Adhikarana atha kuShThashvitrakRuminidAnaM nAma caturdasho~adhyAyaH | pratij~jA (1) · Śloka 1
அதாதஃ குஷ்டஶ்வித்ரகமிநிதாந நாமாத்யாயஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ||௧||
अथातः कुष्ठश्वित्रकृमिनिदान नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
தாதூபதாதுத்வகேகதோஷஸாமாந்யாத்விஸர்பாऽநந்தரஂ குஷ்டாதிநிர்ணயாயாத்யாயாரம்பஃ|| ௧||
Adhikarana kuShThanidAnaM samprAptishca (2) · Śloka 2
மித்யாஹாரவிஹாரேண விஶேஷேண விரோதிநா| ஸாதுநிந்தாவதாந்யஸ்வஹரணாத்யைஶ்ச ஸேவிதைஃ| பாப்மபிஃ கர்மபிஃ ஸத்யஃ ப்ராக்தநைர்வேரிதா மலாஃ| ஸிராஃ ப்ரபத்ய திர்ய்யக்காஸ்த்வக்லஸீகாஸகாமிஷம்| தூஷயந்தஃ ஶ்லதீகத்ய நிஶ்சரந்தஸ்ததோ பஹிஃ| த்வசஃ குர்வந்தி வைவர்ண்யஂ துஷ்டாஃ குஷ்டமுஶந்தி தத்||௨||
मिथ्याहारविहारेण विशेषेण विरोधिना| साधुनिन्दावधान्यस्वहरणाद्यैश्च सेवितैः| पाप्मभिः कर्मभिः सद्यः प्राक्तनैर्वेरिता मलाः| सिराः प्रपद्य तिर्य्यग्गास्त्वग्लसीकासृगामिषम्| दूषयन्तः श्लथीकृत्य निश्चरन्तस्ततो बहिः| त्वचः कुर्वन्ति वैवर्ण्यं दुष्टाः कुष्ठमुशन्ति तत्||२||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வகுஷ்டாநாஂ ஸாமாந்யேந ஹேதுமாஹ-மித்யாஹாரேத்யாதிநா| மித்யாஹாராதிநா ததா ஸாதுநிந்தாவதாதிபிர்நாநாவிதைஃ பாப்மபிஃ கர்மபிஃ ஸத்யஃ கதைஃ ப்ராக்தநைர்ஜந்மாந்தரகதைர்வா| மலா துஷ்டாஸ்த்வசோ வைவர்ண்யஂ யத்குர்வந்தி தத் குஷ்டமுஶந்தி முநய இதி ஶேஷஃ| ஸிராஃ ப்ரபத்யேத்யாதிநா ஸம்ப்ராப்திஃ|| ௨||
Adhikarana kuShThashabdanirvacanam (3) · Śloka 3
காலேநோபேக்ஷிதஂ யஸ்மாத்ஸர்வஂ குஷ்ணாதி தத்வபுஃ||௩||
कालेनोपेक्षितं यस्मात्सर्वं कुष्णाति तद्वपुः||३||
🔊 Audio coming soon
காலேநேத்யாதிநா குஷ்டஶப்தஸ்யார்தஃ|| ௩||
Adhikarana bAhyakuShThasya samprAptiH (4) · Śloka 4
ப்ரபத்ய தாதூந் வ்யாப்யாந்தஃ ஸர்வந் ஸஂக்லேத்ய சாவஹேத்| ஸஸ்வேதக்லேதஸங்கோதாந் கமீந் ஸூக்ஷ்மாந் ஸுதாருணாந்| லோமத்வக்ஸ்நாயுதமநீஸ்தருணாऽஸ்தீநி யைஃ க்ரமாத்| பக்ஷயேச்ச்வித்ரமஸ்மாச்ச குஷ்டஂ பாஹ்யமுதாஹதம்||௪||
प्रपद्य धातून् व्याप्यान्तः सर्वन् संक्लेद्य चावहेत्| सस्वेदक्लेदसङ्कोथान् कृमीन् सूक्ष्मान् सुदारुणान्| लोमत्वक्स्नायुधमनीस्तरुणाऽस्थीनि यैः क्रमात्| भक्षयेच्छ्वित्रमस्माच्च कुष्ठं बाह्यमुदाहृतम्||४||
🔊 Audio coming soon
ப்ரபத்யேத்யாதி காலேநோபேக்ஷிதமித்யநுவர்ததே| தத் குஷ்டஂ தாதூந் ப்ரபத்யதாஂஶ்ச ஸஂக்லேத்ய கமீநாவஹேச்சரீரே| யைஃ கமிபிஃ கரணபூதைர்லோமாதீநி க்ரமாத் குஷ்டஂ பக்ஷயேத்| தருணாஸ்தீநி கர்ணநாஸாதிகதாநீஹ யாந்யுக்தாநி| அஸ்மாத் காரணாத் ஶ்வித்ரஂ பாஹ்யகுஷ்டஶப்தேநோச்யதே| க்லேதகம்யாத்யபாவாத்| ஸத்யாபி த்வக்ரோகத்வ இத்யர்தஃ| ஸுபோதம்|| ௪||
Adhikarana kuShThaprabhedAH (5) · Śloka 5
குஷ்டாநி ஸப்ததா தோஷைஃ பதங்மிஶ்ரைஃ ஸமாகதைஃ||௫||
कुष्ठानि सप्तधा दोषैः पृथङ्मिश्रैः समागतैः||५||
🔊 Audio coming soon
பதக்தோஷைஃ த்ரீணி| ஸஂஸர்கேண ச த்ரீணி| ஸந்நிபாதேநைகமிதி ஸப்தவிதாநி குஷ்டாநி|| ௫||
Adhikarana tridoShajatve~api kuShThAnAM doShAdhikyAnurodhena vyapadeshaH (6) · Śloka 6
ஸர்வேஷ்வபி த்ரிதோஷேஷு வ்யபதேஶோऽதிகத்வதஃ||௬||
सर्वेष्वपि त्रिदोषेषु व्यपदेशोऽधिकत्वतः||६||
🔊 Audio coming soon
நந்வேவஂ ஸத்யேகதோஷஜஂ த்விதோஷஜஂ ச குஷ்டஂ ந ஸர்வஂ த்ரிதோஷஜஂ ஸ்யாதித்யத ஆஹ-ஸர்வேஷ்வபீத்யாதி| ஸர்வேஷ்வபி குஷ்டேஷு ஸந்நிபாதஜேஷ்வதிகத்வேந வ்யபதேஶஃ| ஸந்நிபாதஸ்ய ஸமவிஷமாத்மகத்வாத்||௬||
Adhikarana kuShThaprabhedeShu doShAdhikyAnmahAkuShThAni (7) · Śloka 7
வாதேந குஷ்டஂ காபாலஂ பித்தாதௌதும்பரஂ கபாத்| மண்டலாக்யஂ விசர்சீ ச ஶ்யாக்யஂ வாதபித்தஜம்| சர்மைககுஷ்டகிடிபஸித்மாலஸவிபாதிகாஃ| வாதஶ்லேஷ்மோத்பவாஃ ஶ்லேஷ்மபித்தாத்ருத்தஶதாருஷீ| புண்டரீகஂ ஸவிஸ்போடஂ பாமா சர்மதலஂ ததா| ஸர்வைஃ ஸ்யாத்காகணஂ பர்வஂ த்ரிகஂ தத்ரு ஸகாகணம்| புண்டரீகர்ஶ்யஜிஹ்வே ச மஹாகுஷ்டாநி ஸப்த து||௭||
वातेन कुष्ठं कापालं पित्तादौदुम्बरं कफात्| मण्डलाख्यं विचर्ची च ऋश्याख्यं वातपित्तजम्| चर्मैककुष्ठकिटिभसिध्मालसविपादिकाः| वातश्लेष्मोद्भवाः श्लेष्मपित्ताद्रुद्दशतारुषी| पुण्डरीकं सविस्फोटं पामा चर्मदलं तथा| सर्वैः स्यात्काकणं पर्वं त्रिकं दद्रु सकाकणम्| पुण्डरीकर्श्यजिह्वे च महाकुष्ठानि सप्त तु||७||
🔊 Audio coming soon
வாதேநேத்யாதிநா ஸப்தவிதஸ்ய குஷ்டஸ்ய நாமாந்யுச்யந்தே| யாந்யாஶ்ரித்ய லக்ஷணஂ விதீயதே| வாதாதேகஂ பித்தாதேகஂ த்வே கபாத்| ஏகஂ வாதபித்தாத்| ஷட் வாதகபாத்| ஷட் கபபித்தாத்| ஏகஂ ஸந்நிபாதாதேவமேதாந்யஷ்டதஶ குஷ்டாநி| ஏஷாஂ மத்யே கபாலௌதும்பரமண்டலதத்ருகாகணபுண்டரீகர்ஶ்யஜிஹ்வாநி ஸப்த மஹாகுஷ்டாந்யுச்யந்தே|| ௭||
Adhikarana kuShThapUrvarUpam (8) · Śloka 8
அதிஶ்லக்ஷ்ணகரஸ்பர்ஶஸ்வேதாஸ்வேதவிவர்ணதாஃ| தாஹஃ கண்டூஸ்த்வசி ஸ்வாபஸ்தோதஃ கோடோந்நதிஃ ஶ்ரமஃ| வ்ரணாநாமதிகஂ ஶூலஂ ஶீக்ரோத்பத்திஶ்சிரஸ்திதிஃ| ரூடாநாமபி ரூக்ஷத்வஂ நிமித்தேऽல்பேऽபி கோதநம்| ரோமஹர்ஷோऽஸஜஃ கார்ஷ்ண்யஂ குஷ்டலக்ஷணமக்ரஜம்||௮||
अतिश्लक्ष्णखरस्पर्शस्वेदास्वेदविवर्णताः| दाहः कण्डूस्त्वचि स्वापस्तोदः कोठोन्नतिः श्रमः| व्रणानामधिकं शूलं शीघ्रोत्पत्तिश्चिरस्थितिः| रूढानामपि रूक्षत्वं निमित्तेऽल्पेऽपि कोथनम्| रोमहर्षोऽसृजः कार्ष्ण्यं कुष्ठलक्षणमग्रजम्||८||
🔊 Audio coming soon
அதிஶ்லக்ஷ்ணேத்யாதிநா ஸர்வகுஷ்டபூர்வரூபம்| அஸ்வேதோऽயந்தஂ ஸ்வேதாபாவஃ| கோடா உத்ஸந்நாநி மண்டலாநி| வ்ரணாநாஂ பிந்நஸ்போடபவாநாஂ கோதநம்| ரூடாநாமபி வ்ரணாநாஂ புநஃ|| ௮||
Adhikarana kApAlakuShThalakShaNam (9) · Śloka 9
கஷ்ணாருணகபாலாபஂ ரூக்ஷஂ ஸுப்தஂ கரஂ தநு| விஸ்ததாஸமபர்ய்யந்தஂ ஹஷிதைர்லோமபிஶ்சிதம்| தோதாட்யமல்பகண்டூகஂ காபாலஂ ஶீக்ரஸர்பி ச||௯||
कृष्णारुणकपालाभं रूक्षं सुप्तं खरं तनु| विस्तृतासमपर्य्यन्तं हृषितैर्लोमभिश्चितम्| तोदाढ्यमल्पकण्डूकं कापालं शीघ्रसर्पि च||९||
🔊 Audio coming soon
அத க்ரமேணாஷ்டாதஶாநாஂ குஷ்டாநாஂ லக்ஷணமுச்யதே-கஷ்ணாருணேத்யாதிநா| கபாலோ கடாகர்பரஃ| ஸுப்தமசேதநம்| விஸ்ததாநி விஸ்தீர்ணாநி| அஸமாநி ஹ்ரஸ்வதீர்காணி பர்ய்யந்தாநி யஸ்ய தத்ததோக்ரம்| ஶீக்ரஸர்பி ச க்ஷிப்ரவ்யாபீதி காபாலம்|| ௯||
Adhikarana audumbarakuShThalakShaNam (10) · Śloka 10
பக்வோதும்பரதாம்ரத்வக்ரோமகௌரஸிராசிதம்| பஹலஂ பஹுலக்லேதஂ ரக்தஂ தாஹருஜாகரம்| ஆஶூத்தாநாவதரணகமிவித்யாதுதும்பரம்||௧௦||
पक्वोदुम्बरताम्रत्वग्रोमगौरसिराचितम्| बहलं बहुलक्लेदं रक्तं दाहरुजाकरम्| आशूत्थानावदरणकृमिविद्यादुदुम्बरम्||१०||
🔊 Audio coming soon
பக்வோதும்பரபலவத் தாம்ராணி த்வக்லோமாநி ச யஸ்ய தத்ததோக்தம்| பஹலஂ கநம்| ஆஶூத்தாநாதீநி யஸ்ய ததேவம்| அவதரணஂ கோதநம்|| ௧௦||
Adhikarana maNDalakuShThalakShaNam (11) · Śloka 11
ஸ்திரஂ ஸ்த்யாநஂ குரு ஸ்நிக்தஂ ஶ்வேதரக்தமநாஶுகம்| அந்யோந்யாஸக்தமுத்ஸந்நஂ பஹுகண்டூஸ்ருதிக்ரிமீ| ஶ்லக்ஷ்ணபீதாபபர்ய்யந்தஂ மண்டலஂ பரிமண்டலம்||௧௧||
स्थिरं स्त्यानं गुरु स्निग्धं श्वेतरक्तमनाशुगम्| अन्योन्यासक्तमुत्सन्नं बहुकण्डूस्रुतिक्रिमी| श्लक्ष्णपीताभपर्य्यन्तं मण्डलं परिमण्डलम्||११||
🔊 Audio coming soon
ஸ்திரத்வாதியுதஂ மண்டலஂ வித்யாதிதி ஸம்பந்தஃ| பஹுகண்ட்வாதிகஂ யத்ர தத்ததோக்தம்| பரிமண்டலஂ வர்துலம்|| ௧௧||
Adhikarana vicarcikAkuShThalakShaNam (12) · Śloka 12
ஸகண்டூபிடகாஶ்யாவாலஸீகாட்யா விசர்சிகா||௧௨||
सकण्डूपिटकाश्यावालसीकाढ्या विचर्चिका||१२||
🔊 Audio coming soon
ஸகண்டிவத்யாதிநா விசர்சிகா| லஸீகா ஜலப்ராயஃ|| ௧௨||
Adhikarana RuShyajihvakuShThalakShaNam (13) · Śloka 13
பருஷஂ தநுரக்தாந்தமந்தஃ ஶ்யாவஂ ஸமுந்நதம்| ஸதோததாஹஸக்க்லேதஂ கர்கஶைஃ பிடகைஶ்சிதம்| ஷ்யஜிஹ்வாகதிப்ரோக்தமஷ்யஜிஹ்வஂ பஹிகமி||௧௩||
परुषं तनुरक्तान्तमन्तः श्यावं समुन्नतम्| सतोददाहसृक्क्लेदं कर्कशैः पिटकैश्चितम्| ऋष्यजिह्वाकृतिप्रोक्तमृष्यजिह्वं बहिकृमि||१३||
🔊 Audio coming soon
பருஷமித்யாதிநா ஷ்யஜிஹ்வம்| ஷ்யஜிஹ்வா ரோஹிஜிஹ்வா|
Adhikarana carmaikakuShThalakShaNam (14) · Śloka 14
ஹஸ்திசர்மகரஸ்பர்ஶஂ சர்ம .......................||௧௪||
हस्तिचर्मखरस्पर्शं चर्म .......................||१४||
🔊 Audio coming soon
ஹஸ்திசர்மேத்யாதிநா சர்ம|| ௧௪||
Adhikarana ekAkhyakuShThalakShaNam (15) · Śloka 15
.................................. ஏகாக்யஂ மஹாஶ்ரயம்| அஸ்வேதஂ மத்ஸ்யஶகலஸந்நிபஂ .........................||௧௫||
.................................. एकाख्यं महाश्रयम्| अस्वेदं मत्स्यशकलसन्निभं .........................||१५||
🔊 Audio coming soon
ஏகாக்யமித்யாதிநா ஏகாக்யம்| மஹாஶ்ரயஂ கம்பீரமூலம்| மத்ஸ்யஶகலஸந்நிபாந்தஂ ச|| ௧௫||
Adhikarana kiTibhakuShThalakShaNam (16) · Śloka 16
................................... கிடிபஂ புநஃ| ரூக்ஷஂ கிணகரஸ்பர்ஶஂ கண்டூமத்பருஷாஸிதம்||௧௬||
................................... किटिभं पुनः| रूक्षं किणखरस्पर्शं कण्डूमत्परुषासितम्||१६||
🔊 Audio coming soon
கிடிபமித்யாதிநா கிடிபம்| கிணமங்கே கர்ஷணாத் க்ரந்திஸ்தத்வத் கரஸ்பர்ஶம்|| ௧௬||
Adhikarana sidhmakuShThalakShaNam (17) · Śloka 17
ஸித்மஂ ரூக்ஷஂ பஹிஃ ஸ்நிக்தமந்தர்கஷ்டஂ ரஜஃ கிரேத்| ஶ்லக்ஷ்ணஸ்பர்ஶஂ தநுஶ்வேததாம்ரஂ தௌக்திகபுஷ்பவத்| ப்ராயேண சோர்த்வகாயே ஸ்யாத் ...........................||௧௭||
सिध्मं रूक्षं बहिः स्निग्धमन्तर्घृष्टं रजः किरेत्| श्लक्ष्णस्पर्शं तनुश्वेतताम्रं दौग्धिकपुष्पवत्| प्रायेण चोर्ध्वकाये स्यात् ...........................||१७||
🔊 Audio coming soon
ரூக்ஷமித்யாதிநா ஸித்மம்|| ௧௭||
Adhikarana alasakuShThalakShaNam (18) · Śloka 18
.............................. கண்டைஃ கண்டூயுதைஶ்சிதம்| ரக்தைரலஸகஂ ..........................................||௧௮||
.............................. गण्डैः कण्डूयुतैश्चितम्| रक्तैरलसकं ..........................................||१८||
🔊 Audio coming soon
கண்டைஃ கண்டூயுதைஶ்சிதமித்யேவமந்தர்லக்ஷணம்| அலஸகஂ ரக்தைர்கண்டைர்பவதி|| ௧௮||
Adhikarana vipAdikAkuShThalakShaNam (19) · Śloka 19
....................... பாணிபாததார்யோ விபாதிகாஃ| தீவ்ராத்யோ மந்தகண்ட்வஶ்ச ஸராகபிடகாசிதாஃ||௧௯||
....................... पाणिपाददार्यो विपादिकाः| तीव्रात्यो मन्दकण्ड्वश्च सरागपिटकाचिताः||१९||
🔊 Audio coming soon
பாணிபாததரணாதி விபாதிகாலக்ஷணம்|| ௧௯||
Adhikarana dadrukuShThalakShaNam (20) · Śloka 20
தீர்கப்ரதாநா தூர்வாவததஸீகுஸுமச்சவிஃ| உத்ஸந்நமண்டலா தத்ருஃ கண்டூமத்யநுஷங்கிணீ||௨௦||
दीर्घप्रताना दूर्वावदतसीकुसुमच्छविः| उत्सन्नमण्डला दद्रुः कण्डूमत्यनुषङ्गिणी||२०||
🔊 Audio coming soon
தத்ருலிங்கமாஹ| தீர்கப்ரதாநா தூர்வாவத் ஶாத்வலகாண்டவத்| உத்ஸந்நஂ மண்டலஂ யஸ்யாஃ| அநுஷங்கிணீ பஹுகாலஸ்தா|| ௨௦||
Adhikarana shatArukuShTham (21) · Śloka 21
ஸ்தூலமூலஂ ஸதாஹார்திரக்தஶ்யாவஂ பஹுவ்ரணம்| ஶதாருஃ க்லேதஜந்த்வாட்யஂ ப்ராயஶஃ பூர்வஜந்ம ச||௨௧||
स्थूलमूलं सदाहार्तिरक्तश्यावं बहुव्रणम्| शतारुः क्लेदजन्त्वाढ्यं प्रायशः पूर्वजन्म च||२१||
🔊 Audio coming soon
ஶருஃ ஸ்தூலமூலத்வாதிலிங்கம்| ஜந்தவஃ கமயஃ| பர்வாண்யஸ்திஸந்தீநி|| ௨௧||
Adhikarana puNDarIkakuShTham (22) · Śloka 22
ரக்தாந்தமந்தராபாண்டுகண்டூதாஹருஜாந்விதம்| ஸோத்ஸேதமாசிதஂ ரக்தைஃ பத்மபத்ரமிவாஂஶுபிஃ| கநபூரிலஸீகாஸக்ப்ராயமாஶு பிபேதி ச| புண்டரீகம் ............................||௨௨||
रक्तान्तमन्तरापाण्डुकण्डूदाहरुजान्वितम्| सोत्सेधमाचितं रक्तैः पद्मपत्रमिवांशुभिः| घनभूरिलसीकासृक्प्रायमाशु बिभेदि च| पुण्डरीकम् ............................||२२||
🔊 Audio coming soon
ரக்தாந்தாதி புண்டரீகலக்ஷணம்| அந்தர்மத்யே ஆபாண்டுஃ| அஂஶவோ ரஜாஂஸி தைராசிதம்|| ௨௨||
Adhikarana visphoTakuShTham (23) · Śloka 23
........... தநுத்வக்பிஶ்சிதஂ ஸ்போடைஃ ஸிராருணைஃ| விஸ்போடஃ ............................................||௨௩||
........... तनुत्वग्भिश्चितं स्फोटैः सिरारुणैः| विस्फोटः ............................................||२३||
🔊 Audio coming soon
தநுத்வக்பிரித்யாதிவிஸ்போடலக்ஷணம்| விஸ்போடாஸ்தநுத்வசஃ|
Adhikarana pAmAkuShThalakShaNam (24) · Śloka 24
............................. பிடகாஃ பாமாகண்டூக்லேதருஜாதிகாஃ| ஸூக்ஷ்மாஃ ஶ்யாவாருணாஃ பஹ்வயஃ ப்ராயஃ ஸ்பிக்பாணிகூர்பரே||௨௪||
............................. पिटकाः पामाकण्डूक्लेदरुजाधिकाः| सूक्ष्माः श्यावारुणाः बह्वयः प्रायः स्फिक्पाणिकूर्परे||२४||
🔊 Audio coming soon
பிடகா இத்யாதிபாமாலக்ஷணம்| கண்ட்வாத்யந்விதாஃ பிடகாஃ பாமா இத்யுச்யந்தே| தச்ச பாமாக்யஂ ஸ்பிகாதௌ ப்ராயோ பவதி|| ௨௪||
Adhikarana carmadalakuShThalakShaNam (25) · Śloka 25
ஸஸ்போடமஸ்பர்ஶஸஹஂ கண்ட்வாதோததாஹவத்| ரக்தஂ தலச்சர்மதலஃ ..................||௨௫||
सस्फोटमस्पर्शसहं कण्ड्वातोददाहवत्| रक्तं दलच्चर्मदलः ..................||२५||
🔊 Audio coming soon
ஸஸ்போடமித்யாதிநா சர்மதலம்|| ௨௫||
Adhikarana kAkaNakuShThalakShaNam (26) · Śloka 26
........................... காகணஂ தீவ்ரதாஹருக்| பூர்வஂ ரக்தஞ்ச கஷ்ணஞ்ச காகநந்தீபலோபமம்| குஷ்டலிங்கைர்யுதஂ ஸர்வைர்நைகவர்ணஂ ததோ பவேத்||௨௬||
........................... काकणं तीव्रदाहरुक्| पूर्वं रक्तञ्च कॄष्णञ्च काकनन्दीफलोपमम्| कुष्ठलिङ्गैर्युतं सर्वैर्नैकवर्णं ततो भवेत्||२६||
🔊 Audio coming soon
தீவ்ரதாஹயுதத்வாதி காகணலக்ஷணம்| காகநந்தீ குஞ்ஜா| தத்பலமர்தே கஷ்ணமர்தே ரக்தஂ பவதி| தச்ச ஸர்வதோஷஜத்வாத் ஸர்வலிங்கமநேகவர்ணஂ ச பவேதிதி|| ௨௬||
Adhikarana kuShTheShu doSholbaNatAM tattalli~ggakarmabhirvidyAt (27) · Śloka 27
தோஷபேதீயவிஹிதைராதிஶேல்லிங்ககர்மபிஃ| குஷ்டேஷு தோஷோல்பணதாஂ .................||௨௭||
दोषभेदीयविहितैरादिशेल्लिङ्गकर्मभिः| कुष्ठेषु दोषोल्बणतां .................||२७||
🔊 Audio coming soon
ஏதேஷு ச காபாலாத்யேஷு குஷ்டேஷு ப்ரத்யேகஂ வாதாத்யந்யதமதோஷோல்பணதாஂ (அ. ஸஂ. ஸூ. அ. - ௨௦) தோஷபேதீயவிஹிதைர்வாதாதீநாஂ லிங்கைஃ கர்மபிஶ்சாதிஶேத்| அஸ்மிந் குஷ்டவிஶேஷே இயாந் தோஷகோப இதி| தோஷாணாஂ லிங்ககர்மபிஃ ஸ்ரஂஸவ்யாஸாதிபிஃ (அ. ஸஂ. ஸூ. அ. - ௨௦) பரிபூர்ணாபரிபூர்ணைரத்யவஸ்யேத்|| ௨௭||
Adhikarana kuShThe asAdhyaM kuShTham (28) · Śloka 28
............................... ஸர்வதோஷோல்பணஂ த்யஜேத்| ரிஷ்டோக்தஂ யச்ச யச்சாஸ்திமஜ்ஜஶுக்ரஸமாஶ்ரயம்||௨௮||
............................... सर्वदोषोल्बणं त्यजेत्| रिष्टोक्तं यच्च यच्चास्थिमज्जशुक्रसमाश्रयम्||२८||
🔊 Audio coming soon
தத்ர யஸ்மிந் ஸர்வ உவோல்பணாஸ்தஂ த்யஜேத்| ரிஷ்டோக்தஂ (அ. ஸஂ. ஶா. - ௭௧௫) 'குஷ்டஂ விஶீர்ய்யமாணாங்கஂ' இத்யாதிநா அஸ்த்யாத்யாஶ்ரயஂ யத்தச்ச த்யஜேத்| அஸ்த்யாத்யாஶ்ரயஸ்யாத்ரைவ லக்ஷணஂ வக்ஷ்யதே (அ. ஸஂ. வி. - ௫௫௯) இத்யேதத்ஸர்வமஸாத்யம்|| ௨௮||
Adhikarana yApyakuShTham (29) · Śloka 29
யாப்யஂ மேதோகதஂ ..............................||௨௯||
याप्यं मेदोगतं ..............................||२९||
🔊 Audio coming soon
மேதோகதஂ யாப்யம்|| ௨௯||
Adhikarana kRucchrakuShTham (30) · Śloka 30
.............................. கச்ச்ரஂ பித்தாத்வந்த்வாஸ்ரமாஂஸகம்||௩௦||
.............................. कृच्छ्रं पित्ताद्वन्द्वास्रमांसगम्||३०||
🔊 Audio coming soon
பித்தாதிவிஶிஷ்டஂ கச்ச்ரம்|| ௩௦||
Adhikarana sukhasAdhyaM kuShTham (31) · Śloka 31
அகச்ச்ரஂ கபவாதட்யஂ த்வக்ஸ்தமேகமலஞ்ச யத்||௩௧||
अकृच्छ्रं कफवातढ्यं त्वक्स्थमेकमलञ्च यत्||३१||
🔊 Audio coming soon
கபவாதஜமகச்ச்ரஂ ஸுகமித்யர்தஃ| ததா த்வகாஶ்ரயமேகதோஷஂ ச|| ௩௧||
Adhikarana tvaggatakuShThalakShaNam (32) · Śloka 32
தத்ர த்வசி ஸ்திதே குஷ்டே தோதவைவர்ண்யரூக்ஷதாஃ||௩௨||
तत्र त्वचि स्थिते कुष्ठे तोदवैवर्ण्यरूक्षताः||३२||
🔊 Audio coming soon
தத்ரேத்யாதிநா த்வகாத்யாஶ்ரயவிஶேஷவஶேந குஷ்டலக்ஷணமுச்யதே| தேஷு மத்யே த்வசி ஸ்திதே குஷ்டே தோதாதயஃ|| ௩௨||
Adhikarana tvaggatakuShThalakShaNam (33) · Śloka 33
ஸ்வேதஸ்வாபஶ்வயதவஃ ஶோணிதே||௩௩||
स्वेदस्वापश्वयथवः शोणिते||३३||
🔊 Audio coming soon
ஶோணிதஸ்திதே ஸ்வேதாதயஃ|| ௩௩||
Adhikarana mAMsagatakuShThalakShaNam (34) · Śloka 1
பாணிபாதாஶ்ரிதாஃ ஸ்போடாஃ க்லேதஃ ஸந்திஷு சாதிகம்||௧||
पाणिपादाश्रिताः स्फोटाः क्लेदः सन्धिषु चाधिकम्||१||
🔊 Audio coming soon
பாணிபாதஸ்போடாதயோ மாஂஸகே|| ௩௪||
Adhikarana medogatakuShThalakShaNam (35) · Śloka 35
கௌண்யஂ கதிக்ஷயோऽங்காநாஂ தூலநஂ ஸ்யாச்ச மேதஸி||௩௫||
कौण्यं गतिक्षयोऽङ्गानां दूलनं स्याच्च मेदसि||३५||
🔊 Audio coming soon
கௌண்யாதயோ மிதஃஸ்திதே| கௌண்யஂ விகலபாணித்வம்|| ௩௫||
Adhikarana asthimajjagatakuShTha lakShaNam (36) · Śloka 36
நாஸாபங்கோऽஸ்திமஜ்ஜஸ்தே நேத்ரராகஃ ஸ்வரக்ஷயஃ| க்ஷதே ச கமயஃ ..............................||௩௬||
नासाभङ्गोऽस्थिमज्जस्थे नेत्ररागः स्वरक्षयः| क्षते च कृमयः ..............................||३६||
🔊 Audio coming soon
நாஸாபங்கோ நேத்ரராகஃ ஸ்வரக்ஷயஃ க்ஷதே ச கமயஶ்சேத்யேததஸ்திஸ்தே மஜ்ஜஸ்தே ச|| ௩௬||
Adhikarana shukragatakuShThalakShaNam (37) · Śloka 37
........................ ஶுக்ரே ஸ்வதாராபத்யபாதநம்||௩௭||
........................ शुक्रे स्वदारापत्यबाधनम्||३७||
🔊 Audio coming soon
ஸ்வதாராணாமபத்யாநாஂ ச பாதநஂ குஷ்டஸம்பவஃ ஶுக்ராஶ்ரிதே குஷ்டே பவதி|| ௩௭||
Adhikarana raktAdyAshritakuShTheShu yathApUrvaM li~ggAnA~jca sambhavaH (38) · Śloka 38
யதாபூர்வஞ்ச ஸர்வாணி ஸ்யுர்லிங்காந்யஸகாதிஷு||௩௮||
यथापूर्वञ्च सर्वाणि स्युर्लिङ्गान्यसृगादिषु||३८||
🔊 Audio coming soon
அஸகாதிஸ்திதே குஷ்டே யதாபூர்வஂ லிங்காநி ஸ்யுஃ| யஸ்மிந் தாதௌ ஸ்திதஂ தஸ்ய யஃ பூர்வோ தாதுஃ தல்லிங்காந்யபி தத்ர பவந்தீத்யர்தஃ| தேந ரக்தாஶ்ரயே த்வக்லிங்காந்யபி தத்ர பவந்தி| மாஂஸாஶ்ரயே குஷ்டே த்வக்ரக்தாஶ்ரயாணி| மேதோகே த்வக்ரக்தமாஂஸாஶ்ரயாணி| அஸ்திகே த்வகாதிமேதோऽந்தாஶ்ரயாணி லக்ஷணாநி| ஏவஂ யாவச்சுக்ரம்| ஶுக்ரகே ஸர்வாண்யேவ லிங்காநி பவந்தீத்யுக்தஂ குஷ்டம்|| ௩௮||
Adhikarana shvitrasya nidAnAdi (39) · Śloka 39
குஷ்டைகஸம்பவஂ ஶ்வித்ரஂ கிலாஸஂ சாருணஞ்ச தத்| நிர்திஷ்டமபரிஸ்ராவித்ரிதாதூத்பவஸஂஶ்ரயம்||௩௯||
कुष्ठैकसम्भवं श्वित्रं किलासं चारुणञ्च तत्| निर्दिष्टमपरिस्रावित्रिधातूद्भवसंश्रयम्||३९||
🔊 Audio coming soon
குஷ்டைகஸம்பவமித்யாதிநா ஶ்வித்ரமுச்யதே| குஷ்டேநைகஃ ஸதஶோ நிதாநதோஷதூஷ்யஸம்ப்ராப்த்யாதிகஂ ஸம்பவோ யஸ்ய தத் ததோக்தம்| தச்ச ஶ்வித்ரஂ நாம்நா கிலாஸஂ சாருணமபரிஸ்ராவி ச நிர்திஷ்டமாசார்ய்யைஃ| ததா த்ரிதாதூத்பவஸஂஶ்ரயஂ த்ரயோ தாதவோ வாதபித்தஶ்லேஷ்மாண உத்பவஃ த்ரயஸ்ய| தாதவோ ரக்தமாஂஸமேதோலக்ஷணா ஆஶ்ரயோ யஸ்ய தத்ததோக்தம்| தாதுஶப்தேநோபயமுத்பவஶ்ச ஸஂஶ்ரயஶ்ச கஹ்யதே|| ௩௯||
Adhikarana shvitre doShabhedena varNabhedaH (40) · Śloka 40
வாதாத்ரூக்ஷாருணஂ பித்தாத்தாம்ரஂ கமலபத்ரவத்| ஸதாஹஂ ரோமவித்வஂஸிகபாச்ச்வேதஂ கநஂ குருஃ| ஸகண்டூ ச க்ரமாத்ரக்தமாஂஸமேதஸ்ஸு சாதிஶேத்||௪௦||
वाताद्रूक्षारुणं पित्तात्ताम्रं कमलपत्रवत्| सदाहं रोमविध्वंसिकफाच्छ्वेतं घनं गुरुः| सकण्डू च क्रमाद्रक्तमांसमेदस्सु चादिशेत्||४०||
🔊 Audio coming soon
வாதாதித்யாதிநோத்பவதாதுத்ரயக்ரமேண லக்ஷணமுச்யதே| ஸஂஶ்ரயதாதுஷு வர்ணேநைவேதக்க்ரமேணைவாதிஶேத்| தேந ரூக்ஷாருணஂ வர்ணேந ரக்தாஶ்ரிதஂ ஶ்வித்ரம்| தாம்ரஂ மாஂஸகதம்| ஶ்வேதஂ மேதோகதமிதி|| ௪௦||
Adhikarana shvitre yathottaraM kRucchratvam (41) · Śloka 41
வர்ணேநைவேதகுபயஂ கச்ச்ரஂ தச்சோத்தரோத்தரம்||௪௧||
वर्णेनैवेदृगुभयं कृच्छ्रं तच्चोत्तरोत्तरम्||४१||
🔊 Audio coming soon
உபயஂ க்ரமேண கச்ச்ரம்| தச்சோத்தரோத்தரம்| உபயஂ வாதாத்யுத்பவஂ ரக்தாதிஸஂஶ்ரயஂ சோத்தரோத்தரஂ கச்ச்ரஸாத்யம்| தேந வாதஜஂ ரக்தாஶ்ரிதஂ கச்ச்ரம்| ததோऽபி பித்தஜஂ மாஂஸாஶ்ரிதம்| ததோऽபி கபஜஂ மேதோகதம்|| ௪௧||
Adhikarana sAdhyashvitralakShaNam (42) · Śloka 42
அஶுக்லரோமா பஹுலமஸஂஸஷ்டஂ மிதோநவம்| அநக்நிதக்தஜஂ ஸாத்யஂ ஶ்வித்ரஂ ..........||௪௨||
अशुक्लरोमा बहुलमसंसृष्टं मिथोनवम्| अनग्निदग्धजं साध्यं श्वित्रं ..........||४२||
🔊 Audio coming soon
அஶுக்லரோமத்வாதியுக்தஂ ஶ்வித்ரஂ ஸாத்யம்|| ௪௨||
Adhikarana asAdhyashvitralakShaNam (43) · Śloka 43
.......................... வர்ஜ்யமதோऽந்யதா| குஹ்யபாணிதலோஷ்டேஶு ஜாதமப்யசிரந்தநம்| வர்ஜநீயஂ விஶேஷேண கிலாஸஂ ஸித்திமிச்சதா||௪௩||
.......................... वर्ज्यमतोऽन्यथा| गुह्यपाणितलोष्ठेशु जातमप्यचिरन्तनम्| वर्जनीयं विशेषेण किलासं सिद्धिमिच्छता||४३||
🔊 Audio coming soon
தத்விபர்யயே வர்ஜ்யம்| குஹ்யாதிஷு ஜாதமசிரந்தமபி வர்ஜ்யம்|
Adhikarana sarvarogANAM sa~gkrAmakatvam (44) · Śloka 44
ஸ்பர்ஶைகாஹாரஶ்ய்யாதிஸேவநாத் ப்ராயஶோ கதாஃ| ஸர்வே ஸஞ்சாரிணோ நேத்ரத்வக்விகாராவிஶேஷதஃ||௪௪||
स्पर्शैकाहारश्य्यादिसेवनात् प्रायशो गदाः| सर्वे सञ्चारिणो नेत्रत्वग्विकाराविशेषतः||४४||
🔊 Audio coming soon
ப்ரஸங்கேநாஹ-ஸ்பர்ஶேத்யாதி| ஸுபோதம்| இதி ஶ்வித்ரமுக்தம்|
Adhikarana kRumINAM dvaividhyam (45) · Śloka 45
கமயஸ்து த்விதா ப்ரோக்தா பாஹ்யாப்யந்தரபேததஃ||௪௫||
कृमयस्तु द्विधा प्रोक्ता बाह्याभ्यन्तरभेदतः||४५||
🔊 Audio coming soon
கமய உச்யந்தே| த்விவிதாஃ கமயஃ| பாஹ்யா அப்யந்தரஶ்ச|| ௪௫||
Adhikarana kRumINAM cAturvidhyam (46) · Śloka 46
பஹிர்மலகபாஸக்விட்ஜந்மபேதாச்சதுர்விதாஃ||௪௬||
बहिर्मलकफासृग्विड्जन्मभेदाच्चतुर्विधाः||४६||
🔊 Audio coming soon
ஜந்மபேதேந சதுர்விதாஃ கேசித்பஹிர்மலஜாஃ| கேசித்கபஜாஃ கேசிதஸக்ஜாஃ| கேசித்விட்ஜாஃ| இதி பஹிர்மலாஃ ஶரீரபாஹ்யஃ கேஶவஸ்த்ராதிமலஃ|| ௪௬||
Adhikarana kRumINAM sa~gkhyA (47) · Śloka 47
நாமதோ விஂஶதிவிதாஃ ..............................||௪௭||
नामतो विंशतिविधाः ..............................||४७||
🔊 Audio coming soon
புநர்நாமபேதேந ஸர்வே விஂஶதிவிதாஃ|| ௪௭||
Adhikarana bAhyakRuminidAnapramANAdi (48) · Śloka 48
.................................பாஹ்யாஸ்தத்ராமதோத்பவாஃ| திலப்ரமாணஸஂஸ்தாநவர்ணாஃ கேஶாம்பராஶ்ரயாஃ| பஹுபாதாஶ்ச ஸூக்ஷ்மாஶ்ச யூகா லிக்ஷாஶ்ச நாமதஃ| த்விதா தே கோடபிடகாகண்டூகண்டாந் ப்ரகுர்வதே||௪௮||
.................................बाह्यास्तत्रामृतोद्भवाः| तिलप्रमाणसंस्थानवर्णाः केशाम्बराश्रयाः| बहुपादाश्च सूक्ष्माश्च यूका लिक्षाश्च नामतः| द्विधा ते कोठपिटकाकण्डूकण्डान् प्रकुर्वते||४८||
🔊 Audio coming soon
தத்ர பாஹ்யா பஹிர்மலஜாஃ| தே ஹ்யமஜாஹேதுகாஃ|| ௪௮||
Adhikarana AntarakRumINAM kAraNAtkuShThotpattiH (49) · Śloka 49
குஷ்டைகஸம்பவோऽந்தர்ஜாஃ...........................||௪௯||
कुष्ठैकसम्भवोऽन्तर्जाः...........................||४९||
🔊 Audio coming soon
குஷ்டேத்யாதி| அந்தர்ஜாஃ கபாதிஜந்மாநஃ| ஸர்வே குஷ்டைகஹேதவஃ|
Adhikarana shleShmajakRumINAM visheShanidAnam (50) · Śloka 50
............................ ஶ்லேஷ்மஜாஸ்தேஷு சாதிகம்| மதுராந்நகுடக்ஷீரததிஸக்துநவோதநைஃ||௫௦||
............................ श्लेष्मजास्तेषु चाधिकम्| मधुरान्नगुडक्षीरदधिसक्तुनवोदनैः||५०||
🔊 Audio coming soon
தேஷு சாந்தரேஷு மத்யே ஶ்லேஷ்மஜா அதிகஂ மதுராதிபிர்பவந்தி|
Adhikarana purIShajakRumINAM visheShanidAnam (51) · Śloka 51
ஶகஜ்ஜா பஹுவிட்தாந்யபர்ணஶாகௌகுலாதிபிஃ||௫௧||
शकृज्जा बहुविड्धान्यपर्णशाकौकुलादिभिः||५१||
🔊 Audio coming soon
ஶகஜ்ஜா பஹுவிட்தாந்யாதிபிர்ஜாயந்தே| ஓகுலஂ கதாந்ந உக்தம்| காண்டஸ்தாந்யபக்வாநி பஷ்டாநி ஸ்யாநீதி|| ௫௧||
Adhikarana kaphajakRumINAM sambhavasthAnAni (52) · Śloka 52
கபாதாऽऽமாஶயே ஜாதா பத்தா ஸர்பந்தி ஸர்வதஃ| பதுப்ரத்நநிபாஃ கேசித்கேசித் கண்டூபதோபமாஃ| ரூடதாந்யாங்குராகாராஸ்தநுதீர்காஸ்ததாணவஃ| ஶ்வேதா தாம்ராவபாஸாஶ்ச நாமதஃ ஸப்ததா து தே| அந்த்ராதா உதரவேஷ்டாஹதயாதா மஹாரூஹாஃ| சுரவோ தர்பகுஸுமாஃ ஸுகந்தாஃ தே து குர்வதே| ஹல்லாஸமாஸ்யஸ்ரவணமவிபாகமரோசகம்| மூர்ச்சாச்சர்திஜ்வராநாஹகார்ஶ்யக்ஷவதுபீநஸாந்||௫௨||
कफादाऽऽमाशये जाता बद्धा सर्पन्ति सर्वतः| पृथुब्रध्ननिभाः केचित्केचित् गण्डूपदोपमाः| रूढधान्याङ्कुराकारास्तनुदीर्घास्तथाणवः| श्वेता ताम्रावभासाश्च नामतः सप्तधा तु ते| अन्त्रादा उदरवेष्टाहृदयादा महारूहाः| चुरवो दर्भकुसुमाः सुगन्धाः ते तु कुर्वते| हृल्लासमास्यस्रवणमविपाकमरोचकम्| मूर्च्छाच्छर्दिज्वरानाहकार्श्यक्षवथुपीनसान्||५२||
🔊 Audio coming soon
கபாதித்யாதி| தத்ர கபஜா ஆமாஶயே ஜாதாஃ| வத்தாஃ ஸந்தஃ பஶ்சாத்ஸர்வஜடரே ஸர்பந்தி| ஸுபோதம்|
Adhikarana raktajakRumINAM sthAnamAkRutishca (53) · Śloka 53
ரக்தவாஹிஸிராஸ்தாநாரக்தஜா ஜந்தவோஷ்ணவஃ| அபாதாவத்ததாம்ராஶ்ச ஸௌக்ஷ்ம்யாத்கேசிததர்ஶநாஃ||௫௩||
रक्तवाहिसिरास्थानारक्तजा जन्तवोष्णवः| अपादावृत्तताम्राश्च सौक्ष्म्यात्केचिददर्शनाः||५३||
🔊 Audio coming soon
ரக்தவாஹீத்யாதி| ரக்தஜா ஜந்தவஃ அணவஃ ஸூக்ஷ்மாஸ்தேஷாஂ ரக்தவாஹிந்யஃ ஸிராஃ ஸ்தாநம்|| ௫௩||
Adhikarana raktajakRumINAM nAmAni (54) · Śloka 54
கேஶாதா லோமவித்வஂஸா லோமத்வீபா உதும்பராஃ| ஷட் தே குஷ்டைககர்மாணஃ ஸஹஸௌரஸமாதரஃ||௫௪||
केशादा लोमविध्वंसा लोमद्वीपा उदुम्बराः| षट् ते कुष्ठैककर्माणः सहसौरसमातरः||५४||
🔊 Audio coming soon
தே ச கேஶாதாதயஶ்சத்வாரஃ| ஸஹஸௌரஸமாதர இதி த்வௌ| ஏவஂ ஷட்| ஏகே ஸௌரஸாஃ| அபரே மாதரஃ|| ௫௪||
Adhikarana purIShajakRumINAM sthAnam (55) · Śloka 55
பக்வாஶயே புரீஷோத்தா ஜாயந்தேऽதோவிஸர்பிணஃ||௫௫||
पक्वाशये पुरीषोत्था जायन्तेऽधोविसर्पिणः||५५||
🔊 Audio coming soon
பக்வேத்யாதி| புரீஷோத்தாஃ கமயஃ பக்வாஶயே ஜாயந்தே| அதோமுகாஶ்ச பவந்தி|| ௫௫||
Adhikarana purIShajakRumINAM vRuddhau lakShaNAni (56) · Śloka 56
வத்தாஸ்தே ஸ்யுர்பவேயுஶ்ச தே யதாமாஶயோந்முகாஃ| ததாऽஸ்யோத்காரநிஃஶ்வாஸாவிட்கந்தாநுவிதாயிநஃ||௫௬||
वृद्धास्ते स्युर्भवेयुश्च ते यदामाशयोन्मुखाः| तदाऽस्योद्गारनिःश्वासाविड्गन्धानुविधायिनः||५६||
🔊 Audio coming soon
தேஷு ச வத்தத்வாத்யதாऽऽமாஶயோந்முகதா பவதி ததாऽஸ்ய புருஷஸ்யோத்காரநிஃஶ்வாஸா விட்கந்தாநுவிதாயிநோ பவந்தி|| ௫௬||
Adhikarana purIShajakRumINAmAkRutirvarNashca (57) · Śloka 57
புதுவத்ததநுஸ்தூலாஃ ஶ்யாவபீதஸிதாஸிதாஃ||௫௭||
पुथुवृत्ततनुस्थूलाः श्यावपीतसितासिताः||५७||
🔊 Audio coming soon
தே ச பத்வாதிகுணாஃ|| ௫௭||
Adhikarana purIShajakRumINAM nAmAni (58) · Śloka 58
தே பஞ்ச நாம்நா கமயஃ ககேதுகமகேருகாஃ| ஸௌஸுராதாஃ ஸலூநாக்யா லேஹிஹாஃ...............||௫௮||
ते पञ्च नाम्ना कृमयः ककेतुकमकेरुकाः| सौसुरादाः सलूनाख्या लेहिहाः...............||५८||
🔊 Audio coming soon
ககேருகாதயஃ லேலிஹாந்தாஶ்சேதி பஞ்ச நாமாநஃ|| ௫௮||
Adhikarana purIShajakRumivikArAH (59-14) · Śloka 14
.................................ஜநயந்தி ச| விட்பேதஶூலவிஷ்டம்பகார்ஶ்யபாருஷ்யபாண்டுதஃ| ரோமஹர்ஷாக்நிஸதநகுதகண்டூவிநிர்கமாந்||௫௯|| இதி வைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸ்ய ஸூநோர்வாக்படஸ்ய கதாவஷ்டாங்க- ஸஂக்ரஹஸஂஹித்யாஂ நிதாநஸ்தாநே குஷ்டஶ்வித்ரகமி- நிதாநஂநாம சதுர்தஶோऽத்யாயஃ||௧௪||
.................................जनयन्ति च| विड्भेदशूलविष्टम्भकार्श्यपारुष्यपाण्डुतः| रोमहर्षाग्निसदनगुदकण्डूविनिर्गमान्||५९|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्ग- संग्रहसंहित्यां निदानस्थाने कुष्ठश्वित्रकृमि- निदानंनाम चतुर्दशोऽध्यायः||१४||
🔊 Audio coming soon
ஏதே விட்பேதாதீந் ஜநயந்தி| ஏவஂ விஂஶதிஃ கமயஃ| த்வௌ பஹிர்மலஜௌ| ஸப்த கபஜாஃ| ஷட்ரக்தஜாஃ| பஞ்ச புரீஷஜாஃ இதி|| ௫௯|| இதி ஶ்ரீமந்மஹாமஹோபாத்யாயேந்துவிரசிதாயாம் அஷ்டாங்கஸஂக்ரஹ- வ்யாக்யாயாஂ ஶஶிலேகாயாஂ நிதாநஸ்தாநே சதுர்தஶோऽத்யாயஃ