4. garbhavyāpadaḥ

Adhikarana aShTA~ggasaMgraha-shArIrasthAne-caturtho~adhyAyaH atha garbhavyApannAma caturtho~adhyAyaH pratij~jA (1) · Śloka 1

ಅಥಾತೋ ಗರ್ಭವ್ಯಾಪದಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ||೧||

ಅಥ ಪ್ರಕರಣಾಯಾತಗರ್ಭವ್ಯಾಪಚ್ಚಿಕಿತ್ಸಿತಪ್ರದರ್ಶನಾರ್ಥಮಧ್ಯಾಯಾರಮ್ಭಃ|| ೧||

Adhikarana garbhiNyAH sashUle puShpadarshane cikitsAkramaH (2) · Śloka 2

ಸ್ತ್ರೀ ಚೇದಾಪನ್ನಗರ್ಭಾ ಪರಿಹಾರ್ಯ್ಯಾಣ್ಯಾಸೇವೇತ| ತತಶ್ಚ ಯಸ್ಯಾಃ ಬಸ್ತಿಪಾರ್ಶ್ವಶ್ರೋಣಿಯೋನಿಮುಖೇಷು ಶೂಲಂ ಪುಷ್ಪದರ್ಶನಂ ಚ ಸ್ಯಾತ್ ತಾಂ ಮೃದುಸುಖಶಿಶಿರಾಸ್ತರಣಶಯನಸ್ಥಾಮೀಷದವನತಶಿರಸಂ ಶೀತಪ್ರದೇಹಪರಿಷೇಕಾದಿಭಿರುಪಾಚರೇತ್||೨||

ಆಪನ್ನಗರ್ಭಾ ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಗರ್ಭಾ ಸ್ತ್ರೀ ಪರಿಹಾರ್ಯ್ಯಾಣ್ಯಾಸೇವೇತ ಚೇತ್ ತತಶ್ಚ ಯದ್ಯಸ್ಯಾಃ ಶೂಲಂ ಪುಷ್ಪದರ್ಶನಂ ಚ ಸ್ಯಾತ್ ತತಸ್ತಾಂ ಮೃದುತ್ವಾದಿಗುಣಯುಕ್ತಶಯನಸ್ಥಾಂ ಶೀತೈಃ ಪ್ರದೇಹಾಭಿರುಪಾಚರೇತ್|| ೨||

Adhikarana cikitsAvisheShAH (3) · Śloka 3

ತದ್ಯಥಾ-ಸಹಸ್ರಧೌತೇನ ಸರ್ಪಿಷಾಽಧೋನಾಭೇಃ ಸರ್ವತಃ ಪ್ರದಿಹ್ಯಾತ್| ಮಧುಕಸಿದ್ಧಸರ್ಪಿಷಾ ಸುಶೀತೇನ ಪಿಚುಮಾಪ್ಲಾವ್ಯ ಯೋನಿಸಮೀಪೇ ಸ್ಥಾಪಯೇತ್| ಗವ್ಯೇನ ಪಯಸಾ ಮಧುಕಾಮ್ಬುನಾ ನ್ಯಗ್ರೋಧಾದಿಕಷಾಯೇಣ ವ ಪರಿಷೇಚಯೇತ್| ಪರಿಪೀತತತ್ಸ್ವರಸಾನಿ ಚ ತೈಲಾನಿ ಯೋನೌ ನಿಧಾಪಯೇತ್| ತಚ್ಛೃಙ್ಗಸಿದ್ಧಸ್ಯ ವಾ ಕ್ಷೀರಸರ್ಪಿಷಃ ಪಿಚುಮ್||೩||

ಸಹಸ್ರಧೌತಂ ಸರ್ಪಿರ್ಯದನೇಕಶೋಽಗ್ನೌ ವಿಲಾಪ್ಯ ಶೀತೋದಕೇ ಪ್ರಕ್ಷಿಪ್ಯ ಸ್ತ್ಯಾನೀಕ್ರಿಯತೇ| ಮಧುಕೇನ ಸಿದ್ಧಂ ಸರ್ಪಿಸ್ತಥೋಕ್ತಮ್| ತಚ್ಛೃಙ್ಗೈರ್ನ್ಯಗ್ರೋಧಾದಿಶೃಙ್ಗೈಃ ಸಿದ್ಧಸ್ಯ ಕ್ಷೀರಸರ್ಪಿಷಃ ಪಿಚುಂ ಯೋನೌ ದದ್ಯಾತ್| ಕ್ಷೀರಮೇವ ಪ್ರಮಥ್ಯ ಸಮ್ಪಾದಿತಂ ಸರ್ಪಿಃ ಕ್ಷೀರಘೃತಮ್|| ೩||

Adhikarana garbhiNyAH raktAtisrAve cikitsA (4) · Śloka 4

ಅತಿಸ್ರವತಿ ತು ರಕ್ತೇ ತತ ಏವ ಅಕ್ಷಮಾತ್ರಂ ಪ್ರಾಶಯೇತ್| ಕೇವ ಲಾದೇವ ವಾ ಕ್ಷೀರಸರ್ಪಿಷಃ| ಪದ್ಮೋತ್ಪಲಕುಮುದಕಿಞ್ಜಲ್ಕಂ ಚ ಸಮಧುಶರ್ಕರಂ ಲೇಹಯೇತ್| ಧಾತಕೀಗೈರಿಕಿಸರ್ಜರಸಾಞ್ಜನಚೂರ್ಣಂ ವಾ ಮಧುನಾ| ನ್ಯಗ್ರೋಧಾ ದಿತ್ವಕ್ಪ್ರವಾಲಕಲ್ಕಂ ವಾ| ಶಶೈಣಹರಿಣರುಧಿರಂ ವಾ ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ಪಾಯಯೇತ್| ಋದ್ಧಿವಿದಾರೀಜೀವನ್ತೀರ್ವಾ ಪಯಸಾ| ನೀಲೋತ್ಪಲ ಸಿತಾಪಕ್ವಲೋಷ್ಠಚನ್ದನಾದಿ ವಾ| ತಣ್ಡುಲಾಮ್ಬುವಾಸಾರಸಾನ್ಯ ತರೇಣ| ಗನ್ಧಪ್ರಿಯಙ್ಗುಸಿತೋತ್ಪಲಶಾಲೂಕೋದುಮ್ಬರಶಲಾಟುನ್ಯ ಗ್ರೋಧಶೃಙ್ಗಾನಿ ವಾಽಽಜೇನ ಪಯಸಾ| ಕಶೇರುಕಮೃಣಾಲಕಶೃಙ್ಗಾಟಕಕಾಶ್ಮರ್ಯಪರುಷಕದ್ರಾಕ್ಷಾಸಾರಿ ವಾಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕಾನನ್ತೋತ್ಪಲಕದಮ್ಬಬೀಜಕ್ವಾಥೇನ ವಾ ಶರ್ಕ ರಾಮಧುಮಧುರೇಣ ಶಾಲಿಚೂರ್ಣಮ್| ಜೀವನೀಯಶೃತಂ ವಾ ಕ್ಷೀರಮ್| ಬಲಾತಿಬಲಾಶಾಲಿಷಷ್ಟಿಕೇಕ್ಷುಮೂಲಕಾಕೋಲೀಶೃತೇನ ಪಯಸಾ ಸಮಧುಶರ್ಕರೇಣ ರಕ್ತಶಾಲ್ಯೋದನಂ ಸುಶೀತಂ ಭೋಜಯೇತ್| ಶೀತ ವೀರ್ಯ್ಯಜಾಙ್ಗಲರಸೇನ ವಾ| ರಕ್ತಪಿತ್ತಕ್ರಿಯಾಶ್ಚ ಶೋಧನವರ್ಜ್ಯಾಃ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ| ಸೌಮ್ಯಾಶ್ಚ ಮನೋಽನುಕೂಲಾಃ ಕಥಾಃ||೪||

ರಕ್ತೇ ತ್ವತಿಸ್ರವತಿ ತತ ಏವ ನ್ಯಗ್ರೋಧಾದಿಸಿದ್ಧಾತ್ ಕ್ಷೀರಸರ್ಪಿಷೋಽಕ್ಷಮಾತ್ರಂ ಪ್ರಾಶಯೇತ್| ಕೇವಲಾದೇವ ವಾ ಕ್ಷೀರಸರ್ಪಿಷೋಽಕ್ಷಮಾತ್ರಂ ನ ತು ನ್ಯಗ್ರೋಧಾದಿಶೃಙ್ಗಸಿದ್ಧಾತ್ ಕ್ಷೀರಸರ್ಪಿಷಃ| ಪದ್ಮಾದಿಕಿಞ್ಜಲ್ಕಂ ಚ ಮಧುಶರ್ಕರಾಭ್ಯಾಂ ಯುಕ್ತಂ ಲೇಹಯೇತ್| ಮಧುನಾ ವಾ ಧಾತಕ್ಯಾದಿಚೂರ್ಣಮ್| ಮಧುನೈವ ನ್ಯಗ್ರೋಧಾದಿತ್ವಚಾಂ ಶೃಙ್ಗಾಣಾಂ ಚ ಕಲ್ಕಮ್| ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ವ ಶಶಾದ್ಯನ್ಯತಮರುಧಿರಮ್| ಋದ್ಧ್ಯಾದಿಕಂ ಚ ಪಯಸ ನೀಲೋತ್ಪಲಾದೀನಿ ತಣ್ಡಲಾಮ್ಬುವಾಸಾರಸಯೋರನ್ಯತರೇಣ| ಪಕ್ವೋ ಮೃಲ್ಲೋಷ್ಠಸ್ತಥೋಕ್ತಃ| ಆಜೇನ ಪಯಸ ಗನ್ಧಪ್ರಿಯಙ್ವಾದೀನಿ| ಕಶೇರುಕಾದೀನಾಂ ಕಷಾಯೇಣ ಮಾಧುರ್ಯ್ಯಸಮ್ಪಾದನಮಾತ್ರಾಭ್ಯಾಂ ಶರ್ಕರಾಮಧುಭ್ಯಾಂ ಮಿಶ್ರೇಣ ಶಾಲಿಚೂರ್ಣಂ ಪಾಯಯೇತ್| ಜೀವನೀಯೌಷಧಶೃತಂ ಕ್ಷೀರಂ ವಾ ಪಾಯಯೇತ್| ಬಲಾತಿಬಲಾದಿಶೃತಕ್ಷೀರೇಣ ಮಧುಶರ್ಕರಾಸಂಯುಕ್ತೇನ ಸುಶೀತಂ ರಕ್ತಶಾಲ್ಯೋದನಂ ಭೋಜಯೇತ್| ಶೀತವೀರ್ಯ್ಯಾಣಾಂ ಚ ಜಾಙ್ಗಲಾನಾಂ ರಸೇನ ವಾ ಸುಶೀತಂ ರಕ್ತಶಾಲ್ಯೋದನಂ ಭೋಜಯೇತ್| ಶೋಧನವರ್ಜ್ಯಾಶ್ಚ ಸರ್ವಾ ರಕ್ತಪಿತ್ತೋಕ್ತಾಃ ಕ್ರಿಯಾಃ ಯಥಾವಸರಂ ಕುರ್ವೀತ|| ೪||

Adhikarana shoNitasrAvaM vinA bastyAdi shUle cikitsA (5) · Śloka 5

ಅದೃಷ್ಟಶೋಣಿತಾಂ ತು ಮಧುಕಪಯಸ್ಯಾಸುರದಾರುಭಿಃ ಸಿದ್ಧಂ ಪಯಃ ಪಾಯಯೇತ್| ತಾಮ್ರವಲ್ಯಶ್ಮನ್ತಕಶತಾವರೀಪಯಸ್ಯಾಭಿರ್ವಾ| ವಿದಾರ್ಯ್ಯಾದಿಗಣೇನ ವಾ| ಶ್ವದಂಷ್ಟ್ರಾಸ್ವರಸಕ್ಷೀರಸಿದ್ಧಂ ವಾ ಸರ್ಪಿಃ| ಪಲಾಣ್ಡುರಸಸಿದ್ಧಂ ವಾ ಸಕ್ಷೌದ್ರಮ್||೫||

ಯದಾ ತು ಶೋಣಿತದರ್ಶನಂ ವಿನೈವ ಬಸ್ತ್ಯಾದೌ ಶೂಲಂ ಕೇವಲಂ ಭವತಿ| ಗರ್ಭಿಣ್ಯಾಸ್ತಥಾ ತಾಂ ಮಧುಕಾದಿಸಿದ್ಧಂ ಪಯಃ ಪಾಯಯೇತ್| ತಾಮ್ರವಲ್ಯಾದಿಸಿದ್ಧಂ ವಾ ಪಯಃ| ವಿದಾರ್ಯ್ಯಾದಿಗಣಸಿದ್ಧಂ ವಾ| ಶ್ವದಂಷ್ಟ್ರಾಸ್ವರಸಕ್ಷೀರಾಭ್ಯಾಂ ವಾ ಸಿದ್ಧಂ ಸರ್ಪಿಃ ಪಾಯಯೇತ್| ಪಲಾಣ್ಡುರಸಸಿದ್ಧಂ ವಾ ಕ್ಷೌದ್ರಯುಕ್ತಂ ಸರ್ಪಿಃ|| ೫||

Adhikarana trimAsaM yAvadasrasrutau garbhasyAsAdhyatvam (6) · Śloka 6

ಅಸಮ್ಪೂರ್ಣತ್ರಿಮಾಸಾಯಾಸ್ತು ಪುಷ್ಪದರ್ಶನೇ ಗರ್ಭಃ ಪ್ರಾಯೋ ನ ತಿಷ್ಠ ತ್ಯಸಞ್ಜಾತಸಾರತ್ವಾತ್||೬||

ಪ್ರಥಮಾನ್ಮಾಸಾದಾರಭ್ಯ ಮಾಸತ್ರಯಂ ಪುಷ್ಪದರ್ಶನೇ ಸಮ್ಯಕ್ ಚಿಕಿತ್ಸಿತೋಽಪಿ ಗರ್ಭಃ ಕೋಷ್ಠೇ ನ ತಿಷ್ಠತ್ಯಸಞ್ಜಾತಸಾರತ್ವಾತ್| ಸ್ರವತ್ಯೇವೇತ್ಯರ್ಥಃ| ತೇನ ಪ್ರಥಮಮಾಸತ್ರಯಂ ಪುಷ್ಪದರ್ಶನೇ ಪ್ರಾಯೋ ಗರ್ಭಶ್ಚಿಕಿತ್ಸಯಾಪಿ ಕೋಷ್ಠೇ ನ ತಿಷ್ಠತಿ| ಮಾಸತ್ರಯಾದೂರ್ಧ್ವಮಪಿ ಚತುರ್ಥಾದಿಷ್ವಪಿ ಮಾಸೇಷ್ವಕಾಠಿನ್ಯಾತ್||೬||

Adhikarana AmAnvaye puShpadarshane cikitsopakramaH (7) · Śloka 7

ಆಮಾನ್ವಯೇ ಚೋರ್ಧ್ವಮಪಿ ವಿರುದ್ಧೋಪಕ್ರಮತ್ವಾತ್| ತತ್ರ ರೂಕ್ಷಶೀ ತಾನಿ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ||೭||

ಆಮಾನ್ವಯೇ ಪುಷ್ಪದರ್ಶನೇ ವಿರುದ್ಧೋಪಕ್ರಮತ್ವಾದ್ಗರ್ಭಃ ಕೋಷ್ಠೇ ನ ತಿಷ್ಠತಿ| ಆಮೇ ಹ್ಯುಷ್ಣತೀಕ್ಷ್ಣಾದಿಕಾ ಕ್ರಿಯಾ| ಸಾ ತು ಗರ್ಭೇ ವಿಪರೀತಾ| ಅತೋ ವಿರುದ್ಧೋಪಕ್ರಮತ್ವಮ್| ಯತ್ರ ಚತುರ್ಥಾದಿಷ್ವಪಿ ಮಾಸೇಷ್ವಾಮಾನ್ವಯೋ ನಾಸ್ತಿ, ತತ್ರ ಪುಷ್ಪದರ್ಶನೇಽಪಿ ಗರ್ಭೋ ವಿಧಾರಯಿತುಂ ಸುಶಕ್ಯತೇ| ತತ್ರ ತ್ವಾಮಾನ್ವಯೇ ರೂಕ್ಷಶೀತಾನ್ಯೌಷಧಾನಿ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ|| ೭||

Adhikarana tatra cikitsAvidhiH (8) · Śloka 8

ತದ್ಯಥಾ-ಪ್ರಾಗುಪವಾಸಂ ತತೋ ದುರಾಲಭಾಮೃತೋಶೀರಪರ್ಪಟಕ ಘನಚನ್ದನಾತಿವಿಷಾಬಲಾಕಟ್ವಙ್ಗಧಾನ್ಯಾಕಕ್ವಾಥಪಾನಮ್| ತೃಣಧಾನ್ಯಶಾಲಿಷಷ್ಟಿಕಪೇಯಾಮಶನಂ ಚ ಮುದ್ಗಾದಿಯೂಷೈಃ| ಜಿತೇ ತ್ವಾಮೇ ಸ್ನಿಗ್ಧಶೀತಾನಿ ಪೂರ್ವವತ್||೮||

ತದ್ಯಥೇತ್ಯಾದಿನಾ ತೇಷಾಮೇವೋಪಯೋಗವಿಶೇಷಂ ದರ್ಶಯತಿ| ಔಷಧಾತ್ ಪೂರ್ವಮುಪವಾಸಃ ದುರಾಲಭಾದಿಕ್ವಾಥಸ್ಯ ಪಾನಮ್| ತೃಣಧಾನ್ಯಾದಿಪೇಯಾ ಮುದ್ಗಾದಿಯೂಷೈಶ್ಚಾಶನಂ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತೇತಿ ಸಮ್ಬಧ್ಯತೇ| ಏವಮಾಮೇ ಜಿತೇ ಪ್ರಥಮಪುಷ್ಪದರ್ಶನವತ್ ಸ್ನಿಗ್ಧಾದೀನ್ಯುಪಯುಞ್ಜೀತ|| ೮||

Adhikarana AmagarbhapAte cikitsA (9) · Śloka 9

ಆಮಗರ್ಭೇ ತು ಪತಿತೇ ಮದ್ಯಾನಾಮನ್ಯತಮಂ ಸಾಮರ್ಥ್ಯತಃ ಪಾಯಯೇತ್| ಗರ್ಭಕೋಷ್ಠವಿಶುದ್ಧ್ಯರ್ಥಮರ್ತಿವಿಸ್ಮರಣಾರ್ಥಞ್ಚ| ಅಮದ್ಯಪಾಂ ಪಾಚ ನೀಯದ್ರವ್ಯೋಪಹಿತಾಭಿಃ ಸ್ನೇಹಲವಣವರ್ಜ್ಯಾಭಿಃ ಸತಿಲಾಭಿ ರುದ್ದಾಲಕಾದಿಯವಾಗೂಭಿರುಪಾಚರೇದ್ ಯಾವನ್ತೋ ಮಾಸಾಸ್ತಾವನ್ತ್ಯ ಹಾನೀತಿ| ತತಃ ಪ್ರೀಣನೈರ್ಬಲಾನುರಕ್ಷಿಭಿರಸ್ನೇಹೈರಾಹಾರೈರಾದೋಷಧಾತುಕ್ಲೇದ ಶುದ್ಧೇಃ| ಆಮಗರ್ಭಶೇಷೇಣ ಹಿ ಪುನಃ ಪುನರಕುಶಲಮನುಷಜ್ಯೇತ| ತಸ್ಮಾತ್ ತೀಕ್ಷ್ಣೈರನವಶೇಷಯನ್ನುಪಾಚರೇತ್| ತತಃ ಪರಂ ಸ್ನೇಹಪಾನೈ ರ್ಬಸ್ತಿಭಿರಾಹಾರೈಶ್ಚ ದೀಪನೀಯಪಾಚನೀಯಜೀವನೀಯಬೃಂಹಣೀಯ ಮಧುರವಾತಹರೈರಿತಿ||೯||

ಆಮಗರ್ಭಪಾತೇ ಮದ್ಯಾನಾಮನ್ಯತಮಂ ಗರ್ಭಿಣೀಂ ಪಾಯಯೇತ್| ಪ್ರಯೋಜನನಿರ್ದೇಶಸ್ತದ್ಗುಣಮನ್ಯತ್ ಪ್ರದರ್ಶಯಿತುಮ್| ಅಮದ್ಯಪಾ ಯಾ ಕೇನಚಿತ್ ಕಾರಣೇನ ಮದ್ಯಂ ನ ಪಿಬತಿ ತಾಂ ಪಾಚನೀಯದ್ರವ್ಯಸಮ್ಮಿಶ್ರಾಭಿರಸ್ನೇಹಲವಣಾಭಿಃ ಸತಿಲಾಭಿಃ ತುಣಧಾನ್ಯಯವಾಗೂಭಿರುಪಾಚರೇತ್| ಯಾವತ್ ಸಙ್ಖ್ಯೇ ಮಾಸಿ ಗರ್ಭ ಪಾತಸ್ತಾವತ್ ಸಙ್ಖ್ಯಾನ್ಯಹಾನಿ ಅಯಂ ಕ್ರಮಃ| ತತೋಽನನ್ತರಮೇವಾದೋಷಾದಿಶುದ್ಧೇಃ ಪ್ರೀಣನಾದಿಗುಣೈರಾಹಾರೈರುಪಾಚರೇತ್| ಕುತ ಇತ್ಯಾಹ-ಆಮಗರ್ಭಶೇಷೇಣೇತ್ಯಾದಿ| ತದನು ಚ ಸ್ನೇಹಪಾನೈರ್ಬಸ್ತಿಭಿಸ್ತಥಾ ದೀಪನೀಯಾದಿಯುಕ್ತೈರಾಹಾರೈರಿತಿ|| ೯||

Adhikarana garbhasyopaviShTakopashuShkakasambhavahetuH (10) · Śloka 10

ಯಸ್ಯಾಃ ಪುನರ್ಮಹತಿ ಜಾತಸಾರೇ ಗರ್ಭೇ ವರ್ಜ್ಯಾನಾಮವರ್ಜನಾತ್ ಪುಷ್ಪ ದರ್ಶನಂ ಸ್ಯಾದನ್ಯದ್ವಾ ಯೋನಿಸ್ರವಣಮ್| ತಸ್ಯಾಸ್ತನ್ನಿಮಿತ್ತಂ ವಾಯುಃ ಪ್ರಕುಪಿತಃ ಪಿತ್ತಶ್ಲೇಷ್ಮಾಣೌ ಪರಿಗೃಹ್ಯ ಗರ್ಭಸ್ಯ ರಸವಹಾಂ ನಾಡೀಂ ಪ್ರತಿಪೀಡ್ಯಾವತಿಷ್ಠತೇ| ತತೋ ನಾಡ್ಯಾಂ ದೋಷೈಃ ಕುಲ್ಯಾಯಾಮಿವ ವಹನಾದ್ಗರ್ಭೋ ವೃದ್ಧಿಮನಾಪ್ನುವನ್ನುಪವಿಶತ್ಯುಪಶುಷ್ಯತಿ ವಾ||೧೦||

ಮಹತಿ ಜಾತಸಾರೇ ವರ್ಜ್ಯಾವರ್ಜನಾದ್ಯೋನಿರಾರ್ತ್ತವಮನ್ಯದ್ವಾ ಕಿಞ್ಚಿತ್ ಸ್ರವತಿ| ತಸ್ಯಾ ಯೋನಿಸ್ರುತಿನಿಮಿತ್ತಂ ವಾಯುಃ ಕುಪಿತಃ ಸನ್ ಪಿತ್ತಶ್ಲೇಷ್ಮಾಣೌ ಪರಿಗೃಹ್ಯ ಯಾ ತು ನಾಡೀ ಮಾತುರಾಹಾರಸಾರಂ ರಸಂ ಗರ್ಭಸ್ಯ ವಹತಿ ತಾಂ ನಾಡೀಂ ಪ್ರತಿಪೀಡ್ಯ ತಿಷ್ಠತಿ| ತತಸ್ತಯಾ ತದ್ವೃದ್ಧಯಾ ನಾಡ್ಯಾ ಕುಲ್ಯಯೇವ ತೃಣಾದಿಚ್ಛನ್ನಯಾ ಕೇದಾರೋ ಗರ್ಭೋ ವೃದ್ಧಿಮಪ್ರಾಪ್ನುವನ್ನುಪವಿಶತ್ಯುಪಶುಷ್ಯತಿ ವಾ|| ೧೦||

Adhikarana upaviShTakagarbhalakShaNam (11) · Śloka 11

ತತ್ರ ಯಸ್ಯಾಃ ಕಾದಾಚಿತ್ಕಾರ್ತ್ತವಪರಿಸ್ರಾವಾವಲ್ಪೌ ಚ ದೃಶ್ಯೇತೇ ಸತತಂ ಚ ಗರ್ಭಃ ಪ್ರಾಪ್ತಾತ್ ಪರಿಮಾಣಾದಪರಿಹೀಯಮಾನ ಏವ ಸ್ಫುರತಿ| ನ ಚ ಕುಕ್ಷಿರ್ವಿವರ್ಧತೇ, ತಮುಪವಿಷ್ಟಕಮಿತ್ಯಾ ಚಕ್ಷತೇ||೧೧||

ತತ್ರ ದ್ವೌ ಭೇದೌ| ಏಕೋ ವೃದ್ಧ್ಯಪ್ರಾಪ್ತಿಃ ದ್ವಿತೀಯ ಉಪಶೋಷಃ| ಪ್ರಥಮೇ ಕಾದಾಚಿತ್ಕೇನ ಸ್ರಾವೇಣ ಗರ್ಭೋ ನ ಪರಿಹೀಯತೇ| ನಾಪಿ ವರ್ಧತೇ| ಸ್ಫುರತಿ ಚ ತಮುಪವಿಷ್ಟಕಮಿತ್ಯಾಚಕ್ಷತ ಆಚಾಱ್ಯ್ಯಾಃ|| ೧೧||

Adhikarana upashuShkakagarbhalakShaNam (12) · Śloka 12

ಯದಾ ತು ಪ್ರತಿಮಾಸಮಾರ್ತ್ತವಂ ಪ್ರತ್ಯಹಂ ವಾ ಪರಿಸ್ರವಣಂ ನಾತ್ಯಲ್ಪಂ ಚ ತಥಾ ಪರಿಹೀಯಮಾಣೋ ಗರ್ಭಶ್ಚಿರಾತ್ ಕಿಞ್ಚಿತ್ ಸ್ಪನ್ದತೇ| ಕುಕ್ಷಿಶ್ಚ ವೃದ್ಧೋಽಪಿ ಪರಿಹೀಯತೇ| ತದುಪಶುಷ್ಕಕಂ ನಾಗೋದರಂ ಚ||೧೨||

ದ್ವಿತೀಯೇ ತ್ವತಿಸ್ರಾವಾದ್ದೃದ್ಧೋಽಪಿ ಪರಿಹೀಯತೇ| ಚಿರಾತ್ ಸ್ತೋಕಂ ಚ ಸ್ಪನ್ದತೇ| ಕುಕ್ಷಿಶ್ಚ ವೃದ್ಧೋಽಪಿ ಪರಿಹೀಯತೇ| ತಂ ಗರ್ಭಮುಪಶುಷ್ಕಕನಾಗೋದರಶಬ್ದಾಭ್ಯಾಮಾಚಕ್ಷತೇ|| ೧೨||

Adhikarana upaviShTakanAgodarayoH prasavakAlanishcayaH (13) · Śloka 13

ತೌ ತು ಮಾತುರಾಹಾರತೇಜಸಾಽಲ್ಪೇನಾಪ್ಯಾಯ್ಯಮಾನೌ ಯದಾ ಪುಷ್ಟೌ ಸ್ಯಾತಾಂ ಕೇಶದಶನಾದಿಯುಕ್ತೌ| ತದಾ ವರ್ಷಗಣೈರಪಿ ಪ್ರಮದಾ ಪ್ರಸೂಯೇತ ಏವ||೧೩||

ತೌ ಚೋಪವಿಷ್ಟಕೋಪಶುಷ್ಕಕೌ ಮಾತುರಾಹಾರತೇಜಸ ಸ್ವಲ್ಪೇನಾಪ್ಯಾಯ್ಯಮಾನೌ ಕ್ರಮೇಣ ಯದ ಪುಷ್ಟೌ ಸ್ಯಾತಾಂ ತದ ಕೇಶದಶನಾದಿಯುಕ್ತೌ ಬಹುಭಿರಪಿ ವರ್ಷೈಃ ಪ್ರಮದಾ ಪ್ರಸೂಯೇತ್|| ೧೩||

Adhikarana vAtikopaviShTakanAgodarayorlakShaNAni (14) · Śloka 14

ತತ್ರ ವಾತೇನೋಪವಿಷ್ಟಕೋಪಶುಷ್ಕಕಯೋರ್ವಾಯುಃ ಪ್ರತಿಹನ್ಯತೇ| ಸ ಶಬ್ದಂ ಫೇನಿಲಂ ವಿಚ್ಛಿನ್ನಂ ಶಕೃದುಪವೇಶ್ಯತೇ| ಮೂತ್ರಮುಪರುಧ್ಯತೇ| ಕಟೀಪೃಷ್ಠಹೃದಯೇಷು ವೇದನಾ| ಜೃಮ್ಭಾ, ನಿದ್ರಾನಾಶೋಽಭೀಕ್ಷ್ಣಂ ಪ್ರತಿ ಶ್ಯಾಯಃ, ಶುಷ್ಕಕಾಸಃ, ಸಾದಃ, ಕ್ಷ್ವೇಡೇತೇ ಇವ ಕರ್ಣೌ, ತುದ್ಯೇತೇ ಇವ ಶಙ್ಖೌ| ಪಿಪೀಲಿಕಾಭಿರಿವ ಸಂಸೃಜ್ಯತೇ ಶರೀರಂ ಪರಿ ಕೃನ್ತನ್ನಿವ ವಾಯುರ್ಭ್ರಮತಿ ಕುಕ್ಷೌ ತಮ ಇವ ಪ್ರವೇಶ್ಯತೇ| ದುಃಖೇ ನಾನ್ನಸ್ಯ ಜರಣಮ್| ಅಹರಹಃ ಪರಿಹಾನಿಃ| ಸ್ಫುಟಿತವಿವರ್ಣ ಪರುಷತ್ವಕ್ತ್ವಂ ಚ ಭವತಿ||೧೪||

ತತ್ರೇತ್ಯಾದಿನಾ ದೋಷವಿಶೇಷೇಣ ತಯೋರ್ಲಕ್ಷಣಮುಚ್ಯತೇ| ತತ್ರಾಪಥ್ಯವಿಶೇಷಸೇವಯಾ ಯದೋಪವಿಷ್ಟಕೋಪಶುಷ್ಕಕಯೋರ್ವಾಯೋರಾಧಿಕ್ಯಂ ಭವತಿ ತದಾ ತತ್ರ ವಾತಹೇತುಕಯೋರುಪವಿಷ್ಟಕೋಪಶುಷ್ಕಕಯೋಃ ಕೋಷ್ಠಚರೋ ವಾಯುಸ್ತಾಭ್ಯಾಂ ಪ್ರತಿಹನ್ಯತೇ| ಸಶಬ್ದತಾದಿಯುಕ್ತಂ ಚ ಸಕೃತ್ ಗರ್ಭಿಣ್ಯುಪವೇಶ್ಯತೇ| ಸುಬೋಧಮನ್ಯತ್|| ೧೪||

Adhikarana paittikopaviShTakanAgodararyorlakShaNAni (15) · Śloka 15

ಪಿತ್ತೇನ ತಾಮ್ರಹರಿತಮುಪವೇಶ್ಯತೇ| ಧೂಮಕೋಽಮ್ಲಕಶ್ಛರ್ದಿಮೂರ್ಚ್ಛಾ ಕ್ಷಿಹೃದಯದಾಹಃ| ಪೀತರಕ್ತಗೋಮೂತ್ರಾಭನೇತ್ರಮೂತ್ರನಖತ್ವಕ್ತ್ವಂ ಕಾ ಲೀ ದುರ್ಬಲಾ ನಿತ್ಯಶೂನಾ ಚ ನಾರೀ ಭವತಿ||೧೫||

ಪಿತ್ತೇನೋಭಯೋರ್ಗರ್ಭಿಣ್ಯಾಸ್ತಾಮ್ರಹರಿತಶಕೃದುಪವೇಶನಾದಿ ಸುಬೋಧಮ್| ಗೋಮೂತ್ರವತ್ ಪೀತರಕ್ತನೇತ್ರಾದಿತ್ವಮ್|| ೧೫||

Adhikarana shlaiShmikopaviShTakanAgodarayorlakShaNAni (16) · Śloka 16

ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಾ ಮಧುರಾಸ್ಯತ್ವಮುತ್ಕ್ಲೇಶಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮೋದ್ವಮನಂ ಭಕ್ತದ್ವೇಷಃ ಶ್ವೇತಹಸ್ತಪಾದನೇತ್ರತಾ ಕಾಸಃ ಶ್ವಾಸಶ್ಚ||೧೬||

ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಾ ತಯೋರ್ಗರ್ಭಿಣ್ಯಾ ಮಧುರಾಸ್ಯತ್ವಾದಿಕಂ ಭವತೀತಿ ದೋಷವಿಶೇಷಲಕ್ಷಣಮ್|| ೧೬||

Adhikarana upaviShTakanAgodarayoH sAmAnyA cikitsA (17) · Śloka 17

ತಯೋರ್ಜೀವನೀಯಬೃಂಹಣೀಯಮಧುರೌಷಸಿದ್ಧಾನಾಂ ಸರ್ಪಿಷಾಮುಪಯೋಗಃ| ತಥಾ ಪಯಸಾಂ ರಸಾನಾಮಾಮಗರ್ಭಾಣಾಂ ಚ ಗರ್ಭವೃದ್ಧಿಕರಃ| ತಥಾ ಸಮ್ಭೋಜನಮೇತೈರೇವ ಚ ಘೃತಾದಿಭಿಃ| ಸುಭಿಕ್ಷಾಯಾ ಅಭೀಕ್ಷ್ಣಂ ಯಾನವಾಹನಾಪವರ್ಜ್ಜನಬೃಂಹಣೈರುಪಪಾದನಮ್||೧೭||

ಚಿಕಿತ್ಸಾ ತೂಭಯೋಃ ಸಾಮಾನ್ಯೇನ ಜೀವನೀಯಾದಿಶೃತಸರ್ಪಿರಾದಿಕಾ| ಏಷಾಮುಪಯೋಗೋ ಗರ್ಭವೃದ್ಧಿಕರ ಇತ್ಯರ್ಥಃ| ತಥಾ ಏತೈರೇವ ಸರ್ಪಿರಾದಿಭಿಹ್ ಸಮ್ಭೋಜನಂ ಸಹ ಭೋಜನಮ್| ತೈರೇವ ಚ ಸುಭಿಕ್ಷಾಯಾಸ್ತೃಪ್ತಾಯಾ ಗರ್ಭಿಣ್ಯಾ ಯಾನವಾಹನಾದಿಭಿರಪವರ್ಜನಮ್| ಉಪಪಾದನಮುಪಸ್ಕಾರಃ ದಾನಮ್| ಇತಿ ಸಾಮಾನ್ಯೇನೋಪವಿಷ್ಟಕೋಪಶುಷ್ಕಕಯೋರ್ವಿವದ್ಧನಾರ್ಥಂ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್|| ೧೭||

Adhikarana vAtikopaviShTakanAgodara yoshcikitsA (18) · Śloka 18

ಅಥ ವಿಶೇಷೇಣ ವಾತೇ ಪೂರ್ವಮೇವ ಸೈನ್ಧವೋಪಹಿತಂ ಕ್ಷೀರಬಸ್ತಿಂ ದತ್ತ್ವಾ ಶೀತೋದಕಸ್ನಾತಾಂ ಮೃದು ಶಾಲ್ಯೋದನಂ ಭೋಜಯೇತ್| ತತೋ ವಿದಾರ್ಯ್ಯಾದಿಗಣಸಾಧಿತೇನ ಸರ್ಪಿಷಾಽನುವಾಸಯೇತ್| ನಿವಾತಂ ಚ ಸೇವೇತ||೧೮||

ವಾತಾದಿದೋಷೇ ವಿಶೇಷೇಣ ಅಥೇತ್ಯಾದಿನಾ ಕಥಯತಿ-ಬಸ್ತಿದಾನಾದನುಭೋಜನಮ್| ತತೋಽನುವಾಸನಮ್| ಸುಬೋಧಮ್|| ೧೮||

Adhikarana paittikopaviShTakanAgodarayoshcikitsA (19) · Śloka 19

ಪಿತ್ತೇ ಮಧುಕವಿದಾರೀನಿರ್ಯ್ಯೂಹಸಿದ್ಧಂ ಪಯಃ ಪಿಬೇತ್| ತಿಸ್ರಃ ಸ್ಥೂಲಕುಕ್ಕುಟೀರ್ನಿಸ್ತುಷಮಾಷಾಢಕಂ ಚ ಕ್ಷೀರೋದಕೇನೋಲೂಖಲೇ ಸಂಕ್ಷುದ್ಯ ತದ್ರಸೇನ ಸರ್ಪಿಷಾ ಚ ತಿತ್ತಿರಿಕಪಿಞ್ಜಲಾನ್ಯತರರಸಂ ಸಾಧಯಿತ್ವಾ ಪಾಯಯೇದುಪವಿಷ್ಟಕವಿವರ್ಧನಾರ್ಥಮುಪಶುಷ್ಕಕಬೃಂಹ ಣಾರ್ಥಂ ಚ| ಅಜಾಸರ್ಪಿಷಾ ಕ್ಷೀರೇಣ ಜೀವನೀಯೈಶ್ಚ ಸಂಸ್ಕೃತಾಂ ಯವಾಗೂಂ ಪಿಬೇತ್| ಪಯಸ್ಯಾ ಕಾಕೋಲೀದ್ವಯಸುನಿಷಣ್ಡಕಕಲ್ಕೇನ ಪಯಸಾ ಚ ಸರ್ಪಿರ್ವಿಪಾಚಯೇತ್| ತತ್ಕಾಲ್ಯಂ ಕ್ಷೀರಾನುಪಾನಮುಪಯುಞ್ಜೀತ| ಆಮ- ಗರ್ಭರಸೇನ ಚಾಶ್ನೀಯಾತ್| ತಾನೇವ ಚ ತತ್ರ ಭೃಷ್ಟಾನ್ ಭಕ್ಷಯೇತ್| ಜಲಚರಮಾಂಸಾನಿ ಚ||೧೯||

ಸ್ಥೂಲಾಶ್ಚ ತಾಃ ಕುಕ್ಕುಟ್ಯಸ್ತಥೋಕ್ತಾಃ ತೇನ ಮಾಷಕುಕ್ಕುಟೀರಸೇನ ಸರ್ಪಿಷಾ ಮಿಶ್ರಿತೇನ ಸಹ ತಿತ್ತಿರೇಃ ಕಪಿಞ್ಜಲಸ್ಯ ವಾ ರಸಂ ಸಾಧಯಿತ್ವಾ ಉಪವಿಷ್ಟಕವಿವರ್ಧನಾರ್ಥಮುಪಶುಷ್ಕಕಬೃಂಹಣಾರ್ಥಞ್ಚ ಪಾಯಯೇದಿತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ಜೀವನೀಯಾನಾಂ ಯಥಾಸಂಸ್ಕಾರಂ ಮಾತ್ರಾ| ಪಯಸ್ಯಾದೀನಾಂ ಚತುರ್ಣಾಂ ಕಲ್ಕೇನ ತಚ್ಚತುರ್ಗುಣಂ ಸರ್ಪಿಃ ಪಯಸಾ ಸ್ನೇಹಸಮೇನ ವಿಪಚೇತ್| ಪಯಸ್ಯಾ ಕ್ಷೀರವಿದಾರೀ| ಕಾಲ್ಯಂ ಪ್ರಾತಃ| ತಸ್ಮಿನ ಕ್ಷೀರಾನುಪಾನೇ ಪ್ರಯುಕ್ತೇ ಭೋಜನಕಾಲೇ ಆಮಗರ್ಭಾಣಾಂ ತ್ವಚಿರಕಾಲಜಾತಾನಾಂ ಪ್ರಾಣಿನಾಂ ರಸೇನಾವಮಶ್ನೀಯಾತ್| ತಾನೇವಾಮಗರ್ಭಾಂಸ್ತತ್ರೈವ ರಸೇ ಭೃಷ್ಟಾನ್ನಿಸ್ತಾಲಿತಾನ್ ಭಕ್ಷಯೇತ್ ತತ್ತಜ್ಜಲಚಾರಿಣಾಂ ಹಂಸಾದೀನಾಂ ಮಾಂಸಾನಿ ಚ||೧೯||

Adhikarana shlaiShmikopaviShTakanA godarayoshcikitsA (20) · Śloka 20

ಕಫೇ ತ್ವಾನೂಪೌದಕಪಿಶಿತೋಪದಂಶಾಮಚ್ಛಸುರಾಂ ತ್ರಿರಾತ್ರಂ ಪಞ್ಚರಾತ್ರಂ ಸಪ್ತರಾತ್ರಂ ವಾ ಪಿಬೇತ್| ತಿಲಮುದ್ಗಮಾಷಲವಣಬಿಲ್ವಪಾತ್ರೈಃ| ಪಞ್ಚಭಿರ್ಘೃತಪಾತ್ರಂ ಸಂಯೋಜ್ಯ ಸ್ವನುಗುಪ್ತಂ ನಿಧಾಪಯೇತ್| ತತಃ ಪ್ರಾತಃ ಪಿಣ್ಡಂ ಬಿಲ್ವಮಾತ್ರಂ ಶೃತಶೀತಚ್ಛಾಗದುಗ್ಧನುಪಾನಂ ವಾಽಶ್ನೀಯಾತ್| ಅತ್ರೈವ ವಾ ಬದರ ಚೂರ್ಣಪಾತ್ರಮಪಿ ನಿದಧ್ಯಾತ್||೨೦||

ಪಿಶಿತಮುಪದಂಶಃ ಪಾನೋಪಾಯಭೋಜನಂ ಯಸ್ಯಾಃ ಸುರಾಯಾಸ್ತಾಮ್| ತಿಲಾದೀನಾಂ ಪಞ್ಚಾನಾಮೇಕೀಕೃತ್ಯ ಚೂರ್ಣಸ್ಯ ಪಞ್ಚಪಾತ್ರಂ ಘೃತಸ್ಯ ಪಾತ್ರೇಣ ಸಂಯೋಜ್ಯ ನಿಧಾಪಯೇತ್| ಸ್ವನುಗುಪ್ತಂ ಕೃತ್ವೈಷ ತತಃ ಪ್ರಯೋಗಃ| ಅತ್ರೈವ ಬದರಚೂರ್ಣಪಾತ್ರಪ್ರಕ್ಷೇಪೋ ದ್ವಿತೀಯಃ| ಪಾತ್ರಂ ಶುಷ್ಕದ್ರವ್ಯಸ್ಯ ಚತುಷ್ಷಷ್ಟಿಪಲಾನಿ| ಘೃತಸ್ಯಾಷ್ಟಾವಿಂಶತ್ಯಧಿಕಂ ಪಲಶತಮ್||೨೦||

Adhikarana garbhasya sarvathA avRuddhau tatpAtanam (21) · Śloka 21

ಏವಮವೃದ್ಧೌ ತೀಕ್ಷ್ಣೈರ್ವಿರೇಚಯೇದಪರಾಪಾತನೀಯೈಶ್ಚ ಪಾತಯೇತ್||೨೧||

ಏವಂ ಗರ್ಭೋ ನ ವರ್ಧತೇ ತದಾ ಗರ್ಭಿಣೀಂ ತೀಕ್ಷ್ಣೈರ್ದ್ರವ್ಯೈರ್ವಿರೇಚಯೇತ್ ಅಪರಾಪಾತನೀಯೈರ್ವಾ ಪ್ರಯೋಗೈರ್ಗಭಂ ಪಾತಯೇತ್|| ೨೧||

Adhikarana lInagarbhalakShaNam (22) · Śloka 22

ಯಸ್ಯಾಃ ಪುನರ್ವಾತೋಪಸೃಷ್ಟಸ್ರೋತಸಿ ಲೀನೋ ಗರ್ಭಃ ಪ್ರಸುಪ್ತೋ ನ ಸ್ಪನ್ದತೇ ತಂ ಲೀನಮಿತ್ಯಾಹುಃ||೨೨||

ಲೀನೋ ನಾಮ ಗರ್ಭೋ ಯೋ ಗರ್ಭಿಣ್ಯಾ ವಾತೋಪಸೃಷ್ಟಸ್ರೋತಸಿ ಲೀನೋ ನ ಸ್ಪನ್ದತೇ|| ೨೨||

Adhikarana lInagarbhacikitsA (23) · Śloka 23

ತತ್ರ ಶ್ಯೇನೋತ್ಕ್ರೋಶಗೋಮತ್ಸ್ಯಗೋಧಾಶಿಖಿಕುಕ್ಕುಟತಿತ್ತಿರೀಣಾ ಮನ್ಯತಮಸ್ಯ ರಸೇನ ಭೂರಿಸರ್ಪಿಷ್ಕೇಣ ಮಾಷಯೂಷೇಣ ವಾ ಘೃತಾ ಢ್ಯೇನ ರಕ್ತಶಾಲ್ಯೋದನಂ ಭೋಜಯೇತ್| ಸಕ್ತೂನ್ ವಾ ತಿಲಮಾ ಷಬಿಲ್ವಶಲಾಟುಯುಕ್ತಾನ್ ಪಯಸ ಪಾಯಯೇತ್ ಮೇದ್ಯಮಾಂಸೋಪದಂಶಂ ವಾ ಮಾರ್ದ್ವೀಕಮ್| ತೈಲೇನ ಚಾಭೀಕ್ಷ್ಣಮುದರವಙ್ಕ್ಷಣೋರುಕಟೀ ಪಾರ್ಶ್ವಪೃಷ್ಠಾನ್ಯಭ್ಯಜ್ಯಾತ್| ಮುಹುರ್ಮುಹುಶ್ಚೈನಾಂ ಹರ್ಷಯೇತ್| ಪೂರ್ವೋಕ್ತಂ ಚೇಕ್ಷೇತ||೨೩||

ತತ್ರ ಲೀನೇ ಗರ್ಭೇ ಶ್ಯೇನಾದೀನಾಮನ್ಯತಮಸ್ಯ ರಸೇನ ಬಹುಸರ್ಪಿಷ್ಕೇಣಾಥವಾ ಮಾಷಯೂಷೇಣ ಘೃತಾಡ್ಯೇನ ಮೂಲಕಯೂಷೇಣ ವಾ ಘೃತಾಢ್ಯೇನ ರಕ್ತಶಾಲ್ಯೋದನಂ ಭೋಜಯೇತ್| ಸಕ್ತೂನ್ ವಾ ತಿಲಾದಿಸಂಯುಕ್ತಾನ್ ಕ್ಷೀರೇಣ ಪಾಯಯೇತ್| ಬಿಲ್ವಶಲಾಟು ಬಾಲಬಿಲ್ವಮ್| ಮೇದ್ಯಂ ಮೇದುರಮ್| ಸುಬೋಧಮ್| ಪೂರ್ವೋಕ್ತಂ ಗರ್ಭವೃದ್ಧಿಕರೋಕ್ತಮ್|| ೨೩||

Adhikarana udAvartacikitsA (24) · Śloka 24

ಯಸ್ಯಾಃ ಪುನರುದಾವರ್ತವಿಬನ್ಧಃ ಸ್ಯಾತ್ತಾಂ ವಾತಹರಸ್ನಿಗ್ಧಾನ್ನ ಪಾನೈರುಪಾಚರೇತ್| ಅಷ್ಟಮೇ ತು ಮಾಸೇ ಮಧುಕಸಿದ್ಧೇನ ತೈಲೇನಾನುವಾಸಯೇತ್| ತದಸಿದ್ಧೌ ವೀರಣಶಾಲಿಕುಶಕಾಶೇಕ್ಷುಬಾಲಿಕಾವೇತಸಪರಿವ್ಯಾಧಮೂಲಾನಾಂ ಭೂತೀಕಾನನ್ತಾಕಾಶ್ಮರ್ಯಪರೂಷಕಮಧೂಕಮಧುಕಮೃದ್ವೀಕಾನಾಂ ಚ ಪಯಸಾಽರ್ಧೋದಕೇನೋದ್ಗೃಹ್ಯ ರಸಂ ತೇನ ಪ್ರಿಯಾಲಬಿಭೀತಕಮಜ್ಜ ತಿಲಕಲ್ಕಯುಕ್ತೇನೇಷಲ್ಲವಣೋಷ್ಣೇನ ನಿರೂಹಯೇತ್| ವಿಗತ ವಿಬನ್ಧಾಂ ಚ ಸ್ನಾತಾಶಿತಾಂ ಸಾಯಂ ತೇನೈವ ತೈಲೇನಾನುವಾಸಯೇತ್||೨೪||

ಯಸ್ಯಾ ಇತ್ಯಾದಿ ಸುಬೋಧಮ್| ಅಷ್ಟಮೇ ಮಾಸೇ ತ್ವನುವಾಸನಂ ತೇನಾನುವಾಸನೇನಾಸಿದ್ಧೌ ವೀರಣಾದೀನಾಂ ಸಪ್ತಾನಾಂ ಮೂಲಾನಾಂ ಭೂತೀಕಾದೀನಾಂ ಯಥಾಸಮ್ಭವಂ ಮೂಲಾನಾಂ ಫಲಾನಾಂ ಚ ಕ್ಷೀರೋದಕಾಭ್ಯಾಂ ಅನುಕ್ವಾಥನೇನ ಚೂರ್ಣಮೇಲನೇನ ರಸಮುದ್ಗೃಹ್ಯ ತೇನ ರಸೇನ ಪ್ರಿಯಾಲಾದಿಕಲ್ಕಮಿಶ್ರೇಣ ಈಷಲ್ಲವಣೇನೇಷದುಷ್ಣೇನ ಚ ನಿರೂಹಯೇತ್| ವೀರಣಂ ತೃಣವಿಶೇಷಃ| ಇಕ್ಷುಬಾಲಿಕಾ ಕರಙ್ಕಶಾಲಿರಿಕ್ಷುಃ ಪರಿವ್ಯಾಧೋ ಜಲವೇತಸಃ| ವಿಗತೋದಾವರ್ತವಿಬನ್ಧಾಂ ಚಾನುವಾಸಯೇತ್| ತೇನೈವ ಮಧುಕಸಿದ್ಧೇನ ತೈಲೇನ|| ೨೪||

Adhikarana udAvartepekShAyAM vyApat (25) · Śloka 25

ಉದಾವರ್ತೋ ಹಿ ಸಮುಪೇಕ್ಷಿತಃ ಸಹಸಾ ಸಗರ್ಭಾಂ ಗರ್ಭಿಣೀಮತಿ ಪಾತಯೇತ್||೨೫||

ಅವಶ್ಯಂ ಚೋದಾವರ್ತ್ತೇ ಚಿಕಿತ್ಸಾಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ಯತ್ ಉದಾವರ್ತ ಉಪೇಕ್ಷಿತಃ ಸಹಸ ಶೀಘ್ರಮೇವ ಸಗರ್ಭಾಂ ಗರ್ಭಿಣೀಂ ಹನ್ಯಾತ್|| ೨೫||

Adhikarana AmagarbhasrAvahetavaH (26) · Śloka 26

ಯಸ್ಯಾಃ ಪುನರತಿಮಾತ್ರದೋಷೋಪಚಯಾದ್ಯಥೋಕ್ತೈರ್ವಾ ವ್ಯವಾ ಯಾದಿಭಿರನ್ಯೈರ್ವಾ ವ್ಯಾಧಿಭಿಃ ಪೂರ್ವೋಪಚಿತೇನ ವಾ ಜನನ್ಯಪ ತ್ಯಯೋಃ ಕರ್ಮಣಾ ಬನ್ಧನಾನ್ಮುಚ್ಯತೇ ಗರ್ಭಃ ಫಲಮಿವ ವೃನ್ತಾ ತ್ಸಮುಕ್ತಬನ್ಧನೋ ಗರ್ಭಶಯ್ಯಾಮತಿಕ್ರಮ್ಯ ಕೃತಪ್ಲೀಹಾನ್ತ್ರವಿ ವರೈರವಸ್ರಂಸಮಾನಃ ಕೋಷ್ಠಸಂಕ್ಷೋಭಮಾಪಾದಯತಿ| ತತಃ ಕೋಷ್ಠ ಸಂಕ್ಷೋಭಾದ್ವಾಯುರಪಾನೋ ಮೂಢಃ ಕುಕ್ಷಿಬಸ್ತಿಪಾರ್ಶ್ವೋದರಯೋನಿಶೂಲಾ ನಾಹವಿಣ್ಮೂತ್ರಸಙ್ಗಾನಾಪಾದ್ಯ ಗರ್ಭಂ ಚ್ಯಾವಯತಿ ತರುಣಂ ಶೋಣಿತ ಭಾವೇನ| ಸೋಽಭಿಹಿತಃ ಪ್ರಾಕ್||೨೬||

ಯಸ್ಯಾ ಇತ್ಯಾದಿ ಸುಬೋಧಮ್| ಗರ್ಭಸ್ಯ ಬನ್ಧನಂ ಯತ್ರ ತತ್ರ ಮಾತುರನುಬನ್ಧೋ ಭವತಿ ಪರಿಪೋಷಾರ್ಥಮ್| ವೃನ್ತಾದ್ಯೇನ ಶಾಖಾಯಾಂ ನಿಬಧ್ಯತೇ ಫಲಮ್| ಸ ವ್ಯಾಪನ್ನೋ ಗರ್ಭ ಆಮಃ ಸನ್ ಶೋಣಿತಭಾವೇನಾಪಿ ಪ್ರಸೂಯತೇ| ತತ್ರ ಚ ವಿಧೇಯಮುಕ್ತಮ್|| ೨೬||

Adhikarana mRutagarbhAyA lakShaNam (27) · Śloka 27

ವಿವೃದ್ಧೇ ತು ಗರ್ಭೇ ಸ್ತಬ್ಧಂ ಸ್ತಿಮಿತಂ ಶೀತಮಶ್ಮಗರ್ಭಮಿವೋದರ ಮಾಭಾತಿ| ಶೂಲಮಧಿಕಮುಪಜಾಯತೇ| ನ ಚ ಸ್ಪನ್ದತೇ ಗರ್ಭೋ ನಾಽಽವ್ಯಃ ಪ್ರಾದುರ್ಭವನ್ತಿ| ನ ಸ್ರವತಿ ಯೋನಿರಕ್ಷಿಣೀ ಚಾಸ್ಯಾಃ ಸ್ರಂಸ್ಯೇತೇ| ತಥಾ ಭೃಶಮರತಿಪರೀತಾ ವ್ಯಥತೇಽನ್ಯಥಾ ಚೇಷ್ಟತೇ ತಾಮ್ಯತಿ ಭ್ರಾಮ್ಯತಿ ರೋದಿತ್ಯಹರ್ನಿಶಮ್| ನ ಸ್ವಪಿತಿ| ಪೂತ್ಯು ಚ್ಛ್ವಾಸಾ ಕೃಚ್ಛ್ರಾಚ್ಛ್ವಸಿತ್ಯತಿಕಷ್ಟಂ ಪ್ರಾಣಿತಿ| ಜಕ್ಷಿತೀ ತ್ಯೇವಂವಿಧಾಂ ಸ್ತ್ರಿಯಂ ಮೃತಗರ್ಭಾಂ ವಿದ್ಯಾತ್||೨೭||

ಯದಾ ತು ವೃದ್ಧೋ ವ್ಯಾಪದ್ಯತೇ ತದಾ ಗರ್ಭಿಣ್ಯಾಃ ಸ್ತಬ್ಧೋದರತ್ವಾದಿಕಂ ಕರೋತಿ| ಆವ್ಯೋ ಗರ್ಭಪ್ರಸವವೇದನಾಃ| ಅಕ್ಷ್ಣೋಃ ಸ್ರಂಸೋ ಬನ್ಧಃ ಭ್ರಂಶಃ| ಪೂತಿರುಚ್ಛ್ವಾಸೋ ಯಸ್ಯಾಃ ಸಾ ತಥೋಕ್ತಾ| ಅತಿಕಷ್ಟಂ ಪ್ರಾಣಿತಿ| ಕಥಮಪಿ ಚೇಷ್ಟಾಸು ಪ್ರಭವತಿ| ಜೀವತಿ ವಾ ಕಷ್ಟಂ ಚ ಜಕ್ಷಿತಿಭಕ್ಷಯತಿ| ಸ್ವಪಿತಿ ವಾ ಇತ್ಯೇವಂವಿಧಲಕ್ಷಣಯುಕ್ತಾಂ ಸ್ತ್ರಿಯಂ ಮೃತಗರ್ಭಾಂ ವಿದ್ಯಾತ್||೨೭||

Adhikarana mUDhagarbhalakShaNam (28) · Śloka 28

ತಂ ತು ಗರ್ಭಂ ಕದಾಚಿದಸಮ್ಯಗಪತ್ಯಪಥಮನೇಕಧಾ ಪ್ರತಿಪನ್ನಂ ವಿಗುಣೇನೇವ ವಾಯುನಾ ಪೀಡಿತಂ ಮೋಹಿತಂ ಚ ಮೂಢಗರ್ಭಮಿತ್ಯಾಹುಃ| ವಿಗುಣಾನಿಲಪ್ರತಿಪೀಡನವೈಚಿತ್ರ್ಯಾದಸಙ್ಖ್ಯಗತಿಂ ಚ||೨೮||

ತಂ ಗರ್ಭಂ ಕದಾಚಿದ್ವಾತವಶಾದಸಮ್ಯಗನಾರ್ಜವೇನಾಪತ್ಯಪಥಂ ಯೋನಿಮಾರ್ಗಂ ಪ್ರವೃತ್ತಂ ವಾಯುನಾ ಪೀಡಿತಂ ಮೋಹಿತಮಸ್ಪನ್ದಂ ಮೂಢಗರ್ಭಮಿತ್ಯಾಹುರಾಚಾರ್ಯ್ಯಾಃ| ವಾಯುಪೀಡನವೈಚಿತ್ರ್ಯಾಚ್ಚ ತಸ್ಯ ಗರ್ಭಸ್ಯಾಸಙ್ಖ್ಯಗತಿತ್ವಮ್|| ೨೮||

Adhikarana mUDhagarbhagatayaH sthAnAni ca (29) · Śloka 29

ಸಮಾಸತಸ್ತು ತ್ರಿವಿಧಾ ಗತಿರುರ್ಧ್ವಾ, ತಿರ್ಯ್ಯಙ್, ನ್ಯುಬ್ಜಾ ಚ| ಸಂಸ್ಥಾನಾನಿ ಪುನರಷ್ಟೌ| ತಾನ್ಯತ್ರೈವೋತ್ತರತ್ರ ವಕ್ಷ್ಯನ್ತೇ||೨೯||

ಸಂಕ್ಷೇಪೇಣ ತ್ರಿವಿಧಾ ಗತಿರೂರ್ಧ್ವಾದಿಭೇದೇನ| ಊರ್ಧ್ವಾ ಯಸ್ಯಾಮುತ್ಥಿತೋ ಗರ್ಭ ಆಯಾತಿ| ತಿರಶ್ಚೀನಾ ಗರ್ಭಿಣೀಪಾರ್ಶ್ವಯೋಃ ಕೃತಪಾದಶಿರಸಃ| ನ್ಯುಬ್ಜಾ ಅಧಶ್ಶಿರಸ ಊರ್ಧ್ವಪಾದಸ್ಯ| ತಸ್ಯ ಚ ಗರ್ಭಸ್ಯಾಷ್ಟೌ ಸಂಸ್ಥಾನಾನಿ| ತಾನಿ ಚ ವಕ್ಷ್ಯನ್ತೇ- ೧. ಸಕ್ಥಿಭ್ಯಾಮಾಗಮನಮೇಕಮ್| ೨. ಏಕೇನ ಸಕ್ಥ್ನಾ ದ್ವಿತೀಯಮ್| ೩. ಸ್ಫಿಙ್ಮೂಲೇನ ತೃತೀಯಮ್| ೪. ತಿರ್ಯ್ಯಕ್ ಚತುರ್ಥಮ್| ೫. ಪಾರ್ಶ್ವವೃತ್ತಶಿರಸಃ ಪಞ್ಚಮಮ್| ೬. ಬಾಹುದ್ವಯೇನ ಷಷ್ಠಮ್| ೭. ವಕ್ರೇಣ ಪೃಷ್ಠೇನ ಪಾಣಿಪಾದಶಿರಸಾ ಯೋನಿಮುಖಾಗಮನಂ ಸಪ್ತಮಮ್| ೮. ಏಕೇನ ಪಾದೇನ ಯೋನಿಂ ದ್ವಿತೀಯೇನ ಗುದಮಿತ್ಯಷ್ಟಮಮ್|| ೨೯||

Adhikarana asAdhyamUDhagarbhAlakShaNam (30) · Śloka 30

ತೇಷು ಸರ್ವೇಷ್ವಪಿ ವಿಪರೀತೇನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥಾಮಾಕ್ಷೇಪಯೋನಿಭ್ರಂಶಸಂವರಣ ಮಕ್ಕಲಶ್ವಾಸಭ್ರಮಾಭಿಪನ್ನಾಂ ಶೀತಗಾತ್ರಾಂ ಪೂತ್ಯುದ್ಗಾರಾಂ ಚ ವರ್ಜ ಯೇತ್||೩೦||

ತೇಷು ಸರ್ವೇಷ್ವಪಿ ಮೂಢಗರ್ಭೇಷು ವಿಪರೀತೇನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥತ್ವಾದಿಯುಕ್ತಾಂ ಗರ್ಭಿಣೀಂ ವರ್ಜಯೇತ್| ನ ಚಿಕಿತ್ಸೇದಿತ್ಯರ್ಥಃ|| ೩೦||

Adhikarana mRutagarbhashalyopekShAyAM vyApat (31) · Śloka 31

ನ ತು ಕ್ಷಣಮಪ್ಯುಪೇಕ್ಷೇತ ಗರ್ಭಶಲ್ಯಮ್| ತದ್ವಿನಿರುಚ್ಛವಾಸೀ ಕೃತ್ಯಾಽಽಶು ಜನನೀಂ ಹನ್ಯಾತ್||೩೧||

ಶಲ್ಯಭೂತಂ ಗರ್ಭಂ ಮೃತಂ ಸನ್ತಂ ಕ್ಷಣಮಪಿ ಭಿಷಙ್ನೋಪೇಕ್ಷೇತ| ತದ್ಧಿ ಗರ್ಭಶಲ್ಯಂ ಜನನ್ಯಾ ಉಚ್ಛ್ವಾಸರೋಧಂ ಕೃತ್ವ ತಾಂ ಹನ್ಯಾತ್|| ೩೧||

Adhikarana sacetanamUDhagarbhasya chedane vyApattatrAnuShTheya~jca (32) · Śloka 32

ಸಚೇತನಶ್ಚ ಗರ್ಭಃ ಶಸ್ತ್ರೇಣ ವಿದಾರ್ಯ್ಯಮಾಣೋ ವಿಷಯಮಙ್ಗಾನಿ ವಿಕ್ಷಿಪೇತ್| ತಸ್ಮಾತ್ ತತ್ಸಙ್ಗೇ ಸೂತ್ಯಃ ಪ್ರಯತೇರನ್ ಪುರ್ವೋಕ್ತಾನಿ ಚ ಮನ್ತ್ರೌಷಧಾನಿ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ||೩೨||

ಅವಿಜ್ಞಾನಾಚ್ಚ ಸಚೇತನೋಽಪಿ ಗರ್ಭಃ ಶಸ್ತ್ರೇಣ ವಿದಾರ್ಯ್ಯಮಾಣೋ ವಿಷಮಂ ಕೃತ್ವಾಙ್ಗಾನಿ ವಿಕ್ಷಿಪನ್ ನಿರುಚ್ಛ್ವಾಸೀಕೃತ್ಯ ಜನನೀಂ ಹನ್ಯಾದಿತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ತಸ್ಮಾತ್ತಸ್ಯ ಜಿವತೋ ಗರ್ಭಸ್ಯ ಸಙ್ಗೇ ಅಪ್ರಸವೇ ಸೂತ್ಯೋ ಯಾ ಅನುಭೂತಾನೇಕಪ್ರಸವಾಸ್ತಾಃ| ಪ್ರಸವಾಯ ನಾನಾವಿಧೈರುಪಾಯೈಃ ಪ್ರಯತೇರನ್|| ೩೨||

Adhikarana garbhasa~ggasya traividhyam (33) · Śloka 33

ತ್ರಿವಿಧಸ್ತು ಸಙ್ಗೋ ಭವತಿ| ಶಿರಸ್ಯಂಸೇ ಜಘನೇ ವಾ|೩೩|

ತಸ್ಯ ಹಿ ಸಙ್ಗಸ್ತ್ರಿವಿಧೋ ಭವತಿ||೩೩||

Adhikarana mUDhagarbhanirharaNantatra matAntarANi (33) · Śloka 33

ಮೂಢಗರ್ಭಸ್ಯ ತು ಜರಾಯುಪಾತನಸಾಮಾನ್ಯಂ ಕರ್ಮೇತ್ಯೇಕೇ| ಮನ್ತ್ರಾದಿಕ ರ್ಮಾಥರ್ವವೇದವಿಹಿತಮಿತ್ಯೇಕೇ| ದೃಷ್ಟಕರ್ಮಣಾ ಶಲ್ಯಹರ್ತ್ರಾ ಶಲ್ಯಾ ಹರಣಮಿತ್ಯೇಕೇ||೩೩||

ಯಃ ಪುನರ್ಮೂಢಗರ್ಭಸ್ತಸ್ಯೈಕೇ ಆಚಾರ್ಯ್ಯಾಃ ಅಚೇತನಸಾಮಾನ್ಯಾಜ್ಜರಾಯುಪಾತನಸದೃಶಂ ಕರ್ಮೇತಿ ಕಥಯನ್ತಿ| ಅನ್ಯೇ ಮನ್ತ್ರಾದಿಕಂ ದೈವೇಹೇತೋಃ| ಕೇಚಿದಾಽಽಹರಣಮಾಶುಕಾರಿತ್ವಾತ್ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷೋಪಾಯತ್ವಾಚ್ಚ||೩೩||

Adhikarana garbhashastrakarmaNaH kaShTatamatvam (34) · Śloka 34

ನ ತ್ವತಃ ಕಷ್ಟತಮಮಸ್ತಿ ಶಸ್ತ್ರಕರ್ಮ| ಯತೋ ಯೋನಿಯಕೃತ್ಪ್ಲೀ ಹಾನ್ತ್ರಗರ್ಭಾಶಯಾದೀನಾಂ ಮಧ್ಯೇ ತಾನನುಪಹಿಂಸತಾಽಸ್ಪರ್ಶವತಾ ಶಸ್ತ್ರ ಮವಚಾರ್ಯ್ಯಮುತ್ಕರ್ಷಣವ್ಯಾವರ್ತನೋತ್ಕರ್ತನಚ್ಛೇದನಭೇದನಪೀಡನ ರ್ಜೂಕರಣಾನಿ ಚೈಕೇನ ಪಾಣಿನಾ ಕಾರ್ಯ್ಯಾಣಿ||೩೪||

ಅತೋ ಗರ್ಭಶಸ್ತ್ರಕರ್ಮಣೋಽನ್ಯಚ್ಛಸ್ತ್ರಕರ್ಮ ಕಷ್ಟತಮಂ ನಾಸ್ತಿ| ಯತೋ ಯೋನ್ಯಾದೀನಿ ರಕ್ಷ್ಯಾಣಿ ಸ್ಪರ್ಶನೇನೈವ ಶಸ್ತ್ರಮವಚಾರ್ಯ್ಯಮದೃಷ್ಟಿಗೋಚರತ್ವಾತ್| ಏಕೇನೈವ ಪಾಣಿನೋತ್ಕರ್ಷಣಾದೀನಿ ಕಾರ್ಯ್ಯಾಣೀತ್ಯತಿಕಷ್ಟಮ್|| ೩೪||

Adhikarana mUDhagarbhe prANasaMshayerAshu shastramavacAryam (35) · Śloka 35

ತಸ್ಮಾದೀಶ್ವರಮಾಪೃಚ್ಛ್ಯ ಪರಂ ಚ ಯತ್ನಮಾಸ್ಥಾಯ ತದ್ವಿದ್ಯಸಹಿತ ಸ್ತಮುಪಕ್ರಮೇತ್| ಅಕ್ರಿಯಾಯಾಂ ಧ್ರುವಂ ಮರಣಮ್| ಉಪಕ್ರಮೇ ಸಂಶಯಃ| ತಥೋದರಾಽಶ್ಮರೀಪ್ರಭೃತೀನಪಿ||೩೫||

ತಸ್ಮಾದ್ಭಿಷಗೀಶ್ವರಮಾಪೃಚ್ಛ್ಯ ಯಥಾ ಮೃತಾಯಾಮಯಶಸಾ ಯೋಗೋ ನ ಭವತೀತಿ| ಪರಂ ಚ ಯತ್ನಮಾಸ್ಥಾಯ ಕೃತಾಭ್ಯಾಸೈಶ್ಚ ಭಿಷಗ್ಭಿಃ ಶಸ್ತ್ರೇಣೋಪಕ್ರಮೇತ| ಯಸ್ಮಾದನಾಹರಣೇ ಗರ್ಭಸ್ಯ ಗರ್ಭಿಣ್ಯಾಶ್ಚ ಧ್ರುವಮವಶ್ಯಂ ಮೃತ್ಯುರ್ಭವತಿ| ಉಪಕ್ರಮೇ ತು ಸಂಶಯಃ| ಪ್ರಸಙ್ಗಾದುದರಾದೀನಾಮಪ್ಯೇವಂ ವಿಜ್ಞೇಯಮ್||೩೫||

Adhikarana mUDhagarbhAharaNavidhiH (36) · Śloka 36

ಅಥೋತ್ತಾನಾಯಾ ವ್ಯಾಭುಗ್ನಸಕ್ಥ್ಯಾ ವಸ್ತ್ರಚುಮ್ಬಲಾನ್ನಮಿತಕಟಿ ಪ್ರದೇಶಾಯಾಶ್ಚ ಧನ್ವನಾಗವೃನ್ತಿಕಾಶಾಲ್ಮಲೀಪಿಚ್ಛಾಘೃತೈರಭ್ಯಜ್ಯ ಹಸ್ತಂ ಯೋನಿಂ ಚ ಗರ್ಭಮಾಹರೇತ್||೩೬||

ವ್ಯಾಭುಗ್ನೇ ಸಙ್ಕುಚಿತೇ ಸಕ್ಥಿನೀ| ವಸ್ತ್ರಚುಮ್ಬಲಂ ಪಟ್ಟಮಯಃ ಕೋಮಲಪಿಣ್ಡಃ| ನಾಗವೃನ್ತಿಕಾ ಸಲ್ಲಕೀ ಸ್ವನಾಮಿಕಾ| ವಾ ನಾಗಮೃತ್ತಿಕೇತಿ ಪಾಠಃ| ಹಸ್ತಂ ಭಿಷಜಃ| ಇತ್ಯುತ್ತಾನಾಯಾ ಗರ್ಭಮಾಹರೇತ್|| ೩೬||

Adhikarana tatra prakArAntaranirdeshaH (37) · Śloka 37

ತತ್ರ ಸಕ್ಥಿಭ್ಯಾಮಾಗತಸ್ಯಾನುಲೋಮಮಾಞ್ಛನಮೇವ| ಏಕಸಕ್ಥಿ ಪ್ರಪನ್ನಸ್ಯೇತರಂ ಸಕ್ಥಿಂ ಪ್ರಸಾರ್ಯ್ಯ| ಸ್ಫಿಗ್ದೇಶಾಗತಸ್ಯ ಸ್ಫಿಗ್ದೇಶಂ ಪ್ರತಿಷಿಧ್ಯೋರ್ಧ್ವಮುತ್ಕ್ಷಿಪ್ಯ ಸಕ್ಥಿನೀ ಪ್ರಸಾರ್ಯ್ಯ| ತಿರ್ಯ್ಯಗಾಗತಸ್ಯ ಪರಿಘಸ್ಯೇವಾಪರಾರ್ಧಮುತ್ಕ್ಷಿಪ್ಯ ಪೂರ್ವಾರ್ಧಮಪತ್ಯಪಥಂ ಪ್ರತ್ಯಾರ್ಜವ ಮಾನೀಯ| ಪಾರ್ಶ್ವಾಪವೃತ್ತಶಿರಸೋಂಽಸಂ ಪ್ರತಿಪೀಡ್ಯೋರ್ಧ್ವಮುತ್ಕ್ಷಿಪ್ಯ ಶಿರೋಽಪತ್ಯಪಥಮಾನೀಯ| ಬಾಹುದ್ವಯಪ್ರಪನ್ನಸ್ಯೋರ್ಧ್ವಮುತ್ಪೀಡ್ಯಾ ಽಸೌ ಶಿರೋಮೂಲಮಾನೀಯ ನಿರ್ಹರೇತ್||೩೭||

ತತ್ರೇತ್ಯಾದಿ ಆಚ್ಛಾನಮಾತ್ಮದಿಕ್ಕರ್ಷಣಮ್| ಸಕ್ಥಿನೀ ಪ್ರಸಾರ್ಯ್ಯ ತನ್ನಿರ್ಹರೇದಿತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ಸ್ಫಿಗ್ದೇಶಂ ಯೋನಿಮುಖಾದನ್ತೈರ್ನೀತ್ವಾ ಪಾದೌ ಯೋನಿಮುಖಮಾನೀಯ| ಸಕ್ಥಿನೀ ಪ್ರಸಾರ್ಯ ಗರ್ಭಸ್ಯ| ಪರಿಘೋ ದಣ್ಡಾಕಾರ ಆಯುಧೋ ಯೋನಿಮಧ್ಯೇ ಹಿ ತತ್ಪರಿವರ್ತನೇ ಛಿನತ್ತೀತಿ| ಪೂರ್ವಾರ್ಧಂ ಶಿರೋಭಾಗಃ| ಪಾರ್ಶ್ವೇ ವಕ್ರಂ ಶಿರೋ ಯಸ್ಯ| ತಸ್ಯಾಂ ಸಮ್ಪ್ರತಿಪೀಡ್ಯ ಶಿರ ಅಪತ್ಯಪಥಮಾನೀಯ ನಿರ್ಹರೇತ್|| ೩೭||

Adhikarana shastradAraNArhamUDhagarbhalakShaNam (38) · Śloka 38

ಯಸ್ತ್ವಾಭುಗ್ನಮಧ್ಯಃ ಪಾಣಿಪಾದಶಿರೋಭಿರ್ಯೋನಿಂ ಪ್ರತಿಪದ್ಯತೇ| ಯಶ್ಚಾಭುಗ್ನ ಏಕೇನ ಪಾದೇನ ಯೋನಿಂ ದ್ವಿತೀಯೇನ ಪಾಯುಮ್| ತೌ ಮೂಢೌ ಹಸ್ತೇನಾಹರ್ತುಮಶಕ್ಯಾವಿತಿ ಶಸ್ತ್ರಮವಚಾರಯೇತ್||೩೮||

ಯೌ ವಾ ತಾಭ್ಯಾಂ ಸಂಸ್ಥಾನಾಭ್ಯಾಂ ಮೂಢಗರ್ಭೌ ತೌ ದ್ವಾವೇವ ಹಸ್ತೇನಾಹರ್ತ್ತುಮಶಕ್ಯತ್ವಾತ್ ಶಸ್ತ್ರದಾರಣಮರ್ಹತಃ|| ೩೮||

Adhikarana tatra shastrAvadAraNavidhiH (39) · Śloka 39

ಅಥ ಸ್ತ್ರಿಯಮಾಶ್ವಾಸ್ಯ ಮಣ್ಡಲಾಗ್ರೇಣಾಙ್ಗುಲಿಶಸ್ತ್ರೇಣ ವಾ (ಶಿರೋ) ವಿದಾರ್ಯ್ಯ ಶಿರಾಃ ಕಪಾಲಾನ್ಯಾಹೃತ್ಯ ಗರ್ಭಶಙ್ಕುನಾ ಗೃಹೀತ್ವಾ ಚಿಬುಕೇ ತಾಲುನ್ಯುರಸಿ ಕಕ್ಷ್ಯಾಯಾಂ ವಾಽಪಹರೇತ್| ಅಭಿನ್ನಶಿರಸಂ ಚಾಕ್ಷಿಕೂಟೇ ಗಣ್ಡೇ ವಾ| ತಥಾಸಂಸಕ್ತಸ್ಯಾಂಸದೇಶೇ ಬಾಹುಂ ಛಿತ್ವಾ| ದೃತೇರಿವಾಧ್ಮಾತಸ್ಯ ವಾತಪೂರ್ಣಮುದರಮವದಾರ್ಯ್ಯ ನಿರಸ್ಯಾನ್ತ್ರಾಣಿ ಶಿಥಿಲೀಭೂತಮಾಹರೇತ್| ಜಘನಸಕ್ತಸ್ಯ ಜಘನಕಪಾಲಾನಿ ದಾರಯಿತ್ವೇತಿ||೩೯||

ಅಥೇತ್ಯಾದಿ ಸುಬೋಧಮ್| ಗರ್ಭಶಙ್ಕುಃ ಪೂರ್ವೋಕ್ತಂ ವಕ್ರವಕ್ತ್ರಂ ಯನ್ತ್ರಮ್| ಗರ್ಭಸ್ಯ ಹಿ ಕಕ್ಷ್ಯಾದ್ಯಾಸಜ್ಜನೇ ಬಡಿಶವತ್| ಯಸ್ಯ ತು ಯುಕ್ತಿವಶಾತ್ ಕಪಾಲಾನ್ಯವಿದಾರಿತಾನಿ ತಸ್ಯಾಕ್ಷಿಕೂಟೇ ಗಣ್ಡೇ ವಾ ಶಙ್ಕ್ವಾ ಬಡಿಶವತ್ ಸಕ್ಥಿಃ|| ೩೯||

Adhikarana (40) · Śloka 40

ಅಪಿ ಚ- ಯದ್ಯದ್ವಾಯುವಶಾದಙ್ಗಂ ಸಜ್ಜೇದ್ಗರ್ಭಸ್ಯ ಖಣ್ಡಶಃ| ತತ್ತಚ್ಛಿತ್ವಾ ಹರೇತ್ಸಮ್ಯಗ್ರಕ್ಷೇತ್ರಾರೀಂ ಚ ಯತ್ನತಃ||೪೦||

ಅಪಿ ಚೇತಿ ಸಮುಚ್ಚಯೇ| ಯದಿತ್ಯಾದಿ ಸುಬೋಧಮ್|| ೪೦||

Adhikarana vyapagatagarbhashalyAyA upacArAH (41) · Śloka 41

ಅಥಾಪತನ್ತೀಮಪರಾಂ ಪಾತಯೇತ್ಪೂರ್ವವದ್ಭಿಷಕ್| ಏವಂ ನಿರ್ಹೃತಶಲ್ಯಾನ್ತು ಸಿಞ್ಚೇದುಷ್ಣೇನ ವಾರಿಣಾ| ದದ್ಯಾದಭ್ಯಕ್ತದೇಹಾಯೈ ಯೋನೌ ಸ್ನೇಹಪಿಚುಂ ತತಃ| ಯೋನಿರ್ಮೃದುರ್ಭವತ್ತೇನ ಶೂಲಂ ಚಾಸ್ಯಾಃ ಪ್ರಶಾಮ್ಯತಿ| ದೀಪ್ಯಕಾತಿವಿಷಾರಾಸ್ನಾಹಿಂಗ್ವೇಲಾಪಞ್ಚಕೋಲಕಾತ್| ಚೂರ್ಣಂ ಸ್ನೇಹೇನ ಕಲ್ಕಂ ವಾ ಕ್ವಾಥಂ ವಾ ಪಾಯಯೇತ್ತಃ| ಕಟುಕಾತಿವಿಷಾಪಾಠಾಶಾಕತ್ವಘಿಙ್ಗುತೈಜನೀಃ| ತದ್ವಚ್ಚ ದೋಷಸ್ಯನ್ದಾರ್ಥಂ ವೇದನೋಪಶಮಾಯ ಚ| ತ್ರಿರಾತ್ರಮೇವಂ ಸಪ್ತಾಹಂ ಸ್ನೇಹಮೇವ ತತಃ ಪಿಬೇತ್| ಸಾಯಂ ಪಿಬೇದರಿಷ್ಟಂ ಚ ತಥಾ ಸುಕೃತಮಾಸವಮ್| ಶಿರೀಷಕಕುಭಕ್ವಾಥಪಿಚೂನ್ಯೋನೌ ಚ ನಿಕ್ಷಿಪೇತ್| ಉಪದ್ರವಾಶ್ಚ ಯೇಽನ್ಯೇ ಸ್ಯುಸ್ತಾನ್ಯಥಾಸ್ವಮುಪಾಚರೇತ್| ಪಯೋ ವಾತಹರೈಃ ಸಿದ್ಧಂ ದಶಾಹಂ ಭೋಜನೇ ಹಿತಮ್| ರಸೋ ದಶಾಹಂ ಚ ಪರಂ ಲಘುಪಥ್ಯಾಲ್ಪಭೋಜನಾ| ಸ್ನೇಹಾಭ್ಯಙ್ಗಪರಾ ಸ್ನೇಹಾನ್ ಬಲಾತೈಲಾದಿಕಾನ್ ಭಜೇತ್| ಊರ್ಧ್ವಞ್ಚತುರ್ಭ್ಯೋ ಮಾಸೇಭ್ಯಃ ಸ ಕ್ರಮೇಣ ಸುಖಾನಿ ಚ||೪೧||

ಮೃತಗರ್ಭ ಆಹತೇ ಯಾಽವಶಿಷ್ಟಽಪರಾ ಸ ಪೂರ್ವೋಕ್ತಾ| ದೀಪ್ಯಕಾದೀನಾಂ ಸಮಾನಾಂ ಚೂರ್ಣಂ ಸ್ನೇಹೇನ ಘೃತಾದ್ಯನ್ಯತಮೇನ ಯಥಾಯೋಗ್ಯಂ ಪಾಯಯೇತ್| ತೇಷಾಮೇವ ಕಲ್ಕಂ ವ| ಕಲ್ಕೋ ಜಲಪಿಷ್ಟದ್ರವ್ಯಮ್| ದೀಪ್ಯಕಾದಿವತ್ ಕಟುಕಾದೀನಿ| ಏವಮೇವೌಷಧೇನ ತ್ರಿರಾತ್ರಮಾಸೀತ ದೋಷಸ್ರಾವಾಯ ವೇದನೋಪಶಮಾಯ ಚ| ದೋಷೋ ನ ವಾತಾದಿಃ| ಅಪಿತು ರಕ್ತಪಿಚ್ಛಾದಿಃ| ತ್ರ್ಯಹಾದೂರ್ಧ್ವಂ ಸ್ನೇಹಮೇವ ಸಪ್ತರಾತ್ರಂ ಪಿಬೇತ್| ಔಷಧಪ್ರತಿಷೇಧಾರ್ಥಮೇವಕಾರಃ| ಏವಂ ಸಾಯಮರಿಷ್ಟಂ ಪ್ರಾತಃ ಸ್ನೇಹೇ ಪೀತೇ| ಉಪದ್ರವಾ ಜ್ವರಾದಯೋ ವ್ಯಾಧಯಃ| ಏವಂ ತ್ರ್ಯಹಮೌಷಧಮ್| ಸ್ನೇಹಃ ಸಪ್ತರಾತ್ರಮ್| ದಶಾಹಂ ಪಯಃ| ದಶಾಹಂ ಮಾಂಸರಸ ಇತಿ ಕ್ರಮಃ| ತತೋಽನನ್ತರಂ ಸ್ನೇಹಾಭ್ಯಙ್ಗಪರಾ ಸತೀ ವಾತವ್ಯಾಧಿನಿರ್ದಿಷ್ಟಾನ್ ಬಲಾತೈಲಾದಿಕಾನ್ ಭಜೇತ್| ಆದಿಶಬ್ದೇನ ತತ್ಸ್ವರೂಪಾಣಾಮನ್ಯೇಷಾಂ ಗ್ರಹಣಮ್| ತತಶ್ಚತುರ್ಥಮಾಸಾನ್ತಂ ಯಾವಲ್ಲಘುಭೋಜನತ್ವಾದಿಯುಕ್ತಾ, ಪಞ್ಚಮಾನ್ಮಾಸಾದಾರಭ್ಯ ಕ್ರಮೇಣ ನ ಸಹಸ ಯಥೇಷ್ಟಾನಿ ಸುಖಾನಿ ಭಜೇತ್|| ೪೧||

Adhikarana balAtailam (42) · Śloka 42

ಅಥ ಬಲಾತೈಲಮುಪದೇಕ್ಷ್ಯಾಮಃ| ಬಲಾಮೂಲಾಕಷಾಯಸ್ಯ ಭಾಗಾಃ ಷಟ್| ತಾವನ್ತ ಏವ ಪಯಸೋ ಯವಕೋಲಕುಲತ್ಥದಶಮೂಲಕ ಷಾಯಸ್ಯ ಭಾಗೋ ಭಾಗಶ್ಚತುರ್ದಶಸ್ತೈಲಸ್ಯ| ತತ್ಸರ್ವಮೈಕಧ್ಯಂ ಕೃತ್ವ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಪಿಷ್ಟಾನಿ ಚಾವಾಪ್ಯ ಕಾಕೋಲೀಕ್ಷೀರಕಾಕೋಲೀ ಜೀವಕರ್ಷಭಕಮುದ್ಗಪರ್ಣೀಮಾಷಪರ್ಣೀಮೇದಾಕ್ಷೀರಶುಕ್ಲಾಮಧು ಕದೇವದಾರುಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಚನ್ದನಶಾರಿವಾತಗರಕುಷ್ಠಶತಾವರ್ಯ್ಯಶ್ವ ಗನ್ಧಾಪುನರ್ನವಾಶತಪುಷ್ಪಾವರಾಪತ್ರರಸಸರಲಶೈಲೇಯೈಲಾವಚಾ ಽಗರುಕಾಲಾನುಸಾರಿಸೈನ್ಧವಾನಿ ಶನೈರ್ಮೃದ್ವಗ್ನಿನಾ ಸಾಧಯಿತ್ವಾ ಸುಭಾಜನೇಽನುಗುಪ್ತಂ ನಿದಧ್ಯಾತ್| ಏಷ ಭಗವತೋ ಧನ್ವನ್ತರೇ ರಭಿಮತಸ್ತೈಲರಾಜೋ ರಾಜ್ಞಾಂ ರಾಜಮಾತ್ರಾಣಾಂ ಸೂತಿಕಾನಾಂ ಕೃಶಾನಾಂ ಶಿಶೂನಾಮತೀತವಯಸಾಂ ಸುಕುಮಾರಾಣಾಂ ಶೂಲಿನಾಂ ಮಹಾಗ್ರಹ ಗೃಹೀತಾನಾಂ ದೀರ್ಘರೋಗಕ್ಷಪಿತವಪುಷಾಂ ಮರ್ಮವಿದ್ಧಪತಿತಾಭಿಹತ ಭಗ್ನವಿಶ್ಲಿಷ್ಟದೇಹಾನಾಂ ದೈವೋಪಘಾತಾತಭಿಶಪ್ತಮನೋಜ್ವರಪರೀ ತಾನಾಂ ಪಾನನಾವನಾಭ್ಯಙ್ಗಬಸ್ತಿಷು ಪ್ರಯೋಜ್ಯಃ| ತೇನ ಬಲ ಪೌರುಷಸ್ಮೃತಿಮತಿಮೇಧಾಗ್ನಿವೀರ್ಯ್ಯೌಜಾಂಸಿ ವಿವರ್ಧನ್ತೇ| ಪಕ್ಷಾ ಘಾತಾಕ್ಷೇಪಕಾರ್ದ್ದಿತಾದಿವಿವಿಧವಾತವಿಕಾರಗುಲ್ಮಹಿಕ್ಕಾಶ್ವಾಸ ಕಾಸಾ ನಿವರ್ತನ್ತೇ| ಅಹರಹಶ್ಚೋಪಯುಜ್ಯಮಾನೇ ಷಣ್ಮಾಸಾದನ್ತ್ರ ವೃದ್ಧಿಃ ಪ್ರಶಾಮ್ಯತಿ ಚ| ವನ್ಧ್ಯಾ ಚ ಪುತ್ರಂ ಗುಣವನ್ತಮಿಚ್ಛಯಾ ಲಭತ ಇತಿ||೪೨||

ಸ್ನೇಹಾನ್ ಭಜೇದಿತ್ಯುಕ್ತಿಪ್ರಸಙ್ಗೇನ ಬಲಾತೈಲಮೇಕಮುಚ್ಯತೇ| ದ್ವಿತೀಯಂ ತು ಬಲಾಶತಂ ಛಿನ್ನರುಹಾಪಾದಮಿತ್ಯಾದಿಶಬ್ದಯುಕ್ತಂ ವಕ್ಷ್ಯತೇ| ಅಥೇತಿ ಮಙ್ಗಲಾರ್ಥಃ| ಬಲಾಮೂಲಕ್ವಾಥಸ್ಯ ಷಡ್ ಭಾಗಾಃ| ಕ್ಷೀರಸ್ಯ ಷಡೇವಂ ದ್ವಾದಶ| ಯವಾದೀನಾಂ ತ್ರಯಾಣಾಂ ಚತುರ್ಥಸ್ಯ ದಶಮೂಲಸ್ಯ ಚೈಕೀಕೃತ್ಯ ಕ್ವಾಥಸ್ಯೈಕೋ ಭಾಗಃ| ಏವಂ ತ್ರಯೋದಶ ಭಾಗಾಃ ಕ್ವಾಥಸ್ಯ| ಚತುರ್ದಶೋ ಭಾಗಸ್ತೈಲಸ್ಯ| ತೈಲಾಚ್ಚತುರ್ಥಭಾಗೇನಾವಾಪನಮ್| ಕ್ವಾಥ್ಯದ್ರವ್ಯಾಣಾಂ ಜಲಾತ್ ಷೋಡಶಾಂಶಂ ಮಾನಮ್| ಕ್ವಾಥದ್ರವ್ಯಾಚ್ಚತುರ್ಗುಣಃ ಕ್ವಾಥಶೇಷಃ| ದಶಮೂಲಸಮುದಾಯಸ್ಯ ಯವಾದ್ಯನ್ಯತಮಸಮತ್ವಮ್| ಕಾಕೋಲ್ಯಾದೀನಾಂ ಪರಸ್ಪರಸಮತ್ವಮ್| ಕ್ಷೀರಶುಕ್ಲಾ ಕ್ಷೀರಕಾಕೋಲೀ| ಪತ್ರಂ ಗನ್ಧಪತ್ರಮ್| ರಸೋ ಬೋಲಃ| ಕಾಲಾನುಸಾರ್ಯ್ಯಮುಶೀರಮ್| ಏವಂ ದ್ವಾತ್ರಿಂಶದಾವಾಪನದ್ರವ್ಯಾಣಿ|| ಸುಬೋಧಮ್|| ೪೨||

Adhikarana mRutagarbhiNyA jIvadgarbhaniShkAsanam (43) · Śloka 43

ಭವನ್ತಿ ಚಾತ್ರ- ಬಸ್ತಿದ್ವಾರೇ ವಿಪನ್ನಾಯಾಃ ಕುಕ್ಷಿಃ ಪ್ರಸ್ಪನ್ದತೇ ಯದಿ| ಜನ್ಮಕಾಲೇ ತತಃ ಶೀಘ್ರಂ ಪಾಟಯಿತ್ವೋದ್ಧರೇಚ್ಛಿಶುಮ್||೪೩||

ಭವನ್ತಿ ಚಾತ್ರೇತಿ ತನ್ತ್ರರೀತಿಃ| ಗರ್ಭಸ್ಯ ಜನ್ಮಕಾಲೇ ಜೀವತೋ ಯದಿ ಮಾತಾ ವಿಪನ್ನಾ ಸ್ಯಾತ್ತತಃ ಕುಕ್ಷಿಪ್ರಸ್ಪನ್ದನೇನ ಜೀವನ್ತಂ ಗರ್ಭಂ ವಿದಿತ್ವಾ ತತೋ ಬಸ್ತಿದ್ವಾರೇ ವಿಪಾಟ್ಯ ತಮುದ್ಧರೇತ್|| ೪೩||

Adhikarana garbhasrAve mAsAnusAraM garbhasthA- pakAH yogAH (44) · Śloka 44

ಮಧುಕಂ ಶಾಕಬೀಜಂ ಚ ಪಯಸ್ಯಾ ಸುರದಾರು ಚ| ಅಶ್ಮನ್ತಕಃ ಕೃಷ್ಣತಿಲಾಸ್ತಾಮ್ರವಲ್ಲೀ ಶತಾವರೀ| ವೃಕ್ಷಾದನೀ ಪಯಸ್ಯಾ ಚ ಲತಾ ಚೋತ್ಪಲಶಾರಿವಾ| ಅನನ್ತಾ ಶಾರಿವಾ ರಾಸ್ನಾ ಪದ್ಮಾ ಚ ಮಧುಯಷ್ಟಿಕಾ| ಬೃಹತೀದ್ವಯಕಾಶ್ಮರ್ಯ್ಯಕ್ಷೀರಿಶೃಙ್ಗತ್ವಚೋ ಘೃತಮ್| ಪೃಶ್ನಿಪರ್ಣೀಬಲಾಶಿಗ್ರುಃ ಶ್ವದಂಷ್ಟ್ರಾಮಧುಪರ್ಣಿಕಾ| ಶೃಙ್ಗಾಟಕಂ ಬಿಸಂ ದ್ರಾಕ್ಷಾ ಕಶೇರುಮಧುಕಂ ಬಲಾ| ಸಪ್ತೈತಾನ್ ಪಯಸ ಯೋಗಾನರ್ಧಶ್ಲೋಕಸಮಾಪನಾನ್| ಕ್ರಮಾತ್ ಸಪ್ತಸು ಮಾಸೇಷು ಗರ್ಭೇ ಸ್ರವತಿ ಯೋಜಯೇತ್||೪೪||

ಮಧುಕಾದೀನಿ ಚತ್ವಾರಿ ಪ್ರಥಮೇ ಮಾಸೇ ಗರ್ಭಂ ಸ್ರವತಿ ಯೋಜಯೇದ್ಯಥಾಯೋಗ್ಯಕಲ್ಪನಯಾ ಅಶ್ಮನ್ತಕಾದೀನಿ ದ್ವಿತೀಯೇ| ಅಶ್ಮನ್ತಕೋ ಭಾಲುಕಪರ್ಣಃ| ತಾಮ್ರವಲ್ಲೀ ರಾಮತರುಣೀ ಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾ ವಾ| ವೃಕ್ಷಾದನ್ಯಾದೀನಿ ಪಞ್ಚ ತೃತೀಯೇ| ವೃಕ್ಷಾದನೀ ದ್ರುಮವ್ಯಾಧಿಃ| ಸೈವ ವನ್ದಾಕಃ| ಲತಾ ಪ್ರಿಯಙ್ಗುಃ| ಅನನ್ತಾದೀನಿ ಪಞ್ಚ ಚತುರ್ಥೇ ಮಾಸಿ ಯೋಜಯೇತ್| ಅನನ್ತಾ ದೂರ್ವಾ| ಪದ್ಮಾ ಪದ್ಮಚಾರಿಣೀ| ಘೃತಂ ಯಥೋಪಯೋಗಮ್| ಕ್ಷೀರಿವೃಕ್ಷಾಣಾಂ ಶೃಙ್ಗತ್ವಚೋ ಯಥಾಲಾಭಂ ಪಞ್ಚಮೇ| ಶೃಙ್ಗಮಙ್ಕುರಮ್| ಪೃಶ್ನಿಪರ್ಣ್ಯಾದೀನಿ ಷಡ್ ಷಷ್ಠೇ| ಶ್ವದಂಷ್ಟ್ರಾ ಗೋಕ್ಷುರಕಃ| ಮಧುಪರ್ಣಿಕಾ ಜೀವನ್ತೀ| ಶೃಙ್ಗಾಟಕಾದೀನಿ ಸಪ್ತಮೇ|| ೪೪||

Adhikarana aShTamamAsAtprabhRutigarbhasyApyAyanAyogAH (45-4) · Śloka 4

ಕಪಿತ್ಥಬಿಲ್ವಬೃಹತೀಪಟೋಲೇಕ್ಷುನಿದಿಗ್ಧಕಾತ್| ಮೂಲೈಃ ಶೃತಂ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ ಕ್ಷೀರಂ ಮಾಸೇ ತಥಾಽಷ್ಟಮೇ| ನವಮೇ ಸಾರಿವಾನನ್ತಾಪಯಸ್ಯಾಮಧುಯಷ್ಟಿಭಿಃ| ಯೋಜಯೇದ್ದಶಮೇ ಮಾಸಿ ಸಿದ್ಧಂ ಕ್ಷೀರಂ ಪಯಸ್ಯಯಾ| ಅಥವಾ ಯಷ್ಟಿಮಧುಕನಾಗರಾಮರದಾರುಭಿಃ||೪೫|| ಇತಿ ವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸ್ಯ ಸೂನೋರ್ವಾಗ್ಭಟಸ್ಯ ಕೃತೌ ಅಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಶಾರೀರಸ್ಥಾನೇ ಗರ್ಭ ವ್ಯಾಪನ್ನಾಮ ಚತುರ್ಥೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೪||

ಕಪಿತ್ಥಾದೀನಾಂ ಷಣ್ಣಾಂ ಮೂಲೈಃ ಶೃತಂ ಕ್ಷೀರಮಷ್ಟಮೇ| ಶಾರಿವಾದಿಚತುಷ್ಟಯೇನ ನವಮೇ| ಪಯಸ್ಯಯಾ ದಶಮೇ| ಅಥವಾ ಯಷ್ಟಿಮಧುಕಾದಿತ್ರಯೇಣ ದಶಮೇ| ಸರ್ವಂ ಬೃಂಹಣಮಾಮಾನ್ವಯಂ ವಿನಾ ಜ್ಞೇಯಮ್|| ೪೫|| ಇತಿ ಶ್ರೀಮನ್ಮಹಾಮಹೋಪಾಧ್ಯಾಯೇನ್ದುವಿರಚಿತಾಯಾ ಮಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹವ್ಯಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಶಶಿಲೇಖಾಯಾಂ ಶರೀರಸ್ಥಾನೇ ಚತುರ್ಥೋಽಧ್ಯಾಯಃ