Adhikarana atha pramehacikitsitannAma caturdasho~adhyAyaH adhyAyapratij~jA (1) · Śloka 1
ಅಥಾತಃ ಪ್ರಮೇಹ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ|
ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ||೧||
View original
अथातः प्रमेह चिकित्सितं व्याख़्यास्यामः|
इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
ಕ್ರಮಪ್ರಾಪ್ತಾನಾಂ ಪ್ರಮೇಹಾಣಾಮ್ ಚಿಕಿತ್ಸಾಪ್ರದರ್ಶನಾರ್ಥಮಧ್ಯಾಯ ಆರಭ್ಯತೇ||೧||
Adhikarana atha pramehacikitsitannAma caturdasho~adhyAyaH adhyAyapratij~jA (1) · Śloka 1
ಅಥಾತಃ ಪ್ರಮೇಹ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ|
ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ||೧||
View original
अथातः प्रमेह चिकित्सितं व्याख्यास्यामः|
इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
ಕ್ರಮಪ್ರಾಪ್ತಾನಾಂ ಪ್ರಮೇಹಾಣಾಮ್ ಚಿಕಿತ್ಸಾಪ್ರದರ್ಶನಾರ್ಥಮಧ್ಯಾಯ ಆರಭ್ಯತೇ||೧||
Adhikarana tatrAdau saMshodhanahetuH (2) · Śloka 2
ಪ್ರಾಯೇಣ ಹಿ ಪ್ರಮೇಹಿಣೋಽಭಿಷ್ಯಣ್ಣದೇಹತ್ವಾದುಪಹತಾಗ್ನೇರ್ಭಕ್ಷ್ಯಾ ದಿಪಞ್ಚವಿಧಮಪ್ಯನ್ನಮುಪಯುಕ್ತಂ ಮೂತ್ರಾಯ ಮೇದಸೇ ಚ ವಿಪರಿಣಮತೇ|
ತಸ್ಮಾದಸ್ಯ ತೇಜೋಧಾತುವೃದ್ಧಯೇ ಕ್ಲೇದಮೇದಃ ಪ್ರಶಮನಾಯ ಚ ಬಲಿನಃ ಸಂಶೋಧನಾನಿ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ|
ದುರ್ಬಲಸ್ಯ ತು ಸಂಶಮನಾನಿ|
ಸರ್ವಸ್ಯ ಚ ಬದ್ಧಮೂತ್ರಾಣ್ಯಮೇದಸ್ಕರಾಣ್ಯಬೃಂಹಣಾನ್ಯಗ್ನಿದೀಪನಾನಿ ಬಲಜನನಾನಿ ಚಾನ್ನಪಾನಾನಿ|
ಬಲಂ ಚ ವಿಧಿನೋಪಚಿತಮಶೇಷಾ ಮಯಕ್ಷಯಾಯ ಸಮ್ಪ್ರವರ್ತತೇ||೨||
View original
प्रायेण हि प्रमेहिणोऽभिष्यण्णदेहत्वादुपहताग्नेर्भक्ष्या दिपञ्चविधमप्यन्नमुपयुक्तं मूत्राय मेदसे च विपरिणमते|
तस्मादस्य तेजोधातुवृद्धये क्लेदमेदः प्रशमनाय च बलिनः संशोधनानि प्रयुञ्जीत|
दुर्बलस्य तु संशमनानि|
सर्वस्य च बद्धमूत्राण्यमेदस्कराण्यबृंहणान्यग्निदीपनानि बलजननानि चान्नपानानि|
बलं च विधिनोपचितमशेषा मयक्षयाय सम्प्रवर्तते||२||
ಸರ್ವಪ್ರಮೇಹಿಣಾಮಗ್ನ್ಯುಪಘಾತಾನ್ಮೂತ್ರಂ ಮೇದಶ್ಚಾಧಿಕಂ ಭವತ್ಯತೋಽಗ್ನಿವೃದ್ಧ್ಯರ್ಥಂ ಕ್ಲೇದಾದಿಶಮನಾರ್ಥಂ ಚ ಸಂಶೋಧನಂ ಕುರ್ಯಾದಿತಿ ಪ್ರದರ್ಶಯಿತುಮಾಹ-ಪ್ರಾಯೇಣೇತ್ಯಾದಿ| ಸುಬೋಧಮ್| ಸರ್ವಸ್ಯೇತಿ ಸಾಮಾನ್ಯೇನ ಪ್ರಮೇಹೇಷು ದುರ್ಬಲತ್ವಾದಿಕಮನಪೇಕ್ಷ್ಯ|| ೨||
Adhikarana tatrAdau saMshodhanahetuH (2) · Śloka 2
ಪ್ರಾಯೇಣ ಹಿ ಪ್ರಮೇಹಿಣೋಽಭಿಷ್ಯಣ್ಣದೇಹತ್ವಾದುಪಹತಾಗ್ನೇರ್ಭಕ್ಷ್ಯಾ ದಿಪಞ್ಚವಿಧಮಪ್ಯನ್ನಮುಪಯುಕ್ತಂ ಮೂತ್ರಾಯ ಮೇದಸೇ ಚ ವಿಪರಿಣಮತೇ|
ತಸ್ಮಾದಸ್ಯ ತೇಜೋಧಾತುವೃದ್ಧಯೇ ಕ್ಲೇದಮೇದಃ ಪ್ರಶಮನಾಯ ಚ ಬಲಿನಃ ಸಂಶೋಧನಾನಿ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ|
ದುರ್ಬಲಸ್ಯ ತು ಸಂಶಮನಾನಿ|
ಸರ್ವಸ್ಯ ಚ ಬದ್ಧಮೂತ್ರಾಣ್ಯಮೇದಸ್ಕರಾಣ್ಯಬೃಂಹಣಾನ್ಯಗ್ನಿದೀಪನಾನಿ ಬಲಜನನಾನಿ ಚಾನ್ನಪಾನಾನಿ|
ಬಲಂ ಚ ವಿಧಿನೋಪಚಿತಮಶೇಷಾ ಮಯಕ್ಷಯಾಯ ಸಮ್ಪ್ರವರ್ತತೇ||೨||
View original
प्रायेण हि प्रमेहिणोऽभिष्यण्णदेहत्वादुपहताग्नेर्भक्ष्या दिपञ्चविधमप्यन्नमुपयुक्तं मूत्राय मेदसे च विपरिणमते|
तस्मादस्य तेजोधातुवृद्धये क्लेदमेदः प्रशमनाय च बलिनः संशोधनानि प्रयुञ्जीत|
दुर्बलस्य तु संशमनानि|
सर्वस्य च बद्धमूत्राण्यमेदस्कराण्यबृंहणान्यग्निदीपनानि बलजननानि चान्नपानानि|
बलं च विधिनोपचितमशेषा मयक्षयाय सम्प्रवर्तते||२||
ಸರ್ವಪ್ರಮೇಹಿಣಾಮಗ್ನ್ಯುಪಘಾತಾನ್ಮೂತ್ರಂ ಮೇದಶ್ಚಾಧಿಕಂ ಭವತ್ಯತೋಽಗ್ನಿವೃದ್ಧ್ಯರ್ಥಂ ಕ್ಲೇದಾದಿಶಮನಾರ್ಥಂ ಚ ಸಂಶೋಧನಂ ಕುರ್ಯಾದಿತಿ ಪ್ರದರ್ಶಯಿತುಮಾಹ-ಪ್ರಾಯೇಣೇತ್ಯಾದಿ| ಸುಬೋಧಮ್| ಸರ್ವಸ್ಯೇತಿ ಸಾಮಾನ್ಯೇನ ಪ್ರಮೇಹೇಷು ದುರ್ಬಲತ್ವಾದಿಕಮನಪೇಕ್ಷ್ಯ|| ೨||
Adhikarana saMshodhanam (3) · Śloka 3
ಅಥ ಸಂಶೋಧನಾರ್ಹಂ ಪ್ರಮೇಹಿಣಮಾದಾವೇವ ಬಿಭೀತಕಸರ್ಷಪೇಙ್ಗುದೀ ಕರಞ್ಜನಿಮ್ಬನಿಕುಮ್ಭಾನ್ಯತಮತೈಲೇನ ತ್ರಿಕಣ್ಟಕಾದಿನಾ ವಾ ಯಥಾಸ್ವಂ ಸಿದ್ಧೇನ ಸ್ನೇಹೇನ ಪ್ರಿಯಙ್ಗ್ವಾದಿಶೃತೇನ ವಾ ಹವಿಷಾ ಸ್ನೇಹಯಿತ್ವಾ ಕಲ್ಪವಿಹಿತೈಃ ಪ್ರಯೋಗೈರ್ವಾಮಯೇದ್ವಿರೇಚಯೇಚ್ಚ||೩||
View original
अथ संशोधनार्हं प्रमेहिणमादावेव बिभीतकसर्षपेङ्गुदी करञ्जनिम्बनिकुम्भान्यतमतैलेन त्रिकण्टकादिना वा यथास्वं सिद्धेन स्नेहेन प्रियङ्ग्वादिशृतेन वा हविषा स्नेहयित्वा कल्पविहितैः प्रयोगैर्वामयेद्विरेचयेच्च||३||
ಶೋಧನಾರ್ಹಂ ವಮನವಿರೇಚನವಿಧ್ಯುಕ್ತಪ್ರಕಾಱ್ರೇಣ| ತ್ರಿಕಣ್ಟಕಾದಿನಾ ಸಿದ್ಧೇನ| ದೋಷಾದ್ಯಪೇಕ್ಷಯಾ ತೈಲಾದೀನಾಮನ್ಯತಮಮಿತಿ ಯಥಾಸ್ವಶಬ್ದರ್ಥಃ| ತ್ರಿಕಣ್ಟಕಾದಿಮತ್ರೈವ ವಕ್ಷ್ಯತೇ| ಪ್ರಿಯಙ್ಗ್ವಾದಿನಾ ಗಣೇನ ಶೃತಂ ಘೃತಮ್| ಕಲ್ಪವಿಹಿತಾ ವಮನಕಲ್ಪೋಕ್ತಾ ವಿರೇಚನಕಲ್ಪೋಕ್ತಾಶ್ಚ|| ೩||
Adhikarana saMshodhanam (3) · Śloka 3
ಅಥ ಸಂಶೋಧನಾರ್ಹಂ ಪ್ರಮೇಹಿಣಮಾದಾವೇವ ಬಿಭೀತಕಸರ್ಷಪೇಙ್ಗುದೀ ಕರಞ್ಜನಿಮ್ಬನಿಕುಮ್ಭಾನ್ಯತಮತೈಲೇನ ತ್ರಿಕಣ್ಟಕಾದಿನಾ ವಾ ಯಥಾಸ್ವಂ ಸಿದ್ಧೇನ ಸ್ನೇಹೇನ ಪ್ರಿಯಙ್ಗ್ವಾದಿಶೃತೇನ ವಾ ಹವಿಷಾ ಸ್ನೇಹಯಿತ್ವಾ ಕಲ್ಪವಿಹಿತೈಃ ಪ್ರಯೋಗೈರ್ವಾಮಯೇದ್ವಿರೇಚಯೇಚ್ಚ||೩||
View original
अथ संशोधनार्हं प्रमेहिणमादावेव बिभीतकसर्षपेङ्गुदी करञ्जनिम्बनिकुम्भान्यतमतैलेन त्रिकण्टकादिना वा यथास्वं सिद्धेन स्नेहेन प्रियङ्ग्वादिशृतेन वा हविषा स्नेहयित्वा कल्पविहितैः प्रयोगैर्वामयेद्विरेचयेच्च||३||
ಶೋಧನಾರ್ಹಂ ವಮನವಿರೇಚನವಿಧ್ಯುಕ್ತಪ್ರಕಾಱ್ರೇಣ| ತ್ರಿಕಣ್ಟಕಾದಿನಾ ಸಿದ್ಧೇನ| ದೋಷಾದ್ಯಪೇಕ್ಷಯಾ ತೈಲಾದೀನಾಮನ್ಯತಮಮಿತಿ ಯಥಾಸ್ವಶಬ್ದರ್ಥಃ| ತ್ರಿಕಣ್ಟಕಾದಿಮತ್ರೈವ ವಕ್ಷ್ಯತೇ| ಪ್ರಿಯಙ್ಗ್ವಾದಿನಾ ಗಣೇನ ಶೃತಂ ಘೃತಮ್| ಕಲ್ಪವಿಹಿತಾ ವಮನಕಲ್ಪೋಕ್ತಾ ವಿರೇಚನಕಲ್ಪೋಕ್ತಾಶ್ಚ|| ೩||
Adhikarana AsthApanam (4) · Śloka 4
ತತೋ ಜಾತಬಲಂ ಮುಸ್ತಾಮರದಾರುನಾಗರಪ್ರತಿವಾಪೇನ ಸುರಸಾದಿ ಕಷಾಯೇಣಾಸ್ಥಾಪಯೇತ್|
ಪಿತ್ತೋತ್ತರಂ ತು ನ್ಯಗ್ರೋಧಾದಿಕಷಾಯೇಣ||೪||
View original
ततो जातबलं मुस्तामरदारुनागरप्रतिवापेन सुरसादि कषायेणास्थापयेत्|
पित्तोत्तरं तु न्यग्रोधादिकषायेण||४||
ತತ ಇತಿ ಶೋಧನೇ| ಸುರಸಾದಿಗಣಕ್ವಾಥೋ ಮುಸ್ತಾದಿಪ್ರತಿವಾಪೋ ಬಸ್ತಿಃ| ಬಸ್ತಿಸ್ತು ನ್ಯಗ್ರೋಧಾದಿಕಷಾಯಃ ಪಿತ್ತಪ್ರಮೇಹೇಷ್ವೇವ|| ೪||
Adhikarana AsthApanam (4) · Śloka 4
ತತೋ ಜಾತಬಲಂ ಮುಸ್ತಾಮರದಾರುನಾಗರಪ್ರತಿವಾಪೇನ ಸುರಸಾದಿ ಕಷಾಯೇಣಾಸ್ಥಾಪಯೇತ್|
ಪಿತ್ತೋತ್ತರಂ ತು ನ್ಯಗ್ರೋಧಾದಿಕಷಾಯೇಣ||೪||
View original
ततो जातबलं मुस्तामरदारुनागरप्रतिवापेन सुरसादि कषायेणास्थापयेत्|
पित्तोत्तरं तु न्यग्रोधादिकषायेण||४||
ತತ ಇತಿ ಶೋಧನೇ| ಸುರಸಾದಿಗಣಕ್ವಾಥೋ ಮುಸ್ತಾದಿಪ್ರತಿವಾಪೋ ಬಸ್ತಿಃ| ಬಸ್ತಿಸ್ತು ನ್ಯಗ್ರೋಧಾದಿಕಷಾಯಃ ಪಿತ್ತಪ್ರಮೇಹೇಷ್ವೇವ|| ೪||
Adhikarana santarpaNaM shamana~jca (5) · Śloka 5
ತತಶ್ಚ ಜಾಙ್ಗಲರಸೈಃ ಕ್ರಮೇಣ ಸನ್ತರ್ಪಯೇತ್|
ಅತ್ಯಪತರ್ಪಣೇನ ಹಿ ಪ್ರಮೇಹಿಣೋ ವಿಶೇಷೇಣ ಮೂತ್ರಕೃಚ್ಛ್ರಬಸ್ತಿಮೇಢ್ರಶೂಲಗುಲ್ಮಾತಿಕರ್ಶ್ಯ ಭ್ರಮಾದೀನಾಂ ಸಮ್ಭವಃ|
ತತೋಽನುಬನ್ಧರಕ್ಷಣಾರ್ಥಂ ಶಮನಾರ್ಹಸ್ಯ ಚ ಶಮನಾನ್ಯವಚಾರಯೇತ್||೫||
View original
ततश्च जाङ्गलरसैः क्रमेण सन्तर्पयेत्|
अत्यपतर्पणेन हि प्रमेहिणो विशेषेण मूत्रकृच्छ्रबस्तिमेढ्रशूलगुल्मातिकर्श्य भ्रमादीनां सम्भवः|
ततोऽनुबन्धरक्षणार्थं शमनार्हस्य च शमनान्यवचारयेत्||५||
ಅತ್ಯಪತರ್ಪಣೇನೇತ್ಯಾದಿ ಜಾಙ್ಗಲರಸೈಃ ಸನ್ತರ್ಪಣೇ ಹೇತುಃ| ತತೋಽನನ್ತರಂ ಪ್ರಮೇಹಾನುಬನ್ಧರಕ್ಷಣಾರ್ಥಂ ಶಮನಾನ್ಯೌಷಧಾನಿ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್| ತಾನಿ ಚ ಸರ್ವಪ್ರಮೇಹೇಷು ಹರಿದ್ರಾಮಿತ್ಯಾದಿನಾ ಪ್ರದರ್ಶ್ಯನ್ತೇ|| ೫||
Adhikarana santarpaNaM shamana~jca (5) · Śloka 5
ತತಶ್ಚ ಜಾಙ್ಗಲರಸೈಃ ಕ್ರಮೇಣ ಸನ್ತರ್ಪಯೇತ್|
ಅತ್ಯಪತರ್ಪಣೇನ ಹಿ ಪ್ರಮೇಹಿಣೋ ವಿಶೇಷೇಣ ಮೂತ್ರಕೃಚ್ಛ್ರಬಸ್ತಿಮೇಢ್ರಶೂಲಗುಲ್ಮಾತಿಕರ್ಶ್ಯ ಭ್ರಮಾದೀನಾಂ ಸಮ್ಭವಃ|
ತತೋಽನುಬನ್ಧರಕ್ಷಣಾರ್ಥಂ ಶಮನಾರ್ಹಸ್ಯ ಚ ಶಮನಾನ್ಯವಚಾರಯೇತ್||೫||
View original
ततश्च जाङ्गलरसैः क्रमेण सन्तर्पयेत्|
अत्यपतर्पणेन हि प्रमेहिणो विशेषेण मूत्रकृच्छ्रबस्तिमेढ्रशूलगुल्मातिकर्श्य भ्रमादीनां सम्भवः|
ततोऽनुबन्धरक्षणार्थं शमनार्हस्य च शमनान्यवचारयेत्||५||
ಅತ್ಯಪತರ್ಪಣೇನೇತ್ಯಾದಿ ಜಾಙ್ಗಲರಸೈಃ ಸನ್ತರ್ಪಣೇ ಹೇತುಃ| ತತೋಽನನ್ತರಂ ಪ್ರಮೇಹಾನುಬನ್ಧರಕ್ಷಣಾರ್ಥಂ ಶಮನಾನ್ಯೌಷಧಾನಿ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್| ತಾನಿ ಚ ಸರ್ವಪ್ರಮೇಹೇಷು ಹರಿದ್ರಾಮಿತ್ಯಾದಿನಾ ಪ್ರದರ್ಶ್ಯನ್ತೇ|| ೫||
Adhikarana saMshamanAni (6) · Śloka 6
ಪ್ರಾತಃ ಸರ್ವಪ್ರಮೇಷು ಹರಿದ್ರಾಮಧುನಾ ಯುಕ್ತಾಮಾಮಲಕರಸೇನ ಪಿ ಬೇತ್|
ಅಥವಾ ಸಾಲಸಪ್ತಪರ್ಣಕುಟಜಕಪಿತ್ಥಕಮ್ಪಿಲ್ಲಕ ಬಿಭೀತಕರೋಹಿತಕಕುಸುಮಾನಿ ತಚ್ಚೂರ್ಣಂ ವಾ ಕ್ಷೌದ್ರೇಣ ಲಿಹ್ಯಾತ್|
ಹರೀತಕೀಚೂರ್ಣಂ ವ|
ಪಿಬೇದ್ವಾ ತ್ರಿಫಲಾಮುಸ್ತಾದೇವದಾರುಹರಿದ್ರಾ ಕ್ವಾಥಮ್|
ಅಸನಚಿತ್ರಕತ್ರಿಫಲಾದಾರ್ವೀಕಲಿಙ್ಗಕಾನಾಂ ವಾ ಸಕ್ಷೌದ್ರಮ್|
ತದ್ವತ್ ಗುಡೂಚ್ಯಾ ವಾ ಸ್ವರಸಮಾಮಲಕಾನಾಂ ವಾ||೬||
View original
प्रातः सर्वप्रमेषु हरिद्रामधुना युक्तामामलकरसेन पि बेत्|
अथवा सालसप्तपर्णकुटजकपित्थकम्पिल्लक बिभीतकरोहितककुसुमानि तच्चूर्णं वा क्षौद्रेण लिह्यात्|
हरीतकीचूर्णं व|
पिबेद्वा त्रिफलामुस्तादेवदारुहरिद्रा क्वाथम्|
असनचित्रकत्रिफलादार्वीकलिङ्गकानां वा सक्षौद्रम्|
तद्वत् गुडूच्या वा स्वरसमामलकानां वा||६||
ಹರಿದ್ರಾಂ ಮಾಕ್ಷಿಕಯುಕ್ತಮಾಮಲಕರಸೇನ ಪಿಬೇತ್| ಸಾಲಾದಿಕುಸುಮಾನಿ ವಾ ಮಧುಯುಕ್ತಾನ್ಯಾಮಲಕರಸೇನ ಪಿಬೇತ್| ಏಷಾಮೇವ ವಾ ಸಾಲಾದಿಕುಸುಮಾನಾಂ ಚೂರ್ಣಂ ಮಾಕ್ಷಿಕೇಣ ಲಿಹ್ಯಾತ್| ತ್ರಿಫಲಾದೀನಾಂ ವಾ ಕ್ವಾಥಂ ಪಿಬೇತ್| ಅಸ-ನಾದೀನಾಂ ವಾ ಕ್ವಾಥಂ ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ಪಿಬೇತ್| ಗುಡೂಚ್ಯಾಃ ಸ್ವರಸಮಾಮಲಕಾನಾಂ ವಾ ಸ್ವರಸಮ್| ತದ್ವದಿತಿ ಸಕ್ಷೌದ್ರಮ್|| ೬||
Adhikarana saMshamanAni (6) · Śloka 6
ಪ್ರಾತಃ ಸರ್ವಪ್ರಮೇಷು ಹರಿದ್ರಾಮಧುನಾ ಯುಕ್ತಾಮಾಮಲಕರಸೇನ ಪಿ ಬೇತ್|
ಅಥವಾ ಸಾಲಸಪ್ತಪರ್ಣಕುಟಜಕಪಿತ್ಥಕಮ್ಪಿಲ್ಲಕ ಬಿಭೀತಕರೋಹಿತಕಕುಸುಮಾನಿ ತಚ್ಚೂರ್ಣಂ ವಾ ಕ್ಷೌದ್ರೇಣ ಲಿಹ್ಯಾತ್|
ಹರೀತಕೀಚೂರ್ಣಂ ವ|
ಪಿಬೇದ್ವಾ ತ್ರಿಫಲಾಮುಸ್ತಾದೇವದಾರುಹರಿದ್ರಾ ಕ್ವಾಥಮ್|
ಅಸನಚಿತ್ರಕತ್ರಿಫಲಾದಾರ್ವೀಕಲಿಙ್ಗಕಾನಾಂ ವಾ ಸಕ್ಷೌದ್ರಮ್|
ತದ್ವತ್ ಗುಡೂಚ್ಯಾ ವಾ ಸ್ವರಸಮಾಮಲಕಾನಾಂ ವಾ||೬||
View original
प्रातः सर्वप्रमेषु हरिद्रामधुना युक्तामामलकरसेन पि बेत्|
अथवा सालसप्तपर्णकुटजकपित्थकम्पिल्लक बिभीतकरोहितककुसुमानि तच्चूर्णं वा क्षौद्रेण लिह्यात्|
हरीतकीचूर्णं व|
पिबेद्वा त्रिफलामुस्तादेवदारुहरिद्रा क्वाथम्|
असनचित्रकत्रिफलादार्वीकलिङ्गकानां वा सक्षौद्रम्|
तद्वत् गुडूच्या वा स्वरसमामलकानां वा||६||
ಹರಿದ್ರಾಂ ಮಾಕ್ಷಿಕಯುಕ್ತಮಾಮಲಕರಸೇನ ಪಿಬೇತ್| ಸಾಲಾದಿಕುಸುಮಾನಿ ವಾ ಮಧುಯುಕ್ತಾನ್ಯಾಮಲಕರಸೇನ ಪಿಬೇತ್| ಏಷಾಮೇವ ವಾ ಸಾಲಾದಿಕುಸುಮಾನಾಂ ಚೂರ್ಣಂ ಮಾಕ್ಷಿಕೇಣ ಲಿಹ್ಯಾತ್| ತ್ರಿಫಲಾದೀನಾಂ ವಾ ಕ್ವಾಥಂ ಪಿಬೇತ್| ಅಸ-ನಾದೀನಾಂ ವಾ ಕ್ವಾಥಂ ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ಪಿಬೇತ್| ಗುಡೂಚ್ಯಾಃ ಸ್ವರಸಮಾಮಲಕಾನಾಂ ವಾ ಸ್ವರಸಮ್| ತದ್ವದಿತಿ ಸಕ್ಷೌದ್ರಮ್|| ೬||
Adhikarana kaPameheShu visheShaH (7) · Śloka 7
ವಿಶೇಷತಸ್ತು ಕಫಮೇಹೇಷು ಕಟ್ಫಲಮುಸ್ತಾಲೋಧ್ರಾಭಯಾನಾಂ ಸಮಾ ಕ್ಷಿಕಂ ಕಷಾಯಮ್|
ತಗರವಿಡಙ್ಗದ್ವಿಹರಿದ್ರಾಣಾಂ ವಾ|
ಚನ್ದನಾ ಗರುಕುಷ್ಠದೇವದಾರೂಣಾಂ ವಾ|
ಪಾಠಾಗ್ನಿಮನ್ಥಚವಿಕಾತ್ರಿಫಲಾನಾಂ ವಾ|೭|
ವಿಶೇಷತಸ್ತು ಕಫಮೇಹೇಷು ಕಟ್ಫಲಮುಸ್ತಾಲೋಧ್ರಾಭಯಾನಾಂ ಸಮಾ ಕ್ಷಿಕಂ ಕಷಾಯಮ್|
ತಗರವಿಡಙ್ಗದ್ವಿಹರಿದ್ರಾಣಾಂ ವಾ|
ಚನ್ದನಾ ಗರುಕುಷ್ಠದೇವದಾರೂಣಾಂ ವಾ|
ಪಾಠಾಗ್ನಿಮನ್ಥಚವಿಕಾತ್ರಿಫಲಾನಾಂ ವಾ|೭|
View original
विशेषतस्तु कफमेहेषु कट्फलमुस्तालोध्राभयानां समा क्षिकं कषायम्|
तगरविडङ्गद्विहरिद्राणां वा|
चन्दना गरुकुष्ठदेवदारूणां वा|
पाठाग्निमन्थचविकात्रिफलानां वा|७|
विशेषतस्तु कफमेहेषु कट्फलमुस्तालोध्राभयानां समा क्षिकं कषायम्|
तगरविडङ्गद्विहरिद्राणां वा|
चन्दना गरुकुष्ठदेवदारूणां वा|
पाठाग्निमन्थचविकात्रिफलानां वा|७|
೦೦
Adhikarana pittameheShu (7) · Śloka 7
ಪಿತ್ತಪ್ರಮೇಹೇಷು ತು ಲೋಧ್ರಸೇವ್ಯಾರ್ಜುನಚನ್ದನಾನಾಮ್|
ನಿಮ್ಬಾಮೃತಾ ಮಲಕಪಟೋಲೀನಾಂ ವಾ|
ಶೀರೀಷಸರ್ಜಾರ್ಜುನಕೇಸರಾಣಾಂ ವಾ|
ಫಲಿನೀ ಕಮಲೋತ್ಪಲಕೀಂಶುಕಾನಾಂ ವಾ|
ಕುಟಜೋತ್ಪಲಕಟ ಙ್ಗಟೇರೀನಾಂ ವಾ||೭||
View original
पित्तप्रमेहेषु तु लोध्रसेव्यार्जुनचन्दनानाम्|
निम्बामृता मलकपटोलीनां वा|
शीरीषसर्जार्जुनकेसराणां वा|
फलिनी कमलोत्पलकींशुकानां वा|
कुटजोत्पलकट ङ्गटेरीनां वा||७||
ಕಟ್ಫಲಾದಿಕಷಾಯಂ ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ವಿಶೇಷತಃ ಕಫೇ| ಸರ್ವತ್ರ ಸರ್ವಸ್ಯ ಪಥ್ಯತ್ವಾದ್ವಿಶೇಷಗ್ರಹಣಮ್| ತಗರಾದೀನಾಂ ವಾ ಕ್ವಾಥಃ ಸಮಾಕ್ಷಿಕಃ| ಸುಬೋಧಮ್| ಸರ್ವಕಷಾಯೇಷು ಮಾಕ್ಷಿಕಪ್ರಯೋಗಃ ಪಿತ್ತಪ್ರಮೇಹೇಷು ಲೋಧ್ರನಿಮ್ಬಶಿರೀಷಫಲಿನೀಕುಟಜಾದಯಃ ಪಞ್ಚಕಷಾಯಾಃ|| ೭||
Adhikarana pittameheShu (7) · Śloka 7
ಪಿತ್ತಪ್ರಮೇಹೇಷು ತು ಲೋಧ್ರಸೇವ್ಯಾರ್ಜುನಚನ್ದನಾನಾಮ್|
ನಿಮ್ಬಾಮೃತಾ ಮಲಕಪಟೋಲೀನಾಂ ವಾ|
ಶೀರೀಷಸರ್ಜಾರ್ಜುನಕೇಸರಾಣಾಂ ವಾ|
ಫಲಿನೀ ಕಮಲೋತ್ಪಲಕೀಂಶುಕಾನಾಂ ವಾ|
ಕುಟಜೋತ್ಪಲಕಟ ಙ್ಗಟೇರೀನಾಂ ವಾ||೭||
View original
पित्तप्रमेहेषु तु लोध्रसेव्यार्जुनचन्दनानाम्|
निम्बामृता मलकपटोलीनां वा|
शीरीषसर्जार्जुनकेसराणां वा|
फलिनी कमलोत्पलकींशुकानां वा|
कुटजोत्पलकट ङ्गटेरीनां वा||७||
ಕಟ್ಫಲಾದಿಕಷಾಯಂ ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ವಿಶೇಷತಃ ಕಫೇ| ಸರ್ವತ್ರ ಸರ್ವಸ್ಯ ಪಥ್ಯತ್ವಾದ್ವಿಶೇಷಗ್ರಹಣಮ್| ತಗರಾದೀನಾಂ ವಾ ಕ್ವಾಥಃ ಸಮಾಕ್ಷಿಕಃ| ಸುಬೋಧಮ್| ಸರ್ವಕಷಾಯೇಷು ಮಾಕ್ಷಿಕಪ್ರಯೋಗಃ ಪಿತ್ತಪ್ರಮೇಹೇಷು ಲೋಧ್ರನಿಮ್ಬಶಿರೀಷಫಲಿನೀಕುಟಜಾದಯಃ ಪಞ್ಚಕಷಾಯಾಃ|| ೭||
Adhikarana tatrApi BedAnusAraM visheShaH (8) · Śloka 8
ತೇಷ್ವಪಿ ಚ ವಿಶೇಷೇಣ ಪಿಬೇದುದಕಮೇಹಾದಿಷು ಕ್ರಮಾತ್ ಕಷಾಯಂ ಪಾರಿಜಾತಸ್ಯ ವೈಜಯನ್ತ್ಯಾಃ ಸಪ್ತಚ್ಛದಸ್ಯಾರಿಷ್ಟಸ್ಯ ನಿಶಾಯಾಃ ಕಕುಭಚನ್ದನಯೋಶ್ಚಿತ್ರಕಸ್ಯ ಪಾಠಾಜೋಙ್ಗಕಯೋಃ ಖದಿರಸ್ಯ ತ್ರಿಫಲಾರಗ್ವಧಯೋಶ್ಚ ಮಧುಯುತಮ್|
ಪಿಬೇಚ್ಚ ಸಿಕತಾಮೇಹೇ ಹಿಙ್ಗು ಪ್ರವಾಲಕೈಲಾಲವಣಾನಿ ಮದ್ಯೇನ ಮೂತ್ರೇಣ ಕ್ಷಾರೋದಕೇನ ವಾ|
ಕ್ಷಾರಮೇಹಾದಿಷು ತ್ರಿಫಲಾಯಾ ಅಸನಾದೇಃ ನ್ಯಗ್ರೋಧಾದೇಃ ಶಮ್ಯಾ ಕಸ್ಯ ಚನ್ದನಮಞ್ಜಿಷ್ಠಯೋಃ ಗುಡೂಚೀತಿನ್ದುಕಾಸ್ಥಿಕಾಶ್ಮರ್ಯಖರ್ಜೂ ರಾಣಾಂ ಚ ಮಧುಯುಕ್ತಮ್|
ಶೋಣಿತಮೇಹೇ ಮದಯನ್ತೀಪತ್ರಕಲ್ಕಂ ಚ ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ಶೀತಾಮ್ಬುನಾ||೮||
View original
तेष्वपि च विशेषेण पिबेदुदकमेहादिषु क्रमात् कषायं पारिजातस्य वैजयन्त्याः सप्तच्छदस्यारिष्टस्य निशायाः ककुभचन्दनयोश्चित्रकस्य पाठाजोङ्गकयोः ख़दिरस्य त्रिफलारग्वधयोश्च मधुयुतम्|
पिबेच्च सिकतामेहे हिङ्गु प्रवालकैलालवणानि मद्येन मूत्रेण क्षारोदकेन वा|
क्षारमेहादिषु त्रिफलाया असनादेः न्यग्रोधादेः शम्या कस्य चन्दनमञ्जिष्ठयोः गुडूचीतिन्दुकास्थिकाश्मर्यख़र्जू राणां च मधुयुक्तम्|
शोणितमेहे मदयन्तीपत्रकल्कं च सक्षौद्रं शीताम्बुना||८||
ತೇಷ್ವಿತ್ಯನನ್ತರೋಕ್ತೇಷು ಕಫಪಿತ್ತಪ್ರಮೇಹೇಷು ಸಾಮಾನ್ಯೇನೋಕ್ತಃ| ಉದಕಮೇಹಾದಿಷು ವಿಶೇಷೇಣೋಚ್ಯತೇ| ಉದಕಮೇಹೇ ಪಾರಿಜಾತಸ್ಯ ಕಷಾಯಃ ಇಕ್ಷುಮೇಹೇ ವೈಜಯನ್ತ್ಯಾಃ| ವೈಜಯನ್ತ್ಯಗ್ನಿಮನ್ಥಃ ಸಾನ್ದ್ರೇ ಸಪ್ತಚ್ಛಾದಸ್ಯ| ಸುರಾಮೇಹೇ ನಿಮ್ಬಸ್ಯ| ಪಿಷ್ಟೇ ಹರಿದ್ರಾಯಾಃ ಶುಕ್ರಮೇಹೇ ಕಕುಭಚನ್ದನಯೋಃ ಸಿಕತಾಮೇಹೇ ಚಿತ್ರಕಸ್ಯ| ಶೀತಮೇಹೇ ಪಾಠಾಜೋಙ್ಗಕಯೋಃ| ಶನೈರ್ಮೇಹೇ ಖದಿರಸ್ಯ| ಲಾಲಾಮೇಹೇ ತ್ರಿಫಲಾರಗ್ವಧಯೋರಿತಿ ಕ್ರಮಾರ್ಥಃ| ಸರ್ವ ಏವ ಕಷಾಯಾ ಮಾಕ್ಷಿಕಯುಕ್ತಾಃ| ಸಿಕತಾಮೇಹೇ ಹಿಙ್ಗ್ವಾದೀನ್ಯಪಿ ಮದ್ಯಾದೀನಾಮನ್ಯತಮೇನ| ಕ್ಷಾರಮೇಹೇ ತ್ರಿಫಲಾಯಾಃ ಕಷಾಯಃ| ಕಾಲಮೇಹೇ ಅಸನಾದೇಃ| ನೀಲಮೇಹೇ ನ್ಯಗ್ರೋಧಾದೇಃ| ಹಾರಿದ್ರಮೇಹೇ ಶಾಮ್ಯಾಕಸ್ಯ| ಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಮೇಹೇ ಚನ್ದನಮಞ್ಜಿಷ್ಠಯೋಃ| ಶೋಣಿತಮೇಹೇ ಶಮ್ಯಾಕಸ್ಯ ಗುದೂಚ್ಯಾದೀನಾಮ್| ಶೋಣಿತಮೇಹೇ ಮದಯನ್ತೀಕಲ್ಕಮಪಿ ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ಶೀತೋದಕೇನ|| ೮||
Adhikarana tatrApi BedAnusAraM visheShaH (8) · Śloka 8
ತೇಷ್ವಪಿ ಚ ವಿಶೇಷೇಣ ಪಿಬೇದುದಕಮೇಹಾದಿಷು ಕ್ರಮಾತ್ ಕಷಾಯಂ ಪಾರಿಜಾತಸ್ಯ ವೈಜಯನ್ತ್ಯಾಃ ಸಪ್ತಚ್ಛದಸ್ಯಾರಿಷ್ಟಸ್ಯ ನಿಶಾಯಾಃ ಕಕುಭಚನ್ದನಯೋಶ್ಚಿತ್ರಕಸ್ಯ ಪಾಠಾಜೋಙ್ಗಕಯೋಃ ಖದಿರಸ್ಯ ತ್ರಿಫಲಾರಗ್ವಧಯೋಶ್ಚ ಮಧುಯುತಮ್|
ಪಿಬೇಚ್ಚ ಸಿಕತಾಮೇಹೇ ಹಿಙ್ಗು ಪ್ರವಾಲಕೈಲಾಲವಣಾನಿ ಮದ್ಯೇನ ಮೂತ್ರೇಣ ಕ್ಷಾರೋದಕೇನ ವಾ|
ಕ್ಷಾರಮೇಹಾದಿಷು ತ್ರಿಫಲಾಯಾ ಅಸನಾದೇಃ ನ್ಯಗ್ರೋಧಾದೇಃ ಶಮ್ಯಾ ಕಸ್ಯ ಚನ್ದನಮಞ್ಜಿಷ್ಠಯೋಃ ಗುಡೂಚೀತಿನ್ದುಕಾಸ್ಥಿಕಾಶ್ಮರ್ಯಖರ್ಜೂ ರಾಣಾಂ ಚ ಮಧುಯುಕ್ತಮ್|
ಶೋಣಿತಮೇಹೇ ಮದಯನ್ತೀಪತ್ರಕಲ್ಕಂ ಚ ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ಶೀತಾಮ್ಬುನಾ||೮||
View original
तेष्वपि च विशेषेण पिबेदुदकमेहादिषु क्रमात् कषायं पारिजातस्य वैजयन्त्याः सप्तच्छदस्यारिष्टस्य निशायाः ककुभचन्दनयोश्चित्रकस्य पाठाजोङ्गकयोः खदिरस्य त्रिफलारग्वधयोश्च मधुयुतम्|
पिबेच्च सिकतामेहे हिङ्गु प्रवालकैलालवणानि मद्येन मूत्रेण क्षारोदकेन वा|
क्षारमेहादिषु त्रिफलाया असनादेः न्यग्रोधादेः शम्या कस्य चन्दनमञ्जिष्ठयोः गुडूचीतिन्दुकास्थिकाश्मर्यखर्जू राणां च मधुयुक्तम्|
शोणितमेहे मदयन्तीपत्रकल्कं च सक्षौद्रं शीताम्बुना||८||
ತೇಷ್ವಿತ್ಯನನ್ತರೋಕ್ತೇಷು ಕಫಪಿತ್ತಪ್ರಮೇಹೇಷು ಸಾಮಾನ್ಯೇನೋಕ್ತಃ| ಉದಕಮೇಹಾದಿಷು ವಿಶೇಷೇಣೋಚ್ಯತೇ| ಉದಕಮೇಹೇ ಪಾರಿಜಾತಸ್ಯ ಕಷಾಯಃ ಇಕ್ಷುಮೇಹೇ ವೈಜಯನ್ತ್ಯಾಃ| ವೈಜಯನ್ತ್ಯಗ್ನಿಮನ್ಥಃ ಸಾನ್ದ್ರೇ ಸಪ್ತಚ್ಛಾದಸ್ಯ| ಸುರಾಮೇಹೇ ನಿಮ್ಬಸ್ಯ| ಪಿಷ್ಟೇ ಹರಿದ್ರಾಯಾಃ ಶುಕ್ರಮೇಹೇ ಕಕುಭಚನ್ದನಯೋಃ ಸಿಕತಾಮೇಹೇ ಚಿತ್ರಕಸ್ಯ| ಶೀತಮೇಹೇ ಪಾಠಾಜೋಙ್ಗಕಯೋಃ| ಶನೈರ್ಮೇಹೇ ಖದಿರಸ್ಯ| ಲಾಲಾಮೇಹೇ ತ್ರಿಫಲಾರಗ್ವಧಯೋರಿತಿ ಕ್ರಮಾರ್ಥಃ| ಸರ್ವ ಏವ ಕಷಾಯಾ ಮಾಕ್ಷಿಕಯುಕ್ತಾಃ| ಸಿಕತಾಮೇಹೇ ಹಿಙ್ಗ್ವಾದೀನ್ಯಪಿ ಮದ್ಯಾದೀನಾಮನ್ಯತಮೇನ| ಕ್ಷಾರಮೇಹೇ ತ್ರಿಫಲಾಯಾಃ ಕಷಾಯಃ| ಕಾಲಮೇಹೇ ಅಸನಾದೇಃ| ನೀಲಮೇಹೇ ನ್ಯಗ್ರೋಧಾದೇಃ| ಹಾರಿದ್ರಮೇಹೇ ಶಾಮ್ಯಾಕಸ್ಯ| ಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಮೇಹೇ ಚನ್ದನಮಞ್ಜಿಷ್ಠಯೋಃ| ಶೋಣಿತಮೇಹೇ ಶಮ್ಯಾಕಸ್ಯ ಗುದೂಚ್ಯಾದೀನಾಮ್| ಶೋಣಿತಮೇಹೇ ಮದಯನ್ತೀಕಲ್ಕಮಪಿ ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ಶೀತೋದಕೇನ|| ೮||
Adhikarana vAtajeShu kaShAyanirdreshaH (9) · Śloka 9
ವಾತಜೇಷ್ವಪಿ ಯಾಪನಾರ್ಥಂ ಕಫಪಿತ್ತೋಲ್ಬಣೇಷು ಪಿಬೇತ್ಕಷಾಯಮ್|
ತತ್ರ ವಸಾಮೇಹೇಽಗ್ನಿಮನ್ಥಸ್ಯ|
ಮಜ್ಜಮೇಹೇಽಮೃತಾಚಿತ್ರಕಯೋಃ ಕುಷ್ಠ-ಕುಟಜಪಾಠಾಕಟುರೋಹಿಣೀಕಲ್ಕಮಿಶ್ರಮ್|
ಹಸ್ತಿಮೇಹೇ ಹಸ್ತಿಸೂಕರಖರೋಷ್ಟ್ರಾಸ್ಥಿಕ್ಷಾರಮ್|
ಮಧುಮೇಹೇ ಕದರಖದಿರ ಪುರಕಷಾಯಮ್||೯||
View original
वातजेष्वपि यापनार्थं कफपित्तोल्बणेषु पिबेत्कषायम्|
तत्र वसामेहेऽग्निमन्थस्य|
मज्जमेहेऽमृताचित्रकयोः कुष्ठ-कुटजपाठाकटुरोहिणीकल्कमिश्रम्|
हस्तिमेहे हस्तिसूकरख़रोष्ट्रास्थिक्षारम्|
मधुमेहे कदरख़दिर पुरकषायम्||९||
ವಾತಪ್ರಮೇಹೇಷು ಕಫಪಿತ್ತೋಲ್ಬಣೇಷು ಚಾಸಾಧ್ಯತ್ವೇಽಪಿ ಯಾಪನಾರ್ಥಂ ಕಷಾಯಂ ಪಿಬೇದೇವ| ಸುಬೋಧಮ್| ಹಸ್ತ್ಯಾದ್ಯಸ್ಥಿಕ್ಷಾರಂ ಕುಟಜಾದಿಕಲ್ಕಮಿಶ್ರಿತಮ್| ಮಧುಮೇಹೇ ಕದರಾದಿಕಷಾಯಮ್|| ೯||
Adhikarana vAtajeShu kaShAyanirdreshaH (9) · Śloka 9
ವಾತಜೇಷ್ವಪಿ ಯಾಪನಾರ್ಥಂ ಕಫಪಿತ್ತೋಲ್ಬಣೇಷು ಪಿಬೇತ್ಕಷಾಯಮ್|
ತತ್ರ ವಸಾಮೇಹೇಽಗ್ನಿಮನ್ಥಸ್ಯ|
ಮಜ್ಜಮೇಹೇಽಮೃತಾಚಿತ್ರಕಯೋಃ ಕುಷ್ಠ-ಕುಟಜಪಾಠಾಕಟುರೋಹಿಣೀಕಲ್ಕಮಿಶ್ರಮ್|
ಹಸ್ತಿಮೇಹೇ ಹಸ್ತಿಸೂಕರಖರೋಷ್ಟ್ರಾಸ್ಥಿಕ್ಷಾರಮ್|
ಮಧುಮೇಹೇ ಕದರಖದಿರ ಪುರಕಷಾಯಮ್||೯||
View original
वातजेष्वपि यापनार्थं कफपित्तोल्बणेषु पिबेत्कषायम्|
तत्र वसामेहेऽग्निमन्थस्य|
मज्जमेहेऽमृताचित्रकयोः कुष्ठ-कुटजपाठाकटुरोहिणीकल्कमिश्रम्|
हस्तिमेहे हस्तिसूकरखरोष्ट्रास्थिक्षारम्|
मधुमेहे कदरखदिर पुरकषायम्||९||
ವಾತಪ್ರಮೇಹೇಷು ಕಫಪಿತ್ತೋಲ್ಬಣೇಷು ಚಾಸಾಧ್ಯತ್ವೇಽಪಿ ಯಾಪನಾರ್ಥಂ ಕಷಾಯಂ ಪಿಬೇದೇವ| ಸುಬೋಧಮ್| ಹಸ್ತ್ಯಾದ್ಯಸ್ಥಿಕ್ಷಾರಂ ಕುಟಜಾದಿಕಲ್ಕಮಿಶ್ರಿತಮ್| ಮಧುಮೇಹೇ ಕದರಾದಿಕಷಾಯಮ್|| ೯||
Adhikarana vAtajeshu snehaprayoga vikalpanA (10) · Śloka 10
ಕಫಾನುಗತೇಷು ತು ವಸಾದಿಮೇಹೇಷು ಯಥಾಸ್ವಕಷಾಯೇಣ ಸಾಧಿತಾನಿ ತೈಲಾನಿ|
ಪಿತ್ತಾನುಗತೇಷು ಚ ಘೃತಾನಿ ಯಮಕಂ ವಾ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ||೧೦||
View original
कफानुगतेषु तु वसादिमेहेषु यथास्वकषायेण साधितानि तैलानि|
पित्तानुगतेषु च ग़ृतानि यमकं वा प्रयुञ्जीत||१०||
ಏತೇನ ಶೇಷೇಷ್ವಪಿ ಮೇಹೇಷು ಸ್ನೇಹವಿಕಲ್ಪ ಉಕ್ತೋ ವೇದಿತವ್ಯಃ| ತಥಾ ಕಷಾಯಸಂಪೃಕ್ತೈಃ ಸ್ನೇಹೈಃ ಕಫಪಿತ್ತಮೂತ್ರಮೇದಸಾಮನಿಲಸ್ಯ ಚೋಪಶಮೋ ಭವತಿ| ವಸಾಮೇಹಾದೀನಾಂ ಚತುರ್ಣಾಂ ವಾತೋದ್ಭವಾನಾಂ ಕಫಾನುಗತತ್ವೇ ಸತಿ ಸ್ವೈಃ ಸ್ವೈಃ ಕಶಾಯೌಷಧೈಃ ಸಿದ್ಧಾನಿ ತೈಲಾನಿ ಶಸ್ಯನ್ತೇ| ಪಿತ್ತಾನುಗತತ್ವೇ ತೈರೇವ ಘೃತಾನಿ| ಯಮಕಂ ವಾ ಪ್ರಕೃತತ್ವಾತ್ ಘೃತತೈಲಾಭ್ಯಾಮ್| ಏತೇನ ಕಷಾಯೌಷಧಸ್ನೇಹಸಾಧನೇನ ಶೇಷೇಷ್ವಪಿ ಕಫಮೇಹೇಷು ಚ ಕಷಾಯೌಷಧೈಃ ಸ್ನೇಹವಿಕಲ್ಪ ಉಕ್ತ ಇತಿ ವೇದಿತವ್ಯಃ| ತಥಾ ಪ್ರಮೇಹಿಣೇ ಕಷಾಯೇಣ ಸಹ ಪ್ರಯುಕ್ತೈಃ ಸಹ ಕಫಾದೀನಾಮನಿಲಸ್ಯ ಚೋಪಶಮೋ ಭವತಿ| ಕಷಾಯಶಬ್ದಃ ಕ್ವಾಥಾದಿಕಲ್ಪನಾವಾಚಕಃ|| ೧೦||
Adhikarana vAtajeshu snehaprayoga vikalpanA (10) · Śloka 10
ಕಫಾನುಗತೇಷು ತು ವಸಾದಿಮೇಹೇಷು ಯಥಾಸ್ವಕಷಾಯೇಣ ಸಾಧಿತಾನಿ ತೈಲಾನಿ|
ಪಿತ್ತಾನುಗತೇಷು ಚ ಘೃತಾನಿ ಯಮಕಂ ವಾ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ||೧೦||
View original
कफानुगतेषु तु वसादिमेहेषु यथास्वकषायेण साधितानि तैलानि|
पित्तानुगतेषु च घृतानि यमकं वा प्रयुञ्जीत||१०||
ಏತೇನ ಶೇಷೇಷ್ವಪಿ ಮೇಹೇಷು ಸ್ನೇಹವಿಕಲ್ಪ ಉಕ್ತೋ ವೇದಿತವ್ಯಃ| ತಥಾ ಕಷಾಯಸಂಪೃಕ್ತೈಃ ಸ್ನೇಹೈಃ ಕಫಪಿತ್ತಮೂತ್ರಮೇದಸಾಮನಿಲಸ್ಯ ಚೋಪಶಮೋ ಭವತಿ| ವಸಾಮೇಹಾದೀನಾಂ ಚತುರ್ಣಾಂ ವಾತೋದ್ಭವಾನಾಂ ಕಫಾನುಗತತ್ವೇ ಸತಿ ಸ್ವೈಃ ಸ್ವೈಃ ಕಶಾಯೌಷಧೈಃ ಸಿದ್ಧಾನಿ ತೈಲಾನಿ ಶಸ್ಯನ್ತೇ| ಪಿತ್ತಾನುಗತತ್ವೇ ತೈರೇವ ಘೃತಾನಿ| ಯಮಕಂ ವಾ ಪ್ರಕೃತತ್ವಾತ್ ಘೃತತೈಲಾಭ್ಯಾಮ್| ಏತೇನ ಕಷಾಯೌಷಧಸ್ನೇಹಸಾಧನೇನ ಶೇಷೇಷ್ವಪಿ ಕಫಮೇಹೇಷು ಚ ಕಷಾಯೌಷಧೈಃ ಸ್ನೇಹವಿಕಲ್ಪ ಉಕ್ತ ಇತಿ ವೇದಿತವ್ಯಃ| ತಥಾ ಪ್ರಮೇಹಿಣೇ ಕಷಾಯೇಣ ಸಹ ಪ್ರಯುಕ್ತೈಃ ಸಹ ಕಫಾದೀನಾಮನಿಲಸ್ಯ ಚೋಪಶಮೋ ಭವತಿ| ಕಷಾಯಶಬ್ದಃ ಕ್ವಾಥಾದಿಕಲ್ಪನಾವಾಚಕಃ|| ೧೦||
Adhikarana trikaNTakAdisnehaH sarvamehaGnaH (11) · Śloka 11
ತ್ರಿಕಣ್ಟಕಾತಿವಿಷಾಭಲ್ಲಾತಕಲೋಧ್ರವಚಾಪಿಚುಮನ್ದಘನನಿಶಾ ಜಮೋದಾರ್ಜುನಾಶ್ಮನ್ತಕಪಟೋಲಸೋಮವಲ್ಕಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಪದ್ಮಕಚನ್ದ ನಾಗರುಭಿಶ್ಚ ಸ್ನೇಹೋ ವಿಪಕ್ವಃ ಸರ್ವಮೇಹಘ್ನಃ||೧೧||
View original
त्रिकण्टकातिविषाभल्लातकलोध्रवचापिचुमन्दग़ननिशा जमोदार्जुनाश्मन्तकपटोलसोमवल्कमञ्जिष्ठापद्मकचन्द नागरुभिश्च स्नेहो विपक्वः सर्वमेहग़्नः||११||
ತ್ರಿಕಣ್ಟಕಾದಿಭಿಃ ಸ್ನೇಹಾಚ್ಚತುರ್ಥಾಂಶೈರ್ಜಲೇನ ಚ ಸ್ನೇಹಸಮೇನ ಸ್ನೇಹೋ ವಿಪಕ್ವಃ ಸರ್ವಮೇಹಘ್ನಃ| ಸಾಮಾನ್ಯೋಕ್ತಂ ಕಪಾನುಗತತ್ವೇ ತೈಲಂ ಪಿತ್ತಾನುಗತ್ವೇ ಘೃತಂ ಮಿಶ್ರಕೋ ವೇತಿ ವೇದಿತವ್ಯಮ್|| ೧೧||
Adhikarana trikaNTakAdisnehaH sarvamehaGnaH (11) · Śloka 11
ತ್ರಿಕಣ್ಟಕಾತಿವಿಷಾಭಲ್ಲಾತಕಲೋಧ್ರವಚಾಪಿಚುಮನ್ದಘನನಿಶಾ ಜಮೋದಾರ್ಜುನಾಶ್ಮನ್ತಕಪಟೋಲಸೋಮವಲ್ಕಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಪದ್ಮಕಚನ್ದ ನಾಗರುಭಿಶ್ಚ ಸ್ನೇಹೋ ವಿಪಕ್ವಃ ಸರ್ವಮೇಹಘ್ನಃ||೧೧||
View original
त्रिकण्टकातिविषाभल्लातकलोध्रवचापिचुमन्दघननिशा जमोदार्जुनाश्मन्तकपटोलसोमवल्कमञ्जिष्ठापद्मकचन्द नागरुभिश्च स्नेहो विपक्वः सर्वमेहघ्नः||११||
ತ್ರಿಕಣ್ಟಕಾದಿಭಿಃ ಸ್ನೇಹಾಚ್ಚತುರ್ಥಾಂಶೈರ್ಜಲೇನ ಚ ಸ್ನೇಹಸಮೇನ ಸ್ನೇಹೋ ವಿಪಕ್ವಃ ಸರ್ವಮೇಹಘ್ನಃ| ಸಾಮಾನ್ಯೋಕ್ತಂ ಕಪಾನುಗತತ್ವೇ ತೈಲಂ ಪಿತ್ತಾನುಗತ್ವೇ ಘೃತಂ ಮಿಶ್ರಕೋ ವೇತಿ ವೇದಿತವ್ಯಮ್|| ೧೧||
Adhikarana dhAnvantaraM GRutam (12) · Śloka 12
ದಶಮೂಲಹರೀತಕೀದೇವದಾರುಷ್ಕರಞ್ಜದ್ವಯದ್ವಿವರ್ಷಾಭೂದನ್ತೀಭಕ ದಮ್ಬಭಲ್ಲಾತಕಶಠೀಪುಷ್ಕರಮೂಲಾರ್ಕಮೂಲಸ್ನುಹೀಮೂಲವರಣಮೂ ಲಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಾನಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಶೋ ದಶಪಲೋನ್ಮಿತಾನಿ ಯವಕೋಲ ಕುಲತ್ಥಪ್ರಸ್ಥತ್ರಯಂ ಚಾಷ್ಟಗುಣೇಽಮ್ಭಸಿ ಸಾಧಯಿತ್ವಾ ಪಾದಶೇಷಂ ಕಷಾಯಮವತಾರಯೇತ್|
ತೇನ ವಚಾವಿಡಙ್ಗಕಮ್ಪಿಲ್ಲಕಭಲ್ಲಾ ತಕಭಾರ್ಙ್ಗೀರೋಹಿಷಚವಿಕಾಪಿಪ್ಪಲೀದ್ವಯತ್ರಿವೃನ್ನಿಚುಲವಿಶ್ವ ಭೇಷಜಪ್ರತೀವಾಪಂ ಘೃತಪ್ರಸ್ಥಂ ವಿಪಚೇತ್|
ಏತದ್ಧಾನ್ವನ್ತರಂ ಸರ್ಪಿಃ ಸರ್ವಮೇಹಪಿಟಕಾಕುಷ್ಠವಿಷಶೋಫಾರ್ಶೋಗುಲ್ಮವಿದ್ರಧಿಪ್ಲೀಹಜ ಠರಶ್ವಾಸಕಾಸವರ್ಧ್ಮಪಾಣ್ಡುರೋಗವಾತಶೋಣಿತೋನ್ಮಾದಾಪಸ್ಮಾ ರಹರಮ್||೧೨||
View original
दशमूलहरीतकीदेवदारुष्करञ्जद्वयद्विवर्षाभूदन्तीभक दम्बभल्लातकशठीपुष्करमूलार्कमूलस्नुहीमूलवरणमू लपिप्पलीमूलानि प्रत्येकशो दशपलोन्मितानि यवकोल कुलत्थप्रस्थत्रयं चाष्टगुणेऽम्भसि साधयित्वा पादशेषं कषायमवतारयेत्|
तेन वचाविडङ्गकम्पिल्लकभल्ला तकभार्ङ्गीरोहिषचविकापिप्पलीद्वयत्रिवृन्निचुलविश्व भेषजप्रतीवापं ग़ृतप्रस्थं विपचेत्|
एतद्धान्वन्तरं सर्पिः सर्वमेहपिटकाकुष्ठविषशोफार्शोगुल्मविद्रधिप्लीहज ठरश्वासकासवर्ध्मपाण्डुरोगवातशोणितोन्मादापस्मा रहरम्||१२||
ದಶಮೂಲೇತ್ಯಾದಿನಾ ಧಾನ್ವನ್ತರಂ ಸರ್ಪಿಃ| ದಶಮೂಲಾನಾಂ ಸಂಯುಕ್ತಾನಾಂ ದಶಪಲಮ್| ದಶಮೂಲಸ್ಯೈಕತ್ವಾತ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕಮಿತ್ಯುಕ್ತಮ್| ಕರಞ್ಜದ್ವಯಂ ಕೃಷ್ಣಶ್ವೇತಭೇದೇನ| ವರ್ಷಾಭ್ವೌ ಪುನರ್ನವೇ| ಭೂಕದಮ್ಬಕೋ ಯವಾನೀ ಕೌಣ್ಡಿನ್ಯಕಶ್ಚ| ಯವಾದೀನಾಂ ಮಿಶ್ರೀಭೂತಾನಾಂ ಪ್ರಸ್ಥತ್ರಯಮ್| ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ತು ಷೋಡಶಪಲಂ ಶುಷ್ಕದ್ರವ್ಯತ್ವಾತ್ ಪ್ರಸ್ಥಃ| ಸರ್ವಸ್ಮಾದೇಕೀಕೃತಾದಷ್ಟಗುಣಾದಮ್ಭಸಃ ಪಾದಶೇಷಂ ಕ್ವಾಥಂ ಗೃಹ್ಣೀಯಾತ್| ವಚಾದೀನಿ ಗರ್ಭೇ| ಕಮ್ಪಿಲ್ಲಕೋ ರಞ್ಜನಕೋ ರೇವಕೋ ರಕ್ತಚೂರ್ಣಕಃ| ರೋಹಿಷಃ ಪ್ಲೀಹಾಪಹಃ|| ೧೨||
Adhikarana dhAnvantaraM GRutam (12) · Śloka 12
ದಶಮೂಲಹರೀತಕೀದೇವದಾರುಷ್ಕರಞ್ಜದ್ವಯದ್ವಿವರ್ಷಾಭೂದನ್ತೀಭಕ ದಮ್ಬಭಲ್ಲಾತಕಶಠೀಪುಷ್ಕರಮೂಲಾರ್ಕಮೂಲಸ್ನುಹೀಮೂಲವರಣಮೂ ಲಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಾನಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಶೋ ದಶಪಲೋನ್ಮಿತಾನಿ ಯವಕೋಲ ಕುಲತ್ಥಪ್ರಸ್ಥತ್ರಯಂ ಚಾಷ್ಟಗುಣೇಽಮ್ಭಸಿ ಸಾಧಯಿತ್ವಾ ಪಾದಶೇಷಂ ಕಷಾಯಮವತಾರಯೇತ್|
ತೇನ ವಚಾವಿಡಙ್ಗಕಮ್ಪಿಲ್ಲಕಭಲ್ಲಾ ತಕಭಾರ್ಙ್ಗೀರೋಹಿಷಚವಿಕಾಪಿಪ್ಪಲೀದ್ವಯತ್ರಿವೃನ್ನಿಚುಲವಿಶ್ವ ಭೇಷಜಪ್ರತೀವಾಪಂ ಘೃತಪ್ರಸ್ಥಂ ವಿಪಚೇತ್|
ಏತದ್ಧಾನ್ವನ್ತರಂ ಸರ್ಪಿಃ ಸರ್ವಮೇಹಪಿಟಕಾಕುಷ್ಠವಿಷಶೋಫಾರ್ಶೋಗುಲ್ಮವಿದ್ರಧಿಪ್ಲೀಹಜ ಠರಶ್ವಾಸಕಾಸವರ್ಧ್ಮಪಾಣ್ಡುರೋಗವಾತಶೋಣಿತೋನ್ಮಾದಾಪಸ್ಮಾ ರಹರಮ್||೧೨||
View original
दशमूलहरीतकीदेवदारुष्करञ्जद्वयद्विवर्षाभूदन्तीभक दम्बभल्लातकशठीपुष्करमूलार्कमूलस्नुहीमूलवरणमू लपिप्पलीमूलानि प्रत्येकशो दशपलोन्मितानि यवकोल कुलत्थप्रस्थत्रयं चाष्टगुणेऽम्भसि साधयित्वा पादशेषं कषायमवतारयेत्|
तेन वचाविडङ्गकम्पिल्लकभल्ला तकभार्ङ्गीरोहिषचविकापिप्पलीद्वयत्रिवृन्निचुलविश्व भेषजप्रतीवापं घृतप्रस्थं विपचेत्|
एतद्धान्वन्तरं सर्पिः सर्वमेहपिटकाकुष्ठविषशोफार्शोगुल्मविद्रधिप्लीहज ठरश्वासकासवर्ध्मपाण्डुरोगवातशोणितोन्मादापस्मा रहरम्||१२||
ದಶಮೂಲೇತ್ಯಾದಿನಾ ಧಾನ್ವನ್ತರಂ ಸರ್ಪಿಃ| ದಶಮೂಲಾನಾಂ ಸಂಯುಕ್ತಾನಾಂ ದಶಪಲಮ್| ದಶಮೂಲಸ್ಯೈಕತ್ವಾತ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕಮಿತ್ಯುಕ್ತಮ್| ಕರಞ್ಜದ್ವಯಂ ಕೃಷ್ಣಶ್ವೇತಭೇದೇನ| ವರ್ಷಾಭ್ವೌ ಪುನರ್ನವೇ| ಭೂಕದಮ್ಬಕೋ ಯವಾನೀ ಕೌಣ್ಡಿನ್ಯಕಶ್ಚ| ಯವಾದೀನಾಂ ಮಿಶ್ರೀಭೂತಾನಾಂ ಪ್ರಸ್ಥತ್ರಯಮ್| ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ತು ಷೋಡಶಪಲಂ ಶುಷ್ಕದ್ರವ್ಯತ್ವಾತ್ ಪ್ರಸ್ಥಃ| ಸರ್ವಸ್ಮಾದೇಕೀಕೃತಾದಷ್ಟಗುಣಾದಮ್ಭಸಃ ಪಾದಶೇಷಂ ಕ್ವಾಥಂ ಗೃಹ್ಣೀಯಾತ್| ವಚಾದೀನಿ ಗರ್ಭೇ| ಕಮ್ಪಿಲ್ಲಕೋ ರಞ್ಜನಕೋ ರೇವಕೋ ರಕ್ತಚೂರ್ಣಕಃ| ರೋಹಿಷಃ ಪ್ಲೀಹಾಪಹಃ|| ೧೨||
Adhikarana AhAravisheShaH (13) · Śloka 13
ಆಹಾರಞ್ಚ ಯವವಿಕೃತಿಪ್ರಾಯಂ ಮಧ್ವಾಮಲಕೋಪೇತಮಾಹಾರಯೇತ್|
ಯಥಾಯಥಂ ಪ್ರಮೇಹಘ್ನೌಷಧನಿರ್ಯೂಹೈಃ ಸುಬಹುಶೋ ಯವಾನ್ ಭವಯಿತ್ವಾ ಸಕ್ತುಮನ್ಥಾಪೂಪಧಾನಾಲಾಜವಾಟ್ಯಾದೀನ್ ವಿವಿಧಾಂಶ್ಚ ಲಘೂನ್ ಭಾಕ್ಷ್ಯಾನುಪಕಲ್ಪಯೇತ್|
ತದ್ವಚ್ಚ ಗೋಧೂಮಾನ್|
ಗವಾಶ್ವಖರಜಠರ ಸ್ಥಿತೈಶ್ಚ ತಥಾ ಶಾಲಿಷಷ್ಟಿಕತೃಣಧಾನ್ಯಾನಿ ಮುದ್ಗಾದಯಸ್ತಿ ಕ್ತಾನಿ ಶಾಕಾನಿ ಜಾಙ್ಗಲಾನಿ ಚ ಪಿಶಿತಾನಿ ಶೂಲ್ಯಾನಿ ಪರಿಶುಷ್ಕಾಣಿ ಪ್ರದಿಗ್ಧಾನಿ ಭೃಷ್ಟಚಣಕೋಪದಂಶಾನಿ ವಿವಿಧಾ ಸವಾನುಪಾನಾನ್ಯುಪಯುಞ್ಜೀತ||೧೩||
View original
आहारञ्च यवविकृतिप्रायं मध्वामलकोपेतमाहारयेत्|
यथायथं प्रमेहग़्नौषधनिर्यूहैः सुबहुशो यवान् भवयित्वा सक्तुमन्थापूपधानालाजवाट्यादीन् विविधांश्च लग़ून् भाक्ष्यानुपकल्पयेत्|
तद्वच्च गोधूमान्|
गवाश्वख़रजठर स्थितैश्च तथा शालिषष्टिकतृणधान्यानि मुद्गादयस्ति क्तानि शाकानि जाङ्गलानि च पिशितानि शूल्यानि परिशुष्काणि प्रदिग्धानि भृष्टचणकोपदंशानि विविधा सवानुपानान्युपयुञ्जीत||१३||
ಸರ್ವಶ್ಚ ಮೇಹೀ ಯವವಿಕಾರಭೂಯಿಷ್ಠಂ ಮಾಕ್ಷಿಕಾಮಲಕಯುಕ್ತಂ ಭೋಜನಮಾಹಾರಯೇತ್ ಮೇಹೇಷು ಯಥಾಸ್ವೌಷಧಕ್ವಾಥಭವಿತಾನ್ ಯವಾನ್ ಸಕ್ತ್ವಾದಿಷು ನಾನಾಪ್ರಕಾರೇಷು ಚ ಭಕ್ಷ್ಯೇಷೂಪಕಲ್ಪಯೇತ್| ಗವಾದಿಜಠರಮಧ್ಯುಷಿತೈರ್ಯವೈಸ್ತದ್ವಿಷ್ಠಾತಶ್ಚ ಗೃಹೀತೈರ್ವಂಶಯವೈರ್ವಾ ಸಕ್ತ್ವಾದೀನ್ ಕಲ್ಪಯೇತ್| ಯವೋ ಹೀತ್ಯಾದಿ ಸುಬೋಧಮ್| ತಥಾ ಶಾಲ್ಯಾದಿಕಮಪ್ಯುಪಯುಞ್ಜೀತ| ಶೂಲ್ಯಾದಿಕಂ ಜಾಙ್ಗಲಮಾಂಸವಿಶೇಷಣಮ್| ಪ್ರದಿಗ್ಧಮುಪದೇಹಸಿದ್ಧಮ್| ಭೃಷ್ಟಚಣಕಾದ್ಯುಪದಂಶೋ ಯೇಷಾಮಾಸವಾನುಪಾನಾನಾಮ್|| ೧೩||
Adhikarana AhAravisheShaH (13) · Śloka 13
ಆಹಾರಞ್ಚ ಯವವಿಕೃತಿಪ್ರಾಯಂ ಮಧ್ವಾಮಲಕೋಪೇತಮಾಹಾರಯೇತ್|
ಯಥಾಯಥಂ ಪ್ರಮೇಹಘ್ನೌಷಧನಿರ್ಯೂಹೈಃ ಸುಬಹುಶೋ ಯವಾನ್ ಭವಯಿತ್ವಾ ಸಕ್ತುಮನ್ಥಾಪೂಪಧಾನಾಲಾಜವಾಟ್ಯಾದೀನ್ ವಿವಿಧಾಂಶ್ಚ ಲಘೂನ್ ಭಕ್ಷ್ಯಾನುಪಕಲ್ಪಯೇತ್|
ತದ್ವಚ್ಚ ಗೋಧೂಮಾನ್|
ಗವಾಶ್ವಖರಜಠರ ಸ್ಥಿತೈಶ್ಚ ತಥಾ ಶಾಲಿಷಷ್ಟಿಕತೃಣಧಾನ್ಯಾನಿ ಮುದ್ಗಾದಯಸ್ತಿ ಕ್ತಾನಿ ಶಾಕಾನಿ ಜಾಙ್ಗಲಾನಿ ಚ ಪಿಶಿತಾನಿ ಶೂಲ್ಯಾನಿ ಪರಿಶುಷ್ಕಾಣಿ ಪ್ರದಿಗ್ಧಾನಿ ಭೃಷ್ಟಚಣಕೋಪದಂಶಾನಿ ವಿವಿಧಾ ಸವಾನುಪಾನಾನ್ಯುಪಯುಞ್ಜೀತ||೧೩||
View original
आहारञ्च यवविकृतिप्रायं मध्वामलकोपेतमाहारयेत्|
यथायथं प्रमेहघ्नौषधनिर्यूहैः सुबहुशो यवान् भवयित्वा सक्तुमन्थापूपधानालाजवाट्यादीन् विविधांश्च लघून् भक्ष्यानुपकल्पयेत्|
तद्वच्च गोधूमान्|
गवाश्वखरजठर स्थितैश्च तथा शालिषष्टिकतृणधान्यानि मुद्गादयस्ति क्तानि शाकानि जाङ्गलानि च पिशितानि शूल्यानि परिशुष्काणि प्रदिग्धानि भृष्टचणकोपदंशानि विविधा सवानुपानान्युपयुञ्जीत||१३||
ಸರ್ವಶ್ಚ ಮೇಹೀ ಯವವಿಕಾರಭೂಯಿಷ್ಠಂ ಮಾಕ್ಷಿಕಾಮಲಕಯುಕ್ತಂ ಭೋಜನಮಾಹಾರಯೇತ್ ಮೇಹೇಷು ಯಥಾಸ್ವೌಷಧಕ್ವಾಥಭವಿತಾನ್ ಯವಾನ್ ಸಕ್ತ್ವಾದಿಷು ನಾನಾಪ್ರಕಾರೇಷು ಚ ಭಕ್ಷ್ಯೇಷೂಪಕಲ್ಪಯೇತ್| ಗವಾದಿಜಠರಮಧ್ಯುಷಿತೈರ್ಯವೈಸ್ತದ್ವಿಷ್ಠಾತಶ್ಚ ಗೃಹೀತೈರ್ವಂಶಯವೈರ್ವಾ ಸಕ್ತ್ವಾದೀನ್ ಕಲ್ಪಯೇತ್| ಯವೋ ಹೀತ್ಯಾದಿ ಸುಬೋಧಮ್| ತಥಾ ಶಾಲ್ಯಾದಿಕಮಪ್ಯುಪಯುಞ್ಜೀತ| ಶೂಲ್ಯಾದಿಕಂ ಜಾಙ್ಗಲಮಾಂಸವಿಶೇಷಣಮ್| ಪ್ರದಿಗ್ಧಮುಪದೇಹಸಿದ್ಧಮ್| ಭೃಷ್ಟಚಣಕಾದ್ಯುಪದಂಶೋ ಯೇಷಾಮಾಸವಾನುಪಾನಾನಾಮ್|| ೧೩||
Adhikarana lodhrAsavaH (14) · Śloka 14
ಲೋಧ್ರಮೂರ್ವಾಶಠೀವಿಡಙ್ಗತ್ರಿಫಲಾಪುಷ್ಕರಮೂಲಚಾತುರ್ಜಾತಕ್ರಮುಕಚ ವಿಕಾಯವಾನೀಶ್ಯಾಮಾಭಾರ್ಙ್ಗೀದ್ವಿವಿಶಾಲಾಭೂನಿಮ್ಬತರಚಿತ್ರ ಕಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಕಟುರೋಹಿಣೀಕುಷ್ಠಪಾಠೇನ್ದ್ರಯವಾತಿವಿಷಾಪ್ಲವ ನಖಮರಿಚಾನಿ ಕರ್ಷಾಂಶಾನ್ಯಪಾಂ ಕಲಶೇಽಧಿಶೃತ್ಯ ತುರ್ಯಶೇಷೇ ರಸೇ ಪೂತೇ ಜತುಶೃತಪುರಾಣಘೃತಭಾಜನಸ್ಥೇಽರ್ಧಭಾಗೇನ ಮಧು ನಿಧಾಯ ಪಕ್ಷಮುಪೇಕ್ಷಿತೋಽಯಮ್ ಲೋಧ್ರಾಸವಃ ಸರ್ವಪ್ರಮೇಹಕುಷ್ಠಕಿಲಾಸಸ್ಥೌ ಲ್ಯಾರೋಚಕಕೃಮಿಪಾಣ್ಡುಶೋಫರ್ಶೋಗ್ರಹಣೀದೋಷಾನ್ನಿಹನ್ತಿ||೧೪||
View original
लोध्रमूर्वाशठीविडङ्गत्रिफलापुष्करमूलचातुर्जातक्रमुकच विकायवानीश्यामाभार्ङ्गीद्विविशालाभूनिम्बतरचित्र कपिप्पलीमूलकटुरोहिणीकुष्ठपाठेन्द्रयवातिविषाप्लव नख़मरिचानि कर्षांशान्यपां कलशेऽधिशृत्य तुर्यशेषे रसे पूते जतुशृतपुराणग़ृतभाजनस्थेऽर्धभागेन मधु निधाय पक्षमुपेक्षितोऽयम् लोध्रासवः सर्वप्रमेहकुष्ठकिलासस्थौ ल्यारोचककृमिपाण्डुशोफर्शोग्रहणीदोषान्निहन्ति||१४||
ಲೋಧ್ರಾಸವಃ ಸುಬೋಧ| ಕ್ರಮುಕಃ ಪಟ್ಟಿಕಾಲೋಧ್ರಃ ಪ್ಲವಂ ಪರಿಪೇಲವಮ್| ಕಲಶೋ ದ್ವಾದಶಾಧಿಕಾನಿ ಪಞ್ಚ ಪಲಶತಾನಿ ಭವನ್ತಿ| ತುರ್ಯಾಂಶಶ್ಚತುರ್ಥಭಾಗಶೇಷಃ| ತಸ್ಯಾರ್ಧಭಾಗಶ್ಚತುಷ್ಷಷ್ಟಿಪಲಾನಿ ದ್ವೌ ಪ್ರಸ್ಥೌ ಭವತಃ||೧೪||
Adhikarana lodhrAsavaH (14) · Śloka 14
ಲೋಧ್ರಮೂರ್ವಾಶಠೀವಿಡಙ್ಗತ್ರಿಫಲಾಪುಷ್ಕರಮೂಲಚಾತುರ್ಜಾತಕ್ರಮುಕಚ ವಿಕಾಯವಾನೀಶ್ಯಾಮಾಭಾರ್ಙ್ಗೀದ್ವಿವಿಶಾಲಾಭೂನಿಮ್ಬತರಚಿತ್ರ ಕಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಕಟುರೋಹಿಣೀಕುಷ್ಠಪಾಠೇನ್ದ್ರಯವಾತಿವಿಷಾಪ್ಲವ ನಖಮರಿಚಾನಿ ಕರ್ಷಾಂಶಾನ್ಯಪಾಂ ಕಲಶೇಽಧಿಶೃತ್ಯ ತುರ್ಯಶೇಷೇ ರಸೇ ಪೂತೇ ಜತುಶೃತಪುರಾಣಘೃತಭಾಜನಸ್ಥೇಽರ್ಧಭಾಗೇನ ಮಧು ನಿಧಾಯ ಪಕ್ಷಮುಪೇಕ್ಷಿತೋಽಯಮ್ ಲೋಧ್ರಾಸವಃ ಸರ್ವಪ್ರಮೇಹಕುಷ್ಠಕಿಲಾಸಸ್ಥೌ ಲ್ಯಾರೋಚಕಕೃಮಿಪಾಣ್ಡುಶೋಫರ್ಶೋಗ್ರಹಣೀದೋಷಾನ್ನಿಹನ್ತಿ||೧೪||
View original
लोध्रमूर्वाशठीविडङ्गत्रिफलापुष्करमूलचातुर्जातक्रमुकच विकायवानीश्यामाभार्ङ्गीद्विविशालाभूनिम्बतरचित्र कपिप्पलीमूलकटुरोहिणीकुष्ठपाठेन्द्रयवातिविषाप्लव नखमरिचानि कर्षांशान्यपां कलशेऽधिशृत्य तुर्यशेषे रसे पूते जतुशृतपुराणघृतभाजनस्थेऽर्धभागेन मधु निधाय पक्षमुपेक्षितोऽयम् लोध्रासवः सर्वप्रमेहकुष्ठकिलासस्थौ ल्यारोचककृमिपाण्डुशोफर्शोग्रहणीदोषान्निहन्ति||१४||
ಲೋಧ್ರಾಸವಃ ಸುಬೋಧ| ಕ್ರಮುಕಃ ಪಟ್ಟಿಕಾಲೋಧ್ರಃ ಪ್ಲವಂ ಪರಿಪೇಲವಮ್| ಕಲಶೋ ದ್ವಾದಶಾಧಿಕಾನಿ ಪಞ್ಚ ಪಲಶತಾನಿ ಭವನ್ತಿ| ತುರ್ಯಾಂಶಶ್ಚತುರ್ಥಭಾಗಶೇಷಃ| ತಸ್ಯಾರ್ಧಭಾಗಶ್ಚತುಷ್ಷಷ್ಟಿಪಲಾನಿ ದ್ವೌ ಪ್ರಸ್ಥೌ ಭವತಃ||೧೪||
Adhikarana dashamUlAriShTaH (15) · Śloka 15
ದಶಮೂಲದನ್ತೀತ್ರಿವೃಚ್ಛ್ಯಾಮಾಶ್ರೇಯಸೀಚಿತ್ರಕಪುನರ್ನವಸಧಾಯ ವೈಕೈಷಿಕಾಗಣ್ಡೀರಗುಡೂಚೀನಾಮ್ ಪೃಥಕ್ಪಞ್ಚವಿಂಶತಿಪಲಾನ್ ಭಾಗಾಂ ಸ್ತ್ರಿಫಲಾಢಕಂ ಚ ಸಲಿಲದ್ರೋಣೈರ್ದಶಭಿಃ ಪಾದಶೇಷಂ ನಿರ್ಯುಹ ಮವತಾರಯೇತ್|
ತಸ್ಮಿನ್ ಪೂತಶೀತೇ ಶುಚಿಭಾಜನಸ್ಥೇ ಪುರಾಣಗುಡ ತುಲಾದ್ವಯಂ ಗೋಮೂತ್ರಾಢಕಮಯೋರಜೋಽರ್ಧಾಢಕಂ ಮಾಗಾಧಿಕಾಪ್ರಸ್ಥಂ ಕುಟಜಾರ್ಜುನಕುಷ್ಠಕ್ರಿಮಿಘ್ನವಚಾಚಿತ್ರಕಪಲಾನಿ ಚ ದ್ವಾದಶ ಪ್ರತೀವಾಪಂ ದತ್ವಾ ಮಾಸಂ ಸ್ಥಾಪಯೇತ್|
ಏಷ ದಶಮೂಲಾರಿಷ್ಟಃ ಸಮಾನಃ ಪೂರ್ವೇಣ||೧೫||
View original
दशमूलदन्तीत्रिवृच्छ्यामाश्रेयसीचित्रकपुनर्नवसधाय वैकैषिकागण्डीरगुडूचीनाम् पृथक्पञ्चविंशतिपलान् भागां स्त्रिफलाढकं च सलिलद्रोणैर्दशभिः पादशेषं निर्युह मवतारयेत्|
तस्मिन् पूतशीते शुचिभाजनस्थे पुराणगुड तुलाद्वयं गोमूत्राढकमयोरजोऽर्धाढकं मागाधिकाप्रस्थं कुटजार्जुनकुष्ठक्रिमिग़्नवचाचित्रकपलानि च द्वादश प्रतीवापं दत्वा मासं स्थापयेत्|
एष दशमूलारिष्टः समानः पूर्वेण||१५||
ದಶಮೂಲೇತ್ಯಾದಿನಾ ದಶಮೂಲಾರಿಷ್ಟಃ ಸುಬೋಧಃ| ಶುಷ್ಕದ್ರವ್ಯಾಣಾಂ ಕುಡವಾದ್ಯಾರ್ದ್ರಾತ್ ದ್ರವಾಚ್ಚಾರ್ಧಮಿತಿ ಸ್ಮರ್ತವ್ಯಮ್| ಶ್ರೇಯಸೀ ಹಸ್ತಿಪಿಪ್ಪಲೀ| ಏಕೈಷಿಕಾ ಅಮ್ಬಷ್ಠಾ| ಸೈವ ಮಯೂರಶಿಖಾ| ಸೈವಬಹುಮೂಲಿಕಾ|| ೧೫||
Adhikarana dashamUlAriShTaH (15) · Śloka 15
ದಶಮೂಲದನ್ತೀತ್ರಿವೃಚ್ಛ್ಯಾಮಾಶ್ರೇಯಸೀಚಿತ್ರಕಪುನರ್ನವಸಧಾಯ ವೈಕೈಷಿಕಾಗಣ್ಡೀರಗುಡೂಚೀನಾಮ್ ಪೃಥಕ್ಪಞ್ಚವಿಂಶತಿಪಲಾನ್ ಭಾಗಾಂ ಸ್ತ್ರಿಫಲಾಢಕಂ ಚ ಸಲಿಲದ್ರೋಣೈರ್ದಶಭಿಃ ಪಾದಶೇಷಂ ನಿರ್ಯುಹ ಮವತಾರಯೇತ್|
ತಸ್ಮಿನ್ ಪೂತಶೀತೇ ಶುಚಿಭಾಜನಸ್ಥೇ ಪುರಾಣಗುಡ ತುಲಾದ್ವಯಂ ಗೋಮೂತ್ರಾಢಕಮಯೋರಜೋಽರ್ಧಾಢಕಂ ಮಾಗಾಧಿಕಾಪ್ರಸ್ಥಂ ಕುಟಜಾರ್ಜುನಕುಷ್ಠಕ್ರಿಮಿಘ್ನವಚಾಚಿತ್ರಕಪಲಾನಿ ಚ ದ್ವಾದಶ ಪ್ರತೀವಾಪಂ ದತ್ವಾ ಮಾಸಂ ಸ್ಥಾಪಯೇತ್|
ಏಷ ದಶಮೂಲಾರಿಷ್ಟಃ ಸಮಾನಃ ಪೂರ್ವೇಣ||೧೫||
View original
दशमूलदन्तीत्रिवृच्छ्यामाश्रेयसीचित्रकपुनर्नवसधाय वैकैषिकागण्डीरगुडूचीनाम् पृथक्पञ्चविंशतिपलान् भागां स्त्रिफलाढकं च सलिलद्रोणैर्दशभिः पादशेषं निर्युह मवतारयेत्|
तस्मिन् पूतशीते शुचिभाजनस्थे पुराणगुड तुलाद्वयं गोमूत्राढकमयोरजोऽर्धाढकं मागाधिकाप्रस्थं कुटजार्जुनकुष्ठक्रिमिघ्नवचाचित्रकपलानि च द्वादश प्रतीवापं दत्वा मासं स्थापयेत्|
एष दशमूलारिष्टः समानः पूर्वेण||१५||
ದಶಮೂಲೇತ್ಯಾದಿನಾ ದಶಮೂಲಾರಿಷ್ಟಃ ಸುಬೋಧಃ| ಶುಷ್ಕದ್ರವ್ಯಾಣಾಂ ಕುಡವಾದ್ಯಾರ್ದ್ರಾತ್ ದ್ರವಾಚ್ಚಾರ್ಧಮಿತಿ ಸ್ಮರ್ತವ್ಯಮ್| ಶ್ರೇಯಸೀ ಹಸ್ತಿಪಿಪ್ಪಲೀ| ಏಕೈಷಿಕಾ ಅಮ್ಬಷ್ಠಾ| ಸೈವ ಮಯೂರಶಿಖಾ| ಸೈವಬಹುಮೂಲಿಕಾ|| ೧೫||
Adhikarana lohAriShTaH (16) · Śloka 16
ಅಸನಾದಿದ್ರವ್ಯಾಣಿ ಪೃಥಗ್ವಿಂಶತಿಪಲಾನ್ಯಮ್ಭಸಾಂ ಘಟಾಷ್ಟಕೇನ ಕ್ವಾಥಯೇತ್|
ಚತುರ್ಥಸ್ಥಿತಞ್ಚ ಪರಿಸ್ರುತಂ ಸುಶೀತಂ ಗುಡಪಲಶತ ದ್ವಯೇನ ಮಧ್ವರ್ಧಾಢಕೇನ ಚ ಪೃಥಕ್ಪಲಾಂಶೇನ ವತ್ಸಕಾದಿನಾ ಸಂಯೋ ಜ್ಯ ಸಕ್ಷೌದ್ರೇಣ ಪಿಪ್ಪಲೀಚೂರ್ಣೇನಾನ್ತಃಪ್ರಲಿಪ್ತೇ ಜತುಸೃತೇ ಘೃತ ಕುಮ್ಭೇ ಆವಾಪ್ಯ ಯವಪಲ್ಲೇ ನಿಧಾಪಯೇತ್|
ತತ್ರ ಚ ತನೂನಿ ಖದಿರಾಙ್ಗಾರಪ್ರತಪ್ತಾನಿ ತೀಕ್ಷ್ಣಲೋಹಪತ್ರಾಣಿ ಬಹುಶೋ ನಿಮಜ್ಜ್ಯೇ ದಾಲೋಹವಿಲಯನಾತ್|
ತ್ರೀಂಶ್ಚತುರೋ ವಾ ಮಾಸಾನಯಂ ವಿಧೃತೋ ಲೋಹಾ ರಿಷ್ಟಃ ಪೂರ್ವಸ್ಮಾದಧಿಕಗುಣಃ|
ಸೀಧುಮಧುಮಾಧವಾನಪಿ ಚ ನಿಗ ದಾನ್ ಪಿಬೇತ್||೧೬||
View original
असनादिद्रव्याणि पृथग्विंशतिपलान्यम्भसां ग़टाष्टकेन क्वाथयेत्|
चतुर्थस्थितञ्च परिस्रुतं सुशीतं गुडपलशत द्वयेन मध्वर्धाढकेन च पृथक्पलांशेन वत्सकादिना संयो ज्य सक्षौद्रेण पिप्पलीचूर्णेनान्तःप्रलिप्ते जतुसृते ग़ृत कुम्भे आवाप्य यवपल्ले निधापयेत्|
तत्र च तनूनि ख़दिराङ्गारप्रतप्तानि तीक्ष्णलोहपत्राणि बहुशो निमज्ज्ये दालोहविलयनात्|
त्रींश्चतुरो वा मासानयं विधृतो लोहा रिष्टः पूर्वस्मादधिकगुणः|
सीधुमधुमाधवानपि च निग दान् पिबेत्||१६||
ಅಸನಾದಿಗಣದ್ರವ್ಯಾಣಿ ಪೃಥಗ್ವಿಂಶತಿಪಲಾನ್ಯೇಕೀಕೃತ್ಯ ಕ್ವಾಥಯೇತ್| ವತ್ಸಕಾದಿಗಣದ್ರವ್ಯಾಣಿ ಪಲಾಂಶಾನಿ ಚೂರ್ಣಿತಾನಿ ದತ್ವಾ ಘಟೇ ಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲೇನಾನ್ತರ್ಲಿಪ್ತೇ ಸ್ಥಾಪಯೇತ್| ಸುಬೋಧಮ್| ನಿಗದಮದುಷ್ಟಮ್|| ೧೬||
Adhikarana lohAriShTaH (16) · Śloka 16
ಅಸನಾದಿದ್ರವ್ಯಾಣಿ ಪೃಥಗ್ವಿಂಶತಿಪಲಾನ್ಯಮ್ಭಸಾಂ ಘಟಾಷ್ಟಕೇನ ಕ್ವಾಥಯೇತ್|
ಚತುರ್ಥಸ್ಥಿತಞ್ಚ ಪರಿಸ್ರುತಂ ಸುಶೀತಂ ಗುಡಪಲಶತ ದ್ವಯೇನ ಮಧ್ವರ್ಧಾಢಕೇನ ಚ ಪೃಥಕ್ಪಲಾಂಶೇನ ವತ್ಸಕಾದಿನಾ ಸಂಯೋ ಜ್ಯ ಸಕ್ಷೌದ್ರೇಣ ಪಿಪ್ಪಲೀಚೂರ್ಣೇನಾನ್ತಃಪ್ರಲಿಪ್ತೇ ಜತುಸೃತೇ ಘೃತ ಕುಮ್ಭೇ ಆವಾಪ್ಯ ಯವಪಲ್ಲೇ ನಿಧಾಪಯೇತ್|
ತತ್ರ ಚ ತನೂನಿ ಖದಿರಾಙ್ಗಾರಪ್ರತಪ್ತಾನಿ ತೀಕ್ಷ್ಣಲೋಹಪತ್ರಾಣಿ ಬಹುಶೋ ನಿಮಜ್ಜ್ಯೇ ದಾಲೋಹವಿಲಯನಾತ್|
ತ್ರೀಂಶ್ಚತುರೋ ವಾ ಮಾಸಾನಯಂ ವಿಧೃತೋ ಲೋಹಾ ರಿಷ್ಟಃ ಪೂರ್ವಸ್ಮಾದಧಿಕಗುಣಃ|
ಸೀಧುಮಧುಮಾಧವಾನಪಿ ಚ ನಿಗ ದಾನ್ ಪಿಬೇತ್||೧೬||
View original
असनादिद्रव्याणि पृथग्विंशतिपलान्यम्भसां घटाष्टकेन क्वाथयेत्|
चतुर्थस्थितञ्च परिस्रुतं सुशीतं गुडपलशत द्वयेन मध्वर्धाढकेन च पृथक्पलांशेन वत्सकादिना संयो ज्य सक्षौद्रेण पिप्पलीचूर्णेनान्तःप्रलिप्ते जतुसृते घृत कुम्भे आवाप्य यवपल्ले निधापयेत्|
तत्र च तनूनि खदिराङ्गारप्रतप्तानि तीक्ष्णलोहपत्राणि बहुशो निमज्ज्ये दालोहविलयनात्|
त्रींश्चतुरो वा मासानयं विधृतो लोहा रिष्टः पूर्वस्मादधिकगुणः|
सीधुमधुमाधवानपि च निग दान् पिबेत्||१६||
ಅಸನಾದಿಗಣದ್ರವ್ಯಾಣಿ ಪೃಥಗ್ವಿಂಶತಿಪಲಾನ್ಯೇಕೀಕೃತ್ಯ ಕ್ವಾಥಯೇತ್| ವತ್ಸಕಾದಿಗಣದ್ರವ್ಯಾಣಿ ಪಲಾಂಶಾನಿ ಚೂರ್ಣಿತಾನಿ ದತ್ವಾ ಘಟೇ ಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲೇನಾನ್ತರ್ಲಿಪ್ತೇ ಸ್ಥಾಪಯೇತ್| ಸುಬೋಧಮ್| ನಿಗದಮದುಷ್ಟಮ್|| ೧೬||
Adhikarana nivRuttamadye visheShaH (17) · Śloka 17
ನಿವೃತ್ತಮದ್ಯಸ್ತು ಸಾರೋದಕಂ ದರ್ಭಾಮ್ಭೋಮಧುಕಪಿತ್ಥತಿನ್ದುಕಮರಿ ಚಾನುವಿದ್ಧಾನಿ ಪಾನಕಾನಿ ರಾಗಷಾಡವಾಂಶ್ಚ ಸಾರ್ಷಪಿಕಾನ್ಯನು ಪಾನಾನಿ ಚ ತದ್ವಿಧಾನಿ|
ಉಷ್ಟ್ರಾಶ್ವತರಖರಪುರೀಷಚೂರ್ಣಾನುವಿದ್ಧಂ ಚಾಸ್ಮೈ ದದ್ಯಾದಶನಮ್||೧೭||
View original
निवृत्तमद्यस्तु सारोदकं दर्भाम्भोमधुकपित्थतिन्दुकमरि चानुविद्धानि पानकानि रागषाडवांश्च सार्षपिकान्यनु पानानि च तद्विधानि|
उष्ट्राश्वतरख़रपुरीषचूर्णानुविद्धं चास्मै दद्यादशनम्||१७||
ನಿವೃತ್ತಮದ್ಯೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾದಿಃ ಸಾರೋದಕಾದಿಕಂ ಪಿಬೇತ್| ಸಾರೋದಕಂ ಖದಿರಾದಿಸಾರೋಷಿತಮ್| ರಾಗಾನ್ ಷಾಡವಾಂಶ್ಚ ಸರ್ಷಪಯಾ ಸಂಸ್ಕೃತಾನ್ ಸಾರ್ಷಪಿಕಾನ್| ಪಾನಕಾನಿ ತದ್ವಿಧಾನಿ ಸರ್ಷಪಾದಿತೀಕ್ಷ್ಣದ್ರವ್ಯಸಂಸ್ಕೃತಾನಿ| ಅಸ್ಮೈ ಚಾಮದ್ಯಪಪ್ರಮೇಹಿನ ಉಷ್ಟ್ರಾದಿಪುರೀಷಚೂರ್ಣಾನುವಿದ್ಧಮಶನಂ ದದ್ಯಾತ್|| ೧೭||
Adhikarana nivRuttamadye visheShaH (17) · Śloka 17
ನಿವೃತ್ತಮದ್ಯಸ್ತು ಸಾರೋದಕಂ ದರ್ಭಾಮ್ಭೋಮಧುಕಪಿತ್ಥತಿನ್ದುಕಮರಿ ಚಾನುವಿದ್ಧಾನಿ ಪಾನಕಾನಿ ರಾಗಷಾಡವಾಂಶ್ಚ ಸಾರ್ಷಪಿಕಾನ್ಯನು ಪಾನಾನಿ ಚ ತದ್ವಿಧಾನಿ|
ಉಷ್ಟ್ರಾಶ್ವತರಖರಪುರೀಷಚೂರ್ಣಾನುವಿದ್ಧಂ ಚಾಸ್ಮೈ ದದ್ಯಾದಶನಮ್||೧೭||
View original
निवृत्तमद्यस्तु सारोदकं दर्भाम्भोमधुकपित्थतिन्दुकमरि चानुविद्धानि पानकानि रागषाडवांश्च सार्षपिकान्यनु पानानि च तद्विधानि|
उष्ट्राश्वतरखरपुरीषचूर्णानुविद्धं चास्मै दद्यादशनम्||१७||
ನಿವೃತ್ತಮದ್ಯೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾದಿಃ ಸಾರೋದಕಾದಿಕಂ ಪಿಬೇತ್| ಸಾರೋದಕಂ ಖದಿರಾದಿಸಾರೋಷಿತಮ್| ರಾಗಾನ್ ಷಾಡವಾಂಶ್ಚ ಸರ್ಷಪಯಾ ಸಂಸ್ಕೃತಾನ್ ಸಾರ್ಷಪಿಕಾನ್| ಪಾನಕಾನಿ ತದ್ವಿಧಾನಿ ಸರ್ಷಪಾದಿತೀಕ್ಷ್ಣದ್ರವ್ಯಸಂಸ್ಕೃತಾನಿ| ಅಸ್ಮೈ ಚಾಮದ್ಯಪಪ್ರಮೇಹಿನ ಉಷ್ಟ್ರಾದಿಪುರೀಷಚೂರ್ಣಾನುವಿದ್ಧಮಶನಂ ದದ್ಯಾತ್|| ೧೭||
Adhikarana mustAdicUrNam (18) · Śloka 18
ಮುಸ್ತಾಮೃತಾಗಣ್ಡೀರದ್ವಿಹರಿದ್ರಾಸಾರಿವಾದ್ವಿದರ್ಭವರ್ಷಾಭೂತ್ರಿಕಣ್ಟಕವ್ಯೋ ಷಫಲ್ಗುರೋಹಿಷಪಲ್ಲವಶ್ಯಾಮಾಸುರದಾರುಕಾಲಾವಿಡಙ್ಗಪಾಠಾಕಮ್ಪಿ ಲ್ಲಕಭಾರ್ಙ್ಗೀನಿದಿಗ್ಧಿಕಾದನ್ತೀಚಿತ್ರಕಕಟುಕೈರಣ್ಡಮೂಲಾನಿ ಸಮಾಂಶಾನ್ಯೈಕಧ್ಯಂ ಚೂರ್ಣಯಿತ್ವಾ ತಚ್ಚೂರ್ಣಾದಯಶ್ಚೂರ್ಣಂ ದ್ವಿಗುಣಂ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಮಾವಾಪ್ಯ ಮದ್ಯಾನುಪಾನಂ ಮಧುನಾಽವಲಿಹ್ಯಾತ್|
ಪಿಬೇದ್ವಾ ಸುಖೋದಕೇನ ತ್ರಿಫಲಾಮ್ಭಸಾ ವಾ|
ತೇನ ಮೇಹಪ್ಲೀಹಹಲೀಮಕ ಪಾಣ್ಡುರೋಗಶ್ವಯಥುದುರ್ನಾಮಗುಲ್ಮೋದರಾಣಿ ಶೀಘ್ರಮುಪಶಾಮ್ಯನ್ತಿ||೧೮||
View original
मुस्तामृतागण्डीरद्विहरिद्रासारिवाद्विदर्भवर्षाभूत्रिकण्टकव्यो षफल्गुरोहिषपल्लवश्यामासुरदारुकालाविडङ्गपाठाकम्पि ल्लकभार्ङ्गीनिदिग्धिकादन्तीचित्रककटुकैरण्डमूलानि समांशान्यैकध्यं चूर्णयित्वा तच्चूर्णादयश्चूर्णं द्विगुणं श्लक्ष्णमावाप्य मद्यानुपानं मधुनाऽवलिह्यात्|
पिबेद्वा सुख़ोदकेन त्रिफलाम्भसा वा|
तेन मेहप्लीहहलीमक पाण्डुरोगश्वयथुदुर्नामगुल्मोदराणि शीग़्रमुपशाम्यन्ति||१८||
ಮುಸ್ತಾದಿಚೂರ್ಣಂ ಮಾಕ್ಷಿಕೇಣ ಲಿಹ್ಯಾನ್ಮಧುನಾಽನುಪಾನಮ್| ರೋಹಿಷಃ ಪ್ಲೀಹಘ್ನಾಖ್ಯಸ್ತಸ್ಯ ಪಲ್ಲವಮ್| ಶ್ಯಾಮಾ ಪಿಪ್ಪಲೀ| ಕಟಕಂ ಮರಿಚಮ್| ಏರಣ್ಡಸ್ಯೈವ ಮೂಲಮ್| ಉಷ್ಣೋದಕೇನ ವಾ ತ್ರಿಫಲಾಕ್ವಥಿತಜಲೇನ ವಾ ಮುಸ್ತಾದಿಚೂರ್ಣಂ ಪಿಬೇತ್| ತೇನೇತಿ ಚೂರ್ಣೇನ|| ೧೮||
Adhikarana mustAdicUrNam (18) · Śloka 18
ಮುಸ್ತಾಮೃತಾಗಣ್ಡೀರದ್ವಿಹರಿದ್ರಾಸಾರಿವಾದ್ವಿದರ್ಭವರ್ಷಾಭೂತ್ರಿಕಣ್ಟಕವ್ಯೋ ಷಫಲ್ಗುರೋಹಿಷಪಲ್ಲವಶ್ಯಾಮಾಸುರದಾರುಕಾಲಾವಿಡಙ್ಗಪಾಠಾಕಮ್ಪಿ ಲ್ಲಕಭಾರ್ಙ್ಗೀನಿದಿಗ್ಧಿಕಾದನ್ತೀಚಿತ್ರಕಕಟುಕೈರಣ್ಡಮೂಲಾನಿ ಸಮಾಂಶಾನ್ಯೈಕಧ್ಯಂ ಚೂರ್ಣಯಿತ್ವಾ ತಚ್ಚೂರ್ಣಾದಯಶ್ಚೂರ್ಣಂ ದ್ವಿಗುಣಂ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಮಾವಾಪ್ಯ ಮದ್ಯಾನುಪಾನಂ ಮಧುನಾಽವಲಿಹ್ಯಾತ್|
ಪಿಬೇದ್ವಾ ಸುಖೋದಕೇನ ತ್ರಿಫಲಾಮ್ಭಸಾ ವಾ|
ತೇನ ಮೇಹಪ್ಲೀಹಹಲೀಮಕ ಪಾಣ್ಡುರೋಗಶ್ವಯಥುದುರ್ನಾಮಗುಲ್ಮೋದರಾಣಿ ಶೀಘ್ರಮುಪಶಾಮ್ಯನ್ತಿ||೧೮||
View original
मुस्तामृतागण्डीरद्विहरिद्रासारिवाद्विदर्भवर्षाभूत्रिकण्टकव्यो षफल्गुरोहिषपल्लवश्यामासुरदारुकालाविडङ्गपाठाकम्पि ल्लकभार्ङ्गीनिदिग्धिकादन्तीचित्रककटुकैरण्डमूलानि समांशान्यैकध्यं चूर्णयित्वा तच्चूर्णादयश्चूर्णं द्विगुणं श्लक्ष्णमावाप्य मद्यानुपानं मधुनाऽवलिह्यात्|
पिबेद्वा सुखोदकेन त्रिफलाम्भसा वा|
तेन मेहप्लीहहलीमक पाण्डुरोगश्वयथुदुर्नामगुल्मोदराणि शीघ्रमुपशाम्यन्ति||१८||
ಮುಸ್ತಾದಿಚೂರ್ಣಂ ಮಾಕ್ಷಿಕೇಣ ಲಿಹ್ಯಾನ್ಮಧುನಾಽನುಪಾನಮ್| ರೋಹಿಷಃ ಪ್ಲೀಹಘ್ನಾಖ್ಯಸ್ತಸ್ಯ ಪಲ್ಲವಮ್| ಶ್ಯಾಮಾ ಪಿಪ್ಪಲೀ| ಕಟಕಂ ಮರಿಚಮ್| ಏರಣ್ಡಸ್ಯೈವ ಮೂಲಮ್| ಉಷ್ಣೋದಕೇನ ವಾ ತ್ರಿಫಲಾಕ್ವಥಿತಜಲೇನ ವಾ ಮುಸ್ತಾದಿಚೂರ್ಣಂ ಪಿಬೇತ್| ತೇನೇತಿ ಚೂರ್ಣೇನ|| ೧೮||
Adhikarana atisthaulyoktauShadhAnAmatideshena nirdeshaH (19) · Śloka 19
ದ್ವಿವಿಧೋಪಕ್ರಮಣೀಯೋಕ್ತಾಂಶ್ಚಾತಿಸ್ಥೌಲ್ಯಾದಿಗದಯೋಗಾಂಶ್ಚ ಶೀಲ ಯೇತ್|
ಪ್ರವೃದ್ಧಮೇದಸಃ ಪ್ರಗಾಢವ್ಯಾಯಾಮೋದ್ವರ್ತನಸ್ನಾನವಿಲೇಪನಾನಿ ಚ ರೂಕ್ಷಾಭಿರೋಷಧೀಭಿಃ||೧೯||
View original
द्विविधोपक्रमणीयोक्तांश्चातिस्थौल्यादिगदयोगांश्च शील येत्|
प्रवृद्धमेदसः प्रगाढव्यायामोद्वर्तनस्नानविलेपनानि च रूक्षाभिरोषधीभिः||१९||
ಸುಬೋಧಮ್| ಪ್ರಗಾಢೋ ವ್ಯಾಯಾಮೋ ದೃಢಮ್| ರೂಕ್ಷಾಭಿಶ್ಚೌಷಧೀಭಿರುದ್ವರ್ತನಾದಿಕಮ್|| ೧೯||
Adhikarana atisthaulyoktauShadhAnAmatideshena nirdeshaH (19) · Śloka 19
ದ್ವಿವಿಧೋಪಕ್ರಮಣೀಯೋಕ್ತಾಂಶ್ಚಾತಿಸ್ಥೌಲ್ಯಾದಿಗದಯೋಗಾಂಶ್ಚ ಶೀಲಯೇತ್|
ಪ್ರವೃದ್ಧಮೇದಸಃ ಪ್ರಗಾಢವ್ಯಾಯಾಮೋದ್ವರ್ತನಸ್ನಾನವಿಲೇಪನಾನಿ ಚ ರೂಕ್ಷಾಭಿರೋಷಧೀಭಿಃ||೧೯||
View original
द्विविधोपक्रमणीयोक्तांश्चातिस्थौल्यादिगदयोगांश्च शीलयेत्|
प्रवृद्धमेदसः प्रगाढव्यायामोद्वर्तनस्नानविलेपनानि च रूक्षाभिरोषधीभिः||१९||
ಸುಬೋಧಮ್| ಪ್ರಗಾಢೋ ವ್ಯಾಯಾಮೋ ದೃಢಮ್| ರೂಕ್ಷಾಭಿಶ್ಚೌಷಧೀಭಿರುದ್ವರ್ತನಾದಿಕಮ್|| ೧೯||
Adhikarana nirdhanasyopacAravisheShaH (20) · Śloka 20
ಅಧನಸ್ತು ಛತ್ರಪಾದತ್ರವಿರಹಿತೋ ಮುನಿವೃತ್ತಿರ್ಯೋಜನಶತಮಧಿಕಂ ವಾ ಗಚ್ಛೇತ್|
ಶ್ಯಾಮಾಕನೀವಾರಾಮತಿನ್ದುಕಕಪಿತ್ಥಾಶ್ಮನ್ತಕ ಫಲಮೂಲಾಹಾರೋ ವಾ ಮೃಗೈಃ ಸಹ ವಸೇತ್|
ಗೋಭಿರ್ವಾ ಸಹ ತನ್ಮೂತ್ರ ಶಕೃದ್ದೃತ್ತಿಃ ಪರಿಭ್ರಮೇತ್|
ತಡಾಗಾನಿ ವಾ ಖನೇತ್|
ಕೃಶಂ ತ್ವವಿ ರುದ್ಧೈರ್ಬೃಂಹಯೇತ್||೨೦||
View original
अधनस्तु छत्रपादत्रविरहितो मुनिवृत्तिर्योजनशतमधिकं वा गच्छेत्|
श्यामाकनीवारामतिन्दुककपित्थाश्मन्तक फलमूलाहारो वा मृगैः सह वसेत्|
गोभिर्वा सह तन्मूत्र शकृद्दृत्तिः परिभ्रमेत्|
तडागानि वा ख़नेत्|
कृशं त्ववि रुद्धैर्बृंहयेत्||२०||
ಸಧನತ್ವೇ ದಾನೇನಾಧರ್ಮನಾಶನಂ ನಿರ್ಧನತ್ವೇ ಚಾಸೌಖ್ಯಾನ್ಮೇದಃಪ್ರಭೃತೀನಾಂ ಕ್ಷಯಃ| ಅತೋಽಧನಶ್ಛತ್ರಪಾದರಹಿತೋ ಮುನಿವೃತ್ತಿಶ್ಚ ಫಲಮೂಲತೃಣಧಾನ್ಯಾಶನಾದಿನಾ ಶತಂ ಯೋಜನಾನಾಂ ಯಾಯಾತ್| ಶ್ಯಾಮಾಕಾದ್ಯಾಹಾರೋ ಮೃಗೈಃ ಸಹಾರಣ್ಯೇ ವಸೇತ್| ಗೋಭಿರ್ವಾ ಸಹ ವಸೇತ್| ತದಿತಿ ಗವಾಂ ಪರಾಮರ್ಶಃ| ಅವಿರುದ್ಧಾ ಯೇ ಬೃಂಹಣಾ ಅಪಿ ಮೇದಃಶ್ಲೇಷ್ಮವೃದ್ಧಿಂ ನ ಕುರ್ವನ್ತಿ|| ೨೦||
Adhikarana nirdhanasyopacAravisheShaH (20) · Śloka 20
ಅಧನಸ್ತು ಛತ್ರಪಾದತ್ರವಿರಹಿತೋ ಮುನಿವೃತ್ತಿರ್ಯೋಜನಶತಮಧಿಕಂ ವಾ ಗಚ್ಛೇತ್|
ಶ್ಯಾಮಾಕನೀವಾರಾಮತಿನ್ದುಕಕಪಿತ್ಥಾಶ್ಮನ್ತಕ ಫಲಮೂಲಾಹಾರೋ ವಾ ಮೃಗೈಃ ಸಹ ವಸೇತ್|
ಗೋಭಿರ್ವಾ ಸಹ ತನ್ಮೂತ್ರಶಕೃದ್ದ್ವೃತ್ತಿಃ ಪರಿಭ್ರಮೇತ್|
ತಡಾಗಾನಿ ವಾ ಖನೇತ್|
ಕೃಶಂ ತ್ವವಿ ರುದ್ಧೈರ್ಬೃಂಹಯೇತ್||೨೦||
View original
अधनस्तु छत्रपादत्रविरहितो मुनिवृत्तिर्योजनशतमधिकं वा गच्छेत्|
श्यामाकनीवारामतिन्दुककपित्थाश्मन्तक फलमूलाहारो वा मृगैः सह वसेत्|
गोभिर्वा सह तन्मूत्रशकृद्द्वृत्तिः परिभ्रमेत्|
तडागानि वा खनेत्|
कृशं त्ववि रुद्धैर्बृंहयेत्||२०||
ಸಧನತ್ವೇ ದಾನೇನಾಧರ್ಮನಾಶನಂ ನಿರ್ಧನತ್ವೇ ಚಾಸೌಖ್ಯಾನ್ಮೇದಃಪ್ರಭೃತೀನಾಂ ಕ್ಷಯಃ| ಅತೋಽಧನಶ್ಛತ್ರಪಾದರಹಿತೋ ಮುನಿವೃತ್ತಿಶ್ಚ ಫಲಮೂಲತೃಣಧಾನ್ಯಾಶನಾದಿನಾ ಶತಂ ಯೋಜನಾನಾಂ ಯಾಯಾತ್| ಶ್ಯಾಮಾಕಾದ್ಯಾಹಾರೋ ಮೃಗೈಃ ಸಹಾರಣ್ಯೇ ವಸೇತ್| ಗೋಭಿರ್ವಾ ಸಹ ವಸೇತ್| ತದಿತಿ ಗವಾಂ ಪರಾಮರ್ಶಃ| ಅವಿರುದ್ಧಾ ಯೇ ಬೃಂಹಣಾ ಅಪಿ ಮೇದಃಶ್ಲೇಷ್ಮವೃದ್ಧಿಂ ನ ಕುರ್ವನ್ತಿ|| ೨೦||
Adhikarana piTakAnAM cikitsAkramaH (21) · Śloka 21
ಶರಾವಿಕಾದ್ಯಾಸ್ತು ಅಪಕ್ವಾಃ ಶೋಫವದುಪಾಚರೇತ್|
ಪಕ್ವಾಶ್ಚ ವ್ರಣವತ್|
ಪುರ್ವರೂಪೇಷ್ವೇವ ತು ತಾಸಾಂ ಪಾನೇ ವನಸ್ಪತಿಕಷಾಯಂ ಬಸ್ತ ಮೂತ್ರಂ ಚೋಪದಿಶನ್ತಿ|
ತೀಕ್ಷ್ಣಂ ಚ ಸಂಶೋಧನಂ ದುರ್ವಿರೇಚ್ಯಾ ಹಿ ಮೇಹಿನೋ ಭವನ್ತಿ ಮೇದೋಭಿವ್ಯಾಪೃದೇಹತ್ವಾತ್|
ತೈಲಂ ಚ ವ್ರಣರೋಪಣಾರ್ಥಮೇ ಲಾದೌ ಕುರ್ವೀತ|
ಆರಗ್ವಧಾದೇಃ ಕಷಾಯಮುದ್ವರ್ತನೇ|
ಅಸನಾದೇಃ ಪರಿಷೇಚನೇ ವತ್ಸಕಾದೇಃ ಪಾನಭೋಜನೇಷು||೨೧||
View original
शराविकाद्यास्तु अपक्वाः शोफवदुपाचरेत्|
पक्वाश्च व्रणवत्|
पुर्वरूपेष्वेव तु तासां पाने वनस्पतिकषायं बस्त मूत्रं चोपदिशन्ति|
तीक्ष्णं च संशोधनं दुर्विरेच्या हि मेहिनो भवन्ति मेदोभिव्यापृदेहत्वात्|
तैलं च व्रणरोपणार्थमे लादौ कुर्वीत|
आरग्वधादेः कषायमुद्वर्तने|
असनादेः परिषेचने वत्सकादेः पानभोजनेषु||२१||
ಶರಾವಿಕಾದ್ಯಾಃ ಪಿಟಕಾಃ ಅಪಕ್ವಾ ಏಕದೇಶಶೋಫವದುಪಾಚರೇತ್| ಪಕ್ವಾಸ್ತು ವ್ರಣಪ್ರತಿಷೇಧಚಿಕಿತ್ಸಯಾ| ತಾಸಾಂ ಚ ಪಿಟಕಾನಾಂ ಪ್ರಾಗ್ರೂಪದರ್ಶನಕಾಲ ಏವ ವನಸ್ಪತಿಕಷಾಯಂ ಛಾಗಮೂತ್ರಂ ಚೋಪದಿಶನ್ತಿ| ಪುಷ್ಪಂ ವಿನಾ ಫಲಿನೋ ವನಸ್ಪತಯಃ| ಉಪದಿಶನ್ತೀತ್ಯನೇನಾಚಾರ್ಯೋಽನಾದರೇಣಾಗಮಂ ಪ್ರದರ್ಶಯತಿ| ಅನಾದರಕಾರಣಂ ಚ ಮೂತ್ರಾಣಾಂ ತೀಕ್ಷ್ಣತ್ವಾತ್ ಪಾಕಹೇತುತ್ವಮ್| ಹೃದಯೇ ತು ಇತಿ ಪಾಠಾಃ ಕ್ಷೀರಿವೃಕ್ಷಾಮ್ಬುಪಾನಾಯ ಬಸ್ತಮೂತ್ರಂ ಚ ಶಸ್ಯತೇ| ತೀಕ್ಷ್ಣಂ ಸಂಶೋಧನಂ ಯನ್ನಿಶ್ಶೇಷಂ ದೋಷಾನ್ ಶೋಧಯತಿ| ತೀಕ್ಷ್ಣಸಂಶೋಧನಹೇತುರ್ಮೇಹಿನಾಂ ದುರ್ವಿರೇಚ್ಯತ್ವಮ್| ತತ್ರ ಹೇತುರ್ಮೇದಸಾತಿವ್ಯಾಪ್ತದೇಹತ್ವಮ್| ವಿರೇಕಶಬ್ದೋ ವಮನವಿರೇಚನಯೋರ್ವರ್ತತೇ| ಸುಬೋಧಮ್| ಏಲಾದಿರ್ಗಣಃ| ಉದ್ವರ್ತನೇ ಕಷಾಯಂ ಘನಂ ಕುರ್ಯಾತ್|| ೨೧||
Adhikarana piTakAnAM cikitsAkramaH (21) · Śloka 21
ಶರಾವಿಕಾದ್ಯಾಸ್ತು ಅಪಕ್ವಾಃ ಶೋಫವದುಪಾಚರೇತ್|
ಪಕ್ವಾಶ್ಚ ವ್ರಣವತ್|
ಪುರ್ವರೂಪೇಷ್ವೇವ ತು ತಾಸಾಂ ಪಾನೇ ವನಸ್ಪತಿಕಷಾಯಂ ಬಸ್ತ ಮೂತ್ರಂ ಚೋಪದಿಶನ್ತಿ|
ತೀಕ್ಷ್ಣಂ ಚ ಸಂಶೋಧನಂ ದುರ್ವಿರೇಚ್ಯಾ ಹಿ ಮೇಹಿನೋ ಭವನ್ತಿ ಮೇದೋಭಿವ್ಯಾಪೃದೇಹತ್ವಾತ್|
ತೈಲಂ ಚ ವ್ರಣರೋಪಣಾರ್ಥಮೇ ಲಾದೌ ಕುರ್ವೀತ|
ಆರಗ್ವಧಾದೇಃ ಕಷಾಯಮುದ್ವರ್ತನೇ|
ಅಸನಾದೇಃ ಪರಿಷೇಚನೇ ವತ್ಸಕಾದೇಃ ಪಾನಭೋಜನೇಷು||೨೧||
View original
शराविकाद्यास्तु अपक्वाः शोफवदुपाचरेत्|
पक्वाश्च व्रणवत्|
पुर्वरूपेष्वेव तु तासां पाने वनस्पतिकषायं बस्त मूत्रं चोपदिशन्ति|
तीक्ष्णं च संशोधनं दुर्विरेच्या हि मेहिनो भवन्ति मेदोभिव्यापृदेहत्वात्|
तैलं च व्रणरोपणार्थमे लादौ कुर्वीत|
आरग्वधादेः कषायमुद्वर्तने|
असनादेः परिषेचने वत्सकादेः पानभोजनेषु||२१||
ಶರಾವಿಕಾದ್ಯಾಃ ಪಿಟಕಾಃ ಅಪಕ್ವಾ ಏಕದೇಶಶೋಫವದುಪಾಚರೇತ್| ಪಕ್ವಾಸ್ತು ವ್ರಣಪ್ರತಿಷೇಧಚಿಕಿತ್ಸಯಾ| ತಾಸಾಂ ಚ ಪಿಟಕಾನಾಂ ಪ್ರಾಗ್ರೂಪದರ್ಶನಕಾಲ ಏವ ವನಸ್ಪತಿಕಷಾಯಂ ಛಾಗಮೂತ್ರಂ ಚೋಪದಿಶನ್ತಿ| ಪುಷ್ಪಂ ವಿನಾ ಫಲಿನೋ ವನಸ್ಪತಯಃ| ಉಪದಿಶನ್ತೀತ್ಯನೇನಾಚಾರ್ಯೋಽನಾದರೇಣಾಗಮಂ ಪ್ರದರ್ಶಯತಿ| ಅನಾದರಕಾರಣಂ ಚ ಮೂತ್ರಾಣಾಂ ತೀಕ್ಷ್ಣತ್ವಾತ್ ಪಾಕಹೇತುತ್ವಮ್| ಹೃದಯೇ ತು ಇತಿ ಪಾಠಾಃ ಕ್ಷೀರಿವೃಕ್ಷಾಮ್ಬುಪಾನಾಯ ಬಸ್ತಮೂತ್ರಂ ಚ ಶಸ್ಯತೇ| ತೀಕ್ಷ್ಣಂ ಸಂಶೋಧನಂ ಯನ್ನಿಶ್ಶೇಷಂ ದೋಷಾನ್ ಶೋಧಯತಿ| ತೀಕ್ಷ್ಣಸಂಶೋಧನಹೇತುರ್ಮೇಹಿನಾಂ ದುರ್ವಿರೇಚ್ಯತ್ವಮ್| ತತ್ರ ಹೇತುರ್ಮೇದಸಾತಿವ್ಯಾಪ್ತದೇಹತ್ವಮ್| ವಿರೇಕಶಬ್ದೋ ವಮನವಿರೇಚನಯೋರ್ವರ್ತತೇ| ಸುಬೋಧಮ್| ಏಲಾದಿರ್ಗಣಃ| ಉದ್ವರ್ತನೇ ಕಷಾಯಂ ಘನಂ ಕುರ್ಯಾತ್|| ೨೧||
Adhikarana piTakAnAshanAH yogAH (22) · Śloka 22
ಪಾಠಾಚಿತ್ರಕಶಾರ್ಙ್ಗೇಷ್ಟಾಕ್ಷುದ್ರಬೃಹತೀಶಾರಿವಾಸೋಮವಲ್ಕಸಪ್ತ ಪರ್ಣಾರಗ್ವದಕುಟಜಮೂಲಚೂರ್ಣಂ ಮಧುನಾ ಲಿಹ್ಯಾನ್ನವಾಯಸಂ ವಾ|
ಅಸನಾದಿವರ್ಗಸ್ಯ ಕಷಾಯಂ ಪಾದಶೇಷಂ ಪರಿಗೃಹ್ಯ ಪರಿಸ್ರಾವ್ಯ ಚ ಪುನಃ ಪ್ರಿಯಗ್ವಾಮಲಕಲೋಧ್ರದನ್ತೀಕೃಷ್ಣಾಯಸ್ತಾಮ್ರಚೂರ್ಣಾವಾಪಂ ದರ್ವೀಪ್ರಲೇಪಿನಮವತಾರಯೇತ್|
ತಂ ಯಥಾಬಲಮವಲಿಹ್ಯಾತ್|
ಯಥಾ ಸ್ವಞ್ಚ ಪ್ರಮೇಹಘ್ನೌಷಧನಿರ್ಯೂಹೈರ್ಭಾವಿತಶಿಲಾಜತುತುಲೋಪಯುಕ್ತಾ ಸರ್ವಮೇಹಾನ್ ಸಪಿಟಕಾನಪಕರ್ಷತೀತಿ||೨೨||
View original
पाठाचित्रकशार्ङ्गेष्टाक्षुद्रबृहतीशारिवासोमवल्कसप्त पर्णारग्वदकुटजमूलचूर्णं मधुना लिह्यान्नवायसं वा|
असनादिवर्गस्य कषायं पादशेषं परिगृह्य परिस्राव्य च पुनः प्रियग्वामलकलोध्रदन्तीकृष्णायस्ताम्रचूर्णावापं दर्वीप्रलेपिनमवतारयेत्|
तं यथाबलमवलिह्यात्|
यथा स्वञ्च प्रमेहग़्नौषधनिर्यूहैर्भावितशिलाजतुतुलोपयुक्ता सर्वमेहान् सपिटकानपकर्षतीति||२२||
ಪಾಠಾದಿಕಂ ಮಧುನಾ ಲಿಹ್ಯಾತ್ ನವಾಯಸಂ ವಾ ಪಾಣ್ಡುರೋಗೇ ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣಂ ಮಧುನಾ ಲಿಹ್ಯಾತ್| ಅಸನಾದಿಕಷಾಯಃ ಪ್ರಿಯಙ್ಗ್ವಾದಿಗಣಚುರ್ಣಯುಕ್ತೋ ಲೇಹಪಾಕಃ| ಯಥಾಬಲತ್ವೇನಾನಿಯತಮಾತ್ರ ಉಪಯೋಗಃ ಪ್ರದರ್ಶಿತಃ| ಶಿಲಾಜಸ್ಯ ತುಲಾ ಸ್ವೈಃ ಸ್ವೈಃ ಪ್ರಮೇಹೌಷಧಕ್ವಾಥೈರ್ಭಾವಿತಾ ಸತ್ಯುಪಯುಕ್ತಾ ಸರ್ವಮೇಹಾನ್ ಪಿಟಕಾಂಶ್ಚಾಪಕರ್ಷತಿ|| ೨೨||
Adhikarana piTakAnAshanAH yogAH (22) · Śloka 22
ಪಾಠಾಚಿತ್ರಕಶಾರ್ಙ್ಗೇಷ್ಟಾಕ್ಷುದ್ರಬೃಹತೀಶಾರಿವಾಸೋಮವಲ್ಕಸಪ್ತ ಪರ್ಣಾರಗ್ವದಕುಟಜಮೂಲಚೂರ್ಣಂ ಮಧುನಾ ಲಿಹ್ಯಾನ್ನವಾಯಸಂ ವಾ|
ಅಸನಾದಿವರ್ಗಸ್ಯ ಕಷಾಯಂ ಪಾದಶೇಷಂ ಪರಿಗೃಹ್ಯ ಪರಿಸ್ರಾವ್ಯ ಚ ಪುನಃ ಪ್ರಿಯಗ್ವಾಮಲಕಲೋಧ್ರದನ್ತೀಕೃಷ್ಣಾಯಸ್ತಾಮ್ರಚೂರ್ಣಾವಾಪಂ ದರ್ವೀಪ್ರಲೇಪಿನಮವತಾರಯೇತ್|
ತಂ ಯಥಾಬಲಮವಲಿಹ್ಯಾತ್|
ಯಥಾ ಸ್ವಞ್ಚ ಪ್ರಮೇಹಘ್ನೌಷಧನಿರ್ಯೂಹೈರ್ಭಾವಿತಶಿಲಾಜತುತುಲೋಪಯುಕ್ತಾ ಸರ್ವಮೇಹಾನ್ ಸಪಿಟಕಾನಪಕರ್ಷತೀತಿ||೨೨||
View original
पाठाचित्रकशार्ङ्गेष्टाक्षुद्रबृहतीशारिवासोमवल्कसप्त पर्णारग्वदकुटजमूलचूर्णं मधुना लिह्यान्नवायसं वा|
असनादिवर्गस्य कषायं पादशेषं परिगृह्य परिस्राव्य च पुनः प्रियग्वामलकलोध्रदन्तीकृष्णायस्ताम्रचूर्णावापं दर्वीप्रलेपिनमवतारयेत्|
तं यथाबलमवलिह्यात्|
यथा स्वञ्च प्रमेहघ्नौषधनिर्यूहैर्भावितशिलाजतुतुलोपयुक्ता सर्वमेहान् सपिटकानपकर्षतीति||२२||
ಪಾಠಾದಿಕಂ ಮಧುನಾ ಲಿಹ್ಯಾತ್ ನವಾಯಸಂ ವಾ ಪಾಣ್ಡುರೋಗೇ ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣಂ ಮಧುನಾ ಲಿಹ್ಯಾತ್| ಅಸನಾದಿಕಷಾಯಃ ಪ್ರಿಯಙ್ಗ್ವಾದಿಗಣಚುರ್ಣಯುಕ್ತೋ ಲೇಹಪಾಕಃ| ಯಥಾಬಲತ್ವೇನಾನಿಯತಮಾತ್ರ ಉಪಯೋಗಃ ಪ್ರದರ್ಶಿತಃ| ಶಿಲಾಜಸ್ಯ ತುಲಾ ಸ್ವೈಃ ಸ್ವೈಃ ಪ್ರಮೇಹೌಷಧಕ್ವಾಥೈರ್ಭಾವಿತಾ ಸತ್ಯುಪಯುಕ್ತಾ ಸರ್ವಮೇಹಾನ್ ಪಿಟಕಾಂಶ್ಚಾಪಕರ್ಷತಿ|| ೨೨||
Adhikarana (23) · Śloka 23
ಭವತಿ ಚಾತ್ರ- ಮಾಗಧೀಮಧುಕಂ ಲೋಧ್ರಂ ಕುಷ್ಠಮೇಲಾಹರೇಣವಃ|
ಸಮಙ್ಗಾ ಧಾತಕೀಪುಷ್ಪಂ ಶಾರಿವಾ ರಜನೀದ್ವಯಮ್|
ಪ್ರಿಯಙ್ಗ್ವಃ ಸರ್ಜರಸಃ ಪದ್ಮಕಂ ಪದ್ಮಕೇಸರಮ್|
ಮಾತುಲುಙ್ಗಸ್ಯ ಪತ್ರಾಣಿ ಮಧೂಚ್ಛಿಷ್ಟಂ ಸಸೈನ್ಧವಮ್|
ತೈಸ್ತೈಲಂ ಸಿದ್ಧಮಭ್ಯಙ್ಗಾಚ್ಛೋಧಯೇದ್ರೋಪಯೇತ ಚ|
ದುಷ್ಟಾರುಃಪಿಟಕಾಗಣ್ಡಗಣ್ಡಮಾಲಾಭಗನ್ದರಾನ್||೨೩||
View original
भवति चात्र- मागधीमधुकं लोध्रं कुष्ठमेलाहरेणवः|
समङ्गा धातकीपुष्पं शारिवा रजनीद्वयम्|
प्रियङ्ग्वः सर्जरसः पद्मकं पद्मकेसरम्|
मातुलुङ्गस्य पत्राणि मधूच्छिष्टं ससैन्धवम्|
तैस्तैलं सिद्धमभ्यङ्गाच्छोधयेद्रोपयेत च|
दुष्टारुःपिटकागण्डगण्डमालाभगन्दरान्||२३||
ಭವತಿ ಚಾತ್ರೇತಿ ಗತಾನುಗತಿಕಾ| ಮಾಗಧಿಕಾದಿಭಿಃ ಸ್ನೇಹಪಾಕೇನ ಸಿದ್ಧಂ ತೈಲಂ ದುಷ್ಟಾರೂಂಷಿಕಾದೀನಾಂ ಶೋಧನಂ ರೋಪಣಞ್ಚ| ಅರೂಂಷಿಕಾಃ ಸನ್ಧಿಷು ದೀರ್ಘಮೂಲಾಃ| ಪಿಟಕಾಃ ಶರಾವಿಕಾದ್ಯಾಃ| ಗಣ್ಡಾನಿ ನಾನಾವಿಧಾನಿ| ಗಣ್ಡಮಾಲಾ ಗ್ರನ್ಥ್ಯಾದಿವಿಜ್ಞಾನೇ ವಕ್ಷ್ಯತೇ|| ೨೩||
Adhikarana (23) · Śloka 23
ಭವತಿ ಚಾತ್ರ- ಮಾಗಧೀಮಧುಕಂ ಲೋಧ್ರಂ ಕುಷ್ಠಮೇಲಾಹರೇಣವಃ|
ಸಮಙ್ಗಾ ಧಾತಕೀಪುಷ್ಪಂ ಶಾರಿವಾ ರಜನೀದ್ವಯಮ್|
ಪ್ರಿಯಙ್ಗ್ವಃ ಸರ್ಜರಸಃ ಪದ್ಮಕಂ ಪದ್ಮಕೇಸರಮ್|
ಮಾತುಲುಙ್ಗಸ್ಯ ಪತ್ರಾಣಿ ಮಧೂಚ್ಛಿಷ್ಟಂ ಸಸೈನ್ಧವಮ್|
ತೈಸ್ತೈಲಂ ಸಿದ್ಧಮಭ್ಯಙ್ಗಾಚ್ಛೋಧಯೇದ್ರೋಪಯೇತ ಚ|
ದುಷ್ಟಾರುಃಪಿಟಕಾಗಣ್ಡಗಣ್ಡಮಾಲಾಭಗನ್ದರಾನ್||೨೩||
View original
भवति चात्र- मागधीमधुकं लोध्रं कुष्ठमेलाहरेणवः|
समङ्गा धातकीपुष्पं शारिवा रजनीद्वयम्|
प्रियङ्ग्वः सर्जरसः पद्मकं पद्मकेसरम्|
मातुलुङ्गस्य पत्राणि मधूच्छिष्टं ससैन्धवम्|
तैस्तैलं सिद्धमभ्यङ्गाच्छोधयेद्रोपयेत च|
दुष्टारुःपिटकागण्डगण्डमालाभगन्दरान्||२३||
ಭವತಿ ಚಾತ್ರೇತಿ ಗತಾನುಗತಿಕಾ| ಮಾಗಧಿಕಾದಿಭಿಃ ಸ್ನೇಹಪಾಕೇನ ಸಿದ್ಧಂ ತೈಲಂ ದುಷ್ಟಾರೂಂಷಿಕಾದೀನಾಂ ಶೋಧನಂ ರೋಪಣಞ್ಚ| ಅರೂಂಷಿಕಾಃ ಸನ್ಧಿಷು ದೀರ್ಘಮೂಲಾಃ| ಪಿಟಕಾಃ ಶರಾವಿಕಾದ್ಯಾಃ| ಗಣ್ಡಾನಿ ನಾನಾವಿಧಾನಿ| ಗಣ್ಡಮಾಲಾ ಗ್ರನ್ಥ್ಯಾದಿವಿಜ್ಞಾನೇ ವಕ್ಷ್ಯತೇ|| ೨೩||
Adhikarana piTakAnAM shIGracikitsyatvam (24) · Śloka 24
ಪಿಟಕಾಃ ಸಾಧಯೇಚ್ಛೀಘ್ರಂ ತಾ ಹ್ಯಸೂನ್ ಘ್ನನ್ತಿ ಮೇಹಿನಃ|
ಅನು ಶೇಷಾನಪಿ ಭಿಷಗ್ಯಥಾಬಲಮುಪದ್ರವಾನ್||೨೪||
View original
पिटकाः साधयेच्छीग़्रं ता ह्यसून् ग़्नन्ति मेहिनः|
अनु शेषानपि भिषग्यथाबलमुपद्रवान्||२४||
ಪ್ರಮೇಹಿಣಾಂ ಪಿಟಕಾ ಅವಿಪಾಕಾದಥಶ್ಚೋಪದ್ರವಾ ಯದಾ ಭವನ್ತಿ ತದಾ ಭಿಷಗ್ವೈದ್ಯಃ ಶೀಘ್ರಪಿಟಕಾಃ ಸಾಧಯೇತ್ ಚಿಕಿತ್ಸೇತ್| ಹಿಶಬ್ದೋ ಯಸ್ಮಾದರ್ಥೇ|| ಯಸ್ಮಾತ್ತಾಃ ಪಿಟಕಾಃ ಮೋಹಿನೋಽಸೂನ್ ಘ್ನನ್ತಿ| ಅನು ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಸು ಪಿಟಕಾಸು ಸಿದ್ಧಾಸು ಯಥಾಬಲಮುಪದ್ರವಾನ್ ಸಾಧಯೇತ್|| ಯಥಾಬಲಮಿತಿ ಬಲಾನತಿಕ್ರಮೇಣ| ಯ ಏವೋಪದ್ರವೋ ಬಲವಾನ್ ಸ ಏವಾದೌ ಸಾಧ್ಯ ಇತ್ಯರ್ಥಃ||೨೪||
Adhikarana piTakAnAM shIGracikitsyatvam (24) · Śloka 24
ಪಿಟಕಾಃ ಸಾಧಯೇಚ್ಛೀಘ್ರಂ ತಾ ಹ್ಯಸೂನ್ ಘ್ನನ್ತಿ ಮೇಹಿನಃ|
ಅನು ಶೇಷಾನಪಿ ಭಿಷಗ್ಯಥಾಬಲಮುಪದ್ರವಾನ್||೨೪||
View original
पिटकाः साधयेच्छीघ्रं ता ह्यसून् घ्नन्ति मेहिनः|
अनु शेषानपि भिषग्यथाबलमुपद्रवान्||२४||
ಪ್ರಮೇಹಿಣಾಂ ಪಿಟಕಾ ಅವಿಪಾಕಾದಥಶ್ಚೋಪದ್ರವಾ ಯದಾ ಭವನ್ತಿ ತದಾ ಭಿಷಗ್ವೈದ್ಯಃ ಶೀಘ್ರಪಿಟಕಾಃ ಸಾಧಯೇತ್ ಚಿಕಿತ್ಸೇತ್| ಹಿಶಬ್ದೋ ಯಸ್ಮಾದರ್ಥೇ|| ಯಸ್ಮಾತ್ತಾಃ ಪಿಟಕಾಃ ಮೋಹಿನೋಽಸೂನ್ ಘ್ನನ್ತಿ| ಅನು ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಸು ಪಿಟಕಾಸು ಸಿದ್ಧಾಸು ಯಥಾಬಲಮುಪದ್ರವಾನ್ ಸಾಧಯೇತ್|| ಯಥಾಬಲಮಿತಿ ಬಲಾನತಿಕ್ರಮೇಣ| ಯ ಏವೋಪದ್ರವೋ ಬಲವಾನ್ ಸ ಏವಾದೌ ಸಾಧ್ಯ ಇತ್ಯರ್ಥಃ||೨೪||
Adhikarana pramehasya dAruNatve hetavaH (25-14) · Śloka 14
ಸರ್ವಜತ್ವಾನ್ಮಹಾಮರ್ಮಸಂಶ್ರಯಾದನುಷಙ್ಗತಃ|
ಸುಬಹೂಪದ್ರವತ್ವಾಚ್ಚ ಪ್ರಮೇಹೋ ದಾರುಣೋ ಗದಃ||೨೫||
ಇತಿ ವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸ್ಯ ಸೂನೋರ್ವಾಗ್ಭಟಸ್ಯ ಕೃತಾವ ಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಸ್ಥಾನೇ ಪ್ರಮೇಹ ಚಿಕಿತ್ಸಿತನ್ನಾಮ ಚತುರ್ದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೧೪||
View original
सर्वजत्वान्महामर्मसंश्रयादनुषङ्गतः|
सुबहूपद्रवत्वाच्च प्रमेहो दारुणो गदः||२५||
इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृताव ष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां चिकित्सितस्थाने प्रमेह चिकित्सितन्नाम चतुर्दशोऽध्यायः||१४||
ಪ್ರಮೇಹನಾಮಾ ಚ ವ್ಯಾಧಿಃ| ಸರ್ವವ್ಯಾಧಿಭ್ಯೋ ದಾರುಣಃ| ಕಥಮಿತ್ಯಾಹ| ಸರ್ವಜತ್ವಾದಿತಿ ಹೇತುಚತುಷ್ಟಯಮ್| ಸರ್ವೋ ಹಿ ಪ್ರಮೇಹಃ ಸರ್ವದೋಷಜೋ ಭವತಿ ಬಸ್ತ್ಯಾಖ್ಯಮಹಾಮರ್ಮಸಮಾಶ್ರಯಶ್ಚ| ಸ್ವಭಾವಾದೇವ ಚ ದೀರ್ಘಕಾಲಾನುಷಙ್ಗವಾನ್ ಭವತಿ ಬಹೂಪದ್ರವಶ್ಚ| ತಸ್ಮಾತ್ತಂ ಯತ್ನೇನ ಸಾಧಯೇದಿತಿ|| ೨೫|| ಇತಿ ಶ್ರೀಮನ್ಮಹಾಮಹೋಪಾಧ್ಯಾಯೇನ್ದುವಿರಚಿತಾಯಾ ಮಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹವ್ಯಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಶಶಿಲೇಖಾಯಾಂ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಸ್ಥಾನೇ ಚತುರ್ದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ
Adhikarana pramehasya dAruNatve hetavaH (25-14) · Śloka 14
ಸರ್ವಜತ್ವಾನ್ಮಹಾಮರ್ಮಸಂಶ್ರಯಾದನುಷಙ್ಗತಃ|
ಸುಬಹೂಪದ್ರವತ್ವಾಚ್ಚ ಪ್ರಮೇಹೋ ದಾರುಣೋ ಗದಃ||೨೫||
ಇತಿ ವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸ್ಯ ಸೂನೋರ್ವಾಗ್ಭಟಸ್ಯ ಕೃತಾವ ಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಸ್ಥಾನೇ ಪ್ರಮೇಹ ಚಿಕಿತ್ಸಿತನ್ನಾಮ ಚತುರ್ದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೧೪||
View original
सर्वजत्वान्महामर्मसंश्रयादनुषङ्गतः|
सुबहूपद्रवत्वाच्च प्रमेहो दारुणो गदः||२५||
इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृताव ष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां चिकित्सितस्थाने प्रमेह चिकित्सितन्नाम चतुर्दशोऽध्यायः||१४||
ಪ್ರಮೇಹನಾಮಾ ಚ ವ್ಯಾಧಿಃ| ಸರ್ವವ್ಯಾಧಿಭ್ಯೋ ದಾರುಣಃ| ಕಥಮಿತ್ಯಾಹ| ಸರ್ವಜತ್ವಾದಿತಿ ಹೇತುಚತುಷ್ಟಯಮ್| ಸರ್ವೋ ಹಿ ಪ್ರಮೇಹಃ ಸರ್ವದೋಷಜೋ ಭವತಿ ಬಸ್ತ್ಯಾಖ್ಯಮಹಾಮರ್ಮಸಮಾಶ್ರಯಶ್ಚ| ಸ್ವಭಾವಾದೇವ ಚ ದೀರ್ಘಕಾಲಾನುಷಙ್ಗವಾನ್ ಭವತಿ ಬಹೂಪದ್ರವಶ್ಚ| ತಸ್ಮಾತ್ತಂ ಯತ್ನೇನ ಸಾಧಯೇದಿತಿ|| ೨೫|| ಇತಿ ಶ್ರೀಮನ್ಮಹಾಮಹೋಪಾಧ್ಯಾಯೇನ್ದುವಿರಚಿತಾಯಾ ಮಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹವ್ಯಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಶಶಿಲೇಖಾಯಾಂ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಸ್ಥಾನೇ ಚತುರ್ದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ
Adhikarana atha pramehacikitsitannAma caturdasho~adhyAyaH | adhyAyapratij~jA (1) · Śloka 1
ಅಥಾತಃ ಪ್ರಮೇಹ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ|
ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ||೧||
View original
अथातः प्रमेह चिकित्सितं व्याख़्यास्यामः|
इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
ಕ್ರಮಪ್ರಾಪ್ತಾನಾಂ ಪ್ರಮೇಹಾಣಾಮ್ ಚಿಕಿತ್ಸಾಪ್ರದರ್ಶನಾರ್ಥಮಧ್ಯಾಯ ಆರಭ್ಯತೇ||೧||
Adhikarana atha pramehacikitsitannAma caturdasho~adhyAyaH | adhyAyapratij~jA (1) · Śloka 1
ಅಥಾತಃ ಪ್ರಮೇಹ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ|
ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ||೧||
View original
अथातः प्रमेह चिकित्सितं व्याख्यास्यामः|
इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
ಕ್ರಮಪ್ರಾಪ್ತಾನಾಂ ಪ್ರಮೇಹಾಣಾಮ್ ಚಿಕಿತ್ಸಾಪ್ರದರ್ಶನಾರ್ಥಮಧ್ಯಾಯ ಆರಭ್ಯತೇ||೧||
Adhikarana tatrAdau saMshodhanahetuH (2) · Śloka 2
ಪ್ರಾಯೇಣ ಹಿ ಪ್ರಮೇಹಿಣೋಽಭಿಷ್ಯಣ್ಣದೇಹತ್ವಾದುಪಹತಾಗ್ನೇರ್ಭಕ್ಷ್ಯಾ ದಿಪಞ್ಚವಿಧಮಪ್ಯನ್ನಮುಪಯುಕ್ತಂ ಮೂತ್ರಾಯ ಮೇದಸೇ ಚ ವಿಪರಿಣಮತೇ|
ತಸ್ಮಾದಸ್ಯ ತೇಜೋಧಾತುವೃದ್ಧಯೇ ಕ್ಲೇದಮೇದಃ ಪ್ರಶಮನಾಯ ಚ ಬಲಿನಃ ಸಂಶೋಧನಾನಿ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ|
ದುರ್ಬಲಸ್ಯ ತು ಸಂಶಮನಾನಿ|
ಸರ್ವಸ್ಯ ಚ ಬದ್ಧಮೂತ್ರಾಣ್ಯಮೇದಸ್ಕರಾಣ್ಯಬೃಂಹಣಾನ್ಯಗ್ನಿದೀಪನಾನಿ ಬಲಜನನಾನಿ ಚಾನ್ನಪಾನಾನಿ|
ಬಲಂ ಚ ವಿಧಿನೋಪಚಿತಮಶೇಷಾ ಮಯಕ್ಷಯಾಯ ಸಮ್ಪ್ರವರ್ತತೇ||೨||
View original
प्रायेण हि प्रमेहिणोऽभिष्यण्णदेहत्वादुपहताग्नेर्भक्ष्या दिपञ्चविधमप्यन्नमुपयुक्तं मूत्राय मेदसे च विपरिणमते|
तस्मादस्य तेजोधातुवृद्धये क्लेदमेदः प्रशमनाय च बलिनः संशोधनानि प्रयुञ्जीत|
दुर्बलस्य तु संशमनानि|
सर्वस्य च बद्धमूत्राण्यमेदस्कराण्यबृंहणान्यग्निदीपनानि बलजननानि चान्नपानानि|
बलं च विधिनोपचितमशेषा मयक्षयाय सम्प्रवर्तते||२||
ಸರ್ವಪ್ರಮೇಹಿಣಾಮಗ್ನ್ಯುಪಘಾತಾನ್ಮೂತ್ರಂ ಮೇದಶ್ಚಾಧಿಕಂ ಭವತ್ಯತೋಽಗ್ನಿವೃದ್ಧ್ಯರ್ಥಂ ಕ್ಲೇದಾದಿಶಮನಾರ್ಥಂ ಚ ಸಂಶೋಧನಂ ಕುರ್ಯಾದಿತಿ ಪ್ರದರ್ಶಯಿತುಮಾಹ-ಪ್ರಾಯೇಣೇತ್ಯಾದಿ| ಸುಬೋಧಮ್| ಸರ್ವಸ್ಯೇತಿ ಸಾಮಾನ್ಯೇನ ಪ್ರಮೇಹೇಷು ದುರ್ಬಲತ್ವಾದಿಕಮನಪೇಕ್ಷ್ಯ|| ೨||
Adhikarana tatrAdau saMshodhanahetuH (2) · Śloka 2
ಪ್ರಾಯೇಣ ಹಿ ಪ್ರಮೇಹಿಣೋಽಭಿಷ್ಯಣ್ಣದೇಹತ್ವಾದುಪಹತಾಗ್ನೇರ್ಭಕ್ಷ್ಯಾ ದಿಪಞ್ಚವಿಧಮಪ್ಯನ್ನಮುಪಯುಕ್ತಂ ಮೂತ್ರಾಯ ಮೇದಸೇ ಚ ವಿಪರಿಣಮತೇ|
ತಸ್ಮಾದಸ್ಯ ತೇಜೋಧಾತುವೃದ್ಧಯೇ ಕ್ಲೇದಮೇದಃ ಪ್ರಶಮನಾಯ ಚ ಬಲಿನಃ ಸಂಶೋಧನಾನಿ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ|
ದುರ್ಬಲಸ್ಯ ತು ಸಂಶಮನಾನಿ|
ಸರ್ವಸ್ಯ ಚ ಬದ್ಧಮೂತ್ರಾಣ್ಯಮೇದಸ್ಕರಾಣ್ಯಬೃಂಹಣಾನ್ಯಗ್ನಿದೀಪನಾನಿ ಬಲಜನನಾನಿ ಚಾನ್ನಪಾನಾನಿ|
ಬಲಂ ಚ ವಿಧಿನೋಪಚಿತಮಶೇಷಾ ಮಯಕ್ಷಯಾಯ ಸಮ್ಪ್ರವರ್ತತೇ||೨||
View original
प्रायेण हि प्रमेहिणोऽभिष्यण्णदेहत्वादुपहताग्नेर्भक्ष्या दिपञ्चविधमप्यन्नमुपयुक्तं मूत्राय मेदसे च विपरिणमते|
तस्मादस्य तेजोधातुवृद्धये क्लेदमेदः प्रशमनाय च बलिनः संशोधनानि प्रयुञ्जीत|
दुर्बलस्य तु संशमनानि|
सर्वस्य च बद्धमूत्राण्यमेदस्कराण्यबृंहणान्यग्निदीपनानि बलजननानि चान्नपानानि|
बलं च विधिनोपचितमशेषा मयक्षयाय सम्प्रवर्तते||२||
ಸರ್ವಪ್ರಮೇಹಿಣಾಮಗ್ನ್ಯುಪಘಾತಾನ್ಮೂತ್ರಂ ಮೇದಶ್ಚಾಧಿಕಂ ಭವತ್ಯತೋಽಗ್ನಿವೃದ್ಧ್ಯರ್ಥಂ ಕ್ಲೇದಾದಿಶಮನಾರ್ಥಂ ಚ ಸಂಶೋಧನಂ ಕುರ್ಯಾದಿತಿ ಪ್ರದರ್ಶಯಿತುಮಾಹ-ಪ್ರಾಯೇಣೇತ್ಯಾದಿ| ಸುಬೋಧಮ್| ಸರ್ವಸ್ಯೇತಿ ಸಾಮಾನ್ಯೇನ ಪ್ರಮೇಹೇಷು ದುರ್ಬಲತ್ವಾದಿಕಮನಪೇಕ್ಷ್ಯ|| ೨||
Adhikarana saMshodhanam (3) · Śloka 3
ಅಥ ಸಂಶೋಧನಾರ್ಹಂ ಪ್ರಮೇಹಿಣಮಾದಾವೇವ ಬಿಭೀತಕಸರ್ಷಪೇಙ್ಗುದೀ ಕರಞ್ಜನಿಮ್ಬನಿಕುಮ್ಭಾನ್ಯತಮತೈಲೇನ ತ್ರಿಕಣ್ಟಕಾದಿನಾ ವಾ ಯಥಾಸ್ವಂ ಸಿದ್ಧೇನ ಸ್ನೇಹೇನ ಪ್ರಿಯಙ್ಗ್ವಾದಿಶೃತೇನ ವಾ ಹವಿಷಾ ಸ್ನೇಹಯಿತ್ವಾ ಕಲ್ಪವಿಹಿತೈಃ ಪ್ರಯೋಗೈರ್ವಾಮಯೇದ್ವಿರೇಚಯೇಚ್ಚ||೩||
View original
अथ संशोधनार्हं प्रमेहिणमादावेव बिभीतकसर्षपेङ्गुदी करञ्जनिम्बनिकुम्भान्यतमतैलेन त्रिकण्टकादिना वा यथास्वं सिद्धेन स्नेहेन प्रियङ्ग्वादिशृतेन वा हविषा स्नेहयित्वा कल्पविहितैः प्रयोगैर्वामयेद्विरेचयेच्च||३||
ಶೋಧನಾರ್ಹಂ ವಮನವಿರೇಚನವಿಧ್ಯುಕ್ತಪ್ರಕಾಱ್ರೇಣ| ತ್ರಿಕಣ್ಟಕಾದಿನಾ ಸಿದ್ಧೇನ| ದೋಷಾದ್ಯಪೇಕ್ಷಯಾ ತೈಲಾದೀನಾಮನ್ಯತಮಮಿತಿ ಯಥಾಸ್ವಶಬ್ದರ್ಥಃ| ತ್ರಿಕಣ್ಟಕಾದಿಮತ್ರೈವ ವಕ್ಷ್ಯತೇ| ಪ್ರಿಯಙ್ಗ್ವಾದಿನಾ ಗಣೇನ ಶೃತಂ ಘೃತಮ್| ಕಲ್ಪವಿಹಿತಾ ವಮನಕಲ್ಪೋಕ್ತಾ ವಿರೇಚನಕಲ್ಪೋಕ್ತಾಶ್ಚ|| ೩||
Adhikarana saMshodhanam (3) · Śloka 3
ಅಥ ಸಂಶೋಧನಾರ್ಹಂ ಪ್ರಮೇಹಿಣಮಾದಾವೇವ ಬಿಭೀತಕಸರ್ಷಪೇಙ್ಗುದೀ ಕರಞ್ಜನಿಮ್ಬನಿಕುಮ್ಭಾನ್ಯತಮತೈಲೇನ ತ್ರಿಕಣ್ಟಕಾದಿನಾ ವಾ ಯಥಾಸ್ವಂ ಸಿದ್ಧೇನ ಸ್ನೇಹೇನ ಪ್ರಿಯಙ್ಗ್ವಾದಿಶೃತೇನ ವಾ ಹವಿಷಾ ಸ್ನೇಹಯಿತ್ವಾ ಕಲ್ಪವಿಹಿತೈಃ ಪ್ರಯೋಗೈರ್ವಾಮಯೇದ್ವಿರೇಚಯೇಚ್ಚ||೩||
View original
अथ संशोधनार्हं प्रमेहिणमादावेव बिभीतकसर्षपेङ्गुदी करञ्जनिम्बनिकुम्भान्यतमतैलेन त्रिकण्टकादिना वा यथास्वं सिद्धेन स्नेहेन प्रियङ्ग्वादिशृतेन वा हविषा स्नेहयित्वा कल्पविहितैः प्रयोगैर्वामयेद्विरेचयेच्च||३||
ಶೋಧನಾರ್ಹಂ ವಮನವಿರೇಚನವಿಧ್ಯುಕ್ತಪ್ರಕಾಱ್ರೇಣ| ತ್ರಿಕಣ್ಟಕಾದಿನಾ ಸಿದ್ಧೇನ| ದೋಷಾದ್ಯಪೇಕ್ಷಯಾ ತೈಲಾದೀನಾಮನ್ಯತಮಮಿತಿ ಯಥಾಸ್ವಶಬ್ದರ್ಥಃ| ತ್ರಿಕಣ್ಟಕಾದಿಮತ್ರೈವ ವಕ್ಷ್ಯತೇ| ಪ್ರಿಯಙ್ಗ್ವಾದಿನಾ ಗಣೇನ ಶೃತಂ ಘೃತಮ್| ಕಲ್ಪವಿಹಿತಾ ವಮನಕಲ್ಪೋಕ್ತಾ ವಿರೇಚನಕಲ್ಪೋಕ್ತಾಶ್ಚ|| ೩||
Adhikarana AsthApanam (4) · Śloka 4
ತತೋ ಜಾತಬಲಂ ಮುಸ್ತಾಮರದಾರುನಾಗರಪ್ರತಿವಾಪೇನ ಸುರಸಾದಿ ಕಷಾಯೇಣಾಸ್ಥಾಪಯೇತ್|
ಪಿತ್ತೋತ್ತರಂ ತು ನ್ಯಗ್ರೋಧಾದಿಕಷಾಯೇಣ||೪||
View original
ततो जातबलं मुस्तामरदारुनागरप्रतिवापेन सुरसादि कषायेणास्थापयेत्|
पित्तोत्तरं तु न्यग्रोधादिकषायेण||४||
ತತ ಇತಿ ಶೋಧನೇ| ಸುರಸಾದಿಗಣಕ್ವಾಥೋ ಮುಸ್ತಾದಿಪ್ರತಿವಾಪೋ ಬಸ್ತಿಃ| ಬಸ್ತಿಸ್ತು ನ್ಯಗ್ರೋಧಾದಿಕಷಾಯಃ ಪಿತ್ತಪ್ರಮೇಹೇಷ್ವೇವ|| ೪||
Adhikarana AsthApanam (4) · Śloka 4
ತತೋ ಜಾತಬಲಂ ಮುಸ್ತಾಮರದಾರುನಾಗರಪ್ರತಿವಾಪೇನ ಸುರಸಾದಿ ಕಷಾಯೇಣಾಸ್ಥಾಪಯೇತ್|
ಪಿತ್ತೋತ್ತರಂ ತು ನ್ಯಗ್ರೋಧಾದಿಕಷಾಯೇಣ||೪||
View original
ततो जातबलं मुस्तामरदारुनागरप्रतिवापेन सुरसादि कषायेणास्थापयेत्|
पित्तोत्तरं तु न्यग्रोधादिकषायेण||४||
ತತ ಇತಿ ಶೋಧನೇ| ಸುರಸಾದಿಗಣಕ್ವಾಥೋ ಮುಸ್ತಾದಿಪ್ರತಿವಾಪೋ ಬಸ್ತಿಃ| ಬಸ್ತಿಸ್ತು ನ್ಯಗ್ರೋಧಾದಿಕಷಾಯಃ ಪಿತ್ತಪ್ರಮೇಹೇಷ್ವೇವ|| ೪||
Adhikarana santarpaNaM shamana~jca (5) · Śloka 5
ತತಶ್ಚ ಜಾಙ್ಗಲರಸೈಃ ಕ್ರಮೇಣ ಸನ್ತರ್ಪಯೇತ್|
ಅತ್ಯಪತರ್ಪಣೇನ ಹಿ ಪ್ರಮೇಹಿಣೋ ವಿಶೇಷೇಣ ಮೂತ್ರಕೃಚ್ಛ್ರಬಸ್ತಿಮೇಢ್ರಶೂಲಗುಲ್ಮಾತಿಕರ್ಶ್ಯ ಭ್ರಮಾದೀನಾಂ ಸಮ್ಭವಃ|
ತತೋಽನುಬನ್ಧರಕ್ಷಣಾರ್ಥಂ ಶಮನಾರ್ಹಸ್ಯ ಚ ಶಮನಾನ್ಯವಚಾರಯೇತ್||೫||
View original
ततश्च जाङ्गलरसैः क्रमेण सन्तर्पयेत्|
अत्यपतर्पणेन हि प्रमेहिणो विशेषेण मूत्रकृच्छ्रबस्तिमेढ्रशूलगुल्मातिकर्श्य भ्रमादीनां सम्भवः|
ततोऽनुबन्धरक्षणार्थं शमनार्हस्य च शमनान्यवचारयेत्||५||
ಅತ್ಯಪತರ್ಪಣೇನೇತ್ಯಾದಿ ಜಾಙ್ಗಲರಸೈಃ ಸನ್ತರ್ಪಣೇ ಹೇತುಃ| ತತೋಽನನ್ತರಂ ಪ್ರಮೇಹಾನುಬನ್ಧರಕ್ಷಣಾರ್ಥಂ ಶಮನಾನ್ಯೌಷಧಾನಿ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್| ತಾನಿ ಚ ಸರ್ವಪ್ರಮೇಹೇಷು ಹರಿದ್ರಾಮಿತ್ಯಾದಿನಾ ಪ್ರದರ್ಶ್ಯನ್ತೇ|| ೫||
Adhikarana santarpaNaM shamana~jca (5) · Śloka 5
ತತಶ್ಚ ಜಾಙ್ಗಲರಸೈಃ ಕ್ರಮೇಣ ಸನ್ತರ್ಪಯೇತ್|
ಅತ್ಯಪತರ್ಪಣೇನ ಹಿ ಪ್ರಮೇಹಿಣೋ ವಿಶೇಷೇಣ ಮೂತ್ರಕೃಚ್ಛ್ರಬಸ್ತಿಮೇಢ್ರಶೂಲಗುಲ್ಮಾತಿಕರ್ಶ್ಯ ಭ್ರಮಾದೀನಾಂ ಸಮ್ಭವಃ|
ತತೋಽನುಬನ್ಧರಕ್ಷಣಾರ್ಥಂ ಶಮನಾರ್ಹಸ್ಯ ಚ ಶಮನಾನ್ಯವಚಾರಯೇತ್||೫||
View original
ततश्च जाङ्गलरसैः क्रमेण सन्तर्पयेत्|
अत्यपतर्पणेन हि प्रमेहिणो विशेषेण मूत्रकृच्छ्रबस्तिमेढ्रशूलगुल्मातिकर्श्य भ्रमादीनां सम्भवः|
ततोऽनुबन्धरक्षणार्थं शमनार्हस्य च शमनान्यवचारयेत्||५||
ಅತ್ಯಪತರ್ಪಣೇನೇತ್ಯಾದಿ ಜಾಙ್ಗಲರಸೈಃ ಸನ್ತರ್ಪಣೇ ಹೇತುಃ| ತತೋಽನನ್ತರಂ ಪ್ರಮೇಹಾನುಬನ್ಧರಕ್ಷಣಾರ್ಥಂ ಶಮನಾನ್ಯೌಷಧಾನಿ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್| ತಾನಿ ಚ ಸರ್ವಪ್ರಮೇಹೇಷು ಹರಿದ್ರಾಮಿತ್ಯಾದಿನಾ ಪ್ರದರ್ಶ್ಯನ್ತೇ|| ೫||
Adhikarana saMshamanAni (6) · Śloka 6
ಪ್ರಾತಃ ಸರ್ವಪ್ರಮೇಷು ಹರಿದ್ರಾಮಧುನಾ ಯುಕ್ತಾಮಾಮಲಕರಸೇನ ಪಿ ಬೇತ್|
ಅಥವಾ ಸಾಲಸಪ್ತಪರ್ಣಕುಟಜಕಪಿತ್ಥಕಮ್ಪಿಲ್ಲಕ ಬಿಭೀತಕರೋಹಿತಕಕುಸುಮಾನಿ ತಚ್ಚೂರ್ಣಂ ವಾ ಕ್ಷೌದ್ರೇಣ ಲಿಹ್ಯಾತ್|
ಹರೀತಕೀಚೂರ್ಣಂ ವ|
ಪಿಬೇದ್ವಾ ತ್ರಿಫಲಾಮುಸ್ತಾದೇವದಾರುಹರಿದ್ರಾ ಕ್ವಾಥಮ್|
ಅಸನಚಿತ್ರಕತ್ರಿಫಲಾದಾರ್ವೀಕಲಿಙ್ಗಕಾನಾಂ ವಾ ಸಕ್ಷೌದ್ರಮ್|
ತದ್ವತ್ ಗುಡೂಚ್ಯಾ ವಾ ಸ್ವರಸಮಾಮಲಕಾನಾಂ ವಾ||೬||
View original
प्रातः सर्वप्रमेषु हरिद्रामधुना युक्तामामलकरसेन पि बेत्|
अथवा सालसप्तपर्णकुटजकपित्थकम्पिल्लक बिभीतकरोहितककुसुमानि तच्चूर्णं वा क्षौद्रेण लिह्यात्|
हरीतकीचूर्णं व|
पिबेद्वा त्रिफलामुस्तादेवदारुहरिद्रा क्वाथम्|
असनचित्रकत्रिफलादार्वीकलिङ्गकानां वा सक्षौद्रम्|
तद्वत् गुडूच्या वा स्वरसमामलकानां वा||६||
ಹರಿದ್ರಾಂ ಮಾಕ್ಷಿಕಯುಕ್ತಮಾಮಲಕರಸೇನ ಪಿಬೇತ್| ಸಾಲಾದಿಕುಸುಮಾನಿ ವಾ ಮಧುಯುಕ್ತಾನ್ಯಾಮಲಕರಸೇನ ಪಿಬೇತ್| ಏಷಾಮೇವ ವಾ ಸಾಲಾದಿಕುಸುಮಾನಾಂ ಚೂರ್ಣಂ ಮಾಕ್ಷಿಕೇಣ ಲಿಹ್ಯಾತ್| ತ್ರಿಫಲಾದೀನಾಂ ವಾ ಕ್ವಾಥಂ ಪಿಬೇತ್| ಅಸ-ನಾದೀನಾಂ ವಾ ಕ್ವಾಥಂ ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ಪಿಬೇತ್| ಗುಡೂಚ್ಯಾಃ ಸ್ವರಸಮಾಮಲಕಾನಾಂ ವಾ ಸ್ವರಸಮ್| ತದ್ವದಿತಿ ಸಕ್ಷೌದ್ರಮ್|| ೬||
Adhikarana saMshamanAni (6) · Śloka 6
ಪ್ರಾತಃ ಸರ್ವಪ್ರಮೇಷು ಹರಿದ್ರಾಮಧುನಾ ಯುಕ್ತಾಮಾಮಲಕರಸೇನ ಪಿ ಬೇತ್|
ಅಥವಾ ಸಾಲಸಪ್ತಪರ್ಣಕುಟಜಕಪಿತ್ಥಕಮ್ಪಿಲ್ಲಕ ಬಿಭೀತಕರೋಹಿತಕಕುಸುಮಾನಿ ತಚ್ಚೂರ್ಣಂ ವಾ ಕ್ಷೌದ್ರೇಣ ಲಿಹ್ಯಾತ್|
ಹರೀತಕೀಚೂರ್ಣಂ ವ|
ಪಿಬೇದ್ವಾ ತ್ರಿಫಲಾಮುಸ್ತಾದೇವದಾರುಹರಿದ್ರಾ ಕ್ವಾಥಮ್|
ಅಸನಚಿತ್ರಕತ್ರಿಫಲಾದಾರ್ವೀಕಲಿಙ್ಗಕಾನಾಂ ವಾ ಸಕ್ಷೌದ್ರಮ್|
ತದ್ವತ್ ಗುಡೂಚ್ಯಾ ವಾ ಸ್ವರಸಮಾಮಲಕಾನಾಂ ವಾ||೬||
View original
प्रातः सर्वप्रमेषु हरिद्रामधुना युक्तामामलकरसेन पि बेत्|
अथवा सालसप्तपर्णकुटजकपित्थकम्पिल्लक बिभीतकरोहितककुसुमानि तच्चूर्णं वा क्षौद्रेण लिह्यात्|
हरीतकीचूर्णं व|
पिबेद्वा त्रिफलामुस्तादेवदारुहरिद्रा क्वाथम्|
असनचित्रकत्रिफलादार्वीकलिङ्गकानां वा सक्षौद्रम्|
तद्वत् गुडूच्या वा स्वरसमामलकानां वा||६||
ಹರಿದ್ರಾಂ ಮಾಕ್ಷಿಕಯುಕ್ತಮಾಮಲಕರಸೇನ ಪಿಬೇತ್| ಸಾಲಾದಿಕುಸುಮಾನಿ ವಾ ಮಧುಯುಕ್ತಾನ್ಯಾಮಲಕರಸೇನ ಪಿಬೇತ್| ಏಷಾಮೇವ ವಾ ಸಾಲಾದಿಕುಸುಮಾನಾಂ ಚೂರ್ಣಂ ಮಾಕ್ಷಿಕೇಣ ಲಿಹ್ಯಾತ್| ತ್ರಿಫಲಾದೀನಾಂ ವಾ ಕ್ವಾಥಂ ಪಿಬೇತ್| ಅಸ-ನಾದೀನಾಂ ವಾ ಕ್ವಾಥಂ ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ಪಿಬೇತ್| ಗುಡೂಚ್ಯಾಃ ಸ್ವರಸಮಾಮಲಕಾನಾಂ ವಾ ಸ್ವರಸಮ್| ತದ್ವದಿತಿ ಸಕ್ಷೌದ್ರಮ್|| ೬||
Adhikarana kaphameheShu visheShaH (7) · Śloka 7
ವಿಶೇಷತಸ್ತು ಕಫಮೇಹೇಷು ಕಟ್ಫಲಮುಸ್ತಾಲೋಧ್ರಾಭಯಾನಾಂ ಸಮಾ ಕ್ಷಿಕಂ ಕಷಾಯಮ್|
ತಗರವಿಡಙ್ಗದ್ವಿಹರಿದ್ರಾಣಾಂ ವಾ|
ಚನ್ದನಾ ಗರುಕುಷ್ಠದೇವದಾರೂಣಾಂ ವಾ|
ಪಾಠಾಗ್ನಿಮನ್ಥಚವಿಕಾತ್ರಿಫಲಾನಾಂ ವಾ|೭|
ವಿಶೇಷತಸ್ತು ಕಫಮೇಹೇಷು ಕಟ್ಫಲಮುಸ್ತಾಲೋಧ್ರಾಭಯಾನಾಂ ಸಮಾ ಕ್ಷಿಕಂ ಕಷಾಯಮ್|
ತಗರವಿಡಙ್ಗದ್ವಿಹರಿದ್ರಾಣಾಂ ವಾ|
ಚನ್ದನಾ ಗರುಕುಷ್ಠದೇವದಾರೂಣಾಂ ವಾ|
ಪಾಠಾಗ್ನಿಮನ್ಥಚವಿಕಾತ್ರಿಫಲಾನಾಂ ವಾ|೭|
View original
विशेषतस्तु कफमेहेषु कट्फलमुस्तालोध्राभयानां समा क्षिकं कषायम्|
तगरविडङ्गद्विहरिद्राणां वा|
चन्दना गरुकुष्ठदेवदारूणां वा|
पाठाग्निमन्थचविकात्रिफलानां वा|७|
विशेषतस्तु कफमेहेषु कट्फलमुस्तालोध्राभयानां समा क्षिकं कषायम्|
तगरविडङ्गद्विहरिद्राणां वा|
चन्दना गरुकुष्ठदेवदारूणां वा|
पाठाग्निमन्थचविकात्रिफलानां वा|७|
೦೦
Adhikarana pittameheShu (7) · Śloka 7
ಪಿತ್ತಪ್ರಮೇಹೇಷು ತು ಲೋಧ್ರಸೇವ್ಯಾರ್ಜುನಚನ್ದನಾನಾಮ್|
ನಿಮ್ಬಾಮೃತಾ ಮಲಕಪಟೋಲೀನಾಂ ವಾ|
ಶೀರೀಷಸರ್ಜಾರ್ಜುನಕೇಸರಾಣಾಂ ವಾ|
ಫಲಿನೀ ಕಮಲೋತ್ಪಲಕೀಂಶುಕಾನಾಂ ವಾ|
ಕುಟಜೋತ್ಪಲಕಟ ಙ್ಗಟೇರೀನಾಂ ವಾ||೭||
View original
पित्तप्रमेहेषु तु लोध्रसेव्यार्जुनचन्दनानाम्|
निम्बामृता मलकपटोलीनां वा|
शीरीषसर्जार्जुनकेसराणां वा|
फलिनी कमलोत्पलकींशुकानां वा|
कुटजोत्पलकट ङ्गटेरीनां वा||७||
ಕಟ್ಫಲಾದಿಕಷಾಯಂ ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ವಿಶೇಷತಃ ಕಫೇ| ಸರ್ವತ್ರ ಸರ್ವಸ್ಯ ಪಥ್ಯತ್ವಾದ್ವಿಶೇಷಗ್ರಹಣಮ್| ತಗರಾದೀನಾಂ ವಾ ಕ್ವಾಥಃ ಸಮಾಕ್ಷಿಕಃ| ಸುಬೋಧಮ್| ಸರ್ವಕಷಾಯೇಷು ಮಾಕ್ಷಿಕಪ್ರಯೋಗಃ ಪಿತ್ತಪ್ರಮೇಹೇಷು ಲೋಧ್ರನಿಮ್ಬಶಿರೀಷಫಲಿನೀಕುಟಜಾದಯಃ ಪಞ್ಚಕಷಾಯಾಃ|| ೭||
Adhikarana pittameheShu (7) · Śloka 7
ಪಿತ್ತಪ್ರಮೇಹೇಷು ತು ಲೋಧ್ರಸೇವ್ಯಾರ್ಜುನಚನ್ದನಾನಾಮ್|
ನಿಮ್ಬಾಮೃತಾ ಮಲಕಪಟೋಲೀನಾಂ ವಾ|
ಶೀರೀಷಸರ್ಜಾರ್ಜುನಕೇಸರಾಣಾಂ ವಾ|
ಫಲಿನೀ ಕಮಲೋತ್ಪಲಕೀಂಶುಕಾನಾಂ ವಾ|
ಕುಟಜೋತ್ಪಲಕಟ ಙ್ಗಟೇರೀನಾಂ ವಾ||೭||
View original
पित्तप्रमेहेषु तु लोध्रसेव्यार्जुनचन्दनानाम्|
निम्बामृता मलकपटोलीनां वा|
शीरीषसर्जार्जुनकेसराणां वा|
फलिनी कमलोत्पलकींशुकानां वा|
कुटजोत्पलकट ङ्गटेरीनां वा||७||
ಕಟ್ಫಲಾದಿಕಷಾಯಂ ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ವಿಶೇಷತಃ ಕಫೇ| ಸರ್ವತ್ರ ಸರ್ವಸ್ಯ ಪಥ್ಯತ್ವಾದ್ವಿಶೇಷಗ್ರಹಣಮ್| ತಗರಾದೀನಾಂ ವಾ ಕ್ವಾಥಃ ಸಮಾಕ್ಷಿಕಃ| ಸುಬೋಧಮ್| ಸರ್ವಕಷಾಯೇಷು ಮಾಕ್ಷಿಕಪ್ರಯೋಗಃ ಪಿತ್ತಪ್ರಮೇಹೇಷು ಲೋಧ್ರನಿಮ್ಬಶಿರೀಷಫಲಿನೀಕುಟಜಾದಯಃ ಪಞ್ಚಕಷಾಯಾಃ|| ೭||
Adhikarana tatrApi bhedAnusAraM visheShaH (8) · Śloka 8
ತೇಷ್ವಪಿ ಚ ವಿಶೇಷೇಣ ಪಿಬೇದುದಕಮೇಹಾದಿಷು ಕ್ರಮಾತ್ ಕಷಾಯಂ ಪಾರಿಜಾತಸ್ಯ ವೈಜಯನ್ತ್ಯಾಃ ಸಪ್ತಚ್ಛದಸ್ಯಾರಿಷ್ಟಸ್ಯ ನಿಶಾಯಾಃ ಕಕುಭಚನ್ದನಯೋಶ್ಚಿತ್ರಕಸ್ಯ ಪಾಠಾಜೋಙ್ಗಕಯೋಃ ಖದಿರಸ್ಯ ತ್ರಿಫಲಾರಗ್ವಧಯೋಶ್ಚ ಮಧುಯುತಮ್|
ಪಿಬೇಚ್ಚ ಸಿಕತಾಮೇಹೇ ಹಿಙ್ಗು ಪ್ರವಾಲಕೈಲಾಲವಣಾನಿ ಮದ್ಯೇನ ಮೂತ್ರೇಣ ಕ್ಷಾರೋದಕೇನ ವಾ|
ಕ್ಷಾರಮೇಹಾದಿಷು ತ್ರಿಫಲಾಯಾ ಅಸನಾದೇಃ ನ್ಯಗ್ರೋಧಾದೇಃ ಶಮ್ಯಾ ಕಸ್ಯ ಚನ್ದನಮಞ್ಜಿಷ್ಠಯೋಃ ಗುಡೂಚೀತಿನ್ದುಕಾಸ್ಥಿಕಾಶ್ಮರ್ಯಖರ್ಜೂ ರಾಣಾಂ ಚ ಮಧುಯುಕ್ತಮ್|
ಶೋಣಿತಮೇಹೇ ಮದಯನ್ತೀಪತ್ರಕಲ್ಕಂ ಚ ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ಶೀತಾಮ್ಬುನಾ||೮||
View original
तेष्वपि च विशेषेण पिबेदुदकमेहादिषु क्रमात् कषायं पारिजातस्य वैजयन्त्याः सप्तच्छदस्यारिष्टस्य निशायाः ककुभचन्दनयोश्चित्रकस्य पाठाजोङ्गकयोः ख़दिरस्य त्रिफलारग्वधयोश्च मधुयुतम्|
पिबेच्च सिकतामेहे हिङ्गु प्रवालकैलालवणानि मद्येन मूत्रेण क्षारोदकेन वा|
क्षारमेहादिषु त्रिफलाया असनादेः न्यग्रोधादेः शम्या कस्य चन्दनमञ्जिष्ठयोः गुडूचीतिन्दुकास्थिकाश्मर्यख़र्जू राणां च मधुयुक्तम्|
शोणितमेहे मदयन्तीपत्रकल्कं च सक्षौद्रं शीताम्बुना||८||
ತೇಷ್ವಿತ್ಯನನ್ತರೋಕ್ತೇಷು ಕಫಪಿತ್ತಪ್ರಮೇಹೇಷು ಸಾಮಾನ್ಯೇನೋಕ್ತಃ| ಉದಕಮೇಹಾದಿಷು ವಿಶೇಷೇಣೋಚ್ಯತೇ| ಉದಕಮೇಹೇ ಪಾರಿಜಾತಸ್ಯ ಕಷಾಯಃ ಇಕ್ಷುಮೇಹೇ ವೈಜಯನ್ತ್ಯಾಃ| ವೈಜಯನ್ತ್ಯಗ್ನಿಮನ್ಥಃ ಸಾನ್ದ್ರೇ ಸಪ್ತಚ್ಛಾದಸ್ಯ| ಸುರಾಮೇಹೇ ನಿಮ್ಬಸ್ಯ| ಪಿಷ್ಟೇ ಹರಿದ್ರಾಯಾಃ ಶುಕ್ರಮೇಹೇ ಕಕುಭಚನ್ದನಯೋಃ ಸಿಕತಾಮೇಹೇ ಚಿತ್ರಕಸ್ಯ| ಶೀತಮೇಹೇ ಪಾಠಾಜೋಙ್ಗಕಯೋಃ| ಶನೈರ್ಮೇಹೇ ಖದಿರಸ್ಯ| ಲಾಲಾಮೇಹೇ ತ್ರಿಫಲಾರಗ್ವಧಯೋರಿತಿ ಕ್ರಮಾರ್ಥಃ| ಸರ್ವ ಏವ ಕಷಾಯಾ ಮಾಕ್ಷಿಕಯುಕ್ತಾಃ| ಸಿಕತಾಮೇಹೇ ಹಿಙ್ಗ್ವಾದೀನ್ಯಪಿ ಮದ್ಯಾದೀನಾಮನ್ಯತಮೇನ| ಕ್ಷಾರಮೇಹೇ ತ್ರಿಫಲಾಯಾಃ ಕಷಾಯಃ| ಕಾಲಮೇಹೇ ಅಸನಾದೇಃ| ನೀಲಮೇಹೇ ನ್ಯಗ್ರೋಧಾದೇಃ| ಹಾರಿದ್ರಮೇಹೇ ಶಾಮ್ಯಾಕಸ್ಯ| ಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಮೇಹೇ ಚನ್ದನಮಞ್ಜಿಷ್ಠಯೋಃ| ಶೋಣಿತಮೇಹೇ ಶಮ್ಯಾಕಸ್ಯ ಗುದೂಚ್ಯಾದೀನಾಮ್| ಶೋಣಿತಮೇಹೇ ಮದಯನ್ತೀಕಲ್ಕಮಪಿ ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ಶೀತೋದಕೇನ|| ೮||
Adhikarana tatrApi bhedAnusAraM visheShaH (8) · Śloka 8
ತೇಷ್ವಪಿ ಚ ವಿಶೇಷೇಣ ಪಿಬೇದುದಕಮೇಹಾದಿಷು ಕ್ರಮಾತ್ ಕಷಾಯಂ ಪಾರಿಜಾತಸ್ಯ ವೈಜಯನ್ತ್ಯಾಃ ಸಪ್ತಚ್ಛದಸ್ಯಾರಿಷ್ಟಸ್ಯ ನಿಶಾಯಾಃ ಕಕುಭಚನ್ದನಯೋಶ್ಚಿತ್ರಕಸ್ಯ ಪಾಠಾಜೋಙ್ಗಕಯೋಃ ಖದಿರಸ್ಯ ತ್ರಿಫಲಾರಗ್ವಧಯೋಶ್ಚ ಮಧುಯುತಮ್|
ಪಿಬೇಚ್ಚ ಸಿಕತಾಮೇಹೇ ಹಿಙ್ಗು ಪ್ರವಾಲಕೈಲಾಲವಣಾನಿ ಮದ್ಯೇನ ಮೂತ್ರೇಣ ಕ್ಷಾರೋದಕೇನ ವಾ|
ಕ್ಷಾರಮೇಹಾದಿಷು ತ್ರಿಫಲಾಯಾ ಅಸನಾದೇಃ ನ್ಯಗ್ರೋಧಾದೇಃ ಶಮ್ಯಾ ಕಸ್ಯ ಚನ್ದನಮಞ್ಜಿಷ್ಠಯೋಃ ಗುಡೂಚೀತಿನ್ದುಕಾಸ್ಥಿಕಾಶ್ಮರ್ಯಖರ್ಜೂ ರಾಣಾಂ ಚ ಮಧುಯುಕ್ತಮ್|
ಶೋಣಿತಮೇಹೇ ಮದಯನ್ತೀಪತ್ರಕಲ್ಕಂ ಚ ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ಶೀತಾಮ್ಬುನಾ||೮||
View original
तेष्वपि च विशेषेण पिबेदुदकमेहादिषु क्रमात् कषायं पारिजातस्य वैजयन्त्याः सप्तच्छदस्यारिष्टस्य निशायाः ककुभचन्दनयोश्चित्रकस्य पाठाजोङ्गकयोः खदिरस्य त्रिफलारग्वधयोश्च मधुयुतम्|
पिबेच्च सिकतामेहे हिङ्गु प्रवालकैलालवणानि मद्येन मूत्रेण क्षारोदकेन वा|
क्षारमेहादिषु त्रिफलाया असनादेः न्यग्रोधादेः शम्या कस्य चन्दनमञ्जिष्ठयोः गुडूचीतिन्दुकास्थिकाश्मर्यखर्जू राणां च मधुयुक्तम्|
शोणितमेहे मदयन्तीपत्रकल्कं च सक्षौद्रं शीताम्बुना||८||
ತೇಷ್ವಿತ್ಯನನ್ತರೋಕ್ತೇಷು ಕಫಪಿತ್ತಪ್ರಮೇಹೇಷು ಸಾಮಾನ್ಯೇನೋಕ್ತಃ| ಉದಕಮೇಹಾದಿಷು ವಿಶೇಷೇಣೋಚ್ಯತೇ| ಉದಕಮೇಹೇ ಪಾರಿಜಾತಸ್ಯ ಕಷಾಯಃ ಇಕ್ಷುಮೇಹೇ ವೈಜಯನ್ತ್ಯಾಃ| ವೈಜಯನ್ತ್ಯಗ್ನಿಮನ್ಥಃ ಸಾನ್ದ್ರೇ ಸಪ್ತಚ್ಛಾದಸ್ಯ| ಸುರಾಮೇಹೇ ನಿಮ್ಬಸ್ಯ| ಪಿಷ್ಟೇ ಹರಿದ್ರಾಯಾಃ ಶುಕ್ರಮೇಹೇ ಕಕುಭಚನ್ದನಯೋಃ ಸಿಕತಾಮೇಹೇ ಚಿತ್ರಕಸ್ಯ| ಶೀತಮೇಹೇ ಪಾಠಾಜೋಙ್ಗಕಯೋಃ| ಶನೈರ್ಮೇಹೇ ಖದಿರಸ್ಯ| ಲಾಲಾಮೇಹೇ ತ್ರಿಫಲಾರಗ್ವಧಯೋರಿತಿ ಕ್ರಮಾರ್ಥಃ| ಸರ್ವ ಏವ ಕಷಾಯಾ ಮಾಕ್ಷಿಕಯುಕ್ತಾಃ| ಸಿಕತಾಮೇಹೇ ಹಿಙ್ಗ್ವಾದೀನ್ಯಪಿ ಮದ್ಯಾದೀನಾಮನ್ಯತಮೇನ| ಕ್ಷಾರಮೇಹೇ ತ್ರಿಫಲಾಯಾಃ ಕಷಾಯಃ| ಕಾಲಮೇಹೇ ಅಸನಾದೇಃ| ನೀಲಮೇಹೇ ನ್ಯಗ್ರೋಧಾದೇಃ| ಹಾರಿದ್ರಮೇಹೇ ಶಾಮ್ಯಾಕಸ್ಯ| ಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಮೇಹೇ ಚನ್ದನಮಞ್ಜಿಷ್ಠಯೋಃ| ಶೋಣಿತಮೇಹೇ ಶಮ್ಯಾಕಸ್ಯ ಗುದೂಚ್ಯಾದೀನಾಮ್| ಶೋಣಿತಮೇಹೇ ಮದಯನ್ತೀಕಲ್ಕಮಪಿ ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ಶೀತೋದಕೇನ|| ೮||
Adhikarana vAtajeShu kaShAyanirdreshaH (9) · Śloka 9
ವಾತಜೇಷ್ವಪಿ ಯಾಪನಾರ್ಥಂ ಕಫಪಿತ್ತೋಲ್ಬಣೇಷು ಪಿಬೇತ್ಕಷಾಯಮ್|
ತತ್ರ ವಸಾಮೇಹೇಽಗ್ನಿಮನ್ಥಸ್ಯ|
ಮಜ್ಜಮೇಹೇಽಮೃತಾಚಿತ್ರಕಯೋಃ ಕುಷ್ಠ-ಕುಟಜಪಾಠಾಕಟುರೋಹಿಣೀಕಲ್ಕಮಿಶ್ರಮ್|
ಹಸ್ತಿಮೇಹೇ ಹಸ್ತಿಸೂಕರಖರೋಷ್ಟ್ರಾಸ್ಥಿಕ್ಷಾರಮ್|
ಮಧುಮೇಹೇ ಕದರಖದಿರ ಪುರಕಷಾಯಮ್||೯||
View original
वातजेष्वपि यापनार्थं कफपित्तोल्बणेषु पिबेत्कषायम्|
तत्र वसामेहेऽग्निमन्थस्य|
मज्जमेहेऽमृताचित्रकयोः कुष्ठ-कुटजपाठाकटुरोहिणीकल्कमिश्रम्|
हस्तिमेहे हस्तिसूकरख़रोष्ट्रास्थिक्षारम्|
मधुमेहे कदरख़दिर पुरकषायम्||९||
ವಾತಪ್ರಮೇಹೇಷು ಕಫಪಿತ್ತೋಲ್ಬಣೇಷು ಚಾಸಾಧ್ಯತ್ವೇಽಪಿ ಯಾಪನಾರ್ಥಂ ಕಷಾಯಂ ಪಿಬೇದೇವ| ಸುಬೋಧಮ್| ಹಸ್ತ್ಯಾದ್ಯಸ್ಥಿಕ್ಷಾರಂ ಕುಟಜಾದಿಕಲ್ಕಮಿಶ್ರಿತಮ್| ಮಧುಮೇಹೇ ಕದರಾದಿಕಷಾಯಮ್|| ೯||
Adhikarana vAtajeShu kaShAyanirdreshaH (9) · Śloka 9
ವಾತಜೇಷ್ವಪಿ ಯಾಪನಾರ್ಥಂ ಕಫಪಿತ್ತೋಲ್ಬಣೇಷು ಪಿಬೇತ್ಕಷಾಯಮ್|
ತತ್ರ ವಸಾಮೇಹೇಽಗ್ನಿಮನ್ಥಸ್ಯ|
ಮಜ್ಜಮೇಹೇಽಮೃತಾಚಿತ್ರಕಯೋಃ ಕುಷ್ಠ-ಕುಟಜಪಾಠಾಕಟುರೋಹಿಣೀಕಲ್ಕಮಿಶ್ರಮ್|
ಹಸ್ತಿಮೇಹೇ ಹಸ್ತಿಸೂಕರಖರೋಷ್ಟ್ರಾಸ್ಥಿಕ್ಷಾರಮ್|
ಮಧುಮೇಹೇ ಕದರಖದಿರ ಪುರಕಷಾಯಮ್||೯||
View original
वातजेष्वपि यापनार्थं कफपित्तोल्बणेषु पिबेत्कषायम्|
तत्र वसामेहेऽग्निमन्थस्य|
मज्जमेहेऽमृताचित्रकयोः कुष्ठ-कुटजपाठाकटुरोहिणीकल्कमिश्रम्|
हस्तिमेहे हस्तिसूकरखरोष्ट्रास्थिक्षारम्|
मधुमेहे कदरखदिर पुरकषायम्||९||
ವಾತಪ್ರಮೇಹೇಷು ಕಫಪಿತ್ತೋಲ್ಬಣೇಷು ಚಾಸಾಧ್ಯತ್ವೇಽಪಿ ಯಾಪನಾರ್ಥಂ ಕಷಾಯಂ ಪಿಬೇದೇವ| ಸುಬೋಧಮ್| ಹಸ್ತ್ಯಾದ್ಯಸ್ಥಿಕ್ಷಾರಂ ಕುಟಜಾದಿಕಲ್ಕಮಿಶ್ರಿತಮ್| ಮಧುಮೇಹೇ ಕದರಾದಿಕಷಾಯಮ್|| ೯||
Adhikarana vAtajeshu snehaprayogavikalpanA (10) · Śloka 10
ಕಫಾನುಗತೇಷು ತು ವಸಾದಿಮೇಹೇಷು ಯಥಾಸ್ವಕಷಾಯೇಣ ಸಾಧಿತಾನಿ ತೈಲಾನಿ|
ಪಿತ್ತಾನುಗತೇಷು ಚ ಘೃತಾನಿ ಯಮಕಂ ವಾ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ||೧೦||
View original
कफानुगतेषु तु वसादिमेहेषु यथास्वकषायेण साधितानि तैलानि|
पित्तानुगतेषु च ग़ृतानि यमकं वा प्रयुञ्जीत||१०||
ಏತೇನ ಶೇಷೇಷ್ವಪಿ ಮೇಹೇಷು ಸ್ನೇಹವಿಕಲ್ಪ ಉಕ್ತೋ ವೇದಿತವ್ಯಃ| ತಥಾ ಕಷಾಯಸಂಪೃಕ್ತೈಃ ಸ್ನೇಹೈಃ ಕಫಪಿತ್ತಮೂತ್ರಮೇದಸಾಮನಿಲಸ್ಯ ಚೋಪಶಮೋ ಭವತಿ| ವಸಾಮೇಹಾದೀನಾಂ ಚತುರ್ಣಾಂ ವಾತೋದ್ಭವಾನಾಂ ಕಫಾನುಗತತ್ವೇ ಸತಿ ಸ್ವೈಃ ಸ್ವೈಃ ಕಶಾಯೌಷಧೈಃ ಸಿದ್ಧಾನಿ ತೈಲಾನಿ ಶಸ್ಯನ್ತೇ| ಪಿತ್ತಾನುಗತತ್ವೇ ತೈರೇವ ಘೃತಾನಿ| ಯಮಕಂ ವಾ ಪ್ರಕೃತತ್ವಾತ್ ಘೃತತೈಲಾಭ್ಯಾಮ್| ಏತೇನ ಕಷಾಯೌಷಧಸ್ನೇಹಸಾಧನೇನ ಶೇಷೇಷ್ವಪಿ ಕಫಮೇಹೇಷು ಚ ಕಷಾಯೌಷಧೈಃ ಸ್ನೇಹವಿಕಲ್ಪ ಉಕ್ತ ಇತಿ ವೇದಿತವ್ಯಃ| ತಥಾ ಪ್ರಮೇಹಿಣೇ ಕಷಾಯೇಣ ಸಹ ಪ್ರಯುಕ್ತೈಃ ಸಹ ಕಫಾದೀನಾಮನಿಲಸ್ಯ ಚೋಪಶಮೋ ಭವತಿ| ಕಷಾಯಶಬ್ದಃ ಕ್ವಾಥಾದಿಕಲ್ಪನಾವಾಚಕಃ|| ೧೦||
Adhikarana vAtajeshu snehaprayogavikalpanA (10) · Śloka 10
ಕಫಾನುಗತೇಷು ತು ವಸಾದಿಮೇಹೇಷು ಯಥಾಸ್ವಕಷಾಯೇಣ ಸಾಧಿತಾನಿ ತೈಲಾನಿ|
ಪಿತ್ತಾನುಗತೇಷು ಚ ಘೃತಾನಿ ಯಮಕಂ ವಾ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ||೧೦||
View original
कफानुगतेषु तु वसादिमेहेषु यथास्वकषायेण साधितानि तैलानि|
पित्तानुगतेषु च घृतानि यमकं वा प्रयुञ्जीत||१०||
ಏತೇನ ಶೇಷೇಷ್ವಪಿ ಮೇಹೇಷು ಸ್ನೇಹವಿಕಲ್ಪ ಉಕ್ತೋ ವೇದಿತವ್ಯಃ| ತಥಾ ಕಷಾಯಸಂಪೃಕ್ತೈಃ ಸ್ನೇಹೈಃ ಕಫಪಿತ್ತಮೂತ್ರಮೇದಸಾಮನಿಲಸ್ಯ ಚೋಪಶಮೋ ಭವತಿ| ವಸಾಮೇಹಾದೀನಾಂ ಚತುರ್ಣಾಂ ವಾತೋದ್ಭವಾನಾಂ ಕಫಾನುಗತತ್ವೇ ಸತಿ ಸ್ವೈಃ ಸ್ವೈಃ ಕಶಾಯೌಷಧೈಃ ಸಿದ್ಧಾನಿ ತೈಲಾನಿ ಶಸ್ಯನ್ತೇ| ಪಿತ್ತಾನುಗತತ್ವೇ ತೈರೇವ ಘೃತಾನಿ| ಯಮಕಂ ವಾ ಪ್ರಕೃತತ್ವಾತ್ ಘೃತತೈಲಾಭ್ಯಾಮ್| ಏತೇನ ಕಷಾಯೌಷಧಸ್ನೇಹಸಾಧನೇನ ಶೇಷೇಷ್ವಪಿ ಕಫಮೇಹೇಷು ಚ ಕಷಾಯೌಷಧೈಃ ಸ್ನೇಹವಿಕಲ್ಪ ಉಕ್ತ ಇತಿ ವೇದಿತವ್ಯಃ| ತಥಾ ಪ್ರಮೇಹಿಣೇ ಕಷಾಯೇಣ ಸಹ ಪ್ರಯುಕ್ತೈಃ ಸಹ ಕಫಾದೀನಾಮನಿಲಸ್ಯ ಚೋಪಶಮೋ ಭವತಿ| ಕಷಾಯಶಬ್ದಃ ಕ್ವಾಥಾದಿಕಲ್ಪನಾವಾಚಕಃ|| ೧೦||
Adhikarana trikaNTakAdisnehaH sarvamehaghnaH (11) · Śloka 11
ತ್ರಿಕಣ್ಟಕಾತಿವಿಷಾಭಲ್ಲಾತಕಲೋಧ್ರವಚಾಪಿಚುಮನ್ದಘನನಿಶಾ ಜಮೋದಾರ್ಜುನಾಶ್ಮನ್ತಕಪಟೋಲಸೋಮವಲ್ಕಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಪದ್ಮಕಚನ್ದ ನಾಗರುಭಿಶ್ಚ ಸ್ನೇಹೋ ವಿಪಕ್ವಃ ಸರ್ವಮೇಹಘ್ನಃ||೧೧||
View original
त्रिकण्टकातिविषाभल्लातकलोध्रवचापिचुमन्दग़ननिशा जमोदार्जुनाश्मन्तकपटोलसोमवल्कमञ्जिष्ठापद्मकचन्द नागरुभिश्च स्नेहो विपक्वः सर्वमेहग़्नः||११||
ತ್ರಿಕಣ್ಟಕಾದಿಭಿಃ ಸ್ನೇಹಾಚ್ಚತುರ್ಥಾಂಶೈರ್ಜಲೇನ ಚ ಸ್ನೇಹಸಮೇನ ಸ್ನೇಹೋ ವಿಪಕ್ವಃ ಸರ್ವಮೇಹಘ್ನಃ| ಸಾಮಾನ್ಯೋಕ್ತಂ ಕಪಾನುಗತತ್ವೇ ತೈಲಂ ಪಿತ್ತಾನುಗತ್ವೇ ಘೃತಂ ಮಿಶ್ರಕೋ ವೇತಿ ವೇದಿತವ್ಯಮ್|| ೧೧||
Adhikarana trikaNTakAdisnehaH sarvamehaghnaH (11) · Śloka 11
ತ್ರಿಕಣ್ಟಕಾತಿವಿಷಾಭಲ್ಲಾತಕಲೋಧ್ರವಚಾಪಿಚುಮನ್ದಘನನಿಶಾ ಜಮೋದಾರ್ಜುನಾಶ್ಮನ್ತಕಪಟೋಲಸೋಮವಲ್ಕಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಪದ್ಮಕಚನ್ದ ನಾಗರುಭಿಶ್ಚ ಸ್ನೇಹೋ ವಿಪಕ್ವಃ ಸರ್ವಮೇಹಘ್ನಃ||೧೧||
View original
त्रिकण्टकातिविषाभल्लातकलोध्रवचापिचुमन्दघननिशा जमोदार्जुनाश्मन्तकपटोलसोमवल्कमञ्जिष्ठापद्मकचन्द नागरुभिश्च स्नेहो विपक्वः सर्वमेहघ्नः||११||
ತ್ರಿಕಣ್ಟಕಾದಿಭಿಃ ಸ್ನೇಹಾಚ್ಚತುರ್ಥಾಂಶೈರ್ಜಲೇನ ಚ ಸ್ನೇಹಸಮೇನ ಸ್ನೇಹೋ ವಿಪಕ್ವಃ ಸರ್ವಮೇಹಘ್ನಃ| ಸಾಮಾನ್ಯೋಕ್ತಂ ಕಪಾನುಗತತ್ವೇ ತೈಲಂ ಪಿತ್ತಾನುಗತ್ವೇ ಘೃತಂ ಮಿಶ್ರಕೋ ವೇತಿ ವೇದಿತವ್ಯಮ್|| ೧೧||
Adhikarana dhAnvantaraM ghRutam (12) · Śloka 12
ದಶಮೂಲಹರೀತಕೀದೇವದಾರುಷ್ಕರಞ್ಜದ್ವಯದ್ವಿವರ್ಷಾಭೂದನ್ತೀಭಕ ದಮ್ಬಭಲ್ಲಾತಕಶಠೀಪುಷ್ಕರಮೂಲಾರ್ಕಮೂಲಸ್ನುಹೀಮೂಲವರಣಮೂ ಲಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಾನಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಶೋ ದಶಪಲೋನ್ಮಿತಾನಿ ಯವಕೋಲ ಕುಲತ್ಥಪ್ರಸ್ಥತ್ರಯಂ ಚಾಷ್ಟಗುಣೇಽಮ್ಭಸಿ ಸಾಧಯಿತ್ವಾ ಪಾದಶೇಷಂ ಕಷಾಯಮವತಾರಯೇತ್|
ತೇನ ವಚಾವಿಡಙ್ಗಕಮ್ಪಿಲ್ಲಕಭಲ್ಲಾ ತಕಭಾರ್ಙ್ಗೀರೋಹಿಷಚವಿಕಾಪಿಪ್ಪಲೀದ್ವಯತ್ರಿವೃನ್ನಿಚುಲವಿಶ್ವ ಭೇಷಜಪ್ರತೀವಾಪಂ ಘೃತಪ್ರಸ್ಥಂ ವಿಪಚೇತ್|
ಏತದ್ಧಾನ್ವನ್ತರಂ ಸರ್ಪಿಃ ಸರ್ವಮೇಹಪಿಟಕಾಕುಷ್ಠವಿಷಶೋಫಾರ್ಶೋಗುಲ್ಮವಿದ್ರಧಿಪ್ಲೀಹಜ ಠರಶ್ವಾಸಕಾಸವರ್ಧ್ಮಪಾಣ್ಡುರೋಗವಾತಶೋಣಿತೋನ್ಮಾದಾಪಸ್ಮಾ ರಹರಮ್||೧೨||
View original
दशमूलहरीतकीदेवदारुष्करञ्जद्वयद्विवर्षाभूदन्तीभक दम्बभल्लातकशठीपुष्करमूलार्कमूलस्नुहीमूलवरणमू लपिप्पलीमूलानि प्रत्येकशो दशपलोन्मितानि यवकोल कुलत्थप्रस्थत्रयं चाष्टगुणेऽम्भसि साधयित्वा पादशेषं कषायमवतारयेत्|
तेन वचाविडङ्गकम्पिल्लकभल्ला तकभार्ङ्गीरोहिषचविकापिप्पलीद्वयत्रिवृन्निचुलविश्व भेषजप्रतीवापं ग़ृतप्रस्थं विपचेत्|
एतद्धान्वन्तरं सर्पिः सर्वमेहपिटकाकुष्ठविषशोफार्शोगुल्मविद्रधिप्लीहज ठरश्वासकासवर्ध्मपाण्डुरोगवातशोणितोन्मादापस्मा रहरम्||१२||
ದಶಮೂಲೇತ್ಯಾದಿನಾ ಧಾನ್ವನ್ತರಂ ಸರ್ಪಿಃ| ದಶಮೂಲಾನಾಂ ಸಂಯುಕ್ತಾನಾಂ ದಶಪಲಮ್| ದಶಮೂಲಸ್ಯೈಕತ್ವಾತ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕಮಿತ್ಯುಕ್ತಮ್| ಕರಞ್ಜದ್ವಯಂ ಕೃಷ್ಣಶ್ವೇತಭೇದೇನ| ವರ್ಷಾಭ್ವೌ ಪುನರ್ನವೇ| ಭೂಕದಮ್ಬಕೋ ಯವಾನೀ ಕೌಣ್ಡಿನ್ಯಕಶ್ಚ| ಯವಾದೀನಾಂ ಮಿಶ್ರೀಭೂತಾನಾಂ ಪ್ರಸ್ಥತ್ರಯಮ್| ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ತು ಷೋಡಶಪಲಂ ಶುಷ್ಕದ್ರವ್ಯತ್ವಾತ್ ಪ್ರಸ್ಥಃ| ಸರ್ವಸ್ಮಾದೇಕೀಕೃತಾದಷ್ಟಗುಣಾದಮ್ಭಸಃ ಪಾದಶೇಷಂ ಕ್ವಾಥಂ ಗೃಹ್ಣೀಯಾತ್| ವಚಾದೀನಿ ಗರ್ಭೇ| ಕಮ್ಪಿಲ್ಲಕೋ ರಞ್ಜನಕೋ ರೇವಕೋ ರಕ್ತಚೂರ್ಣಕಃ| ರೋಹಿಷಃ ಪ್ಲೀಹಾಪಹಃ|| ೧೨||
Adhikarana dhAnvantaraM ghRutam (12) · Śloka 12
ದಶಮೂಲಹರೀತಕೀದೇವದಾರುಷ್ಕರಞ್ಜದ್ವಯದ್ವಿವರ್ಷಾಭೂದನ್ತೀಭಕ ದಮ್ಬಭಲ್ಲಾತಕಶಠೀಪುಷ್ಕರಮೂಲಾರ್ಕಮೂಲಸ್ನುಹೀಮೂಲವರಣಮೂ ಲಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಾನಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಶೋ ದಶಪಲೋನ್ಮಿತಾನಿ ಯವಕೋಲ ಕುಲತ್ಥಪ್ರಸ್ಥತ್ರಯಂ ಚಾಷ್ಟಗುಣೇಽಮ್ಭಸಿ ಸಾಧಯಿತ್ವಾ ಪಾದಶೇಷಂ ಕಷಾಯಮವತಾರಯೇತ್|
ತೇನ ವಚಾವಿಡಙ್ಗಕಮ್ಪಿಲ್ಲಕಭಲ್ಲಾ ತಕಭಾರ್ಙ್ಗೀರೋಹಿಷಚವಿಕಾಪಿಪ್ಪಲೀದ್ವಯತ್ರಿವೃನ್ನಿಚುಲವಿಶ್ವ ಭೇಷಜಪ್ರತೀವಾಪಂ ಘೃತಪ್ರಸ್ಥಂ ವಿಪಚೇತ್|
ಏತದ್ಧಾನ್ವನ್ತರಂ ಸರ್ಪಿಃ ಸರ್ವಮೇಹಪಿಟಕಾಕುಷ್ಠವಿಷಶೋಫಾರ್ಶೋಗುಲ್ಮವಿದ್ರಧಿಪ್ಲೀಹಜ ಠರಶ್ವಾಸಕಾಸವರ್ಧ್ಮಪಾಣ್ಡುರೋಗವಾತಶೋಣಿತೋನ್ಮಾದಾಪಸ್ಮಾ ರಹರಮ್||೧೨||
View original
दशमूलहरीतकीदेवदारुष्करञ्जद्वयद्विवर्षाभूदन्तीभक दम्बभल्लातकशठीपुष्करमूलार्कमूलस्नुहीमूलवरणमू लपिप्पलीमूलानि प्रत्येकशो दशपलोन्मितानि यवकोल कुलत्थप्रस्थत्रयं चाष्टगुणेऽम्भसि साधयित्वा पादशेषं कषायमवतारयेत्|
तेन वचाविडङ्गकम्पिल्लकभल्ला तकभार्ङ्गीरोहिषचविकापिप्पलीद्वयत्रिवृन्निचुलविश्व भेषजप्रतीवापं घृतप्रस्थं विपचेत्|
एतद्धान्वन्तरं सर्पिः सर्वमेहपिटकाकुष्ठविषशोफार्शोगुल्मविद्रधिप्लीहज ठरश्वासकासवर्ध्मपाण्डुरोगवातशोणितोन्मादापस्मा रहरम्||१२||
ದಶಮೂಲೇತ್ಯಾದಿನಾ ಧಾನ್ವನ್ತರಂ ಸರ್ಪಿಃ| ದಶಮೂಲಾನಾಂ ಸಂಯುಕ್ತಾನಾಂ ದಶಪಲಮ್| ದಶಮೂಲಸ್ಯೈಕತ್ವಾತ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕಮಿತ್ಯುಕ್ತಮ್| ಕರಞ್ಜದ್ವಯಂ ಕೃಷ್ಣಶ್ವೇತಭೇದೇನ| ವರ್ಷಾಭ್ವೌ ಪುನರ್ನವೇ| ಭೂಕದಮ್ಬಕೋ ಯವಾನೀ ಕೌಣ್ಡಿನ್ಯಕಶ್ಚ| ಯವಾದೀನಾಂ ಮಿಶ್ರೀಭೂತಾನಾಂ ಪ್ರಸ್ಥತ್ರಯಮ್| ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ತು ಷೋಡಶಪಲಂ ಶುಷ್ಕದ್ರವ್ಯತ್ವಾತ್ ಪ್ರಸ್ಥಃ| ಸರ್ವಸ್ಮಾದೇಕೀಕೃತಾದಷ್ಟಗುಣಾದಮ್ಭಸಃ ಪಾದಶೇಷಂ ಕ್ವಾಥಂ ಗೃಹ್ಣೀಯಾತ್| ವಚಾದೀನಿ ಗರ್ಭೇ| ಕಮ್ಪಿಲ್ಲಕೋ ರಞ್ಜನಕೋ ರೇವಕೋ ರಕ್ತಚೂರ್ಣಕಃ| ರೋಹಿಷಃ ಪ್ಲೀಹಾಪಹಃ|| ೧೨||
Adhikarana AhAravisheShaH (13) · Śloka 13
ಆಹಾರಞ್ಚ ಯವವಿಕೃತಿಪ್ರಾಯಂ ಮಧ್ವಾಮಲಕೋಪೇತಮಾಹಾರಯೇತ್|
ಯಥಾಯಥಂ ಪ್ರಮೇಹಘ್ನೌಷಧನಿರ್ಯೂಹೈಃ ಸುಬಹುಶೋ ಯವಾನ್ ಭವಯಿತ್ವಾ ಸಕ್ತುಮನ್ಥಾಪೂಪಧಾನಾಲಾಜವಾಟ್ಯಾದೀನ್ ವಿವಿಧಾಂಶ್ಚ ಲಘೂನ್ ಭಾಕ್ಷ್ಯಾನುಪಕಲ್ಪಯೇತ್|
ತದ್ವಚ್ಚ ಗೋಧೂಮಾನ್|
ಗವಾಶ್ವಖರಜಠರ ಸ್ಥಿತೈಶ್ಚ ತಥಾ ಶಾಲಿಷಷ್ಟಿಕತೃಣಧಾನ್ಯಾನಿ ಮುದ್ಗಾದಯಸ್ತಿ ಕ್ತಾನಿ ಶಾಕಾನಿ ಜಾಙ್ಗಲಾನಿ ಚ ಪಿಶಿತಾನಿ ಶೂಲ್ಯಾನಿ ಪರಿಶುಷ್ಕಾಣಿ ಪ್ರದಿಗ್ಧಾನಿ ಭೃಷ್ಟಚಣಕೋಪದಂಶಾನಿ ವಿವಿಧಾ ಸವಾನುಪಾನಾನ್ಯುಪಯುಞ್ಜೀತ||೧೩||
View original
आहारञ्च यवविकृतिप्रायं मध्वामलकोपेतमाहारयेत्|
यथायथं प्रमेहग़्नौषधनिर्यूहैः सुबहुशो यवान् भवयित्वा सक्तुमन्थापूपधानालाजवाट्यादीन् विविधांश्च लग़ून् भाक्ष्यानुपकल्पयेत्|
तद्वच्च गोधूमान्|
गवाश्वख़रजठर स्थितैश्च तथा शालिषष्टिकतृणधान्यानि मुद्गादयस्ति क्तानि शाकानि जाङ्गलानि च पिशितानि शूल्यानि परिशुष्काणि प्रदिग्धानि भृष्टचणकोपदंशानि विविधा सवानुपानान्युपयुञ्जीत||१३||
ಸರ್ವಶ್ಚ ಮೇಹೀ ಯವವಿಕಾರಭೂಯಿಷ್ಠಂ ಮಾಕ್ಷಿಕಾಮಲಕಯುಕ್ತಂ ಭೋಜನಮಾಹಾರಯೇತ್ ಮೇಹೇಷು ಯಥಾಸ್ವೌಷಧಕ್ವಾಥಭವಿತಾನ್ ಯವಾನ್ ಸಕ್ತ್ವಾದಿಷು ನಾನಾಪ್ರಕಾರೇಷು ಚ ಭಕ್ಷ್ಯೇಷೂಪಕಲ್ಪಯೇತ್| ಗವಾದಿಜಠರಮಧ್ಯುಷಿತೈರ್ಯವೈಸ್ತದ್ವಿಷ್ಠಾತಶ್ಚ ಗೃಹೀತೈರ್ವಂಶಯವೈರ್ವಾ ಸಕ್ತ್ವಾದೀನ್ ಕಲ್ಪಯೇತ್| ಯವೋ ಹೀತ್ಯಾದಿ ಸುಬೋಧಮ್| ತಥಾ ಶಾಲ್ಯಾದಿಕಮಪ್ಯುಪಯುಞ್ಜೀತ| ಶೂಲ್ಯಾದಿಕಂ ಜಾಙ್ಗಲಮಾಂಸವಿಶೇಷಣಮ್| ಪ್ರದಿಗ್ಧಮುಪದೇಹಸಿದ್ಧಮ್| ಭೃಷ್ಟಚಣಕಾದ್ಯುಪದಂಶೋ ಯೇಷಾಮಾಸವಾನುಪಾನಾನಾಮ್|| ೧೩||
Adhikarana AhAravisheShaH (13) · Śloka 13
ಆಹಾರಞ್ಚ ಯವವಿಕೃತಿಪ್ರಾಯಂ ಮಧ್ವಾಮಲಕೋಪೇತಮಾಹಾರಯೇತ್|
ಯಥಾಯಥಂ ಪ್ರಮೇಹಘ್ನೌಷಧನಿರ್ಯೂಹೈಃ ಸುಬಹುಶೋ ಯವಾನ್ ಭವಯಿತ್ವಾ ಸಕ್ತುಮನ್ಥಾಪೂಪಧಾನಾಲಾಜವಾಟ್ಯಾದೀನ್ ವಿವಿಧಾಂಶ್ಚ ಲಘೂನ್ ಭಕ್ಷ್ಯಾನುಪಕಲ್ಪಯೇತ್|
ತದ್ವಚ್ಚ ಗೋಧೂಮಾನ್|
ಗವಾಶ್ವಖರಜಠರ ಸ್ಥಿತೈಶ್ಚ ತಥಾ ಶಾಲಿಷಷ್ಟಿಕತೃಣಧಾನ್ಯಾನಿ ಮುದ್ಗಾದಯಸ್ತಿ ಕ್ತಾನಿ ಶಾಕಾನಿ ಜಾಙ್ಗಲಾನಿ ಚ ಪಿಶಿತಾನಿ ಶೂಲ್ಯಾನಿ ಪರಿಶುಷ್ಕಾಣಿ ಪ್ರದಿಗ್ಧಾನಿ ಭೃಷ್ಟಚಣಕೋಪದಂಶಾನಿ ವಿವಿಧಾ ಸವಾನುಪಾನಾನ್ಯುಪಯುಞ್ಜೀತ||೧೩||
View original
आहारञ्च यवविकृतिप्रायं मध्वामलकोपेतमाहारयेत्|
यथायथं प्रमेहघ्नौषधनिर्यूहैः सुबहुशो यवान् भवयित्वा सक्तुमन्थापूपधानालाजवाट्यादीन् विविधांश्च लघून् भक्ष्यानुपकल्पयेत्|
तद्वच्च गोधूमान्|
गवाश्वखरजठर स्थितैश्च तथा शालिषष्टिकतृणधान्यानि मुद्गादयस्ति क्तानि शाकानि जाङ्गलानि च पिशितानि शूल्यानि परिशुष्काणि प्रदिग्धानि भृष्टचणकोपदंशानि विविधा सवानुपानान्युपयुञ्जीत||१३||
ಸರ್ವಶ್ಚ ಮೇಹೀ ಯವವಿಕಾರಭೂಯಿಷ್ಠಂ ಮಾಕ್ಷಿಕಾಮಲಕಯುಕ್ತಂ ಭೋಜನಮಾಹಾರಯೇತ್ ಮೇಹೇಷು ಯಥಾಸ್ವೌಷಧಕ್ವಾಥಭವಿತಾನ್ ಯವಾನ್ ಸಕ್ತ್ವಾದಿಷು ನಾನಾಪ್ರಕಾರೇಷು ಚ ಭಕ್ಷ್ಯೇಷೂಪಕಲ್ಪಯೇತ್| ಗವಾದಿಜಠರಮಧ್ಯುಷಿತೈರ್ಯವೈಸ್ತದ್ವಿಷ್ಠಾತಶ್ಚ ಗೃಹೀತೈರ್ವಂಶಯವೈರ್ವಾ ಸಕ್ತ್ವಾದೀನ್ ಕಲ್ಪಯೇತ್| ಯವೋ ಹೀತ್ಯಾದಿ ಸುಬೋಧಮ್| ತಥಾ ಶಾಲ್ಯಾದಿಕಮಪ್ಯುಪಯುಞ್ಜೀತ| ಶೂಲ್ಯಾದಿಕಂ ಜಾಙ್ಗಲಮಾಂಸವಿಶೇಷಣಮ್| ಪ್ರದಿಗ್ಧಮುಪದೇಹಸಿದ್ಧಮ್| ಭೃಷ್ಟಚಣಕಾದ್ಯುಪದಂಶೋ ಯೇಷಾಮಾಸವಾನುಪಾನಾನಾಮ್|| ೧೩||
Adhikarana lodhrAsavaH (14) · Śloka 14
ಲೋಧ್ರಮೂರ್ವಾಶಠೀವಿಡಙ್ಗತ್ರಿಫಲಾಪುಷ್ಕರಮೂಲಚಾತುರ್ಜಾತಕ್ರಮುಕಚ ವಿಕಾಯವಾನೀಶ್ಯಾಮಾಭಾರ್ಙ್ಗೀದ್ವಿವಿಶಾಲಾಭೂನಿಮ್ಬತರಚಿತ್ರ ಕಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಕಟುರೋಹಿಣೀಕುಷ್ಠಪಾಠೇನ್ದ್ರಯವಾತಿವಿಷಾಪ್ಲವ ನಖಮರಿಚಾನಿ ಕರ್ಷಾಂಶಾನ್ಯಪಾಂ ಕಲಶೇಽಧಿಶೃತ್ಯ ತುರ್ಯಶೇಷೇ ರಸೇ ಪೂತೇ ಜತುಶೃತಪುರಾಣಘೃತಭಾಜನಸ್ಥೇಽರ್ಧಭಾಗೇನ ಮಧು ನಿಧಾಯ ಪಕ್ಷಮುಪೇಕ್ಷಿತೋಽಯಮ್ ಲೋಧ್ರಾಸವಃ ಸರ್ವಪ್ರಮೇಹಕುಷ್ಠಕಿಲಾಸಸ್ಥೌ ಲ್ಯಾರೋಚಕಕೃಮಿಪಾಣ್ಡುಶೋಫರ್ಶೋಗ್ರಹಣೀದೋಷಾನ್ನಿಹನ್ತಿ||೧೪||
View original
लोध्रमूर्वाशठीविडङ्गत्रिफलापुष्करमूलचातुर्जातक्रमुकच विकायवानीश्यामाभार्ङ्गीद्विविशालाभूनिम्बतरचित्र कपिप्पलीमूलकटुरोहिणीकुष्ठपाठेन्द्रयवातिविषाप्लव नख़मरिचानि कर्षांशान्यपां कलशेऽधिशृत्य तुर्यशेषे रसे पूते जतुशृतपुराणग़ृतभाजनस्थेऽर्धभागेन मधु निधाय पक्षमुपेक्षितोऽयम् लोध्रासवः सर्वप्रमेहकुष्ठकिलासस्थौ ल्यारोचककृमिपाण्डुशोफर्शोग्रहणीदोषान्निहन्ति||१४||
ಲೋಧ್ರಾಸವಃ ಸುಬೋಧ| ಕ್ರಮುಕಃ ಪಟ್ಟಿಕಾಲೋಧ್ರಃ ಪ್ಲವಂ ಪರಿಪೇಲವಮ್| ಕಲಶೋ ದ್ವಾದಶಾಧಿಕಾನಿ ಪಞ್ಚ ಪಲಶತಾನಿ ಭವನ್ತಿ| ತುರ್ಯಾಂಶಶ್ಚತುರ್ಥಭಾಗಶೇಷಃ| ತಸ್ಯಾರ್ಧಭಾಗಶ್ಚತುಷ್ಷಷ್ಟಿಪಲಾನಿ ದ್ವೌ ಪ್ರಸ್ಥೌ ಭವತಃ||೧೪||
Adhikarana lodhrAsavaH (14) · Śloka 14
ಲೋಧ್ರಮೂರ್ವಾಶಠೀವಿಡಙ್ಗತ್ರಿಫಲಾಪುಷ್ಕರಮೂಲಚಾತುರ್ಜಾತಕ್ರಮುಕಚ ವಿಕಾಯವಾನೀಶ್ಯಾಮಾಭಾರ್ಙ್ಗೀದ್ವಿವಿಶಾಲಾಭೂನಿಮ್ಬತರಚಿತ್ರ ಕಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಕಟುರೋಹಿಣೀಕುಷ್ಠಪಾಠೇನ್ದ್ರಯವಾತಿವಿಷಾಪ್ಲವ ನಖಮರಿಚಾನಿ ಕರ್ಷಾಂಶಾನ್ಯಪಾಂ ಕಲಶೇಽಧಿಶೃತ್ಯ ತುರ್ಯಶೇಷೇ ರಸೇ ಪೂತೇ ಜತುಶೃತಪುರಾಣಘೃತಭಾಜನಸ್ಥೇಽರ್ಧಭಾಗೇನ ಮಧು ನಿಧಾಯ ಪಕ್ಷಮುಪೇಕ್ಷಿತೋಽಯಮ್ ಲೋಧ್ರಾಸವಃ ಸರ್ವಪ್ರಮೇಹಕುಷ್ಠಕಿಲಾಸಸ್ಥೌ ಲ್ಯಾರೋಚಕಕೃಮಿಪಾಣ್ಡುಶೋಫರ್ಶೋಗ್ರಹಣೀದೋಷಾನ್ನಿಹನ್ತಿ||೧೪||
View original
लोध्रमूर्वाशठीविडङ्गत्रिफलापुष्करमूलचातुर्जातक्रमुकच विकायवानीश्यामाभार्ङ्गीद्विविशालाभूनिम्बतरचित्र कपिप्पलीमूलकटुरोहिणीकुष्ठपाठेन्द्रयवातिविषाप्लव नखमरिचानि कर्षांशान्यपां कलशेऽधिशृत्य तुर्यशेषे रसे पूते जतुशृतपुराणघृतभाजनस्थेऽर्धभागेन मधु निधाय पक्षमुपेक्षितोऽयम् लोध्रासवः सर्वप्रमेहकुष्ठकिलासस्थौ ल्यारोचककृमिपाण्डुशोफर्शोग्रहणीदोषान्निहन्ति||१४||
ಲೋಧ್ರಾಸವಃ ಸುಬೋಧ| ಕ್ರಮುಕಃ ಪಟ್ಟಿಕಾಲೋಧ್ರಃ ಪ್ಲವಂ ಪರಿಪೇಲವಮ್| ಕಲಶೋ ದ್ವಾದಶಾಧಿಕಾನಿ ಪಞ್ಚ ಪಲಶತಾನಿ ಭವನ್ತಿ| ತುರ್ಯಾಂಶಶ್ಚತುರ್ಥಭಾಗಶೇಷಃ| ತಸ್ಯಾರ್ಧಭಾಗಶ್ಚತುಷ್ಷಷ್ಟಿಪಲಾನಿ ದ್ವೌ ಪ್ರಸ್ಥೌ ಭವತಃ||೧೪||
Adhikarana dashamUlAriShTaH (15) · Śloka 15
ದಶಮೂಲದನ್ತೀತ್ರಿವೃಚ್ಛ್ಯಾಮಾಶ್ರೇಯಸೀಚಿತ್ರಕಪುನರ್ನವಸಧಾಯ ವೈಕೈಷಿಕಾಗಣ್ಡೀರಗುಡೂಚೀನಾಮ್ ಪೃಥಕ್ಪಞ್ಚವಿಂಶತಿಪಲಾನ್ ಭಾಗಾಂ ಸ್ತ್ರಿಫಲಾಢಕಂ ಚ ಸಲಿಲದ್ರೋಣೈರ್ದಶಭಿಃ ಪಾದಶೇಷಂ ನಿರ್ಯುಹ ಮವತಾರಯೇತ್|
ತಸ್ಮಿನ್ ಪೂತಶೀತೇ ಶುಚಿಭಾಜನಸ್ಥೇ ಪುರಾಣಗುಡ ತುಲಾದ್ವಯಂ ಗೋಮೂತ್ರಾಢಕಮಯೋರಜೋಽರ್ಧಾಢಕಂ ಮಾಗಾಧಿಕಾಪ್ರಸ್ಥಂ ಕುಟಜಾರ್ಜುನಕುಷ್ಠಕ್ರಿಮಿಘ್ನವಚಾಚಿತ್ರಕಪಲಾನಿ ಚ ದ್ವಾದಶ ಪ್ರತೀವಾಪಂ ದತ್ವಾ ಮಾಸಂ ಸ್ಥಾಪಯೇತ್|
ಏಷ ದಶಮೂಲಾರಿಷ್ಟಃ ಸಮಾನಃ ಪೂರ್ವೇಣ||೧೫||
View original
दशमूलदन्तीत्रिवृच्छ्यामाश्रेयसीचित्रकपुनर्नवसधाय वैकैषिकागण्डीरगुडूचीनाम् पृथक्पञ्चविंशतिपलान् भागां स्त्रिफलाढकं च सलिलद्रोणैर्दशभिः पादशेषं निर्युह मवतारयेत्|
तस्मिन् पूतशीते शुचिभाजनस्थे पुराणगुड तुलाद्वयं गोमूत्राढकमयोरजोऽर्धाढकं मागाधिकाप्रस्थं कुटजार्जुनकुष्ठक्रिमिग़्नवचाचित्रकपलानि च द्वादश प्रतीवापं दत्वा मासं स्थापयेत्|
एष दशमूलारिष्टः समानः पूर्वेण||१५||
ದಶಮೂಲೇತ್ಯಾದಿನಾ ದಶಮೂಲಾರಿಷ್ಟಃ ಸುಬೋಧಃ| ಶುಷ್ಕದ್ರವ್ಯಾಣಾಂ ಕುಡವಾದ್ಯಾರ್ದ್ರಾತ್ ದ್ರವಾಚ್ಚಾರ್ಧಮಿತಿ ಸ್ಮರ್ತವ್ಯಮ್| ಶ್ರೇಯಸೀ ಹಸ್ತಿಪಿಪ್ಪಲೀ| ಏಕೈಷಿಕಾ ಅಮ್ಬಷ್ಠಾ| ಸೈವ ಮಯೂರಶಿಖಾ| ಸೈವಬಹುಮೂಲಿಕಾ|| ೧೫||
Adhikarana dashamUlAriShTaH (15) · Śloka 15
ದಶಮೂಲದನ್ತೀತ್ರಿವೃಚ್ಛ್ಯಾಮಾಶ್ರೇಯಸೀಚಿತ್ರಕಪುನರ್ನವಸಧಾಯ ವೈಕೈಷಿಕಾಗಣ್ಡೀರಗುಡೂಚೀನಾಮ್ ಪೃಥಕ್ಪಞ್ಚವಿಂಶತಿಪಲಾನ್ ಭಾಗಾಂ ಸ್ತ್ರಿಫಲಾಢಕಂ ಚ ಸಲಿಲದ್ರೋಣೈರ್ದಶಭಿಃ ಪಾದಶೇಷಂ ನಿರ್ಯುಹ ಮವತಾರಯೇತ್|
ತಸ್ಮಿನ್ ಪೂತಶೀತೇ ಶುಚಿಭಾಜನಸ್ಥೇ ಪುರಾಣಗುಡ ತುಲಾದ್ವಯಂ ಗೋಮೂತ್ರಾಢಕಮಯೋರಜೋಽರ್ಧಾಢಕಂ ಮಾಗಾಧಿಕಾಪ್ರಸ್ಥಂ ಕುಟಜಾರ್ಜುನಕುಷ್ಠಕ್ರಿಮಿಘ್ನವಚಾಚಿತ್ರಕಪಲಾನಿ ಚ ದ್ವಾದಶ ಪ್ರತೀವಾಪಂ ದತ್ವಾ ಮಾಸಂ ಸ್ಥಾಪಯೇತ್|
ಏಷ ದಶಮೂಲಾರಿಷ್ಟಃ ಸಮಾನಃ ಪೂರ್ವೇಣ||೧೫||
View original
दशमूलदन्तीत्रिवृच्छ्यामाश्रेयसीचित्रकपुनर्नवसधाय वैकैषिकागण्डीरगुडूचीनाम् पृथक्पञ्चविंशतिपलान् भागां स्त्रिफलाढकं च सलिलद्रोणैर्दशभिः पादशेषं निर्युह मवतारयेत्|
तस्मिन् पूतशीते शुचिभाजनस्थे पुराणगुड तुलाद्वयं गोमूत्राढकमयोरजोऽर्धाढकं मागाधिकाप्रस्थं कुटजार्जुनकुष्ठक्रिमिघ्नवचाचित्रकपलानि च द्वादश प्रतीवापं दत्वा मासं स्थापयेत्|
एष दशमूलारिष्टः समानः पूर्वेण||१५||
ದಶಮೂಲೇತ್ಯಾದಿನಾ ದಶಮೂಲಾರಿಷ್ಟಃ ಸುಬೋಧಃ| ಶುಷ್ಕದ್ರವ್ಯಾಣಾಂ ಕುಡವಾದ್ಯಾರ್ದ್ರಾತ್ ದ್ರವಾಚ್ಚಾರ್ಧಮಿತಿ ಸ್ಮರ್ತವ್ಯಮ್| ಶ್ರೇಯಸೀ ಹಸ್ತಿಪಿಪ್ಪಲೀ| ಏಕೈಷಿಕಾ ಅಮ್ಬಷ್ಠಾ| ಸೈವ ಮಯೂರಶಿಖಾ| ಸೈವಬಹುಮೂಲಿಕಾ|| ೧೫||
Adhikarana lohAriShTaH (16) · Śloka 16
ಅಸನಾದಿದ್ರವ್ಯಾಣಿ ಪೃಥಗ್ವಿಂಶತಿಪಲಾನ್ಯಮ್ಭಸಾಂ ಘಟಾಷ್ಟಕೇನ ಕ್ವಾಥಯೇತ್|
ಚತುರ್ಥಸ್ಥಿತಞ್ಚ ಪರಿಸ್ರುತಂ ಸುಶೀತಂ ಗುಡಪಲಶತ ದ್ವಯೇನ ಮಧ್ವರ್ಧಾಢಕೇನ ಚ ಪೃಥಕ್ಪಲಾಂಶೇನ ವತ್ಸಕಾದಿನಾ ಸಂಯೋ ಜ್ಯ ಸಕ್ಷೌದ್ರೇಣ ಪಿಪ್ಪಲೀಚೂರ್ಣೇನಾನ್ತಃಪ್ರಲಿಪ್ತೇ ಜತುಸೃತೇ ಘೃತ ಕುಮ್ಭೇ ಆವಾಪ್ಯ ಯವಪಲ್ಲೇ ನಿಧಾಪಯೇತ್|
ತತ್ರ ಚ ತನೂನಿ ಖದಿರಾಙ್ಗಾರಪ್ರತಪ್ತಾನಿ ತೀಕ್ಷ್ಣಲೋಹಪತ್ರಾಣಿ ಬಹುಶೋ ನಿಮಜ್ಜ್ಯೇ ದಾಲೋಹವಿಲಯನಾತ್|
ತ್ರೀಂಶ್ಚತುರೋ ವಾ ಮಾಸಾನಯಂ ವಿಧೃತೋ ಲೋಹಾ ರಿಷ್ಟಃ ಪೂರ್ವಸ್ಮಾದಧಿಕಗುಣಃ|
ಸೀಧುಮಧುಮಾಧವಾನಪಿ ಚ ನಿಗ ದಾನ್ ಪಿಬೇತ್||೧೬||
View original
असनादिद्रव्याणि पृथग्विंशतिपलान्यम्भसां ग़टाष्टकेन क्वाथयेत्|
चतुर्थस्थितञ्च परिस्रुतं सुशीतं गुडपलशत द्वयेन मध्वर्धाढकेन च पृथक्पलांशेन वत्सकादिना संयो ज्य सक्षौद्रेण पिप्पलीचूर्णेनान्तःप्रलिप्ते जतुसृते ग़ृत कुम्भे आवाप्य यवपल्ले निधापयेत्|
तत्र च तनूनि ख़दिराङ्गारप्रतप्तानि तीक्ष्णलोहपत्राणि बहुशो निमज्ज्ये दालोहविलयनात्|
त्रींश्चतुरो वा मासानयं विधृतो लोहा रिष्टः पूर्वस्मादधिकगुणः|
सीधुमधुमाधवानपि च निग दान् पिबेत्||१६||
ಅಸನಾದಿಗಣದ್ರವ್ಯಾಣಿ ಪೃಥಗ್ವಿಂಶತಿಪಲಾನ್ಯೇಕೀಕೃತ್ಯ ಕ್ವಾಥಯೇತ್| ವತ್ಸಕಾದಿಗಣದ್ರವ್ಯಾಣಿ ಪಲಾಂಶಾನಿ ಚೂರ್ಣಿತಾನಿ ದತ್ವಾ ಘಟೇ ಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲೇನಾನ್ತರ್ಲಿಪ್ತೇ ಸ್ಥಾಪಯೇತ್| ಸುಬೋಧಮ್| ನಿಗದಮದುಷ್ಟಮ್|| ೧೬||
Adhikarana lohAriShTaH (16) · Śloka 16
ಅಸನಾದಿದ್ರವ್ಯಾಣಿ ಪೃಥಗ್ವಿಂಶತಿಪಲಾನ್ಯಮ್ಭಸಾಂ ಘಟಾಷ್ಟಕೇನ ಕ್ವಾಥಯೇತ್|
ಚತುರ್ಥಸ್ಥಿತಞ್ಚ ಪರಿಸ್ರುತಂ ಸುಶೀತಂ ಗುಡಪಲಶತ ದ್ವಯೇನ ಮಧ್ವರ್ಧಾಢಕೇನ ಚ ಪೃಥಕ್ಪಲಾಂಶೇನ ವತ್ಸಕಾದಿನಾ ಸಂಯೋ ಜ್ಯ ಸಕ್ಷೌದ್ರೇಣ ಪಿಪ್ಪಲೀಚೂರ್ಣೇನಾನ್ತಃಪ್ರಲಿಪ್ತೇ ಜತುಸೃತೇ ಘೃತ ಕುಮ್ಭೇ ಆವಾಪ್ಯ ಯವಪಲ್ಲೇ ನಿಧಾಪಯೇತ್|
ತತ್ರ ಚ ತನೂನಿ ಖದಿರಾಙ್ಗಾರಪ್ರತಪ್ತಾನಿ ತೀಕ್ಷ್ಣಲೋಹಪತ್ರಾಣಿ ಬಹುಶೋ ನಿಮಜ್ಜ್ಯೇ ದಾಲೋಹವಿಲಯನಾತ್|
ತ್ರೀಂಶ್ಚತುರೋ ವಾ ಮಾಸಾನಯಂ ವಿಧೃತೋ ಲೋಹಾ ರಿಷ್ಟಃ ಪೂರ್ವಸ್ಮಾದಧಿಕಗುಣಃ|
ಸೀಧುಮಧುಮಾಧವಾನಪಿ ಚ ನಿಗ ದಾನ್ ಪಿಬೇತ್||೧೬||
View original
असनादिद्रव्याणि पृथग्विंशतिपलान्यम्भसां घटाष्टकेन क्वाथयेत्|
चतुर्थस्थितञ्च परिस्रुतं सुशीतं गुडपलशत द्वयेन मध्वर्धाढकेन च पृथक्पलांशेन वत्सकादिना संयो ज्य सक्षौद्रेण पिप्पलीचूर्णेनान्तःप्रलिप्ते जतुसृते घृत कुम्भे आवाप्य यवपल्ले निधापयेत्|
तत्र च तनूनि खदिराङ्गारप्रतप्तानि तीक्ष्णलोहपत्राणि बहुशो निमज्ज्ये दालोहविलयनात्|
त्रींश्चतुरो वा मासानयं विधृतो लोहा रिष्टः पूर्वस्मादधिकगुणः|
सीधुमधुमाधवानपि च निग दान् पिबेत्||१६||
ಅಸನಾದಿಗಣದ್ರವ್ಯಾಣಿ ಪೃಥಗ್ವಿಂಶತಿಪಲಾನ್ಯೇಕೀಕೃತ್ಯ ಕ್ವಾಥಯೇತ್| ವತ್ಸಕಾದಿಗಣದ್ರವ್ಯಾಣಿ ಪಲಾಂಶಾನಿ ಚೂರ್ಣಿತಾನಿ ದತ್ವಾ ಘಟೇ ಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲೇನಾನ್ತರ್ಲಿಪ್ತೇ ಸ್ಥಾಪಯೇತ್| ಸುಬೋಧಮ್| ನಿಗದಮದುಷ್ಟಮ್|| ೧೬||
Adhikarana nivRuttamadye visheShaH (17) · Śloka 17
ನಿವೃತ್ತಮದ್ಯಸ್ತು ಸಾರೋದಕಂ ದರ್ಭಾಮ್ಭೋಮಧುಕಪಿತ್ಥತಿನ್ದುಕಮರಿ ಚಾನುವಿದ್ಧಾನಿ ಪಾನಕಾನಿ ರಾಗಷಾಡವಾಂಶ್ಚ ಸಾರ್ಷಪಿಕಾನ್ಯನು ಪಾನಾನಿ ಚ ತದ್ವಿಧಾನಿ|
ಉಷ್ಟ್ರಾಶ್ವತರಖರಪುರೀಷಚೂರ್ಣಾನುವಿದ್ಧಂ ಚಾಸ್ಮೈ ದದ್ಯಾದಶನಮ್||೧೭||
View original
निवृत्तमद्यस्तु सारोदकं दर्भाम्भोमधुकपित्थतिन्दुकमरि चानुविद्धानि पानकानि रागषाडवांश्च सार्षपिकान्यनु पानानि च तद्विधानि|
उष्ट्राश्वतरख़रपुरीषचूर्णानुविद्धं चास्मै दद्यादशनम्||१७||
ನಿವೃತ್ತಮದ್ಯೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾದಿಃ ಸಾರೋದಕಾದಿಕಂ ಪಿಬೇತ್| ಸಾರೋದಕಂ ಖದಿರಾದಿಸಾರೋಷಿತಮ್| ರಾಗಾನ್ ಷಾಡವಾಂಶ್ಚ ಸರ್ಷಪಯಾ ಸಂಸ್ಕೃತಾನ್ ಸಾರ್ಷಪಿಕಾನ್| ಪಾನಕಾನಿ ತದ್ವಿಧಾನಿ ಸರ್ಷಪಾದಿತೀಕ್ಷ್ಣದ್ರವ್ಯಸಂಸ್ಕೃತಾನಿ| ಅಸ್ಮೈ ಚಾಮದ್ಯಪಪ್ರಮೇಹಿನ ಉಷ್ಟ್ರಾದಿಪುರೀಷಚೂರ್ಣಾನುವಿದ್ಧಮಶನಂ ದದ್ಯಾತ್|| ೧೭||
Adhikarana nivRuttamadye visheShaH (17) · Śloka 17
ನಿವೃತ್ತಮದ್ಯಸ್ತು ಸಾರೋದಕಂ ದರ್ಭಾಮ್ಭೋಮಧುಕಪಿತ್ಥತಿನ್ದುಕಮರಿ ಚಾನುವಿದ್ಧಾನಿ ಪಾನಕಾನಿ ರಾಗಷಾಡವಾಂಶ್ಚ ಸಾರ್ಷಪಿಕಾನ್ಯನು ಪಾನಾನಿ ಚ ತದ್ವಿಧಾನಿ|
ಉಷ್ಟ್ರಾಶ್ವತರಖರಪುರೀಷಚೂರ್ಣಾನುವಿದ್ಧಂ ಚಾಸ್ಮೈ ದದ್ಯಾದಶನಮ್||೧೭||
View original
निवृत्तमद्यस्तु सारोदकं दर्भाम्भोमधुकपित्थतिन्दुकमरि चानुविद्धानि पानकानि रागषाडवांश्च सार्षपिकान्यनु पानानि च तद्विधानि|
उष्ट्राश्वतरखरपुरीषचूर्णानुविद्धं चास्मै दद्यादशनम्||१७||
ನಿವೃತ್ತಮದ್ಯೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾದಿಃ ಸಾರೋದಕಾದಿಕಂ ಪಿಬೇತ್| ಸಾರೋದಕಂ ಖದಿರಾದಿಸಾರೋಷಿತಮ್| ರಾಗಾನ್ ಷಾಡವಾಂಶ್ಚ ಸರ್ಷಪಯಾ ಸಂಸ್ಕೃತಾನ್ ಸಾರ್ಷಪಿಕಾನ್| ಪಾನಕಾನಿ ತದ್ವಿಧಾನಿ ಸರ್ಷಪಾದಿತೀಕ್ಷ್ಣದ್ರವ್ಯಸಂಸ್ಕೃತಾನಿ| ಅಸ್ಮೈ ಚಾಮದ್ಯಪಪ್ರಮೇಹಿನ ಉಷ್ಟ್ರಾದಿಪುರೀಷಚೂರ್ಣಾನುವಿದ್ಧಮಶನಂ ದದ್ಯಾತ್|| ೧೭||
Adhikarana mustAdicUrNam (18) · Śloka 18
ಮುಸ್ತಾಮೃತಾಗಣ್ಡೀರದ್ವಿಹರಿದ್ರಾಸಾರಿವಾದ್ವಿದರ್ಭವರ್ಷಾಭೂತ್ರಿಕಣ್ಟಕವ್ಯೋ ಷಫಲ್ಗುರೋಹಿಷಪಲ್ಲವಶ್ಯಾಮಾಸುರದಾರುಕಾಲಾವಿಡಙ್ಗಪಾಠಾಕಮ್ಪಿ ಲ್ಲಕಭಾರ್ಙ್ಗೀನಿದಿಗ್ಧಿಕಾದನ್ತೀಚಿತ್ರಕಕಟುಕೈರಣ್ಡಮೂಲಾನಿ ಸಮಾಂಶಾನ್ಯೈಕಧ್ಯಂ ಚೂರ್ಣಯಿತ್ವಾ ತಚ್ಚೂರ್ಣಾದಯಶ್ಚೂರ್ಣಂ ದ್ವಿಗುಣಂ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಮಾವಾಪ್ಯ ಮದ್ಯಾನುಪಾನಂ ಮಧುನಾಽವಲಿಹ್ಯಾತ್|
ಪಿಬೇದ್ವಾ ಸುಖೋದಕೇನ ತ್ರಿಫಲಾಮ್ಭಸಾ ವಾ|
ತೇನ ಮೇಹಪ್ಲೀಹಹಲೀಮಕ ಪಾಣ್ಡುರೋಗಶ್ವಯಥುದುರ್ನಾಮಗುಲ್ಮೋದರಾಣಿ ಶೀಘ್ರಮುಪಶಾಮ್ಯನ್ತಿ||೧೮||
View original
मुस्तामृतागण्डीरद्विहरिद्रासारिवाद्विदर्भवर्षाभूत्रिकण्टकव्यो षफल्गुरोहिषपल्लवश्यामासुरदारुकालाविडङ्गपाठाकम्पि ल्लकभार्ङ्गीनिदिग्धिकादन्तीचित्रककटुकैरण्डमूलानि समांशान्यैकध्यं चूर्णयित्वा तच्चूर्णादयश्चूर्णं द्विगुणं श्लक्ष्णमावाप्य मद्यानुपानं मधुनाऽवलिह्यात्|
पिबेद्वा सुख़ोदकेन त्रिफलाम्भसा वा|
तेन मेहप्लीहहलीमक पाण्डुरोगश्वयथुदुर्नामगुल्मोदराणि शीग़्रमुपशाम्यन्ति||१८||
ಮುಸ್ತಾದಿಚೂರ್ಣಂ ಮಾಕ್ಷಿಕೇಣ ಲಿಹ್ಯಾನ್ಮಧುನಾಽನುಪಾನಮ್| ರೋಹಿಷಃ ಪ್ಲೀಹಘ್ನಾಖ್ಯಸ್ತಸ್ಯ ಪಲ್ಲವಮ್| ಶ್ಯಾಮಾ ಪಿಪ್ಪಲೀ| ಕಟಕಂ ಮರಿಚಮ್| ಏರಣ್ಡಸ್ಯೈವ ಮೂಲಮ್| ಉಷ್ಣೋದಕೇನ ವಾ ತ್ರಿಫಲಾಕ್ವಥಿತಜಲೇನ ವಾ ಮುಸ್ತಾದಿಚೂರ್ಣಂ ಪಿಬೇತ್| ತೇನೇತಿ ಚೂರ್ಣೇನ|| ೧೮||
Adhikarana mustAdicUrNam (18) · Śloka 18
ಮುಸ್ತಾಮೃತಾಗಣ್ಡೀರದ್ವಿಹರಿದ್ರಾಸಾರಿವಾದ್ವಿದರ್ಭವರ್ಷಾಭೂತ್ರಿಕಣ್ಟಕವ್ಯೋ ಷಫಲ್ಗುರೋಹಿಷಪಲ್ಲವಶ್ಯಾಮಾಸುರದಾರುಕಾಲಾವಿಡಙ್ಗಪಾಠಾಕಮ್ಪಿ ಲ್ಲಕಭಾರ್ಙ್ಗೀನಿದಿಗ್ಧಿಕಾದನ್ತೀಚಿತ್ರಕಕಟುಕೈರಣ್ಡಮೂಲಾನಿ ಸಮಾಂಶಾನ್ಯೈಕಧ್ಯಂ ಚೂರ್ಣಯಿತ್ವಾ ತಚ್ಚೂರ್ಣಾದಯಶ್ಚೂರ್ಣಂ ದ್ವಿಗುಣಂ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಮಾವಾಪ್ಯ ಮದ್ಯಾನುಪಾನಂ ಮಧುನಾಽವಲಿಹ್ಯಾತ್|
ಪಿಬೇದ್ವಾ ಸುಖೋದಕೇನ ತ್ರಿಫಲಾಮ್ಭಸಾ ವಾ|
ತೇನ ಮೇಹಪ್ಲೀಹಹಲೀಮಕ ಪಾಣ್ಡುರೋಗಶ್ವಯಥುದುರ್ನಾಮಗುಲ್ಮೋದರಾಣಿ ಶೀಘ್ರಮುಪಶಾಮ್ಯನ್ತಿ||೧೮||
View original
मुस्तामृतागण्डीरद्विहरिद्रासारिवाद्विदर्भवर्षाभूत्रिकण्टकव्यो षफल्गुरोहिषपल्लवश्यामासुरदारुकालाविडङ्गपाठाकम्पि ल्लकभार्ङ्गीनिदिग्धिकादन्तीचित्रककटुकैरण्डमूलानि समांशान्यैकध्यं चूर्णयित्वा तच्चूर्णादयश्चूर्णं द्विगुणं श्लक्ष्णमावाप्य मद्यानुपानं मधुनाऽवलिह्यात्|
पिबेद्वा सुखोदकेन त्रिफलाम्भसा वा|
तेन मेहप्लीहहलीमक पाण्डुरोगश्वयथुदुर्नामगुल्मोदराणि शीघ्रमुपशाम्यन्ति||१८||
ಮುಸ್ತಾದಿಚೂರ್ಣಂ ಮಾಕ್ಷಿಕೇಣ ಲಿಹ್ಯಾನ್ಮಧುನಾಽನುಪಾನಮ್| ರೋಹಿಷಃ ಪ್ಲೀಹಘ್ನಾಖ್ಯಸ್ತಸ್ಯ ಪಲ್ಲವಮ್| ಶ್ಯಾಮಾ ಪಿಪ್ಪಲೀ| ಕಟಕಂ ಮರಿಚಮ್| ಏರಣ್ಡಸ್ಯೈವ ಮೂಲಮ್| ಉಷ್ಣೋದಕೇನ ವಾ ತ್ರಿಫಲಾಕ್ವಥಿತಜಲೇನ ವಾ ಮುಸ್ತಾದಿಚೂರ್ಣಂ ಪಿಬೇತ್| ತೇನೇತಿ ಚೂರ್ಣೇನ|| ೧೮||
Adhikarana atisthaulyoktauShadhAnAmatideshena nirdeshaH (19) · Śloka 19
ದ್ವಿವಿಧೋಪಕ್ರಮಣೀಯೋಕ್ತಾಂಶ್ಚಾತಿಸ್ಥೌಲ್ಯಾದಿಗದಯೋಗಾಂಶ್ಚ ಶೀಲ ಯೇತ್|
ಪ್ರವೃದ್ಧಮೇದಸಃ ಪ್ರಗಾಢವ್ಯಾಯಾಮೋದ್ವರ್ತನಸ್ನಾನವಿಲೇಪನಾನಿ ಚ ರೂಕ್ಷಾಭಿರೋಷಧೀಭಿಃ||೧೯||
View original
द्विविधोपक्रमणीयोक्तांश्चातिस्थौल्यादिगदयोगांश्च शील येत्|
प्रवृद्धमेदसः प्रगाढव्यायामोद्वर्तनस्नानविलेपनानि च रूक्षाभिरोषधीभिः||१९||
ಸುಬೋಧಮ್| ಪ್ರಗಾಢೋ ವ್ಯಾಯಾಮೋ ದೃಢಮ್| ರೂಕ್ಷಾಭಿಶ್ಚೌಷಧೀಭಿರುದ್ವರ್ತನಾದಿಕಮ್|| ೧೯||
Adhikarana atisthaulyoktauShadhAnAmatideshena nirdeshaH (19) · Śloka 19
ದ್ವಿವಿಧೋಪಕ್ರಮಣೀಯೋಕ್ತಾಂಶ್ಚಾತಿಸ್ಥೌಲ್ಯಾದಿಗದಯೋಗಾಂಶ್ಚ ಶೀಲಯೇತ್|
ಪ್ರವೃದ್ಧಮೇದಸಃ ಪ್ರಗಾಢವ್ಯಾಯಾಮೋದ್ವರ್ತನಸ್ನಾನವಿಲೇಪನಾನಿ ಚ ರೂಕ್ಷಾಭಿರೋಷಧೀಭಿಃ||೧೯||
View original
द्विविधोपक्रमणीयोक्तांश्चातिस्थौल्यादिगदयोगांश्च शीलयेत्|
प्रवृद्धमेदसः प्रगाढव्यायामोद्वर्तनस्नानविलेपनानि च रूक्षाभिरोषधीभिः||१९||
ಸುಬೋಧಮ್| ಪ್ರಗಾಢೋ ವ್ಯಾಯಾಮೋ ದೃಢಮ್| ರೂಕ್ಷಾಭಿಶ್ಚೌಷಧೀಭಿರುದ್ವರ್ತನಾದಿಕಮ್|| ೧೯||
Adhikarana nirdhanasyopacAravisheShaH (20) · Śloka 20
ಅಧನಸ್ತು ಛತ್ರಪಾದತ್ರವಿರಹಿತೋ ಮುನಿವೃತ್ತಿರ್ಯೋಜನಶತಮಧಿಕಂ ವಾ ಗಚ್ಛೇತ್|
ಶ್ಯಾಮಾಕನೀವಾರಾಮತಿನ್ದುಕಕಪಿತ್ಥಾಶ್ಮನ್ತಕ ಫಲಮೂಲಾಹಾರೋ ವಾ ಮೃಗೈಃ ಸಹ ವಸೇತ್|
ಗೋಭಿರ್ವಾ ಸಹ ತನ್ಮೂತ್ರ ಶಕೃದ್ದೃತ್ತಿಃ ಪರಿಭ್ರಮೇತ್|
ತಡಾಗಾನಿ ವಾ ಖನೇತ್|
ಕೃಶಂ ತ್ವವಿ ರುದ್ಧೈರ್ಬೃಂಹಯೇತ್||೨೦||
View original
अधनस्तु छत्रपादत्रविरहितो मुनिवृत्तिर्योजनशतमधिकं वा गच्छेत्|
श्यामाकनीवारामतिन्दुककपित्थाश्मन्तक फलमूलाहारो वा मृगैः सह वसेत्|
गोभिर्वा सह तन्मूत्र शकृद्दृत्तिः परिभ्रमेत्|
तडागानि वा ख़नेत्|
कृशं त्ववि रुद्धैर्बृंहयेत्||२०||
ಸಧನತ್ವೇ ದಾನೇನಾಧರ್ಮನಾಶನಂ ನಿರ್ಧನತ್ವೇ ಚಾಸೌಖ್ಯಾನ್ಮೇದಃಪ್ರಭೃತೀನಾಂ ಕ್ಷಯಃ| ಅತೋಽಧನಶ್ಛತ್ರಪಾದರಹಿತೋ ಮುನಿವೃತ್ತಿಶ್ಚ ಫಲಮೂಲತೃಣಧಾನ್ಯಾಶನಾದಿನಾ ಶತಂ ಯೋಜನಾನಾಂ ಯಾಯಾತ್| ಶ್ಯಾಮಾಕಾದ್ಯಾಹಾರೋ ಮೃಗೈಃ ಸಹಾರಣ್ಯೇ ವಸೇತ್| ಗೋಭಿರ್ವಾ ಸಹ ವಸೇತ್| ತದಿತಿ ಗವಾಂ ಪರಾಮರ್ಶಃ| ಅವಿರುದ್ಧಾ ಯೇ ಬೃಂಹಣಾ ಅಪಿ ಮೇದಃಶ್ಲೇಷ್ಮವೃದ್ಧಿಂ ನ ಕುರ್ವನ್ತಿ|| ೨೦||
Adhikarana nirdhanasyopacAravisheShaH (20) · Śloka 20
ಅಧನಸ್ತು ಛತ್ರಪಾದತ್ರವಿರಹಿತೋ ಮುನಿವೃತ್ತಿರ್ಯೋಜನಶತಮಧಿಕಂ ವಾ ಗಚ್ಛೇತ್|
ಶ್ಯಾಮಾಕನೀವಾರಾಮತಿನ್ದುಕಕಪಿತ್ಥಾಶ್ಮನ್ತಕ ಫಲಮೂಲಾಹಾರೋ ವಾ ಮೃಗೈಃ ಸಹ ವಸೇತ್|
ಗೋಭಿರ್ವಾ ಸಹ ತನ್ಮೂತ್ರಶಕೃದ್ದ್ವೃತ್ತಿಃ ಪರಿಭ್ರಮೇತ್|
ತಡಾಗಾನಿ ವಾ ಖನೇತ್|
ಕೃಶಂ ತ್ವವಿ ರುದ್ಧೈರ್ಬೃಂಹಯೇತ್||೨೦||
View original
अधनस्तु छत्रपादत्रविरहितो मुनिवृत्तिर्योजनशतमधिकं वा गच्छेत्|
श्यामाकनीवारामतिन्दुककपित्थाश्मन्तक फलमूलाहारो वा मृगैः सह वसेत्|
गोभिर्वा सह तन्मूत्रशकृद्द्वृत्तिः परिभ्रमेत्|
तडागानि वा खनेत्|
कृशं त्ववि रुद्धैर्बृंहयेत्||२०||
ಸಧನತ್ವೇ ದಾನೇನಾಧರ್ಮನಾಶನಂ ನಿರ್ಧನತ್ವೇ ಚಾಸೌಖ್ಯಾನ್ಮೇದಃಪ್ರಭೃತೀನಾಂ ಕ್ಷಯಃ| ಅತೋಽಧನಶ್ಛತ್ರಪಾದರಹಿತೋ ಮುನಿವೃತ್ತಿಶ್ಚ ಫಲಮೂಲತೃಣಧಾನ್ಯಾಶನಾದಿನಾ ಶತಂ ಯೋಜನಾನಾಂ ಯಾಯಾತ್| ಶ್ಯಾಮಾಕಾದ್ಯಾಹಾರೋ ಮೃಗೈಃ ಸಹಾರಣ್ಯೇ ವಸೇತ್| ಗೋಭಿರ್ವಾ ಸಹ ವಸೇತ್| ತದಿತಿ ಗವಾಂ ಪರಾಮರ್ಶಃ| ಅವಿರುದ್ಧಾ ಯೇ ಬೃಂಹಣಾ ಅಪಿ ಮೇದಃಶ್ಲೇಷ್ಮವೃದ್ಧಿಂ ನ ಕುರ್ವನ್ತಿ|| ೨೦||
Adhikarana piTakAnAM cikitsAkramaH (21) · Śloka 21
ಶರಾವಿಕಾದ್ಯಾಸ್ತು ಅಪಕ್ವಾಃ ಶೋಫವದುಪಾಚರೇತ್|
ಪಕ್ವಾಶ್ಚ ವ್ರಣವತ್|
ಪುರ್ವರೂಪೇಷ್ವೇವ ತು ತಾಸಾಂ ಪಾನೇ ವನಸ್ಪತಿಕಷಾಯಂ ಬಸ್ತ ಮೂತ್ರಂ ಚೋಪದಿಶನ್ತಿ|
ತೀಕ್ಷ್ಣಂ ಚ ಸಂಶೋಧನಂ ದುರ್ವಿರೇಚ್ಯಾ ಹಿ ಮೇಹಿನೋ ಭವನ್ತಿ ಮೇದೋಭಿವ್ಯಾಪೃದೇಹತ್ವಾತ್|
ತೈಲಂ ಚ ವ್ರಣರೋಪಣಾರ್ಥಮೇ ಲಾದೌ ಕುರ್ವೀತ|
ಆರಗ್ವಧಾದೇಃ ಕಷಾಯಮುದ್ವರ್ತನೇ|
ಅಸನಾದೇಃ ಪರಿಷೇಚನೇ ವತ್ಸಕಾದೇಃ ಪಾನಭೋಜನೇಷು||೨೧||
View original
शराविकाद्यास्तु अपक्वाः शोफवदुपाचरेत्|
पक्वाश्च व्रणवत्|
पुर्वरूपेष्वेव तु तासां पाने वनस्पतिकषायं बस्त मूत्रं चोपदिशन्ति|
तीक्ष्णं च संशोधनं दुर्विरेच्या हि मेहिनो भवन्ति मेदोभिव्यापृदेहत्वात्|
तैलं च व्रणरोपणार्थमे लादौ कुर्वीत|
आरग्वधादेः कषायमुद्वर्तने|
असनादेः परिषेचने वत्सकादेः पानभोजनेषु||२१||
ಶರಾವಿಕಾದ್ಯಾಃ ಪಿಟಕಾಃ ಅಪಕ್ವಾ ಏಕದೇಶಶೋಫವದುಪಾಚರೇತ್| ಪಕ್ವಾಸ್ತು ವ್ರಣಪ್ರತಿಷೇಧಚಿಕಿತ್ಸಯಾ| ತಾಸಾಂ ಚ ಪಿಟಕಾನಾಂ ಪ್ರಾಗ್ರೂಪದರ್ಶನಕಾಲ ಏವ ವನಸ್ಪತಿಕಷಾಯಂ ಛಾಗಮೂತ್ರಂ ಚೋಪದಿಶನ್ತಿ| ಪುಷ್ಪಂ ವಿನಾ ಫಲಿನೋ ವನಸ್ಪತಯಃ| ಉಪದಿಶನ್ತೀತ್ಯನೇನಾಚಾರ್ಯೋಽನಾದರೇಣಾಗಮಂ ಪ್ರದರ್ಶಯತಿ| ಅನಾದರಕಾರಣಂ ಚ ಮೂತ್ರಾಣಾಂ ತೀಕ್ಷ್ಣತ್ವಾತ್ ಪಾಕಹೇತುತ್ವಮ್| ಹೃದಯೇ ತು ಇತಿ ಪಾಠಾಃ ಕ್ಷೀರಿವೃಕ್ಷಾಮ್ಬುಪಾನಾಯ ಬಸ್ತಮೂತ್ರಂ ಚ ಶಸ್ಯತೇ| ತೀಕ್ಷ್ಣಂ ಸಂಶೋಧನಂ ಯನ್ನಿಶ್ಶೇಷಂ ದೋಷಾನ್ ಶೋಧಯತಿ| ತೀಕ್ಷ್ಣಸಂಶೋಧನಹೇತುರ್ಮೇಹಿನಾಂ ದುರ್ವಿರೇಚ್ಯತ್ವಮ್| ತತ್ರ ಹೇತುರ್ಮೇದಸಾತಿವ್ಯಾಪ್ತದೇಹತ್ವಮ್| ವಿರೇಕಶಬ್ದೋ ವಮನವಿರೇಚನಯೋರ್ವರ್ತತೇ| ಸುಬೋಧಮ್| ಏಲಾದಿರ್ಗಣಃ| ಉದ್ವರ್ತನೇ ಕಷಾಯಂ ಘನಂ ಕುರ್ಯಾತ್|| ೨೧||
Adhikarana piTakAnAM cikitsAkramaH (21) · Śloka 21
ಶರಾವಿಕಾದ್ಯಾಸ್ತು ಅಪಕ್ವಾಃ ಶೋಫವದುಪಾಚರೇತ್|
ಪಕ್ವಾಶ್ಚ ವ್ರಣವತ್|
ಪುರ್ವರೂಪೇಷ್ವೇವ ತು ತಾಸಾಂ ಪಾನೇ ವನಸ್ಪತಿಕಷಾಯಂ ಬಸ್ತ ಮೂತ್ರಂ ಚೋಪದಿಶನ್ತಿ|
ತೀಕ್ಷ್ಣಂ ಚ ಸಂಶೋಧನಂ ದುರ್ವಿರೇಚ್ಯಾ ಹಿ ಮೇಹಿನೋ ಭವನ್ತಿ ಮೇದೋಭಿವ್ಯಾಪೃದೇಹತ್ವಾತ್|
ತೈಲಂ ಚ ವ್ರಣರೋಪಣಾರ್ಥಮೇ ಲಾದೌ ಕುರ್ವೀತ|
ಆರಗ್ವಧಾದೇಃ ಕಷಾಯಮುದ್ವರ್ತನೇ|
ಅಸನಾದೇಃ ಪರಿಷೇಚನೇ ವತ್ಸಕಾದೇಃ ಪಾನಭೋಜನೇಷು||೨೧||
View original
शराविकाद्यास्तु अपक्वाः शोफवदुपाचरेत्|
पक्वाश्च व्रणवत्|
पुर्वरूपेष्वेव तु तासां पाने वनस्पतिकषायं बस्त मूत्रं चोपदिशन्ति|
तीक्ष्णं च संशोधनं दुर्विरेच्या हि मेहिनो भवन्ति मेदोभिव्यापृदेहत्वात्|
तैलं च व्रणरोपणार्थमे लादौ कुर्वीत|
आरग्वधादेः कषायमुद्वर्तने|
असनादेः परिषेचने वत्सकादेः पानभोजनेषु||२१||
ಶರಾವಿಕಾದ್ಯಾಃ ಪಿಟಕಾಃ ಅಪಕ್ವಾ ಏಕದೇಶಶೋಫವದುಪಾಚರೇತ್| ಪಕ್ವಾಸ್ತು ವ್ರಣಪ್ರತಿಷೇಧಚಿಕಿತ್ಸಯಾ| ತಾಸಾಂ ಚ ಪಿಟಕಾನಾಂ ಪ್ರಾಗ್ರೂಪದರ್ಶನಕಾಲ ಏವ ವನಸ್ಪತಿಕಷಾಯಂ ಛಾಗಮೂತ್ರಂ ಚೋಪದಿಶನ್ತಿ| ಪುಷ್ಪಂ ವಿನಾ ಫಲಿನೋ ವನಸ್ಪತಯಃ| ಉಪದಿಶನ್ತೀತ್ಯನೇನಾಚಾರ್ಯೋಽನಾದರೇಣಾಗಮಂ ಪ್ರದರ್ಶಯತಿ| ಅನಾದರಕಾರಣಂ ಚ ಮೂತ್ರಾಣಾಂ ತೀಕ್ಷ್ಣತ್ವಾತ್ ಪಾಕಹೇತುತ್ವಮ್| ಹೃದಯೇ ತು ಇತಿ ಪಾಠಾಃ ಕ್ಷೀರಿವೃಕ್ಷಾಮ್ಬುಪಾನಾಯ ಬಸ್ತಮೂತ್ರಂ ಚ ಶಸ್ಯತೇ| ತೀಕ್ಷ್ಣಂ ಸಂಶೋಧನಂ ಯನ್ನಿಶ್ಶೇಷಂ ದೋಷಾನ್ ಶೋಧಯತಿ| ತೀಕ್ಷ್ಣಸಂಶೋಧನಹೇತುರ್ಮೇಹಿನಾಂ ದುರ್ವಿರೇಚ್ಯತ್ವಮ್| ತತ್ರ ಹೇತುರ್ಮೇದಸಾತಿವ್ಯಾಪ್ತದೇಹತ್ವಮ್| ವಿರೇಕಶಬ್ದೋ ವಮನವಿರೇಚನಯೋರ್ವರ್ತತೇ| ಸುಬೋಧಮ್| ಏಲಾದಿರ್ಗಣಃ| ಉದ್ವರ್ತನೇ ಕಷಾಯಂ ಘನಂ ಕುರ್ಯಾತ್|| ೨೧||
Adhikarana piTakAnAshanAH yogAH (22) · Śloka 22
ಪಾಠಾಚಿತ್ರಕಶಾರ್ಙ್ಗೇಷ್ಟಾಕ್ಷುದ್ರಬೃಹತೀಶಾರಿವಾಸೋಮವಲ್ಕಸಪ್ತ ಪರ್ಣಾರಗ್ವದಕುಟಜಮೂಲಚೂರ್ಣಂ ಮಧುನಾ ಲಿಹ್ಯಾನ್ನವಾಯಸಂ ವಾ|
ಅಸನಾದಿವರ್ಗಸ್ಯ ಕಷಾಯಂ ಪಾದಶೇಷಂ ಪರಿಗೃಹ್ಯ ಪರಿಸ್ರಾವ್ಯ ಚ ಪುನಃ ಪ್ರಿಯಗ್ವಾಮಲಕಲೋಧ್ರದನ್ತೀಕೃಷ್ಣಾಯಸ್ತಾಮ್ರಚೂರ್ಣಾವಾಪಂ ದರ್ವೀಪ್ರಲೇಪಿನಮವತಾರಯೇತ್|
ತಂ ಯಥಾಬಲಮವಲಿಹ್ಯಾತ್|
ಯಥಾ ಸ್ವಞ್ಚ ಪ್ರಮೇಹಘ್ನೌಷಧನಿರ್ಯೂಹೈರ್ಭಾವಿತಶಿಲಾಜತುತುಲೋಪಯುಕ್ತಾ ಸರ್ವಮೇಹಾನ್ ಸಪಿಟಕಾನಪಕರ್ಷತೀತಿ||೨೨||
View original
पाठाचित्रकशार्ङ्गेष्टाक्षुद्रबृहतीशारिवासोमवल्कसप्त पर्णारग्वदकुटजमूलचूर्णं मधुना लिह्यान्नवायसं वा|
असनादिवर्गस्य कषायं पादशेषं परिगृह्य परिस्राव्य च पुनः प्रियग्वामलकलोध्रदन्तीकृष्णायस्ताम्रचूर्णावापं दर्वीप्रलेपिनमवतारयेत्|
तं यथाबलमवलिह्यात्|
यथा स्वञ्च प्रमेहग़्नौषधनिर्यूहैर्भावितशिलाजतुतुलोपयुक्ता सर्वमेहान् सपिटकानपकर्षतीति||२२||
ಪಾಠಾದಿಕಂ ಮಧುನಾ ಲಿಹ್ಯಾತ್ ನವಾಯಸಂ ವಾ ಪಾಣ್ಡುರೋಗೇ ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣಂ ಮಧುನಾ ಲಿಹ್ಯಾತ್| ಅಸನಾದಿಕಷಾಯಃ ಪ್ರಿಯಙ್ಗ್ವಾದಿಗಣಚುರ್ಣಯುಕ್ತೋ ಲೇಹಪಾಕಃ| ಯಥಾಬಲತ್ವೇನಾನಿಯತಮಾತ್ರ ಉಪಯೋಗಃ ಪ್ರದರ್ಶಿತಃ| ಶಿಲಾಜಸ್ಯ ತುಲಾ ಸ್ವೈಃ ಸ್ವೈಃ ಪ್ರಮೇಹೌಷಧಕ್ವಾಥೈರ್ಭಾವಿತಾ ಸತ್ಯುಪಯುಕ್ತಾ ಸರ್ವಮೇಹಾನ್ ಪಿಟಕಾಂಶ್ಚಾಪಕರ್ಷತಿ|| ೨೨||
Adhikarana piTakAnAshanAH yogAH (22) · Śloka 22
ಪಾಠಾಚಿತ್ರಕಶಾರ್ಙ್ಗೇಷ್ಟಾಕ್ಷುದ್ರಬೃಹತೀಶಾರಿವಾಸೋಮವಲ್ಕಸಪ್ತ ಪರ್ಣಾರಗ್ವದಕುಟಜಮೂಲಚೂರ್ಣಂ ಮಧುನಾ ಲಿಹ್ಯಾನ್ನವಾಯಸಂ ವಾ|
ಅಸನಾದಿವರ್ಗಸ್ಯ ಕಷಾಯಂ ಪಾದಶೇಷಂ ಪರಿಗೃಹ್ಯ ಪರಿಸ್ರಾವ್ಯ ಚ ಪುನಃ ಪ್ರಿಯಗ್ವಾಮಲಕಲೋಧ್ರದನ್ತೀಕೃಷ್ಣಾಯಸ್ತಾಮ್ರಚೂರ್ಣಾವಾಪಂ ದರ್ವೀಪ್ರಲೇಪಿನಮವತಾರಯೇತ್|
ತಂ ಯಥಾಬಲಮವಲಿಹ್ಯಾತ್|
ಯಥಾ ಸ್ವಞ್ಚ ಪ್ರಮೇಹಘ್ನೌಷಧನಿರ್ಯೂಹೈರ್ಭಾವಿತಶಿಲಾಜತುತುಲೋಪಯುಕ್ತಾ ಸರ್ವಮೇಹಾನ್ ಸಪಿಟಕಾನಪಕರ್ಷತೀತಿ||೨೨||
View original
पाठाचित्रकशार्ङ्गेष्टाक्षुद्रबृहतीशारिवासोमवल्कसप्त पर्णारग्वदकुटजमूलचूर्णं मधुना लिह्यान्नवायसं वा|
असनादिवर्गस्य कषायं पादशेषं परिगृह्य परिस्राव्य च पुनः प्रियग्वामलकलोध्रदन्तीकृष्णायस्ताम्रचूर्णावापं दर्वीप्रलेपिनमवतारयेत्|
तं यथाबलमवलिह्यात्|
यथा स्वञ्च प्रमेहघ्नौषधनिर्यूहैर्भावितशिलाजतुतुलोपयुक्ता सर्वमेहान् सपिटकानपकर्षतीति||२२||
ಪಾಠಾದಿಕಂ ಮಧುನಾ ಲಿಹ್ಯಾತ್ ನವಾಯಸಂ ವಾ ಪಾಣ್ಡುರೋಗೇ ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣಂ ಮಧುನಾ ಲಿಹ್ಯಾತ್| ಅಸನಾದಿಕಷಾಯಃ ಪ್ರಿಯಙ್ಗ್ವಾದಿಗಣಚುರ್ಣಯುಕ್ತೋ ಲೇಹಪಾಕಃ| ಯಥಾಬಲತ್ವೇನಾನಿಯತಮಾತ್ರ ಉಪಯೋಗಃ ಪ್ರದರ್ಶಿತಃ| ಶಿಲಾಜಸ್ಯ ತುಲಾ ಸ್ವೈಃ ಸ್ವೈಃ ಪ್ರಮೇಹೌಷಧಕ್ವಾಥೈರ್ಭಾವಿತಾ ಸತ್ಯುಪಯುಕ್ತಾ ಸರ್ವಮೇಹಾನ್ ಪಿಟಕಾಂಶ್ಚಾಪಕರ್ಷತಿ|| ೨೨||
Adhikarana piTakanAshanAH yogAH (23) · Śloka 23
ಭವತಿ ಚಾತ್ರ- ಮಾಗಧೀಮಧುಕಂ ಲೋಧ್ರಂ ಕುಷ್ಠಮೇಲಾಹರೇಣವಃ|
ಸಮಙ್ಗಾ ಧಾತಕೀಪುಷ್ಪಂ ಶಾರಿವಾ ರಜನೀದ್ವಯಮ್|
ಪ್ರಿಯಙ್ಗ್ವಃ ಸರ್ಜರಸಃ ಪದ್ಮಕಂ ಪದ್ಮಕೇಸರಮ್|
ಮಾತುಲುಙ್ಗಸ್ಯ ಪತ್ರಾಣಿ ಮಧೂಚ್ಛಿಷ್ಟಂ ಸಸೈನ್ಧವಮ್|
ತೈಸ್ತೈಲಂ ಸಿದ್ಧಮಭ್ಯಙ್ಗಾಚ್ಛೋಧಯೇದ್ರೋಪಯೇತ ಚ|
ದುಷ್ಟಾರುಃಪಿಟಕಾಗಣ್ಡಗಣ್ಡಮಾಲಾಭಗನ್ದರಾನ್||೨೩||
View original
भवति चात्र- मागधीमधुकं लोध्रं कुष्ठमेलाहरेणवः|
समङ्गा धातकीपुष्पं शारिवा रजनीद्वयम्|
प्रियङ्ग्वः सर्जरसः पद्मकं पद्मकेसरम्|
मातुलुङ्गस्य पत्राणि मधूच्छिष्टं ससैन्धवम्|
तैस्तैलं सिद्धमभ्यङ्गाच्छोधयेद्रोपयेत च|
दुष्टारुःपिटकागण्डगण्डमालाभगन्दरान्||२३||
ಭವತಿ ಚಾತ್ರೇತಿ ಗತಾನುಗತಿಕಾ| ಮಾಗಧಿಕಾದಿಭಿಃ ಸ್ನೇಹಪಾಕೇನ ಸಿದ್ಧಂ ತೈಲಂ ದುಷ್ಟಾರೂಂಷಿಕಾದೀನಾಂ ಶೋಧನಂ ರೋಪಣಞ್ಚ| ಅರೂಂಷಿಕಾಃ ಸನ್ಧಿಷು ದೀರ್ಘಮೂಲಾಃ| ಪಿಟಕಾಃ ಶರಾವಿಕಾದ್ಯಾಃ| ಗಣ್ಡಾನಿ ನಾನಾವಿಧಾನಿ| ಗಣ್ಡಮಾಲಾ ಗ್ರನ್ಥ್ಯಾದಿವಿಜ್ಞಾನೇ ವಕ್ಷ್ಯತೇ|| ೨೩||
Adhikarana piTakanAshanAH yogAH (23) · Śloka 23
ಭವತಿ ಚಾತ್ರ- ಮಾಗಧೀಮಧುಕಂ ಲೋಧ್ರಂ ಕುಷ್ಠಮೇಲಾಹರೇಣವಃ|
ಸಮಙ್ಗಾ ಧಾತಕೀಪುಷ್ಪಂ ಶಾರಿವಾ ರಜನೀದ್ವಯಮ್|
ಪ್ರಿಯಙ್ಗ್ವಃ ಸರ್ಜರಸಃ ಪದ್ಮಕಂ ಪದ್ಮಕೇಸರಮ್|
ಮಾತುಲುಙ್ಗಸ್ಯ ಪತ್ರಾಣಿ ಮಧೂಚ್ಛಿಷ್ಟಂ ಸಸೈನ್ಧವಮ್|
ತೈಸ್ತೈಲಂ ಸಿದ್ಧಮಭ್ಯಙ್ಗಾಚ್ಛೋಧಯೇದ್ರೋಪಯೇತ ಚ|
ದುಷ್ಟಾರುಃಪಿಟಕಾಗಣ್ಡಗಣ್ಡಮಾಲಾಭಗನ್ದರಾನ್||೨೩||
View original
भवति चात्र- मागधीमधुकं लोध्रं कुष्ठमेलाहरेणवः|
समङ्गा धातकीपुष्पं शारिवा रजनीद्वयम्|
प्रियङ्ग्वः सर्जरसः पद्मकं पद्मकेसरम्|
मातुलुङ्गस्य पत्राणि मधूच्छिष्टं ससैन्धवम्|
तैस्तैलं सिद्धमभ्यङ्गाच्छोधयेद्रोपयेत च|
दुष्टारुःपिटकागण्डगण्डमालाभगन्दरान्||२३||
ಭವತಿ ಚಾತ್ರೇತಿ ಗತಾನುಗತಿಕಾ| ಮಾಗಧಿಕಾದಿಭಿಃ ಸ್ನೇಹಪಾಕೇನ ಸಿದ್ಧಂ ತೈಲಂ ದುಷ್ಟಾರೂಂಷಿಕಾದೀನಾಂ ಶೋಧನಂ ರೋಪಣಞ್ಚ| ಅರೂಂಷಿಕಾಃ ಸನ್ಧಿಷು ದೀರ್ಘಮೂಲಾಃ| ಪಿಟಕಾಃ ಶರಾವಿಕಾದ್ಯಾಃ| ಗಣ್ಡಾನಿ ನಾನಾವಿಧಾನಿ| ಗಣ್ಡಮಾಲಾ ಗ್ರನ್ಥ್ಯಾದಿವಿಜ್ಞಾನೇ ವಕ್ಷ್ಯತೇ|| ೨೩||
Adhikarana piTakAnAM shIghracikitsyatvam (24) · Śloka 24
ಪಿಟಕಾಃ ಸಾಧಯೇಚ್ಛೀಘ್ರಂ ತಾ ಹ್ಯಸೂನ್ ಘ್ನನ್ತಿ ಮೇಹಿನಃ|
ಅನು ಶೇಷಾನಪಿ ಭಿಷಗ್ಯಥಾಬಲಮುಪದ್ರವಾನ್||೨೪||
View original
पिटकाः साधयेच्छीग़्रं ता ह्यसून् ग़्नन्ति मेहिनः|
अनु शेषानपि भिषग्यथाबलमुपद्रवान्||२४||
ಪ್ರಮೇಹಿಣಾಂ ಪಿಟಕಾ ಅವಿಪಾಕಾದಥಶ್ಚೋಪದ್ರವಾ ಯದಾ ಭವನ್ತಿ ತದಾ ಭಿಷಗ್ವೈದ್ಯಃ ಶೀಘ್ರಪಿಟಕಾಃ ಸಾಧಯೇತ್ ಚಿಕಿತ್ಸೇತ್| ಹಿಶಬ್ದೋ ಯಸ್ಮಾದರ್ಥೇ|| ಯಸ್ಮಾತ್ತಾಃ ಪಿಟಕಾಃ ಮೋಹಿನೋಽಸೂನ್ ಘ್ನನ್ತಿ| ಅನು ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಸು ಪಿಟಕಾಸು ಸಿದ್ಧಾಸು ಯಥಾಬಲಮುಪದ್ರವಾನ್ ಸಾಧಯೇತ್|| ಯಥಾಬಲಮಿತಿ ಬಲಾನತಿಕ್ರಮೇಣ| ಯ ಏವೋಪದ್ರವೋ ಬಲವಾನ್ ಸ ಏವಾದೌ ಸಾಧ್ಯ ಇತ್ಯರ್ಥಃ||೨೪||
Adhikarana piTakAnAM shIghracikitsyatvam (24) · Śloka 24
ಪಿಟಕಾಃ ಸಾಧಯೇಚ್ಛೀಘ್ರಂ ತಾ ಹ್ಯಸೂನ್ ಘ್ನನ್ತಿ ಮೇಹಿನಃ|
ಅನು ಶೇಷಾನಪಿ ಭಿಷಗ್ಯಥಾಬಲಮುಪದ್ರವಾನ್||೨೪||
View original
पिटकाः साधयेच्छीघ्रं ता ह्यसून् घ्नन्ति मेहिनः|
अनु शेषानपि भिषग्यथाबलमुपद्रवान्||२४||
ಪ್ರಮೇಹಿಣಾಂ ಪಿಟಕಾ ಅವಿಪಾಕಾದಥಶ್ಚೋಪದ್ರವಾ ಯದಾ ಭವನ್ತಿ ತದಾ ಭಿಷಗ್ವೈದ್ಯಃ ಶೀಘ್ರಪಿಟಕಾಃ ಸಾಧಯೇತ್ ಚಿಕಿತ್ಸೇತ್| ಹಿಶಬ್ದೋ ಯಸ್ಮಾದರ್ಥೇ|| ಯಸ್ಮಾತ್ತಾಃ ಪಿಟಕಾಃ ಮೋಹಿನೋಽಸೂನ್ ಘ್ನನ್ತಿ| ಅನು ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಸು ಪಿಟಕಾಸು ಸಿದ್ಧಾಸು ಯಥಾಬಲಮುಪದ್ರವಾನ್ ಸಾಧಯೇತ್|| ಯಥಾಬಲಮಿತಿ ಬಲಾನತಿಕ್ರಮೇಣ| ಯ ಏವೋಪದ್ರವೋ ಬಲವಾನ್ ಸ ಏವಾದೌ ಸಾಧ್ಯ ಇತ್ಯರ್ಥಃ||೨೪||
Adhikarana pramehasya dAruNatve hetavaH (25-14) · Śloka 14
ಸರ್ವಜತ್ವಾನ್ಮಹಾಮರ್ಮಸಂಶ್ರಯಾದನುಷಙ್ಗತಃ|
ಸುಬಹೂಪದ್ರವತ್ವಾಚ್ಚ ಪ್ರಮೇಹೋ ದಾರುಣೋ ಗದಃ||೨೫||
ಇತಿ ವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸ್ಯ ಸೂನೋರ್ವಾಗ್ಭಟಸ್ಯ ಕೃತಾವ ಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಸ್ಥಾನೇ ಪ್ರಮೇಹ ಚಿಕಿತ್ಸಿತನ್ನಾಮ ಚತುರ್ದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೧೪||
View original
सर्वजत्वान्महामर्मसंश्रयादनुषङ्गतः|
सुबहूपद्रवत्वाच्च प्रमेहो दारुणो गदः||२५||
इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृताव ष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां चिकित्सितस्थाने प्रमेह चिकित्सितन्नाम चतुर्दशोऽध्यायः||१४||
ಪ್ರಮೇಹನಾಮಾ ಚ ವ್ಯಾಧಿಃ| ಸರ್ವವ್ಯಾಧಿಭ್ಯೋ ದಾರುಣಃ| ಕಥಮಿತ್ಯಾಹ| ಸರ್ವಜತ್ವಾದಿತಿ ಹೇತುಚತುಷ್ಟಯಮ್| ಸರ್ವೋ ಹಿ ಪ್ರಮೇಹಃ ಸರ್ವದೋಷಜೋ ಭವತಿ ಬಸ್ತ್ಯಾಖ್ಯಮಹಾಮರ್ಮಸಮಾಶ್ರಯಶ್ಚ| ಸ್ವಭಾವಾದೇವ ಚ ದೀರ್ಘಕಾಲಾನುಷಙ್ಗವಾನ್ ಭವತಿ ಬಹೂಪದ್ರವಶ್ಚ| ತಸ್ಮಾತ್ತಂ ಯತ್ನೇನ ಸಾಧಯೇದಿತಿ|| ೨೫|| ಇತಿ ಶ್ರೀಮನ್ಮಹಾಮಹೋಪಾಧ್ಯಾಯೇನ್ದುವಿರಚಿತಾಯಾ ಮಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹವ್ಯಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಶಶಿಲೇಖಾಯಾಂ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಸ್ಥಾನೇ ಚತುರ್ದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ
Adhikarana pramehasya dAruNatve hetavaH (25-14) · Śloka 14
ಸರ್ವಜತ್ವಾನ್ಮಹಾಮರ್ಮಸಂಶ್ರಯಾದನುಷಙ್ಗತಃ|
ಸುಬಹೂಪದ್ರವತ್ವಾಚ್ಚ ಪ್ರಮೇಹೋ ದಾರುಣೋ ಗದಃ||೨೫||
ಇತಿ ವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸ್ಯ ಸೂನೋರ್ವಾಗ್ಭಟಸ್ಯ ಕೃತಾವ ಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಸ್ಥಾನೇ ಪ್ರಮೇಹ ಚಿಕಿತ್ಸಿತನ್ನಾಮ ಚತುರ್ದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೧೪||
View original
सर्वजत्वान्महामर्मसंश्रयादनुषङ्गतः|
सुबहूपद्रवत्वाच्च प्रमेहो दारुणो गदः||२५||
इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृताव ष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां चिकित्सितस्थाने प्रमेह चिकित्सितन्नाम चतुर्दशोऽध्यायः||१४||
ಪ್ರಮೇಹನಾಮಾ ಚ ವ್ಯಾಧಿಃ| ಸರ್ವವ್ಯಾಧಿಭ್ಯೋ ದಾರುಣಃ| ಕಥಮಿತ್ಯಾಹ| ಸರ್ವಜತ್ವಾದಿತಿ ಹೇತುಚತುಷ್ಟಯಮ್| ಸರ್ವೋ ಹಿ ಪ್ರಮೇಹಃ ಸರ್ವದೋಷಜೋ ಭವತಿ ಬಸ್ತ್ಯಾಖ್ಯಮಹಾಮರ್ಮಸಮಾಶ್ರಯಶ್ಚ| ಸ್ವಭಾವಾದೇವ ಚ ದೀರ್ಘಕಾಲಾನುಷಙ್ಗವಾನ್ ಭವತಿ ಬಹೂಪದ್ರವಶ್ಚ| ತಸ್ಮಾತ್ತಂ ಯತ್ನೇನ ಸಾಧಯೇದಿತಿ|| ೨೫|| ಇತಿ ಶ್ರೀಮನ್ಮಹಾಮಹೋಪಾಧ್ಯಾಯೇನ್ದುವಿರಚಿತಾಯಾ ಮಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹವ್ಯಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಶಶಿಲೇಖಾಯಾಂ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಸ್ಥಾನೇ ಚತುರ್ದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ