Adhikarana atha kuShThacikitsitannAmaikaviMsho~adhyAyaH |adhyAyapratij~jA (1) · Śloka 1
అథాతః కుష్ఠచికిత్సితం వ్యాఖ్యాస్యామః| ఇతి హ స్మాహురాత్రేయాదయో మహర్షయః||1||
अथातः कुष्ठचिकित्सितं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
క్రమప్రాప్తస్య కుష్ఠస్య చికిత్సాం ప్రదర్శయితుమధ్యాయ ఆరభ్యతే||1||
Adhikarana tatrAdau snehapAnam (2) · Śloka 2
పుర్వరూపేష్వేవ కుష్ఠినం స్నేహపానేనోపక్రమేత||2||
पुर्वरूपेष्वेव कुष्ठिनं स्नेहपानेनोपक्रमेत||२||
🔊 Audio coming soon
కుష్ఠినమితి సామాన్యేన|| 2||
Adhikarana vAtottare meShashRu~ggyAdighRutam (3) · Śloka 3
తత్ర వామోత్తరే మేషశృంగీశారంగేష్ఠైరండగుడూచీద్విపంచమూలసిద్ధం తైలం ఘృతం వా పానాభ్యంగయోర్విదధ్యాత్||3||
तत्र वामोत्तरे मेषशृङ्गीशार्ङ्गेष्ठैरण्डगुडूचीद्विपञ्चमूलसिद्धं तैलं घृतं वा पानाभ्यङ्गयोर्विदध्यात्||३||
🔊 Audio coming soon
తత్రేతి విశేషః| వాతోత్తరే కుష్ఠే మేషశృంగ్యాదిభిః సిద్ధం తైలం వా ఘృతం వా పానేఽభ్యంగే చ యోజయేత్| మేషశృంగీ అజశృంగీ| ద్వే పంచమూలే పూర్వే| సర్వత్ర జలస్య స్మర్తవ్యం|| 3||
Adhikarana pittottare dhavAdighRutam (4) · Śloka 4
పిత్తోత్తరే ధవాశ్వకర్ణకకుభవచాపునర్నవపలాశపిచుమంద మధుకలోధ్రసమంగాసిద్ధం సర్పిః||4||
पित्तोत्तरे धवाश्वकर्णककुभवचापुनर्नवपलाशपिचुमन्द मधुकलोध्रसमङ्गासिद्धं सर्पिः||४||
🔊 Audio coming soon
పిత్తోత్తరే తు ధవాదిభిః సిద్ధం సర్పిరేవ| న తైలం|| 4||
Adhikarana tiktakaM ghRutam (5) · Śloka 5
అథవా పటోలపిచుమందదార్వీదురాలభాతిక్తరోహిణీపా ఠాపర్పటకత్రాయమాణానాం పాలికాన్ భాగాన్ జలాఢకద్వయే ఽష్టభాగశేషం క్వాథయేత్| తేన కార్షికైశ్చందనోపకుల్యాము స్తాత్రాయంతీంద్రయవబూనింబైః కల్కితైః సర్పిషో ద్వాదశపలం సాధయేత్| ఏతతిక్తకం సర్పిః కుష్ఠవిసర్పవిస్ఫోటగండ మాలాశ్వయథుపిటికారక్తపిత్తదుర్నామవాతశోణితకామిలా పాండ్వామయోన్మాదదాహతృడ్భ్రమకండూకుష్ఠనాడీగుల్మమదతి మిరశ్విత్రాపస్మారభగందరోదరప్రదరజ్వగరవిద్రధిగ్రహణీహృద్రోగా నపహరతి||5||
अथवा पटोलपिचुमन्ददार्वीदुरालभातिक्तरोहिणीपा ठापर्पटकत्रायमाणानां पालिकान् भागान् जलाढकद्वये ऽष्टभागशेषं क्वाथयेत्| तेन कार्षिकैश्चन्दनोपकुल्यामु स्तात्रायन्तीन्द्रयवबूनिम्बैः कल्कितैः सर्पिषो द्वादशपलं साधयेत्| एततिक्तकं सर्पिः कुष्ठविसर्पविस्फोटगण्ड मालाश्वयथुपिटिकारक्तपित्तदुर्नामवातशोणितकामिला पाण्ड्वामयोन्माददाहतृड्भ्रमकण्डूकुष्ठनाडीगुल्ममदति मिरश्वित्रापस्मारभगन्दरोदरप्रदरज्वगरविद्रधिग्रहणीहृद्रोगा नपहरति||५||
🔊 Audio coming soon
అథవా పిత్తాధికే పటోలాదిభిస్తిక్తకం నామ ఘృతం భవతి| తచ్చ కుష్ఠాదీన్ పిత్తాధికానపహరతి| పిటకాః శరావికాద్యాః| అసృక్పిత్తం రక్తపిత్తం| తిక్తరోహిణీ కటుకా| ఉపకుల్యా హస్తిపిప్పలీ| భూనింబం కిరాతతిక్తకం|| 5||
Adhikarana mahAtiktakaM ghRutam (6) · Śloka 6
సప్తచ్ఛదకటుకాతివిషాశమ్యాకపాఠాముస్తత్రిఫలోశీరప టోలపర్పటకపిప్పలీద్వయద్విరజనీద్విసారివాచందనదురాలభాపద్మ కవచాశతావరీవిశాలాకుటజబీజవృషమూర్వాగుడూచీభూని ంబత్రాయమాణామధుకగర్భం ద్విగుణామలకరసమష్స్టగుణాంబు సర్పిర్విపక్వం మహాతిక్తకాఖ్యం ఘృతమధికగుణం పూర్వస్మాత్| గుగ్గులుపంచతిక్తం వా పిబేత్||6||
सप्तच्छदकटुकातिविषाशम्याकपाठामुस्तत्रिफलोशीरप टोलपर्पटकपिप्पलीद्वयद्विरजनीद्विसारिवाचन्दनदुरालभापद्म कवचाशतावरीविशालाकुटजबीजवृषमूर्वागुडूचीभूनि म्बत्रायमाणामधुकगर्भं द्विगुणामलकरसमष्स्टगुणाम्बु सर्पिर्विपक्वं महातिक्तकाख्यं घृतमधिकगुणं पूर्वस्मात्| गुग्गुलुपञ्चतिक्तं वा पिबेत्||६||
🔊 Audio coming soon
సప్తచ్ఛదాదీనామౌషధానామేకత్రింశతం గర్భం స్నేహాచ్చతుర్థాంశేన| స్నేహాదేవ ద్విగుణమామలకరసం| ఘృతం మహాతిక్తకం నామ్నా తిక్తాదధికగుణం| సప్తచ్ఛదో గుచ్ఛపుష్పః ప్రసిద్ధః| పిప్పలీద్వయం పిప్పలీ హస్తిపిప్పలీ చ| రజీనద్వయం పిండహరిద్రా దార్వీ చ| ద్వే సారివే వల్లీసారివా కాష్ఠసారివా చ| విశాలా గవాక్షీ| కుటజబీజమింద్రయవం| భూనింబం కిరాతతిక్తకం| గుగ్గులునా నింబాదిభిశ్చ యత్సంసాధ్యతే తత్ గుగ్గులుపంచతిక్తకం వాతవ్యాధౌ వక్ష్యతే||6||
Adhikarana kaphottare ghRutayogau (7) · Śloka 2
కఫోత్తరే సాలప్రియాలశమ్యాకారిష్టసప్తపర్ణచిత్రక మరిచవచాకుష్ఠైః సాధితం| అథవా బృహతీద్వయకాక మాచీశుకనాసాక్వాథే మరిచవిడంగశిగ్రుజాతీదేవదారు క్షవకహరిద్రాభయాకల్కేన వాజిమూత్రేణ చ సిద్ధం సర్పిః||2||
कफोत्तरे सालप्रियालशम्याकारिष्टसप्तपर्णचित्रक मरिचवचाकुष्ठैः साधितम्| अथवा बृहतीद्वयकाक माचीशुकनासाक्वाथे मरिचविडङ्गशिग्रुजातीदेवदारु क्षवकहरिद्राभयाकल्केन वाजिमूत्रेण च सिद्धं सर्पिः||२||
🔊 Audio coming soon
కఫోత్తరే చ సాలాదిభిః సాధితం ఘృతం స్నేహనాయ శస్యతే| అథవా బృహత్యాదిక్వాథే న స్నేహసమేనాశ్వమూత్రేణ చ స్నేహసమేన సాధ్యతే మరిచాదిగర్భం| బృహతీద్వయం స్థూలా సూక్ష్మా చ| శుకనాసా తు హరితా సరలస్నేహదారుజం| జాతిపుష్పముద్వేగజననం| మరిచం తీక్ష్ణం| క్షవకః క్షుద్విబోధనం|| 7||
Adhikarana sarveShu snehayogAH (8) · Śloka 8
సర్వేషు చ భల్లాతకతువరకసిద్ధార్థకాన్యతమతైలం| భల్లాతకపథ్యాకృమిఘ్నసిద్ధం వా హవిః||8||
सर्वेषु च भल्लातकतुवरकसिद्धार्थकान्यतमतैलम्| भल्लातकपथ्याकृमिघ्नसिद्धं वा हविः||८||
🔊 Audio coming soon
భల్లాతకాదిఫలానామన్యతమనిష్పీడితం తైలం సర్వేషు కుష్ఠేషు సామాన్యేన| భల్లాతకాదిత్రయసిద్ధం వా హవిర్ఘృతం సర్వేషు|| 8||
Adhikarana snehapAnottaraH shodhanakramaH (9) · Śloka 9
తతః స్నిగ్ధస్య యథాదోషం యథాసన్నం చ సంశోధనాని ప్రయు ంజీత| సిరాం చ బలాపేక్షీ విధ్యేదేకాం ద్వే తిస్రశ్చతస్రః పంచ వా| అంతరాంతరా చ పునః పునః స్నేహం పిబేత్| దుర్బలం హి శూన్యకోష్ఠం కుష్ఠినం వాయురభిభవతి| వమనే త్వస్య మధుకకుటజబీజనింబపటోలపల్లవాని విదధ్యాత్| కుంభనికుంభన్నిఫలావిరేచనే మణిభద్రవటకాశ్చ||9||
ततः स्निग्धस्य यथादोषं यथासन्नं च संशोधनानि प्रयु ञ्जीत| सिरां च बलापेक्षी विध्येदेकां द्वे तिस्रश्चतस्रः पञ्च वा| अन्तरान्तरा च पुनः पुनः स्नेहं पिबेत्| दुर्बलं हि शून्यकोष्ठं कुष्ठिनं वायुरभिभवति| वमने त्वस्य मधुककुटजबीजनिम्बपटोलपल्लवानि विदध्यात्| कुम्भनिकुम्भन्निफलाविरेचने मणिभद्रवटकाश्च||९||
🔊 Audio coming soon
తతః స్నేహప్రయోజనానంతరముత్కృష్టదోష ఉత్కృష్టాని సంశోధనాని మధ్యే మధ్యాన్యల్పేఽల్పానీతి యథాదోషార్థః| కఫస్థానస్థే పిత్తవాతే వమనం వాతస్థానస్థే పిత్తే కఫే వా విరేచనం పిత్తస్థానస్థయోర్వాతకఫయోరుభయమితి యథాసన్నార్థః| అథవా పూర్వం కాయస్థే దోషే వమనమధఃకాయస్థే విరేచనం శిరోగతే నస్యమపి| పక్వాశయస్థే బస్తిరపి| నిషిద్ధమపి నిర్దిష్టం బస్తిరర్శసకుషినోరితి సూత్రోక్తం| సిరాణాం వ్యధే దోషబలవ్యాధ్యపేక్ష్యసంఖ్యా వికల్పః| దుర్బలమిత్యాది కమంతరాంతరా స్నేహపానే హేతుః అస్య కుష్ఠినో మధుకాదీన్యేవ వమనాయ యథాయోగం విదధ్యాత్| కుంభాదీన్యేవ విరేచనే| మణిభద్రవటకాశ్చాత్రైవ వక్ష్యంతే|| 9||
Adhikarana paTolAdishodhanayogAH (10) · Śloka 10
పటోలవిశాలయోర్మూలం త్రిఫలా చ పృథక్ త్రిభాగోన త్రిశాణాః కటుకాత్రాయమాణే శాణాంశే శుంఠ్యాస్త్రిభాగోనః శాణః తదేతతత్ పలమైకధ్యం సలిలే విపాచ్య పాయయేత్| ఊర్ధ్వాధో విరిక్తశ్చ జీర్ణే జాంగలరసేనాశ్నీయాత్| ఏవమే తత్ షడ్రాత్రప్రయోగాత్పరం పిత్తకఫశోఫకుష్ఠదుష్టనాడీవ్రణా ర్శోభగందరగ్రహణీపాండుహలీమకకామిలావిషమజ్వరహృద్బ స్తివేదనాఘ్నం||10||
पटोलविशालयोर्मूलं त्रिफला च पृथक् त्रिभागोन त्रिशाणाः कटुकात्रायमाणे शाणांशे शुण्ठ्यास्त्रिभागोनः शाणः तदेततत् पलमैकध्यं सलिले विपाच्य पाययेत्| ऊर्ध्वाधो विरिक्तश्च जीर्णे जाङ्गलरसेनाश्नीयात्| एवमे तत् षड्रात्रप्रयोगात्परं पित्तकफशोफकुष्ठदुष्टनाडीव्रणा र्शोभगन्दरग्रहणीपाण्डुहलीमककामिलाविषमज्वरहृद्ब स्तिवेदनाघ्नम्||१०||
🔊 Audio coming soon
పటోలాద్యే పటోలమూలం విశాలామూలం హరీతక్యామలకవిభీతకానాం చ దలాని భవంతి| ఏషాం పంచానామశీతిర్ధానకాః| కటుకాత్రాయమాణే శాణాంశే ఇతి ద్వౌ శాణౌ ద్వాదశధానకాః| ఏవమేకీకృత్య ద్వినవతిధానకా భవంతి| శుంఠ్యాస్త్రిభాగోనః శాణ ఇతి చత్వారో ధానకాః పూర్వైః సహ షష్ణవతిర్భవతీతి లౌకికమపి పలం భవతి| ఏతత్ షడ్రాత్రోపయోగేన పరం పిత్తకఫోత్థానాం శోఫాదీనాం నాశనం| మానస్య చా నియమం భేషజకల్ప ఏవ వక్ష్యామః| నాడ్యా ఉపలక్షితో వ్రణో నాడీవ్రణః| విషమజ్వరాః సతతకాదయః| హృద్వేదనా బస్తివేదనా చ||10||
Adhikarana UrdhvAdhaHshodhanam (11) · Śloka 11
ఉభయతోనులోమనం వా బ్రాహ్మీస్వరససాధితం సర్పిః పిబేత్| ఆవర్తకీతులాం సలిలార్మణేఽష్టాంశశిష్టాం విపాచ్య తేన నిర్యూహేణ తన్మూలైశ్చ ఘృతప్రస్థం సాధయేత్| తతో మాత్రామేకాహా ంతరం పిబేత్| ఊర్ధ్వాధో విరిచ్యమానస్తృషితః| శీతలవ్రణమారనాలం జీర్ణస్నేహశ్చ తేనైవ కోద్రవౌదనమశ్నీయాత్| అనేన కుష్ఠశ్విత్రాపచీభగందరనాడీవ్రణాఖువిషాణి సిధ్యంతి| మేధ్యం చైతత్ పుంసవనం చ||11||
उभयतोनुलोमनं वा ब्राह्मीस्वरससाधितं सर्पिः पिबेत्| आवर्तकीतुलां सलिलार्मणेऽष्टांशशिष्टां विपाच्य तेन निर्यूहेण तन्मूलैश्च घृतप्रस्थं साधयेत्| ततो मात्रामेकाहा न्तरं पिबेत्| ऊर्ध्वाधो विरिच्यमानस्तृषितः| शीतलव्रणमारनालं जीर्णस्नेहश्च तेनैव कोद्रवौदनमश्नीयात्| अनेन कुष्ठश्वित्रापचीभगन्दरनाडीव्रणाखुविषाणि सिध्यन्ति| मेध्यं चैतत् पुंसवनं च||११||
🔊 Audio coming soon
అథవోభయానులోమనం వమనం విరేచనం చ సర్పిః పిబేత్| కిమిత్యాహ-బ్రాహ్మీస్వరససాధితం| ఆవర్తకీఘృతం సుబోధం| ఆవర్తకీ రక్తపుష్పా| మహాజాలినీ నామ చ వమనద్రవ్యం| అర్మణో ద్రోణః| పలశతాని పంచద్వాదశాధికాని| ఆవర్తక్యా ఏవ మూలాని కల్కపరిభాషయా| మాత్రామిత్యనియమో దోషాదివశాత్| సుబోధం| పుంసవనం స్త్రీణాం|| 11||
Adhikarana AsthApanAdishodhanAni (12) · Śloka 12
దాRవీపటోలబృహతీసేవ్యమదననింబకృతమాలఘనేంద్రయవైఃసస్నే హైరాస్థాపనం| ఏభిరేవ చ విపక్వః స్నేహోఽనువాసనార్హ స్యానువాసనం| దంతీమరిచఫణిర్జకార్దకకరంజబీజ పిప్పలీవిడంగసైంధవైరూర్ధ్వజత్రుగతే కుష్ఠే కృమిషు చ శిరో విరేకః| సూత్రస్థానోక్తో వైరేచనికధూమశ్చ||12||
दाऱ्वीपटोलबृहतीसेव्यमदननिम्बकृतमालघनेन्द्रयवैःसस्ने हैरास्थापनम्| एभिरेव च विपक्वः स्नेहोऽनुवासनार्ह स्यानुवासनम्| दन्तीमरिचफणिर्जकार्दककरञ्जबीज पिप्पलीविडङ्गसैन्धवैरूर्ध्वजत्रुगते कुष्ठे कृमिषु च शिरो विरेकः| सूत्रस्थानोक्तो वैरेचनिकधूमश्च||१२||
🔊 Audio coming soon
దార్వ్యాదిభిః క్వథితైశ్చ కల్కీకృతైశ్చ స్నేహయుక్తైరాస్థాపనం| ఏభిరేవ చ దార్వ్యాదిభిర్విపక్వః స్నేహః సూత్రోక్తప్రకారేణానువాసనార్హస్య సతోఽనువాసనం| జత్రోరూర్ధ్వగతే కుష్ఠే| క్రిమిషు చ జత్రోరూర్ధ్వం శిరస్థితే దంత్యాదిభిః కల్కాదియుక్తైః శిరోవిరేకః| తథా సూత్రస్థానే ధూమవిధౌ యో వైరేచనికో ధూమోక్తః సోఽపి యోజ్యః| తస్య చ ద్రవ్యాణి శోధనాదిగణసంగ్రహణే శిరోవిరేచనద్రవ్యాణి గంధద్రవ్యాణి చేత్యాది పఠితాని|| 12||
Adhikarana shamanauShadhopayogAvasthAH (13) · Śloka 13
తతః సర్వతో విశుద్ధస్యాంతర్బహిఃశమనాని ప్రయుంజీత||13||
ततः सर्वतो विशुद्धस्यान्तर्बहिःशमनानि प्रयुञ्जीत||१३||
🔊 Audio coming soon
తతః సర్వత ఊర్ధ్వమధః శిరసి చ విశుద్ధస్య శమనాన్యంతర్బహిశ్చ ప్రయుంజీత| బహిరిత్యాలేపాదిభిః|| 13||
Adhikarana rasAyanAgryo yogarAjaH (14) · Śloka 14
ఖదిరకదరతినిశాసనశిరీషశింశపాశాకసర్జార్జునజంబూ కరవీరధవామలకీముష్కకాక్షికబదరీవంజులనింబపటో లాంకోలబలాబిల్వకుటజకటభీపారిభద్రసహచరగృధ్రనఖీ వరణవర్ధమానార్కశోభంజనాటరూషకశతావరీశ్వదంష్ట్రాహిమా రాశ్వకర్ణశ్రీపర్ణీస్వయంగుప్తాగ్నిమంథేంద్రవారుణీకాకోదుంబ రికామేషశృంగీటుంటుకగుడూచీవర్షాభూవాయసీబృహతీద్వయరోహి ణిమూర్వాశారంగీష్ఠాములాని చ శకలయిత్వా పృథక్ త్రింశత్ప లికాని సంక్షుద్య మహతి కటాహేఽష్టగుణేనాంభసా క్వాథయేత్| అష్టభాగశేషం నిర్యూహమవతార్య పరిస్రావ్య చ తస్మిన్ సర్పిషః పలశతత్రయం విపచేదీషదవశేషకషాయే చ విదలీకృతా రుష్కరసహస్రత్రయమత్రావాప్య పునః పాచయేద్విగతస్వరసాన్య రుష్కరాణ్యపాస్య తస్మిన్ స్నేహే సుచూర్ణితాని ప్రక్షిపేత్| వ్యాధిఘాతవ్యోషనాకులీమార్కవార్కకాకాదనీతగరకటు కాకుష్ఠబిల్వహింగచిత్రకాతివిషాముస్తేంద్రయవేంద్ర వారుణీరుప్యమలలోహరజోలోహకాంతరసాంజనాభ్రశుకనా సాదేవదాలీత్రిఫలాలాంగలికీవిశాలాకుంభనికుంభవ చావారాహీమహాద్రుమకోశాతకీప్రపున్నాటసోమపర్ణీనలికా ద్వయపటోలీజాతీపల్లవతాప్యకారవేల్లకూలికాకందక సప్తచ్ఛదశారంగాష్టోత్పలసారివాగుగ్గులుశిలాజతుమూర్వాకుస్తు ంబరీజీవకద్వయపాఠేందురేఖావజ్రకందహరిద్రాద్వయలవణపంచ కాని ప్రత్యేకం త్రిపలికాని శృంగీవిషపలం చైకం తతో దర్వ్యా సమాంతాదాఘట్య సుగుప్తం భూమౌ ధాన్యే వా మాసం నిఖనేత్| అథ కృతసంశుద్ధిస్వస్త్యయనః కుష్ఠీ ప్రాతస్తతో మాత్రా ముపయుంజీత| జీర్ణే చ యథేష్టమాహారం తేనాస్య పూర్వమంగాని తుద్యంతే భిద్యంతే శూయంతే స్ఫురంతి స్ఫుటంతి చ| తతః సప్త రాత్రాత్పునః స్వస్థీభవతి| అపి చ- యోగరామజవలిహ్య సమస్తం సంజ్ఞయైవ కథితోత్తమశక్తిం| హంతి కుష్ఠమతిపాతితగాత్రం స్నాయుజాలపరిశేషమశేషం| శ్వాసాగ్నిసాదారుచికాసయక్ష్మగుల్మాఢ్యవాతగ్రహణీప్రమేహాన్| శోఫం కృమీన్ పాండుగదం జ్వరాంశ్చ నివర్తయత్యేష రసాయనాగ్ర్యః||14||
खदिरकदरतिनिशासनशिरीषशिंशपाशाकसर्जार्जुनजम्बू करवीरधवामलकीमुष्ककाक्षिकबदरीवञ्जुलनिम्बपटो लाङ्कोलबलाबिल्वकुटजकटभीपारिभद्रसहचरगृध्रनखी वरणवर्धमानार्कशोभञ्जनाटरूषकशतावरीश्वदंष्ट्राहिमा राश्वकर्णश्रीपर्णीस्वयङ्गुप्ताग्निमन्थेन्द्रवारुणीकाकोदुम्ब रिकामेषशृङ्गीटुण्टुकगुडूचीवर्षाभूवायसीबृहतीद्वयरोहि णिमूर्वाशार्ङ्गीष्ठामुलानि च शकलयित्वा पृथक् त्रिंशत्प लिकानि संक्षुद्य महति कटाहेऽष्टगुणेनाम्भसा क्वाथयेत्| अष्टभागशेषं निर्यूहमवतार्य परिस्राव्य च तस्मिन् सर्पिषः पलशतत्रयं विपचेदीषदवशेषकषाये च विदलीकृता रुष्करसहस्रत्रयमत्रावाप्य पुनः पाचयेद्विगतस्वरसान्य रुष्कराण्यपास्य तस्मिन् स्नेहे सुचूर्णितानि प्रक्षिपेत्| व्याधिघातव्योषनाकुलीमार्कवार्ककाकादनीतगरकटु काकुष्ठबिल्वहिङ्गचित्रकातिविषामुस्तेन्द्रयवेन्द्र वारुणीरुप्यमललोहरजोलोहकान्तरसाञ्जनाभ्रशुकना सादेवदालीत्रिफलालाङ्गलिकीविशालाकुम्भनिकुम्भव चावाराहीमहाद्रुमकोशातकीप्रपुन्नाटसोमपर्णीनलिका द्वयपटोलीजातीपल्लवताप्यकारवेल्लकूलिकाकन्दक सप्तच्छदशार्ङ्गाष्टोत्पलसारिवागुग्गुलुशिलाजतुमूर्वाकुस्तु म्बरीजीवकद्वयपाठेन्दुरेखावज्रकन्दहरिद्राद्वयलवणपञ्च कानि प्रत्येकं त्रिपलिकानि शृङ्गीविषपलं चैकं ततो दर्व्या समान्तादाघट्य सुगुप्तं भूमौ धान्ये वा मासं निखनेत्| अथ कृतसंशुद्धिस्वस्त्ययनः कुष्ठी प्रातस्ततो मात्रा मुपयुञ्जीत| जीर्णे च यथेष्टमाहारं तेनास्य पूर्वमङ्गानि तुद्यन्ते भिद्यन्ते शूयन्ते स्फुरन्ति स्फुटन्ति च| ततः सप्त रात्रात्पुनः स्वस्थीभवति| अपि च- योगरामजवलिह्य समस्तं संज्ञयैव कथितोत्तमशक्तिम्| हन्ति कुष्ठमतिपातितगात्रं स्नायुजालपरिशेषमशेषम्| श्वासाग्निसादारुचिकासयक्ष्मगुल्माढ्यवातग्रहणीप्रमेहान्| शोफं कृमीन् पाण्डुगदं ज्वरांश्च निवर्तयत्येष रसायनाग्र्यः||१४||
🔊 Audio coming soon
ఖదిరేత్యాదినా శమనప్రయోగః| ఖదిరాదిభిర్యోగరాజో రసాయనాగ్ర్యః| తత్ర ఖదిరాదీనాం మధుకాంతానాం సాద్రోఽశుష్కః సారః| కృతమాలాదీనాం శారంగాష్ఠాంతానాం మూలాని ప్రత్యేకం త్రింశత్పలాని| సర్వేభ్యోఽష్టగుణం జలం| తస్యాష్స్టభాగశేషస్యావతరణం| తత్ర చ సర్పిషః పలశతత్రయం ప్రక్షిప్య పచేత్| తత్ర చ విపచ్యమానే సర్పిషి సర్వం కషాయం యావన్న పరిక్షీయతే తావదరుష్కరాణాం సహస్రత్రయం విదలీకృతమవపాటితమావప్యైతత్ సర్పిః పునః పక్తవ్యం| తేన చ సాధనేన నీరసాన్యరుష్కరాణి భృష్ట్వా తతః స్నేహాదుద్ధృత్య తాని విగతాస్థీని చ సంచూర్ణ్య స్నేహ ఏవ ప్రక్షిపేత్| వ్యాధిఘాతాదీని ప్రత్యేకం త్రిపలాని ప్రక్షిపేత్| శృంగివిషస్య పలం| ఖదిరం ఖాదిరం| కదరః శ్వేతసారః| తినిశః స్పందనం| అసనం బీజకం| శిరీషః ప్రసిద్ధః| శాకం ఖరదారు ఖరచ్ఛదం| సర్జాహ్వః శ్రీభరః| సాలరసో నిర్యాస ఏవ| అర్జునః కకుభః| ముష్కో మోక్షకః| కాశ్మీరేషు పురుంతుకః| అసికః రజనకః| వంజులః వేతసః| దీర్ఘపత్రః ప్రసిద్ధః| కృతమాలో నక్తమాలః| నిచులో వేతసభేదః| (ని) 'అంకోటోంకోలకో రేచీ నిర్దిష్టో దీర్ఘకీలకః|' కుటజో వత్సకః| కటభిర్జ్యోతిష్మతీ| పారిభద్రకో నింబః| కంటకకింశుకశ్చ| గృధ్రనఖీ తిందుకీ| వరణస్తమాలః శ్వేతపుష్పః| వర్ధమాన ఏరండః| శ్వదంష్ట్రా గోక్షురకః| అహిమారః అరిమేదః| శ్రీపర్ణీ కాశ్మరీ| స్వయంగుప్తా కండూకరీ| అగ్నిమంథః తక్కారీ| ఇంద్రవారుణీ ఏంద్రీ ప్రసిద్ధా| కాకోదుంబరికా ఫల్గుః| మేషశృంగీ అజశృంగీ| టుంటుకో మయూరజంఘః| వాయసీ కాకమాచీ| రోహిణీ కటుకా| మూర్వా కిరాతతిక్తా| శారంగాష్ఠా అంగారవల్లికా| అరుష్కరాణి భల్లాతకాని| వ్యాధిఘాతః ఆరగ్వధః| నాకులీ సర్పసుగంధా| మార్కవః భృంగరాజః| కాకాదనీ కాకపీలుకా| కరండిశ్చిరండికా చ| తగరం నతం| రూప్యస్య మలం తథోక్తం లోహరజః శస్త్రచూర్ణం| లోహకాంతః అయస్కాంతః| రసాంజనం తార్క్ష్యశైలం| అభ్రం అభ్రకం| శుకనాసా స్యోనాకః| దేవదాలీ జీమూతకః| గరాగరీ వమనద్రవ్యం| లాంగలీ విశల్యా గర్భపాతనీ| విశాలా గవాక్షీ| కుంభో ద్రవంతీ నికుంభో దంతీ| వారాహీ (ని) 'గృష్టిర్విష్వక్సేనకాంతా వారాహీ వరమాలినీ| మాధవీ సౌకరీ కార్ష్ణి కాలందీ గృష్టికాపరా||' మహాద్రుమః రాజజంబుకః| కోశాతకీ ధామర్గవః| ప్రపున్నాటకశ్చక్రమర్దః| సోమపర్ణీ (ని) 'ఉచ్చటా సోమపర్ణీ చ ప్రచలాతలతా తథా|' నలికాద్వయం మాంసీద్వయం| జాతిపల్లవం జాతిపత్రం| తాప్యం వట్టమాక్షికం| కారవేల్లీ ప్రసిద్ధా| కూలికాకందకం కర్కోటకం| కుస్తుంబరీ ఆద్రికా| జీవకద్వయం జీవంతీ జీవనీకం చ| ఇందులేఖా సోమరాజీ| వజ్రకందం సుధా| అథేత్యానంతర్యే| సంశుద్ధిర్వమనాదినా స్వస్త్యయనం దేవపూజాదీరితం| సమస్తం యోగరాజమాహ-సంజ్ఞయా నామ్నా కథితా ఉత్తమాశక్తిర్యస్య తథావిధం| ఆశ్చర్యసంజ్ఞమిత్యర్థః| కుష్ఠం కింభూతమిత్యాహ-అతిపాతితగాత్రం| తథా స్నాయుజాలమేవ పరిశేషం||14||
Adhikarana triphalAdisaktucUrNam (15) · Śloka 15
త్రిఫలాదశమూలమూర్వాముస్తసప్తచ్ఛదదారునింబత్వగ్గవాక్షీచిత్ర కమంజిష్ఠావ్యోషచూర్ణం నవగుణైః సక్తుభిర్యుక్తం సక్షౌద్రం శీలయేత్||15||
त्रिफलादशमूलमूर्वामुस्तसप्तच्छददारुनिम्बत्वग्गवाक्षीचित्र कमञ्जिष्ठाव्योषचूर्णं नवगुणैः सक्तुभिर्युक्तं सक्षौद्रं शीलयेत्||१५||
🔊 Audio coming soon
త్రిఫలాదీనాం చూర్ణం సర్వతో నవగుణైః సక్తుభిర్యుక్తం సక్షౌద్రం శీలయేత్|| 15||
Adhikarana yavasaktuvisheShaH (16) · Śloka 16
అథవా క్షుణ్ణాన్ యవన్ నిస్తుషాన్ రాత్రౌ గోమూత్రపర్యుషితా నహ్ని కిలింజే శోషయేదేవం సప్తాహం భావయేచ్ఛోషయేచ్చ| తతస్తాన్ సక్తూన్ కృత్వా భల్లాతకప్రపుపన్నాటావల్గుజ చిత్రకవిడంగముస్తచూర్ణం చతుర్భాగయుక్తానసనాదికషాయేణ పాయయేత్||16||
अथवा क्षुण्णान् यवन् निस्तुषान् रात्रौ गोमूत्रपर्युषिता नह्नि किलिञ्जे शोषयेदेवं सप्ताहं भावयेच्छोषयेच्च| ततस्तान् सक्तून् कृत्वा भल्लातकप्रपुपन्नाटावल्गुज चित्रकविडङ्गमुस्तचूर्णं चतुर्भागयुक्तानसनादिकषायेण पाययेत्||१६||
🔊 Audio coming soon
అథవా ముసలేన క్షుణ్ణాన్ యవాన్ రాత్రిమేకాం గోమూత్రేణ వాసయేత్| తతోఽహ్ని కిలింజే తు శోషయేత్| పునా రాత్రౌ గోమూత్రే వాసయేత్| పునరహని శోషయేదేవం సప్తరాత్రం భావయేచ్ఛోషయేచ్చ| తతస్తైర్యవైః సక్తూన్ కృత్వా తాన్ సక్తూన్ భల్లాతకాదిచూర్ణేన చతుర్భాగేన యుక్తాసనాదిగణకషాయేణ పాయయేత్|| 16||
Adhikarana manthayAvakAdikalpanA (17) · Śloka 17
ఏవమసనాదిక్వాథపీతానామారగ్వధాదికషాయపీతానాం వా గోజీర్ణకానాం వా యవానాం సక్తూనరుష్కరాగ్నిమంథచూర్ణమి శ్రాన్ ఖదిరాసనసారరోహితకగుడూచీనామన్యతమస్య కషా యేణ దాడిమామ్లవేతసామ్లేన సైంధవలవణేన సితామధు మధురేణాలోడ్య పాయయేత్| ఏష సర్వమంథకల్పః| యావకాంశ్చ భక్ష్యానపూపపూర్ణకోశశష్కులీప్రభృతీన్ కుర్యాత్| యవవచ్చ గోధూమైః||17||
एवमसनादिक्वाथपीतानामारग्वधादिकषायपीतानां वा गोजीर्णकानां वा यवानां सक्तूनरुष्कराग्निमन्थचूर्णमि श्रान् खदिरासनसाररोहितकगुडूचीनामन्यतमस्य कषा येण दाडिमाम्लवेतसाम्लेन सैन्धवलवणेन सितामधु मधुरेणालोड्य पाययेत्| एष सर्वमन्थकल्पः| यावकांश्च भक्ष्यानपूपपूर्णकोशशष्कुलीप्रभृतीन् कुर्यात्| यववच्च गोधूमैः||१७||
🔊 Audio coming soon
ఏవమిత్యనేన సప్తాహవాసనశోషణాదసనాదిక్వాథపీతానాం వా ఆరగ్వధాదిపీతానాం వా యవానాం సక్తూనరుష్కరాగ్నిమంథయోశ్చూర్ణేన మిశ్రాన్ ఖదిరసారాదీనామన్యతమస్య దాడిమామ్లవేతసామ్లేన సైంధవేన లవణేన సితామధుభ్యాం మధురేవ కషాయేణాలోడ్య పాయయేత్| అసనాదీనాం క్వాథః పీతో యైర్యవైస్తే యథోక్తాః| గోముత్రవదసనాదినా వారగ్వధాదినా వా భావితా ఇత్యర్థః| గోజీర్ణకా యే యవా భుక్తా గోమయేన సహ నిర్గతాః| (ని) 'పారిజాతస్తు రోహితః ప్లీహఘ్నో రక్తపుష్పకః|' సర్వేషాం చ మంథానామయమేవ దాడిమాదినామ్లాదియోజనా కల్పః| సుబోధం| అనంతరోక్తయవవిధానవత్ గోధూమైరపి|| 17||
Adhikarana surAvisheShaH (18) · Śloka 18
సురాం కల్పయేత్ పలాశక్షారభావితశాలితండులపిష్టేన క్షారోదకేనైవ స్వేదితేన ప్రియంగుజపిప్పలీచిత్రకకేషుకై లవాలుకపరిపేలవలోధ్రమరిచవిడంగచూర్ణమిశ్రేణ నవే చైనాం భాజనే జతుసృతే క్షౌద్రపిప్పలీలిప్తే స్థాపయేత్| తతో గంధ రసోపపన్నాం కుష్ఠినే పాతుం దద్యాత్||18||
सुरां कल्पयेत् पलाशक्षारभावितशालितण्डुलपिष्टेन क्षारोदकेनैव स्वेदितेन प्रियङ्गुजपिप्पलीचित्रककेषुकै लवालुकपरिपेलवलोध्रमरिचविडङ्गचूर्णमिश्रेण नवे चैनां भाजने जतुसृते क्षौद्रपिप्पलीलिप्ते स्थापयेत्| ततो गन्ध रसोपपन्नां कुष्ठिने पातुं दद्यात्||१८||
🔊 Audio coming soon
సురాం కల్పయేత్ కథమిత్యాహ-పలాశేత్యాది| పలాశవృక్షక్షారేణ భావితానాం శాలితండులానాం పిష్టేన క్షారోదకస్వేదితేన ప్రియఙ్వాదిచూర్ణమిశ్రేణేతి| సుబోధం| ఏనామితి సురాం|| 18||
Adhikarana khadirAdisurAkalpaH (19) · Śloka 19
ఖదిరశింశపాసారముత్తమకారణీం బ్రాహ్మీం కోశవతీం చ కషాయకల్పేన విపచేత్| తేన క్వాథేన తండులాన్ భావ యేత్| అభిషుణుయాచ్చ పూర్వవత్||19||
खदिरशिंशपासारमुत्तमकारणीं ब्राह्मीं कोशवतीं च कषायकल्पेन विपचेत्| तेन क्वाथेन तण्डुलान् भाव येत्| अभिषुणुयाच्च पूर्ववत्||१९||
🔊 Audio coming soon
ఖదిరాదీన్ కషాయకల్పేనేతి| షోడశగుణేనాంభసా చతుర్భాగశేషేణ పచేత్| సుబోధం| ఉత్తమకారణీ కరంభా| కోశవతీ ఘంటోలీ||19||
Adhikarana trivRutAdyayaskRutiH (20) · Śloka 20
త్రివృచ్ఛ్యామాగ్నిమంథసప్తలాకేబుకశంఖినీతిల్వకత్రి ఫలాపలాశశింశపానాం రసమాదాయ పలాశద్రోణ్యామభ్య సిచ్య ఖదిరాంగారతప్తమయఃపిండమేకవింశతివారాన్నిర్వాప్య తతస్తం రసమాసిచ్య స్థాల్యాం గోమయాగ్నినా సాధయేత్| సిధ్యతి చావపేత్| పిప్పలీచూర్ణస్య భాగం ద్వౌ మధునస్తా వదుద్ధృతస్య తతశ్చతుర్భాగావశిష్టేఽవతీర్ణే భూయోఽగ్నితప్త మయఃపిండం తస్మిన్ ప్రక్షిపేత్| ప్రశాంతం చ లోహపాత్రే సుగుప్తం నిదధ్యాత్| స్థూలం కర్శయతి| శోఫముపహంతి| సన్నమగ్ని ముద్ధరతి| విశేషేణ రాజయక్ష్మిణాముపదిశ్యతే| వర్షశతా యుశ్చైనాముపయుజ్య పురుషో భవతి||20||
त्रिवृच्छ्यामाग्निमन्थसप्तलाकेबुकशङ्खिनीतिल्वकत्रि फलापलाशशिंशपानां रसमादाय पलाशद्रोण्यामभ्य सिच्य खदिराङ्गारतप्तमयःपिण्डमेकविंशतिवारान्निर्वाप्य ततस्तं रसमासिच्य स्थाल्यां गोमयाग्निना साधयेत्| सिध्यति चावपेत्| पिप्पलीचूर्णस्य भागं द्वौ मधुनस्ता वदुद्धृतस्य ततश्चतुर्भागावशिष्टेऽवतीर्णे भूयोऽग्नितप्त मयःपिण्डं तस्मिन् प्रक्षिपेत्| प्रशान्तं च लोहपात्रे सुगुप्तं निदध्यात्| स्थूलं कर्शयति| शोफमुपहन्ति| सन्नमग्नि मुद्धरति| विशेषेण राजयक्ष्मिणामुपदिश्यते| वर्षशता युश्चैनामुपयुज्य पुरुषो भवति||२०||
🔊 Audio coming soon
త్రివృదాదీనాం రసం క్వాథం గృహీత్వా పలాశమయ్యాం ద్రోణ్యామాసించేత్| ఆసిచ్య చాయఃపిండం తప్తమేకవింశతివారాన్ నిర్వాప్య తదవగాహే నాగ్నిరహితం కృత్వా తం పలాశద్రోణీరస్మ్ స్థాల్యాం సాధయేత్ గోమయాగ్నినా| సిధ్యతి చ రసే పిప్పల్యాదికమావపేత్| యావతా ఘనత్వం భవతి తావదితి| మధుసమో ఘృతస్య భాగః| సుబోధం| ప్రశాంతం నిర్వృతం తప్తలోహపిండక్షోదం| సుబోధం| ఏష యోగో నామ్నాఽయస్కృతిః| అరుణం మూలం త్రివృత్| శమారుణం శ్యామా| సప్తలా సాతలా| కేబుకం ప్రసిద్ధం మధ్యదేశే| (ని) 'వితిక్తా స్యాచ్ఛంఖినీ తు దృఢపాదా విసర్పిణీ| తిక్తలా చాక్షిపీడాఖ్యా విశ్వా వేత్రా యమేశ్వరా|| 20||
Adhikarana asanAdyayaskRutiH (21) · Śloka 21
అసనాదిక్వాథమాసిచ్య పలాశద్రాణ్యామయోఘనైస్తప్తైః సంయోజ్య నిర్వాప్య చ కృతసంస్కారే కలశే ప్రక్షిప్య వత్సకాదిం ప్రతివాప్య క్షౌద్రం చ సుగుప్తం మాసం నిధాయోపయుంజీత||21||
असनादिक्वाथमासिच्य पलाशद्राण्यामयोघनैस्तप्तैः संयोज्य निर्वाप्य च कृतसंस्कारे कलशे प्रक्षिप्य वत्सकादिं प्रतिवाप्य क्षौद्रं च सुगुप्तं मासं निधायोपयुञ्जीत||२१||
🔊 Audio coming soon
అసనాదీత్యాదినా అపరా త్రివ్రుదాదివదయస్కృతిః| క్లశే దోషానురూపైరౌషధైర్లేపరూపాదినా కృతసంస్కారే తం క్వాథం ప్రక్షిప్య తత్ర చ వత్సకాదిచూర్ణం మాక్షికం చ ప్రతివాప్య మాసం నిధాపయేత్| మాసాదూర్ధ్వముపయుంజీత|| 21||
Adhikarana aparAH ayaskRutayaH (22) · Śloka 22
ఏవం న్యగ్రోధాదిష్వారగ్వధాదిషు చాయస్కృతిం విదధ్యాత్| ఖదిరసురదారుసారక్వాథప్రస్థం క్షౌద్రప్రస్థం మత్స్యండికాప్రస్థం లోహచూర్ణార్ద్ధప్రస్థం త్రిఫలాచతుర్జాతకమరిచాని చ కార్షికాణి ప్రక్షిప్యాయసే భాండే మాసస్థితం తదుపయోజయేత్||22||
एवं न्यग्रोधादिष्वारग्वधादिषु चायस्कृतिं विदध्यात्| खदिरसुरदारुसारक्वाथप्रस्थं क्षौद्रप्रस्थं मत्स्यण्डिकाप्रस्थं लोहचूर्णार्द्धप्रस्थं त्रिफलाचतुर्जातकमरिचानि च कार्षिकाणि प्रक्षिप्यायसे भाण्डे मासस्थितं तदुपयोजयेत्||२२||
🔊 Audio coming soon
ఏవమిత్యసనాదివత్ న్యగ్రోధాదినారగ్వధాదినా చాయస్కృతిం కుర్యాత్| సర్వత్ర చ వత్సకాదిక్షౌద్రం చ ప్రతివాపః| ఖదిరసారదారుణోః క్వాథస్య మాత్రా శేషద్రవ్యవ్యాప్తియోగ్యా| త్రిఫలాచతుర్జాతయోః పృథగ్ద్రవ్యం|| 22||
Adhikarana rasAyanaprayogAH (23) · Śloka 23
రసాయనప్రయోగేణ చ లోహతులాం తువరకాస్థీని భల్లా తకాన్యలంబుసామవల్గుజం గుగ్గులుమర్శోవిహితవిధానేన వా చిత్రకమితి||23||
रसायनप्रयोगेण च लोहतुलां तुवरकास्थीनि भल्ला तकान्यलम्बुसामवल्गुजं गुग्गुलुमर्शोविहितविधानेन वा चित्रकमिति||२३||
🔊 Audio coming soon
రసాయనప్రయోగవిహితవిధానేన పృథగ్లోహచూర్ణాదీని యోజయేత్| అర్శశ్చికిత్సితవిధానేన వా చిత్రకం| తువరాణాం పశ్చిమోదధితశ్చ ప్రసిద్ధానాం ఫలవిశేషాణామస్థీని మజ్జానః| అలంబుసా మదయంతికా| అవల్గుజా సోమరాజీ|| 23||
Adhikarana manthAdyupayogopadeshaH (24) · Śloka 24
భవతి చాత్ర- కిలాసకుష్ఠగ్రహణీప్రమేహస్థూలత్వదుర్నామభగందరేషు| పాండుత్వశూనత్వకఫామయేషు మంథాదియోగాన్ విదధీత ధీమాన్||24||
भवति चात्र- किलासकुष्ठग्रहणीप्रमेहस्थूलत्वदुर्नामभगन्दरेषु| पाण्डुत्वशूनत्वकफामयेषु मन्थादियोगान् विदधीत धीमान्||२४||
🔊 Audio coming soon
గతానుగతికా| ధీమాన్ సుబుద్ధిః కిలాసాదిష్వనంతరోక్తాంస్తర్పణాదీన్యుంజీత| కిలాసం శ్విత్రం| కఫామయాః సర్వే శ్లేష్మవ్యాధయః||24||
Adhikarana pathyApathyam (25) · Śloka 25
శాలయో యవగోధూమకోరదూషాః ప్రియంగవః| ముద్గా మసూరాస్తువరీ తిక్తశాకాని జాంగలం| త్రిఫలారుష్కరారిష్కరారిష్టక్షౌద్రయోజితభావితం| ధాత్రీఖదిరనింబాంబురసం ముద్గపటోలజం| మద్యాన్యౌషధగర్భాణి మథితం చేందురాజిమత్| అన్నపానం హితం కుష్ఠే న త్వమ్లలవణోషణం| దధిదుగ్ధగుడానూపతిలమాషాంస్యజేత్తరాం||25||
शालयो यवगोधूमकोरदूषाः प्रियङ्गवः| मुद्गा मसूरास्तुवरी तिक्तशाकानि जाङ्गलम्| त्रिफलारुष्करारिष्करारिष्टक्षौद्रयोजितभावितम्| धात्रीखदिरनिम्बाम्बुरसं मुद्गपटोलजम्| मद्यान्यौषधगर्भाणि मथितं चेन्दुराजिमत्| अन्नपानं हितं कुष्ठे न त्वम्ललवणोषणम्| दधिदुग्धगुडानूपतिलमाषांस्यजेत्तराम्||२५||
🔊 Audio coming soon
శాలయ ఇత్యాదినా సర్వకుష్ఠహితమన్నపానముచ్యతే| జాంగలం మాంసం| సర్వం చ త్రిఫలాదిభావితం తైరేవ సంయోజితం| అరిష్టో నింబః| పానం ధాన్యాద్యంబు| ధాత్రీ ఆమలకం| ముద్గైః సపటోలై రసో యూషః| తాని మద్యాని యేషాం కుష్ఠహితాన్యౌషధాని గర్భే| మథితం తక్రం ఇందురాజిమత్ సోమరాజియుక్తం| ఏవంవిధమన్నపానం కుష్ఠే హితం| న త్వమ్లాదిగుణమన్నపానం హితం| దధ్యాదికంచ కుష్ఠీ నితరాం త్యజేత్సుతరా జహ్యాత్|| 25||
Adhikarana nimbAriShTaH (26) · Śloka 26
తులార్ధం నింబపంచాంగ్యాస్తథా ఖదిరసారతః| హరీతకీదలతులాం భల్లాతకతులాం దశ| కృష్ణావిడంగకుడవావైకధ్యం విపచేజ్జలే| కషాయం తం పరిస్రావ్య నిదధ్యాత్తామ్రభాజనే| షణ్మాసతః పిబేత్కుష్ఠకృమిమేహైర్విముచ్యతే| నింబారిష్ట ఇతి ఖ్యాతో వరుణేనైష నిర్మితః||26||
तुलार्धं निम्बपञ्चाङ्ग्यास्तथा खदिरसारतः| हरीतकीदलतुलां भल्लातकतुलां दश| कृष्णाविडङ्गकुडवावैकध्यं विपचेज्जले| कषायं तं परिस्राव्य निदध्यात्ताम्रभाजने| षण्मासतः पिबेत्कुष्ठकृमिमेहैर्विमुच्यते| निम्बारिष्ट इति ख्यातो वरुणेनैष निर्मितः||२६||
🔊 Audio coming soon
తులార్ధమిత్యాదినా నింబారిష్టః| నింబస్య పంచాంగీ పంచానామంగానాం సమాహారః మూలం సారం త్వక్ పత్రం ఫలం చేతి దశపలాంశాని| తథేతి తులార్ధం| ఏవం విడంగుకుడవాంతం క్వాథపరిభాషయా జలే విపచేత్| సుబోధం|| 26||
Adhikarana mANibhadraguDaH (27) · Śloka 27
విడంగసారామలకాభయానాం పలం పలం త్రీణి పలాని కుంభాత్| గుడస్య చ ద్వాదశమాసమేష జితాత్మనా హంత్యుపయుజ్యమానః| కుష్ఠశ్విత్రశ్వాసకాసోదరార్శో మేహప్లీహగ్రంథిరుగ్జంతుగుల్మాన్| సిద్ధం యోగం ప్రాహ యక్షో ముముక్షో ర్భిక్షోః ప్రాణాన్ మాణిభద్రః కిలేమం||27||
विडङ्गसारामलकाभयानां पलं पलं त्रीणि पलानि कुम्भात्| गुडस्य च द्वादशमासमेष जितात्मना हन्त्युपयुज्यमानः| कुष्ठश्वित्रश्वासकासोदरार्शो मेहप्लीहग्रन्थिरुग्जन्तुगुल्मान्| सिद्धं योगं प्राह यक्षो मुमुक्षो र्भिक्षोः प्राणान् माणिभद्रः किलेमम्||२७||
🔊 Audio coming soon
విడంగసారాదీనాం ప్రత్యేకం పలం| విడంగసారో విడంగమజ్జా| కుంభాత్ త్రివృతాయాః త్రీణి పలాని| గుడస్య ద్వాదశ పలాని| మాసశబ్దోపాదానాత్ ప్రత్యహమస్యోద్యోగాద్వరాటి కాత్రయోపహితనవధానకాన్వితమర్ధపలమభ్యవహరణీయమితి ప్రాప్తం| వరాటికా గుంజా| జంతవః క్రిమయః| మాణిభద్రాఖ్యో యక్షః భిక్షోః ప్రాణాన్ ముముక్షోః ఇమం సిద్ధం యోగం ప్రాణకరం ప్రాహ జగాదేత్యర్థః| అత్ర భూతకాలే ప్రాహేతి| కిలేత్యాగమికత్వం సూచయతి| అన్యే త్వేవం వర్ణయంతిగుడస్య షడ్ద్వాదశపలానీతి తథా గృహీతే చూర్ణాత్ త్రిగుణం గుడం స్యాత్| ఏవమేవ తాలీసవటకాదావపి ప్రసిద్ధం| తస్మాద్యత్ర గుడస్య ప్రమాణమనుక్తం తత్ర చూర్ణాత్ త్రిగుణం గుడం గ్రాహ్యం| ఏవం కృతేఽప్యగ్నిమాంద్యం న స్యాత్| తదుక్తం సూత్రే-'గుడః కర్త్తాగ్నిసాదస్య సహ న త్వభయాదిరీతి|| 27||
Adhikarana kaTukAdinavakaShAyaH (28) · Śloka 18
కటుకాపటోలమూలోత్తమా వచానింబరాత్రిమంజిష్ఠానాం| సంశీలితః కషాయ స్త్వగామయాన్ శ్లేష్మపిత్తబహులాన్ హంతి||18||
कटुकापटोलमूलोत्तमा वचानिम्बरात्रिमञ्जिष्ठानाम्| संशीलितः कषाय स्त्वगामयान् श्लेष्मपित्तबहुलान् हन्ति||१८||
🔊 Audio coming soon
కటుకాదినవకషాయః సంశీలితః శ్లేష్మపిత్తభూయిష్ఠాంస్త్వగామయాన్ హంతి|| 28||
Adhikarana snehayogAH (29) · Śloka 29
వాతోత్తరాంస్తు సర్పిర్విపాచితం క్వథితకల్కితైశ్చ కటుకాద్యైః| ఖదిరారిష్టగుడూచీసురతరు దార్వీశ్చ కల్పయేత్ పృథగేవం||29||
वातोत्तरांस्तु सर्पिर्विपाचितं क्वथितकल्कितैश्च कटुकाद्यैः| खदिरारिष्टगुडूचीसुरतरु दार्वीश्च कल्पयेत् पृथगेवम्||२९||
🔊 Audio coming soon
ఏవం కటుకాదిభిః క్వాథితకల్కితైశ్చ స్నేహపాకపరిభాషయా విపాచితం సర్పిర్వాతోత్తరాంస్త్వగామయాన్ హంతి| ఖాదిరాదిభిః పృథక్ ప్రత్యేకం సర్పిర్వికల్పయేత్| ఏవమితి క్వాథకల్కవిధానేన| విషయశ్చాత్ర గుణైర్వికల్ప్యః|| 29||
Adhikarana khadirasya shItakaShAyaH (30) · Śloka 30
శీతః కషాయః ఖదిరస్య పీతః సక్షౌద్రతార్క్ష్యో హరతి ప్రసహ్య| త్వక్కంఠరోగాపచిగుల్మమేహాన్ బలాహకాన్ వాయురివ ప్రచండః||30||
शीतः कषायः खदिरस्य पीतः सक्षौद्रतार्क्ष्यो हरति प्रसह्य| त्वक्कण्ठरोगापचिगुल्ममेहान् बलाहकान् वायुरिव प्रचण्डः||३०||
🔊 Audio coming soon
ఖదిరస్య శీతః కషాయం సక్షౌద్రతార్క్ష్యః పీతస్త్వగ్రోగాదీన్ ప్రసహ్యాపాక్రమ్య హరతి| యథా ప్రచండో వేగవాన్ వాయుర్వలాహకానభ్రాణీ ప్రసహ్య హరతి| తాRక్ష్యం రసాంజనం|| 30||
Adhikarana khadirakaShAyaH (31) · Śloka 31
సర్పిర్మధుభ్యాం త్రిఫలారసేన విడంగకల్కేన చ సంప్రయుక్తః| కుష్ఠం కషాయః ఖదిరస్య హంతి తిష్ఠన్ కషాయం మనసీవ ధర్మః||31||
सर्पिर्मधुभ्यां त्रिफलारसेन विडङ्गकल्केन च सम्प्रयुक्तः| कुष्ठं कषायः खदिरस्य हन्ति तिष्ठन् कषायं मनसीव धर्मः||३१||
🔊 Audio coming soon
సర్పిర్మధ్వాద్యన్యతమేన యుక్తః ఖదిరస్య కషాయః కుష్ఠం హంతి| యథాధర్మః సమ్యక్ ప్రయుక్తో మనసి తిష్ఠన్ కషాయం రాగాదిరూపం మలం హంతి|| 31||
Adhikarana khadiravRukSharasaH (32) · Śloka 32
ఖదిరస్య లూనశిరసో మూలఖాతస్య మధ్యమం మూలం| ఛిత్వాధోఽయః కుంభం రససంగ్రహణాయ నిదధీత| లిప్తాత్కృష్ణమృదేంధనైశ్చ నిచితాదాదీపితాద్వహ్నినా| తస్మాద్యచ్యవతే రసః స సహితః క్షౌద్రాజ్యధాత్రీరసైః| పీతః కుష్ఠభగందరారురపచీమేహాస్రపాండూన్ జయేత్| ప్రస్థస్తస్య జరాంచ భోజ్యమిహ తు త్యాజ్యంచ భల్లాతవత్||32||
खदिरस्य लूनशिरसो मूलखातस्य मध्यमं मूलम्| छित्वाधोऽयः कुम्भं रससंग्रहणाय निदधीत| लिप्तात्कृष्णमृदेन्धनैश्च निचितादादीपिताद्वह्निना| तस्माद्यच्यवते रसः स सहितः क्षौद्राज्यधात्रीरसैः| पीतः कुष्ठभगन्दरारुरपचीमेहास्रपाण्डून् जयेत्| प्रस्थस्तस्य जराञ्च भोज्यमिह तु त्याज्यञ्च भल्लातवत्||३२||
🔊 Audio coming soon
ఖదిరస్య లూనశిరసః ఛిన్నశాఖస్య మూలే నిఖాతస్య మధ్యమం ప్రధానం మూలం స్తోకం ఛిత్వా తస్యైవాధోఽయః లౌహం ఘటా స్కంధాదవతీర్ణస్య రసస్య గ్రహణాRథం నిదధీత| అనంతరమూర్ధ్వస్థితఖదిరస్కంధం కృష్ణమృదా ఆలిప్యతే| తతోఽన్యైః కాష్ఠైర్నిచితం స్కంధమగ్నినా దీపయేత్| తతోఽగ్నినా దీపితాత్ స్కంధాద్యో రసో లోహఘటే చ్యవతే| స రసః క్షౌద్రాదిసహితః పీతః కుష్ఠాదీన్ జయతి| తస్య చ రసస్య ప్రస్థః పీతో జరాశ్చ జయేత్| ఇహ రరసప్రయోగ ఇదం భోజ్యమిదం త్యాజ్యమితి రసాయనవిధ్యుక్తభల్లాతకవిద్విజ్ఞేయం|| 32||
Adhikarana khadiravadanyavRukShANAM prayogaH, rohItakAdiprayogAH, dArvyAdiShaDdharaNaprayogaH (33) · Śloka 33
యోజ్యం ఖదిరవిన్నింబశింశపారగ్వధాసనం| రోహీతకం సురాహ్వం చ ఖదిరోదకపాయినః| దార్వీరసాంజనం వా గోమూత్రేణ ప్రబాధతే కుష్ఠం| అభయా ప్రయోజితా వా మాసం సవ్యోషగుడతైలా| దార్వీకలింగకటుకాతివిషాగ్నిపాఠా మూత్రేణ సూక్ష్మరజసో ధరణప్రమాణాః| పీతా జయంతి గుదజోదరగుల్మకుష్ఠ కోష్ఠానిలాఢ్యపవనగ్రహణీప్రమేహాన్||33||
योज्यं खदिरविन्निम्बशिंशपारग्वधासनम्| रोहीतकं सुराह्वं च खदिरोदकपायिनः| दार्वीरसाञ्जनं वा गोमूत्रेण प्रबाधते कुष्ठम्| अभया प्रयोजिता वा मासं सव्योषगुडतैला| दार्वीकलिङ्गकटुकातिविषाग्निपाठा मूत्रेण सूक्ष्मरजसो धरणप्रमाणाः| पीता जयन्ति गुदजोदरगुल्मकुष्ठ कोष्ठानिलाढ्यपवनग्रहणीप्रमेहान्||३३||
🔊 Audio coming soon
అనేన చ ఖదిరరసప్రకారేణ నింబాద్యన్యతమం యోజ్యం| అన్యదపి యోజ్యం| రోహీతకముపయుజ్యమానం ఖదిరోదకపాయినః పుంసః ప్రబాధతే కుష్ఠం| తద్వత్ సురాహ్వం| తద్వద్దార్వీరసాంజనం| (ని) 'పారిజాతశ్చ రోహీతః ప్లీహఘ్నో రక్తపుష్పకః|' సురాహ్వం దేవదారు| అభయా వా వ్యోషాదియుక్తా మాసం గవ్యమూత్రేణ పీత్వా హితభుక్ పురుషః కుష్ఠం జయతి| దార్వ్యాదయః సూక్ష్మరజసః శ్లక్ష్ణచూర్ణాని ముత్రేణ పీతాః ప్రతిదినం గుద-జాదికం జయంతి| ధరణం పలస్య దశమభాగః|| 33||
Adhikarana lAkShAdicUrNam (34) · Śloka 34
లాక్షాదంతీమధురసవరాద్వీపిపాఠావిడంగ ప్రత్యక్పుష్పీత్రికటురజనీసప్తపర్ణాటరూషం| రక్తా నింబం సురతరుకృతం పంచమూల్యాం చ చూర్ణం పీత్వా మాసం జయతి హితభుగ్గవ్యమూత్రేణ కుష్ఠం||34||
लाक्षादन्तीमधुरसवराद्वीपिपाठाविडङ्ग प्रत्यक्पुष्पीत्रिकटुरजनीसप्तपर्णाटरूषम्| रक्ता निम्बं सुरतरुकृतं पञ्चमूल्यां च चूर्णं पीत्वा मासं जयति हितभुग्गव्यमूत्रेण कुष्ठम्||३४||
🔊 Audio coming soon
లాక్షాదిచూర్ణం మాసం గవ్యమూత్రేణ పీత్వా కుష్ఠం జయతి| మధురసా మూర్వా| వరా త్రిఫలా| ద్వీపిశ్చిత్రకః| ప్రత్యక్పుష్పీ అపామార్గః| సప్తపర్ణం ప్రసిద్ధం| ఆటరూషకం వాసా| రక్తా మంజిష్ఠా| పంచమూల్యావాదీ అకారాంతోత్తరపదో ద్విగుః స్త్రియాం భాష్యతే|| 34||
Adhikarana ariShTapallavAdicUrNam (pa~jcanimbacUrNam) (35) · Śloka 35
దశపలమరిష్టపల్లవకుసుమజటాత్వక్ఫలం యథాకాలం| ప్రత్యాహరేత్ సమస్తం కృతమాలతరోశ్చ తత్తద్వత్| సంచూర్ణ్యాసనఖదిరక్వాథేనాప్లావ్య శోషయేదనిలేల్| చిత్రకఘనభల్లాతకగోక్షురకమహౌషధత్రిఫలాః| లోహవిడంగావల్గుజసితోపలాః పలసమా రజీకృత్య| సప్తాహమేకతస్తద్రసేన భృంగయాస్తతో భావ్యం| అథ పీతమక్షమాత్రం ఘృతేన దుగ్ధేన కోష్ణసలిలైర్వా| అచిరాత్కరోతి వహ్నిం మతిం స్మృతిం పాటవం మేధాం| కృమికుష్ఠగండపాండుప్రమేహవక్త్రామయారుచిచ్ఛర్దీః| అపచీభగందరస్థౌల్యదుష్టనాడీవ్రణవ్యంగాన్| కఫపిత్తజాన్వికారాన్విశేషతః సువిషమాన్నివర్తయతి| వర్షాద్విషగరకృత్యా నిత్యాభ్యాసేన ఖలతిపలితాని||35||
दशपलमरिष्टपल्लवकुसुमजटात्वक्फलम् यथाकालम्| प्रत्याहरेत् समस्तं कृतमालतरोश्च तत्तद्वत्| सञ्चूर्ण्यासनखदिरक्वाथेनाप्लाव्य शोषयेदनिलेल्| चित्रकघनभल्लातकगोक्षुरकमहौषधत्रिफलाः| लोहविडङ्गावल्गुजसितोपलाः पलसमा रजीकृत्य| सप्ताहमेकतस्तद्रसेन भृङ्गयास्ततो भाव्यम्| अथ पीतमक्षमात्रं घृतेन दुग्धेन कोष्णसलिलैर्वा| अचिरात्करोति वह्निं मतिं स्मृतिं पाटवं मेधाम्| कृमिकुष्ठगण्डपाण्डुप्रमेहवक्त्रामयारुचिच्छर्दीः| अपचीभगन्दरस्थौल्यदुष्टनाडीव्रणव्यङ्गान्| कफपित्तजान्विकारान्विशेषतः सुविषमान्निवर्तयति| वर्षाद्विषगरकृत्या नित्याभ्यासेन खलतिपलितानि||३५||
🔊 Audio coming soon
అరిష్టస్య పల్లవాదికం దశపలం| యథాకాలం కాలానతిక్రమేణ ప్రత్యాహరేత్ ప్రతిగృహ్ణీయాత్| పల్లవయోగ్యే కాలే పల్లవాని కుసుమకాలే కుసుమాని| ఏవం శేషేఽపి యోజ్యం| కృతమాలవృక్షస్య తద్వదేవ దశపలం పల్లవాదికం యథాకాలమాహరేత్| తదుభయం సంచూర్ణ్య ప్లావనయోగ్యేనాసనఖదిరక్వాథేనాప్లావ్య అనిలే వాయౌ శోషయేత్| తతశ్చిత్రకాదీనాం పలసమానాం పాలికానాం చూర్ణం| తచ్చైకతః సప్తాహం భృంగరసేన భావ్యం| అథ తం చూర్ణం ఘృతాద్యన్యతమేనాక్షమాత్రం పీతమచిరాదగ్న్యాదీన్ కరోతి| కృమ్యాదీంశ్చ నివర్తయతి విశేషేణ సువిషమాన్ కఫపిత్తజాన్ వికారాన్ నివర్తయతి| సేవ్యమానం చ వర్షాద్విషాదీన్ హంతి| నిత్యమభ్యాసేన ఖలత్యాదీన్| హీనశక్తీని విషాణి బహుకాలం దేహే తిష్ఠంతి| కృత్యా అభిచారదేవతా|| 35||
Adhikarana saptasamA gulikA (36) · Śloka 36
త్రికటూత్తమాతిలారుష్కరాజ్యమాక్షికాసితోపలా విహితా| గులికా రసాయనం స్యాత్కుష్ఠజిచ్చ వృష్యా చ సప్తసమా||36||
त्रिकटूत्तमातिलारुष्कराज्यमाक्षिकासितोपला विहिता| गुलिका रसायनं स्यात्कुष्ठजिच्च वृष्या च सप्तसमा||३६||
🔊 Audio coming soon
త్రికట్వాదిభిః సప్తభిః సప్తసమా నామ గులికా|| 36||
Adhikarana candrashakalAdivaTakaH (37) · Śloka 37
చంద్రశకలాగ్నిరజనీ విడంగతువరాస్థ్యరుష్కరత్రిఫలాభిః| వటకా గుడాంశక్లృప్తాః సమస్త కుష్ఠాని నాశయంత్యభ్యస్తాః||37||
चन्द्रशकलाग्निरजनी विडङ्गतुवरास्थ्यरुष्करत्रिफलाभिः| वटका गुडांशक्लृप्ताः समस्त कुष्ठानि नाशयन्त्यभ्यस्ताः||३७||
🔊 Audio coming soon
చంద్రశకలాదిభిర్వటకా గుడస్య భాగేన క్లృప్తా అభ్యస్తాః సంతః సమస్తకుష్ఠాని నాశయంతి| చంద్రశకలః సోమరాజిః| తువరకఫలస్యాస్థి మజ్జాధారం|| 37||
Adhikarana viDa~ggAdipiNDI (38) · Śloka 38
విడంగభల్లాతకబాకుచీనాం సద్వీపివారాహిహరీతకీనాం| సలాంగలీకృష్ణతిలోపకుల్యా గుడేన పిండీ వినిహంతి కుష్ఠం||38||
विडङ्गभल्लातकबाकुचीनां सद्वीपिवाराहिहरीतकीनाम्| सलाङ्गलीकृष्णतिलोपकुल्या गुडेन पिण्डी विनिहन्ति कुष्ठम्||३८||
🔊 Audio coming soon
విడంగాదీనాం సలాంగల్యాదికా గుడేన కృతా పిండీ కుష్ఠం వినిహంతి| బాకుచిః సోమరాజిః| ద్వీపిశ్చిచత్రకః| (ని) 'గుష్టిర్విష్వక్సేనకాంతా వారాహీ గృష్టికావరా| మాధవీ సౌకరీ చైవ ప్రోక్తా సా వరమాలినీ|' లాంగలీ విశల్యా గర్భపాతనీ| ఉపకుల్యా పిప్పలీ||38||
Adhikarana pathyAdivaTakAH (39) · Śloka 39
పథ్యాకలింగకపలాశఫలేందురాజీ భల్లాతకాస్థిరచతురంగులచిత్రకార్కైః| సావర్తకీకృమిహరైః క్రమవర్ధితాంశైః మూత్రేణ తుల్యతువరైర్వటకా గదఘ్నాః||39||
पथ्याकलिङ्गकपलाशफलेन्दुराजी भल्लातकास्थिरचतुरङ्गुलचित्रकार्कैः| सावर्तकीकृमिहरैः क्रमवर्धितांशैः मूत्रेण तुल्यतुवरैर्वटका गदघ्नाः||३९||
🔊 Audio coming soon
పథ్యాదిభిః క్రమవివర్ధైతాంశైర్యథోత్తరం భాగవృద్ధైః సర్వైశ్చ తుల్యతువరైర్మూత్రేణ కృత వటకా గదఘ్నాః| తేన హరీతకీనామకో భాగో ద్వావింద్రయవానాం త్రయః పలాశఫలానామేవమేవ యావద్విడంగస్య దశేతి క్రమార్థః| చతురంగులత ఆరగ్వధః| ఆవర్తకీ మహాజాలినీ వమనద్రవ్యం| గరశబ్దేన ప్రకరణాత్ కుష్ఠ ఉచ్యతే|| 39||
Adhikarana shashA~gkalekhAdiyogaH (40) · Śloka 40
శశాంకలేఖా సవిడంగసారా సపిప్పలీకా సహుతాశమూలా| సాయోమలా సామలకా సతైలా కుష్ఠాని కృచ్ఛ్రాణి నిహంతి లీఢా||40||
शशाङ्कलेखा सविडङ्गसारा सपिप्पलीका सहुताशमूला| सायोमला सामलका सतैला कुष्ठानि कृच्छ्राणि निहन्ति लीढा||४०||
🔊 Audio coming soon
శశాంకలేఖా సోమరాజిః విడంగసారాదిభిర్యుగపద్యుక్తా లీఢా కుష్ఠాని కృచ్ఛ్రాణి నిహంతి| హుతాశమూలం చిత్రకమూలం| అయోమలం లోహమలం|| 40||
Adhikarana bhUnimbAdicUrNam (41) · Śloka 41
భూనింబనింబత్రిఫలాపద్మకాతివిషాకణాః| మూర్వాపటోలీద్వినిశాపాఠాతిక్తేంద్రవారుణీః| సకలింగవచాస్తుల్యా ద్విగుణాశ్చ యథోత్తరం| లిహ్యాద్దంతీత్రివృద్ బ్రాహ్మీశ్చూర్ణితా మధుసర్పిషా| కుష్ఠమేహప్రసుప్తీనాం పరమం స్యాత్తదౌషధం| వరాకణావిడంగాన్ వా లిహ్యాత్తైలాజ్యమాక్షికైః||41||
भूनिम्बनिम्बत्रिफलापद्मकातिविषाकणाः| मूर्वापटोलीद्विनिशापाठातिक्तेन्द्रवारुणीः| सकलिङ्गवचास्तुल्या द्विगुणाश्च यथोत्तरम्| लिह्याद्दन्तीत्रिवृद् ब्राह्मीश्चूर्णिता मधुसर्पिषा| कुष्ठमेहप्रसुप्तीनां परमं स्यात्तदौषधम्| वराकणाविडङ्गान् वा लिह्यात्तैलाज्यमाक्षिकैः||४१||
🔊 Audio coming soon
భూనింబాదయో వచాంతాస్తుల్యభాగాశ్చూర్ణితాస్తథా దంతీత్రివృద్ బ్రాహ్మేశ్చ యథోత్తరద్విగుణాః సమ్మిశ్ర్య చూర్ణితా మధుసర్పిషా లిహ్యాత్| ఏతంద్భూనింభదికం బ్రాహ్మయంతం కుష్ఠాదీనాం పరమమౌషధం స్యాత్| భూనింబః కిరాతతిక్తకం| కణా పిప్పలీ| ద్వే నిశే ద్విహరిద్రే| తిక్తా కటుకా| ఇంద్రవారుణీ ఏంద్రీ ప్రసిద్ధా| అంగానాం ప్రసుప్తిరివ ప్రసుప్తిరచైతన్యం| కుష్ఠీ వరాదీన్ వా తైలాదిభిర్లిహ్యాత్|| 41||
Adhikarana khadirashakalAdi cUrNam (42) · Śloka 42
ఖదిరకలచుర్ణం క్షౌద్రసర్పిర్విమిశ్రం సగిరిజతువిడం మాత్రయా సేవమానః| లఘుమితహితభోజీ బ్రహ్మచారీ జితాత్మా శ్వయథుకిటిభకోష్ఠశ్విత్రకుష్ఠాని హన్యాత్||42||
खदिरकलचुर्णं क्षौद्रसर्पिर्विमिश्रं सगिरिजतुविडं मात्रया सेवमानः| लघुमितहितभोजी ब्रह्मचारी जितात्मा श्वयथुकिटिभकोष्ठश्वित्रकुष्ठानि हन्यात्||४२||
🔊 Audio coming soon
ఖదిరశకలానాం చూర్ణం క్షౌద్రాదియుక్తం మాత్రయా సేవమానః పురుషో లఘుభోజిత్వాదియుక్తః సన్ శ్వయథ్వాదీన్ హంతి| జితాత్మా జితేంద్రియః| జితాని క్రోధోత్సేకరాగాదిమండలాని యేన|| 42||
Adhikarana khadirAdivaTI (43) · Śloka 43
ఖదిరాసనసారస్య తులాం ద్రోణేఽంభసః క్షిపేత్| అష్టమేఽహని తత్తోయం పచేదాదర్విలేపనాత్| త్రిఫలార్ధతులాచూర్ణం తత్పాదేన తు బాకుచీం| తదర్ధం ద్వీపినో మూలం తద్వద్ బ్రాహ్మీం సమార్కవం| లోహక్రిమిఘ్నద్విప్రస్థం క్షిప్త్వా తద్వటకీకృతం| కుష్ఠమేహగ్రహణ్యర్శోభగందరిషు పూజితం| లాంగలీత్రిఫలాలోహచూర్ణం దశపలం పృథక్| గులికాత్రిశతం షష్టిం కుర్యాద్భృంగరసాప్లుతం| ఛాయాశుష్కాంచ తత్రార్ధగులికాం భక్షయేత్పురః| జీర్ణే రసేన రూక్షేణ పేయాపూర్వం చ భోజయేత్| యంత్రితో బ్రహ్మచర్యాద్యైః క్రమేణ గులికామపి| ఖాదేత్పరస్తాన్మాసస్య భవేత్కామచరః క్రమాత్| ఏవం సర్వాణి కుష్ఠాని జయత్యతిబలాన్యపి| ధీమేధాస్మృతియుక్తశ్చ నీరుగ్జీవేత్సమాః శతం||43||
खदिरासनसारस्य तुलां द्रोणेऽम्भसः क्षिपेत्| अष्टमेऽहनि तत्तोयं पचेदादर्विलेपनात्| त्रिफलार्धतुलाचूर्णं तत्पादेन तु बाकुचीम्| तदर्धं द्वीपिनो मूलं तद्वद् ब्राह्मीं समार्कवम्| लोहक्रिमिघ्नद्विप्रस्थं क्षिप्त्वा तद्वटकीकृतम्| कुष्ठमेहग्रहण्यर्शोभगन्दरिषु पूजितम्| लाङ्गलीत्रिफलालोहचूर्णं दशपलं पृथक्| गुलिकात्रिशतं षष्टिं कुर्याद्भृङ्गरसाप्लुतम्| छायाशुष्काञ्च तत्रार्धगुलिकां भक्षयेत्पुरः| जीर्णे रसेन रूक्षेण पेयापूर्वं च भोजयेत्| यन्त्रितो ब्रह्मचर्याद्यैः क्रमेण गुलिकामपि| खादेत्परस्तान्मासस्य भवेत्कामचरः क्रमात्| एवं सर्वाणि कुष्ठानि जयत्यतिबलान्यपि| धीमेधास्मृतियुक्तश्च नीरुग्जीवेत्समाः शतम्||४३||
🔊 Audio coming soon
ద్రోణే సద్వాదశపంచపలశతమానే జలస్య ఖదిరాసనసారయోస్తులాం క్షిపేత్| ఖదిరస్య పంచాశతమసనస్య పంచాశతం| తస్మింశ్చూర్ణికృత్య క్షిప్తే సతి తజ్జలం సప్తాహమధివాస్య అష్టమేఽహని పచేత్| దర్వీలేపాని చ తస్మింస్త్రిఫలాదికం యథోక్తప్రిమాణం క్షిపేత్| తస్యాస్త్రిఫలాయాశ్చూర్ణస్య పాదేన చతుర్భాగేన సోమరాజిం| తదర్ధం బాకుచీతోఽర్ధంద్వీపిమూలం చిత్రకమూలం| తద్వదితి బాకుచ్యా ద్వీపిమూలవద్ బ్రాహ్మీం మార్కవం చ| మార్కవో భృంగరాజః| లోహక్రిమిఘ్నయోరుభయోర్ద్విప్రస్థం| లోహం శస్త్రం| ఇతి వటకీకృతం కుష్ఠాదిషు పూజితం| లాంగల్యాదిత్రింశత్పలేన భృంగరసాలోడితేన షష్ట్యధికం శతత్రయం గులికానాం కుర్యాత్| తతః పునః ప్రథమమాసం యావదర్ధగులికాం భక్షయేత్| తతః సర్వాం గులికామపి ఖాదేదాగులికాక్షయాన్మాసమేవం బ్రహ్మచర్యపథ్యభోజ్యైర్యాతి| తతః క్రమేణ కామచారీ నిర్యంత్రణః| ఏవమిత్యాది సుబోధం|| 43||
Adhikarana vajrakaM ghRutam (44) · Śloka 44
వాసామృతానింబవరాపటోలవ్యాఘ్రీకరంజోదకకల్కపక్వం| సర్పిర్విసర్పజ్వరకామిలాస్రకుష్ఠాపహం వజ్రకమామనంతి||44||
वासामृतानिम्बवरापटोलव्याघ्रीकरञ्जोदककल्कपक्वम्| सर्पिर्विसर्पज्वरकामिलास्रकुष्ठापहं वज्रकमामनन्ति||४४||
🔊 Audio coming soon
వాసాదీనాముదకేన క్వాథేన కల్కేన చైషామేవ పక్వం సర్పిర్విసర్పాదిఘ్నం నామ్నా వజ్రకమిత్యాచార్యా జానంతి శబ్దయంతి|| 44||
Adhikarana mahAvajrakaM ghRutam (45) · Śloka 45
త్రిఫలాత్రికటుద్వికంటకారీ కటుకాకుంభనికుంభరాజవృక్షైః| సవచాతివిషాగ్నికైః సపాఠైః పిచుభగైర్నవవజ్రదుగ్ధముష్ట్యా| పిష్టైః సిద్ధం సర్పిషః ప్రస్థమేభిః క్రూరే కోష్ఠే స్నేహనం రేచనం చ| కుష్ఠశ్విత్రప్లీహవర్ధ్మాశ్మగుల్మాన్ హన్యాత్ కృచ్ఛ్రాంస్తన్మహావజ్రవఖ్యం||45||
त्रिफलात्रिकटुद्विकण्टकारी कटुकाकुम्भनिकुम्भराजवृक्षैः| सवचातिविषाग्निकैः सपाठैः पिचुभगैर्नववज्रदुग्धमुष्ट्या| पिष्टैः सिद्धं सर्पिषः प्रस्थमेभिः क्रूरे कोष्ठे स्नेहनं रेचनं च| कुष्ठश्वित्रप्लीहवर्ध्माश्मगुल्मान् हन्यात् कृच्छ्रांस्तन्महावज्रवख्यम्||४५||
🔊 Audio coming soon
త్రిఫలాదీనాం మహావజ్రకం సర్పిః పిచుభాగైః ప్రత్యేకం కర్షాంశైః నవస్య వజ్రదుగ్ధస్య సుధాక్షీరస్య ముష్ట్యా పలేన| సుబోధం|| 45||
Adhikarana lelItakavasAprayogaH (46) · Śloka 46
యతేర్లేలీతకవసా క్షౌద్రజాతీరసాన్వితా| కుష్ఠఘ్నీ సమసర్పిర్వా సగాయత్ర్యసనోదకా||46||
यतेर्लेलीतकवसा क्षौद्रजातीरसान्विता| कुष्ठघ्नी समसर्पिर्वा सगायत्र्यसनोदका||४६||
🔊 Audio coming soon
యతేర్బ్రహ్మచర్యాదియుక్తస్య అరణ్యవాసినః పుంసో లేలీతకవసా క్షౌద్రజాతీరసాభ్యామన్వితా కుష్ఠఘ్నీ భవతి| సంయుక్తా సత్యుపయుక్తా కుష్ఠఘ్నీ భవతి| లేలీతకవసోత్తరాపథే రసరూపా ప్రసిద్ధా| జాతీరసో జాత్యాః స్వరసః| గాయత్రీ ఖదిరః|| 46||
Adhikarana haridrA (47) · Śloka 47
మూత్రే వినీతా త్రిఫలారసే వా సిద్ధా ఘృతే వాంభఽసి కేవలే వా| రసాయనం పథ్యభుజో హరిద్రా నిహంతి పాండ్వామయకుష్ఠమేహాన్||47||
मूत्रे विनीता त्रिफलारसे वा सिद्धा घृते वाम्भऽसि केवले वा| रसायनं पथ्यभुजो हरिद्रा निहन्ति पाण्ड्वामयकुष्ठमेहान्||४७||
🔊 Audio coming soon
మూత్ర ఇత్యాదినా హరిద్రాయా దార్వ్యా ప్రయోగః| ఏభిః ప్రకారైరుపయుక్తా హరిద్రా పథ్యాభుజా పుంసో రసాయనా భవతి పాండ్వామయాదీంశ్చ నిహంతి| వినీతా నిక్షిప్తా|| 47||
Adhikarana guDUcIsvarasaH (48) · Śloka 48
పిబేదమృతవల్యా వా స్వరసం యంత్రపీడితం| మేధ్యం తత్కుష్ఠమేహార్శశ్ఛర్దివాతస్రనాశనం||48||
पिबेदमृतवल्या वा स्वरसं यन्त्रपीडितम्| मेध्यं तत्कुष्ठमेहार्शश्छर्दिवातस्रनाशनम्||४८||
🔊 Audio coming soon
పిబేత్యాది సుబోధం| అమృతవల్లీ గుడూచీ| యంత్రపీడితతగ్రహణం స్వరశబ్దేన క్వాథపరిహారార్థం|| 48||
Adhikarana bAhyopacArAH, sthirakaThineShu visheShaH (49) · Śloka 49
స్థిరకఠినమండలానాం కుష్ఠానాం పోట్టలైర్హితః స్వేదః| స్విన్నోత్సన్నం విలిఖేత్ కుష్ఠం తీక్ష్ణేన శస్త్రేణ| రుధిరాగమార్థమథవా శృంగాలాబూభిరపహరేద్రక్తం| ప్రచ్ఛేదల్పం కుష్ఠం విరేచయేద్వా జలౌకోభిః||49||
स्थिरकठिनमण्डलानां कुष्ठानां पोट्टलैर्हितः स्वेदः| स्विन्नोत्सन्नं विलिखेत् कुष्ठं तीक्ष्णेन शस्त्रेण| रुधिरागमार्थमथवा शृङ्गालाबूभिरपहरेद्रक्तम्| प्रच्छेदल्पं कुष्ठं विरेचयेद्वा जलौकोभिः||४९||
🔊 Audio coming soon
స్థిరత్వాదియుక్తానం కుష్ఠానాం పోట్టలైః రూక్షైషధమూటకైః స్వేదో హితః| స్విన్నం చోత్సన్నముత్సన్నం చ కుష్ఠం తీక్ష్ణేన శస్త్రేణ రుధిరాగమార్థం విలిఖేత్| రుధిరేణాశక్తిర్విలేఖనాయ యది విరమేత్| అథవా స్విన్నే కుష్ఠే శృంగాదిభీ రక్తమపహరేత్| అల్పం తు కుష్ఠం ప్రచ్ఛేదవగాఢే పాటనవిలేఖనం| త్వఙ్మాత్రే హరేత్| త్వఙ్మాత్రే పాటనప్రచ్ఛానం| అథవా స్వల్పం కుష్ఠం జలౌకాభిర్విరేచయేత్ శోధయేత్|| 49||
Adhikarana raktadoShaharaNayormahattvam (50) · Śloka 50
యే లేపాః కుష్ఠానాం యుజ్యంతే నిర్హృతాస్రదోషాణాం| సంశోధితాశయానాం సద్యః సిద్ధర్భవతి తేషాం||50||
ये लेपाः कुष्ठानां युज्यन्ते निर्हृतास्रदोषाणाम्| संशोधिताशयानां सद्यः सिद्धर्भवति तेषाम्||५०||
🔊 Audio coming soon
యే లేపా ఇత్యాదినా వక్ష్యమాణానాం లేపానాం విషయప్రత్యవక్షేపః| ఉక్తస్య రక్తవిస్రావిణాదికస్య చ ప్రయోజనకథనం| నిర్హృతాస్రాణాం సంశోధితాశయానాం చ కుష్ఠానాం యే లేపా యుజ్యంతే తేషాం లేపానాం సిద్ధిర్భవతి| నిర్హృతదోషా వమనాదినా| సంశోధితో నిష్కృమిక్లేదాదికృత ఆశయః స్థానం త్వగాది|| 50||
Adhikarana kShAraviShayaH (51) · Śloka 51
యేషు న శస్త్రం క్రమతే స్పర్శేంద్రియనాశనేషు కుష్ఠేషు| తేషు నిపాత్యః క్షారో రక్తం దోషం చ విస్రావ్య||51||
येषु न शस्त्रं क्रमते स्पर्शेन्द्रियनाशनेषु कुष्ठेषु| तेषु निपात्यः क्षारो रक्तं दोषं च विस्राव्य||५१||
🔊 Audio coming soon
యేష్విత్యాదినా కుష్ఠస్య బాహ్యస్య క్షారస్య విషయః| స్పర్శేంద్రియనాశనేషు సుప్త్యాదియుక్తేషు యేషు నిష్ఫలత్వాత్ శస్త్రం న క్రమతే న ప్రభవతి తేశు బహిరంతశ్చ విస్రావ్య క్షారో నిపాత్యః|| 51||
Adhikarana mantrAgadaviShayaH (52) · Śloka 52
లేపోఽతికఠినపరుషే సుప్తే కుష్ఠే స్థిరే పురాణే చ| పీతాగదస్య కార్యో విషైః సమంత్రాగదైశ్చాను||52||
लेपोऽतिकठिनपरुषे सुप्ते कुष्ठे स्थिरे पुराणे च| पीतागदस्य कार्यो विषैः समन्त्रागदैश्चानु||५२||
🔊 Audio coming soon
అతికఠినత్వాదియుక్తే తత్కాలపీతాగదస్య పుంసో విషైర్లేపః కార్యః| అను చ విషలేపస్య మంత్రయుక్తైరగదైర్లేపః కార్యః|| 52||
Adhikarana stabdhAdiShu visheShaH (53) · Śloka 53
స్తబ్ధాని సుప్తసుప్తాన్యస్వేదనకండులాని కుష్ఠాని| కూర్చైర్దంతీత్రివృతాకరవీరకరంజకుటజానాం| జాత్యర్కనింబజైర్వా పత్రైః శస్త్రైః సముద్రఫేనేన| ఘృష్టాని గోమయైర్వా తతః ప్రదేహైః ప్రదేహ్యాని||53||
स्तब्धानि सुप्तसुप्तान्यस्वेदनकण्डुलानि कुष्ठानि| कूर्चैर्दन्तीत्रिवृताकरवीरकरञ्जकुटजानाम्| जात्यर्कनिम्बजैर्वा पत्रैः शस्त्रैः समुद्रफेनेन| घृष्टानि गोमयैर्वा ततः प्रदेहैः प्रदेह्यानि||५३||
🔊 Audio coming soon
స్తబ్ధత్వాదియుక్తాని కుష్ఠాని కూర్చాదిభిర్ఘృష్టాని ప్రదేహైర్వక్ష్యమాణైః ప్రదేహ్యాని| జాత్యాదిభిః పత్రైః|| 53||
Adhikarana AragvadhAdiShaTpradehAH (54) · Śloka 54
ఆరగ్వధః సైడగజః కరంజో వాసా గుడూచీ మదనం హరిద్రే| శ్ర్యాహ్వః సురాహ్వః ఖదిరో ధవశ్చ నింబో విడంగః కరవీరకశ్చ| గ్రంథిశ్చ భూర్జో లశునః శిరీషః సలోమశో గుగ్గులుకృష్ణగంధే| ఫణిర్జకో వత్సకసప్తపర్ణపీలూని కుష్ఠం సుమనః ప్రవాలాః| వచాహరేణుస్త్రివృతా నికుంభో భల్లాతకం గైరికమంజనం చ| మనఃశిలాలే గృహధూమ ఏలా కాసీస్రలోధ్రార్జునముస్తసర్జాః| ఇత్యర్ధరూపైర్విహితాః షడేతే గోపిత్త పీతాః పునరేవ పిష్టాః| సిద్ధాః పరం సర్షపతైలయుక్తాశ్చూర్ణాః ప్రదేహా బహుశః ప్రయోజ్యాః| కుష్ఠాని కృచ్ఛ్రాణి నవం కిలాసం సురేంద్రలుప్తం కిటిభం సదద్రుం| భగందరార్శాంస్యపచీం సపామాం హన్యుః ప్రయుక్తనచిరాన్నరాణాం||54||
आरग्वधः सैडगजः करञ्जो वासा गुडूची मदनं हरिद्रे| श्र्याह्वः सुराह्वः खदिरो धवश्च निम्बो विडङ्गः करवीरकश्च| ग्रन्थिश्च भूर्जो लशुनः शिरीषः सलोमशो गुग्गुलुकृष्णगन्धे| फणिर्जको वत्सकसप्तपर्णपीलूनि कुष्ठं सुमनः प्रवालाः| वचाहरेणुस्त्रिवृता निकुम्भो भल्लातकं गैरिकमञ्जनं च| मनःशिलाले गृहधूम एला कासीस्रलोध्रार्जुनमुस्तसर्जाः| इत्यर्धरूपैर्विहिताः षडेते गोपित्त पीताः पुनरेव पिष्टाः| सिद्धाः परं सर्षपतैलयुक्ताश्चूर्णाः प्रदेहा बहुशः प्रयोज्याः| कुष्ठानि कृच्छ्राणि नवं किलासं सुरेन्द्रलुप्तं किटिभं सदद्रुम्| भगन्दरार्शांस्यपचीं सपामां हन्युः प्रयुक्तनचिरान्नराणाम्||५४||
🔊 Audio coming soon
ఆరగ్వధేత్యాదినా షడ్భిరర్ధరూపైరర్ధవృత్తైః షట్ప్రదేహా బహుశః ప్రయోజ్యాః| కింభూతాః గోపిత్తం పీతం యైస్తే తథోక్తాః| గోపిత్తేన భావితా ఇత్యర్థః| పునరేవ పిష్టాః ఆదౌ భవితాః పునః పిష్టాః| సర్షపతైలేన యుక్తాః ఏతే యోగాః పరం సిద్ధాః కార్యసంపాదనే| ఏతే చ నరాణామచిరాత్ కుష్ఠాదీన్ హన్యుః| కిలాసం శ్విత్రం| సురేంద్రలుప్తమింద్రలుప్తం| తచ్చ శిరోరోగేషు వక్ష్యతే| కిటిభానాం పునః సదద్రుగ్రహణమతిశయఖ్యాపనం| సపామామిత్యపచ్యాగండమాలాయా విశేషణం| శ్ర్యాహ్వః శ్రీవాసః సురాహ్వం దేవదారు| సలోమశో ధాతుకాసీసం| కృష్ణగంధా సౌభాంజనః| ఫర్ణిర్జకో మారీచకః| సుమనఃప్రవాలాః మాలతీపల్లవాని| అంజనం సౌవీరకం| అలం హరితాలం| గృహధూమో ధూమమలం| సర్జాహ్వః సర్జరసో శాలః సర్వరసోఽపి చ|| 54||
Adhikarana nimbAdyudvartanam (55) · Śloka 55
నింబం హరిద్రే సురసం పటోలం కుష్ఠాశ్వగంధే సురదారుశిగ్రు| ససర్షపం తుంబురుధాన్యవన్యం చండాంచ చూర్ణాని సమాని కుర్యాత్| తైస్తక్రపిష్టైః ప్రథమం శరీరం తైలాక్తముద్వర్తయితుం యతేత| తథాస్య కండూః పిటకాః సకోఠాః కుష్ఠాని శోఫాశ్చ శమం వ్రజంతి||55||
निम्बं हरिद्रे सुरसं पटोलं कुष्ठाश्वगन्धे सुरदारुशिग्रु| ससर्षपं तुम्बुरुधान्यवन्यं चण्डाञ्च चूर्णानि समानि कुर्यात्| तैस्तक्रपिष्टैः प्रथमं शरीरं तैलाक्तमुद्वर्तयितुं यतेत| तथास्य कण्डूः पिटकाः सकोठाः कुष्ठानि शोफाश्च शमं व्रजन्ति||५५||
🔊 Audio coming soon
తైలాభ్యక్తం శరీరం నింబాదిభిః సమభాగైః తక్రపిష్టైరుద్వర్తయితుం యతేత| తథాకుర్వతః కుష్ఠినః కండ్వాదీని శమం వ్రజంతి| వన్యం పరిపేలవం| చండా చోరకం| కోఠాః సిధ్మాదిమండలాని||55||
Adhikarana mustAdyavacUrNAni (56) · Śloka 56
ముస్తామృతాసంగకటంకటేరీ కాసీసకంపిల్లకకుష్ఠలోధ్రాః| గంధోపలః సర్జరసం విడంగం మనఃశిలాలే కరవీరకత్వక్| తైలాక్తగాత్రస్య కృతాని చూర్ణా న్యేతాని దద్యాదవచూర్ణనార్థం| దద్రుః సకండూః కిటిభాని పామా విచిర్చికా చేతి తథా న సంతి||56||
मुस्तामृतासङ्गकटङ्कटेरी कासीसकम्पिल्लककुष्ठलोध्राः| गन्धोपलः सर्जरसं विडङ्गं मनःशिलाले करवीरकत्वक्| तैलाक्तगात्रस्य कृतानि चूर्णा न्येतानि दद्यादवचूर्णनार्थम्| दद्रुः सकण्डूः किटिभानि पामा विचिर्चिका चेति तथा न सन्ति||५६||
🔊 Audio coming soon
ముస్తాదిచూర్ణాని తైలాభ్యక్తదేహస్యావచూర్ణనార్థం దద్యాత్| ఏవం కృతే దద్రూవాదినీ న భవంతి| అమృతా గుడూచీ| ఆసంగం రసాంజనం| కటంకటేరీ దారుహరిద్రా| 'కంపిల్లకో రజనకో రేవతో రక్తచూర్ణకః|' గంధోపలో గంధాపాషాణః|| 56||
Adhikarana sarShapakalkalepaH (57) · Śloka 57
కాండే మహావృక్షభవే నిలీనః స్విన్నః కుకూలే పుటపాకయుక్త్యా| విచర్చికాం సర్షపకల్కపింండో నిహంతి లజ్జామివ రాగవేగః||57||
काण्डे महावृक्षभवे निलीनः स्विन्नः कुकूले पुटपाकयुक्त्या| विचर्चिकां सर्षपकल्कपिंण्डो निहन्ति लज्जामिव रागवेगः||५७||
🔊 Audio coming soon
సర్షపకల్కస్య పిండో సుధాగండంతర్లీనః పుటపాకయుక్త్యా స్విన్నో విచర్చికాం నిహంతి| యథా రాగవేగః ప్రవృద్ధో లజ్జాం నిహంతి||57||
Adhikarana manaHshilAkara~jjAdipradehau (58) · Śloka 58
మనశ్శిలాజే మరిచాని తైలమార్కం పయః కుష్ఠహరః ప్రదేహః| తథా కరంజప్రపున్నాటబీజం కుష్ఠాన్వితం గోసలిలేన పిష్టం||58||
मनश्शिलाजे मरिचानि तैलमार्कं पयः कुष्ठहरः प्रदेहः| तथा करञ्जप्रपुन्नाटबीजं कुष्ठान्वितं गोसलिलेन पिष्टम्||५८||
🔊 Audio coming soon
మనశ్శిలాదికః ప్రదేహః కుష్ఠహరో భవతి| తథేత్యాది సుబోధం| ప్రపున్నాటశ్చక్రబీజం| గోసలిలం గోమూత్రం|| 58||
Adhikarana guggululvAdisatailodgharShaNam (59) · Śloka 59
గుగ్గులుమరిచివిడంగైః సర్షపకాసీససర్జరసముస్తైః| శ్రీవేష్టకాలగంధైర్మనశ్శిలాకుష్ఠకంపిల్లైః| ఉభయహరిద్రాసహితైశ్చాక్రికతైలేన మిశ్రితైరేభిః| దినకరకరాభితప్తైః కుష్ఠం ఘృష్టం చ నష్టం చ||59||
गुग्गुलुमरिचिविडङ्गैः सर्षपकासीससर्जरसमुस्तैः| श्रीवेष्टकालगन्धैर्मनश्शिलाकुष्ठकम्पिल्लैः| उभयहरिद्रासहितैश्चाक्रिकतैलेन मिश्रितैरेभिः| दिनकरकराभितप्तैः कुष्ठं घृष्टं च नष्टं च||५९||
🔊 Audio coming soon
గుగ్గుల్వాదిభిశ్చాక్రికతైలేన మిశ్రితైర్దినకరరశ్మితప్తైః కుష్ఠం ఘృష్టం చ నష్టం చేత్యనేన ఘర్షణనాశనయోరేకకాలతా ప్రదర్శితా| శ్రీవేష్టకః వాయసకో దధిశ్చావశ్చ శబ్దితః| కాలగంధః సౌభాంజనకం| చాక్రికం తైలం చక్రస్థం సద్యఃపీడితం|| 59||
Adhikarana maricAdilepaH (60) · Śloka 60
మరిచం తమాలపత్రం కుష్ఠం సమనశ్శిలం సకాసీసం| తైలేన యుక్తముషితం సప్తాహం భాజనే తామ్రే| తేనాలిప్తం సిధ్మ సప్తాహాత్ ఘర్మసేవినోఽపైతి| మాసాన్నవం కిలాసం స్నానేన వినా విశుద్ధస్య||60||
मरिचं तमालपत्रं कुष्ठं समनश्शिलं सकासीसम्| तैलेन युक्तमुषितं सप्ताहं भाजने ताम्रे| तेनालिप्तं सिध्म सप्ताहात् घर्मसेविनोऽपैति| मासान्नवं किलासं स्नानेन विना विशुद्धस्य||६०||
🔊 Audio coming soon
మరిచాదికం తైలేన యుక్తం తామ్రే భాజనే సప్తాహముషితం తేనాలిప్తం సిధ్మ ఘర్మసేవినః సూర్యరశ్మిసేవినః సప్తాహాదపైత్యపగచ్ఛతి| నవం కిలాసం శ్విత్రమాలిప్తం మాసాదపైతి| కింభూతస్యాహ స్నానవర్జ్జ్య కృతసంశుద్ధేః|| 60||
Adhikarana mayUrakakShAratailam (61) · Śloka 61
మయూరకం జర్జరితం సమూలం దగ్ధ్వా పరిస్రావ్య చ సప్తకృత్వః| తేనాంభసా కంగుణికోత్థతైలం సిద్ధం పరం సిధ్మనిబర్హణాయ||61||
मयूरकं जर्जरितं समूलं दग्ध्वा परिस्राव्य च सप्तकृत्वः| तेनाम्भसा कङ्गुणिकोत्थतैलं सिद्धं परं सिध्मनिबर्हणाय||६१||
🔊 Audio coming soon
మయూరకక్షారాంభసా ప్రియంగుతైలం సిద్ధం కుష్ఠనిబర్హణాయ పరమం శ్రేష్ఠం| మయూరకోఽపమార్గః|| 61||
Adhikarana jIvantyAdighRutatailam (62) · Śloka 62
జీవంతీ మంజిష్ఠా దార్వీ కాంపిల్లకం పయస్తుత్థం| ఏష ఘృతతైలపాకః సిద్ధః సిద్ధే చ సర్జరసః| దేయః సమధూచ్ఛిష్టో విపాదికా తేన నశ్యతి హ్యక్తా| చర్మైకకుష్ఠకిటిభం కుష్ఠం శామ్యత్యలసకం చ||62||
जीवन्ती मञ्जिष्ठा दार्वी काम्पिल्लकं पयस्तुत्थम्| एष घृततैलपाकः सिद्धः सिद्धे च सर्जरसः| देयः समधूच्छिष्टो विपादिका तेन नश्यति ह्यक्ता| चर्मैककुष्ठकिटिभं कुष्ठं शाम्यत्यलसकं च||६२||
🔊 Audio coming soon
జీవంత్యాదిభిర్ఘృతతైలం| మధూచ్ఛిష్టం మదనం|| 62||
Adhikarana vajrakaM tailam (63) · Śloka 63
సప్తపర్ణకరంజార్కమాలతీకరవీరజం| మూలం స్నుహీశిరీషాభ్యాం చిత్రకాస్ఫోతయోరపి| కరంజబీజద్వినిశావ్యోషైలకజసర్షపాః| వరావేల్లం చ తైస్తైలం సగోమూత్రైర్విపాచితం| కుష్ఠదుష్టవ్రణగ్రంథిగండమాలాభగందరాన్| విశేషాద్వాతకఫజాన్ హంత్యభ్యంగేన వజ్రకం||63||
सप्तपर्णकरञ्जार्कमालतीकरवीरजम्| मूलं स्नुहीशिरीषाभ्यां चित्रकास्फोतयोरपि| करञ्जबीजद्विनिशाव्योषैलकजसर्षपाः| वरावेल्लं च तैस्तैलं सगोमूत्रैर्विपाचितम्| कुष्ठदुष्टव्रणग्रन्थिगण्डमालाभगन्दरान्| विशेषाद्वातकफजान् हन्त्यभ्यङ्गेन वज्रकम्||६३||
🔊 Audio coming soon
సప్తపర్ణాదిభిర్గోమూత్రేణ చ తైలం స్నేహపరిభాషయా పాచితమభ్యంగేన కుష్ఠాదీన్ సర్వాన్ నిహంతి| విశేషాద్వాతకఫజాన్ నిహంతి| నామ్నా వజ్రకం| ఆస్ఫోతాంతానాం మూలం| ఆస్ఫోతః అర్కః|| 63||
Adhikarana mahAvajraM tailam (64) · Śloka 64
ఏరండతార్క్ష్యఘననీపకదంబభారంగీ కంపిల్లవేల్లఫలినీసురవారుణీభిః| నిర్గుండ్యరుష్కరసురాహ్వసువర్ణదుగ్ధా శ్రీవేష్టగుగ్గులుశిలాహరితాలవిశ్వైః| తుల్యస్నుగర్కదుగ్ధం సిద్ధం తైలం స్మృతం మహావజ్రం| అతిశయితవజ్రకగుణం శ్విత్రార్శోగ్రంథిమాలాఘ్నం||64||
एरण्डतार्क्ष्यघननीपकदम्बभार्ङ्गी कम्पिल्लवेल्लफलिनीसुरवारुणीभिः| निर्गुण्ड्यरुष्करसुराह्वसुवर्णदुग्धा श्रीवेष्टगुग्गुलुशिलाहरितालविश्वैः| तुल्यस्नुगर्कदुग्धं सिद्धं तैलं स्मृतं महावज्रम्| अतिशयितवज्रकगुणं श्वित्रार्शोग्रन्थिमालाघ्नम्||६४||
🔊 Audio coming soon
ఏరండాదిభిః స్నేహాచ్చతుర్థాంశైః| స్నుగర్కయోర్మిశ్రీభూతేన క్షీరేణ తైలేన సమేన| తార్క్ష్యం వట్టమాక్షికం| నీపో ధూలికదంబః| సురవారుణీ ఇంద్రవారుణీ| నిర్గుండీ సిందువారకః| సురాహ్వం దేవదారు| సువర్ణదుగ్ధా కాంజనీ| శిలా మనశ్శిలా| విశ్వం శుంఠీ|| 64||
Adhikarana kanakakShIryAditailam (65) · Śloka 65
కనకక్షీరీశైలాభాంగీదంత్యాః ఫలాని మూలం చ| జాతిప్రవాలసర్షపలశునవిడంగం కరంజత్వక్| సప్తచ్ఛదార్కపల్లవమూలత్వఙ్నింబచిత్రకాస్ఫోతం| గుంజైరండకబృహతీమూలత్వక్సురసార్జకఫలాని| కుష్ఠం పాఠా ముస్తా షడ్గ్రంథాతుంబురుత్వచో మూర్వా| ఏడగజకుటజశిగ్రుత్ర్యూషణభల్లాతకక్షవకాః| హరితాలమవాక్పుష్పీ తుత్థం కంపిల్లకోఽమృతాసంగం| సౌరాష్ట్రీ కాసీసం దార్వీత్వక్ స్వర్జికాలవణం| ఏతైస్తైలం తైలం కటుతైలం వా చతుర్గుణే మూత్రే| కరవీరమూలపల్లవతోయే చ విపాచితం జయతి| కటుకాలాబున్యస్తం నిత్యాభ్యంగేన వాతకఫకుష్ఠం| మండలదద్రుకోఠకృమిపామావిచర్చికాః సుతరాం||65||
कनकक्षीरीशैलाभाङ्गीदन्त्याः फलानि मूलं च| जातिप्रवालसर्षपलशुनविडङ्गं करञ्जत्वक्| सप्तच्छदार्कपल्लवमूलत्वङ्निम्बचित्रकास्फोतम्| गुञ्जैरण्डकबृहतीमूलत्वक्सुरसार्जकफलानि| कुष्ठं पाठा मुस्ता षड्ग्रन्थातुम्बुरुत्वचो मूर्वा| एडगजकुटजशिग्रुत्र्यूषणभल्लातकक्षवकाः| हरितालमवाक्पुष्पी तुत्थं कम्पिल्लकोऽमृतासङ्गम्| सौराष्ट्री कासीसं दार्वीत्वक् स्वर्जिकालवणम्| एतैस्तैलं तैलं कटुतैलं वा चतुर्गुणे मूत्रे| करवीरमूलपल्लवतोये च विपाचितं जयति| कटुकालाबुन्यस्तं नित्याभ्यङ्गेन वातकफकुष्ठम्| मण्डलदद्रुकोठकृमिपामाविचर्चिकाः सुतराम्||६५||
🔊 Audio coming soon
కనకక్షీర్యాదిభిస్తైలం తిలోద్భవం తైలం చతుర్గుణే మూత్రే విపాచితం| అథవా కటుతైలం విపాచితం వాతకఫకుష్ఠం నాశయతి| అథవా కేవలస్యైవ కరవీరస్య మూలపల్లవయోః క్వాథేన విపాచితం| కనకక్షీర్య్యాది చ| ఇదం కటుకాలాంబున్యస్తం నిత్యాభ్యంగేన వాతకఫకుష్ఠాదికం జయతి| మూలం ఫలాని చ దంత్యాః| సప్తచ్ఛదార్కయోః పల్లవాదికం| ఆస్ఫోతా గిరికర్ణీ| గుంజాదీనాం ఫలం| గుంజా రక్తికా కాకనందికా చ| షడ్గ్రంథా వచా| ఆర్జకం కుఠేరకభేదః| అవాక్పుష్పీ బ్రహ్మదండీ వారాహీ వరమాలికా| అమృతా గుడూచీ| ఆసంగం రసాంజనం|| 65||
Adhikarana sikthakAditailam (66) · Śloka 66
సిక్థకతుత్థకగుగ్గులుసిందూరరసాంజనైః కటుకతైలం| పామాకిటిభవిచర్చిషు సాధితమభ్యంజనే శ్రేష్ఠం||66||
सिक्थकतुत्थकगुग्गुलुसिन्दूररसाञ्जनैः कटुकतैलम्| पामाकिटिभविचर्चिषु साधितमभ्यञ्जने श्रेष्ठम्||६६||
🔊 Audio coming soon
సిక్థకాదిభిః సాధితం కటుతైలం పామాదిష్వభ్యంజనం శ్రేష్ఠం| సిక్థకం మదనం|| 66||
Adhikarana shaileyakAdicUrNalepaH (67) · Śloka 67
శైలేయకంపిల్లకపట్టికాహ్వసురాష్ట్రజాసర్జరసోపలాని| శిలా చ చూర్ణో నవనీతయుక్తః కుష్ఠే స్రవత్యభ్యధికం ప్రశస్తః||67||
शैलेयकम्पिल्लकपट्टिकाह्वसुराष्ट्रजासर्जरसोपलानि| शिला च चूर्णो नवनीतयुक्तः कुष्ठे स्रवत्यभ्यधिकं प्रशस्तः||६७||
🔊 Audio coming soon
శైలేయకాదీనాం చూర్ణో నవనీతయుక్తః సర్వస్మిన్ కుష్ఠే ప్రశస్తః | స్రవతి తు కుష్ఠేఽధికం ప్రశస్తః| పట్టికాహ్వం లోధ్రం| సురాష్ట్రజా సౌరాష్ట్రీ| ఉపలో గంధపాషాణః| శిలా మనఃశిలా|| 67||
Adhikarana eDagajAdilepaH (68) · Śloka 68
ఏడగజకుష్ఠసైంధవసిద్ధార్థవిడంగకాంజికైర్లిప్తం| కృమిపామాసిధ్మదద్రుమండలకుష్ఠం శమం యాతి||68||
एडगजकुष्ठसैन्धवसिद्धार्थविडङ्गकाञ्जिकैर्लिप्तम्| कृमिपामासिध्मदद्रुमण्डलकुष्ठं शमं याति||६८||
🔊 Audio coming soon
ఏడగజాదిభిర్లిప్తం కృమ్యాదికం శమం యాతి|| 68||
Adhikarana lAkShAdilepaH (69) · Śloka 69
లాక్షావ్యోషం ప్రపున్నాటంచ బీజం శ్రీవేష్టాః కుష్ఠసిద్ధార్థకాశ్చ| తక్రోన్మిశ్రః స్యాద్ధరిద్రా చ లేపోదద్రుషూక్తో మూలకోత్థంచ బీజం||69||
लाक्षाव्योषं प्रपुन्नाटञ्च बीजं श्रीवेष्टाः कुष्ठसिद्धार्थकाश्च| तक्रोन्मिश्रः स्याद्धरिद्रा च लेपोदद्रुषूक्तो मूलकोत्थञ्च बीजम्||६९||
🔊 Audio coming soon
లాక్షాదిభిర్హరిద్రాంతైర్దద్రుషు తక్రోన్మిశ్రో లేపః స్యాత్| మూలకోత్థం చ బీజం కేవలం దద్రుషు లేపే ఉక్తం| ప్రపున్నాటబీజం చక్రమర్దః| శ్రీవేష్టకో వాయసకో దధిశ్యావశ్చ శబ్దితః|| 69||
Adhikarana dUrvAdilepaH (70) · Śloka 70
దూర్వాభయాసైంధవచక్రమర్దకుఠేరకాః కాంజికతక్రపిష్టాః| త్రిభిః ప్రలేపైరపి బద్ధమూలాం దద్రుంచ కండూంచ వినాశయంతి||70||
दूर्वाभयासैन्धवचक्रमर्दकुठेरकाः काञ्जिकतक्रपिष्टाः| त्रिभिः प्रलेपैरपि बद्धमूलां दद्रुञ्च कण्डूञ्च विनाशयन्ति||७०||
🔊 Audio coming soon
దూర్వాదయః కాంజికతక్రపిష్టాస్త్రిభిర్లేపైః బద్ధమూలామపి దద్రుం కండూం చ నాశయతి|| 70||
Adhikarana manaHshilAdilepaH (71) · Śloka 71
మనశ్శిలాత్వక్కుటజం సకుష్ఠం సలోమశః సైడగజః కరంజః| గ్రంథిశ్చ భౌర్జః కరవీరమూలం చూర్ణాని సాధ్యాని తుషోదకేన| పలాశనిర్దాహరసేన వాఽపి కర్షోన్మితాన్యాఢకసమ్మితేన| దర్వీప్రలేపం ప్రవదంతి లేపమేతత్ పరం కుష్ఠనిషూదనాయ||71||
मनश्शिलात्वक्कुटजं सकुष्ठं सलोमशः सैडगजः करञ्जः| ग्रन्थिश्च भौर्जः करवीरमूलं चूर्णानि साध्यानि तुषोदकेन| पलाशनिर्दाहरसेन वाऽपि कर्षोन्मितान्याढकसम्मितेन| दर्वीप्रलेपं प्रवदन्ति लेपमेतत् परं कुष्ठनिषूदनाय||७१||
🔊 Audio coming soon
మనఃశిలాదీనాం చూర్ణాని కర్షోన్మితాన్యాఢకసమ్మితేన తుషోదకేన పలాశక్షారోదకేన వా సాధ్యాన్యేతదపి ప్రలేపం కుష్ఠనిషూదనాయ పరం శ్రేష్ఠమాచార్యా వదంతి| కుటజత్వక్ వత్సకత్వక్| సలోమశా ధాతుకాసీసం| భౌర్జో గ్రంథిః సుజ్ఞేయః|| 71||
Adhikarana elAdiko lepaH, mAMsyAdiko lepaH (72) · Śloka 72
ఏలాచిత్రకనింబవృషకం కురువిందనాగరార్కంచ| చూర్ణీకృతమష్టాహం భావయితవ్యం పలాశస్య| క్షారేణ గవాం మూత్రస్రుతేన తేనాస్య మండలాన్యాశు| భిద్యంతే దీర్యంతి చ లిప్తాన్యర్కాభితప్తాని| మాంసీ మరిచం లవణం రజనీ తగరం సుధా గృహాద్ధూమః| మూత్రం పిత్తం క్షారః పాలాశః కుష్ఠనుల్లేపః||72||
एलाचित्रकनिम्बवृषकं कुरुविन्दनागरार्कञ्च| चूर्णीकृतमष्टाहं भावयितव्यं पलाशस्य| क्षारेण गवां मूत्रस्रुतेन तेनास्य मण्डलान्याशु| भिद्यन्ते दीर्यन्ति च लिप्तान्यर्काभितप्तानि| मांसी मरिचं लवणं रजनी तगरं सुधा गृहाद्धूमः| मूत्रं पित्तं क्षारः पालाशः कुष्ठनुल्लेपः||७२||
🔊 Audio coming soon
ఏలాదికం చూర్ణీకృతమష్టాహం పరిశోష్య గోమూత్రస్రుతేన పలాశక్షారేణ భావియితవ్యం| అస్య కుష్ఠినస్తేన లిప్తాన్యర్కేన చాభితప్తాని కుష్ఠమండలాని భిద్యంతే జీర్యంతి చ| మాంస్యాదికో లేపః కుష్ఠనుత్| పిత్తం మూత్రం ప్రాణినామేవాష్టానాం|| 72||
Adhikarana siddhArthakaM snAnam (73) · Śloka 73
ముస్తం త్రిఫలా మదనం కరంజ ఆరగ్వధః కలింగయవాః| ససప్తాహ్వకుష్ఠఫలినీదార్వ్యః సిద్ధార్థకం స్నానం| ఏష కషాయో వమనం విరేచనం వర్ణదస్తథోద్ధర్షః| త్వగ్దోషకుష్ఠశోఫప్రబాధనః పాండురోగఘ్నః||73||
मुस्तं त्रिफला मदनं करञ्ज आरग्वधः कलिङ्गयवाः| ससप्ताह्वकुष्ठफलिनीदार्व्यः सिद्धार्थकं स्नानम्| एष कषायो वमनं विरेचनं वर्णदस्तथोद्धर्षः| त्वग्दोषकुष्ठशोफप्रबाधनः पाण्डुरोगघ्नः||७३||
🔊 Audio coming soon
ముస్తాదీని సిద్ధార్థకం నామ స్నానం| ఏష చ యోగః వమనాయ కషాయో భవతి విరేచనం చ వర్ణకరాంగోద్ధర్షశ్చ| ఉద్ధృష్యంతేఽనేనాంగానీత్యుద్ధర్షః| ఏష చ ప్రయోగః త్వగ్దోషాదీనాం ప్రబాధనః పాండురోగఘ్నశ్చ|| 73||
Adhikarana vividhAH lepAH (74) · Śloka 74
కరవీరనింబకుటజాచ్ఛమ్యాకాచ్చిత్రకాచ్చ మూలానాం| మూత్రే దర్వీలేపః క్వాథో లేపేన కుష్ఠఘ్నః| శ్వేతకరవీరమూలం కుటజకరఞాత్ఫలం త్వచో దార్వ్యాః| సుమనఃప్రవాలయుక్తో లేపః కుష్ఠాపహః సిద్ధః| శైరీషీ త్వక్పుష్పం కార్పాస్యా రాజవృక్షపత్రాణి| పిష్టా చ కాకమాచీ చతుర్విధః కుష్ఠహా లేపః||74||
करवीरनिम्बकुटजाच्छम्याकाच्चित्रकाच्च मूलानाम्| मूत्रे दर्वीलेपः क्वाथो लेपेन कुष्ठघ्नः| श्वेतकरवीरमूलं कुटजकरञात्फलं त्वचो दार्व्याः| सुमनःप्रवालयुक्तो लेपः कुष्ठापहः सिद्धः| शैरीषी त्वक्पुष्पं कार्पास्या राजवृक्षपत्राणि| पिष्टा च काकमाची चतुर्विधः कुष्ठहा लेपः||७४||
🔊 Audio coming soon
కరవీరేత్యాది సుబోధం| శ్వేతకరవీరాదిభిర్లేపః కుష్ఠాపహః సిద్ధః| శిరీషత్వగాదిభిః పృథక్ చత్వారో లేపాః కుష్ఠఘ్నాః| రాజవృక్షః ఆరగ్వధః|| 74||
Adhikarana snAnAdyarthe aShTau kaShAyAH (76) · Śloka 75
దార్వీరసాంజనస్య నింబపటోలస్య ఖదిరసారస్య| ఆరగ్వధవృక్షకయోస్త్రిఫలాయాః సప్తపర్ణస్య| ఇతి షట్కషాయయోగాః కుష్ఠఘ్నాః సప్తమశ్చ తినిశస్య| స్నానే పానే చ హితాస్తథాష్టమశ్చాశ్వమారస్య| ఆలేపనం ప్రఘర్షణమవచూర్ణనమేత ఏవ చ కషాయాః| తైలఘృతపాకయోగైశ్చేష్యంతే కుష్ఠశాంత్యర్థం||75||
दार्वीरसाञ्जनस्य निम्बपटोलस्य खदिरसारस्य| आरग्वधवृक्षकयोस्त्रिफलायाः सप्तपर्णस्य| इति षट्कषाययोगाः कुष्ठघ्नाः सप्तमश्च तिनिशस्य| स्नाने पाने च हितास्तथाष्टमश्चाश्वमारस्य| आलेपनं प्रघर्षणमवचूर्णनमेत एव च कषायाः| तैलघृतपाकयोगैश्चेष्यन्ते कुष्ठशान्त्यर्थम्||७५||
🔊 Audio coming soon
దార్వీరసాంజనాభ్యామేకః కషాయః| నింబపటోలాభ్యాం ద్వితీయః| ఖదిరసారేణ తృతీయః| ఆరగ్వధవృక్షకాభ్యాం చతుర్థః| త్రిఫలయా పంచమః| సప్తపర్ణేన షష్ఠః| తినిశేన సప్తమః| అశ్వమారేణాష్టమః| ఏతే కషాయయోగాః కుష్ఠినాం స్నానే పానే చ హితాః| ఏత ఏవ చ కుష్ఠినామాలేపనాదికం భవతి| ఏత ఏవ చ కషాయః పృథక్ తైలస్య పాకయోగే ఘృతస్య చ పాకయోగే కుష్ఠశాంత్యర్థం శస్యంతే|| 76||
Adhikarana sarShapAditailAni (77) · Śloka 77
సర్షపకరంజకోశాతకాని తైలన్యథేంగుదీనాం చ| కుష్ఠేషు హితాన్యాహుస్తైలం శ్రేష్ఠం చ ఖదిరసారస్య||77||
सर्षपकरञ्जकोशातकानि तैलन्यथेङ्गुदीनां च| कुष्ठेषु हितान्याहुस्तैलं श्रेष्ठं च खदिरसारस्य||७७||
🔊 Audio coming soon
సర్షపాదీని చ తైలాని కుష్ఠేషు హితాన్యాచార్యా ఆహుః| ప్రకరణాద్బహిఃప్రయోగే| కోశాతకస్య ఫలం| ఇంగుదీ వృక్షవిశేషః|| 77||
Adhikarana a~ggavisharaNAdau kramaH, pathyavisheShashca (78) · Śloka 78
శీతాః ప్రదేహసేకాస్తిక్తం సర్పిః సిరావిరేకశ్చ| విశరణదాహక్లేదే విస్ఫోటే చర్మదలనే చ| శీర్ణనఖరోమమాంసః కృమిమానన్నాంభసీ త్యజేత్కుష్ఠీ| సద్యో దుగ్ధం దుగ్ధం షణ్మాసాన్ కారభం భజేత్సమధు||78||
शीताः प्रदेहसेकास्तिक्तं सर्पिः सिराविरेकश्च| विशरणदाहक्लेदे विस्फोटे चर्मदलने च| शीर्णनखरोममांसः कृमिमानन्नाम्भसी त्यजेत्कुष्ठी| सद्यो दुग्धं दुग्धं षण्मासान् कारभं भजेत्समधु||७८||
🔊 Audio coming soon
కుష్ఠేషు అంగవిశరణాదౌ శీతప్రదేహాదికం హితం| విశరణం త్వఙ్మాంసావదరణం| చర్మదలనం త్వగుచ్చటనం| శీర్ణనఖత్వాదియుక్తః కుష్ఠీ అన్నమంభశ్చ త్యజేత్| కిమన్యత్ ప్రాణాన్ జహ్యాట్ న| అపి తు కారభం దుగ్ధమౌష్ట్రం క్షీరం సద్యో దుగ్ధం తత్కాలవిస్రావితం సమాక్షికం షణ్మాసాన్ భజేత్|| 78||
Adhikarana eDagajAdi vividhAH yogAH (79) · Śloka 79
ఏడగజః సవిడంగో మూలాన్యారగ్వధస్య కుష్ఠానాం| ఉద్దాలనశ్చ దంతా గోఽశ్వరాహోష్ట్రదంతాశ్చ| రజనీద్వయం కృమిఘ్నం ప్రపున్నాటం రాజవృక్షమూలం చ| కుష్ఠోత్పాటనమగ్ర్యం సపిప్పలీపాకలం యోజ్యం| శ్విత్రాణాం సవిశేషం యోక్తవ్యం సర్వతో విశుద్ధానాం| ఉత్సన్నేషు చ లేపాః సవర్ణకరణాస్తథాభ్యంగాః||79||
एडगजः सविडङ्गो मूलान्यारग्वधस्य कुष्ठानाम्| उद्दालनश्च दन्ता गोऽश्वराहोष्ट्रदन्ताश्च| रजनीद्वयं कृमिघ्नं प्रपुन्नाटं राजवृक्षमूलं च| कुष्ठोत्पाटनमग्र्यं सपिप्पलीपाकलं योज्यम्| श्वित्राणां सविशेषं योक्तव्यं सर्वतो विशुद्धानाम्| उत्सन्नेषु च लेपाः सवर्णकरणास्तथाभ्यङ्गाः||७९||
🔊 Audio coming soon
ఏడగజాదికం బహిఃప్రయుక్తం కుష్ఠానాముద్దాలనం నిబిడత్వత్యాజనం| రజన్యాదికం సపిప్పలీపాకలమగ్ర్యం శ్రేష్ఠం కుష్ఠోత్పాటనం యోజ్యం| ఉత్పాటనం మోక్షణం| పాకలం కుష్ఠం| ఏతచ్చ రజన్యాదికం సర్వత ఊర్ధ్వమధః శిరసి చ విశుద్ధానాం శ్విత్రాణాం సవిశేషం యోక్తవ్యం||79||
Adhikarana kuShThe shodhanacikitsAprAdhAnyam (80) · Śloka 80
పక్షాత్ పక్షాత్ ఛర్దనాన్యభ్యుపేయాన్ మాసాన్మాసాచ్ఛోధనం చాప్యధస్తాత్| శుద్ధిర్మూర్ధ్నః స్యాత్త్రిరాత్రాత్ త్రిరాత్రాత్ షష్ఠే షష్ఠే మాస్యసృఙ్మోక్షణం చ| యో దుర్వాంతో దుర్విరిక్తోఽథవా స్యాత్ కుష్ఠీ దోషైరుద్ధతైర్వ్యాప్యతేఽసౌ| నిస్సందేహం యాత్యసాధ్యత్వమేవం తస్మాత్ కృత్స్నాత్రిర్హరేదస్య దోషాన్||80||
पक्षात् पक्षात् छर्दनान्यभ्युपेयान् मासान्मासाच्छोधनं चाप्यधस्तात्| शुद्धिर्मूर्ध्नः स्यात्त्रिरात्रात् त्रिरात्रात् षष्ठे षष्ठे मास्यसृङ्मोक्षणं च| यो दुर्वान्तो दुर्विरिक्तोऽथवा स्यात् कुष्ठी दोषैरुद्धतैर्व्याप्यतेऽसौ| निस्सन्देहं यात्यसाध्यत्वमेवं तस्मात् कृत्स्नात्रिर्हरेदस्य दोषान्||८०||
🔊 Audio coming soon
పక్షాత్ పక్షాదితి గ్రహణం వమనాదిక్రియాంతరపరిహారదివసజ్ఞాపనార్థం| శోధనం విరేచనం| మూర్ధ్నః శిరసః శుద్ధిర్నస్యేన| సర్వస్య చ కృత్స్నానిరవశేషాన్ దోషాన్ నిర్హరేత్ | అస్యేతి కుష్ఠినః| కిం ప్రయోజనమిత్యాహ-యో దుర్వాంత ఇత్యాది| అస్మయక్శుద్ధ్యా దోషైరుద్ధతైర్వ్యాప్తైః కుష్ఠం నిస్సందేహమసాధ్యత్వం యాతి|| 80||
Adhikarana kuShThe vratAdisevA (81-19) · Śloka 19
వ్రతదమయమసేవాత్యాగశీలాభియోగో ద్విజగురుసురపూజా సర్వసత్త్వేషు మైత్రీ| జినజినసుతతారాభాస్కరారాధనాని ప్రకటితమలపాపం కుష్ఠమున్మూలయంతి||81|| ఇతి వైద్యపతిసింహగుప్తస్య సూనోర్వాగ్భటస్య కృతావష్టాంగసంగ్రహసంహితాయాం చికిత్సితస్థానే కుష్ఠచికిత్సితన్నామైకవింశోఽధ్యాయః||19||
व्रतदमयमसेवात्यागशीलाभियोगो द्विजगुरुसुरपूजा सर्वसत्त्वेषु मैत्री| जिनजिनसुतताराभास्कराराधनानि प्रकटितमलपापं कुष्ठमुन्मूलयन्ति||८१|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां चिकित्सितस्थाने कुष्ठचिकित्सितन्नामैकविंशोऽध्यायः||१९||
🔊 Audio coming soon
వ్రతాదీని కుష్ఠమున్మూలయంతి| తచ్చ కుష్ఠం ప్రకటితమలపాపం దుష్టం దుష్టం చాదృష్టం కర్మ ప్రకాశ్యతే| వ్రతః నియమశ్చాంద్రాయణాదిః| దమః అక్రోధాదిత్వం| యమ ఇంద్రియజయః| జినో బుద్ధః| జినసుతా అవలోకితేశాదయః|| 81|| ఇతి శ్రీమన్మహామహోపాధ్యాయేందు-విరచితాయామష్టాంగసంగ్రహవ్యాఖ్యాయాం శశిలేఖాయాం చికిత్సితస్థాన ఏకవింశోఽధ్యాయః