Adhikarana atha mUtrAghAtacikitsitannAma trayodasho~adhyAyaH adhyAyapratij~jA (1) · Śloka 1
అథాతో మూత్రాఘాతచికిత్సితం వ్యాఖ్యాస్యామః| ఇతి హ స్మాహురాత్రేయాదయో మహర్షయః||1||
अथातो मूत्राघातचिकित्सितं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
క్రమప్రాప్తస్య మూత్రాఘాతస్య చికిత్సాం ప్రదర్శయితుమధ్యాయ ఆరభ్యతే||1||
Adhikarana vAtaje mUtrakRucchre (2) · Śloka 2
వాతాన్మూత్రకృచ్ఛ్రే వాతహరతైలాభ్యక్తగాత్రస్యాధోనాభేః సర్వ మంగం పిండేన సేకావగాహైశ్చ వాతఘ్నైః కంభీస్వేదేన చ స్వేదయేత్| దశమూలబలైరండమూలపునర్నవాశతావరీవృశ్చీవపత్తూరపాషా ణభేదకకోలకులత్థయవక్వాథేన తత్కల్కేన చ తైలం సర్పిః సూకరర్క్షవసాలవణపంచకోపేతం సిద్ధం పానాయ దద్యాత్| ఏతాన్యేవ చౌషధాన్యన్నపానే పిండోపనాహస్వేదయాంశ్చ తైల ఫలస్నేహామ్లయుక్తాని కల్పయేత్| ప్రసన్నాం చ సౌవర్చలాఢ్యాం పిబేత్||2||
वातान्मूत्रकृच्छ्रे वातहरतैलाभ्यक्तगात्रस्याधोनाभेः सर्व मङ्गं पिण्डेन सेकावगाहैश्च वातघ्नैः कम्भीस्वेदेन च स्वेदयेत्| दशमूलबलैरण्डमूलपुनर्नवाशतावरीवृश्चीवपत्तूरपाषा णभेदककोलकुलत्थयवक्वाथेन तत्कल्केन च तैलं सर्पिः सूकरर्क्षवसालवणपञ्चकोपेतं सिद्धं पानाय दद्यात्| एतान्येव चौषधान्यन्नपाने पिण्डोपनाहस्वेदयांश्च तैल फलस्नेहाम्लयुक्तानि कल्पयेत्| प्रसन्नां च सौवर्चलाढ्यां पिबेत्||२||
🔊 Audio coming soon
వాతమూత్రకృచ్ఛ్రే వాతహరద్రవ్యసిద్ధేన తైలేనాభ్యక్తగాత్రస్య నాభేరధః సర్వమంగం శరీరం వాతహరద్రవ్యకృతైరేవ పిండస్వేదాదిభిః స్వేదయేత్| దశమూలాదీనాం క్వాథేన తైలాచ్చతుర్గుణేన సర్పిరాదినా చ మిశ్రీభూతేన తైలసమేన చ దశమూలాదీన్యేవ చ గర్భే కల్కపరిభాషయా యుక్త్యా చ లవణపంచకం దత్వా సాధితం తైలం పానాయ దద్యాత్| ఏతాన్యేవ దశమూలాన్యౌషధాని తైలాదియుక్తాన్యన్నాదికే కల్పయేత్| ఫలశబ్దేన స్నేహో విశిష్యతే| స్నేహానామనేకయోనిత్వాత్| యద్వా యేభ్యస్తైలముత్పద్యతే తాని తైలఫలానీత్యర్థః| అమ్లాని దాడిమాదీని| సౌవర్చలేనాఢ్యా ప్రభూతసౌవర్చలా ప్రసన్నా పేయా|| 2||
Adhikarana pittaje mUtrakRucchre (3) · Śloka 3
పిత్తజే శీతసేకావగాహప్రదేహాన్ ప్రయుంజీత| తృణపంచమూల శ్వదంష్ట్రాభీరువిదారీకశేరుకక్వాథం శీతం సమధుశర్కరం పిబేత్| తద్వచ్చ కాండేక్షురకమూలం| కమలోత్పలవిదారీ శృంగాటకాని వా| ద్రాక్షారసేన వా త్రపుసకుసుంభోర్వారూ బీజవృషకకుంకుమకల్కం సర్వమూత్రాఘాతఘ్నం| మధుకదార్వ్యు ర్వారూబీజాని వా తండులధావనేన| సమాక్షికాం వా దార్వీ మామలకరసేన| మృద్వీకాకల్కం వా పర్యుషితాంభసా||3||
पित्तजे शीतसेकावगाहप्रदेहान् प्रयुञ्जीत| तृणपञ्चमूल श्वदंष्ट्राभीरुविदारीकशेरुकक्वाथं शीतं समधुशर्करं पिबेत्| तद्वच्च काण्डेक्षुरकमूलम्| कमलोत्पलविदारी शृङ्गाटकानि वा| द्राक्षारसेन वा त्रपुसकुसुम्भोर्वारू बीजवृषककुङ्कुमकल्कं सर्वमूत्राघातघ्नम्| मधुकदार्व्यु र्वारूबीजानि वा तण्डुलधावनेन| समाक्षिकां वा दार्वी मामलकरसेन| मृद्वीकाकल्कं वा पर्युषिताम्भसा||३||
🔊 Audio coming soon
పిత్తజే శీతాన్ సేకాదీన్ ప్రయుంజీత| తృణపంచమూలాదికస్య క్వాథం సమాక్షికం సశర్కరం పిబేత్| కశేరూకం ప్రసిద్ధం మధ్యదేశే| కాండేక్షురకమూలం వా తద్వత్| కమలాదీని వా తద్వదితి సమధుశర్కరాణి| కాండేక్షురకం ప్రసిద్ధం| త్రపుసాదికల్కో ద్రాక్షారసేన సర్వమూత్రాఘాతఘ్నః| త్రపుసాదీనాం త్రయాణాం బీజం| ఉర్వారూః కర్కటికా| మధుకాదీని తండులాంబునా| దార్వీ సమాక్షికా ఆమలకరసేన| ద్రాక్షాకల్కం పర్యుషితోదకేన| పర్యుషితం యత్క్వథితం సద్రాత్రిస్థితం||3||
Adhikarana kaphaje mUtrakRucchre (4) · Śloka 4
కఫజే యథాస్వం స్వేదో వమనం కటుతీక్ష్ణోష్ణక్షారమన్న పానం యవాన్నం తక్రం చ| పిబేచ్చ మద్యేన సూక్ష్మైలామామలకరసేన వా మధుయుతాం వా కదలీరసేన కైడర్యకరసేన వా| శీతి వారకబీజం వా తక్రేణ| ప్రవాలచూర్ణం వా తండులాంబునా| ధవకుటజకరంజామృతాకేబుకైలారగ్వధసప్రచ్ఛదక్వాథం వా శీతం సక్షౌద్రం| తత్సిద్ధాం వా యవాగూం| కంటకారి కాస్వరసం వా సమాక్షికం| వ్యోషైలాగోక్షురకసారసా స్థీని వా మధుమూత్రయుక్తాని| పాటలీక్షారం వా బహుకృత్వః పరిస్రుతం తైలయుక్తం| తిలపాటలీపాRరిభద్రయావశూక క్షారోదకానువిద్ధాం వా త్వగేలోషకచూర్ణయుక్తాం ప్రసన్నాం| తిలాదీనాం వా పృథక్క్షారం గుడోపదంశమశ్నీయాత్| తీక్ష్ణో ష్ణద్రవ్యసిద్ధం వ తైలం పానాభ్యంగార్థే||4||
कफजे यथास्वं स्वेदो वमनं कटुतीक्ष्णोष्णक्षारमन्न पानं यवान्नं तक्रं च| पिबेच्च मद्येन सूक्ष्मैलामामलकरसेन वा मधुयुतां वा कदलीरसेन कैडर्यकरसेन वा| शीति वारकबीजं वा तक्रेण| प्रवालचूर्णं वा तण्डुलाम्बुना| धवकुटजकरञ्जामृताकेबुकैलारग्वधसप्रच्छदक्वाथं वा शीतं सक्षौद्रम्| तत्सिद्धां वा यवागूम्| कण्टकारि कास्वरसं वा समाक्षिकम्| व्योषैलागोक्षुरकसारसा स्थीनि वा मधुमूत्रयुक्तानि| पाटलीक्षारं वा बहुकृत्वः परिस्रुतं तैलयुक्तम्| तिलपाटलीपाऱ्रिभद्रयावशूक क्षारोदकानुविद्धां वा त्वगेलोषकचूर्णयुक्तां प्रसन्नाम्| तिलादीनां वा पृथक्क्षारं गुडोपदंशमश्नीयात्| तीक्ष्णो ष्णद्रव्यसिद्धं व तैलं पानाभ्यङ्गार्थे||४||
🔊 Audio coming soon
కఫజే మూత్రాఘాతే యథాస్వం దోషాద్యపేక్షయా స్వేదవమనాదికం హితం| సూక్ష్మైలా మద్యేన వామలకరసేన వా| అథవా మధుయుక్తాం సూక్ష్మైలాం కదలీరసకైడర్యరసయోరన్యతేరణ| సుబోధం| శీతీవారకం కురుంటకం| ధవాదీనాం క్వాథః శీతః సన్ సమాక్షిక ఉపయోజ్యః| అథవా తత్సిద్ధాం ధవాదిక్వాథసిద్ధాం యవాగూం శీతాం సమాక్షికాం చ| సారసాస్థి సరసిభవప్రాణినామస్థి| పాటల్యాః భస్మనా బహుకృత్వః స్రుతముదకం నాతిఘానాచ్ఛ తైలసంయుక్తం హితం| తిలాదిక్షారేణానుబిద్ధాం సంస్కృతాం త్వగాదిచూర్ణయుక్తాం సురాం| ఉపదంశో యముపదశ్యాన్నం భుజ్యతే|| 4||
Adhikarana sAnnipAtike mUtrakRucchre (5) · Śloka 5
సన్నిపాతాత్మకే వాతాదీనాం స్థానానుపూర్వ్యా యథాసన్నం ప్రతి కుర్వీత| యథోల్బణం వా సర్వేషు సమస్థితేషు వా సమసితం యవక్షారం భక్షయేత్| అపి చ ఏలాశ్మభేదకశిలాజతుపిప్లీనాం చూర్ణాని తండులజలాలుడితాని పీత్వా| తద్వద్గుడేన సహితాన్యుపయుజ్య మాస మాసన్నమృత్యురపి జీవతి మూత్రకృచ్ఛ్రీ| ఏలోపకుల్యామధుకాశ్మభేదకౌంతీశ్వదంష్ట్రావృషకోరుపూగైః| క్వాథం పిబేచ్ఛర్కరయావగాఢం కృచ్ఛ్రే సదాహే సరుజే విబంధే| హరీతకీగోక్షురరాజవృక్షపాషాణాభిద్ధన్వయవాసకానాం| క్వాథం పిబేదశ్మజతుప్రధానం సశర్కరే సాశ్మరిమూత్రకృచ్ఛ్రే||5||
सन्निपातात्मके वातादीनां स्थानानुपूर्व्या यथासन्नं प्रति कुर्वीत| यथोल्बणं वा सर्वेषु समस्थितेषु वा समसितं यवक्षारं भक्षयेत्| अपि च एलाश्मभेदकशिलाजतुपिप्लीनां चूर्णानि तण्डुलजलालुडितानि पीत्वा| तद्वद्गुडेन सहितान्युपयुज्य मास मासन्नमृत्युरपि जीवति मूत्रकृच्छ्री| एलोपकुल्यामधुकाश्मभेदकौन्तीश्वदंष्ट्रावृषकोरुपूगैः| क्वाथं पिबेच्छर्करयावगाढं कृच्छ्रे सदाहे सरुजे विबन्धे| हरीतकीगोक्षुरराजवृक्षपाषाणाभिद्धन्वयवासकानाम्| क्वाथं पिबेदश्मजतुप्रधानं सशर्करे साश्मरिमूत्रकृच्छ्रे||५||
🔊 Audio coming soon
సన్నిపాతాత్మకే మూత్రాఘాతే య ఏవం దోష ఆసన్నో బస్తౌ తస్యైవ ప్రథమం ప్రతికుర్వీత| అథవా య ఏవాధికః| సర్వేష్వితి మూత్రాఘాతేషు| అపి చేతి సముచ్చయే| ఏలాదీనాం చూర్ణాని తండులజలేన గుడేన చ మాసముపయుజ్య మూత్రకృచ్ఛ్రీ ఆసన్నమృత్యురపి జీవతి| పునరేలాదీనాం క్వాథః శర్కరయావగాఢో ఘనః| హరీతక్యాదీనాం క్వాథోఽశ్మజతుప్రధానో యః శిలాజతునో లోడనాయోపకరోతి|| 5||
Adhikarana ashmaryAdiShvatideshaH (6) · Śloka 6
అశ్మర్యామచిరోత్థితాయాం వాతబస్త్యాదిషు చ యథాదోష మిదమేవాచరేత్||6||
अश्मर्यामचिरोत्थितायां वातबस्त्यादिषु च यथादोष मिदमेवाचरेत्||६||
🔊 Audio coming soon
అశ్మర్యాం నవోత్థితాయాం వాతబస్త్యాదికేషు చ నిదానస్థానప్రదర్శితేష్వభినవోత్థితేష్విదమేవానంతరోక్తం చికిత్సితం దోషానతిక్రమేణాచరేత్|| 6||
Adhikarana tatra vAtAshmaryAm (7) · Śloka 7
పాషాణభేదకవసుకవసిరాశ్మంతకశతావరీశ్వదంష్ట్రాబృహతీ ద్వయకపోతపంకాబలాతిబలాకచ్ఛురోశీరగుంధువృక్షాదనీ భల్లూకవరణయవకోలకులత్థశాకఫలకతకఫలక్వాథే సర్పిరూషకాదిప్రతీవాపం విపాచ్య పీతమాశు వాతాశ్మరీం భినత్తి, ఏభిరేవ చ ద్రవ్యైః కషాయక్షారాన్నపానాని కల్ప యేత్| సింహీవ్యాఘ్రీగోక్షురకేక్షురకోరూబూకమూలకల్కోఽమధురేణ దధ్నా పీతః సప్తాహాదశ్మరీం భినత్తి| శిగ్రుమూలకల్కేన దధిలవణయకసిద్ధో యూషః||7||
पाषाणभेदकवसुकवसिराश्मन्तकशतावरीश्वदंष्ट्राबृहती द्वयकपोतपङ्काबलातिबलाकच्छुरोशीरगुन्धुवृक्षादनी भल्लूकवरणयवकोलकुलत्थशाकफलकतकफलक्वाथे सर्पिरूषकादिप्रतीवापं विपाच्य पीतमाशु वाताश्मरीं भिनत्ति, एभिरेव च द्रव्यैः कषायक्षारान्नपानानि कल्प येत्| सिंहीव्याघ्रीगोक्षुरकेक्षुरकोरूबूकमूलकल्कोऽमधुरेण दध्ना पीतः सप्ताहादश्मरीं भिनत्ति| शिग्रुमूलकल्केन दधिलवणयकसिद्धो यूषः||७||
🔊 Audio coming soon
పాషాణభేదాదీనాం క్వాథేనోషకాదిగణగర్భేణ చ విపక్వం ఘృతం వాతాశ్మయ్రాం భేదనం| వసుకం బుకః| కాశ్మీరే ముసూరః| వసిరః పార్వతేయః| అశ్మంతక ఇంద్రకః| స ఏవ మాలుపర్ణః| కపోతపంకా బ్రహ్మసువర్చలా| కచ్ఛురం తునికం రంగద్రవ్యం| గుంధుస్తృణవిశేషః| భల్లూకః సల్లకో ఫల్గుర్వృత్తకో జంబుకో నతః| శాకవృక్షస్య ఫలాని| కతకవృక్షస్య చ| ఏభిరితి పాషాణభేదాదిభిః| సుబోధం| సింహ్యాదీనాం కల్కోఽమ్లేన దధ్నా పీతః సప్తాహమశ్మరీం హంతి| సింహీ కంటకారికా| వ్యాఘ్రీ నిదిగ్ధికా| ఇక్షురక ఇక్షువిశేషః| ఊరూబూక ఏరండః| శిగ్రుకల్కాదిభిశ్చ సిద్ధో యూషోఽశ్మరీం భినత్తీతి సంబంధః|| 7||
Adhikarana pittAshmaryAm (8) · Śloka 8
వీరతరాదిగుంద్రేత్కటపత్తూరవారాహీపాఠాపాటలీశిరీషశాలి మూలవిదారీద్విపునర్నవక్వాథే త్రపుసకుసుంభైర్వారూర్కారూబీజ మధుకశిలాజతుప్రతీవాపం సర్పిర్విపాచ్య పీతమాశు పిత్తా శ్మరీం భినత్తి| పూర్వవచ్చ కషాయాదీనేభిః కల్పయేత్||8||
वीरतरादिगुन्द्रेत्कटपत्तूरवाराहीपाठापाटलीशिरीषशालि मूलविदारीद्विपुनर्नवक्वाथे त्रपुसकुसुम्भैर्वारूर्कारूबीज मधुकशिलाजतुप्रतीवापं सर्पिर्विपाच्य पीतमाशु पित्ता श्मरीं भिनत्ति| पूर्ववच्च कषायादीनेभिः कल्पयेत्||८||
🔊 Audio coming soon
వీరతరాదిగణగుంద్రాదీనాం క్వాథే త్రపుసబీజాదిప్రతీవాపం ఘృతం| గుంద్రేత్కటే వీరతరాదిత్వేన దత్తే అపి పునర్దీయతే| గుంద్రా గుచ్ఛపుష్పికా నామ| ఇత్కటః శరవిశేషః ప్రసిద్ధః| పత్తూరో మత్స్యాక్షకః| మత్స్యాక్షకస్తు పత్తూరో పత్తునః ప్రియ ఇత్యపి| వారాహీ గృష్టిః| విష్వక్సేనా కారా| వారాహీ గృష్టికాకారా| ఏభిరితి వీరతరాదిభిః కశాయాదీన్ కల్పయేత్| పూర్వవదితి వాతాశ్మరీవత్| పిత్తాశ్మర్యామపి|| 8||
Adhikarana shleShmAshmaryAm (9) · Śloka 9
వరణాదిభద్రదార్వాదిగుగ్గుల్వేలాద్వయకుష్ఠమరిచచిత్రక ముస్తాసురసాహ్వయైః కల్కీకృతైః సాధితమూషకాదిప్రతీవాపం సర్పిః శ్లేష్మాశ్మరీం భిన్నత్తితి సమానం పూర్వేణ| మస్తునా బహుశః పాటలీభస్మ గాలయిత్వా భస్మ విస ర్జయేత్| తతస్తన్మస్తు గృహీత్వా కులత్థైః సహ క్వాథయేత్| తం క్వాథం గోక్షురకమూలైలాత్రపుసకుటజబీజపాషాణభేద కచూర్ణం క్షౌద్రేణ లీఢ్వాఽనుపిబేత్| తథా శీఘ్రమేవాశ్మరీ భిద్యతే చ్యవతే చ||9||
वरणादिभद्रदार्वादिगुग्गुल्वेलाद्वयकुष्ठमरिचचित्रक मुस्तासुरसाह्वयैः कल्कीकृतैः साधितमूषकादिप्रतीवापं सर्पिः श्लेष्माश्मरीं भिन्नत्तिति समानं पूर्वेण| मस्तुना बहुशः पाटलीभस्म गालयित्वा भस्म विस र्जयेत्| ततस्तन्मस्तु गृहीत्वा कुलत्थैः सह क्वाथयेत्| तं क्वाथं गोक्षुरकमूलैलात्रपुसकुटजबीजपाषाणभेद कचूर्णं क्षौद्रेण लीढ्वाऽनुपिबेत्| तथा शीघ्रमेवाश्मरी भिद्यते च्यवते च||९||
🔊 Audio coming soon
వరణాదిగణభద్రదార్వాదిగణయోః గుగ్గుల్వాదీనాం చ కల్కే జలపిష్టే ఊషకాదిగణప్రతీవాపం సర్పిః సాధితం శ్లేష్మాశ్మరీభేదనం| సురసాహ్వయో మూర్వా కదరశ్చ| పీతమాశు నిహంతీతి| మస్తునేత్యాది సుబోధం| గాలనం పటేన స్రావణం| విసర్జయేద్భస్మ త్యజేత్| క్షారమస్త్వఘనాచ్ఛం| కురుంటకః శీతివారకః| గోక్షురకాదీనాం చూర్ణం మాక్షికేణ లీఢ్వా తం క్వాంథమను పిబేత్| చ్యవతే భిన్నా బహిర్నిస్సరతి|| 9||
Adhikarana pUrvoktauShadhAnAM kShArakalpanA (10) · Śloka 10
అశ్మరీభేషజానాం ఘృతాక్తానామంతర్ధూమదగ్ధానాం క్షారం గ్రామ్య పశుశకృత్క్షారంచ గోమూత్రేణ బహుకృత్వో గాలయిత్వా తమచ్ఛ మగ్నౌ సాధయేత్| ఘనీభవతి చ తస్మింస్త్ర్యూషణోషకాదిచూర్ణం దద్యాద్దర్వీప్రలేపం చావతారయేత్| ఏష క్షీరాశినః క్షారావ లేహోఽశ్మరీం భినత్తి పాతయతి చ శర్కరాం||10||
अश्मरीभेषजानां घृताक्तानामन्तर्धूमदग्धानां क्षारं ग्राम्य पशुशकृत्क्षारञ्च गोमूत्रेण बहुकृत्वो गालयित्वा तमच्छ मग्नौ साधयेत्| घनीभवति च तस्मिंस्त्र्यूषणोषकादिचूर्णं दद्याद्दर्वीप्रलेपं चावतारयेत्| एष क्षीराशिनः क्षाराव लेहोऽश्मरीम् भिनत्ति पातयति च शर्कराम्||१०||
🔊 Audio coming soon
అశ్మరీభేషజాన్యనంతరోక్తాని సర్వాణి యథాలాభం దహ్యంతే| అచ్ఛమితి క్షారస్రుతగోమూత్రం| శర్కరా భిన్నా అశ్మరీ బహ్వవయవా||10||
Adhikarana tilAdyanye kShArAH (11) · Śloka 11
తిలకదలీయవాపామార్గపలాశక్షారోఽవిమూత్రేణ పీతః సమానః పూర్వేణ| కేతకపత్రక్వాథేన హింగుక్రౌంచస్థిక్షార యుతః పాటలీకరవీరక్షారశ్చ క్రౌంచోష్ట్రగర్దభాస్థిశ్వదంష్ట్రా కదంబమూలతాలపత్రికాజమోదనాగరచూర్ణశ్చ సురామండోష్ణో దకాన్యతరప్రయుక్తః||11||
तिलकदलीयवापामार्गपलाशक्षारोऽविमूत्रेण पीतः समानः पूर्वेण| केतकपत्रक्वाथेन हिङ्गुक्रौञ्चस्थिक्षार युतः पाटलीकरवीरक्षारश्च क्रौञ्चोष्ट्रगर्दभास्थिश्वदंष्ट्रा कदम्बमूलतालपत्रिकाजमोदनागरचूर्णश्च सुरामण्डोष्णो दकान्यतरप्रयुक्तः||११||
🔊 Audio coming soon
అవేర్మేషస్య మూత్రేణ తిలాదీనాం క్షారః పూర్వేణ సమానోఽశ్మరీభేదనః శర్కరాపాతనశ్చ| పాటలీకరవీరయోః క్షారో హింగునా క్రౌంచాస్థ్నా చ యుక్తః కేతకవృక్షపత్రాణాం క్వాథేన| క్రౌంచాస్థ్యాదీని చూర్ణితాని సురామండేన వోష్ణోదకేన వా| శ్వదంష్ట్రా గోక్షురకః| తాలపత్రికా మిశ్రేయః|| 11||
Adhikarana picukAdiphalakvAthAdyAH prayogAH (12) · Śloka 12
పిచుకాంకోలశాకకతకేందీవరఫలక్వాథశ్చ సుఖోష్ణో గుడయుక్తః| నృత్యకుండకబీజచూర్ణశ్చ సమాక్షికోఽవిక్షీర యుక్తః| కపోతవంకామూలంచ సురయా| తత్సిద్ధం వా పయోఽశ్మ రీవేదనార్త్తః పిబేత్| సిద్ధం వాభయాస్థిభిః పునర్నవేన వా||12||
पिचुकाङ्कोलशाककतकेन्दीवरफलक्वाथश्च सुखोष्णो गुडयुक्तः| नृत्यकुण्डकबीजचूर्णश्च समाक्षिकोऽविक्षीर युक्तः| कपोतवङ्कामूलञ्च सुरया| तत्सिद्धं वा पयोऽश्म रीवेदनार्त्तः पिबेत्| सिद्धं वाभयास्थिभिः पुनर्नवेन वा||१२||
🔊 Audio coming soon
పిచుకాదీనాం ఫలక్వాథ ఉష్ణో గుడమిశ్రః| పిచుకః శ్రీహస్తినీ| కురుంటకః పిచుకః శీతివారకః| 'అంకోటోఽంకోలకో రేచీ నిర్దిష్టో దీర్ఘకాలకః|' శాకకతకౌ వృక్షౌ సర్వేషామేషాం ఫలాని| 'మధూలికా గుడతృణో నృత్యకుండో మలించకః|' తస్య బీజమవిక్షీరేణ| సురయా వా కపోతవంకామూలం| కపోతవంకా బ్రహ్మసువర్చలా| తత్సిద్ధం కపోతవంకామూలసిద్ధం క్షీరం| అభయాస్థిభిర్వా సిద్ధం పయః| పునర్నవేన వా సిద్ధం|| 12||
Adhikarana sheShamUtrAghAteShvetadeva yojyam (13) · Śloka 13
శేషేష్వేవం మూత్రాఘాతేష్వత ఏవ చికిత్సాం విభజేత్||13||
शेषेष्वेवं मूत्राघातेष्वत एव चिकित्सां विभजेत्||१३||
🔊 Audio coming soon
శేషేషు మూత్రాఘాతేషు వాతబస్త్యాదిషు దోషాదిసమన్వయేన సంయోగవిభాగైరనంతరోక్తామేవ చికిత్సాం వికల్పయేత్|| 13||
Adhikarana sarveShu kecana sAmAnyaprayogAH (14) · Śloka 14
హ్రస్వపంచమూలేన ద్విగుణత్రికంటకేన సాధితం తోయం పయో వా కేవలం ఘృతమిశ్రం వా పిబేత్ సర్వముత్రాఘాతఘ్నం| గోక్షురకకంటకారికాకృతాం వా సఫాణితాం యవాగూం| తామ్రచూడరససిద్ధాం వా| వీరతరాదిక్వాథేన వా| తేన వా తద్భావితం శిలాజతు| వాజిరాసభాన్యతరశకృద్రసం వా| దురాలభాస్వరసం వా| కకుభకషాయం వా| మూర్వాభయాము స్తదేవదారూమధుకకల్కం వా| వారుణీక్షీరోష్ణోదకాన్య తమేన త్రిఫలాకల్కం వా ససైంధవం సుఖాంభసా| కేవల మేవ వా బిభీతకబీజం సురయా| విహగపిశితోపదంశం వా నిగదమదిరామండం మార్ద్వీకమాసవాన్ వా వివిధాన్ పిబేత్| పీతమద్యశ్చ శీఘ్రవేగేన వాజినా రథేన వా యాయాత్| ఏవమశ్మరీ శర్కరా చ ప్రచ్యవతే| సర్వేషు చ మూత్రాఘాతేషు విశేషతోఽశ్మరీశర్కరాసు వీరతరాదిః సర్వథా ప్రయోజ్యః తిల్వకఘృతం చ విరేకార్థం| బస్తికర్మ చాభీక్ష్ణం విశే షేణోత్తరబస్తిః||14||
ह्रस्वपञ्चमूलेन द्विगुणत्रिकण्टकेन साधितं तोयं पयो वा केवलं घृतमिश्रं वा पिबेत् सर्वमुत्राघातघ्नम्| गोक्षुरककण्टकारिकाकृतां वा सफाणितां यवागूम्| ताम्रचूडरससिद्धां वा| वीरतरादिक्वाथेन वा| तेन वा तद्भावितं शिलाजतु| वाजिरासभान्यतरशकृद्रसं वा| दुरालभास्वरसं वा| ककुभकषायं वा| मूर्वाभयामु स्तदेवदारूमधुककल्कं वा| वारुणीक्षीरोष्णोदकान्य तमेन त्रिफलाकल्कं वा ससैन्धवं सुखाम्भसा| केवल मेव वा बिभीतकबीजं सुरया| विहगपिशितोपदंशं वा निगदमदिरामण्डं मार्द्वीकमासवान् वा विविधान् पिबेत्| पीतमद्यश्च शीघ्रवेगेन वाजिना रथेन वा यायात्| एवमश्मरी शर्करा च प्रच्यवते| सर्वेषु च मूत्राघातेषु विशेषतोऽश्मरीशर्करासु वीरतरादिः सर्वथा प्रयोज्यः तिल्वकघृतं च विरेकार्थम्| बस्तिकर्म चाभीक्ष्णं विशे षेणोत्तरबस्तिः||१४||
🔊 Audio coming soon
అస్మిన్ గ్రంథే ఆచార్యేణం తోయపయసోరేవ పక్షే ఘృతమిశ్రితయోః| ప్రయోగః ప్రదర్శితః| హృదయే తు తోయప్రయోగవత్| ఘృతమపి పంచమూలేన ద్విగుణగోక్షురకేణ సాధ్యమితి ప్రదర్శితం| గోక్షురకకంటకారీభ్యాం సక్షుద్రగుడాం యవాగూం తామ్రచూడస్య రసేన వా సిద్ధాం యవాగూం| సుబోధం| ససైంధవం త్రిఫలాకల్కముష్ణాంబునా| బిభీతకబీజం కేవలమేవ సురయా| విహంగానాం పక్షిణాం మాంసముపదశ్య యః పీయతే సురామండః స తథోక్తః| నిగదో నిర్దోషః| తథైవ మార్ద్వీకమాసవాంశ్చ వివిధాన్| సుబోధం| సర్వథేతి క్వాథాదినాన్నాదిషు చ| తిల్వకఘృతం వాతవ్యాధౌ వక్ష్యతే|| 14||
Adhikarana nirUho~anuvAsanashca (15) · Śloka 15
తత్ర శ్యామాదిరర్ధార్ధవిహితో గోమూత్రసిద్ధో నిరూహః| బిల్వా దిమూలైశ్చ సురాసౌవీరకాదిసిద్ధైస్తృణపంచమూలశ్వదంష్ట్రాశృత క్షీరవాంశ్చ త్రపుసైర్వారూకశతాహ్వబీజకర్షభకయవానీ కల్కితః| పీతదారూసిద్ధం తైలమనువాసనం||15||
तत्र श्यामादिरर्धार्धविहितो गोमूत्रसिद्धो निरूहः| बिल्वा दिमूलैश्च सुरासौवीरकादिसिद्धैस्तृणपञ्चमूलश्वदंष्ट्राशृत क्षीरवांश्च त्रपुसैर्वारूकशताह्वबीजकर्षभकयवानी कल्कितः| पीतदारूसिद्धं तैलमनुवासनम्||१५||
🔊 Audio coming soon
తత్రేత్యాది| తత్రేతి నిరూహాదినిర్ధారణే| శ్యామాదిరర్ధశ్లోకవిహితః| శ్యామాత్రివృతయోర్మూలం| తథా దంతీ ద్రవంతీ చేతి మూత్రసిద్ధో నిరూహః| బిల్వాదిములైరితి మహతా పంచమూలేన సురాసౌవీరకాదిభిరమ్లైస్తీక్ష్ణైశ్చ సిద్ధేన తృణపంచమూలాదిసిద్ధక్షీరవాన్ త్రపుసాదిరకల్కయుక్తః| దారుహరిద్రయా సిద్ధం తైలమనువాసనం||15||
Adhikarana uttarabastyAdika~jca (16) · Śloka 16
శతావరీగోక్షురకబృహతీద్వయపునర్నవోశీరమధుకద్విసారివా శ్రేయసీలోధ్రతృణపంచమూలకషాయే క్షీరచతుర్గుణం బలావృక్షక ఖరాహ్వోపకుంచికావత్సకత్రపుసోర్వారూబీజశీతివారకమధు కషడ్గ్రంథాశతాహ్వాశ్మభేదమదనహపుషాకల్కగర్భతైలముత్తర బస్తిః| తద్విశుద్ధస్రోతసా చ పునః శుక్రాశ్మర్యా శుక్రాశయ శోధనార్థం బలస్థేన పుంసా వృష్Yఆణాం మాంసానాం కుక్కుట మాంసస్య చ తృప్తేనానుకూలాః ప్రకర్షేణ ప్రియాః ప్రమదా యథా కాలమసేవ్యా ఇతి||16||
शतावरीगोक्षुरकबृहतीद्वयपुनर्नवोशीरमधुकद्विसारिवा श्रेयसीलोध्रतृणपञ्चमूलकषाये क्षीरचतुर्गुणं बलावृक्षक खराह्वोपकुञ्चिकावत्सकत्रपुसोर्वारूबीजशीतिवारकमधु कषड्ग्रन्थाशताह्वाश्मभेदमदनहपुषाकल्कगर्भतैलमुत्तर बस्तिः| तद्विशुद्धस्रोतसा च पुनः शुक्राश्मर्या शुक्राशय शोधनार्थं बलस्थेन पुंसा वृष्य़ाणां मांसानां कुक्कुट मांसस्य च तृप्तेनानुकूलाः प्रकर्षेण प्रियाः प्रमदा यथा कालमसेव्या इति||१६||
🔊 Audio coming soon
శతావర్యాదీనాం క్వాథే స్నేహాచ్చతుర్గుణే క్షీరే చ బలాదిగర్భం సిద్ధం తైలముత్తరబస్తిః| ఏవం సర్వాంశ్మరీషు సామాన్యేనోక్త్వా పునరిత్యాదినా శుక్రాశ్మర్యాం విశేషః| వృష్యాణాం కుక్కుటమాంసస్య చ| షష్ఠీ తృప్త్యపేక్షా| ప్రకర్షేణాతిశయేన స్త్రియః ప్రమదాః సేవ్యాః||16||
Adhikarana shastrAvacaraNAvasthA (17) · Śloka 17
క్రియాభిరాభిః సిద్ధామిర్న చేచ్ఛాంతిస్తతో భిషక్| ఇతి రాజానమాపృచ్ఛ్య శస్తం సాధ్వవచారయేత్| అక్రియాయాం ధ్రువో మృత్యుః క్రియాయాం సంశయో భవేత్| నిశ్చితస్యాపి వైద్యస్య బహుశః సిద్ధకర్మణః||17||
क्रियाभिराभिः सिद्धामिर्न चेच्छान्तिस्ततो भिषक्| इति राजानमापृच्छ्य शस्तं साध्ववचारयेत्| अक्रियायां ध्रुवो मृत्युः क्रियायां संशयो भवेत्| निश्चितस्यापि वैद्यस्य बहुशः सिद्धकर्मणः||१७||
🔊 Audio coming soon
ఆభిరనంతరోక్తాభిః క్రియాభిః సిద్ధాభిర్నిస్సంశయం స్వకార్యసంపాదినీభిర్న చేచ్ఛాంతిరశ్మర్యా భవతి| తతో రాజానం దేశనాయకమాపృచ్ఛ్య శ్రావయిత్వా సాధు కృత్వా శస్త్రమవచారయేత్| అక్రియాయాం శస్త్రస్యానవచారణే ధ్రువోఽవశ్యంభావీ మృత్యుః| క్రియాయాం పునర్నిశ్చితస్యాపి విషయప్రవృత్తస్యాప్యనేకశశ్చాశ్మని సుసిద్ధకర్మణో వైద్యస్య సుసంశయో భవేదతో వరం క్రియా| న త్వక్రియా| అథవా అక్రియా దుష్క్రియా|| 17||
Adhikarana shastrAvacAraNavidhiH (18) · Śloka 18
అథాతురముపస్నిగ్ధమపకృష్టదోషమీషత్కర్శితమభ్యక్తస్విన్న శరీరమభుక్తవంతం కృతమంగలస్వస్తివాచనముపకల్పిత సంభారమాశ్వాస్య తతో బలవంతమవిక్లవమాజానుసమే ఫలకే ప్రాగుపవేశ్య పురుషం తస్యోత్సంగే సునిషణ్ణపూర్వ కాయముత్తానం వస్త్రచుంబలోపవిష్టం సంకుచితజానుకూర్పరమిత రేణ పుంసా సహ బద్ధం సూత్రైః శాటకేన వా తతోఽస్య స్వభ్యక్తం నాభిప్రదేశం వామపార్శ్వే విమృద్య ముష్టినావపీడయేత్| అధోనాభేర్యావదశ్మర్యధః ప్రతిపన్నా తతస్తైలాభ్యక్తే కృత్త నఖే వామహస్తప్రదేశినీమధ్యమే పాయౌ ప్రణిధాయానుసేవ న్యాసాద్య చ ప్రయత్నబలాభ్యామశ్మరీం మేఢ్రగుదయోరంతరమానీయ నిర్వలీకమనయాయతవిషమం చ బస్తిం సన్నివేశ్య భృశము త్పీడయేదంగులీభ్యాం యావత్ గ్రంథిరివోన్నతం శల్యం భవతి| తతః సేవన్యాః సవ్యే పార్శ్వే సేవనీం యవమాత్రం ముక్త్వా నిదధ్యాచ్ఛస్త్రమశ్మరీప్రమాణేన| దక్షిణతో వా క్రియాసౌ కర్యహేతోరిత్యేకే| యథా న విభిద్యతే విచూర్ణ్యతే వా తథా ప్రయతేత| తచ్చూర్ణమల్పమప్యవస్థితం పునః పరివృద్ధిమేతి| తస్మాత్ సమగ్రామగ్రవక్రేణాదదీత||18||
अथातुरमुपस्निग्धमपकृष्टदोषमीषत्कर्शितमभ्यक्तस्विन्न शरीरमभुक्तवन्तं कृतमङ्गलस्वस्तिवाचनमुपकल्पित सम्भारमाश्वास्य ततो बलवन्तमविक्लवमाजानुसमे फलके प्रागुपवेश्य पुरुषं तस्योत्सङ्गे सुनिषण्णपूर्व कायमुत्तानं वस्त्रचुम्बलोपविष्टं सङ्कुचितजानुकूर्परमित रेण पुंसा सह बद्धं सूत्रैः शाटकेन वा ततोऽस्य स्वभ्यक्तं नाभिप्रदेशं वामपार्श्वे विमृद्य मुष्टिनावपीडयेत्| अधोनाभेर्यावदश्मर्यधः प्रतिपन्ना ततस्तैलाभ्यक्ते कृत्त नखे वामहस्तप्रदेशिनीमध्यमे पायौ प्रणिधायानुसेव न्यासाद्य च प्रयत्नबलाभ्यामश्मरीं मेढ्रगुदयोरन्तरमानीय निर्वलीकमनयायतविषमं च बस्तिं सन्निवेश्य भृशमु त्पीडयेदङ्गुलीभ्यां यावत् ग्रन्थिरिवोन्नतं शल्यं भवति| ततः सेवन्याः सव्ये पार्श्वे सेवनीं यवमात्रं मुक्त्वा निदध्याच्छस्त्रमश्मरीप्रमाणेन| दक्षिणतो वा क्रियासौ कर्यहेतोरित्येके| यथा न विभिद्यते विचूर्ण्यते वा तथा प्रयतेत| तच्चूर्णमल्पमप्यवस्थितं पुनः परिवृद्धिमेति| तस्मात् समग्रामग्रवक्रेणाददीत||१८||
🔊 Audio coming soon
అథేతి మంగలార్థశ్చరకాచార్యశైలీ| స్నిగ్ధమేవోపస్నిగ్ధం| తథా శోధనానంతరమీషత్కర్శితం| కర్శనేన హ్యశ్మరీ సుఖసంచార్యా భవతి| సంభారః శీతోదకౌషధాది వక్ష్యమాణం| బలవత్వాదియుక్తముపాశ్రయపురుషం ఫలక ఉపవేశయేత్| వస్త్రచుంబలం వస్త్రమయమాసనం| సంకుచితకూర్పరజానుసమాశ్రయపురుషేణ సహ రజ్వా శాటకేన బద్ధం| వామహస్తసంబంధిన్యౌ ప్రదేశినీమధ్యమే తథోక్తే| ప్రదేశిన్యంగుష్ఠసమీపస్థాంగులీ| సేవనీమను సేవనీమనుసరన్| తాభ్యామంగులీభ్యామంతర్వస్తు తథా కర్తవ్యం యథా తస్మిన్ ప్రదేశే బలిరహితత్వాది సంభవతి| బలయః సంకోచాః విషయం నిమ్నోక్తం| శల్యమశ్మరీ| అశ్మరీప్రమాణేన సీవన్యా వామే పార్శ్వే శస్త్రకం నిదధ్యాత్| ఏక ఆచార్యా దక్షిణే పార్శ్వే సీవన్యాః ఛేదనమిచ్ఛంతి| హేతుర్వైద్యస్య క్రియాయాః సుకరతా| తథా చ వైద్యేన శస్త్రకర్మ కార్యం యథా నాశ్మరీ చూర్ణ్యతే| చూర్ణితాయా అల్పమప్యవశిష్టం చూర్ణం పునరశ్మరీత్వమేవ ప్రాప్నోతి| అగ్రవక్రమశ్మర్యాహరణం సర్పఫణవద్వక్రమగ్రత ఇత్యుక్తం||18||
Adhikarana strINAM visheShaH (19) · Śloka 19
స్త్రీణాం తు బస్తిః పార్శ్వగతో గర్భాశయసన్నికృష్టః తస్మాత్తా సాముత్సంగవదధః శస్త్రం పాతయేత్| అతోఽన్యథా ఖల్వాసాం మూత్రస్రావీ వ్రణో భవతి, పురుషస్య చ మూత్రప్రసేకక్షణనాత్| అశ్మరీనిమిత్తమేకతో భిన్నో బస్తిః సిధ్యతి| క్రియాభ్యా సాచ్ఛస్రవిహితచ్ఛేదాదనిష్పందపరివృద్ధత్వాచ్చ శల్యస్యేతి| న తు ద్విధా భిన్నబస్తిరశ్మరీమానపి||19||
स्त्रीणां तु बस्तिः पार्श्वगतो गर्भाशयसन्निकृष्टः तस्मात्ता सामुत्सङ्गवदधः शस्त्रं पातयेत्| अतोऽन्यथा खल्वासां मूत्रस्रावी व्रणो भवति, पुरुषस्य च मूत्रप्रसेकक्षणनात्| अश्मरीनिमित्तमेकतो भिन्नो बस्तिः सिध्यति| क्रियाभ्या साच्छस्रविहितच्छेदादनिष्पन्दपरिवृद्धत्वाच्च शल्यस्येति| न तु द्विधा भिन्नबस्तिरश्मरीमानपि||१९||
🔊 Audio coming soon
స్త్రీణాముత్సంగవచ్ఛస్రం న్యసేత్| ఉత్సంగో ముఖమూలే శస్త్రపీఠికా| యథావరుద్ధప్రవేశం మూత్రస్రావవ్రణకారణాయాసమర్థం భవతి| పురుషస్యాపి మూత్రప్రసేకక్షణనాత్ మూత్రస్రోతసః శస్త్రేణ స్పర్శాత్ మూత్రస్రావీ వ్రణో భవతి| అశ్మరీనిమిత్తం యో భిన్నో బస్తిః స ఏకస్యాం దిశి భిన్నః సిద్ధ్యతి| భిషజోఽకౌశలాద్ ద్విధా భిన్నే న సిద్ధ్యతి| అశ్మరీమానాదధికం భిన్నః సుతరాం న సిద్ధ్యత్యపిశబ్దస్యార్థః|| 19||
Adhikarana shastrakarmottaraM karma (20) · Śloka 20
ఉద్ధృతశల్యం తూష్ణోదకద్రోణ్యామవగాహ్య స్వేదయేత్| తథా బస్తిరసృజా నాపూర్యతే| పూర్ణే తు క్షీరివృక్షకషాయం పుష్పనేత్రేణ విదధ్యాత్| స హి తథా బస్తిగతమశ్మరీచూర్ణం రక్తం చ నిర్హరతి| మూత్రవిశుద్ధ్యర్థం చ గుడసౌహిత్యం కారయేత్||20||
उद्धृतशल्यं तूष्णोदकद्रोण्यामवगाह्य स्वेदयेत्| तथा बस्तिरसृजा नापूर्यते| पूर्णे तु क्षीरिवृक्षकषायं पुष्पनेत्रेण विदध्यात्| स हि तथा बस्तिगतमश्मरीचूर्णं रक्तं च निर्हरति| मूत्रविशुद्ध्यर्थं च गुडसौहित्यं कारयेत्||२०||
🔊 Audio coming soon
అవగాహస్వేదేనాసృజా బస్తిర్నాపూర్యతే| అథ కదాచిదాపూర్ణస్తతః పుష్పనేత్రేణ క్షీరివృక్షకషాయం వ్రణప్రక్షాలనాయ దద్యాత్| పుష్పనేత్ర గ్రహణేనోత్తరబస్తిర్మేఢ్రప్రణిధేయ ఉక్తో భవతి| కుందాశ్వమారసుమనః పుష్పవృంతోపమం దృఢం నేత్రం కుర్యాదిత్యుక్తత్వాత్| గుడసౌహిత్యం గుడస్య తృప్తిః|| 20||
Adhikarana AhAravidhAnam (21) · Śloka 21
ఉత్థాప్య చైనం మధుఘృతాభ్యక్తవ్రణం మూత్రవిశోధనద్రవ్యసిద్ధ ముష్ణాం యవాగూం సఘృతాం పాయయేదుభయకాలం త్రిరాత్రం| త్రిరాత్రా దూర్ధ్వం గుడప్రగాఢేన పయసా మృదుమోదనమల్పం భోజయేదాదశ రాత్రాత్| అత ఊర్ధ్వం ఫలామ్లైర్జాంగలరసైః||21||
उत्थाप्य चैनं मधुघृताभ्यक्तव्रणं मूत्रविशोधनद्रव्यसिद्ध मुष्णां यवागूं सघृतां पाययेदुभयकालं त्रिरात्रम्| त्रिरात्रा दूर्ध्वं गुडप्रगाढेन पयसा मृदुमोदनमल्पं भोजयेदादश रात्रात्| अत ऊर्ध्वं फलाम्लैर्जाङ्गलरसैः||२१||
🔊 Audio coming soon
ఉత్థాప్య చైనమిత్యాది సుబోధం||21||
Adhikarana vraNopacArAH (22) · Śloka 22
వ్రణంచ క్షీరివృక్షకషాయేణ ప్రక్షాల్య లోధ్రమధుకమంజిష్ఠా ప్రపౌండరీకకల్కేన లేపయేత్| ద్వాదశరాత్రం చైనమప్రమత్తః స్వేద యేత్| ఏతేష్వేవ చ హరిద్రాయుక్తేషు తైలం విపక్వం వ్రణా భ్యంజనం| సప్తరాత్రాచ్చ స్వమార్గమప్రతిపద్యమానే మూత్రే యథో క్తమగ్నినా వ్రణం దహేత్| స్వమార్గప్రతిపన్నే చోత్తరబస్త్యా స్థాపనానువాసనై-ర్మధురప్రాయైరుపాచరేత్||22||
व्रणञ्च क्षीरिवृक्षकषायेण प्रक्षाल्य लोध्रमधुकमञ्जिष्ठा प्रपौण्डरीककल्केन लेपयेत्| द्वादशरात्रं चैनमप्रमत्तः स्वेद येत्| एतेष्वेव च हरिद्रायुक्तेषु तैलं विपक्वं व्रणा भ्यञ्जनम्| सप्तरात्राच्च स्वमार्गमप्रतिपद्यमाने मूत्रे यथो क्तमग्निना व्रणं दहेत्| स्वमार्गप्रतिपन्ने चोत्तरबस्त्या स्थापनानुवासनै-र्मधुरप्रायैरुपाचरेत्||२२||
🔊 Audio coming soon
అప్రమత్త ఇతి ప్రమాదేన స్వేదస్యాతియోగో మహతే దోషాయ భవతీత్యుక్తం| ఏతేష్వితి లోధ్రాదిషు హరిద్రాగణసంయుక్తేషు కల్కపరిభాషయా తైలం పక్వం వ్రణాభ్యంజనే హితం| శస్త్రకర్మణః సప్తరాత్రాత్ స్వమార్గమాయాతి వ| అత ఊర్ధ్వమనాగతం చికిత్సేత్|| 22||
Adhikarana shukrAshmarIharaNam (23) · Śloka 23
యదృచ్ఛయా మూత్రమార్గప్రతిపన్నామంతరాసక్తాం శుక్రాశ్మరీం శర్కరాం వా స్రోతసాపహరేత్| విదార్య వా నాడీం బడిశేనో ద్ధరేత్| రూఢవ్రణశ్చ వర్షమంగనాశ్చ నగనాగరథద్రుమాన్ నారో హేత్| నాప్సు ప్లవేత భుంజీత వా గురూణి||23||
यदृच्छया मूत्रमार्गप्रतिपन्नामन्तरासक्तां शुक्राश्मरीं शर्करां वा स्रोतसापहरेत्| विदार्य वा नाडीं बडिशेनो द्धरेत्| रूढव्रणश्च वर्षमङ्गनाश्च नगनागरथद्रुमान् नारो हेत्| नाप्सु प्लवेत भुञ्जीत वा गुरूणि||२३||
🔊 Audio coming soon
యదృచ్ఛయేతి వినా చికిత్సయా స్వస్థానాత్ ప్రవృత్తా శుక్రాశ్మరీ యదా అంతరా మధ్య ఆసజ్జతే తదా శలాకాదినా సంచాల్య స్వ-స్రోతసైవాపహరేత్| యది తు స్రోతసా ఆహర్తుం న శక్యతే తదా తాం నాడీం పార్శ్వతో విదార్య బడిశేనోద్ధరేత్| సుబోధం| భుంజీత వా గురూణి నేతి సంబధ్యతే|| 23||
Adhikarana shastrakarmaNi parihartavyamaShTakam (24-13) · Śloka 13
కర్మణి తు మూత్రవహశుక్రవహముష్కస్రోతో మూత్రప్రసేకసేవ నీయోనిగుదబస్తయోఽష్టౌ పరిహర్తవ్యాః| తత్ర మూత్రవహచ్ఛేదాత్ మూత్రపూర్ణబస్తేర్మరణం| శుక్రవహచ్ఛేదాన్మరణం క్లైబ్యం వా| ముష్కస్రోతసోరుపఘాతాత్ ధ్వజభంగః| మూత్రప్రసేకచ్ఛేదాన్మూత్ర స్రవణం| సేవనీయోనిచ్ఛేదనాద్రుజాప్రాదుర్భావః| గుదబస్తి విద్ధస్య సద్యోమరణముక్తం ప్రాగితి| భవతి చాత్ర- మర్మాణ్యమూన్యవిజ్ఞాయ స్రోతోజాని శరీరిణాం| శస్త్రపాణిధ్రువం హంతి సాహసాత్కేవలో యథా| ఇతి||24|| ఇతి వైద్యపతిసింహగుప్తస్య సూనోర్వాగ్భటస్య కృతావ ష్టాంగసంగ్రహసంహితాయాం చికిత్సితస్థానే మూత్రా ఘాతచికిత్సితన్నామ త్రయోదశోఽధ్యాయః||13||
कर्मणि तु मूत्रवहशुक्रवहमुष्कस्रोतो मूत्रप्रसेकसेव नीयोनिगुदबस्तयोऽष्टौ परिहर्तव्याः| तत्र मूत्रवहच्छेदात् मूत्रपूर्णबस्तेर्मरणम्| शुक्रवहच्छेदान्मरणं क्लैब्यं वा| मुष्कस्रोतसोरुपघातात् ध्वजभङ्गः| मूत्रप्रसेकच्छेदान्मूत्र स्रवणम्| सेवनीयोनिच्छेदनाद्रुजाप्रादुर्भावः| गुदबस्ति विद्धस्य सद्योमरणमुक्तं प्रागिति| भवति चात्र- मर्माण्यमून्यविज्ञाय स्रोतोजानि शरीरिणाम्| शस्त्रपाणिध्रुवं हन्ति साहसात्केवलो यथा| इति||२४|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृताव ष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां चिकित्सितस्थाने मूत्रा घातचिकित्सितन्नाम त्रयोदशोऽध्यायः||१३||
🔊 Audio coming soon
అశ్మర్యాహరణే చ శస్త్రకర్మణి మూత్రవహస్రోతఃప్రభృత్యష్టకం భిషజా శస్త్రేణ పరిహర్తవ్యం| ధ్వజభంగో మేఢ్రస్యాస్తబ్ధతా ఉక్తం ప్రాఙ్ మర్మవిభాగే| అమూన్యనంతరోక్తాన్యష్టౌ మర్మాణి స్రోతోజాన్యవిజ్ఞాయ అశ్మర్యాహరణే యః శస్త్రపాణిర్భవతి స ధ్రువమవశ్యమాతురం హంతి| యథా కేవలః శస్త్రపాణిర్ధ్రువం హంతి| కేవల ఇత్యున్మత్తవాచీ భాషాశబ్ద ఇతి| ఇతి శ్రీమన్మహామహోపాధ్యాయేందువిరచితాయామష్టాంగ సంగ్రహవ్యాఖ్యాయాం శశిలేఖాయాం చికిత్సిత స్థానే త్రయోదశోఽధ్యాయః