10. pramēhanidānam

Adhikarana atha pramehanidAnaM nAma dashamo~adhyAyaH |pratij~jA (1) · Śloka 1

அத ப்ரமேஹநிதாநஂ நாமாத்யாயஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ||௧||

உக்தமத்யாயாரம்பப்ரயோஜநம்|| ௧||

Adhikarana pramehaprabhedAH (2) · Śloka 2

விஂஶதிஃ ப்ரமேஹா பவந்தி| தத்யாதா-கபாதுதகேக்ஷுஸாந்த்ர- ஸுராபிஷ்டஶுக்ராஸிகதாஶீதஶநைர்லாலாப்ரமேஹா தஶ| பித்தா- த்க்ஷாரகாலநீலஹாரித்ரமாஞ்சிஷ்டஶோணிதமேஹாஃ ஷட்| வாதா- த்வஸாமஜ்ஜஹஸ்திமதுமேஹாஶ்சத்வாரஃ இதி||௨||

விஂஶதிஃ ப்ரமேஹாஃ| ஸர்வேஷாஞ்சா ப்ரமேஹாணாஂ ஶ்லேஷ்மாஹேதுஃ| ஸர்வே ச ரோகஸ்வபாவாந்நாவோத்பந்நாஃ ஶ்லேஷ்மப்ரமேஹா பவந்தி| அதஃ கபாதிக்ரமேண நிர்திஶ்யந்தே| தஶோதகமேஹாதயஃ கபாத்பவந்தி| ஷட்க்ஷாராதயஃ பித்தாத்| வஸாதயஶ்சத்வாரோ வாதாதிதி|| ௨||

Adhikarana pramehanidAnam (3) · Śloka 3

தேஷாஂ யத்கிஞ்சிதாஹாரவிஹாரஜாதஂ ஶ்லேஷ்மமேதோமூத்ரஜநநஂ ஸ ஹேதுஃ||௩||

தேஷாமித்யாதிநா ப்ரமேஹாணாஂ நிதாநமுச்யதே||௩||

Adhikarana pramehasamprAptiH (4) · Śloka 4

தத்ர வாதபித்தமேதஃ க்லேதமாஂஸஶுக்ரஸைரந்விதோ பஸ்திகதஃ ஶ்லேஷ்மா ப்ரமேஹாஞ்ஜநயதி| தைஃ கபஶோணிதாப்யாஂ ச யுக்தஂ பித்தம்| தைர்வஸாலஸீகாமஞ்ஜௌஜோபிஶ்ச வாயுஃ||௪||

தத்ரேத்யாதிநா ஸம்ப்ராப்திஃ| ஸ்வஹேதுதூஷிதஃ ஶ்லேஷ்மா ப்ராதாந்யேந யதா ப்ரமேஹாந் ஜநயதி ( கரோதி ) ததா வாதாதிபிரந்விதஃ ஸந் பஸ்திமந்வேதி| யதா பித்தஂ ததா தைஃ பூர்வோக்தைர்வாதாதிபீ ரஸாந்தைஃ பூர்வோக்தைஃ கபஶோணிதபித்தாந்தைர்வஸாதிபிஶ்சாந்விதஃ|| ௪||

Adhikarana prameheShu doShakopadUShyaduShTikramaH (5) · Śloka 5

த்ரயாணாமபி தோஷாணாஂ ஶ்லேஷ்மப்ரமேஹேஷு ப்ராக்ப்ரகோபமாபத்யதே| ஶ்லேஷ்மாதிஷ்டாநத்வாந்மூத்ரஸ்ய| தத் வத்தேர்மேத ஏவ ச தேந ப்ரதமஂ தூஷ்யதேऽத்யந்தஸபாகத்வாத்| ததநந்தரஂ தேஹக்லேதாதயஃ| ததஃ ஶ்லேஷ்மாதிக்ஷயே பித்தஂ ப்ரபலீபவச்சோணிதமபி தூஷயதி| தத் க்ஷயேऽபி வாயுர்வஸாதீந் தாதூந் ஶரீரஸ்ய பரமஸாரபூதாந் பஸ்திமாகஷ்ய மூத்ரேண ஸஹ விஸஜதி||௫||

ஸர்வமேஹேஷு ச ரோகஸ்வபாவச்ச்லேஷ்மாப்ரகோபமாபத்யதே| பித்தஜேऽபி ப்ரதமமல்பஂ குபிதஃ ஶ்லேஷ்மா ஸ்வமல்பஂ லிங்கஂ தர்ஶயேத்| கிஞ்சித் காலஂ ஶ்லேஷ்மப்ரமேஹோ பூத்வா காலவஶாத் கபாதௌ க்ஷீணே பித்தமேஹதாஂ ப்ரதிபத்யதே| தத்ராபி ரக்தப்ரவதேஃ| காலேந ரக்தக்ஷயாதத்வாயுர்வஸாதீந் தேஹஸ்ய ஸாரபூதாநாऽऽகஷ்யாந்தே வாதப்ரமேஹாந் கரோதி| ஏவஂக்ரமேண தோஷாணாஂ காரணத்வஂ ப்ரதமமேவ வாதபித்தப்ராதாந்யேநோத்பந்நேऽபி பலதஃ கிஞ்சித் கபாந்வயத்வம்| ஸபாகத்வஂ ஸதஶத்வம்|| ௫||

Adhikarana pramehANAM sAdhyatvAdi tatra hetushca (6) · Śloka 6

தஸ்மாத் கபபித்தவாதஜாஃ க்ரமேண ஸாத்யயாப்யாஸாத்யாஃ| ததா பித்தஜாஃ ஸஂஸஷ்டதோஷமேதஃ ஸ்தாநத்வாத் விருத்தோபக்ரம- த்வாச்ச| வாதஜஃ புநஃ க்ஷீணேஷு தாதுஷு மஹாத்யயதயா விருத்தோபக்ரமத்வாச்ச| மேதஸி து நாதிதுஷ்டே பித்தஜா அபி ஸாத்யதாஂ கச்சேயுஃ||௬||

தத்ர கபஜாஃ ப்ரமேஹா ஸாத்யாஃ| தஸ்மாதித்யுக்தாத்ரூபாத்| பித்தப்ரமேஹே து கபாऽநந்தரஜே ப்ரதமமேவ பித்தப்ராதாந்யேநோத்பந்நே ததேத்யாத்யுக்தாத்தேதோர்யாப்யத்வம்| தத்ராபி மேதஸி நாऽதிதுஷ்டே ஸாத்யத்வமேவ| வாதப்ரமேஹாணாஂ தாதுக்ஷயஂ விநாऽநுத்பத்தைரவஶ்யஂ ஸர்வப்ரமேஹாணாமந்தர்பாவஃ| யதோக்தாச்ச ஹேதோரஸாத்யத்வம்|| ௬||

Adhikarana sarvaprameheShu sAdhAraNaM li~ggam (7) · Śloka 7

தாதுஸம்பர்காத்புநஃ ஸர்வமேஹேஷு மூத்ரமாவிலஂ பூரி ச பவதி||௭||

யதோ தாதுஸம்பர்கஃ ஸர்வேஷு ததாவிலமூத்ரத்வாதிஸாதாரணஂ லிங்கம்||௭||

Adhikarana doShadUShyasaMyogavisheShAdinA pramehANAM bhedAH (8) · Śloka 8

தோஷாணாஂ தூஷ்யாணாஂ சோத்கஷ்டாபகஷ்டஸஂயோகேந மூத்ரவர்ணரஸ- ஸ்பர்ஶகந்தவிஶேஷாத்வர்ணாநாமிவ ஶுக்லகஷ்ணாதீநாஂ ஶபல- கல்மாஷாதயஃ ப்ரமேஹாணாஂ ப்ரபேதா பவந்தி||௮||

தோஷாணாஂ ச நாநாவிதாத் ஸஂயோகாந்நாநாவிதவர்ணேத்பத்திஃ|| ௮||

Adhikarana pramehANAM pUrvarUpANi (9) · Śloka 9

தேஷாஂ பூர்வரூபாண்யதிவத்திர்நகதீநாம்| ஜடிலீபாவஶ்ச கேஶா- நாம்| மாதுர்ய்யமாஸ்யஸ்ய| தாலுகண்டஶோஷஃ பிபாஸா மலா- திக்யஂ பஹிஃ காயே காயச்சித்ரேஷு| பாணிபாததாஹோऽதி- மாதுர்ய்யாத் பிபீலிகோபஸர்பணம்| விஸ்த்ரகந்ததா ச மூத்ர- ஶரீரயோஃ| ஶுக்லதா ச மூத்ரே| ஶ்வாஸநித்ராதந்த்ராலஸ்யப்ரகர்ஷஶ்ச||௯||

நகவத்தாதீநி ஸர்வப்ரமேஹாணாஂ பூர்வரூபாணி| மலஂ ப்ரஸித்தஂ பஹிஃகாயபவம்|| ௯||

Adhikarana kaphajamehAH, tatra udakamehalakShaNam (1) · Śloka 1

தத்ர ஶீதஂ ஶ்வதேமகந்தமச்சமுதகமிவோதகமேஹீ மேஹதி|௧|

௦௦

Adhikarana ikShumehalakShaNam (1) · Śloka 1

இக்ஷுரஸமிவாऽதிமதுரஂ ஶீதமீஷபிச்சிலாவிலாமிக்ஷுமேஹீ||௧||

Adhikarana sAndramehalakShaNam (10) · Śloka 10

பர்ய்யுஷிதஂ ஸாந்த்ரிபவத் ஸாந்த்ரமேஹி||௧௦||

யந்மே தத் பர்ய்யுஷிதஂ ஸதஃ பரிவாஸாத்ஸாந்த்ரஂ கநஂ பவதி||௧௦||

Adhikarana surAmehalakShaNam (11) · Śloka 11

ஸுராதுல்யாமுபரி ப்ரஸந்நமதஃ ஸாந்த்ரஂ ஸுராமேஹீ|௧௧|

௦௦

Adhikarana piShTamehalakShaNam (11) · Śloka 11

ஶுக்ராபஂ ஶுக்ரமிஶ்ரஂ வா ஶுக்ரமேஹீ|௧௧|

௦௦

Adhikarana sikatAmehalakShaNam (11) · Śloka 11

ஸருஜஂ ஸஸிகதஂ ஸிகதாமேஹீ| ப்ராயோ மதுரமதிஶீதஂ ஶீதமேஹீ| மந்தஂ மந்தஂ ஶநைஃ ஶநைர்மேஹீ| பிச்சிலஂ தந்துபத்தமிவ லாலாமேஹீ||௧௧||

தத்ரேத்யாதிநா க்ரமேண ப்ரமேஹாணாஂ லக்ஷணமுச்யதே|| ௧௧||

Adhikarana pittajamehAH, kShAramehalakShaNam (12) · Śloka 12

வர்ணகந்தரஸஸ்பர்ஶைஃ ஸ்த்ருதக்ஷாரோபமஂ க்ஷாரமேஹீ||௧௨||

ஸ்த்ருதக்ஷாரஃ க்ஷாரஜலம்|| ௧௨||

Adhikarana kAlamehalakShaNam (13) · Śloka 13

ஊஷ்ணஂ மஷீகாலஂ காலமேஹீ|௧௩|

௦௦

Adhikarana nIlamehalakShaNam (13) · Śloka 13

ஸபேநமச்சமம்லஂ சாஷபத்ரநீலஂ நீலமேஹீ|௧௩|

௦௦

Adhikarana hAridramehalakShaNam (13) · Śloka 13

கடுகஂ ஸதாஹஂ ஹரித்ராயுக்தமிவ ஹாரித்ரமேஹீ|௧௩|

௦௦

Adhikarana mA~jjiShThamehalakShaNam (13) · Śloka 13

விஸ்த்ரஂ மஞ்ஜிஷ்டோதகவர்ணமிவ மஞ்ஜிஷ்டாமேஹீ|௧௩|

௦௦

Adhikarana shoNitamehalakShaNam (13) · Śloka 13

விஸ்த்ரமுஷ்ணஂ ஸலவணஂ ஶோணிதஸங்காஶஂ ஶோணிதமேஹீ|௧௩|

௦௦

Adhikarana vAtajamehAH, vAsAmehalakShaNam (13) · Śloka 13

வஸாமிஶ்ரஂ வஸாஂ வா வஸாமேஹீ|௧௩|

௦௦

Adhikarana majjamehalakShaNam (13) · Śloka 13

மஜ்ஜமிஶ்ரஂ மஜ்ஜாநஂ வா மஜ்ஜமேஹீ|௧௩|

௦௦

Adhikarana hastimehalakShaNam (13) · Śloka 13

ஸலஸீகஂ மதுரவேகஂ லஸீகயைவ ச விபத்தமநுபத்த- மஜஸ்த்ரஂ மத்த இவ ஹஸ்தீ ஸ்த்ரவதி ஹஸ்திமேஹீ||௧௩||

லஸீகா விலீநமேதஃ ப்ராயம்||௧௩||

Adhikarana madhumehalakShaNam (14) · Śloka 14

ஓஜஃ ஸ்நிக்தமதுரஂ தத்ரௌக்ஷ்யாத்வாயுஃ கஷாயத்வேநோபஸஜதி| தேந கஷாயமதுராநுயதஂ மத்விவமேஹதி மதுமேஹீ||௧௪||

ஓஜ இத்யாதிநா மதுமேஹலக்ஷணம்| ஓஜோ நாம ப்ரதாநதாதுஃ| பூர்வோக்தஂ(அ. ஸஂ. ஶா. - ௩௪௩) ப்ரஸதமாநம்| தத் ஸ்நிக்தஂ மதுரஞ்ச| வாதஸஂயோகாத்து கஷாயமதுரஂ கிஞ்சித்||௧௪||

Adhikarana keShA~jcinmatena madhumehasya dvaividhyam (15) · Śloka 15

ஸ து த்விதா கைஶ்சிதிஷ்யதே| தாதுக்ஷயேணாऽநிலகோபாத் தோஷாவரேண வா||௧௫||

பக்ஷாந்தரபோதநாய கைஶ்சிதிதி||௧௫||

Adhikarana doShAvRutavAtajamadhumehasya kRucchrasAdhyatvam (16) · Śloka 16

ததாவதோ ஹி வாயுராஹாரப்ரஸதமாதாய முஹுர்முஹுரநிமித்தஂ தோஷலிங்காநி வத்திக்ஷயௌ சாவிர்பாவயந் கச்ச்ரஸாத்யஂ மதுமேஹஂ ப்ரவர்த்தயதி||௧௬||

ததாவதோ தோஷாவதஃ| கச்ச்ரஸாத்யத்வாவரணாந்மதுமேஹஃ| தாதுக்ஷயஜந்மா த்வஸாத்யஃ||௧௬||

Adhikarana sarvahAnAmupekShayA madhumehatvaprAptyAdi (17) · Śloka 17

ஸர்வ ஏவ சோபேக்ஷ்யமாணா மதுமேஹத்வமாயாந்தி| தஸ்மாத் ஸர்வேऽபி மதுமேஹஶப்தேநோச்யதே| யதஃ ஸர்வேஷ்வபி ப்ராங்மத்விவ மதுரரஸஶ்சாஸ்ய தேஹோ பவதீதி|௧௭|

௦௦

Adhikarana shleShmajapramehopadravAH (17) · Śloka 17

தத்ர ப்ரதிஶ்யாயஃ ஶரீரஶைதில்யமரோசகாவிபாகௌ ப்ரஸேகஶ்சர்திர்நித்ராகாஸஶ்ச ஶ்லேஷ்மஜாணாமுபத்ரவா பவந்தி||௧௭||

ப்ரதிஶ்யாயாதீநி ஶ்லேஷ்மப்ரமேஹோபத்ரவாஃ||௧௭||

Adhikarana pittajapramehopadravAH (18) · Śloka 18

வஷணாவதரணஂ பஸ்திமேட்ரதோதோऽம்லகஃ பிபாஸாஜ்வரோ தாஹோ மூர்ச்சாதீஸாரஃ பாண்டுரோகஶ்ச பித்தஜாநாம்||௧௮||

வஷணாவதரணாதயஃ பித்தஜே||௧௮||

Adhikarana vAtapramehopadravAH (19) · Śloka 19

ஹத்க்ரஹோ லௌல்யமநித்ரதாகம்பஃ ஶூலஂ பத்தபுரீஷத்வஂ ஶோஷஃ காஸஃ ஶ்வாஸஶ்ச வாதஜாநாம்||௧௯||

ஹத்ரோகாதயோ வாதஜே| லௌல்யஂ விஷயகத்திஃ||௧௯||

Adhikarana pramehiNAM piTakAsambhavaH (20) · Śloka 20

அதைவமஸ்ய மேதஃக்லேதாதிபிரபிஷ்யண்ணதேஹஸ்ய தோஷைரநுகததாதோஃ ப்ரமேஹாபிவத்தௌ மாஂஸலேஷ்வவகாஶேஷு ஸந்திமர்மஸு ச ப்ரதேஶவிஶேஷாஶ்ரயத்வாத்ப்ராணாபஹாரிண்யோ பூயஃ கஷ்டத்மோபத்ரவாஃ தஶபிடகா ஜாயந்தே ஸுதராஂ சாऽதஃகாயே| ததபிமுகா ஹி ப்ரமேஹிணாஂ தோஷாஃ| தத்யதா-ஶ்ராவிகா-கச்சபிகா-ஜாலிநீ-புத்ரிணீ-விதாரிகா-ஸர்ஷபிகா-மஸூரிகா-ऽலஜீ-விநதா-வித்ரதிஶ்ச||௨௦||

அதேத்யாதிநா ப்ரமேஹாணாமுபத்ரவபூதாஃ ஶராவிகாத்யா தஶ பிடகா ஜாயந்த இத்யுச்யதே| மாஸலேஷ்வவகாஶாதிஷு உர்வாதிஷு| ப்ரதேஶவிஶேஷாஶ்ரயத்வாத்ஸுகுமாரப்ரதேஶாக்ராந்தேஃ பூயாஂஸஃ கஷ்டதமாஃ| உபத்ரவாஃ பஶ்சாத்காலபாவிநோ ரோகாஃ யாஸு தாஸ்ததோக்தாஃ| ததபிமுகாஃ அதஃகாயாபிமுகாஃ||௨௦||

Adhikarana sharAvikAlakShaNam (21) · Śloka 21

தத்ர ஶ்யாவா க்லேதவேதநாயுக்தா நிம்நமத்யோந்நதௌஷ்டா ஶராவஸஂஸ்தாநப்ரமாணா ஶராவிகா||௨௧||

தத்ர ஶ்யாவேத்யாதிநா தாஸாஂ க்ரமேணலக்ஷணமுச்யதே| ஶராவிகா ஸஂஜ்ஞாபிடகா ஶ்யாவாதிகுணயுக்தா பவதி| ஶராவஸ்யேவ ஸஂஸ்தாநமாகாரஃப்ரமாணஂ மாநஞ்ச யஸ்யாஃ ஸைவம்||௨௧||

Adhikarana kacchapikAlakShaNam (22) · Śloka 22

மஹாமூலாऽவகாடாऽர்த்திதோதா ஶ்லக்ஷ்ணா கச்சபபஷ்டநிபா கச்சபிகா||௨௨||

மஹாமூலேத்யாதிகச்சபிகாயா லக்ஷணம்| ஸுபோதம்| அவகாடோ கநஃ||௨௨||

Adhikarana jAlinIlakShaNam (23) · Śloka 23

மஹாஶயாऽர்த்திதோத ஸ்தப்தா ஸ்நிக்தஸ்ராவிணீ ஸூக்ஷ்மச்சித்ரா மாஸஸிராஜாலாவதா ஜாலிநீ|௨௩|

௦௦

Adhikarana putriNIlakShaNam (23) · Śloka 23

மஹதீ பிடகாபிரல்பாபிராசிதா புத்ரிணீ|௨௩|

௦௦

Adhikarana vidArikAlakShaNam (23) · Śloka 23

கடிணா விதாரிகந்தவத்வத்தா விதாரிகாஃ||௨௩||

விதாரீகந்தஂ ஶகாலிகாகந்தம்||௨௩||

Adhikarana sarShapikAlakShaNam (24) · Śloka 24

ஶீக்ரா பாகா மஹாவேதநா ஸர்ஷபாகதிப்ரமாணா தத்விதாபிஶ்ச பிடகாபிஶ்சிதா ஸர்ஷபிகா|௨௪|

௦௦

Adhikarana masUrikAlakShaNam (24) · Śloka 24

மஸூரிகாரப்ரமாணா மஸூரிகா|௨௪|

௦௦

Adhikarana alajIlakShaNam (24) · Śloka 24

த்வசமுத்தாந ஏவ தஹந்தீ ஸ்போடைராவதா விஸர்பந்தீ ரக்தாகஷ்ணாऽதிதண்மோஹஜ்வரகரீ தாஹபூயிஷ்டாऽதிகஷ்டா சாலஜீ||௨௪||

த்வசமுத்தாந ஏவேத்யாதிநாऽலஜீலக்ஷணம்||௨௪||

Adhikarana vinatAlakShaNam (25) · Śloka 25

மஹதீ நீலாऽவகாடருஜாக்லேதா-பஷ்டோதராऽந்யதராதிஷ்டாநாவிநதா விநதா||௨௫||

மஹதீத்யாதிநா விநதாலக்ஷணம்||௨௫||

Adhikarana vidradhilakShaNam (26) · Śloka 26

வித்ரதிஸ்து வக்ஷ்யதே ( அ. ஸஂ. நி. - ௩௯௯-௪௧௮) பதகேவ||௨௬||

வித்ரதிஸ்து பஹுவக்தவ்யத்வாத்||௨௬||

Adhikarana vidArikAntAnAM dussahatvam (27) · Śloka 27

தாஸாமாத்யாஃ பஞ்சாதிபலஶ்லேஷ்மமேதஃ ஸம்பவேந| மூலவ்யாத்யேகரூபத்வாத் தத்வத்திகாரிதயா துஃஸஹாஃ||௨௭||

தாஸாஂ பிடகாநாமாத்யாஃ பஞ்ச விதாரிகாந்தா அதிபலஶ்லேஷ்மமேதஃ ப்ரபவத்வாதிஹேதோர்துஃ ஸஹா பவந்தி||௨௭||

Adhikarana sarShapikAdInAM sahatvam (28) · Śloka 28

ந த்விதராஃ| பித்தோல்பணதயாऽல்பபமேதோபாவாத்||௨௮||

இதராஃ ஸர்ஷபிகாத்யாஃ பஞ்ச| ந து துஃஸஹாஃ பித்தோல்பணத்வாதிஹேதோஃ||௨௮||

Adhikarana pramehAnuguNaM piTakAsu doShodrekaH (29) · Śloka 29

ப்ரமேஹவஶாச்ச பிடகாஸு யதாஸ்வஂ தோஷோத்ரேகோ பவதீதி||௨௯||

ஆஸாஂ ச பிடகாநாஂ ப்ரமேஹவஶாத்தோஷோத்ரேகோ பவதி| யேநைவ ப்ரமேஹேண ஸஹ வர்தந்தே தத்தோஷா ஏவஂ பவந்தீத்யர்தஃ||௨௯||

Adhikarana kevalamedaduShTyApi piTakotpatyAdi (30) · Śloka 30

பவதி சாத்ர ஶ்லோகஃ-- ப்ரமேஹேண விநாப்யேதா ஜாயந்தே துஷ்டமேதஸஃ||௩௦||

பவதி சாத்ரேதி தந்த்ரரீதிஃ| ப்ரமேஹேணேத்யாதி| ஏதாஃ பூர்வோக்தாஃபிடகாஃ| துஷ்டமேதஸஃ புருஷஸ்ய ப்ரமேஹேண விநாऽபி ஜாயந்தே||௩௦||

Adhikarana piTakAnAM vastuparigraheNa lakShyatvam (31) · Śloka 31

தாவச்ச நோபலக்ஷ்யந்தே யாவத்வஸ்துபரிக்ரஹஃ||௩௧||

தாவதித்யாதி| ஏதாஃ ஶராவிகாத்யாஃ பிகாஸதாவந்ந லக்ஷந்தே யாவத்வஸ்துபரிக்ரஹஃ| ஏததுக்தஂ பவதி-ஆஸாஂ பிடகாநாஂ ஸ்வரூபாநுரோதாத் வ்ரணவஸ்தூநி த்வக்ரக்தமாஂஸமேதோமஜ்ஜாஸிராஸிராஸ்நாய்வாதீநி| தோஷாஃ- ஸந்தூஷ்ய உத்தாநதோ கம்பீரதோ வா கர்துஂ ப்ராப்தாஃ| ததா காலேந ஸந்தூஷணஂ ந நிர்வத்தஂ தாவந்ந லக்ஷ்யந்தே யாவதா காலேந ஸந்த்Zஊஷணஂ நிர்வத்தஂ ததா லக்ஷ்யந்தே| ஆஸாஞ்ச வஸ்துபரிக்ரஹத்வாத் பூர்வரூபாஸம்பவஃ| வஸ்துபரிக்ரஹஃ கடிநாபோகக்ரஹணம்| ஆஸாஂ ச ப்ரமேஹலக்ஷணாந்வயேந தோஷாந்வயோऽப்யூஹஃ||௩௧||

Adhikarana raktapitte pramehabhrAntinirAsaH (32) · Śloka 32

ஹரித்ராவர்ணஂ ரக்தஂ வா மேஹப்ராக்ரூபவர்ஜிதம்| யோமூத்ரயேந்ந தஂ மேஹஂ ரக்தபித்தஂ து தஂ விதுஃ||௩௨||

ஹாரித்ரவர்ணமித்யாதிநா ஸம்பவத் ப்ராந்திநிவத்திஂ கரோதி| ஸுபோதம்||௩௨||

Adhikarana madhumehasya kaphasambhavatvaM, vAtasambhavatva~jca (33) · Śloka 33

தஷ்ட்வா ப்ரமேஹ மதுரஂ ஸபிச்சஂ மதூபமஂ ஸ்யாத்விவிதோ விசாரஃ| ஸம்பூணாச்ச்லேஷ்மஸமுத்பவஃ ஸ்யாத் க்ஷீணேஷு தோஷேஷ்வநிலாத்மகோ வா||௩௩||

௦௦

Adhikarana prameheShu doShabhedena sadhyAsAdhye yApyatva~jca (34-10) · Śloka 10

அபூர்வரூபாஃ கபபித்தமேஹாஃ க்ரமேண யே வாதகதாஶ்ச மேஹாஃ| ஸாத்யா ந தே பித்தகதாஸ்து யாப்யாஃ ஸத்யாஸ்து மேதோ யதி நாऽதிதுஷ்டம்||௩௪|| இதி வைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸ்ய ஸூநோர்வாக்படஸ்ய கதௌ அஷ்டாங்கஸஂக்ரஹஸஂஹிதாயாஂ நிதாநஸ்தாநே ப்ரமேஹநிதாநஂ நாம தஶமோऽத்யாயஃ||௧௦||

ஸர்வமேஹேஷு ச ரோகஸ்வ்பாவச்ச்லேஷ்மா ப்ரகோபமாத்யதே| தத்ர யதாந்யதோஷாபேக்ஷயா ஸ்வல்பஃ ப்ரகோபோ பவதி யதா ப்ரதமஂ பவந்நபி ஶ்மேஷ்மா ஸ்வல்பஂ லிங்கஂ தர்ஶயேத்| யதா து ந ஸ்வல்பஃ ததா ப்ரதமஂ ஸம்பூர்ண ஏவ ஶ்லேஷ்மப்ரமேஹோ பூத்வா காலவஶாத்கபாதௌக்ஷீணே பித்தமேஹதாஂ தேஹஸ்ய ஸாரபூதாநாமஷ்யாந்தே வாதப்ரமேஹாந் கரோதீதி க்ரமேணேத்யுக்தம்||௩௪|| இதி ஶ்ரீமந்மஹாமஹோபாத்யாயேந்துவிரசிதாயாம் அஷ்டாங்கஸஂக்ரஹவ்யாக்யாயாஂ ஶஶிலேகாயாஂ நிதாநஸ்தாநே தஶமோऽத்யாயஃ