Adhikarana atha jvaranidAnaM nAma dvitIyo~adhyAyaH | pratij~jA (1) · Śloka 1
அதாதோ ஜ்வரநிதாநஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ||௧||
अथातो ज्वरनिदानं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வரோகாணாஂ ஸாமாந்யேந நிதாநமுக்த்வா ஜ்வராதிவிஶேஷேணோச்யதே| தத்ராபி ஜ்வரஸ்ய ப்ராதாந்யாத் பூர்வமத்யாய ஆரப்யதே| யத்யபி ப்ராக்ரூபஸம்ப்ராப்த்யாதிகமுச்யதே, ததாபி நிதாநேந ப்ராதாந்யாத்வயபதேஶஃ|| ௧||
Adhikarana jvarasyAShTau kAraNAni (2) · Śloka 2
அஷ்டாபிஃ காரணைர்ஜ்வரஃ ஸஞ்ஜாயதே| மநுஷ்யாணாஂ பதக்தோஷைஃ ஸஂஸஷ்டைஃ ஸந்நிபாதிதைராகந்துநா ச||௨||
अष्टाभिः कारणैर्ज्वरः सञ्जायते| मनुष्याणां पृथग्दोषैः संसृष्टैः सन्निपातितैरागन्तुना च||२||
🔊 Audio coming soon
ஏவஂ ஜ்வரஸ்யாஷ்டௌ காரணாநி| ஆகந்துகாரணஸ்ய யத்யபி பஹுவிதத்வஂ ததாப்யாந்யதந்த்ரப்ரஸித்தஸங்கயாபுரோதேநோக்தமவிஶேஷேண| தத்ர ப்ரதமமேவ தாவத்தோஷஜா நிஶ்சீயந்தே| பஶ்சாதாऽऽகந்துகாரணம்|| ௨||
Adhikarana jvarasamprAptiH (3) · Śloka 3
தத்ர யதோக்தைஃ ப்ரகோபநவிஶேஷைஃ ப்ரகுபிதா தோஷாஃ ப்ரவிஶ்யாமாஶயமூஷ்மணா மிஶ்ரீபூயா ऽऽ மமநுகம்ய ரஸஸ்வேதவாஹீநி ஸ்த்ரோதாஂஸி விதாய பித்தஂ து த்ரவத்வாத்தப்தமிவ ஜலமநலமுபஹத்ய ஸர்வேऽபி ச தோஷாஃ பக்தாரஂ ஸ்வஸ்தாநாத் பஹிர்நிரஸ்ய ஸஹ தேந ஸகலமபி ஶரீரமபிஸர்பந்தஸ்தத்ஸம்பர்கால்லப்தபலேந ஸ்வேநோஷ்மணா நிதராஂ தேஹோஷ்மாணமேதயந்தோ ऽந்தஸ்ஸ்த்ரோதோமுகபிதாநாத் ஸ்தம்பமாததாநா பஹிரபி ஸ்வேதமபஹரந்தஃ ஸர்வேந்த்ரியாணி சோபதாபயந்தோ ஜ்வரமபிநிர்வர்த்தயந்தி||௩||
तत्र यथोक्तैः प्रकोपनविशेषैः प्रकुपिता दोषाः प्रविश्यामाशयमूष्मणा मिश्रीभूया ऽऽ ममनुगम्य रसस्वेदवाहीनि स्त्रोतांसि विधाय पित्तं तु द्रवत्वात्तप्तमिव जलमनलमुपहत्य सर्वेऽपि च दोषाः पक्तारं स्वस्थानाद् बहिर्निरस्य सह तेन सकलमपि शरीरमभिसर्पन्तस्तत्सम्पर्काल्लब्धबलेन स्वेनोष्मणा नितरां देहोष्माणमेधयन्तो ऽन्तस्स्त्रोतोमुखपिधानात् स्तम्भमादधाना बहिरपि स्वेदमपहरन्तः सर्वेन्द्रियाणि चोपतापयन्तो ज्वरमभिनिर्वर्त्तयन्ति||३||
🔊 Audio coming soon
தத்ர யதோக்தைரித்யாதேர்தோஷா ஜ்வரமபிநிர்வர்தயந்தீதி ஸம்பந்தஃ| யதோக்தைஃ ப்ரகோபநநிதாநைஸ்திக்தகட்வாதிபிஃ ஊஷ்மாணா ஆமாஶயஸ்தேநாऽக்ந்யபிதாநேந| பித்தஸ்யாயஂ விஶேஷஃ| யதுஷ்ணமபி த்ரவத்சாதநலஸ்ய ஜாடரஸ்யோபஹநநஂ ஜலமிவோஷ்ணம்| ஶேஷஂ ஸர்வதோஷஸாதாரணம்| தோஷாணாஂ ஸ ஊஷ்மா யேந பச்யதே| ததா ச தோஷதாதுஷு ஸ்வல்பா அநலபாகாஃ ப்ரதர்ஶிதாஃ| அத்ர ச ப்ரதிரோகமத்யாயேஷு யத் பதங்நிதாநகீர்த்தநஂ தத்வயாதேஃ ஸ்வரூபாதிகமநாய சிகித்ஸாகாலே ஹேதுவிபரீதோஉஷதபரிஜ்ஞாநார்தஂ ச| ஸம்ப்ராப்தேரபி கீர்த்தநஂ வ்யாதிபரிஜ்ஞாநாய| சிகித்ஸாகாலேऽபி ததா ததாவிதஸம்ப்ராப்த்யந்யதாகரணேந தத்ஸம்ப்ராப்திகஸ்ய ரோகஸ்ய விநாஶோ பவதீதி ப்ரதிபோதநாய ச| ததா ச விபுலமதிவைத்யோஉऽபசாரஸ்வரூபவிஶேஷாத் தத்கார்யவிஶேஷாத்தோஷகார்ய்யவிஶேஷேப்யஶ்ச தோஷாணாஂ ஸம்ப்ராப்தோஉ ஜ்ஞாதாயாஂ கூடலிங்கஸ்யாபி வ்யாதேஃ ஸ்வரூபமதிகச்சத்யேவ| ததா ப்ரதிரோகப்ரதர்ஶிதாயாஃ ஸம்ப்ராப்தேஃ ஸ்வாத்யாயோக்தச்சிகித்ஸிதாத் ப்ரகாராந்தரேணாபி யதோ விநாஶஃ கர்த்துஂ பார்ய்யதே ததோऽவஶ்யமேவ ரோகோபஶமஃ| ஸர்வஸ்யாமபி சிகித்ஸாயாஂ ஸம்ப்ராப்திவிநாஶநமேவ ப்ரதாநஂ ப்ரயோஜநம்| ததா ஜ்வரசிகித்ஸதே ஆமாஶயஸ்தோ ஹத்வக்நிஂ ஸாமோ மார்காந் பிதாய யத்| விததாதி ஜ்வரஂ தோஷஸ்தஸ்மாத்குர்வீத லங்கநம்| இதி|| ௩||
Adhikarana jvarapUrvarUpANi (4) · Śloka 4
தஸ்யேமாநி பூர்வரூபாணி முகவைரஸ்யமந்நாநபிலாஷோ குரு- காத்ரத்வமாலஸ்யமல்பப்ராணதா கதிஸ்கலநஂ நித்ராதிக்யமர- திரஸூயா ஹிதோபதேஶேஷு ப்ரத்வேஷோ பாலேஷு மதுரேஷு ச பக்ஷ்ண்யே- ஷ்வம்லலவணகடுகாபிநந்தநமவிபாகோऽங்கமர்தஶ்சக்ஷுஷோ- ராகுலத்வஂ ஸாஶ்ருதா ஜம்பா விநாமஃ க்லமோ ரோமஹர்ஷஃ ஶப்தா- நலாம்புஶீதவாதழச்சாயாதபேஷ்வகஸ்மாதிச்சாத்வேஷோஉ ச| தத- நந்தரஂ வ்யக்திபாவோ ஜ்வரஸ்யேதி||௪||
तस्येमानि पूर्वरूपाणि मुखवैरस्यमन्नानभिलाषो गुरु- गात्रत्वमालस्यमल्पप्राणता गतिस्खलनं निद्राधिक्यमर- तिरसूया हितोपदेशेषु प्रद्वेषो बालेषु मधुरेषु च भक्ष्ण्ये- ष्वम्ललवणकटुकाभिनन्दनमविपाकोऽङ्गमर्दश्चक्षुषो- राकुलत्वं साश्रुता जृम्भा विनामः क्लमो रोमहर्षः शब्दा- नलाम्बुशीतवातऴच्छायातपेष्वकस्मादिच्छाद्वेषोउ च| तद- नन्तरं व्यक्तिभावो ज्वरस्येति||४||
🔊 Audio coming soon
முகவைரஸ்யாதீநி ஜ்வரஸ்ய பூர்வரூபாண்யுக்தாநி| அவிஶிஷ்டதோஷைர்யத்யாபி ஜ்வரயதி, ததாபி பவிஷ்யத்ப்ரதீதிர்தோஷாநுரோதேநைவாऽஸ்புடத்வமல்பத்வஞ்ச விஜ்ஞேயம்| ததாஹி குருகாத்ரத்வஂ பவிஷ்யதி கபஜ்வரே| ஏவஂ ஸர்வத்ர கல்ப்யம்| ஏதாந்யபி வ்யாதிவிஶேஷபரிஜ்ஞாநாயோபயுஜ்யந்தே சிகித்ஸாயை ச| ததா த்ருஷ்டமாத்ர ஏவ பூர்வருபே தேந நிதாநவிஶேஷேண ச ரோகஸ்ய ஸ்வரூபஂ பரிச்சிந்நஂ பவதி| ததா தஸ்மிந்கால உபக்ராந்தோ ரோகஃ க்ஷிப்ரதரமேவ ப்ரஶமமாபத்யதே| கதாசித் தஷ்டே பூர்வரூபே விஶிஷ்டதோஷதா ரோகஸ்யாநிதிகதா பவதி| தத்ர ஸகலரோகஸாதாரணரோகவிஶேஷமாத்ராஶ்ரயணேநைவ சிகித்ஸா ப்ரயுக்தா கிஂஸுகாய ந ஸம்பத்யதே ? ஏததேந ஹதி கத்வா பட்டாரஹரிசந்த்ரேண வா ஶப்தஸ்யாநீர்திஷ்டஸ்யாப்ராதாந்யஂ ப்ரதர்ஶயிதுஂ லக்வஶநமபதர்பணஂ வேத்யத்ர ஜ்வரபூர்வரூபேக்ஷுலக்வஶநஸ்ய ப்ராதாந்யஂ லங்கநஸ்யாப்ரதாந்யஂ வ்யாக்யாதம்| தச்ச பிஷக்ஶாஸ்த்ரநிஷ்ணாதா நாங்கீகுர்வந்தி| யதோ ந பூர்வபதர்ஶநமாத்ரேணைவ பிஷக் சிகித்ஸாயாஂ ப்ரவர்த்ததே| அபிது நிதாநாதி கிஞ்சிஜ்ஜாநாத்யேவ| ததஶ்ச யேந ஸ்நிக்தகுர்வாதிகஂ கபகாரணமுபயுக்தஂ தஸ்யாபதர்பணஂ த்யக்த்வா லக்வஶநஂ ப்ரதாநஂ ந பவதீதி| பட்டாரகேண து பூர்வரூபேஷு ஸகலதோஷஸாதாரணத்வாத் லக்வஶநஸ்ய ப்ராதாந்யமுக்தம்| அல்பப்ராணதா சேஷ்டாஸ்வஶக்தத்வம்| அரதிர்ந க்வசிதவஸ்திதி| அஸூயா பரஸ்ய தோஷாவிஷ்கரணம்| ஹிதோபதேஷாதிஷு ப்ரத்வேஷஃ| அந்நாத்யநபிநந்தமவிபாகோऽந்நாதீநாம்| ஆகுலத்வஂ ஸாஶ்ருதா ச சக்ஷுஷோரேவ| ஜம்பா ஸந்முகவிகாஸோ காத்ரவிநாமஃ| ஶப்தாதிஷ்வகாரணேநைவேச்சாததைவ புநர்த்வேஷஃ| ததநந்தரஂ ப்ராக்ரூபாணாமநந்தரஂ க்ரமேண ஜ்வரஸ்ய வ்யக்தீபாவோ பவதி|| ௪||
Adhikarana vAtajvaralakShaNAni (5) · Śloka 5
பவதி சாத்ர ஆகமாபகமக்ஷோபமதுதா வேதநோஷ்மணாம்| வைஷம்யஂ தத்ர காத்ராங்கே தாஸ்தாஃ ஸ்யுர்தேதநாஶ்சலாஃ| பாதயோஃ ஸுப்ததா ஸ்தம்பஃ பிண்டிகோத்வேஷ்டேநஂ க்லமஃ| விஶ்லேஷ இவ ஸந்தீநாஂ ஸாத ஊர்வோஃ கடீக்ரஹஃ| பஷ்டஂ க்ஷோதமிவாப்நோதி நிஷ்பீட்யத இவோதரம்| பித்யந்த இவ சாஸ்தீநி பார்ஶ்வகாநி விஶேஷதஃ| ஹதயஸ்ய க்ரஹஸ்தோதஃ ப்ராஜநேநேவ வக்ஷஸஃ| ஸ்கந்தயோர்மதநஂ பாஹ்வோர்பேதஃ பீடநமஂஸயோஃ| அஶக்திர்பக்ஷணே ஹந்வோர்ஜம்பணஂ கர்ணயோஃ ஸ்வநஃ| நிஸ்தோதஃ ஶங்கயோர்மூர்த்நி வேதநா விரஸாஸ்யதா| கஷாயாஸ்யத்வமதவா மலாநாமப்ரவர்த்தநம்| ரூக்ஷாருணத்வகாஸ்யாக்ஷிநகமூத்ரபுரீஷதா| ப்ரஸேகாரோசகாஶ்ரத்தாऽவிபிகாஸ்வேதஜாகராஃ| கண்டௌஷ்டஶோஷஸ்தட்ஶுஷ்கோஉ சர்திகாஸௌ விஷாதிதா| ஹர்ஷோ ரோமாங்கதந்தேஷு வேபதுஃ க்ஷவதோர்க்ரஹஃ| ப்ரமஃ ப்ரலாபோ கர்மேக்ஷா விநாமஶ்சாநிலஜ்வரே||௫||
भवति चात्र आगमापगमक्षोभमृदुता वेदनोष्मणाम्| वैषम्यं तत्र गात्राङ्गे तास्ताः स्युर्देदनाश्चलाः| पादयोः सुप्तता स्तम्भः पिण्डिकोद्वेष्टेनं क्लमः| विश्लेष इव सन्धीनां साद ऊर्वोः कटीग्रहः| पृष्ठं क्षोदमिवाप्नोति निष्पीड्यत इवोदरम्| भिद्यन्त इव चास्थीनि पार्श्वगानि विशेषतः| हृदयस्य ग्रहस्तोदः प्राजनेनेव वक्षसः| स्कन्धयोर्मथनं बाह्वोर्भेदः पीडनमंसयोः| अशक्तिर्भक्षणे हन्वोर्जृम्भणं कर्णयोः स्वनः| निस्तोदः शङ्खयोर्मूर्ध्नि वेदना विरसास्यता| कषायास्यत्वमथवा मलानामप्रवर्त्तनम्| रूक्षारुणत्वगास्याक्षिनखमूत्रपुरीषता| प्रसेकारोचकाश्रद्धाऽविपिकास्वेदजागराः| कण्ठौष्ठशोषस्तृट्शुष्कोउ छर्दिकासौ विषादिता| हर्षो रोमाङ्गदन्तेषु वेपथुः क्षवथोर्ग्रहः| भ्रमः प्रलापो घर्मेक्षा विनामश्चानिलज्वरे||५||
🔊 Audio coming soon
பவதி சாத்ரேதி தந்த்ராரீதிஃ| ஆகமாபகமேத்யாத்யநிலஜ்வரஸ்ய ரூபஂ பவதீதி ஸம்பந்தஃ| வேதநாநாமூஷ்மணாஂ ச வாதவஶாத் கதாசிதாகமோ பவதி கதாசிதபகமஃ| அநித்யஸத்பாவோ வா| கதாசித்க்ஷோபோபவதி| கதாசிந்ம்ருதுத்வம்| அதவா வேதநாதீநாஂ தேஹதேஶவிஶேஷதஃ காலவிஶேஷதஶ்ச வைஷம்யமநேகரூபத்வஂ பவதி| தத்ர-தத்ர ச வாய்வாஶ்ரயேऽங்கே தாஸ்தா வாயுகாரணா வேதநாஶ்சலாஃ ஸ்யுஃ| ஸுபோதம்| ப்ராஜநஂ ப்ரதோதஃ ஶிரஸி அதிகஂ வேதநா| ஆஸ்ய விரஸத்வஂ விஶேஷாநாக்யேயதுஷ்டரஸத்வம்| மலாஃ மூத்ரஶகத்ஸ்வேதாதயஃ| த்வகாதீநாஂ ரூக்ஷாருணதா| காஸச்சர்திஷோஃ ஶுஷ்கத்வஂ கபாதீநாமப்ரவத்திஃ| வாதஜ்வரேऽவஶ்யஂ க்ஷவதோர்க்ரஹஃ| ஸர்வஸ்ய ச ரூபகீர்த்தநஂ வ்யாதிஸ்வரூபவிஶேஷ பரிஜ்ஞாநாய பதக் சிகித்ஸிதப்ரதிவிதாநாய ச|| ௫||
Adhikarana pittajvaralakShaNAni (6) · Śloka 6
யுகபத்வயாப்திரங்காநாம்ப்ரலாபஃ கடுவக்த்ரதா| நாஸாஸ்யபாகஃ ஶீதேச்சா ப்ரமோ மூர்ச்சா மதோऽரதிஃ| விட்ஸ்த்ரஸஂ பித்தவமநஂ ரக்தஷ்டீவநமம்லகஃ| ரக்தகோடோத்கமஃ பீதஹரிதத்வஂ த்வகாதிஷு| ஸ்வேதோ நிஃஶ்வாஸவைகந்த்யமதிதஷ்ணா ச பித்தஜே||௬||
युगपद्वयाप्तिरङ्गानाम्प्रलापः कटुवक्त्रता| नासास्यपाकः शीतेच्छा भ्रमो मूर्च्छा मदोऽरतिः| विट्स्त्रसं पित्तवमनं रक्तष्ठीवनमम्लकः| रक्तकोठोद्गमः पीतहरितत्वं त्वगादिषु| स्वेदो निःश्वासवैगन्ध्यमतितृष्णा च पित्तजे||६||
🔊 Audio coming soon
யுகபஜ்ஜ்வரவ்யாப்த்யாதி பித்தஜஂ பவதீதி ஸம்பந்தஃ| ரக்தாநாஂ கோடோநாஂ ஸோத்ஸேதாநாஂ மண்டலாநாமுத்கமஃ|| ௬||
Adhikarana kaphajvaralakShaNAni (7) · Śloka 7
விஶேஷாதருசிர்ஜாட்யஂ ஸ்த்ரோதோரோதோऽல்பவேகதா| ப்ரஸேகோ முகமாதுர்யஂ ஹல்லேபஶ்வாஸபீநஸாஃ| ஹல்லாஸஶ்சதநஂ காஸஃ ஸ்தம்பஃ ஶ்வைத்யஂ த்வகாதிஷு| அங்கேஷு ஶீதபிடகாஸ்தந்த்ரோதர்தஃ கபோத்பவே||௭||
विशेषादरुचिर्जाड्यं स्त्रोतोरोधोऽल्पवेगता| प्रसेको मुखमाधुर्यं हृल्लेपश्वासपीनसाः| हृल्लासश्छदनं कासः स्तम्भः श्वैत्यं त्वगादिषु| अङ्गेषु शीतपिटकास्तन्द्रोदर्दः कफ़ोद्भवे||७||
🔊 Audio coming soon
ஸாதிஶயா அருசிர்ஜாட்யாதயோ ரோகாஃ கபஜ்வரே பவந்தீதி| அல்பவேகதா ஜ்வரஸ்ய| ஹதயோத்க்லேஶயுக்தஃ ப்ரஸேகஃ| சர்தநஂ யதாஸம்பவஂ கபாதீநாம்|| ௭||
Adhikarana sva-svakAle pravRutyAdi ca vAtAdijvarANAM li~ggam (8) · Śloka 8
காலே யதாஸ்வஂ ஸர்வேஷாஂ ப்ரவத்திர்வத்திரேவ வா| நிதாநோக்தாநுபஶயோ விபரீதோபஶாயிதா||௮||
काले यथास्वं सर्वेषां प्रवृत्तिर्वृद्धिरेव वा| निदानोक्तानुपशयो विपरीतोपशायिता||८||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வேஷாஂ வாதாபித்தகபஜ்வராணாஂ யதாஸ்வஂ காலே க்ரீஷ்மாபராஹ்நவர்ஷாஶரந்மத்யந்திநஶிஶிரவஸந்தாதிகே ப்ரவத்திரதவா வத்திர்பவதி| இதமபி ரூபஂ யதா நிதாநத்வேநோக்தாநாஂ வாதஜ்வரே திக்தாதீநாஂ பித்தஜ்வரே கட்வாதீநாஂ கபஜ்வரே மதுராதீநாஂ சாநுபஶயோऽஸுகாவஹத்வஂ யதாஸ்வஂ விபரீதாநாஂ சோபஶயத்வஂ ஸுகாநுபந்தித்வமிதி|| ௮||
Adhikarana saMsargajvarasAmAnyalakShaNam (9) · Śloka 9
யதாஸ்வஂ லிங்கஸஂஸர்கே ஜ்வரஃ ஸஂஸர்கஜோऽபி ச||௯||
यथास्वं लिङ्गसंसर्गे ज्वरः संसर्गजोऽपि च||९||
🔊 Audio coming soon
பதக்தோஷாணாஂ ஜ்வரணாஂ லிங்கமுக்த்வா மிஶ்ரதோஷஜாநாமுச்யதேயதாஸ்வமிதி| யதாஸ்வஂ லிங்கமுக்த்வா ஸதி தாவத் ஜ்வரஸ்தத்ஸஂஸர்கஜோ விஶேஷஃ| தேந வாதபித்தஜ்வரலிங்கமிஶ்ரீபாவே வாதபித்தஜ்வரே விஜ்ஞேயஃ| வாதகபஜ்வரலிங்கஸஂஸர்கே வாதகபஜ்வரஶ்ச| ஏவஂ பித்தகபேऽபீதி யதாஸ்வஂஶப்தார்தஃ| அபி சேதி ஸமுச்சயே|| ௯||
Adhikarana vAtapittajvaralakShaNAni (10) · Śloka 10
ஶிரோऽர்திமூர்ச்சாபிததாஹமேஹா- கண்டாஸ்யஶோஷாऽரதிபர்வபேதாஃ| உந்நித்ரதா தட்ப்ரமரோமஹர்ஷாஃ ஜம்பாऽதிவாக்த்வஂ ச சலாத்ஸபித்தாத்||௧௦||
शिरोऽर्तिमूर्च्छाभिददाहमेहा- कण्ठास्यशोषाऽरतिपर्वभेदाः| उन्निद्रता तृड्भ्रमरोमहर्षाः जृम्भाऽतिवाक्त्वं च चलात्सपित्तात्||१०||
🔊 Audio coming soon
ஶிரோர்த்யாதீநி வாதபிதஜ்வரலக்ஷணாநி|| ௧௦||
Adhikarana vAtashleShmajvaralakShaNAni (11) · Śloka 11
தாபஹாந்யருசிபர்வஶிரோருக் பீநஸஶ்வஸநஸகாஸவிபந்தாஃ| ஶீதஜாட்யாதிமிரப்ரமதந்த்ராஃ ஶ்லேஷ்மவாதஜநிதஂ ஜ்வரலிங்கம்||௧௧||
तापहान्यरुचिपर्वशिरोरुक् पीनसश्वसनसकासविबन्धाः| शीतजाड्यातिमिरभ्रमतन्द्राः श्लेष्मवातजनितं ज्वरलिङ्गम्||११||
🔊 Audio coming soon
தாபஹாந்யாதீநி வாதஶ்லேஷ்மஜ்வரலக்ஷணாநி|| ௧௧||
Adhikarana pittashleShmajvaralakShaNAni (12) · Śloka 12
ஶீதஸ்தம்பஸ்வேததாஹாவ்யவஸ்தா தஷ்ணா காஸஃ ஶ்லேஷ்மபித்தப்ரவத்திஃ| மோஹஸ்தந்த்ரா லிப்தாதிக்தாஸ்யதா ச ஜ்ஞேயஂ ரூபஂ ஶ்லேஷ்மபித்தஜ்வரஸ்ய||௧௨||
शीतस्तम्भस्वेददाहाव्यवस्था तृष्णा कासः श्लेष्मपित्तप्रवृत्तिः| मोहस्तन्द्रा लिप्तातिक्तास्यता च ज्ञेयं रूपं श्लेष्मपित्तज्वरस्य||१२||
🔊 Audio coming soon
ஶீதாத்யவ்யவஸ்தாதீநி பித்தஶ்லேஷ்மஜ்வரலக்ஷணாநி பித்தஶ்லேஷ்மப்ரவத்திஶ்சர்த்யாஃ|| ௧௨||
Adhikarana sannipAtajvaralakShaNAnyasAdhyatvAdi ca (13) · Śloka 13
ஸர்வஜோ லக்ஷணைஃ ஸர்வைர்தாஹோऽத்ர ச முஹுர்முஹஃ| தத்வச்சீதஂ மஹாநித்ரா திவாஜாகரணஂ நிஶி| ஸதா வா நைவ வா நித்ரா முஹுஃ ஸ்வேதோऽதி நைவ வா| கீதநர்த்தநஹாஸ்யாதிவிகதேஹா ப்ரவர்த்தநம்| ஸஸ்த்ருதீ கலுஷே ரக்தே புக்நே லுலிதபக்ஷ்மணீ| அக்ஷ்ணீ பிண்டிகா பார்ஶ்வமூர்தபர்வாஸ்திருக்ப்ரமஃ| ஸஸ்வநோஉ ஸருஜோஉ கர்ணோஉ கண்டஃ ஶூகைரிவாவதஃ| பரிதக்தாகராஜிஹ்வாகுருஸ்த்ரஸ்தாங்கஸந்திதா| ரக்தபித்தகபஷ்டீவோ லோடநஂ ஶிரஸோऽதிதட்| கோடாநாஂ ஶ்யாவரக்தாநாஂ மண்டலாநாஂ ச தர்ஶநம்| ஹத்வச்யதா மலஸஂஸர்கஃ ப்ரவத்திர்வாऽல்பஶோऽதி வா| ஸ்நிக்தாஸ்யதா பலப்ரஂஶஃ ஸ்வரஸாதஃ ப்ரலாபிதா| தோஷாபாகஶ்சிராத்தந்த்ரா ப்ரததஂ கண்டகூஜநம்| ஸந்நிபாதமபிந்யாஸஂ தஂ ப்ரூயாச்ச ஹதோஉஜஸம்| வாயுநா கபருத்தேந பித்தமந்தஃ ப்ரபீடிதம்| வ்யவாயித்வாச்ச ஸோஉக்ஷ்ம்யாச்ச பஹிர்மார்கஂ ப்ரவர்த்ததே| தேந ஹாரித்ரநேத்ரத்வஂ ஸந்நிபாதோத்பவே ஜ்வரே| தோஷே விபத்தே நஷ்டேऽக்நோஉ ஸர்வஸம்பூர்ணலக்ஷணஃ| அஸாத்யஃ ஸோऽந்யதாகச்ச்ரோ பவேத்வைகல்யதோऽபி வா||௧௩||
सर्वजो लक्षणैः सर्वैर्दाहोऽत्र च मुहुर्मुहः| तद्वच्छीतं महानिद्रा दिवाजागरणं निशि| सदा वा नैव वा निद्रा मुहुः स्वेदोऽति नैव वा| गीतनर्त्तनहास्यादिविकृतेहा प्रवर्त्तनम्| सस्त्रुती कलुषे रक्ते भुग्ने लुलितपक्ष्मणी| अक्ष्णी पिण्डिका पार्श्वमूर्धपर्वास्थिरुग्भ्रमः| सस्वनोउ सरुजोउ कर्णोउ कण्ठः शूकैरिवावृतः| परिदग्धाखराजिह्वागुरुस्त्रस्ताङ्गसन्धिता| रक्तपित्तकफ़ष्ठीवो लोडनं शिरसोऽतितृट्| कोठानां श्यावरक्तानां मण्डलानां च दर्शनम्| हृद्वच्यथा मलसंसर्गः प्रवृत्तिर्वाऽल्पशोऽति वा| स्निग्धास्यता बलभ्रंशः स्वरसादः प्रलापिता| दोषापाकश्चिरात्तन्द्रा प्रततं कण्ठकूजनम्| सन्निपातमभिन्यासं तं ब्रूयाच्च हृतोउजसम्| वायुना कफ़रुद्धेन पित्तमन्तः प्रपीडितम्| व्यवायित्वाच्च सोउक्ष्म्याच्च बहिर्मार्गं प्रवर्त्तते| तेन हारिद्रनेत्रत्वं सन्निपातोद्भवे ज्वरे| दोषे विबद्धे नष्टेऽग्नोउ सर्वसम्पूर्णलक्षणः| असाध्यः सोऽन्यथाकृच्छ्रो भवेद्वैकल्यदोऽपि वा||१३||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வஜ இத்யாதிநா ஸந்நிபாதஜ்வரோ நிர்ணீயதே-ஸர்வஜ இதி| ஸர்வைர்லக்ஷணைஃ பதக்ஸஂஸர்கோக்தைஃ| அத்ர ச ஸந்நிபாதேऽயஂ விஶேஷஃமுஹுர்தாஹோ முஹுஃ ஶீதம்| ஸுபோதம்| விகதகீதாதீஹாப்ரவர்தநம்| அக்ஷீணி ஸஸ்த்ருதீத்யாதி லக்ஷணே| புக்நே கநீநிகாபாங்கயோரதீக்ஷ்ணே| பிண்டீகாதீநாஂ ருக்| பரிதக்தேவ பரிதக்தாஜிஹ்வாகரஸ்பர்ஶா ச| குர்வங்கதாஸ்த்ரஸஂதிதா ச பவதி| ஶிரஸோ லோடநஂ சலநம்| கோடா நிர்முகாஃ பிடகாப்ராயாஃ| மாலாநாஂ ஸங்கோऽப்ரவத்திஃ| அதவா ஸம்ப்ராப்த்யாதிவிஶேஷவஶேந ஸ்தோகஸ்தோகஂ ப்ரவத்திஃ அதவாऽபி ப்ரவத்தி| தஸ்ய ஸந்நிபாதஸ்யாபிந்யாஸஹதோஉஜஸோஉ பர்ய்யாயோஉ| ஸ ச ஸந்நிபாதஜ்வரோ தோஷே விபத்தேऽஸ்திரேऽக்நோஉ ச நஷ்டே ஸதி ஸர்வைர்லக்ஷணைஃ ஸம்பூர்ணோ பவதி ததாऽஸாத்யஃ| அந்யதா தோஷே சலே பலவதி சாऽக்நாவஸம்பூர்ண லக்ஷணஶ்ச பவதி ததா கச்ச்ரஸாத்யஃ| வைகல்யதோ வா பவதி|| ௧௩||
Adhikarana dAhapUrvashItapUrvasannipAtajvaro, dAhapUrvasya dustaratvaM ca (14) · Śloka 14
அந்யச்ச ஸந்நிபாதோத்தோ யத்ர பித்தஂ பதக்ஸ்திதம்| த்வசி கோஷ்டேऽதவா தாஹஂ விததாதி புரோऽநு வா| தத்வத்வாதகபௌ ஶீதஂ தாஹாதிர்துஸ்தரஸ்தயோஃ||௧௪||
अन्यच्च सन्निपातोत्थो यत्र पित्तं पृथक्स्थितम्| त्वचि कोष्ठेऽथवा दाहं विदधाति पुरोऽनु वा| तद्वद्वातकफ़ौ शीतं दाहादिर्दुस्तरस्तयोः||१४||
🔊 Audio coming soon
அந்யச்ச ஸந்நிபாதவிஶேஷோத்தோ ஜ்வரோ யதா தோஷைரேவஂ ஸந்நிவிஷ்டைர்பவதீதி| ததைவஂஸ்வரூபோ பவதி| கீதகித்யுச்யதே-அந்யச்சேதி| தோஷத்ரயேऽபி குபிதே யத்ர பித்தஂ பதக்வர்த்ததே பதக்வாதகபௌ ததா ஜ்வரவேககாலே பூர்வஂ தாஹஂ விததாதி பஶ்சாச்சீதம்| ததா புநஸ்த்வசி வாதகபோஉ வர்த்தேதே கோஷ்டே பித்தஂ ததா பூர்வஂ ஶீதஂ விதத்தஃ பஶ்சாத்தாஹம்| தயோஃ ஶீதபூர்வதாஹபூர்வஂயோர்தாஹாதிர்துஸ்தரஃ|| ௧௪||
Adhikarana shItapUrvajvare shIte shAnte upadravAH (15) · Śloka 15
ஶீதாதௌ தத்ர பித்தேந கபே ஸ்யந்திதஶோஷிதே| ஶீதே ஶாந்தேऽம்லகோ மூர்ச்சா மதஸ்தஷ்ணா ச ஜாயதே||௧௫||
शीतादौ तत्र पित्तेन कफ़े स्यन्दितशोषिते| शीते शान्तेऽम्लको मूर्च्छा मदस्तृष्णा च जायते||१५||
🔊 Audio coming soon
ஶீதாதௌ புநஃ கோஷ்டஸ்தேநோதீர்ணேந பித்தேந கபே ஸ்த்ராவிதே ஶோஷிதே ச ஸதி ஶாந்தே பித்தாதிக்யாதம்லகாதிகஂ ஜாயதே| மூர்ச்சா மோஹஃ|| ௧௫||
Adhikarana dAhapUrvajvare dAhe shAnte upadravAH (16) · Śloka 16
தாஹதௌ புநரந்தே ஸ்யுஸ்தந்த்ராஷ்டீவவமிக்லமாஃ||௧௬||
दाहदौ पुनरन्ते स्युस्तन्द्राष्ठीववमिक्लमाः||१६||
🔊 Audio coming soon
தாஹாதௌ புநஃ கோஷ்டே வாதகபோதீர்ணதயா வேகஂ கத்வா தாஹே ஶாந்தே கபகார்ய்யாணி தந்த்ராதீநி பவந்தி| இதி தோஷைஃ ஸப்தவிதோ ஜ்வர உக்தஃ|| ௧௬||
Adhikarana AgantujvarAH (17) · Śloka 17
ஆகந்துரபிகாதாபிஷங்கஶாபாபிசாரதஃ| சதுர்தா............................||௧௭||
आगन्तुरभिघाताभिषङ्गशापाभिचारतः| चतुर्धा............................||१७||
🔊 Audio coming soon
ஆகந்துஸ்த்வஷ்டமஶ்சதுர்தா அபிகாதாதிதஃ|| ௧௭||
Adhikarana abhighAtajajvaranidAnaM samprAptishca (1) · Śloka 1
........ ऽத்ர க்ஷதச்சேததாஹாத்யைரபிகாதஜஃ||௧||
........ ऽत्र क्षतच्छेददाहाद्यैरभिघातजः||१||
🔊 Audio coming soon
௦௦
Adhikarana tasya samprAptiH (18) · Śloka 18
ஶ்ரமாச்ச தஸ்மிந் பவநஃ ப்ராயோ ரக்தஂ ப்ரதூஷயந்| ஸவ்யதாஶோபவைவர்ண்யஂ ஸருஜஂ குருதே ஜ்வரம்||௧௮||
श्रमाच्च तस्मिन् पवनः प्रायो रक्तं प्रदूषयन्| सव्यथाशोफवैवर्ण्यं सरुजं कुरुते ज्वरम्||१८||
🔊 Audio coming soon
தத்ர க்ஷதாதிபிர்யஃ ஸோऽபிகாதஜஃ| தஸ்மிந் ஹி க்ஷாந்தே பவநஃ ஸ்வபாவாத் ப்ராயோ ரக்தஂ ப்ரதூஷயந் ஸவ்யதாதிகஂ ஜ்வரஂ குருதே| ப்ராயோ க்ரஹணஂ க்வசித் வ்யபிசாரப்ரதர்ஶநார்தம்|| ௧௮||
Adhikarana abhiSha~ggajAH jvarAH (19) · Śloka 19
க்ரஹாவேஶோஉஷதவிஷக்ரோதபீஶோககாமஜஃ| அபிஷங்காத் ................................||௧௯||
ग्रहावेशोउषधविषक्रोधभीशोककामजः| अभिषङ्गाद् ................................||१९||
🔊 Audio coming soon
யோ ஹி க்ரஹாவேஶாதிஜோ ஜ்வரஃ ஸோऽபிஷங்காத்விஜ்ஞேயஃ| க்ரஹா தேவாதயோ வக்ஷ்யமாணாஃ|| ௧௯||
Adhikarana grahajajvaralakShaNam (20) · Śloka 20
..............க்ரஹேணாஸ்மிந்நகஸ்மாத்தாஸரோதநே|௨௦|
..............ग्रहेणास्मिन्नकस्माद्धासरोदने|२०|
🔊 Audio coming soon
௦௦
Adhikarana oShadhigandhApariNAmaH (20) · Śloka 20
ஓஷதீகந்தஜே மூர்ச்சா ஶிரோருக்ஶ்வயது க்ஷவஃ|௨௦|
ओषधीगन्धजे मूर्च्छा शिरोरुक्श्वयथु क्षवः|२०|
🔊 Audio coming soon
௦௦
Adhikarana viShapariNAmaH (20) · Śloka 20
விஷாந்மூர்ச்சாऽதிஸாராஸ்யஶ்யாவதாதாஹஹத்கதாஃ|௨௦|
विषान्मूर्च्छाऽतिसारास्यश्यावतादाहहृद्गदाः|२०|
🔊 Audio coming soon
௦௦
Adhikarana krodhapariNAmaH (20) · Śloka 20
க்ரோதாத் கம்பஃ ஶிரோருக் ச|௨௦|
क्रोधात् कम्पः शिरोरुक् च|२०|
🔊 Audio coming soon
௦௦
Adhikarana bhayashokAbhyAM pralApaH (20) · Śloka 20
ப்ரலாபோ பயஶோகஜே|௨௦|
प्रलापो भयशोकजे|२०|
🔊 Audio coming soon
௦௦
Adhikarana kAmaje vipattiH (20) · Śloka 20
காமாந்மோஹோऽருசிர்தாஹோ ஹ்நீநித்ராதீததிக்ஷயஃ|௨௦|
कामान्मोहोऽरुचिर्दाहो ह्नीनिद्राधीधृतिक्षयः|२०|
🔊 Audio coming soon
௦௦
Adhikarana grahAdijajvareShu doShasa~ggatiH (20) · Śloka 20
க்ரஹாதோஉ ஸந்நிபாதஸ்ய பயாதோஉ மருதஸ்த்ரயே| கோபஃ க்ரோதே து பித்தஸ்ய யோஉ து ஶாபாபிசாரஜோஉ| ஸந்நிபாதஜ்வரோஉ கோரோஉ தாவஹ்யதமோஉ மதோஉ||௨௦||
ग्रहादोउ सन्निपातस्य भयादोउ मरुतस्त्रये| कोपः क्रोधे तु पित्तस्य योउ तु शापाभिचारजोउ| सन्निपातज्वरोउ घोरोउ तावह्यतमोउ मतोउ||२०||
🔊 Audio coming soon
ஸுபோதம் க்ரஹாதௌ த்ரயே க்ரஹௌஷதிவிஷலக்ஷணே ஸந்நிபாதஸ்ய கோபோ பவதி| பயாதௌ த்ரயே பீஶோககாமாக்யே மருதோ வாயோஃ கோபோ பவதி| க்ரோதே கோபே பித்தஸ்ய கோபஃ| ஶாபேநாபிசாரேண ச யௌ ஜ்வரௌ தௌ ஸந்நிபாதேந கோரௌ பவதஃ| தௌ சாதிஶயேநாऽஸாஹ்யௌ மதாவாககர்த்தணாம்| ஶாபமபராதாத்குர்வாதயோ விதததி|| ௨௦||
Adhikarana abhicArajajvaralakShaNam (21) · Śloka 21
தத்ராபிசாரிகைர்மந்த்ரைர்ஹூயமாநஸ்ய தப்யதே| பர்வஂ சேதஸ்ததோ தேஹஸ்ததோ விஸ்போடதட்ப்ரமைஃ| ஸதாஹமூர்ச்சைர்க்ரஸ்தஸ்ய ப்ரத்யஹஂ வர்ததே ஜ்வரஃ| இதி ஜ்வரோऽஷ்டதா தஷ்டஃ..............||௨௧||
तत्राभिचारिकैर्मन्त्रैर्हूयमानस्य तप्यते| पर्वं चेतस्ततो देहस्ततो विस्फ़ोटतृड्भ्रमैः| सदाहमूर्च्छैर्ग्रस्तस्य प्रत्यहं वर्धते ज्वरः| इति ज्वरोऽष्टधा दृष्टः..............||२१||
🔊 Audio coming soon
அபிசாரே த்வாऽऽபிசாரிகைர்மந்த்ரைரமுஂ தஹேதி ஹூயமாநஸ்ய ப்ரதமமேவ சேதஸ்தப்யதே| ததோ தேஹஃ| ததோ விஸ்போடாதிக்ரஸ்தஸ்ய ப்ரத்யஹஂ ஜ்வரோ வர்ததே| இதி தோஷாகந்துபேதாதஷ்டதா ஜ்வரோ தஷ்ட ஆயுர்வேதவித்பிஃ|
Adhikarana jvarasya dvaividhyam (22) · Śloka 22
.............ஸமாஸாத் த்விவிதஸ்து ஸஃ| ஶாரீரோ மாநஸஃ ஸௌம்யஸ்தீக்ஷ்ணோऽந்தர்பஹிராஶ்ரயஃ| ப்ராகதோ வைகதஃ ஸாத்யோऽஸாத்யஃ ஸாமோ நிராமகஃ||௨௨||
.............समासाद् द्विविधस्तु सः| शारीरो मानसः सौम्यस्तीक्ष्णोऽन्तर्बहिराश्रयः| प्राकृतो वैकृतः साध्योऽसाध्यः सामो निरामकः||२२||
🔊 Audio coming soon
ஏவமபி பவந் ஸஂக்ஷேபே த்விவிதஃ| ஶாரீரி மாநஸ இதி த்விவிதஃ| ஸௌம்யஸ்தீக்ஷ்ண இத்யேவமபி த்விவிதஃ| அந்தராஶ்ரயோ பஹிராஶ்ரய இத்யேவமபி| ததா ப்ராகதோ வைகதஃ ஸாத்யோऽஸாத்யஃ ஸாமோ நிராமக இதி|
Adhikarana shArIramAnasayossaumyatIkShNayeshca lakShaNam (23) · Śloka 23
பூர்வஂ ஶரீரே ஶாரீரே தாபோ மநஸி மாநஸே| பவநே யோகவாஹித்வாச்சீதஂ ஶ்லேஷ்மயுதே பவேத்| தாஹஃ பித்தயுதே மிஶ்ரஂ மிஶ்ரே...............||௨௩||
पूर्वं शरीरे शारीरे तापो मनसि मानसे| पवने योगवाहित्वाच्छीतं श्लेष्मयुते भवेत्| दाहः पित्तयुते मिश्रं मिश्रे...............||२३||
🔊 Audio coming soon
ஏஷாஂ ஶாரீராதீநாஂ பூர்வஂ ஶரீர இத்யாதிநா லக்ஷணமுச்யதே புர்வமிதி| ஶ்லேஷ்மஸஂயுக்தே பவநே பவநஸ்ய யோகவாஹித்வாத் ஜ்வரே ஶீதஂ பவத்யர்தாத் ஸ ஏவஃ ஸௌம்யஃ| ஏவஂ பித்தயுயே பவநே தாஹஃ| ஸ ஜ்வரஸ்தீக்ஷ்ணஃ| மிஶ்ரே ஶ்லேஷ்மஸஂயுதே பித்தஸஂயுதே ச பவநே மிஶ்ரஂ ஶீதஂ தாஹஂ ச| மிஶ்ரே தூத்கர்ஷேண வ்யபதேஶாத் ஸௌம்யதீக்ஷ்ணத்வயாத்வயதிரேகஃ|| ௨௩||
Adhikarana antarAshrayabahirAshrayayorlakShaNam (24) · Śloka 24
..............அந்தஃ ஸஂஶ்ரயே புநஃ| ஜ்வரேऽதிகஂ விகாராஃ ஸ்யுரந்தஃ க்ஷோபோ மலக்ரஹஃ| பஹிரேவ பஹிர்வேகே தாபோऽபி ச ஸுஸாததா||௨௪||
..............अन्तः संश्रये पुनः| ज्वरेऽधिकं विकाराः स्युरन्तः क्षोभो मलग्रहः| बहिरेव बहिर्वेगे तापोऽपि च सुसाधता||२४||
🔊 Audio coming soon
அந்தஸ்ஸஂஶ்ரயே ஜ்வரே அந்தஃ கோஷ்டேऽதிகஂ விகாராஃ ஸ்யுஃ| ஸத்யாபி ஸர்வாங்கோபதாபே| பர்ஹிர்வேகே து பஹிரேவ தாபோ நாऽந்தர்விகராஃ| தத்ர ச ஸுஸாததா அர்தால்லப்யதேऽந்தர்வேகே துஸ்ஸாததேதி|| ௨௪||
Adhikarana prAkRutavaikRutajvarau sAdhyAsAdhyatva~jca (25) · Śloka 25
அபி ச-- வர்ஷாஶரத்வஸந்தேஷு வாதாத்யைஃ ப்ராகதஃ க்ரமாத்| வைகதோऽந்யஃ ஸதுஸ்ஸாத்யஃ ப்ராயஶ்ச ப்ராகதோऽநிலாத்||௨௫||
अपि च-- वर्षाशरद्वसन्तेषु वाताद्यैः प्राकृतः क्रमात्| वैकृतोऽन्यः सदुस्साध्यः प्रायश्च प्राकृतोऽनिलात्||२५||
🔊 Audio coming soon
அபி சேதி ஸமுச்சதே| யதாக்ரமேண வர்ஷாஸு யோ வாதஜோ ஜ்வரஃ ஸ ப்ராகத உச்யதே| ததா ஶரதி பித்தஜோ ஜ்வரஃ| வஸந்தே கபஜஶ்ச| அதஃ உக்தாதந்யோ வைகதஃ|| ௨௫||
Adhikarana vAtajvarasya duHsAdhatA (26) · Śloka 26
ஸஃ துஃஸாதோ பவதி ப்ராயஶ்ச ப்ரகதோऽநிலாத்| ஏகமார்கக்ரியாரம்பவ்யதிவத்தேர்மஹாத்யயாத்||௨௬||
सः दुःसाधो भवति प्रायश्च प्रकृतोऽनिलात्| एकमार्गक्रियारम्भव्यतिवृत्तेर्महात्ययात्||२६||
🔊 Audio coming soon
ப்ரயோக்ரஹணமஸாகல்யார்தம்| கதஂ வாயுநா யஃ ப்ராகதஃ ஸ ஏவ துஃஸாத்யஃ இத்யாஹஏகமார்க இத்யாதி| ஏகமார்க இத்யாதி| ஏகமார்கோ| ஏகமார்கோ யஃ க்ரியாயா ஆரம்பஃ| தஸ்ய வ்யதிவத்தேர்விபர்ய்யாஸாத்ததா மஹாத்யயாதபி| வைகதாநாஂ யதேவ துஃஸாத்யகாரணத்வஂ ததேவாஸ்ய ப்ராகதஸ்யாபி ஸதஃ| ஜ்வரே தாவத் புர்வலங்கநமுச்யதே| தந்நைகவிதம்| தத்வாயாவபத்யமத ஏவ ரோகஸ்யாந்யஃ க்ரியாமார்கோऽந்யஶ்ச தோஷஸ்ய| ததா வாயுநா ப்ரகுபிதேந யதா நிஷ்பத்யதே ததோ மஹாத்யயாத்தேதோர்வாயுநா ப்ராகதோऽபி ஜ்வரஃ துஃஸாத்யஃ|| ௨௬||
Adhikarana varShAsu duShTamarutajvarotpattiH (27) · Śloka 27
வர்ஷாஸு மாருதோ துஷ்டஃ பித்தஶ்லேஷ்மாந்விதோ ஜ்வரம்| குர்யாத்...........................................||௨௭||
वर्षासु मारुतो दुष्टः पित्तश्लेष्मान्वितो ज्वरम्| कुर्यात्...........................................||२७||
🔊 Audio coming soon
யஶ்ச ப்ராகதோ வாதாதிபிருக்தஃ ஸஃ ப்ராதாந்யாபேக்ஷயா| யஸ்மாத் தோஷாந்தரமபி தத்ராநுபலஂ பவத்யஸ்ய ப்ரதர்ஶநார்தமுச்யதே| வர்ஷாஸ்வித்யாதி | வர்ஷாஸு யதா மாருதி துஷ்டோ ஜ்வரஂ குர்ய்யாத்| ததா பித்தஶ்லேஷ்மப்யாமந்விதோ ஜ்வரஂ குர்ய்யாத்| நாऽநந்விதஃ ததா ஜ்வரோ வாதிகோऽப்யவஶ்யஂ பித்தஶ்லேஷ்மாணௌ ஸம்ப்ராப்த்யபிமுகௌ பவதஃ| ஸஹாயபலலாபாத்து ஜ்வரமநுபத்நதஃ|| ௨௭||
Adhikarana sharadi duShTapittajvarotpattiH (28) · Śloka 28
பித்தஂ ச ஶரதி தஸ்ய சாऽநுபலஃ கபஃ| தத்ப்ரகத்யா விஸர்காச்ச தத்ர நாऽநஶநாத்தயம்||௨௮||
पित्तं च शरदि तस्य चाऽनुबलः कफः| तत्प्रकृत्या विसर्गाच्च तत्र नाऽनशनाद्धयम्||२८||
🔊 Audio coming soon
ஶரதி ச பித்தஂ துஷ்டஂ ஜ்வரஂ குர்ய்யாத்| தஸ்ய ச பித்தஸ்ய ஜ்வரஂ கர்த்துமப்யுத்யதஸ்ய ஶரத்யநுபலஃ கபோ பவதி| அஸ்ய சோபயஸ்ய ஹேதுத்வயம்| தத்ப்ரகத்யா விஸர்காச்ச| வர்ஷாஸு மாருதோ துஷ்டஃ பித்தஶ்லேஷ்மாந்விதோ ஜ்வரஂ குர்ய்யாதித்யத்ர ஹேதுஃ காலஸ்ய ததாவிதஸ்வபாவத்வம்| பிதஞ்ச ஶராதி தஸ்ய சாऽநுபலஃ கப இத்யத்ர ஹேதுர்விஸர்காதிதி| தத்ர வாதிகே வர்ஷாஸு பித்தஶ்லேஷ்மாநுகதத்வாதநஶநாத் பயஂ நாஸ்தி| ததா பைத்திகே பித்தகபாநுபந்தாத்வாதநஶநாத்பயஂ நாஸித| தத்ர லங்கநஂ விதேயமேவேத்யர்தஃ|| ௨௮||
Adhikarana vasante duShTakaphajvarotpattiH (29) · Śloka 29
கபோ வஸந்தே தமபி வாதபித்தஂ பவதநு||௨௯||
कफो वसन्ते तमपि वातपित्तं भवदनु||२९||
🔊 Audio coming soon
வஸந்தே கபோ துஷ்டோ ஜ்வரஂ குர்ய்யாத்| தமபி கபமநு வாதபித்தஂ பவேத்| ப்ரகத்யா ஆதாநாச்சேத்யாதிஶப்தால்லப்யதே| ததா கபஜேऽப்யதிலங்கநாத்யத்நதோ ரக்ஷேதித்யர்தால்லப்யதே|| ௨௯||
Adhikarana sAdhyAsAdhyajvaralakShaNam (30) · Śloka 30
பலவத்ஸ்வல்பதோஷேஷு ஜ்வரஃ ஸாத்யோऽநுபத்ரவஃ| ஸர்வதா விகதிஜ்ஞாநே ப்ராகஸாத்ய உதாஹதஃ||௩௦||
बलवत्स्वल्पदोषेषु ज्वरः साध्योऽनुपद्रवः| सर्वथा विकृतिज्ञाने प्रागसाध्य उदाहृतः||३०||
🔊 Audio coming soon
ஸாத்யோऽஸாத்ய இதி த்வைவித்யமுச்யதே| பலவத்ஸ்வல்பதேஷேஷு யோ ஜ்வரோऽநுபத்ரவஶ்ச ஸ ஸாத்யஃ| உபத்ரவாஃ ப்ரலாபப்ரமாதயஃ| யஸ்த்வஸாத்யஃ ஸ ப்ரக்ஶாரீரே விகதவ்யாதிவிஜ்ஞாநீயே ஸர்வேண ப்ரகாரேணோதாஹதி 'ஜ்வரோ நிஹந்தி பலவாந்' ( ஶா௦-௬.௯௬ ) இத்யாதிநா|
Adhikarana sAmapacyamAnanirAmajvaralakShaNAni (31) · Śloka 31
ஜ்வரோபத்ரவதீக்ஷ்ணத்வமக்லாநிர்பஹுமூத்ரதா| ந ப்ரவத்திர்ந விட்ஜீர்ணா ந க்ஷுத்ஸாமஜ்வராகதிஃ| ஜ்வரவேகோऽதிகஂ தஷ்ணா ப்ரலாபஃ ஶ்வஸநஂ ப்ரமஃ| மலப்ரவத்திருத்க்லேஶஃ பச்யமாநஸ்ய லக்ஷணம்| ஜீர்ணதாऽமவிபர்ய்யாஸாத்ஸப்தராத்ரஂ ச லங்கநாத்||௩௧||
ज्वरोपद्रवतीक्ष्णत्वमग्लानिर्बहुमूत्रता| न प्रवृत्तिर्न विड्जीर्णा न क्षुत्सामज्वराकृतिः| ज्वरवेगोऽधिकं तृष्णा प्रलापः श्वसनं भ्रमः| मलप्रवृत्तिरुत्क्लेशः पच्यमानस्य लक्षणम्| जीर्णताऽमविपर्य्यासात्सप्तरात्रं च लङ्घनात्||३१||
🔊 Audio coming soon
ஸாமோ நிராமக இதி த்வைவித்யமுயதே-ஜ்வரோபத்ரவதீக்ஷ்ணத்வமித்யாதி| ஸுபோதம்| பச்யமாநதா ஸாமத்வாதந்யா| ஜீர்ணதா நிராமத்வம்| ஸா ச ஜீர்ணதா ஆமலக்ஷணாஜ்ஜ்வரோபதர்வதீக்ஷ்ணத்வாதேர்விபரீதாத் விஜ்ஞேயா| ந கேவலமத ஏவ ஜீர்ணதா விஜ்ஞேயா| யாவத் ஸப்தராத்ரஂ லங்கநாச்ச ஜீர்ணதா ஜ்வரஸ்ய விஜ்ஞேயா| தேநைததுக்தஂ பவதி ஸப்தமாபதஹ்நஃ பூர்வமாமலிங்காபாவேऽபி யதாஸம்பவேந லங்கநேந லங்கிதஸ்ய ஜீர்ணஜ்வரோக்தஂ ந கிஞ்சித்விதேயம் | ததா ஸப்தாஹா தூர்த்வமப்யாமலக்ஷணஸத்பாவே ஜீர்ணஜ்வரரோக்தஂ ப்ரதிஷித்யதே| இத்யுபயமப்யாऽऽமவிபர்ய்யாஸஃ ஸப்தராத்ரஂ லங்கநஂ ச ஜீர்ணதாலக்ஷணமிதி|
Adhikarana jvarasya prakArAntareNa pa~jcavidhatvam (32) · Śloka 32
ஜ்வரஃ பஞ்சவிதஃ ப்ரோக்தோ மலகாலபலாபலாத்| ப்ராயஃ ஸ ஸந்நிபாதேந பூயஸா த்வபதிஶ்யதே| ஸந்ததஃ ஸததோऽந்யேத்யுஸ்ததீயகசர்தகோஉ||௩௨||
ज्वरः पञ्चविधः प्रोक्तो मलकालबलाबलात्| प्रायः स सन्निपातेन भूयसा त्वपदिश्यते| सन्ततः सततोऽन्येद्युस्तृतीयकचर्थकोउ||३२||
🔊 Audio coming soon
பஹுபிர்பேதைர்ஜ்வரஸ்ய த்வைவித்யமுக்த்வா ப்ரகாராந்தரேண பஞ்சவிதத்வமுச்யதே-ஜ்வர இத்யாதி| ஏகோऽபி ஜ்வரோ மலாநாஂ துஷ்டாநாஂ வாதாதீநாஂ பலவத்வாதபஓஅவத்வாச்ச பஞ்சதா பவதி| மலஶப்தோ தோஷவாசீ| ததா ஜ்வரகாரணதோஷகோபேயஃ காலோ நிமித்ததாஂ யாதி தஸ்ய பலவத்வாதபலவத்வாச்ச பஞ்சதா பவதீதி| ததா ச ப்ரதர்ஶயிஷ்யதே மலாநாஂ பலாபலம்| துல்யதுஷ்யாதிவர்திதாஃ ஸந்ததஂ குர்ய்யுரித்யாதி| ததா ஸ ப்ரத்யநீகோ விஷமஂ குர்ய்யாத்வத்திக்ஷயாந்வித இதி| காலோऽபி யதோத்தரமித்யாத்யநந்தரமேவ வக்ஷ்யதே| ஸ பஞ்சவிதஃ ப்ராயஃ ஸந்நிபாதேந பவதி| அபதிஶ்யதே து பூயஸா தோஷேண| வாதிகாதிவிஶேஷேண யோऽயஂ வக்ஷ்யமாணலக்ஷணஃ ஸந்ததாதிஃ ஸஃ ப்ராயேண ஸாந்நிபாதிகோ பவதீதி ப்ராயோக்ரஹணஂ க்வசித்வ்யபிசாரஸூசநார்தம்| யதோக்தரூபேப்யஃ ஸந்ததாதிப்யோऽந்யஸ்மாத் பரிதஶ்யமாநாதவ்யதிரேகஃ| ஸந்தத இத்யாதிநா பஞ்சாநாஂ நாமாந்யுச்யந்தே|| ௩௨||
Adhikarana teShAM sAmAnyA samprAptiH (33) · Śloka 33
தாதுமூத்ரஶகத்வாஹிஸ்த்ரோதஸாஂ வ்யாபிநோ மலாஃ| தாபயந்துஸ்தநுஂ ஸர்வாஃ துல்யதுஷ்யாதிவர்திதாஃ| பலிநோ குரவஃ ஸ்தப்தா விஶேஷேண ரஸாஶ்ரிதாஃ| ஸந்ததஂ நிஷ்ப்ரதித்வந்த்வாஃ ஜ்வரகுர்ய்யுஃ ஸுதுஃ ஸஹம்||௩௩||
धातुमूत्रशकृद्वाहिस्त्रोतसां व्यापिनो मलाः| तापयन्तुस्तनुं सर्वाः तुल्यदुष्यादिवर्धिताः| बलिनो गुरवः स्तब्धा विशेषेण रसाश्रिताः| सन्ततं निष्प्रतिद्वन्द्वाः ज्वरकुर्य्युः सुदुः सहम्||३३||
🔊 Audio coming soon
தாதுமூத்ரேத்யாதிநா ஸந்ததஸ்யோத்பத்திருச்யதே| ஏவம்பூதா மலா துஷ்டாவாதாதயஃ ஸந்ததஂ ஜ்வரஂ துஸஃஹஂ குர்ய்யுரிதி ஸம்பந்தஃ| தாத்வா திவாஹிஸ்த்ரோதாஂஸி வ்யாபிநஸ்ததா துல்யைர்துஷ்யாதிபிர்வர்திதாஃ| அதஏவ நிஷ்ப்ரதித்வந்த்வாஃ| யதா வாததிகா தோஷாஃ துஷ்யேऽஸ்திந| தேஶே ஜாங்கலேऽபலஸ்ய புருஷஸ்ய| காலே வர்ஷாஸு| அக்நவிஷமே| வாதப்ரகதேர்வத்தஸ்ய ஹீநஸத்வஸ்ய ருக்ஷாதிஸாத்ம்யஸ்ய| இத்யேவமாதி| ப்ரதிபக்ஷைரகண்டிதஶக்தித்வாத்வலிநஃ| ஸாமத்வாதகுரவஃ| ஸ்தப்தா ஊர்த்வமதஶ்சாऽநிஃ ஸரணாத்| விஶேஷேண ரஸாஶ்ரிதா அதிஶயநே ரஸாக்யஂ தாதுமாஶ்ரிதாஃ| ரஸவத்ரக்தாதீந் தூஷயந்தீதி விஶேஷக்ரஹணாம் ஸுதுஃ ஸஹஂ ஸுதராம ஸஹ்யமிதி|| ௩௩||
Adhikarana tatrAgniveshamatam (34) · Śloka 34
மலாஞ்ஜ்வரோஷ்மாதாதூந் வா ஶீக்ரஂ க்ஷபயஂஸ்ததஃ| ஸர்வாகாரஂ ரஸாதீநாஂ ஶுத்த்யாऽஶுத்த்யாऽபி வாக்ரமாத்| வாதபித்தகபைஃ ஸப்த தஶ த்வாதஶவாஸராந்| ப்ராயோऽநுயாதி மர்ய்யாதாஂ மோக்ஷாய ச வதாய ச| இத்யாக்நிவேஶஸ்ய மதஂ........................||௩௪||
मलाञ्ज्वरोष्माधातून् वा शीघ्रं क्षपयंस्ततः| सर्वाकारं रसादीनां शुद्ध्याऽशुद्ध्याऽपि वाक्रमात्| वातपित्तकफ़ैः सप्त दश द्वादशवासरान्| प्रायोऽनुयाति मर्य्यादां मोक्षाय च वधाय च| इत्याग्निवेशस्य मतं........................||३४||
🔊 Audio coming soon
தஸ்மிஶ்ச ஸந்ததே ஜ்வரோஷ்மா தஷ்டாதஷ்டகாரணவிஶேஷவைசித்ர்யாத் ஸர்வப்ரகாரேண ரஸாதீநிஂ ஶுத்தயா கதாசிந்மலஂ க்ஷபயேத்| அஶுத்தயா வா ரஸாதீநாஂ கதாசித்தாதூந் க்ஷயபேத்| ஊஷ்மணஃ க்ஷபணதர்மத்வாத்| ததோ ஹேதோர்வாதாதிபிஃ க்ரமாத்ரஸாதீநாஂ ஶுத்தயாமலாந் க்ஷபயந் ஸப்தாதிவாஸராந் மோக்ஷாய மர்ய்யாதாமநுயாதி| ரஸாதீநாஂ து ஸர்வா காராऽஶுத்தாயா தாதூந் க்ஷபயந் வதாய மர்ய்யாதாமநுயாதி| ஜ்வரோஷ்மா வாதாதிகஃ ஸப்தவாஸராந்| பித்தாதிகோ தஶ| ஶ்லேஷ்மகாதிகோ த்வாதஶ| இதி க்ரமார்தஃ| இத்யிக்நிவேஶஸ்ய மதம்|| ௩௪||
Adhikarana hArItamatam (35) · Śloka 35
.....................்ஆரீதஸ்ய புநஃ ஸ்மதிஃ| த்விகுணா ஸப்தமீ யாவந்நவம்யேகாதஶீ ததா| ஏஷாத்ரிதோஷமர்ய்யாதா மோக்ஷாய ச வதாய ச| ஶுத்த்யஶுத்தோஉ ஜ்வரஃ காலஂ தீர்கமப்யநுவர்த்ததே||௩௫||
.....................्आरीतस्य पुनः स्मृतिः| द्विगुणा सप्तमी यावन्नवम्येकादशी तथा| एषात्रिदोषमर्य्यादा मोक्षाय च वधाय च| शुद्ध्यशुद्धोउ ज्वरः कालं दीर्घमप्यनुवर्त्तते||३५||
🔊 Audio coming soon
ஹாரீதஃ புநரேவமநுஜாநாதி| சதுர்தஶவாஸராந் வாதாதிகோ மோக்ஷாய வதாய வா மர்ய்யாதாமநுயாதி ஜ்வரோஷ்மா| அஷ்டாதஶ பித்தாதிகஜ்| த்வாவிஂஶதிஃ ஶ்லேஷ்மாதிக இதி| யதா து ரஸாதீநாஂ மத்யே கேஷாஞ்சிச்சுத்திரஶுத்திஶ்ச கேஷாஞ்சித்ததா ஸந்ததோ ஜ்வரோ ந முஞ்சதி| நாபி ஶுத்திஂ ஸூத்ரோக்தேந ப்ரகாரேண ( அ௦ ஸஂ௦-௨௬ ) ஜ்ஞாதவ்யா| இதி இதி ஸம்பந்தஃ| இதி ஸந்தத உக்தஃ|| ௩௫||
Adhikarana viShamajvarotpattiH (36) · Śloka 36
கஶாநாஂ வ்யாதிமுக்தாநாஂ மித்யாஹாராதிஸேவிநாம்| அல்போऽபி தோஷோ தூஷ்யாதேர்லப்த்வாऽந்யரமதோ பலம்| ஸப்ரத்யநீகோ விஷமஂ குர்ய்யாத்வத்திக்ஷயாந்விதஃ||௩௬||
कृशानां व्याधिमुक्तानां मिथ्याहारादिसेविनाम्| अल्पोऽपि दोषो दूष्यादेर्लब्ध्वाऽन्यरमतो बलम्| सप्रत्यनीको विषमं कुर्य्याद्वृद्धिक्षयान्वितः||३६||
🔊 Audio coming soon
கஶாநாமித்யாதிநா ஸந்ததாதிர்விஷமஜ்வர உச்யதே| யே கஶா வ்யாதிமுக்தாஶ்ச மித்யாஹாரவிஹாரஸேவிநஶ்சி தேஷாமல்போऽபி தோஷோ தூஷ்யாதீநாமந்யதமதோ பலஂ லப்த்வா ஸப்ரத்யநீகஃ ஸப்ரதிபக்ஷஃ க்ஷயவத்திபாக் விஷமஂ ஸந்ததாதிசதுஷ்டயுரூயஂ ஜ்வரஂ குருதே| அதவா கஶாநா மித்யாதிநா 'பவந்த்யாஹ்நி ந பஞ்சமே' இத்யேவமந்தேந க்ரந்தேந ஸந்ததாதீநாஂ சதுர்ணாஂ ஜ்வராணாஂ ஸாதாரணாஂ ரூபஂ ஸந்ததாச விஶிஷ்டதா ப்ரதர்ஶதே| கஶாநாமிதி ஸ்வாபாவிகதோஉர்பல்யம்| வ்யாதிமுக்தாநாமித்யவஸ்தாவிஶேஷகதம்| மித்யாஹாராதிஸேவிநாமித்யாऽऽஹாரகதஂ கஹீதம்| வத்திக்ஷயாந்விதத்வே ஸப்ரத்யநீகத்வஂ ஹேதுஃ| ஸதஶதூஷ்யாதிப்ரஸாதாத கதாசித்கத்தாயாந்விதஃ| ப்ரத்யநீகப்ரஸாதாச்ச கதாசித்| க்ஷயாந்வித இதி| அநேநே சைததுக்தஂ பவதி--பலவாந் தோஷோ தூஷ்யாதீநாஂ ஸர்வேஷ ஸதஶாநாஂ பலஂ லப்த்வா நிஷ்ப்ரதிபக்ஷஃ ஸந்நவிச்சிந்நோஷ்மாணஂ ஸந்ததாக ஜ்வரமேகரூபஂ குருதே| தத்வைபரீத்யே விஷமஂ ஜ்வரஂ ஸந்ததாதிகம் தத்ர யதா தூஷ்யாதீநி ப்ரபூதாநி ஸதஶாநி ப்ராப்நோதி ந ஸர்வாணி தத ஸந்ததஜ்வரஂ கரோதி| யாநி த்வஸதஶாநி தாநி ப்ரதிபக்ஷாணி| யதா து தத ஊநாநி ஸதஶாநி ப்ராப்நோதி ததா க்ரமேணாऽந்யேத்யுஷ்காதீந்|| ௩௬||
Adhikarana viShamajvarANAM vicchinnasantApatve kAraNam (37) · Śloka 37
ஸூக்ஷ்மஸூக்ஷ்மதராஸ்யேஷு தூரதூரதரேஷு ச| தோஷோ ரக்தாதிமார்கேஷு ஶநைரல்பஶ்சிரேண யத்| யாதி தேஹஂ ச நாஶேஷஂ பூயிஷ்டஂ பேஷஜேऽபி ச| க்ரமோऽயஂ தேந விச்சிந்நஃ ஸந்தாபே லக்ஷ்யதே ஜ்வரஃ| விஷமோ விஷமாரம்பஃ க்ரியாகாலோऽநுஷங்கவாந்||௩௭||
सूक्ष्मसूक्ष्मतरास्येषु दूरदूरतरेषु च| दोषो रक्तादिमार्गेषु शनैरल्पश्चिरेण यत्| याति देहं च नाशेषं भूयिष्ठं भेषजेऽपि च| क्रमोऽयं तेन विच्छिन्नः सन्तापे लक्ष्यते ज्वरः| विषमो विषमारम्भः क्रियाकालोऽनुषङ्गवान्||३७||
🔊 Audio coming soon
ஸூக்ஷ்மஸூக்ஷ்மதராஸ்யேத்யாதிநா ஸந்ததாதீநாஂ சதுர்ணாஂ விஷமஜ்வராணாஂ விச்சிந்நஸந்தாபத்வே காரணமுச்யதே| இஹ ஹி தாதுவாஹீநி ஸ்த்ரோதாஂஸ்யுக்தாநி| தாநி ச ப்ரதாநஸதஶாநி| க்ரமேஶ மூலே-மூலே ஸ்தூலாந்யऽக்ரே ஸூக்ஷ்மாணி| தத்ர ஸூக்ஷ்மாஸ்யேஷு ஸூக்ஷ்மதராஸ்யேஷு ச ததா தூரேஷு தூரதரேஷு ச ரக்தாதிஸ்த்ரோதஸ்ஸு யத்யஸ்மாதல்போ தோஷஃ ஶநைர்யாதி சிரேண ஸ்தாநாஂ ப்ராப்நோதி| நிஃஶேஷஞ்ச தேஹஂ ந வ்யாப்நோதி| தேந காரணேந காயவிஷமோ விச்சிந்நஸந்தாபோ லக்ஷ்யதே| அநேநைததுக்தம்| ப்ரபூதோ தோஷோऽதிஸ்தூலமுகேஷு ஸ்த்ரோதஃ ஸு யத்யஸ்மாச்சீக்ரஂ மஹாநிம்நநிகடதேஶேஷு ச கச்சந் ஸந்தஜ்வரமபிநிர்வர்தயதி| அல்பஸ்து தோஷஃ ஸூக்ஷ்மமுகேஷு மஹாநிம்நாத்தூரேஷு ச ரக்தாதிமார்கேஷு கச்சந் ஶநைஶ்ச கச்சந் ஸந்ததஂ குருதே| ததோऽப்யல்பஃ ஸூக்ஷ்மதராஸ்யேஷு தூரதரேஷு ச கச்சந் அந்யேத்யுமபிநிர்வர்தயதி| ததோऽப்யல்பஸ்ஸூக்ஷ்மதமாஸ்யேஷு தூரதமேஷு ச கச்சந் அதிமந்தகதிரதிசிரேண கச்சஂஸ்ததீயகமபிநிர்வர்தயதி| ததோऽப்யதிஶயேந சதுர்தகோ வாச்யஃ| அத ஏவ ச வ்யாப்தேஶ்சிரேண தோஷஸ்ய வேகாத் ஸந்தாபஸ்ய விச்சேதஃ| ஸந்ததாதோஉ ச ப்ரயுஜ்யமாநே பேஷஜே பூயிஷ்டமயமேவ க்ரமஃ| தேந ஸந்ததே ஶீக்ரஂ பேஷஜேந தோஷஸ்ய ப்ராப்தே ஶீக்ரஂ ஜ்வர உபஶாம்யதி| ஸந்தாதாதோஉ து க்ரமேண தோஷஸ்ய தூரதூரதரஸ்த்ரோதோऽநுகதத்வாத்| ததைவ பேஷஜேந சிரேண சிரதரேண சோபஶமஃ| பூயிஷ்டக்ரஹணஂ பாஹுல்யோபலக்ஷணார்தம்| தேந கிஞ்சித்பேஷஜஂ ப்ரதமமேவ ரஸஸ்த்ரோதாஂஸி ப்ராப்ய ஸகலஂ ஶரீரஂ ப்ராப்நேதி| கிஞ்சித்பேஷஜஂ ப்ரதமமேவ ரஸஸ்த்ரோதாஂஸி ப்ராப்யஃ ஸகலஂ ஶரீரஂ ப்ராப்நோதி| கிஞ்சிது தாதுக்ரமேண தூரதராணி ஸ்த்ரோதாஂஸி கத்வேதி| தேந யதோ ஹேதோர்விச்சிந்நஸந்தாபஸ்தத ஏவ விஷமோ நைகரூபஃ| அதஶ்ச விஷமோ யதோ விஷமாரம்பக்ரியா காலோऽநுஷங்கவாந்| அநேநைதத்தர்ஶயதி-யதா ஸந்ததஃ ஸ்வேந ரூபேண துஃஸாத்யஃ ததா ஸந்ததாத்விபரீதரூபோऽபி விஷமோऽநேந ரூபேண துஃஸாத்ய ததா ஸந்ததத்விபரீதருபோऽபி விஷமோऽநேந ருபேண துஃஸாத்ய ஏவ| தேந விஷம இத்யாஸ்யாஃ ஸஂஜ்ஞாயாஃ ப்ரவத்திநிமித்தமநேகருபதா கச்ரஸாத்யதா ச| விஷமஃ அஸமஃ ஆரம்பஃ ப்ரதமா ப்ரவத்திர்யஸ்ய ஸ விஷமாரம்பஃ| யதா சதுர்தகே| கபேந ஹேதுநா பூர்வஂ ஜங்காப்யாஂ ப்ரபாவஂ தர்ஶயேத்| ஶிரஸஶ்சாநிலாத்பூர்வஂ ப்ரபாவஂ தர்ஶயேத்| இதி விஷமாரம்பஃ| விஷமா க்ரியா யத்ர தோஷஸ்ய|ஔஷதஸ்ய வா| தோஷஸ்ய யதா க்ராஹீ பித்தாநிலாந்மூர்த்ந இத்யாதி ஔஷதஸ்ய ப்ரபாவஂ தர்ஶயேத்| இதி இத்யாதோஔஷதஸ்ய யதா சிகித்ஸித ( அ ஸஂ சி- ௨ )| மாஸஂ மேத்யமமந்நேந ஸஹ ஸேவித்வோல்லித் இத்யத்ர விஷமத்வஂ ஸந்தர்பணமபதர்பணஞ்ச| விZஷமகாலோऽநியதபூர்வாஹ்ணாத்யாகமகாலஃ| ததா வ யஃ ஸந்தர்பணஞ்ச| விஷமகாலோऽநியதபூர்வாஹ்ணாத்யாகமகாலஃ| ததா ச யஃ ஸந்ததாதிரேகஸ்மிந்நஹநி பூர்வாஹ்ணே மதஃ ஸோऽந்யஸ்மிந்நபராऽஹ்ணேऽபி பவந் தஷ்ட இத்யேதத் த்ரயஂ விஷமஸஂஜ்ஞாயா ஹேதுஃ| அநுஷங்காவாந் யஃ ஸ்வல்பேநைவ ஹேதுநா நிவத்தஃ புநரநுஷஜ்யதே| ஏததபி ஸஂஜ்ஞாஹேதுஃ|| ௩௭||
Adhikarana doSheNa cirAjjvarotpAdane hetuH (38) · Śloka 38
யதோத்தரஂ மந்தகதிர்மந்தஶக்திதர்யதா யதா| காலேநாப்நோதி ஸதஶாந் ஸ ரஸாதீஂஸ்ததா ததா| தோஷோ ஜ்வரயதி க்ருத்தஶ்சிராச்சிரதரேண ச||௩௮||
यथोत्तरं मन्दगतिर्मन्दशक्तितर्यथा यथा| कालेनाप्नोति सदृशान् स रसादींस्तथा तथा| दोषो ज्वरयति क्रुद्धश्चिराच्चिरतरेण च||३८||
🔊 Audio coming soon
தோஷஸ்ய மந்தகதித்வே ச மந்தஶக்திதாயாஂ ச காரணமுக்த்வா ஸித்தரூபேணோச்யதே-யதோத்தரமித்யாதி| யதோத்தரஂ தாதுஃ ஸ்த்ரோதஸ்ஸு மந்தகதிஃ ஸந் தோஷோ மந்தஶக்திஶ்ச யதா-யதா சிரதராதிகேந காலேந ஸதஶாந் ரஸாதீந் ப்ராப்நோதி ததா-ததா க்ருத்தஃ ஸந் சிராச்சிரதராச்ச ஜ்வரயதி| தேநைததுக்தஂ பவதி-ப்ரதமமேவ ரஸவாஹீநி ஸ்த்ரோதாஂஸி ஸ்தூலமுகாநி ப்ராப்ய வபுர்வ்யாப்திமபிநிர்வர்த்ய ஸகலதூஷ்யாதிஸாதஶ்யாத் ஸந்ததமபிநிர்வர்தயதி| யதா து தூரஸூக்ஷ்மஸ்த்ரோதோ கமநாபேக்ஷா தோஷஸ்யாऽஸதஶதூஷ்யலப்திரப்ராப்திஶ்ச ததாவிச்சிந்நஸந்தாபஂ ஸந்ததம்| ததா ச வாதாஶ்ரயோ தோஷ இத்யாதி வக்ஷ்யதே|| ௩௮||
Adhikarana doShabIjaprasare dRuShTAntaH (39) · Śloka 39
பூமோஉ ஸ்திதஂ ஜலைஃ ஸிக்தஂ காலமேவ ப்ரதீக்ஷதே| அங்குராய யதா பீஜஂ தோஷபீஜஂ ருஜே ததா||௩௯||
भूमोउ स्थितं जलैः सिक्तं कालमेव प्रतीक्षते| अङ्कुराय यथा बीजं दोषबीजं रुजे तथा||३९||
🔊 Audio coming soon
அஸ்யைவார்தஸ்ய ஸ்புடீகரணாய பூமோஉ ஸ்திதமித்யாதிநா தஷ்டாந்த உச்யதே| ஸ்வகாரணஸாமக்ரீஸம்பந்நஂ ஶாலிபீஜாங்குராய யதாऽவஶ்யஂ காலமபேக்ஷதே| தேந ததைவ தோஷபீஜஂ ருஜே காலமபேக்ஷதே| பூம்யா தோஷாஶ்ரயஸ்ய ஸாதஶ்யம்| ஜலஸேகேந ஸாதஶ்யஂ தூஷ்யஸ்ய தேநைததக்தஂ பவதி-யாவத்யாவதா காலேந ஸதஶதூஷ்யாதிகஂ தோஷோ லபதே தாவத்தாவதா ஜ்வராக்யாஂ ருஜாஂ ஜநயதீதி|| ௩௯||
Adhikarana viShamajvarANAM pravarttanapraNAlIH (40) · Śloka 40
வேகஂ கத்வா விஷஂ யத்வத்வாऽऽஶயே லீயதேऽபலம்| குப்யத்வாப்தபலஂ பூயஃ காலே தோஷவிஷஂ ததா||௪௦||
वेगं कृत्वा विषं यद्वद्वाऽऽशये लीयतेऽबलम्| कुप्यत्वाप्तबलं भूयः काले दोषविषं तथा||४०||
🔊 Audio coming soon
வேகஂ கத்வேத்யாதிநா ருக்ப்ரஶமே புநர்பாவே ச தஷ்டாந்த உச்யதே| யதா விஷஂ வேகஂ கத்வா அபலஂ ஸத் ஆஶயே ஸ்வே ஸ்தாநே லீயதே| புநஶ்ச ஸதஶகாரணவஶாதாऽऽப்தபலஂ ஸத்வேகாய ஸ்வே காலே குப்யதி, தத்வத்தோஷவிஷமபி|| ௪௦||
Adhikarana viShamajvarasamprAptiH (41) · Śloka 41
ஏவஂ ஜ்வராஃ ப்ரவர்தந்தே விஷமாஃ ஸந்ததாதயஃ| தோஷஃ ப்ரவர்த்ததே தேஷாஂ ஸ்வே காலே ஜ்வரயந் பலீ| நிவர்த்ததே புநஶ்சைஷ ப்ரத்யநீகபலாபலஃ||௪௧||
एवं ज्वराः प्रवर्तन्ते विषमाः सन्ततादयः| दोषः प्रवर्त्तते तेषां स्वे काले ज्वरयन् बली| निवर्त्तते पुनश्चैष प्रत्यनीकबलाबलः||४१||
🔊 Audio coming soon
ஏவமித்யாதிநா ஸூக்ஷ்மேத்யாத்யுக்தஂ விஷமஜ்வரஸ்ம்ப்ராப்திஂ நிகமயதி|
Adhikarana lInadoShajvarasya kArshyAdikRutatvam (42) · Śloka 42
க்ஷீணே தோஷே ஜ்வரஃ ஸூக்ஷ்மோ ரஸாதிஷ்வேவ லீயதே| லீநத்வாத் கார்ஶ்யவைவர்ண்யஜாட்யாதீநாதாதி ஸஃ||௪௨||
क्षीणे दोषे ज्वरः सूक्ष्मो रसादिष्वेव लीयते| लीनत्वात् कार्श्यवैवर्ण्यजाड्यादीनाधाति सः||४२||
🔊 Audio coming soon
க்ஷீணோதோஷோஇத்யாதிநா உக்தவிஶிஷ்டாமந்தராநிவத்திஂ நிகமயதி| வேகஂ கத்வா தோஷே க்ஷீணே ஜ்வரஃ ஸூக்ஷ்மஃ ஸந் ரஸாதிணுலீயதே| லீநத்வாச்ச கார்ஶ்யதீநாऽऽததாதி| நைவ ஸ்தாஸ்த்யம்|| ௪௨||
Adhikarana pa~jcamadine jvarAsambhave hetuH (43) · Śloka 43
அதிலீநோऽதிமந்தத்வாத்பவத்யாஹ்நி ந பஞ்சமே||௪௩||
अतिलीनोऽतिमन्दत्वाद्भवत्याह्नि न पञ्चमे||४३||
🔊 Audio coming soon
லீந ப்ரஸங்கேநாகதமபேக்ஷ்யோச்யதே-அதிலீந இத்யாதி| ஏவஂ கஸ்யசிதாऽऽஶங்கா பவதி| யதா மஜ்ஜாஶ்ரிதே தோஷே சதுர்தே திவஸே ஜ்வரோ பவதி| ஏவஂ ஶுக்ரஸ்திதே தோஷே பஞ்சமே கஶ்சித் பஞ்சமே ப்ராப்தேந கஶ்சித் பஞ்சமே விஷமஜ்வரோ தஷ்ட இதி தாஂ ப்ரத்யுச்யதே| அதிலீநஃ ஸந்நதிமந்தகதிஶ்ச ஸஂஸ்காரப்ரஂஶாதபசயாச்ச தோஷோ ஜ்வரஂ நாऽऽபிநிர்வர்த்தயதி| அநேநைவ ஷஷ்டாதிஷு ஶங்கா நிரஸ்தா| மஜ்ஜாநஂ யாவத்ப்ராப்தஶ்சதுர்தோ யாவத்தோஷஸ்ய ஶக்திதர்பவத்யத்ர ஸ்வபாவோ ஹேதுஃ| யத்து ஶுக்ரஸ்தே ஜ்வரே தமஸோ தர்ஶநாதிலக்ஷணமுக்தஂ தச்சுக்ரமேவாதிஷ்டாய தோஷஸ்ய ஜ்வரகாரணத்வம்| ந து தாதுவ்யாப்திக்ரமேணேதி|| ௪௩||
Adhikarana santatajvaraH (44) · Śloka 44
தோஷோ ரக்தாஶ்ரயாஃ ப்ராயஃ கரோதி ஸந்ததஂ ஜ்வரம்| அஹோராத்ரஸ்ய ஸ த்வி ஸ்யாத்........................||௪௪||
दोषो रक्ताश्रयाः प्रायः करोति सन्ततं ज्वरम्| अहोरात्रस्य स द्वि स्यात्........................||४४||
🔊 Audio coming soon
அநந்தரஂ ஸ்ந்ந்ததாதீநாஂ விஶேஷ உச்யதே| ப்ராயோ பாஹுல்யேந| ரக்தாஶ்ரயோ தோஷஃ ஸந்ததஜ்வரஂ கரோதி| ப்ராயோக்ரஹணஂ ரஸாஶ்ரிதத்வப்ரதிஷேதநிவாரணாய| ரஸாஶ்ரிதத்வஸ்ய ஸகலஜ்வரஸாதாரணத்வாத்| ஏவஂ ஸர்வேஷு ஜ்வரேஷு வாச்யம்| ஸஃ ச ஸந்ததஃ அஹோராத்ரஸ்ய மத்யே த்வௌ வாரௌ ஸ்யாத்|| ௪௪||
Adhikarana anyedyuShkajvaraH (45) · Śloka 45
............................ஸகதந்யேத்யுராஶ்ரிதஃ| தஸ்மிந் மாஂஸவஹா நாடீ.............................||௪௫||
............................सकृदन्येद्युराश्रितः| तस्मिन् मांसवहा नाडी.............................||४५||
🔊 Audio coming soon
அந்யேத்யுஃ புநரஹோராத்ரஸ்ய ஸகதேகவாரஂ வேகஂ கரோதி| தஸ்மிந் தோஷா மாஂஸவஹா நாடீராஶ்ரிதாஃ|| ௪௫||
Adhikarana tRutIyakajvaraH (46) · Śloka 46
............................ மேதோநாடீஸ்ததீயகே| க்ராஹீ பித்தாநிலாந்மூர்த்நஸ்த்ரிகஸ்ய கபபித்ததஃ| ஸ பஷ்டஸ்யாநிலகபாத்ஸ சைகாஹாந்தரஃ ஸ்மதஃ||௪௬||
............................ मेदोनाडीस्तृतीयके| ग्राही पित्तानिलान्मूर्ध्नस्त्रिकस्य कफ़पित्ततः| स पृष्ठस्यानिलकफ़ात्स चैकाहान्तरः स्मृतः||४६||
🔊 Audio coming soon
ததீயகே மேதோவஹா நாடீராஶ்ரிதா| பித்தாநிலாததிகாந்மூர்த்நஃ க்ராஹீ பவதி| தத்ர சாऽऽகந்துத்வாது தோஷஸ்ய வைஷம்யம்| கபபித்தாத் த்வதிகாத் த்ரிகஸ்ய க்ரீவாஸந்தேர்க்ராஹீ பவதி| அநிலாகபாது ஸ ஜ்வரஃ பஷ்டஸ்ய க்ராஹீ| ஸ ச ததீயக ஏகாஹாந்தரஃ ஸ்மதஃ| ஸர்வஸ்ய தோஷஸ்யாகந்துத்வாதல்பபலத்வம்|| ௪௬||
Adhikarana caturthakajvaraH (47) · Śloka 47
சதுர்தகோ மலே மேதோ மஜ்ஜாஸ்த்யந்யதமஸ்திதே| மஜ்ஜஸ்த ஏவேத்யபரே ப்ரபாவஂ ஸ து தர்ஶயேத்| த்விதா கபேந ஜங்காப்யாஂ ப்ரதமஂ ஶிரஸோऽநிலாத்| கம்பீரதாதுசாரித்வாத் ஸந்நிபாதேந ஸம்பவாத்| துல்யோச்ச்ராயாச்ச தோஷாணாஂ துஶ்சிகித்ஸ்யஶ்சதுர்தகஃ||௪௭||
चतुर्थको मले मेदो मज्जास्थ्यन्यतमस्थिते| मज्जस्थ एवेत्यपरे प्रभावं स तु दर्शयेत्| द्विधा कफ़ेन जङ्घाभ्यां प्रथमं शिरसोऽनिलात्| गम्भीरधातुचारित्वात् सन्निपातेन सम्भवात्| तुल्योच्छ्रायाच्च दोषाणां दुश्चिकित्स्यश्चतुर्थकः||४७||
🔊 Audio coming soon
சதுர்தகோ ஜ்வரோ தோஷமேத ஆத்யந்யதமஸ்தே பவதி| கதாசிந்மேதஸ்தே அதவா மஜ்ஜஸ்தே அதவா அஸ்திஸ்த இதி| அபரே புநராசார்ய்யா மஜ்ஜஸ்த ஏவ தோஷே| சதுர்தகோ த்விதா ப்ரபாவஂ தர்ஶயேத்| கபேநாऽதிகேந பூர்வஂ ஜங்காப்யாஂ ப்ரபாவஂ தர்ஶயேத்| அநிலாத்து பூர்வஂ ஶிரஸஃ| ரோகஸ்வபாவாத் பித்தஸ்யாநுத்ரேகஃ| கம்பீரதாதுசாரித்வாதித்யாதி ஸுபோதம்|| ௪௭||
Adhikarana caturthakaviparyayajvaraH (48) · Śloka 48
அஸ்திநஜ்ஜோபயகதே சௌர்தகவிபர்ய்யயஃ| த்ரிதா த்வயஹஂ ஜ்வரயதி திநமேகஂ து முஞ்சதி||௪௮||
अस्थिनज्जोभयगते चौर्थकविपर्य्ययः| त्रिधा द्वयहं ज्वरयति दिनमेकं तु मुञ्चति||४८||
🔊 Audio coming soon
சர்துகவிபர்ய்யயோ நாம்நா ஜ்வரோऽஸ்திமஜ்ஜாக்யோபயகதோஷே பவதி| அஸ்ய ச தோஷாஶ்ரயாநதிவத்தேர்திநஸங்கயாநதிக்ரமாச்சோஹேஶசதுர்தகாந்தர்பாவஃ| கேவலமுபயாஶ்ரயத்வஂ த்வயஹஂ ஜ்வரணஂ ச விஶேஷஃ| ஸ சதுர்தகவிபர்ய்யஸ்த்ரிதா பவதி| வோதாऽதிகேந பித்தேநஶ்லேஷ்மணா வா| து சதுர்தகவத் த்விதா| தச்ச த்ரிவிதஂ ப்ராதம்யவைஷம்யாபாவதபூர்வவத் ப்ரபாவமுகேந நோக்தம்| கேவலஂ தோஷலக்ஷணதர்ஶநேந போத்தவ்யம்| இத்யுக்தாஃ ஸந்ததாதயோ ஜ்வராஃ|| ௪௮||
Adhikarana doShAdibalAbalavatvena jvarasambhavaH (49) · Śloka 49
பலாபலேந தோஷாணாமந்நசேஷ்டாதிஜந்மநா| ஜ்வரஃ ஸ்யாந்மநஸஸ்தத்வத்கர்மணஶ்ச ததா ததா||௪௯||
बलाबलेन दोषाणामन्नचेष्टादिजन्मना| ज्वरः स्यान्मनसस्तद्वत्कर्मणश्च तदा तदा||४९||
🔊 Audio coming soon
ஏஷாஞ்ச ஸந்ததாதீநாமேவஂரூபதா தஷ்டா யத்ஸந்ததாத்யந்யதமரூபோ பூத்வாऽந்யதமரூபோ பவதீதி பஷ்ட இதமாஹ-பலாபலேநேத்யாதி தோஷாணாமந்நசேஷ்டாதிஜந்மநா பலாபலேந மநஸஶ்ச பலாபலேந பூர்வ ஜந்மகதஸ்ய ச கர்மணாஂ பலாபலேந ததா ததா ஜ்வரஃ ஸ்யாத்| ஏவ முக்தஂ பவதி=தோஷோऽபலஃ ஸந்ததாத்யந்யதமபூமிகாஸ்தோऽந்நாத்ய ந்யதமஸ்மாத் பலஂ லப்த்வா பூர்வாஂ பூர்வாதராஂ வா பூமிகாமாஸாதயதி| ததா பலவாந் தோஷோऽந்ந்த்யந்யதமஜந்மநா அபலவத்வேந பூர்வாஂ பூர்வதராஂ வா பூமிகாமபஹாயோத்தராமுத்தராஂ வா கஹ்ணதி| ஆதிக்ரஹணாத் தேஶ காலாதீநாஂ க்ரஹணம்| மநஶ்ச பலவத்தோஷஜ்வரஹாநிகதிதி வக்ஷ்யதே|| ௪௯||
Adhikarana rasadhAtugatajvaralakShaNam (50) · Śloka 50
உத்க்லேஶோ கோஉரவஂ தைந்யஂ பங்கோऽங்காநாஂ விஜம்பணம்| அரோசகோ வமிஃ ஸாதஃ ஸர்வஸ்மிந் ரஸகே ஜ்வரே||௫௦||
उत्क्लेशो गोउरवं दैन्यं भङ्गोऽङ्गानां विजृम्भणम्| अरोचको वमिः सादः सर्वस्मिन् रसगे ज्वरे||५०||
🔊 Audio coming soon
உத்க்லேஶ இத்யாதிநா ரஸாத்யாஶ்ரயவிஶேஷே ஜ்வரஸ்ய லக்ஷணமுச்யதே ரஸகே ஜ்வரே ஸர்வஸ்மிந் வாதாதிஸம்பவே உத்க்லேஶாதீநி பவந்தி||
Adhikarana raktagatajvaralakShaNam (51) · Śloka 51
ரக்தநிஷ்டீவநம் தஷ்ணா ரக்தோஷ்ணபிடகோத்கமஃ| தாஹாராகப்ரமமதப்ரலாபா ரக்தஸஂஶ்ரிதே||௫௧||
रक्तनिष्ठीवनम् तृष्णा रक्तोष्णपिटकोद्गमः| दाहारागभ्रममदप्रलापा रक्तसंश्रिते||५१||
🔊 Audio coming soon
ரக்தநிஷ்டீவநாதீநி ரக்தஸ்யே மதோ வக்ஷ்யமாணலக்ஷணஃ ( அ. ஸஂ. நி - ௬ )|
Adhikarana mAMsagatajvaralakShaNam (52) · Śloka 52
தட்க்லாநிஃ ஸஷ்டவர்சஸ்த்வகர்ந்தாஹோ ப்ரமஸ்தமஃ| தோஉர்கந்த்யஂ காத்ரவிக்ஷேபோ மாஂஸஸ்தே...........||௫௨||
तृड्ग्लानिः सृष्टवर्चस्त्वगर्न्दाहो भ्रमस्तमः| दोउर्गन्ध्यं गात्रविक्षेपो मांसस्थे...........||५२||
🔊 Audio coming soon
மாஂஸஸ்தே தடாதீநி|| ௫௨||
Adhikarana medogatajvaralakShaNam (53) · Śloka 53
.............................. மேதஸி ஸ்திதே| ஸ்வேதோऽதிதஷ்ணா வமநஂ ஸ்வகந்தஸ்யாऽஸஹிஷ்ணுதா| ப்ரலாபோ க்லாநிருசிஃ..........................||௫௩||
.............................. मेदसि स्थिते| स्वेदोऽतितृष्णा वमनं स्वगन्धस्याऽसहिष्णुता| प्रलापो ग्लानिरुचिः..........................||५३||
🔊 Audio coming soon
மேதஸ்தே ஸ்வேதாதீநி| ஸ்வேதஃ ஶரீரோத்பவஃ|| ௫௩||
Adhikarana asthigatajvaralakShaNam (54) · Śloka 54
.............. அஸ்திஸ்தே த்வஸ்திபேதபநம்| தோஷப்ரவத்திரூர்த்வாதஃ ஶ்வாஸாங்கக்ஷேபகூஜநம்||௫௪||
.............. अस्थिस्थे त्वस्थिभेदबनम्| दोषप्रवृत्तिरूर्ध्वाधः श्वासाङ्गक्षेपकूजनम्||५४||
🔊 Audio coming soon
அஸ்திஸ்தே அஸ்திபேதாதீநி| ஊர்த்வமதஶ்ச ப்ரவத்திதோஉஷஸ்ய கபாதேஃ|
Adhikarana majjagatajvaralakShaNam (55) · Śloka 55
அந்தர்தாஹோ பஹிஶ்ஶைத்யஂ ஶ்வாஸோ ஹித்மா ச மஜ்ஜநே||௫௫||
अन्तर्दाहो बहिश्शैत्यं श्वासो हिध्मा च मज्जने||५५||
🔊 Audio coming soon
மஜ்ஜகதேऽந்தர்தாஹாதீநி|| ௫௫||
Adhikarana shukragatajvaralakShaNam (56) · Śloka 56
தமஸோதர்ஶநஂ மர்மச்சேதநஂ ஸ்தப்தமேட்ரதா| ஶுக்ரப்ரவத்திர்மத்யுஶ்ச ஜாயதே ஶுக்ரஸஂஶ்ரயே||௫௬||
तमसोदर्शनं मर्मच्छेदनं स्तब्धमेढ्रता| शुक्रप्रवृत्तिर्मृत्युश्च जायते शुक्रसंश्रये||५६||
🔊 Audio coming soon
ஶுக்ரஸஂஶ்ரயே ஜ்வரே தமஸோ தர்ஶநாதீநி ஜாயந்தே|| ௫௬||
Adhikarana dhAtugatajvarANAM duHsAdhyatvam (57) · Śloka 57
உத்தரோத்தரதுஃஸாத்யாஃ பஞ்சாத்ராऽந்த்யோஉ து வர்ஜயேத்||௫௭||
उत्तरोत्तरदुःसाध्याः पञ्चात्राऽन्त्योउ तु वर्जयेत्||५७||
🔊 Audio coming soon
அத்ர தாத்வாஶ்ரயேஷு பூர்வாதுத்தரோத்தர துஃஸாத்யஃ| ரஸாஶ்ரிதோ துஃஸாத்யஃ| ததோऽபி ரக்தஸமாஶ்ரிதஃ| ததோ மேதஃ ஸஂஶ்ரயஃ| ததோऽஸ்தித இத்யர்தஃ| அந்த்யௌ மஜ்ஜஶுக்ரஸஂஶ்ரயௌ வர்ஜயத்| சரகாசார்ய்யஸ்து மஜ்ஜ்ஜகதஸ்ய கச்ச்ரஸாத்யத்வமச்சதீ ( ச சி - ௩.௮௩ )|
Adhikarana pralepakajvaralakShaNam (58) · Śloka 58
ப்ரலிம்பந்நிவ காத்ராணி ஶ்லேஷ்மணா கௌரவேண ச| மந்தஜ்வரஃ ப்ரலேபஸ்து ஸஶீதஃ ஸ்யாத்ப்ரலேபகஃ|௫௮|
प्रलिम्पन्निव गात्राणि श्लेष्मणा गौरवेण च| मन्दज्वरः प्रलेपस्तु सशीतः स्यात्प्रलेपकः|५८|
🔊 Audio coming soon
௦௦
Adhikarana vAtabalAsakajvara lakShaNam (58) · Śloka 58
நித்யஂ மந்தஜ்வரோ ரூக்ஷஃ ஶீதஃ கச்ச்ரேண ஸித்யதி| ஸ்தப்தாங்கஃ ஶ்லேஷ்மபூயிஷ்டோ பவேத்வாதவலாஸகஃ|௫௮|
नित्यं मन्दज्वरो रूक्षः शीतः कृच्छ्रेण सिध्यति| स्तब्धाङ्गः श्लेष्मभूयिष्ठो भवेद्वातवलासकः|५८|
🔊 Audio coming soon
௦௦
Adhikarana hAridrakajvaralakShaNam (58) · Śloka 58
ஹரித்ராபேகவர்ணாபஸ்தத்வர்ணஃ யஃ ப்ரமேஹதி| ஸ வை ஹாரித்ரகோ நாம ஜ்வரபேதோऽந்தகஃ ஸ்மதஃ|௫௮|
हरिद्राभेकवर्णाभस्तद्वर्णः यः प्रमेहति| स वै हारिद्रको नाम ज्वरभेदोऽन्तकः स्मृतः|५८|
🔊 Audio coming soon
௦௦
Adhikarana rAtrikajvaralakShaNam (58) · Śloka 58
கபவாதோஉ ஸமோஉ யஸ்ய ஹீநபித்தஸ்ய தேஹிநிஃ| தீக்ஷ்ணோ வா யதி மந்தோ ஜாயதே ராத்ரிகோ ஜ்வரஃ|௫௮|
कफ़वातोउ समोउ यस्य हीनपित्तस्य देहिनिः| तीक्ष्णो वा यदि मन्दो जायते रात्रिको ज्वरः|५८|
🔊 Audio coming soon
௦௦
Adhikarana pUrvarAtrikajvaralakShaNam (58) · Śloka 58
திவாகரா பீதபலே வ்யாயாமாச்ச விஶோஷிதே| ஶரீரே நியதஂ வாதாஜ்ஜ்வரஃ ஸ்யாத் பூர்வராத்ரிகஃ|௫௮|
दिवाकरा पीतबले व्यायामाच्च विशोषिते| शरीरे नियतं वाताज्ज्वरः स्यात् पूर्वरात्रिकः|५८|
🔊 Audio coming soon
௦௦
Adhikarana shItajvaralakShaNam (58) · Śloka 58
ஆமாஶயே யதா துஷ்டே ஶ்லேஷ்மபித்தே வ்யவஸ்திதே| ததார்தஂ ஶீதலஂ தேஹே த்வர்தஞ்சோஷ்ணஂ ப்ரஜாயதே|௫௮|
आमाशये यदा दुष्टे श्लेष्मपित्ते व्यवस्थिते| तदार्धं शीतलं देहे त्वर्धञ्चोष्णं प्रजायते|५८|
🔊 Audio coming soon
௦௦
Adhikarana dAhajvaralakShaNam (58) · Śloka 58
காயே பித்தஂ யதா ஶ்லேஷ்மா சாந்தே வ்யவஸ்திதஃ| ஊஷ்ணத்வஂ தேந தேஹஸ்ய ஶீதத்வஂ கரபாதயோஃ||௫௮||
काये पित्तं यदा श्लेष्मा चान्ते व्यवस्थितः| ऊष्णत्वं तेन देहस्य शीतत्वं करपादयोः||५८||
🔊 Audio coming soon
ப்ரலிம்பந்நித்யாதி ஸுபோதம்|| ௫௮||
Adhikarana jvaramokShakAlIna lakShaNAni (59) · Śloka 59
தாதூந் ப்ரக்ஷோபயந் தோஷோ மோக்ஷகாலே விலீயதே| ததோ நரஃ ஶ்வஸந் ஸ்வித்யந் கூஜந் வமதி சேஷ்டதே| வேபதே ப்ரலபத்யுஷ்ணைஶ்ஶீதைஶ்சாऽங்கைர்ஹதப்ரபஃ| விஸஂஜ்ஞோ ஜ்வரவேகார்த்தஃ ஸக்ரோத இவ வீக்ஷதே| ஸதோஷஶப்தஂ ச ஶகத்த்ரவஂ ஸஜதி வேகவத்||௫௯||
धातून् प्रक्षोभयन् दोषो मोक्षकाले विलीयते| ततो नरः श्वसन् स्विद्यन् कूजन् वमति चेष्टते| वेपते प्रलपत्युष्णैश्शीतैश्चाऽङ्गैर्हतप्रभः| विसंज्ञो ज्वरवेगार्त्तः सक्रोध इव वीक्षते| सदोषशब्दं च शकृद्द्रवं सृजति वेगवत्||५९||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வஸ்மிஶ்ச ஜ்வரே ஜ்வரகாரணோ தோஷஃ ஜ்வரமோக்ஷகாலே தாதூந் ப்ரக்ஷோபயந் விலீயதே| ததோ தாதுப்ரக்ஷோபாதநந்தரமிதஂ குருதே| ஶ்வஸந்நித்யாதி ஸுபோதம்|| ௫௯||
Adhikarana vigatajvaralakShaNAni (60-61) · Śloka 61
தேஹோ லகுவ்யபகதக்லமமோஹதாபஃ பாகோ முகே கரணஸோஉஷ்டவமவ்யதத்வம்| ஸ்வேதஃ க்ஷவஃ ப்ரகதியோகிமநோऽந்நலிப்ஸா கண்டூஶ்ச மூர்த்நி விகதஜ்வரலக்ஷணாநி||௬௦|| இதி வைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸ்ய ஸூநோர்வாக்படஸ்ய கதோஉ அஷ்டாங்கஸஂக்ரஹஸ்ய நிதாநஸ்தாநோ ஜ்வரநிதாநஂநாம த்விதீயோऽத்யாயஃ||௬௧||
देहो लघुव्यपगतक्लममोहतापः पाको मुखे करणसोउष्ठवमव्यथत्वम्| स्वेदः क्षवः प्रकृतियोगिमनोऽन्नलिप्सा कण्डूश्च मूर्ध्नि विगतज्वरलक्षणानि||६०|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतोउ अष्टाङ्गसंग्रहस्य निदानस्थानो ज्वरनिदानंनाम द्वितीयोऽध्यायः||६१||
🔊 Audio coming soon
தேஹலகுத்வாதீநி விகதஜ்வரஸ்ய புருஷஸ்ய லக்ஷணாநி| ஸ்வேதஃ ஶரீரஜஃ|| ௬௦|| இதி ஶ்ரீமந்மஹாமஹோபாத்யாயேந்துவிரசிதாயாம் அஷ்டாங்கஸஂக்ரஹவ்யாக்யாயாஂ ஶஶிலேகாயாஂ நிதாநஸ்தாநே த்விதீயோத்யாயஃ