्निपातज्वरस्यान्ते कर्णमूले सुदारुणः| शोफः सञ्जायते तेन कश्चिदेव विमुच्यते| रक्तावसेचनैः शीघ्रं सर्पिष्पानैश्च तञ्जयेत्| प्रदेहैः कफपित्तघ्नैर्नावनैः कवलग्रहैः||५४||
🔊 Audio coming soon
സന്നിപാതജ്വരസ്യാന്തേ സന്നിപാതജ്വരേണ ക്ഷപിതേ ശരീരേ പുരുഷസ്യ കര്ണമൂലേ സുദാരുണഃ ശോഫഃ സമ്പ്രാപ്തിവിശേഷവശാജ്ജായതേ| തേന ശോഫേന കശ്ചിദേവ വിമുച്യതേ, പ്രായോ മാരയതീത്യര്ഥഃ| തസ്മാത്തം ശോഫം കവലഗ്രഹാന്തൈഃ ശീഘ്രം ജയേത്||൫൪||
Adhikarana shAkhAnusArijvare raktamokShaNam (55) · Śloka 55
ശീതോഷ്ണസ്നിഗ്ധരൂക്ഷാദ്യൈര്ജ്വരോ യസ്യ ന ശാമ്യതി| ശാഖാനുസാരീ തസ്യാശു മുഞ്ചേദ്വാഹ്വോഃ ക്രമാത്സിരാമ്||൫൫||
शीतोष्णस्निग्धरूक्षाद्यैर्ज्वरो यस्य न शाम्यति| शाखानुसारी तस्याशु मुञ्चेद्वाह्वोः क्रमात्सिराम्||५५||
🔊 Audio coming soon
യസ്യ പുംസഃ ശാഖാനുസാരീ ധാത്വാശ്രിതോ ജ്വരോ രക്താവസേചനാച്ഛേഷേണ ശീതോഷ്ണാദികോപക്രമേണ ന ശാമ്യതി തസ്യ വാഹ്വോഃ ക്രമാത് സിരാം മുഞ്ചേത്| ന തു ദ്വയോര്യുഗപത്||൫൫||
Adhikarana satatakAdiShvapi pUrvoktavidheranuShTheyatA tatra kramashca (56) · Śloka 56
അയമേവ വിധിഃ കാര്യോ വിഷമേऽപി യഥായഥമ്| ജ്വരേ വിഭജ്യ വാതാദീന്യശ്ചാനന്തരമുച്യതേ||൫൬||
अयमेव विधिः कार्यो विषमेऽपि यथायथम्| ज्वरे विभज्य वातादीन्यश्चानन्तरमुच्यते||५६||
🔊 Audio coming soon
തഥാ യ ഏവ വിധിഃ പൂര്വമുക്തഃ സ ഏവ വിഷമേ സതതകാദികേ വാതാദിദോഷവിശേഷേ കോപവശേന യഥാത്മീയഃ കാര്യഃ| യശ്ച വിധിരനന്തരമുച്യതേ സോऽപി കാര്യഃ||൫൬||
Adhikarana kvAthAH (2) · Śloka 2
പടോലകടുകാമുസ്താപ്രാണദാമധുകൈഃ കൃതാഃ| ത്രിചതുഷ്പഞ്ചശഃ ക്വാഥാ വിഷമജ്വരനാശനാഃ||൨||
पटोलकटुकामुस्ताप्राणदामधुकैः कृताः| त्रिचतुष्पञ्चशः क्वाथा विषमज्वरनाशनाः||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana triphalAdiprayogaH (57) · Śloka 57
യോജയേത്ത്രിഫലാം പത്ഥ്യാം ഗുഡൂചീം പിപ്പലീം പൃഥക്| തൈസ്തൈര്വിധാനൈഃ സഗുഡം ഭല്ലാതകമഥാപി വാ||൫൭||
योजयेत्त्रिफलां पत्थ्यां गुडूचीं पिप्पलीं पृथक्| तैस्तैर्विधानैः सगुडं भल्लातकमथापि वा||५७||
🔊 Audio coming soon
സുബോധമ്| തഥാ ത്രിഫലാദീര്നാനാവിധൈര്വിധാനൈഃ പൃഥഗ്യോജയേത്| കദാചിദ്ദോഷാദ്യപേക്ഷയാ വിഷമജ്വരേ ത്രിഫലാഃ| കദാചിദ്ധരീതകീ| കദാചിദ്ഗുഡൂചീതി പൃഥക്ശ്ബ്ദാര്ഥഃ|സുബോധമ്||൫൭||
Adhikarana jvarAgamanadivasopakramaH (58) · Śloka 58
ലങ്ഘനം ബൃംഹണം വാപി ജ്വരാഗമനവാസരേ| പ്രാതഃ സതൈലം ലശുനം പ്രാഗ്ഭക്തം വാ തഥാ ഘൃതമ്| ജീര്ണം തദ്വദ്ദധിപയസ്തക്രം സര്പിശ്ച ഷട്ഫലമ്| കല്യാണകം പഞ്ചഗവ്യം തിക്താഖ്യം വൃഷസാധിതമ്||൫൮||
लङ्घनं बृंहणं वापि ज्वरागमनवासरे| प्रातः सतैलं लशुनं प्राग्भक्तं वा तथा घृतम्| जीर्णं तद्वद्दधिपयस्तक्रं सर्पिश्च षट्फलम्| कल्याणकं पञ्चगव्यं तिक्ताख्यं वृषसाधितम्||५८||
🔊 Audio coming soon
വിഷമേ സതതകാദിചതുഷ്ടയേ യസ്മിന് ദിനേ ജ്വരേ ആഗച്ഛതി തസ്മിംല്ലങ്ഘനം വോപക്രമം ബൃംഹണം വാ കുര്വീത ദോഷാദ്യപേക്ഷയാ| സുബോധമ്| ഘൃതം ജീര്ണമിതി സമ്ബധ്യതേ| തഥേതി സതൈലമ്| തദ്വിദിതി പ്രാഗ്ഭക്തം ദധ്യാദികമ്| ഷട്പലാദികം സര്പിശ്ച| ഷട്പലം പഞ്ചകോലയവക്ഷാരൈഃ രാജയക്ഷ്മണ്യുക്തമ്| കല്യാണമുന്മാദേ| പഞ്ചഗവ്യമപസ്മാരേ| തിക്തകം കുഷ്ഠേ| വൃഷഘൃതം രക്തപിത്തേ||൫൮||
Adhikarana pa~jcamAhiShAdighRutAni (59) · Śloka 59
പഞ്ചഗവ്യസ്യ മഹതോ വിധിനാ പഞ്ചമാഹിഷമ്| പഞ്ചാജം ചതുരോഷ്ട്രഞ്ച സിദ്ധം സിദ്ധം ഘൃൗതം ....||൫൯||
पञ्चगव्यस्य महतो विधिना पञ्चमाहिषम्| पञ्चाजं चतुरोष्ट्रञ्च सिद्धं सिद्धं घॄतं ....||५९||
🔊 Audio coming soon
തഥാ മഹതഃ പഞ്ചഗവ്യസ്യ വിധാനേനാപസ്മാരോക്തേന ദ്വിപഞ്ചമൂലാദിക്വാഥേന ഭാര്ങ്ഗ്യാദികല്കേന ച പഞ്ചമാഹിഷമപി സിദ്ധഃ| പഞ്ചമാഹിഷാണി വിഡ്രസമൂത്രാദീനി| തദ്വദേവ പഞ്ചാജമ്| തഥാ ചതുരോഷ്ട്രം വിഡ്രസഹീനമ്| സിദ്ധം പക്വമ്| സിദ്ധം നാമ ഫലസാധനായ||൫൯||
Adhikarana kaTurohiNyAdighRutam (60) · Śloka 60
........................................തഥാ| കടുരോഹിണിമഞ്ജിഷ്ഠാവൃഷഗ്രന്ഥികചിത്രകൈഃ| പാഠാസ്വഗുപ്താദ്വിനിശൈഃ പഞ്ചഗവ്യസ്യ പഞ്ചസു| പ്രസ്ഥേഷു സംയുതൈഃ സേവ്യം വിഷമജ്വരജിത് പരമ്| വാക്സ്വരസ്മൃതിമേധാഗ്നിബലാരോഗ്യവൃഷത്വകൃത്||൬൦||
........................................तथा| कटुरोहिणिमञ्जिष्ठावृषग्रन्थिकचित्रकैः| पाठास्वगुप्ताद्विनिशैः पञ्चगव्यस्य पञ्चसु| प्रस्थेषु संयुतैः सेव्यं विषमज्वरजित् परम्| वाक्स्वरस्मृतिमेधाग्निबलारोग्यवृषत्वकृत्||६०||
🔊 Audio coming soon
തഥാ കടുരോഹികാദിഭിഃ സുസംക്തൈഃ പഞ്ചഗവ്യപ്രസ്ഥേഷു സിദ്ധം ഘൃൗതം സിദ്ധമ്| ഗോമയസ്വരസക്ഷീരദധിമൂത്രഘൃതാനി ച പഞ്ചഗവ്യാനി| കല്കസ്യ സ്നേഹാച്ചതുര്ഥേനാംശഃ| ഗ്രന്ഥികം പിപ്പലീമൂലമ്||൬൦||
Adhikarana kolAdighRUtam (61) · Śloka 61
കോലാഗ്നിമന്ഥത്രിഫലാക്വാഥേ ദധ്നാ ഘൃൗതം പചേത്| തില്വകാവാപമേതച്ച വിഷമജ്വരനാശനമ്||൬൧||
कोलाग्निमन्थत्रिफलाक्वाथे दध्ना घॄतं पचेत्| तिल्वकावापमेतच्च विषमज्वरनाशनम्||६१||
🔊 Audio coming soon
കോലാദിക്വാഥേ ദധ്നാ സ്നേഹസമേന പട്ടികാലോധ്രചൂര്ണസ്യ സ്നേഹാത് ചതുര്ഥാംശേന ഘൃൗതം പചേത്||൬൧||
Adhikarana khajAhataM kShIraghRUtAdikam (62) · Śloka 62
ശൃതക്ഷീരഘൃൗതക്ഷൌദ്രസിതാകൃഷ്ണാഃ ഖജാഹതാഃ| വിഷമജ്വരഹൃദ്രോഗക്ഷതകാസക്ഷയാപഹാഃ||൬൨||
शृतक्षीरघॄतक्षौद्रसिताकृष्णाः खजाहताः| विषमज्वरहृद्रोगक्षतकासक्षयापहाः||६२||
🔊 Audio coming soon
ശൃതം ക്ഷീരം ഘൃൗതം ക്ഷൌദ്രം സമം ഗൃഹീത്വാ ശര്കരാപിപ്പലീചൂര്ണം ഗാഢ്ത്വപരിഹാരേണ സമ്മിശ്ര്യ തേ ഖജാഹതാഃ സന്തോ വിഷമജ്വരനാശനാഃ||൬൨||
Adhikarana surAdikaM pItvA vAmayet (63) · Śloka 63
സുരോ തീക്ഷ്ണം ച യന്മദ്യം ശിഖിതിത്തിരിദക്ഷജമ്| മാംസം മേധ്യോഷ്ണവീര്യം ച സഹാന്നേന പ്രകാമതഃ| സേവിത്വാ തദഹഃ സ്വപ്യാദഥവാ പുനരുല്ലിഖേത്| സര്പിഷോ മഹതീം മാത്രാം പീത്വാ വാ ഛര്ദയേത് പുനഃ||൬൩||
सुरो तीक्ष्णं च यन्मद्यं शिखितित्तिरिदक्षजम्| मांसं मेध्योष्णवीर्यं च सहान्नेन प्रकामतः| सेवित्वा तदहः स्वप्यादथवा पुनरुल्लिखेत्| सर्पिषो महतीं मात्रां पीत्वा वा छर्दयेत् पुनः||६३||
🔊 Audio coming soon
തഥാ സുരാദികം സേവിത്വാ തദഹഃ സ്വപ്യാദഥവാ തത്സേവിത്വാ വമേത്| ഘൃതസ്യ വാ മഹതീം മാത്രാമഹോരാത്രജരണലക്ഷണാം പീത്വാ ഛര്ദയേത്||൬൩||
Adhikarana nIlinyAdipAnam (64) · Śloka 64
നീലിനീമജഗന്ധാഞ്ച ത്രിവൃതാം കടുരോഹിണീമ്| പിബേജ്ജ്വരസ്യാഗമനേ സ്നേഹസ്വേദോപപാദിതഃ||൬൪||
नीलिनीमजगन्धाञ्च त्रिवृतां कटुरोहिणीम्| पिबेज्ज्वरस्यागमने स्नेहस्वेदोपपादितः||६४||
🔊 Audio coming soon
ജ്വരാഗമനദിവസേ തു വിഷമജ്വരേഷു നീലിന്യാദീന് ജലേന പിബേത്| കിമ്ഭൂത ആഹ- സ്നേഹസ്വേദാഭ്യാം സംസ്കൃതഃ||൬൪||
Adhikarana yApanAH bastayaH (65) · Śloka 65
ആസ്ഥാപനം വാ തദഹര്ദദ്യാത്സ്വിന്നസ്യ യാപനമ്| പയസാ പൃഷദംശസ്യ ശകൃദ്വാ തദഹഃ പിബേത്| മസ്തുനാ വാ വൃഷശകൃത് സുരയാ വാഥ സൈന്ധവമ്||൬൫||
आस्थापनं वा तदहर्दद्यात्स्विन्नस्य यापनम्| पयसा पृषदंशस्य शकृद्वा तदहः पिबेत्| मस्तुना वा वृषशकृत् सुरया वाथ सैन्धवम्||६५||
🔊 Audio coming soon
അഥവാ തദഹര്ജ്വരാഗമനദിവസേ സ്വിന്നസ്യ സതോ യാപനാഖ്യമാസ്ഥാപനം ദദ്യാത്| യാപനഃ കല്പസിദ്ധിഷു വക്ഷ്യന്തേ| സുബോധമ്| പൃഷദംശോ മാര്ജാരഃ| വൃഷഃ വൃഷപുങ്ഗവഃ| തസ്യ വിണ്മസ്ത്വംശേന ച സംയുക്തമ്| സൈന്ധവം സുരയൈവ||൬൫||
Adhikarana a~jjanaM nasya~jca (66) · Śloka 66
മനോഹ്വാസൈന്ധവം കൃഷ്ണാതൈലേന നയനാഞ്ജനമ്| യോജ്യാ ഹിങ്ഗുസമാ വ്യാഘ്രീവസ നസ്യേ സസൈന്ധവാ| പുരാണസര്പിഃ സിംഹസ്യ വസാ തദ്വത് സസൈന്ധവാ||൬൬||
मनोह्वासैन्धवं कृष्णातैलेन नयनाञ्जनम्| योज्या हिङ्गुसमा व्याघ्रीवस नस्ये ससैन्धवा| पुराणसर्पिः सिंहस्य वसा तद्वत् ससैन्धवा||६६||
🔊 Audio coming soon
വ്യാഘ്രീവസാ ഹിങ്ഗുസമാ സൈന്ധവേന ച സ്തോകേന യുക്താ നസ്യമ്| പുരാണസര്പിഃ കേവലമ്||൬൬||
Adhikarana aparAjito dhUpaH (67) · Śloka 67
പലങ്കഷാ നിമ്ബപത്രം വചാ കുഷ്ഠം ഹരീതകീ| സര്ഷപാഃ സയവാഃ സര്പിര്ധൂപോ വിഡ്വാ ബിഡാലജാഃ| പൂരധ്യാമവചാസര്ജനിമ്ബാര്കാഗരുദാരുഭിഃ| ധൂപോ ജ്വരേഷു സര്വേഷു കാര്യോऽയമപരാജിതഃ||൬൭||
पलङ्कषा निम्बपत्रं वचा कुष्ठं हरीतकी| सर्षपाः सयवाः सर्पिर्धूपो विड्वा बिडालजाः| पूरध्यामवचासर्जनिम्बार्कागरुदारुभिः| धूपो ज्वरेषु सर्वेषु कार्योऽयमपराजितः||६७||
🔊 Audio coming soon
പലങ്കഷാദികം ഘൃതാഭ്യക്തം ധൂപഃ| ബിഡാലവിട് കേവലാ| പൂരാദിഭിരപരാജിതാഖ്യോ ധൂപഃ സര്വജ്വരേഷു കാര്യഃ| പൂരോ ഗുഗ്ഗുലുഃ||൬൭||
Adhikarana dhUpodvartanAlepAH (68) · Śloka 68
സഹദേവാവചാഭദ്രാനാകുലീഭിഃ പ്രയോജയേത്| ധൂപനോദ്വര്തനാലേപാന് സര്വജ്വരനിബര്ഹണാന്||൬൮||
सहदेवावचाभद्रानाकुलीभिः प्रयोजयेत्| धूपनोद्वर्तनालेपान् सर्वज्वरनिबर्हणान्||६८||
🔊 Audio coming soon
സഹദേവാദിഭിഃ സര്വജ്വരഹരാന് ധൂപാദീന് യോജയേത്| ഭദ്രാ കൃഷ്ണസാരിവാ| നാകുലീ സര്പസുഗന്ധാ||൬൮||
Adhikarana atideshena cittavaikRutacikitsA (69) · Śloka 69
ധൂമനസ്യാഞ്ജനോത്ത്രാസാ യേ ചോക്താശ്ചിത്തവൈകൃതേ| ദൈവാശ്രയം ച ഭൈഷജ്യം ജ്വരാന് സര്വാനപോഹതി| വിശേഷാദ്വിഷമാന് പ്രായസ്തേ ഹ്യഗന്ത്വനുബന്ധജാഃ||൬൯||
धूमनस्याञ्जनोत्त्रासा ये चोक्ताश्चित्तवैकृते| दैवाश्रयं च भैषज्यं ज्वरान् सर्वानपोहति| विशेषाद्विषमान् प्रायस्ते ह्यगन्त्वनुबन्धजाः||६९||
🔊 Audio coming soon
ചിത്തവൈകൃതേ ച ഭൂതോന്മാദപസ്മാരേഷു ധൂപാദയ ഉക്താസ്തേऽപി ജ്വരേഷു യോജ്യാഃ| ദൈവാശ്രയം ഭൈഷജ്യം മണിമന്ത്രാദി| വിഷമാന് ജ്വരാന്ന തഥാന്യദൌഷധം വ്യപോഹതി യഥാ ദൈവവ്യപാശ്രയമ്| യതസ്തേ വിഷമാഃ പ്രായേണാഗന്തോരഭിചാരഗ്രഹാവേശാദേരനുബന്ധേന ജായന്തേ| തത്ര ച ബലവത് ദൈവവ്യപാശ്രയം കര്മ||൬൯||
Adhikarana sirAvyadhanam (70) · Śloka 70
യഥാസ്വം ച സിരാം വിധ്യേദശാന്തൌ വിഷമജ്വരേ||൭൦||
यथास्वं च सिरां विध्येदशान्तौ विषमज्वरे||७०||
🔊 Audio coming soon
വിഷമജ്വരേ ച തീക്ഷ്ണോഷ്ണാദിഭിഃ സര്വഥാ അശാന്തൌ യഥാസ്വം സിരാം വിധ്യേത്| `തൃതീയകേംऽസയോര്മധ്യേ സ്കന്ധസ്യാധശ്ചതുര്ഥകേ| ബാഹ്വോശ്ചേ'ത്യാദി യഥാസ്വശബ്ദാര്ഥഃ||൭൦||
Adhikarana dhAtugatajvaracikitsA (71) · Śloka 71
രസസംസ്ഥേ തു സര്വസ്മിന് കുര്യാദ്വമനലങ്ഘനേ| സേകസംശമനാലേപരക്തമോക്ഷാനസൃക്സ്ഥിതേ| തീക്ഷ്ണാന് വിരേകാന്മാംസസ്ഥേ മേദോഘ്നം മേദസി സ്ഥിതേ| അസ്ഥിസ്ഥേ വാതശമനമഭ്യങ്ഗസ്വേദമര്ദനമ്| ജ്വരേ വാതാര്തിശമനം വിശേഷാദ്ബസ്തികര്മ ച||൭൧||
रससंस्थे तु सर्वस्मिन् कुर्याद्वमनलङ्घने| सेकसंशमनालेपरक्तमोक्षानसृक्स्थिते| तीक्ष्णान् विरेकान्मांसस्थे मेदोघ्नं मेदसि स्थिते| अस्थिस्थे वातशमनमभ्यङ्गस्वेदमर्दनम्| ज्वरे वातार्तिशमनं विशेषाद्बस्तिकर्म च||७१||
🔊 Audio coming soon
രസസംസ്ഥേ പ്രാധാന്യേന വമനമ്| അന്യദ്യഥായോഗ്യം ലങ്ഘനമ്| രക്തസ്ഥേ ജ്വരഹരാന് സേകാദീന്| സുബോധമ്| മേദോഘ്നം യത്കിഞ്ചിത്| അസ്ഥിസ്ഥേ ജ്വരേ വാതശമനമഭ്യങ്ഗാദികം കുര്യാത്| ജ്വരേ ചാന്യത്ര തഥാ വാതാര്തിശമനം യഥാ ബസ്തിരതസ്തമപി കുര്യാത്| മജ്ജശുക്രസ്ഥയോഃ കഷ്ടത്വാദ്വിശേഷേണ നോക്തമ്| സാമാന്യേനതു മജ്ജ്ഞശ്ചതുര്ഥകോക്ത്യൈവോക്തമ്||൭൧||
Adhikarana kevalAnilAdike jvare cikitsA (72) · Śloka 72
കേവലാനിലവീസര്പവിസ്ഫോടാഭിഹതജ്വരേ| സര്പിഷ്പാനഹിമാലേപസേകമാംസരസാശനമ്| കുര്യാദ്യഥാസ്വമുക്തഞ്ച രക്തമോക്ഷാദിസാധനമ്| ഗ്രഹോത്ഥേ ഭൂതവിദ്യോക്തം മണിമന്ത്രാദിസാധനമ്| ഓഷധീഗന്ധജേ പിത്തശമനം വിഷജിദ്വിഷേ||൭൨||
केवलानिलवीसर्पविस्फोटाभिहतज्वरे| सर्पिष्पानहिमालेपसेकमांसरसाशनम्| कुर्याद्यथास्वमुक्तञ्च रक्तमोक्षादिसाधनम्| ग्रहोत्थे भूतविद्योक्तं मणिमन्त्रादिसाधनम्| ओषधीगन्धजे पित्तशमनं विषजिद्विषे||७२||
🔊 Audio coming soon
കേവലാനിലാദികേ ജ്വരേ സര്പിഷ്പാനാദികം കുര്യാത്| യഥാസ്വം ചാധ്യായേഷൂക്തം വിസര്പാദിഷു രക്തമോക്ഷാദി| ചികിത്സിതം തദപി ജ്വരേ കുര്യാത്| സുബോധമ്||൭൨||
Adhikarana krodhAdijeShu jvareShu cikitsA (73) · Śloka 73
ഇഷ്ടൈരര്ഥൈര്മനോജ്ഞൈശ്ച യഥാദോഷശമേന ച| ഹിതാഹിതവിവേകൈശ്ച ജ്വരം ക്രോധാദിജം ജയേത്| ക്രോധജോ യാതി കാമേന ശാന്തിം ക്രോധേന കാമജഃ| ഭയശോകോദ്ഭവൌ താഭ്യാം ഭീശോകാഭ്യാം തഥേതരൌ| ശാപാഥര്വണമന്ത്രോത്ഥേ വിധിര്ദൈവവ്യപാശ്രയഃ||൭൩||
इष्टैरर्थैर्मनोज्ञैश्च यथादोषशमेन च| हिताहितविवेकैश्च ज्वरं क्रोधादिजं जयेत्| क्रोधजो याति कामेन शान्तिं क्रोधेन कामजः| भयशोकोद्भवौ ताभ्यां भीशोकाभ्यां तथेतरौ| शापाथर्वणमन्त्रोत्थे विधिर्दैवव्यपाश्रयः||७३||
🔊 Audio coming soon
ക്രോധകാമഭയശോകജാത് ജ്വരാനിഷ്ടൈഃ പ്രിയൈര്മനോജ്ഞൈ രമണീയൈര്ജയേത്| പിത്തശമനേന ക്രോധജമ്| ഭീശോകകാമജാന് വാതശമനേനേത്യര്ഥഃ| ഇദം ഹിതം തദത്വാനുബന്ധയോരിദമഹിതമിതി ജ്ഞാത്വാ തദാചരണപരിഹാരാഭ്യാഞ്ച ജയേത്| ക്രോധജസ്തു ജ്വരഃ ക്രോധവിഷയേ കാമോത്പാദേന ശമം യാതി| കാമജശ്ച കാമവിഷയേ ക്രോധോത്പാദേന| ഭയോദ്ഭവോ ജ്വരഃ ശോകോദ്ഭവശ്ച താഭ്യാം കാമക്രോധാഭ്യാം ശമം യാതഃ ഭയവിഷയേ ക്രോധവിഷയേ ച ദോഷാദ്യപേക്ഷയാ കദചിത് ക്രോധഃ കദചിത് കാമഃ| തഥേതരൌ കാമക്രോധോദ്ഭവൌ ഭീശോകാഭ്യാം ശമം യാതഃ| സുബോധമ്| ദൈവവ്യപാശ്രയോ വിധിമണിമന്ത്രാദിഃ||൭൩||
Adhikarana krodhAdijeShu doShAnusAramapi cikitsA (74) · Śloka 74
തേ ജ്വരാഃ കേവലാഃ പൂര്വം വ്യാപ്യന്തേऽനന്തരം മലൈഃ| തസ്മാദ്ദോഷാനുസാരേണ തേഷ്വാഹാരാദി കല്പയേത്| ന ഹി ജ്വരോऽനുബധ്നാതി മാരുതാദ്യൈര്വിനാ കൃതഃ||൭൪||
ते ज्वराः केवलाः पूर्वं व्याप्यन्तेऽनन्तरं मलैः| तस्माद्दोषानुसारेण तेष्वाहारादि कल्पयेत्| न हि ज्वरोऽनुबध्नाति मारुताद्यैर्विना कृतः||७४||
🔊 Audio coming soon
ഏതേഷു ചാഗന്തുജ്വരേഷു ആഹാരാദികം ദോഷാനുസാരേണ കല്പയേത്| യതഃ തേ ആഗന്തവോ ജ്വരാ ആഗന്തുസമവധാനവേലായാം കേവലാഃ സന്താപമാത്രരൂപാ ഏവ ഭവന്തി| തഥാപ്യനന്തരം മലൈര്വാതാദിഭിര്വ്യാപ്യന്തേ യസ്മാത് ജ്വരോ മാരുതാദ്യൈര്വിനാകൃതോऽനുബന്ധം ന ഗൃഹ്ണാതി| അനുബന്ധശ്ചേത് സ്ഥിതാ ഏവ മാരുതാദയ ഇതി||൭൪||
Adhikarana kathAshravaNAdikam (75) · Śloka 75
കഥാസ്ത്രിവര്ഗസംയുക്താ രുങ്നിദ്രാദിവിനോദിനീഃ| ശസ്താ വിചിത്രാഃ ശൃണുയാന്ന പ്രേതവ്യാധിതാശ്രയാഃ| ജ്വരകാലസ്മൃതിം ചാസ്യ ഹാരിഭിര്വിഷയൈര്ഹരേത്||൭൫||
कथास्त्रिवर्गसंयुक्ता रुङ्निद्रादिविनोदिनीः| शस्ता विचित्राः शृणुयान्न प्रेतव्याधिताश्रयाः| ज्वरकालस्मृतिं चास्य हारिभिर्विषयैर्हरेत्||७५||
🔊 Audio coming soon
സ ച ജ്വരീ ജ്വരഹേതുകരുങ്നിദ്രാരത്യാഥാദിവിനോദനായ വിചിത്രാഃ പ്രശസ്താശ്ച ധര്മാര്ഥകാമസംയുക്താഃ കഥാഃ ശൃണുയാത് ന തഥാ പ്രേതാശ്രിതാശ്ച| അസ്യാതുരസ്യ ജ്വരാഗമനകാലസ്മൃതിം മനോഹരൈഃ ശബ്ദാദിഭിര്ഹരേത്||൭൫||
Adhikarana jvaraH kushalena cikitsyaH tatrAbalalAbhaM varjyAni (76) · Śloka 76
ത്യജേദാബലലാഭാച്ച വ്യായാമസ്നാനമൈഥുനമ് ഗുര്വാസാത്മ്യം വിദാഹ്യന്നം യച്ചാന്യജ്ജ്വരകാരണമ്| ന വിജ്വരോऽപി സഹസാ സര്വാന്നീനോ ഭവേത് .......| അവസ്ഥാനുസാരം യോഗ്യം ചികിത്സിതമ് ................................................തഥാ| നിവൃത്തോ ഹി ജ്വരഃ ശീഘ്രം വ്യാപാദയതി ദുര്ബലമ്| സദ്യഃ പ്രാണഹരോ യസ്മാത്തസ്മാത്തസ്യ വിശേഷതഃ| തസ്യാം തസ്യാമവസ്ഥായാം കുര്യാത്തത്തദ്ഭിഷഗ്ജിതമ്||൭൬||
त्यजेदाबललाभाच्च व्यायामस्नानमैथुनम् गुर्वासात्म्यं विदाह्यन्नं यच्चान्यज्ज्वरकारणम्| न विज्वरोऽपि सहसा सर्वान्नीनो भवेत् .......| अवस्थानुसारं योग्यं चिकित्सितम् ................................................तथा| निवृत्तो हि ज्वरः शीघ्रं व्यापादयति दुर्बलम्| सद्यः प्राणहरो यस्मात्तस्मात्तस्य विशेषतः| तस्यां तस्यामवस्थायां कुर्यात्तत्तद्भिषग्जितम्||७६||
🔊 Audio coming soon
തഥേതി സര്വാന്നാഹരത്വേ| ഹിശബ്ദോ യസ്മാദര്ഥേ| യസ്മാജ്ജ്വരോ നിവൃത്തോ ഗത്വാ പുനഃ പ്രത്യാവൃത്തഃ പൂര്വക്ഷപിതത്വാത് ദുര്ബലം നരം ശീഘ്രം വ്യാപാദയതീതി| സ ച നിവൃത്തോ ജ്വരോ യസ്മാത് സദ്യഃ പ്രാണഹരസ്തസ്മാത് തസ്യവസ്ഥാവിശേഷം വികല്പ്യ യോഗ്യമൌഷധം കുര്യാത്||൭൬||
Adhikarana manaso~anukUlaviShayasevA (77) · Śloka 77
മനോഭിരാമാ വിഷയാ വചനം ഹ്ലാദി ദക്ഷിണമ്| കരുണാര്ദ്രം മനം ശുദ്ധം സര്വജ്വരനിഷൂദനമ്||൭൭||
मनोभिरामा विषया वचनं ह्लादि दक्षिणम्| करुणार्द्रं मनं शुद्धं सर्वज्वरनिषूदनम्||७७||
🔊 Audio coming soon
മനസോ ബലാബലേന തദാ തദാ ജ്വരഃ സ്യാദിത്യുക്തമതോ മനഃ പുഷ്ടയേ മനോഭിരാമ ഇത്യാദികമുച്യതേ| വിഷയാഃ ശബ്ദാദികാഃ| ദക്ഷിണമനുകൂലമ്| ശുദ്ധം രാഗാദിഭിരനുപഹതമ്||൭൭||
Adhikarana mAtrAdInAM pUjA (78) · Śloka 78
മാതരം പിതരം ദേവാന് വൈദ്യാന് ഹരം ഹരിമ്| പൂജയേച്ഛീലയേദ്ദാനദമസത്യദയാര്ജവാന്| ധാരയേച്ച സദാ മന്ത്രമണിരത്നമഹൌഷധീഃ||൭൮||
मातरं पितरं देवान् वैद्यान् हरं हरिम्| पूजयेच्छीलयेद्दानदमसत्यदयार्जवान्| धारयेच्च सदा मन्त्रमणिरत्नमहौषधीः||७८||
🔊 Audio coming soon
മാത്രാദീന് പൂജയേത്| ദാനാദീംശ്ച ശീലയേത്| ശുചിശ്ച സന്മൂര്ധ്നാ സിദ്ധമന്ത്രാദികം ധാരയേത്||൭൮||
Adhikarana devapraNAmAdikaM (79) · Śloka 79
ആര്യാവലോകിതം പര്ണശബരീമപരാജിതാമ്| പ്രണമേദാര്യതാരാം ച സര്വജ്വരനിവൃത്തയേ||൭൯||
आर्यावलोकितं पर्णशबरीमपराजिताम्| प्रणमेदार्यतारां च सर्वज्वरनिवृत्तये||७९||
🔊 Audio coming soon
ആര്യാവലോകിതാഖ്യം ബൌദ്ധം ദേവം പ്രണമേത്| തഥൈവ പര്ണശബരീം നാമ വിദ്യാം തഥാപരാജിതാമാര്യതാരാം ച സര്വജ്വരനിവൃത്തയേ പ്രണമേദേവ||൭൯||
Adhikarana mantravisheShajapaH (80-2) · Śloka 2
ജപംസ്തഥാ ഗതോഷ്ണീഷം സര്വവ്യാധിചികിത്സിതമ്| ആഗന്തുദോഷസഹജൈഃ സര്വരോഗൈര്വിമുച്യതേ||൮൦|| ഇതി വൈദ്യപതിസിംഹഗുപ്തസ്യ സൂനോര്വാഗ്ഭടസ്യ കൃതാവഷ്ടാങ്ഗസംഗ്രഹസംഹിതായാം ചികിത്സിതസ്ഥാനേ ജീര്ണജ്വരചികിത്സിതന്നാമ ദ്വിതീയോऽധ്യായഃ||൨||
जपंस्तथा गतोष्णीषं सर्वव्याधिचिकित्सितम्| आगन्तुदोषसहजैः सर्वरोगैर्विमुच्यते||८०|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां चिकित्सितस्थाने जीर्णज्वरचिकित्सितन्नाम द्वितीयोऽध्यायः||२||
🔊 Audio coming soon
തഥാ ഗതോഷ്ണീഷം നാമ മന്ത്രവിശേഷം ജപന്നാഗന്തുജൈര്ദോഷജൈഃ സഹജൈശ്ച രോഗൈര്വിമുച്യത ഇതി| തച്ച തഥാ ഗതോഷ്ണീഷവത് സര്വവ്യാധിചികിത്സിതമസ്മാഭിഃ പര്ണശബര്യായാഃ പഠ്യന്തേ||൮൦|| ഇതി ശ്രീമന്മഹാമഹോപാധ്യായേന്ദുവിരചിതായമ് അഷ്ടാങ്ഗസംഗ്രഹവ്യാഖ്യായാം ശശിലേഖായാം ചികിത്സിതസ്ഥാനേ ദ്വിതീയോऽധ്യായഃ