2. virēcanakalpaḥ

Adhikarana atha virecanakalpo nAma dvitIyo~adhyAyaH upodghAtaH · Śloka

ஊர்த்வஶோதநமுக்த்வா அதஃ ஶோதநகல்பநாயாऽத்யாய ஆரப்யதே||

Adhikarana pratij~jA (1) · Śloka 1

அதாதோ விரேசநகல்பஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுரத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ||௧||

Adhikarana trivRunmukhyAni virecanadravyANi (2) · Śloka 2

விரேசநத்ரவ்யாணாஂ மூலேஷு த்ரிவத்| த்வக்ஷு தில்வகஃ| க்ஷீரேஷு ஸ்நுஹீ| பலேஷு ஹரீதகீ ப்ரதாநாநி||௨||

தந்தீஶங்கிந்யாதிமூலவிரேசநத்ரவ்யாணாஂ த்ரிவத் ப்ரதாநம்| ரம்யகத்வகாதீநாஂ தில்வகஃ| ஸப்தபர்ணஜ்யோதிஷ்மத்யாதி க்ஷீராணாஂ ஸுதாக்ஷீரஂ ப்ரதாநமாऽऽஶுபலத்வேந ஸுவிஷயத்வேந ஸாதுகாரித்வேந ச|| ௨||

Adhikarana trivRudBedAH guNAshca (3) · Śloka 3

த்ரிவதாயாஃ கலு த்விவிதஂ மூலமருணஂ ஶ்யாவஞ்ச| தத்ராருணஂ கஷாயமதுரஂ விபாகே கடுகஂ ரூக்ஷஂ ஶ்லேஷ்மபித்தஹரஂ கல்பநா- விஶேஷாத்புநஃ ஸர்வவ்யாதிப்ரஶமநம்| ஸுகவிரேசநத்வாத் ஶிஶு- ஸ்தவிரஸுகுமாரமதுகோஷ்டேஷு ப்ரஶஸ்தஂ த்ரிவச்சப்தவாச்யஂ ச| இதரதபி தஸ்மாத்குணைஃ கிஞ்சிதூநஂ தீக்ஷ்ணஂ கண்டஹதயகர்ஷணஂ மூர்ச்சாஸம்மோஹகதாऽऽஶு தோஷஹரத்வாத்பஹுதோஷக்லேஶக்ஷமக்ரூர- கோஷ்டேஷு ப்ரஶஸ்தஂ த்ரிவச்சப்தவாச்யஂ ச||௩||

ஸுபோதம்| கல்பநாவிஶேஷாஃ ஸஂயோகஸஂஸ்காராதிகதாஃ| ததருணஂ த்ரிவந்மூலஂ த்ரிவச்சப்தவாச்யம்| உபயோக்தாவபி| இதரச்ச்யாவம்| தஸ்மாதித்யருணாத்| குணஃ ரஸாதிபிஃ| மூர்ச்சா ப்ரலயஃ| ஸம்மோஹோऽஸ்புடஜ்ஞத்வம்| தத்வச்ச்யாவஂ த்ரிவந்மூலஂ ஶ்யாமாஶப்தவாச்யம்| உபயோக்தாவபி|| ௩||

Adhikarana trivRunmUlAharaNavidhAnam (4) · Śloka 4

அத தயோர்மூலமதிர்யக் விஸதஂ கம்பீராநுகதஂ ஶ்லக்ஷ்ணமா- ऽऽஹரேத்| ததஸ்த்வசஂ ஶோஷயித்வ ஸம்யக்ஸுகுப்தஂ ஸ்தாபயேத்||௪||

தயோர்த்வயோரபி அதிர்யக் விஸதமதோகதம்| ஏவஂ காடஂ பூமௌ பஹுப்ரவிஷ்டஂ கம்பீராநுகதம்| தத இதி மூலாத்| ஸம்யக் ஸுகுப்தஂ கத்வா ஸ்தாபயேத் யாவத்ப்ரயோககாலம்|| ௪||

Adhikarana tasya doShAdyapekShayA prayogaH (5) · Śloka 5

தச்சூர்ணஂ ஶுண்டீஸைந்தவயுக்தமம்லைர்மாஂஸரஸேந வா பிபேத்வாதா- மயேஷு| க்ஷீரக்ஷௌத்ரத்ராக்ஷேக்ஷுகாஶ்மர்யஸ்வரஸஸர்பிஃ ஸ்வாதுத்ரவ்ய- க்வாதைஃ ஸஶர்கரஂ பித்தோத்தேஷு| மூத்ரக்ஷௌத்ரத்ராக்ஷாரிஷ்டபீலுரஸ- த்ரிபலாபஞ்சகோலக்வாதைர்வ்யோஷசூர்ணாநுபித்தஂ கபஜேஷு||௫||

தச்சூர்ணஂ த்ரிவந்மூலசூர்ணஂ ஶுண்டீஸைந்தவஸஂயுக்தஂ அம்லைஃ காஞ்ஜிகமத்யாதிபிர்வா மாஂஸரஸேந வா தோஷாத்யபேக்ஷயா வாதாமயேஷு பிபேத் விரேகயோக்யேஷு| க்ஷீராதியுக்தஂ சூர்ணஂ பித்தோத்தேஷு தோஷாத்யபேக்ஷயா ஸர்வதா வா ஸஶர்கரம்| கபவ்யாதிஷு மூத்ராதீநாமந்யதமேந ஸர்வதா வா வ்யோஷசூர்ணாநுபித்தம்|| ௫||

Adhikarana vividhAH kalpanAH (6) · Śloka 6

ஏபிரேவ ச த்ரவ்யைர்யதாஸ்வஂ கதஶர்கராத்ராக்ஷேக்ஷுரஸதுகாக்ஷீ- ரீமதுராணி மாதுலுங்கதாடிமாமலககோலகரமர்தகபித்த- ரஸதக்ராம்லாநி ஸைந்தவலவணாநி வ்யோஷதீக்ஷ்ணாநி விவித- வேஶவாரபரிபூரிதாநி ஸஹகாரரஸத்ரிஜாதநாககேஸரகர்பூ- ரஸுரபீணி லேஹகுலிகாமோதகபக்ஷ்யபோஜ்யாந்யுபகல்ப- யேதிதி| பவதி சாத்ர- த்ரிவத்கல்ககஷாயேண ஸாதிதஃ ஸஸிதோ ஹிமஃ| மதுத்ரிஜாதஸஂயுக்தோ லேஹோ ஹத்யஂ விரேசநம்| அஜகந்தா துகாக்ஷீரீ விதாரீ ஶர்கரா த்ரிவத்| சூர்ணிதஂ மதுஸர்பிப்யாஂ லீட்வா ஸாது விரிச்யதே| ஸந்நிபாதஜ்வரஸ்தம்பபிபாஸாதாஹபீடிதஃ| லிம்பேதந்தஸ்த்ரிவதயா த்விதா கத்வேக்ஷுகண்டிகாம்| ஏகீகத்ய ச தத்ஸ்விந்நஂ புடபாகேந பக்ஷயேத்| த்வகேலாப்யாஂ ஸமா நீலீ தைஸ்த்ரிவத்தைஶ்ச ஶர்கரா| சூர்ணஂ பலரஸக்ஷௌத்ரஸக்துபிஸ்தர்பணஂ பிபேத்| வாதபித்தகபோத்தேஷு ரோகேஷ்வல்பாநலேஷு ச| நரேஷு ஸுகுமாரேஷு நிரபாயஂ விரேசநம்| விடங்கதண்டுலவராயாவஶூககணாஸ்த்ரிவத்| ஸர்வதோऽர்தேந தல்லீடஂ மத்வாஜ்யேந குடேந வா| குல்மஂ ப்லீஹோதரஂ காஸஂ ஹலீமகமரோசகம்| கபவாதகதாஶ்சாந்யாந் பரிமார்ஷ்டி மதாந் பஹூந்||௬||

ஏபிரேவ விரேசநத்ரவ்யைஸ்த்ரிவச்சூர்ணஶுண்டீஸைந்தவாதிபிர்யதாதோஷஂ லேஹாதி கல்பயேத்| யத்ர மாதுர்யகதாதிபிரேவ| அம்லத்வமாதுலுங்காதிபிரேவ| லாவண்யஂ ஸைந்தவேநைவ| தைக்ஷ்ண்யகார்யகரணஂ வ்யோஷேண| விவிதைர்வேஶவாரைர்மாஸதாந்யகதைஃ பரிபூரணஂ ஸம்பவாந்மோதகாதீநாஂ விஶேஷணம்| ஸஹகாராதி ஸர்வேஷாஂ விஶேஷணம்| ஸஹகாராதிநா ஸர்வத்ர ஸுரபீகரணம்| த்ரிவதாலேஹஃ ஸுபோதஃ| அஜகந்தாதிநா சூர்ணலேஹஂ லீட்வா ஸந்நிபாதஜ்வராதிபீடிதஃ ஸாது விரிச்யதே| இக்ஷுகண்டஸ்ய தீர்கபாடிதஸ்யாந்தஸ்த்ரிவத் ப்ரலிப்தஸ்ய புநஃ ஸஂயோஜிதஸ்ய புடபாகேந ஸ்வேதநஂ ஸ்விந்நஸ்ய ச பக்ஷணம்| த்வகோலாப்யாஂ ஸமாப்யாமேகோ பாகஃ| த்விதீயோ நீல்யாஃ| த்ரிபிஃ ஸமாத்ரிவத்| ஸர்வஸமா ஶர்கரா| ஏதச்சூர்ணஂ த்ராக்ஷாதிபலரஸாதிநா வாதபித்தகபவ்யாதிஷு தர்பணஂ பிபேத்| ஏதச்சால்பாநலாதிகுணேஷு நரேஷு நிரபாயமநுபத்ரவஂ விரேசநம்| தர்பணஶப்தேந ஸக்தூநாஂ பஹுத்வஂ ப்ரதிபாதிதம்| ஏதத் பதக்தோஷக்ஷமஂ ஸஂஸர்கஸந்நிபாதயோஶ்ச ஸஂயோகபேதேந யோஜ்யம்| விடங்கதண்டுலாதீநாஂ ஸம்மிஶ்ரிதாநாமர்தேந த்ரிவத்| குடயோகே ஜலேந லேஹஃ| ஏதச்சூர்ணஂ குல்மாதீநந்யாஂஶ்ச கபவாதகதாந் பஹூந் கதாந் பரிமார்ஷ்டி நாஶயதி|| ௬||

Adhikarana kalyANako guDaH (7) · Śloka 7

விதங்கபிப்பலீமூலத்ரிபலாதாந்யசித்ரகாந்| மரிசேந்த்ரயவாஜாஜீபிப்பலீஹஸ்திபிப்பலீஃ| தீப்யகஂ பஞ்சலவணஂ சூர்ணிதஂ கார்ஷிகஂ பதக்| திலதைலத்ரிவச்சூர்ணபாகௌ சாஷ்டபலோந்மிதௌ| தாத்ரீபலரஸப்ரஸ்தாஂஸ்த்ரீந் குடார்ததுலாந்விதாந்| பக்த்வா மத்வக்நிநா காதேத்ததோ மாத்ராமயந்த்ரணஃ| குஷ்டாऽர்ஶஃகாமலாகுல்மமேஹோதரபகந்தராந்| க்ரஹணீபாண்டுரோகாஂஶ்ச ஹந்தி புஂஸவநஶ்ச ஸஃ| குடஃ கல்யாணகோ நாம ஸர்வர்த்துஷு ச யௌகிகஃ||௭||

விடங்காதிநா கல்யாணகநாம குடோ வடகஃ|| ௭||

Adhikarana vyoShAdiguTikA (8) · Śloka 8

வ்யோஷத்ரிஜாதகாம்போதகமிக்நாமலகைஸ்த்ரிவத்| ஸர்வைஃ ஸமா ஸமஸிதா க்ஷௌத்ரேண குடிகாஃ கதாஃ| மூத்ரகச்ச்ரஜ்வரச்சர்திகாஸஶோஷப்ரமக்ஷயே| தாபே பாண்ட்வாமயேऽல்பேऽக்நௌ ஶஸ்தாஃ ஸர்வவிஷேஷு ச||௮||

ஸுபோதம்|| ௮||

Adhikarana RutvanusAraM trivRudyogAH (9) · Śloka 9

த்ரிவதா கௌடஜஂ பீஜஂ பிப்பலீ விஶ்வபேஷஜம்| க்ஷௌத்ரக்ஷாரரஸோபேதஂ வர்ஷாகாலே விரேசநம்| த்ரிவத்துராலபாமுஸ்தாஶர்கரோதீச்யசந்தநம்| த்ராக்ஷாம்புநா ஸயஷ்ட்யாஹ்வஸாதலஂ ஜலதாத்யயே| த்ரிவதாஂ சித்ரகஂ பாடாமஜாஜீ ஸரலஂ வசாம்| ஸ்வர்ணக்ஷீரீ ச ஹேமந்தே சூர்ணமுஷ்ணாம்புநா பிபேத்| த்ரிவதா ஶர்கராதுல்யா க்ரீஷ்மகாலே விரேசநம்| த்ரிவத்த்ராயந்தி ஹபுஷாஸாதலாகடுரோஹிணீஃ| ஸ்வர்ணக்ஷீரீ ச ஸஞ்சூர்ண்ய கோமூத்ரே பாவயேத்த்ர்யஹம்| ஏஷ ஸர்வர்த்துகோ யோகஃ ஸ்நிக்தாநாஂ மலதோஷஹத்||௯||

த்ரிவத்த்ராயந்த்யாதிகஂ ஸர்வர்த்துஷு| ஏதச்ச ஸ்நிக்தாநாமேவ விரேசநஂ பவதி| மலதோஷா துஷ்டவாதவிகாராஃ|| ௯||

Adhikarana rUkShANAM virecanam (10) · Śloka 10

ஶ்யாமாத்ரிவத்துராலபாஹஸ்திபிப்பலிவத்ஸகம்| நீலிநீ கடுகாமுஸ்தாஶ்ரேஷ்டாயுக்தஂ ஸுசூர்ணிதம்| ரஸாஜ்யோஷ்ணாம்புபிஃ ஶஸ்தரூக்ஷணாமபி ஸர்வதா||௧௦||

ஶ்யாமாதிகஂ நீலிந்யாதியுக்தஂ ரஸாதீநாமந்யதமேந ரூக்ஷாணாமபி ஶஸ்யதே| அபிஶப்தஃ பூர்வஸ்மாத்விஶேஷஃ| ஸர்வதா ஸர்வர்த்துஷு|| ௧௦||

Adhikarana tryUShaNAdicUrNam (11) · Śloka 11

த்ர்யூஷணஂ த்ரிபலாஂ ஹிங்குஂ கார்ஷிகஂ த்ரிவதாபலம்| ஸௌவர்சலார்தகர்ஷஂ ச பலார்தஂ சாம்லவேதஸாத்| தச்சூர்ணஂ ஶர்கராதுல்யஂ கண்டேநாம்லேந வா பிபேத்| குல்மபார்ஶ்வார்த்திநுத்ஸித்தஂ ஜீர்ணே சாஸ்மிந் ரஸௌதநம்||௧௧||

த்ர்யூஷணாதிகஂ ஸித்தஂ விரேகேண துஷ்டபலஂ குல்மபார்ஶ்வார்த்திநுத்பவதி| த்ர்யூஷணத்ரிபலே ஸமுதாயே| அம்லவேதஸஸ்யார்தபலம்| மண்டஃ ஸ்வச்சா பேயா| அம்லஃ காஞ்ஜிகமத்யாதிஃ| ரஸௌதநோ மாஂஸரஸமிஶ்ர ஓதநஃ||௧௧||

Adhikarana trivRutAdicUrNam (12) · Śloka 12

த்ரிவதாத்ரிபலாதந்தீஸாதலாவ்யோஷஸைந்தவைஃ| ப்ரகல்ப்ய சூர்ணஂ ஸப்தாஹஂ பாவ்யமாமலகாத்ரஸே| தத்யோஜ்யஂ தர்பணே யூஷே பிஶிதே ராகயுக்திஷு||௧௨||

த்ரிவதாதிசூர்ணஂ ஸப்ததிநாந்யாமலகரஸேந பாவிதஂ தர்பணாதிஷு தோஷாத்யபேக்ஷயா யோஜ்யம்| தர்பணஃ ஸக்தவஃ| ராகா பதரமண்டாதயஃ|| ௧௨||

Adhikarana siddhaghRutaM kShIra~jca (13) · Śloka 13

துல்யாம்லஂ த்ரிவதாகல்கஸித்தஂ குல்மஹரஂ கதம்| ஶ்யாமாத்ரிவத்கஷாயேண ஸித்தஂ ஸர்பிஃ பயோऽபி வா||௧௩||

த்ரிவத் கதே யதாலாபமம்லாநி காஞ்ஜிகாதீநி பதக்ஸ்நேஹஸமாநி| கதஂ கல்கபாதம்| ஶ்யாமாத்ரிவதயோஃ கஷாயே கதபாகஃ| கல்கஂ விநா| கேசித்து ஸர்வகஷாயபாகேஷு கஷாயௌஷதாத்கல்கமபீச்சந்தி| பயோऽபி வா ஶ்யாமாத்ரிவத்கஷாயஸித்தம்|| ௧௩||

Adhikarana trivRutAriShTakalpanA (14) · Śloka 14

த்ரிவந்முஷ்டீஸ்து ஸநகாநஷ்டௌ த்ரோணேऽம்பஸஃ பசேத்| பாதஶேஷஂ கஷாயஂ தஂ பூதஂ குடதுலாயுதம்| ஸ்நிக்தே ஸ்தாப்யஂ கடே க்ஷௌத்ரபிப்பலீபலசித்ரகைஃ| லிப்தே மாஸே கதே பீதஂ பாண்டுஶ்வயதுகுல்மஜித்||௧௪||

அஷ்டௌ த்ரிவந்முஷ்டீந் ஸநகாநந்தர்நகாந்யத்ராங்குலிநகா அபி முஷ்டௌ ப்ரவிஶந்தி| த்ரோணேऽம்பஸஃ ஸத்வாதஶாநி பஞ்சபலஶதாநி| பாகத்வாச்சதுர்பாகஃ| க்ஷௌத்ராதிகேந ஸ்நிக்தகடாலேபஃ|| ௧௪||

Adhikarana trivRutsurA (15) · Śloka 15

ஸுரா வா த்ரிவதாபாதகிண்வா தத்க்வாதஸஂயுதா||௧௫||

அதவைவம்பூதா ஸுராபாண்ட்வாதிஜித்| கிம்பூதா த்ரிவதா பாதகிண்வா| த்ரிவதாபாத ஏவ கிண்வஃ யஸ்யாஃ| ஸுராபாதேந த்ரிவத்தேயேத்யர்தஃ| கிண்வஃ ஸுராகல்கஃ| தத்க்வாதேந த்ரிவத் க்வாதேந ஸஂயுதா யுக்தா|| ௧௫||

Adhikarana trivRutsauvIrakam (16) · Śloka 16

யவைஃ ஶ்யாமாத்ரிவத்க்வாதஸ்விந்நைஃ குல்மாஷமம்பஸா| ஆஸுதஂ ஷடஹஂ பல்லே ஜாதஂ ஸௌவீரகஂ பிபேத்||௧௬||

ஶ்யாமாத்ரிவத்க்வாதஸ்விந்நைர்யவைஃ குல்மாஷமர்தஸ்விந்நமாஷமம்பஸா ஆஸுதஂ ஷடஹஂ பல்லே தாந்யராஶௌ ஜாதஂ ஸௌவீரகத்வோத்பத்தௌ பேயம்| ஏஷ ஸௌவீரகோ நிஸ்துஷைஃ க்ரியதே|| ௧௬||

Adhikarana trivRuttuShodakam (17) · Śloka 17

பஷ்டாந் வா ஸதுஷாந் ஶுஷ்காந் யவாஂஸ்தச்சூர்ணஸஂயுதாந்| ஆஸுராநம்பஸா தத்வத் பிபேஜ்ஜாதஂ துஷோதகம்||௧௭||

பஷ்டாநித்யாதிநா ஸதுஷேண கதஂ துஷோதகஂ பவதி| இதி த்ரிவத் கல்பஃ|| ௧௭||

Adhikarana AragvadhAdhikAraH (18) · Śloka 18

ஜ்வரஹத்ரோகவாதாஸகுதாவர்தாதிரோகிஷு| ராஜவக்ஷோऽதிகஂ பத்யோ மதுர்மதுர ஶீதலஃ| வாலே வத்தே க்ஷதே க்ஷீணே ஸுகுமாரே ச மாநவே| யோஜ்யோ மத்வநபாயித்வாத் விஶேஷாச்சதுரங்குலஃ||௧௮||

ராஜவக்ஷோऽதிகஂ ஜ்வராதிஷு பத்யஃ| ஸ ச மத்வாதிகுணஃ| பாலாதிஷு மத்வநபாயித்வாத்தேதோஶ்சதுரங்குலோ விஶேஷாத்யோஜ்யஃ| தௌ ஸௌரஜாதீயௌ| கர்ணிகாரோ ராஜவக்ஷஃ ப்ரக்ரஹஃ கதமாலகஃ| ஆரோக்யஶிம்பீ ஶம்யாகோ வ்யாதிகாதோபகாதகஃ ஆரக்வதோ தீர்கபலோ காதஶ்ச சதுரங்குலஃ| ஆரக்வதஸ்ததா சாந்யோ கர்ணிகாரேவதஸ்ததா|| ௧௮||

Adhikarana tasya kalpanABedAH (19) · Śloka 19

பலகாலே பரிணதஂ பலஂ தஸ்ய ஸமாஹரேத்| தேஷாஂ குணவதாஂ பாரஂ ஸிகதாஸு விநிக்ஷிபேத்| ஸப்தராத்ராத் ஸமுத்தத்ய ஶோஷயேதாதபே ததஃ| ததோ மஜ்ஜாநமுத்தத்ய ஶுசௌபாத்ரே நிதாபயேத்| த்ராக்ஷாரஸேந தஂ தத்யாத் தாஹோதாவர்தபீடிதே| சதுர்வர்ஷே ஸுகஂ பாலே யாவத் த்வாதஶவார்ஷிகே| சதுரங்குலமஜ்ஞோ வா கஷாயே பாயயேத்திமம்| ததிமண்டஸுராமண்டதாத்ரீபலரஸைஃ பதக்| ஸௌவீரகேண வா யுக்தஂ கல்கேந த்ரைவதேந வா| சதுரங்குலஸித்தாத்வா க்ஷீராத்யதுதியாத் கதம்| மஜ்ஜகல்கேந தாத்ரீணாஂ ரஸே தத்ஸாதிதஂ பிபேத்| ததேவ தஶமூலஸ்ய குலத்தாநாஂ யவஸ்ய ச| கஷாயே ஸாதிதஂ ஸர்பிஷ்கல்கைஃ ஶ்யாமாதிபிஃ பிபேத்| தந்தீகஷாயே தந்மஜ்ஜ்ஞோ குடஂ ஜீர்ணஂ ச நிக்ஷிபேத்| தமரிஷ்டஂ ஸ்திதஂ மாஸஂ பாயயேத் பக்ஷமேவ வா||௧௯||

தஸ்ய ஸாமாந்யேந ராஜவக்ஷஸ்ய| பலகாலே யதாऽஸ்ய பலாநி பவந்தி ததா பரிணதமதிக்ராந்தபாகமேவ பலமாஹரேத்| ந மத்யமம்| அகாலேऽபி பலஸம்பவாத்காலவிஶேஷணம்| தேஷாமிதி பலாநாம்| குணவதாமிதி தோஷரஹிதாநாம்| ஸப்தராத்ரஂ ஸிகதாஸு வாஸநம்| தத ஆதபே ஶோஷணம்| ததஃ ஶுஷ்காணாஂ மஜ்ஜாநமுத்தத்ய தஂ மஜ்ஜாநஂ ஶுசௌ நிர்மலே பாத்ரே நிதாபயேத்| த்ராக்ஷேத்யாதி ஸுபோதம்| சதுரங்குலமஜ்ஜகஷாயஂ ஹிமஂ ஶீதீபூதஂ ததிமண்டாதீநாமந்யதமேந யுக்தஂ த்ரிவத்கல்கேந யுக்தஂ வா பாயயேத்| சதுரங்குலஸித்தாத் க்ஷீராத் ப்ரமதிதாத்யத் கதமுதியாத் தத் கதஂ சதுரங்குலமஜ்ஜாகல்கேந ஸஹாமலகரஸேந ஸாதிதஂ பிபேத்| ததேவ சதுரங்குலஸித்தக்ஷீரஜஂ கதஂ தஶமூலாத்யந்யதமகஷாயே ஶ்யாமாதிபிர்விரேசநத்ரவ்யகல்கைஃ ஸஹ ஸாதிதஂ பிபேத்| தந்த்யாஃ க்வாதே சதுரங்குலமஜ்ஜாநஂ ஜீர்ணகுடஂ ச நிக்ஷிபேத்| தஂ மாஂஸஂ பக்ஷஸ்திதஂ வாऽऽரிஷ்டஂ பிபேத்| இதி சதுரங்குலகல்பஃ|| ௧௯||

Adhikarana tilvakakalpaH (20) · Śloka 20

த்வசஂ தில்வகமூலஸ்ய த்யக்த்வாப்யந்தரவல்கலம்| விஶோஷ்ய சூர்ணயித்வா ச த்பௌ பாகௌ காலயேத்ததஃ| லோத்ரஸ்யைவ கஷாயேண ததீயஂ தேந பாவயேத்| காஷாயே தஶமூலஸ்ய தஂ பாகஂ பாவிதஂ புநஃ| ஶுஷ்கசூர்ணஂ புநஃ கத்வா ததஃ பாணிதலஂ பிபேத்| மஸ்துமூத்ரஸுராமண்டகோலதாத்ரீபலாம்புபிஃ||௨௦||

த்வசமித்யாதிநா தில்வகஸ்யோச்யதே| லோத்ரஃ ஶாபரகஸ்தில்வஸ்திலகஸ்திலகஸ்ததா| ரவிதுஃ காண்டஹீநஶ்ச மில்லீஶம்பரபாதபஃ| அப்யந்தரவல்கலஃ அந்தர்பாகஸ்த்யக்தோ யதா த்வசா| தாஂ த்வசஂ சூர்ணயித்வா தஸ்ய சூர்ணஸ்ய த்ரீந் பாகாந் குர்யாத்| ததோ த்வௌ பாகௌ லோத்ரக்வாதேந ஸ்ராவயேத்| தேந ஶிஷ்டஸ்ததீயோ பாகோ பாவ்யஃ| ஸ ஏவ புநர்தஶமுலகஷாயேண பாவ்யஃ| ததஃ ஶுஷ்கசூர்ணஂ கத்வா ததஶ்சூர்ணாத் பாணிதலஂ கர்ஷஂ மஸ்த்வாதீநாமந்யதமேந பிபேத்| கோலைர்பதரைர்மதிதமம்பு ததோக்தம்| தத்வத்தாத்ரீபலாऽம்பு|| ௨௦||

Adhikarana tilvakasya kalpanABedAH (21) · Śloka 21

மேஷஶங்க்யபயாகஷ்ணாசித்ரகைஃ க்வதிதே ஜலே| மருஜாஃ ஸுநுயாத்தச்ச ஜாதஂ ஸௌவீரகஂ யதா| பவேதஞ்ஜலிநா தஸ்ய லோத்ரகல்கஂ பிபேத்ததா| ஸுராஂ லோத்ரகஷாயேண ஜாதாஂ பக்ஷஸ்திதாஂ பிபேத்| தில்வ்கஸ்ய கஷாயேண கல்கேந ச ஸஶர்கரஃ| ஸகதஃ ஸாதிதோ லேஹஃ ஸ ச ஶ்ரேஷ்டஂ விரேசநம்||௨௧||

மருஜாபிர்மேஷஶங்கயாதிக்வதிதஜலாஸுதாபிஃ ஸௌவீரகஂ குர்ய்யாத்| மருஜாஃ யவாஃ| தத் ஸௌவீரகஂ யதா ஜாதஂ பவேத்ததா தஸ்யாऽஞ்ஜலிநா பலசதுஷ்டயேந லோத்ரகல்கஂ ஸாமாந்யேநாऽக்ஷமாத்ரஂ பிபேத்| மருஜாநாஂ யவாநாஂ ஸுராவிதாநேந பக்ஷஜாதாஂ ஸுராஂ பிபேத்| தில்வககஷாயகல்கேந ஸஹ லேஹஃ ஸுபோதஃ| இதி தில்வககல்பஃ|| ௨௧||

Adhikarana snuhyadhikAraH (22) · Śloka 22

ஸுதா பிநத்தி தோஷாணாஂ மஹாந்தமபி ஸஞ்சயம்| ஆஶ்வேவ கஷ்டவிப்ரஂஶா நைவ தாஂ கல்பயேததஃ| மது கோஷ்டேऽபலே பாலே ஸ்தவிரே தீர்கரோகிணி| கல்ப்யா குல்மோதரகரத்வக்ரோகமதுமேஹிஷு| பாண்டௌ தூஷீவிஷே ஶோபே தோஷவிப்ராந்தசேதஸி||௨௨||

ஸுதா மஹாந்தமபி தோஷாணாஂ ஸஞ்சயமாऽऽஶ்வேவ பிநத்தி| கஷ்டவிப்ரஂஶா ததஸம்யக்யோகேந கஷ்டா அபாயா பவந்தீத்யர்தஃ| அதஸ்தாஂ ஸுதாஂ நைவ கஸ்யசித் கல்பயேத்| கிஂ ஸர்வத்ரைவ ஸா ந கல்ப்யா| நைவமபி து மதுகோஷ்டாதிஷ்வேவ| க்வ தர்ஹி ஸா கல்ப்யா| குல்மாதிஷு|| ௨௨||

Adhikarana tasyAH kalpanAvidhiH (23) · Śloka 23

ஸா ஶ்ரேஷ்டா கண்டகைஸ்தீக்ஷ்ணைர்பஹுபிஶ்ச ஸமாசிதா| த்விவர்ஷா வா த்ரிவர்ஷா வா ஶிஶிராந்தே விஶேஷதஃ| தாஂ பாடயித்வா ஶஸ்த்ரேண க்ஷீரமுத்தாரயேத்ததஃ| பில்வாதீநாஂ பஹத்யோர்வா க்வாதேந ஸமமேகஶஃ| மிஶ்ரயித்வா ஸுதாக்ஷீரஂ ததோऽங்காரேஷு ஶோஷயேத்| பிபேத் கத்வா து குடிகாஂ மஸ்துமூத்ரஸுராதிபிஃ|௨௩|

ஸா ச ஸுதா தீக்ஷ்ணைர்பஹுபிஶ்ச கண்டகைஃ ஸமாசிதா ஸதீ ஶ்ரேஷ்டா| தாஂ ச ஸுதாஂ ஶஸ்த்ரேண பாடயித்வ க்ஷீரமுத்தாரயேத்| நவாமபிநவாஂ ந பாடயேத்| அபி ச த்விவர்ஷாஂ வா த்ரிவர்ஷாஂ வா| விஶேஷேண ஶிஶிரஸ்யாந்தே க்ஷீரஂ கஹ்ணீயாத்| ஸ்நுஹிஃ ஸுதாமஹாவக்ஷௌ குடா நிஸ்த்ரிஂஶபத்ரகஃ| ஸமந்ததுக்தா கண்டீரோ ஸ்நுக்வஜ்ரீ வஜ்ரகண்டகஃ| ததோऽநந்தரஂ பில்வாதீநாஂ மஹாபஞ்சமூலத்ரவ்யாணாஂ பஹத்யோஶ்சைகஶஃ ப்ரத்யேகஂ கஷாயேண ஸமபரிமாணேந ஸுதாக்ஷீரஂ மிஶ்ரயித்வாऽங்காரேஷு ஶோஷயேத்| பசேதித்யர்தஃ| ததோऽங்காரஶோஷணாநந்தரஂ குடிகாஂ கத்வா மஸ்த்வாதீநாமந்யதமேந பிபேத்||௨௩||

Adhikarana tasyAH kalpanAvidhiH (23) · Śloka 23

ஸா ஶ்ரேஷ்டா கண்டகைஸ்தீக்ஷ்ணைர்பஹுபிஶ்ச ஸமாசிதா| த்விவர்ஷா வா த்ரிவர்ஷா வா ஶிஶிராந்தே விஶேஷதஃ| தாஂ பாடயித்வா ஶஸ்த்ரேண க்ஷீரமுத்தாரயேத்ததஃ| பில்வாதீநாஂ பஹத்யோர்வா க்வாதேந ஸமமேகஶஃ| மிஶ்ரயித்வா ஸுதாக்ஷீரஂ ததோऽங்காரேஷு ஶோஷயேத்| பிபேத் கத்வா து குடிகாஂ மஸ்துமூத்ரஸுராதிபிஃ||௨௩||

ஸா ச ஸுதா தீக்ஷ்ணைர்பஹுபிஶ்ச கண்டகைஃ ஸமாசிதா ஸதீ ஶ்ரேஷ்டா| தாஂ ச ஸுதாஂ ஶஸ்த்ரேண பாடயித்வ க்ஷீரமுத்தாரயேத்| நவாமபிநவாஂ ந பாடயேத்| அபி ச த்விவர்ஷாஂ வா த்ரிவர்ஷாஂ வா| விஶேஷேண ஶிஶிரஸ்யாந்தே க்ஷீரஂ கஹ்ணீயாத்| ஸ்நுஹிஃ ஸுதாமஹாவக்ஷௌ குடா நிஸ்த்ரிஂஶபத்ரகஃ| ஸமந்ததுக்தா கண்டீரோ ஸ்நுக்வஜ்ரீ வஜ்ரகண்டகஃ| ததோऽநந்தரஂ பில்வாதீநாஂ மஹாபஞ்சமூலத்ரவ்யாணாஂ பஹத்யோஶ்சைகஶஃ ப்ரத்யேகஂ கஷாயேண ஸமபரிமாணேந ஸுதாக்ஷீரஂ மிஶ்ரயித்வாऽங்காரேஷு ஶோஷயேத்| பசேதித்யர்தஃ| ததோऽங்காரஶோஷணாநந்தரஂ குடிகாஂ கத்வா மஸ்த்வாதீநாமந்யதமேந பிபேத்||௨௩||

Adhikarana snuhIkShIrAdiBistrivRutAdInAM prayogaH (24) · Śloka 24

த்ரிவதாதீந்நவ வராஂ ஸ்வர்ணக்ஷாரீஂ ஸஸாதலாம்| ஸப்தாஹஂ ஸ்நுக்பயஃ பீதாந் ரஸேநாஜ்யேந வா பிபேத்| தத்வத் வ்யோஷோத்தமாகும்பநிகும்பாக்நீந் குடாம்புநா| ஆத்யாச்ச்யாமாத்ரிவத்க்வாதஂ ஸ்நுக்க்ஷீரகதபாணிதைஃ| காஸாரிரஸயூஷாத்யைர்யுக்தஂ வா ஸ்நுக்பயஃ பிபேதஃ||௨௪||

த்ரிவதாதீந்நவ த்ரிவச்ச்யாமாராஜவக்ஷாऽரக்வததில்வகஸுதாஶங்கிநீத்ரவந்தீதந்த்யாக்யாந்| ஸாதலாயாஃ பதக்யுக்திரபி நிஶ்சிதா| வரா த்ரிபலா| ஸ்நுக்பயஃ பீதாந் ஸுதாக்ஷீரபாவிதாந்| வ்யோஷாதீந் தத்வதிதி ஸப்தாஹஂ ஸ்நுக்பயஃபீதாந்| ஶ்யாமாத்ரிவத்க்வாதஂ ஸ்நுஹீக்ஷீராதிபிரத்யாத்| காஸாऽரிரஸாதியுக்தஂ வா ஸ்நுக்பயஃ பிபேத்|| ௨௪||

Adhikarana snuhIkShIrasya mRudukoShThe prayogaH (25) · Śloka 25

நிகும்பகும்பஶம்யாகஶங்கிநீஸப்தலாரஜஃ| ராத்ரௌ மூத்ரே திவா கர்மே ஸப்தாஹஂ ஸ்தாபயேதிதி| ஸ்நுக்க்ஷீரேऽபி ததஸ்தேந மால்யஂ வாஸோऽவசூர்ணிதம்| ஆஜிக்ரந் ப்ராவணாநஶ்ச மதுகோஷ்டோ விரிச்யதே||௨௫||

நிம்கும்பாதீநாஂ ரஜஃசூர்ணஂ ராத்ரௌ கோமூத்ரே ஸ்தாபயேத்| திவா ச கர்ம ஆதபே ஶோஷயந் ஸ்தாபயேத்| ஸ்நுக்க்ஷீரேऽபி ஸப்தாஹமாதபே ஸ்தாபயேத்| ததஸ்தேந சூர்ணேந மால்யமவசூர்ணிதமாऽऽஜிக்ரந் வாஸஶ்ச ப்ராவண்வாநோ மதுகோஷ்டோ விரிச்யதே| இதி மஹாவக்ஷகல்பஃ|| ௨௫||

Adhikarana atha saptalAsha~gkhinyoradhikAraH (26) · Śloka 26

நாதிஶுஷ்கஂ பலஂ க்ராஹ்யஂ ஶங்கிந்யா நிஸ்துஷீகதம்| ஸப்தலாயாஸ்ததா மூலஂ தே து தீக்ஷ்ணவிகாஷிணீ| ஶ்லேஷ்மாமயோதரகரஶ்வயத்வாதிஷு கல்பயேத்||௨௬||

ஶங்கிந்யாஃ பலஂ விரேசநாய க்ராஹ்யம்| தச்ச நிஸ்துஷீகதம்| ஸப்தலாயாஸ்து ததாவிதமேவ மூலம்| தே ச ஸப்தலாஶங்கிந்யௌ| தீக்ஷ்ணத்வகுணயுக்தே விகாஷிண்யௌ ச| அத ஏவ ஶ்லேஷ்மாமயாதிஷு கல்பயேத்| தீக்ஷ்ணஃ க்ஷிப்ரகாரீ| விகாஷீ விகஷந் தாதுந் ஸந்திபந்தாந் விமுஞ்சதி| ஏவஂ திக்தா ஶங்கிநீ ச தடபாதா விஸர்பணீ| நாகுலீ சாக்ஷபீடா ச நேத்ரமீலா யஶஸ்கரீ| ஸாதலா ஸப்தலா ஸாரீ விதுலா விமலாऽமலா| பஹுபேநா சர்மகஷா பேநா தீப்தா மராலிகாஃ|| ௨௬||

Adhikarana tayoH kalpanA (27) · Śloka 27

அக்ஷமாத்ரஂ தயோஃ பிண்டஂ மதிராலவணாந்விதம்| ஹத்ரோகோ வாதகபஜே தத்வத் குல்மேऽபி யோஜயேத்| ஶங்கிநீசூர்ணபாகௌ த்வௌ திலகல்கஸ்ய சாபரஃ| ஹரீதகீ கஷாயேண தத்தைலஂ பீடிதஂ பிபேத்| அதஸீஸர்ஷபைரண்டகரஞ்ஜேஷ்வப்யயஂ விதிஃ||௨௭||

அக்ஷமாத்ரமித்யாதி ஸுபோதம்| திலாநாஂ பாக ஏகஸ்தத்ஸமாப்யாஂ ஶங்கிநீசூர்நபாகாப்யாஂ ஸஹாவபீடயேத்| தத்தைலஂ ஹரீதகீக்வாதேந பிபேத்| திலவத்பாககல்பநயாऽதஸ்யாதீநாமபி பதக்பீடிதாநாஂ தைலஸ்ய ஹரீதகீகஷாயேண பாநவிதிஃ| இதி ஸப்தலாஶங்கிந்யோஃ கல்பஃ|| ௨௭||

Adhikarana atha dantIdravantyoH kalpaH (28) · Śloka 28

தந்திதந்தஸ்திரஸ்தூலஂ மூலஂ தந்தீத்ரவந்திஜம்| ஆதாம்ரஶ்யாவதீக்ஷ்ணோஷ்ணமாஶுகாரி விகாஷி ச| குருப்ரகோபிவாதஸ்ய பித்தஶ்லேஷ்மவிலாயநம்| தத்க்ஷௌத்ரபிப்பலீலிப்தஂ ஸ்வேதயேந்மத்யுகுஶாந்தரே| ஶோஷயேச்சாதபேऽக்ந்யர்கௌ ததோ ஹ்யஸ்ய விகாஷிதாம்| தத் பிபேந்மஸ்துமதிராதக்ரபீலுரஸாஸவைஃ| அபிஷ்யண்ணதநுர்குல்மீ ப்ரமேஹீ ஜடரீ கரீ| கோமகாऽஜரஸைஃ பாண்டுகமிகோஷ்டீ பகந்தரீ||௨௮||

தந்தீத்ரவந்திஜஂ மூலஂ தந்திதந்தவத் கரிதந்தவத் தீக்ஷ்ணத்வாதிகுணஂ பவதி| ஸுபோதம்| தந்தீஶீக்ரா நிகும்பா ஸ்யாதுபசித்ரா முகூலகஃ| ததோதும்பரபர்ணீ ச விஶல்யா ச குணப்ரியா| த்ரவந்தீ ஶம்பரீ சித்ராந்யக்ரோதா மூஷிகாஹ்வயா| ப்ரத்யக்ஶ்ரேணீ விஷா ரண்டா புத்ரஶ்ரேண்யாகுபர்ணிகா| தத்தந்தீத்ரவந்த்யோர்மூலஂ மாக்ஷிகபிப்பலீப்யாஂ லிப்தஂ குஶாதிபிஃ பஶ்சாச்ச மதா வேஷ்டயித்வா புடபாகவத்ஸ்வேதயேத்| ஸ்விந்நஂ சாऽऽதபே ஶோஷயேத்| யஸ்மாத்தஸ்ய விகாஷிதாஂ தாதுகஷணஸ்வரூபத்வமக்ந்யர்கௌ நாஶயதஃ| தந்மூலஂ மஸ்த்வாதிபிரபிஷ்யண்ணதநுத்வாதிமாந் பிபேத்| அபிஷ்யண்ணாந்தஃ க்லிந்நா தநுர்யஸ்ய ஸ ததோக்தஃ| ததேவ மூலஂ பாண்ட்வாதியுக்தஃ கோமாஂஸரஸாதிநா பிபேத்|| ௨௮||

Adhikarana tayossarpistailakalpanA (29) · Śloka 29

ஸித்தஂ தத்க்வாதகல்காப்யாஂ தஶமூலரஸேந ச| விஸர்பவித்ரத்யலஜீகக்ஷ்யாதாஹாந் ஜயேத் கதம்| தைலஂ து குல்மமேஹார்ஶோவிபந்தகபமாருதாந்| மஹாஸ்நேஹஃ ஶகச்சுக்ரவாதஸங்காநிலவ்யதாஃ||௨௯||

ததிதி தந்த்யா த்ரவந்த்யாஶ்ச மூலஸ்ய பரிக்ரஹஃ| தஶமூலஸ்ய க்வாதேந ச தந்தீத்ரவந்தீமூலகல்கஂ தத்வா யத் கதஂ ஸித்தஂ தத்விஸர்பாதீந் ஜயேத்| அலஜீ ப்ரமேஹோக்தா பிடகா| கக்ஷ்யாநாம க்ரந்திருத்தரே வக்ஷ்யதே| அநேநைவ விதிநா தைலஂ பக்வஂ குல்மாதீந் ஜயேத்| அநேநைவ விதிநா மஹாஸ்நேஹஃ ஸ்நேஹசதுஷ்டயஂ பக்வஂ ஶகத் ஸங்காதீந் ஜயேத்|| ௨௯||

Adhikarana tayorlehavidhAnam (30) · Śloka 30

தந்த்யா ரஸேऽஜஶங்க்யாஶ்ச குடக்ஷௌத்ரகதாந்விதஃ| லேஹஃ ஸித்தோ விரேகார்தே தாஹஸந்தாபமேஹநுத்| வாததர்ஷே ஜ்வரே பைத்தே ஸ்யாத்ஸ ஏவாऽஜகந்தயா| தந்தீத்ரவந்த்யோர்மூலாநி பசேத்தாத்ரீரஸே ததஃ| த்ரீநஂஶாந் பாணிதாத்த்வௌ ச பஷ்டஸ்தைலே கதேऽதவா| ஶ்யாமாதிகல்கயுக்தோऽயஂ லேஹஃ ஸித்தஂ விரேசநம்| பத்யாக்ஷதஶமூலாநாஂ தத்வல்லேஹாஃ பதக்ரஸைஃ||௩௦||

தந்த்யா மூலஸ்ய பரிக்ரஹஃ| தந்தீஶங்கயோஃ க்வாதே குடாதிகஂ தத்வா லேஹஃ ஸித்தோ விரேகார்தே தாஹாதிநுச்ச பவதி| ஸ ஏவ தந்தீலேஹோऽஜகந்தயா ஸஂயுக்தோ வாததர்ஷே பைத்தே ச ஜ்வரே ஸ்யாத் ஸித்த இதி ஸம்பத்யதே| தாத்ர்யா ஆமலகஸ்ய ரஸே ஸித்தயோர்யுகபத்தந்தீத்ரவந்தீகூலயோஸ்த்ரீநஂஶாந் ஸமாஸ்த்ரயோ பாகாஃ| த்பௌ பாகௌ பாணிதஸ்ய| க்ஷுத்ரகுடஸ்யேத்யேகதஃ பஞ்சகதோஷாத்யபேக்ஷயா தைலேந வா கதேந வா பஷ்டமுபயதாऽபி ஶ்யாமாதிகணகல்கேந ஸஂயோஜ்ய லேஹோ விரேசநஂ ஸித்தம்| தாத்ரீபலரஸவசநேநைவ ப்ரகாரேண பதக்கரீதக்யாதீநாமபி ரஸைர்லேஹ்ய பவந்தி|| ௩௦||

Adhikarana tayoshcUrNakalpanA (31) · Śloka 31

தயோர்விடஸமஂ சூர்ணஂ தத்ரஸேநைவ பாவிதம்| விபத்தவிஶி வாதோத்தே குல்மே சாம்லயுதஂ ஹிதம்| முத்காதிஸித்தைஸ்தந்மூலைர்யூஷாதீஂஶ்ச ப்ரகல்பயேத்| தந்தீத்ரவந்தீமரிசஸ்வர்ணக்ஷீரீயவாஸகம்| ஸஶுண்ட்யக்நிகபத்வீகஂ சூர்ணிதஂ ஸப்தவாஸராந்| மூத்ரபாவிதமாஜ்யேந பிபேஜ்ஜீர்ணே ச தர்பணம்| ஸர்வதா ஸர்வரோகேஷு பாலே வத்தே ச தத்திதம்| துர்பக்தாஜீர்ணபார்ஶ்வார்திகுல்மப்லீஹோதரேஷு ச| கண்டமாலாஸு வாதே ச பாண்டுரோகே ச ஶஸ்யதே||௩௧||

தயோர்தந்தீத்ரவந்தீமூலயோஶ்சூர்ணஂ ஸமேந விடலவணேந யுக்தஂ பஶ்சாத்தந்மூலக்வாதேநைவ பாவிதமம்லைஃ காஞ்ஜிகமத்யாதிர்பியுக்தஂ விட்விபந்தே வாதகுல்மே ச ஹிதம்| முத்காதிஸித்தைரிதி ஸுபோதம்| ஏகேநாதிக்ரஹணேந தாந்யாநாஂ க்ரஹணம்| த்விதீயேநாऽந்நஂ ப்ரகரணாத்| தந்த்யாதிகஂ சூர்ணிதஂ ஸப்தராத்ரஂ ச யேந கேநசிந்மூத்ரேண பாவிதஂ கதேந தஸ்மிந் ஜீர்ணே தர்பணஂ ஸக்துமண்டஂ பிபேத்| ஏதச்ச ஸர்வகாலஂ ஸர்வரோகேஷு பாலவத்தயோஶ்ச துர்புக்தாऽஜீர்ணாதிஷு ச கண்டமாலாதிகே ச ஶஸ்யதே|| ௩௧||

Adhikarana dantyAdiBirmodakakalpanA (32) · Śloka 32

குடஸ்யாஷ்டபலே பத்யா விஂஶதிஃ ஸ்யாத்பலஂ பலம்| தந்தீசித்ரகயோஃ கர்ஷோ பிப்பலீத்ரிவதோர்தஶ| ப்ரகல்ப்ய மோதகாநேகஂ தஶமே தஶமேऽஹநி| உஷ்ணாம்போऽநுபிபந் காதேத்தாந் ஸர்வாந் விதிநாऽமுந| ஏதே நிஷ்பரிஹாராஃ ஸ்யுஃ ஸர்வவ்யாதிநிபர்ஹணாஃ| விஶேஷாத் க்ரஹணீபாண்டுகண்டூகோடாऽர்ஶஸாஂ ஹிதாஃ| விரேசநே முக்யதமா நவைதே த்ரிவதாதயஃ||௩௨||

குடாதிகேந மோதகாந் தஶ ப்ரகல்ப்ய தஶமே தஶமேऽஹந்யேகமேகஂ மோதகமுஷ்ணாம்போऽநுபிபந் காதேதேவம் ஸர்வாந்| ஸுபோதம்| ஏதே நவ த்ரிவதாதயோ விரேசநே முக்யதமாஃ|| ௩௨||

Adhikarana atha harItakIkalpaH (33) · Śloka 33

ஹரீதகீமபி த்ரிவத்விதாநேநோபகல்பயேத்| விஶேஷாத் க்ரஹணீஶோபபாண்டுமேஹோதராபஹாம்| பிபேத்பத்யாஂ ஸஸிந்தூத்தவிடங்கோஷணநாகராம்| மூத்ரேண வத்ஸகாதேர்வா நிர்ய்யூஹேண ஹரீதகீம்| பத்யாநாகரசூர்ணஂ வா ஸஂயுதஂ நீலிநீபலைஃ| குடேந பக்ஷயேத்தோயஂ கவோஷ்ணஂ ச பிபேதநு||௩௩||

த்ரிவத்கல்பநாபிர்ஹரீதகீஂ கல்பயேத்| யாஂ புநஃ பத்யாஂ ஹரீதகீ க்ரஹண்யாதிநாஶநஸ்வரூபாஂ விஶேஷாத் பிபேத்| விஶேஷணமேவ ஹேதுதாஂ ப்ராப்தம்| ஸிந்தூத்தாதியுக்தாஂ ஹரீதகீஂ மூத்ரேண வா வத்ஸகாதிநிர்ய்யூஹேண வா பிபேத்| பத்யாநாகரயோஶ்சூர்ணநீலிநீபலசூர்ணேந யுக்தஂ குடேந ஸஹ பக்ஷயேத்| பஶ்சாத் கோஷ்ணஂ தோயஂ பிபேத்|| ௩௩||

Adhikarana pathyAdiguTikA (34) · Śloka 34

பத்யாத்ரிவத்த்யாஂ குடிகாஃ கார்யாஃ த்ராக்ஷாரஸாப்லுதாஃ| மாஷப்ரமாணாஸ்தாஃ ஶுஷ்கா லிஹ்யாத்யக்ஷ்மீ கதத்ருதாஃ| பத்யாத்ரிவத்பட்ஷ்ணாம்பு ஸர்வஶ்ரேஷ்டஂ விரேசநம்||௩௪||

ஹரீதகீத்ரிவதோஶ்சூர்ணேந் த்ராக்ஷாரஸாலோடிதேந குடிகாஃ கார்யாஃ| மாஷப்ரமாணாஸ்தாஃ ஶுஷ்காஃ ப்ரயோககாலேऽவசூர்ண்ய கதேந லிஹ்யாத்ரா ஜயக்ஷ்மீ| பத்யாதிகஂ ஸர்வத்ர காலே விஷயே ஹிதம்|| ௩௪||

Adhikarana pathyAdimodakam (35) · Śloka 35

ஸ்நுக்க்ஷீரபாவிதே பத்யாசூர்ணே குர்வீத மோதகாந்| கோலாऽஸ்திமாத்ராஞ்சுஷ்காஂஶ்ச நவநீதேந லேஹயேத்| குல்மோதரயகத்ப்லீஹஶூலாநாஹவிபந்திநஃ||௩௫||

ஹரீதகீசூர்ணேந ஸுதாக்ஷீராலோடிதேந பதராऽஸ்திப்ரமாணாஂ குடிகாஂ கத்வா ஶுஷ்காஃ ப்ரயோககாலே நவநீதயுக்தாஃ வைத்யோ லேஹயேத்| இதி ஹரீதகீகல்பஃ|| ௩௫||

Adhikarana sukhavirecanayogAH (36) · Śloka 36

லிஹ்யாதேரண்டதைலேந குஷ்டஂ த்ரிகடுகாந்விதம்| ஸுகோதகஂ சாऽநுபிபேத் ஸுகமேதத்விரேசநம்||௩௬||

த்ரிகடுகயுக்தஂ குஷ்டமேரண்டதைலேந லீடஂ ஸுகோதகாநுபாநஂ ஸுகவிரேசநம்|| ௩௬||

Adhikarana guNA~antaropAdAne yuktiH (37) · Śloka 37

அல்பஸ்யாऽபி மஹார்தத்வஂ ப்ரபூதஸ்யாऽல்பகர்மதாம்| குர்யாத் ஸஂஶ்லேஷவிஶ்லேஷகாலஸஂஸ்காரயுக்திபிஃ||௩௭||

அமீஷாஂ விரேசநாநாஂ கோஷ்டபராயத்தத்வேந கார்யகர்த்தத்வமுச்யதே| அல்பஸ்யாऽபி மாத்ரயா பஹுகார்யகர்த்தத்வஂ குர்யாத்| கதமேதத் கர்துஂ பார்யத இத்யாऽऽஹ-ஸஂஶ்லேஷேத்யாதி| அல்பமபி தீக்ஷ்ணேந ஸஂஸஷ்டஂ மஹார்தத்வஂ யாதி| ததா ப்ரபூதமபி தீக்ஷ்ணேந விஶ்லேஷிதமல்பகர்மதாஂ யாதி| காலாதிபிரப்யல்பஂ மஹாகார்யகரஂ பவதி| பஹு ச ஸ்வல்பகர்மகரம்| ஸஂஸ்காரஂ தத்யோக்யேநகுணாந்தரோத்பாதநம்| யுக்திர்விஶிஷ்டைஃ க்ரமாதிபிர்யோஜநம்|| ௩௭||

Adhikarana virecanAnAM hRudyatvApAdanam (38-39) · Śloka 39

த்வக்கேஸராऽऽம்ராதகதாடிமைலா- ஸிதோபலாமாக்ஷிகமாதுலுங்கைஃ| மத்யேந தைஸ்தைஶ்ச மநோऽநுகூலே- ர்யுக்தாநி தேயாநி விரேசநாநி||௩௮|| இதி வைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸ்ய ஸூநோர்வாக்படஸ்ய கதாவஷ்டாங்கஸஂக்ரஹஸஂஹிதாயாஂ கல்பஸ்தாநே விரேசநகல்போ நாம த்விதீயோऽத்யாயஃ||௩௯||

ஏதாநி விரேசநாநி த்வகாதிபிர்யுக்தாநி தேயாநி| தைஸ்தைஶ்ச ப்ரதிபுருஷஂ மநோऽநுகூலைஃ ப்ரியர்வஸ்துபிர்யுக்தாநி| யதஃ ப்ரியத்வாத் பத்யாதி யோகாய ஜாயத இதி|| ௩௮|| இதி ஶ்ரீமந்மஹாமஹோபாத்யாயேந்துவிரசிதாயா- மஷ்டாங்கஸஂக்ரஹவ்யாக்யாயாஂ ஶஶிலேகாயாஂ கல்பஸ்தாநே த்விதீயோऽத்யாயஃ