Adhikarana atha vikRutehAvij~jAnIyo nAma dashamo~adhyAyaH pratij~jA (1) · Śloka 1
অথাতো বিকৃতেহাবিজ্ঞানীযমধ্যাযং ব্যাখ্যাস্যামঃ| ইতি হ স্মাহুরাত্রেযাদযো মহর্ষযঃ||১||
अथातो विकृतेहाविज्ञानीयमध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
ছাযাদীনাং বিকৃতিমুক্ত্বা চেষ্টাদীনাং বিকৃতিপরিজ্ঞানার্থমধ্যাযারম্ভঃ| অথেত্যাদি পূর্ববদ্ ব্যাখ্যেযম্| ঈহাযাঃ প্রাধান্যেনাত্র নির্দেশঃ|| ১||
Adhikarana arundhatyAdyanavalokane riShTam (2) · Śloka 2
সন্তর্ষীণাং সমীপস্থাং যো ন পশ্যত্যরুন্ধতীম্| ধ্রুবমাকাশগঙ্গাং বা ন স পশ্যতি তাং সমাম্|২|
सन्तर्षीणां समीपस्थां यो न पश्यत्यरुन्धतीम्| ध्रुवमाकाशगङ्गां वा न स पश्यति तां समाम्|२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana meghAdyabhAve~api tacchabdashravaNAdau riShTam (2) · Śloka 2
মেঘতোযৌঘনির্ঘোষবীণাপ্রণববেণুজান্| শৃণোত্যন্যাংশ্চ যঃ শব্দানসতো ন সতোঽপি বা||২||
मेघतोयौघनिर्घोषवीणाप्रणववेणुजान्| शृणोत्यन्यांश्च यः शब्दानसतो न सतोऽपि वा||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNaniShpIDanasvarAshrayaM riShTam (1) · Śloka 1
নিষ্পীড্য কর্ণৌ শৃণুযান্ন যো ধুকধুকাস্বনম্|১|
निष्पीड्य कर्णौ शृणुयान्न यो धुकधुकास्वनम्|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gandharasasparshaviparyyayAshrayaM riShTam (1) · Śloka 1
তদ্বদ্গন্ধরসস্পর্শান্ মন্যতে যো বিপর্য্যযাত্|১|
तद्वद्गन्धरसस्पर्शान् मन्यते यो विपर्य्ययात्|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dIpagandhAdyAghrANAshrayaM riShTam (1) · Śloka 1
সর্বশো বা ন যো যশ্চ দীপগন্ধং ন জিঘ্রতি|১|
सर्वशो वा न यो यश्च दीपगन्धं न जिघ्रति|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rasAshrayaM riShTam (1) · Śloka 1
বিধিনা যস্য দোষায স্বাস্থ্যাযাবিধিনা রসাঃ|১|
विधिना यस्य दोषाय स्वास्थ्यायाविधिना रसाः|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana a~ggAshrayaM riShTam (1) · Śloka 1
যঃ পাংসুনেব কীর্ণাঙ্গো যোঽঙ্গে ঘাতং ন বেত্তি বা||১||
यः पांसुनेव कीर्णाङ्गो योऽङ्गे घातं न वेत्ति वा||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana akasmAdatIndriyadarshanAdriShTam (2) · Śloka 2
অন্তরেণ তপস্তীব্রং যোগং বা বিধিপূর্বকম্| জানাত্যতীন্দ্রিযং যশ্চ তেষাং মরণমাদিশেত্|২|
अन्तरेण तपस्तीव्रं योगं वा विधिपूर्वकम्| जानात्यतीन्द्रियं यश्च तेषां मरणमादिशेत्|२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jihvAmukhanetramUrdhAshrayaM riShTam (2) · Śloka 2
জিহ্বা শ্যাবা মুখং পূতিসব্যমক্ষি নিমজ্জতি| খগা বা মূর্ধ্নি লীযন্তে যস্য তং পরিবর্জযেত্||২||
जिह्वा श्यावा मुखं पूतिसव्यमक्षि निमज्जति| खगा वा मूर्ध्नि लीयन्ते यस्य तं परिवर्जयेत्||२||
🔊 Audio coming soon
ঘনীভূতং কঠিনীভূতমাকাশং শূন্যমেবমাদি সর্বং যো বিপর্য্যস্তং পশ্যতি স নশ্যতীতি সম্বন্ধঃ| লাঞ্ছনমিন্দোশ্চিহ্নং শেশঃ| সমাঃ সংবত্সরঃ| অসতঃ শব্দাঞ্ছৃণোতি| সতোঽপি বা ন শৃণোত্যেবমাদযস্তেষাং মরণমাদিশেদিত্যনেন সম্বন্ধঃ| গন্ধাদীনি যঃ স্বভাববিপর্য্যযাণি মন্যতে| নৈব বা সর্বেণ সর্বং যো মন্যতে| তেন বিধিনা শস্ত্রোক্তেন প্রকারেণ| তদ্বিপর্য্যযেণাঽবিধিনা| বিধিপূর্বকো যোগঃ পাতঞ্জলাদিশাস্ত্রদৃষ্টেন বিধিনা সম্পাদিতঃ| অতীন্দ্রিযমবিষযমিন্দ্রিযাণাং স্বর্ণাদি| সুবোধম্||২||
Adhikarana pAdagharShaNacyutAMsatvAshrayaM riShTam (1) · Śloka 1
নিকষন্নিব যঃ পাদৌ চ্যুতাংসঃ পরিসর্পতি|১|
निकषन्निव यः पादौ च्युतांसः परिसर्पति|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana hitAnnasevAyAmapi balakShaye riShTam (1) · Śloka 1
হীযতে বলতঃ শরবদ্ যোঽন্নমশ্নন্ হিতং বহু|১|
हीयते बलतः शरवद् योऽन्नमश्नन् हितं बहु|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viNmUtrAlpatvabAhulyAshrayaM riShTam (1) · Śloka 1
যোঽল্পাশী বহুবিণ্মূত্রো বহ্বাশী চাল্পমুত্রবিট্|১|
योऽल्पाशी बहुविण्मूत्रो बह्वाशी चाल्पमुत्रविट्|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana alpannA~ashitve~api kaphapravRuddhau dIrghashvAse ca riShsTam (1) · Śloka 1
যো বাঽল্পশী কফেনার্ত্থো দীর্ঘং শ্বাসিতি চেষ্টতে||১||
यो वाऽल्पशी कफेनार्त्थो दीर्घं श्वासिति चेष्टते||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shvAsaniHshvAsaspandAshrayaM riShTam (2) · Śloka 2
দীর্ঘমুচ্ছ্বস্য যো হ্রস্বং নিঃশ্বস্য পরিতাম্যতি| হ্রস্বঞ্চ যঃ প্রশ্বসিতি ব্যাবিদ্ধং স্পন্দতে ভৃশম্|২|
दीर्घमुच्छ्वस्य यो ह्रस्वं निःश्वस्य परिताम्यति| ह्रस्वञ्च यः प्रश्वसिति व्याविद्धं स्पन्दते भृशम्|२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prapANikAku~jcanapUrvakaM shirovikShepe riShTam (2) · Śloka 2
শিরো বিক্ষিপতে কৃচ্ছ্রাদ্যোঽঞ্চযিত্বা প্রপাণিকৌ| যো ললাটাত্স্রুতস্বেদঃ শ্লথসন্ধানবন্ধনঃ||২||
शिरो विक्षिपते कृच्छ्राद्योऽञ्चयित्वा प्रपाणिकौ| यो ललाटात्स्रुतस्वेदः श्लथसन्धानबन्धनः||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana uttApyamAnasya mUrcchAyAM riShsTam (1) · Śloka 1
উত্তাপ্যমানঃ সম্মুহ্যেদ্যো বলী দুর্বলোঽপি বা|১|
उत्ताप्यमानः सम्मुह्येद्यो बली दुर्बलोऽपि वा|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana muhuH pAdaprasAraNAku~jcanapUrvaka muttAnasvApe riShTam (1) · Śloka 1
উত্তান এব স্বিপিতি যঃ পাদৌ বিকরোতি চ|১|
उत्तान एव स्विपिति यः पादौ विकरोति च|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shyAnAsanAdyasadbastuji ghRukShAyAM riShTam (1) · Śloka 1
শযনাসনকুড্যাদের্যোঽসদেব জিঘৃক্ষতি|১|
शयनासनकुड्यादेर्योऽसदेव जिघृक्षति|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ahAsyahanauShThalehanAshrayaM riShTam (1) · Śloka 1
অহাস্যহাসী সম্মুহ্যন্যো লেঢি দশনচ্ছদৌ|১|
अहास्यहासी सम्मुह्यन्यो लेढि दशनच्छदौ|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana uttarauShThalehanapUrvakaM phUtkArAshrayaM riShTam (1) · Śloka 1
উত্তরোষ্ঠং পরিলিহন্ ফূত্কারাশ্চ করোতি যঃ|১|
उत्तरोष्ठं परिलिहन् फूत्काराश्च करोति यः|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRuShNapItAdicchAyAbhirabhidravaNe riShTam (1) · Śloka 1
যমভিদ্রবতি ছাযা কৃষ্ণা পীতাঽরুণাপি বা||১||
यमभिद्रवति छाया कृष्णा पीताऽरुणापि वा||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhiShagbheShajAdidveShe riShTam (3) · Śloka 3
ভিষগ্ভেষজপানান্নগুরুমিত্রদ্বিষশ্চ যে| বশগাঃ সর্ব এবৈতে বিজ্ঞেযাঃ সমবর্তিনঃ||৩||
भिषग्भेषजपानान्नगुरुमित्रद्विषश्च ये| वशगाः सर्व एवैते विज्ञेयाः समवर्तिनः||३||
🔊 Audio coming soon
নিকষন্নিবেত্যাদের্বশগাঃ সর্ব এবৈত ইত্যাদিনা সম্বন্ধঃ সুবোধম্| পরিতাম্যতিবৈকল্যং যাতি| অঞ্চযিত্বা আকুঞ্চ্য| প্রপাণিকঃ কূর্পরমণিবন্ধান্তরম্| শযনাদেঃ পাদৌ বিকরোতি| যস্তু অসদ্বস্তু গ্রহীতুমিচ্ছতি| অহাস্যে বস্তুনি হসতীতি অথোক্তঃ| কৃষ্ণাদিকা ছাযা যমভিদ্রবতি যমভ্যাগচ্ছতি| সঃ সমবর্তিনো বশগঃ| সমবর্তী বৈবস্বতঃ|| ৩||
Adhikarana grIvAlalATahRudayeShu prasvede shaitye ca riShTam (4) · Śloka 4
গ্রীবাললাটহৃদযং যস্য স্বিদ্যতি শীতলম্| ঊষ্ণোঽপরঃ প্রদেশশ্চ শরণং তস্য দেবতাঃ||৪||
ग्रीवाललाटहृदयं यस्य स्विद्यति शीतलम्| ऊष्णोऽपरः प्रदेशश्च शरणं तस्य देवताः||४||
🔊 Audio coming soon
তস্য দেবতাঃ শরণং লোকান্তরস্থাস্তং ত্রাযন্তে নান্যচ্ছরণং তস্যেত্যর্থঃ|| ৪||
Adhikarana svalpaprakAshAdau riShTam (1) · Śloka 1
যোঽণুজ্যোতিরনেকাগ্রো দুশ্ছাযো দুর্মনাঃ সদা|১|
योऽणुज्योतिरनेकाग्रो दुश्छायो दुर्मनाः सदा|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana balibhugbhirbalInAmabhakShaNe riShTam (1) · Śloka 1
বলিং বলিভুজো যস্য প্রণীতং নোপভুঞ্জতে||১||
बलिं बलिभुजो यस्य प्रणीतं नोपभुञ्जते||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nirnimittaM medhAshobhAdilAbhe riShTam (2) · Śloka 2
নির্নিমিত্তং চ যো মেধাং শোভমুপচযং শ্রিযম্| প্রাপ্নোত্যতো বা বিভ্রংশং স প্রাপ্নোতি যমক্ষযম্|২|
निर्निमित्तं च यो मेधां शोभमुपचयं श्रियम्| प्राप्नोत्यतो वा विभ्रंशं स प्राप्नोति यमक्षयम्|२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prakRuteranyathAtve riShTam (2) · Śloka 2
গুণদোষমযী যস্য স্বস্থস্য ব্যাধিতস্য বা| যাত্যন্যথাত্বং প্রকৃতিঃ ষণ্মাসান্ন স জীবতি|২|
गुणदोषमयी यस्य स्वस्थस्य व्याधितस्य वा| यात्यन्यथात्वं प्रकृतिः षण्मासान्न स जीवति|२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhaktishIlAdInAmahetukaM nivRuttau riShTam (2) · Śloka 2
ভক্তিঃ শীলং স্মৃতিস্ত্যাগো বুদ্ধির্বলমহেতুকম্| ষডেতানি নিবর্ত্তন্তে ষড্ভির্মাসৈর্মরিষ্যতঃ||২||
भक्तिः शीलं स्मृतिस्त्यागो बुद्धिर्बलमहेतुकम्| षडेतानि निवर्त्तन्ते षड्भिर्मासैर्मरिष्यतः||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mattavadgatikampamohe riShTam (1) · Śloka 1
মত্তবদ্গতিবাক্কম্পমোহা মাসান্মরিষ্যতঃ|১|
मत्तवद्गतिवाक्कम्पमोहा मासान्मरिष्यतः|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana keshalu~jcanAdau riShTam (1) · Śloka 1
নশ্যত্যজানন্ ষডহাত্ কেশলুঞ্চনবেদনাম্|১|
नश्यत्यजानन् षडहात् केशलुञ्चनवेदनाम्|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaNThAmayAdRute AhArasya kaNThAprApaNe riShTam (1) · Śloka 1
ন যাতি যস্য চাহারঃ কণ্ঠং কণ্ঠামযাদৃতে|১|
न याति यस्य चाहारः कण्ठं कण्ठामयादृते|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhRutyAnAM prAtikUlye riShTam (1) · Śloka 1
প্রেষ্যাঃ প্রতীপতাং যান্তি প্রেতাকৃতিরুদীর্য্যতে|১|
प्रेष्याः प्रतीपतां यान्ति प्रेताकृतिरुदीर्य्यते|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana satataM nidrAyAmanidrAyAM vA riShTam (1) · Śloka 1
যস্য নিদ্রা ভবেন্নিত্যা নৈব বা ন স জীবতি||১||
यस्य निद्रा भवेन्नित्या नैव वा न स जीवति||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ashrubhirvaktrapUraNAdau riShTam (2) · Śloka 2
বক্ত্রমাপূঽর্যতেঽশ্রূণাং স্বিদ্যতশ্চরণৌ ভৃশম্| চক্ষুশ্চাকুলতাং যাতি যমরাজ্যং গমিষ্যতঃ||২||
वक्त्रमापूऽर्यतेऽश्रूणां स्विद्यतश्चरणौ भृशम्| चक्षुश्चाकुलतां याति यमराज्यं गमिष्यतः||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana manoramANAM pradveShe riShTam (5) · Śloka 5
যৈঃ পুরা রমতে ভাবৈরেরতিস্তৈর্ন জীবতি||৫||
यैः पुरा रमते भावैरेरतिस्तैर्न जीवति||५||
🔊 Audio coming soon
অণুজ্যোতিঃ স্বল্পপ্রকাশঃ| অনেকাগ্রো ব্যাক্ষিপ্তচিত্তঃ সদা কারণং বিনৈবংবিধঃ| বলিভুজো বাযসাদযঃ| অতো বা মেধাদিতো বিভ্রংশম্| যমক্ষযং যমসদ্ম| গুণমযী প্রকৃতিঃ সত্ত্বাদিজা দোষমযী বাতাদিজা| তাশ্চোক্তাঃ| পরমবহিঃ ষণ্মাসান্| ষট্ পৃথত্ভূতাঃ| মত্তবদ্গত্যাদযো মাসান্মরিষ্যতো ভবন্তি| লুঞ্চনমপনযনম্| প্রেষ্যাঃ ভৃতকাঃ| প্রতীপতাং প্রতিকূলত্বম্| প্রেতাকৃযিঃ প্রেতজাতীযঃ| উদীর্য্যতে উচ্যতে| অকারণাদশ্রূণাং বক্ত্রমাপূর্য্যতে পূরণযোগে ষষ্ঠী| চরণৌ স্বিদ্যতঃ| তৈর্ভাবৈররতিঃ সন্ ন জীবতি| ন বিদ্যতে রতির্যস্যাঽসাবঽরতিঃ|| ৫||
Adhikarana pRuShTo~api bhiSha~gmumUrShormaraNaM na kathayenna cikitsecca (2) · Śloka 2
কথযেন্ন চ পৃষ্টোঽপি দুঃশ্রবং মরণং ভিষক্| গতাসোর্বন্ধুমিত্রাণাং ন চেচ্ছেত্তং চিকিত্সিতুম্||২||
कथयेन्न च पृष्टोऽपि दुःश्रवं मरणं भिषक्| गतासोर्बन्धुमित्राणां न चेच्छेत्तं चिकित्सितुम्||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana parAsorbhUtAnubandhAtkriyAvaiphalyam (6) · Śloka 6
যমদূতপিশাচাদ্যৈর্যত্ পরাসুরুপাস্যতে ঘ্নদ্ভিরৌষধবীর্যাণি তস্মাত্তং পরিবর্জ্জযেত্||৬|| গতাসোর্মুমূর্ষোর্বন্ধুভ্যো মিত্রেভ্যশ্চ ভিষঙ্মরণং ন কথযেত্| ন চ তং চিকিত্সিতুমিচ্ছেত্| কুতশ্চিকিত্সিতুং নেচ্ছেদিত্যাঽঽহ-যদ্যস্মাত্পরাসুর্যমদূতাদিভিরৌষধবীর্য্যাণি ঘ্নদ্ভিরুপাস্যতে| অতঃ পরিত্যজেত্| অন্যথা বৈদ্যো যশসা পরিহীযতে| তদেব দ্রঢযতি||৬||
यमदूतपिशाचाद्यैर्यत् परासुरुपास्यते घ्नद्भिरौषधवीर्याणि तस्मात्तं परिवर्ज्जयेत्||६|| गतासोर्मुमूर्षोर्बन्धुभ्यो मित्रेभ्यश्च भिषङ्मरणं न कथयेत्| न च तं चिकित्सितुमिच्छेत्| कुतश्चिकित्सितुं नेच्छेदित्याऽऽह-यद्यस्मात्परासुर्यमदूतादिभिरौषधवीर्य्याणि घ्नद्भिरुपास्यते| अतः परित्यजेत्| अन्यथा वैद्यो यशसा परिहीयते| तदेव द्रढयति||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana riShTAriShTavij~jAnIyaM carakamatam (7) · Śloka 7
অরিষ্টং নাস্তি মরণং দৃষ্টরিষ্টং চ জীবিতম্| অরিষ্টং রিষ্টবিজ্ঞানং ন চ রিষ্টেঽপ্যনৈপুণাত্||৭||
अरिष्टं नास्ति मरणं दृष्टरिष्टं च जीवितम्| अरिष्टं रिष्टविज्ञानं न च रिष्टेऽप्यनैपुणात्||७||
🔊 Audio coming soon
অরিষ্টম্ রিষ্টেন বিনা নাস্তি মরণম্| দৃষ্টে রিষ্টে জীবিতং নাস্তি| ইতি চরকাচার্য্যানুমতে| তত্র কেচিচ্চোদযন্তি-দৃষ্টে রিষ্টে অপি জীবিতং দৃষ্টমদৃষ্টেঽপি মরণমিতি| তন্ প্রতি চরকঃ সমর্থযতি-অরিষ্ট ইত্যাদি| যো নিপুণো ভিষঙ্ ন ভবতি, তস্যৈতদ্ ভ্রান্তিজ্ঞানমিতি চরকস্য বচনম্|| ৭||
Adhikarana riShTAriShTaj~jAne sushrutamatam (8) · Śloka 8
ধ্রুবং হি রিষ্টে মরণং ব্রাহ্মণৈস্তত্ কিলামলৈঃ| রসাযনতপোদানতত্পরৈশ্চ নিবার্য্যতে||৮||
ध्रुवं हि रिष्टे मरणं ब्राह्मणैस्तत् किलामलैः| रसायनतपोदानतत्परैश्च निवार्य्यते||८||
🔊 Audio coming soon
সুশ্রুতঃ পুনরাহ-যদ্যপি রিষ্টে ধ্রুবং মরণং তথাপি অমলৈঃ নির্মলৈর্ব্রাহ্মণৈ রসাযনাদিপরৈশ্চ তন্মরণং নিবার্য্যতে|| ৮||
Adhikarana kRuShNAtreyamatena riShTAnAM dvaiviGyam (9) · Śloka 9
কৃষ্ণাত্রেযো দ্বিধা রিষ্টং স্থিরাস্থিরবিভেদতঃ| দোষণামপি বাহুল্যাদ্রিষ্টাভাসঃ সমুদ্ভবেত্| তদ্দোষাণং শমে শম্যেত্স্থায্যবশ্যং তু মৃত্যবে||৯||
कृष्णात्रेयो द्विधा रिष्टं स्थिरास्थिरविभेदतः| दोषणामपि बाहुल्याद्रिष्टाभासः समुद्भवेत्| तद्दोषाणं शमे शम्येत्स्थाय्यवश्यं तु मृत्यवे||९||
🔊 Audio coming soon
কৃষ্ণাত্রেযোঽপি দ্বিবিধং রিষ্টমাহ-স্থিরমস্থিরঞ্চ| দোষবাহুল্যাত্ জাতমস্থিরম্| তচ্চামরণফলম্| দোষাণাং বাতাদীনাম্||৯||
Adhikarana riShTavij~jAnaprayojanam (10-11) · Śloka 11
আযুর্বেদফলং কৃত্স্নং যদাঽঽযুর্জ্ঞে প্রতিষ্ঠিতম্| রিষ্টজ্ঞানাদৃতস্তস্মাত্ সর্বদৈব ভবেদ্ভিষক্||১০|| ইতি বৈদ্যপতিসিংহগুপ্তস্য সূনোর্বাগ্ভটস্য কৃতৌ অষ্টাঙ্গসংগ্রহসংহিতাযাং শারীরস্থানে বিকৃতে বিজ্ঞানীযোনাম দশমোঽধ্যাযঃ||১১||
आयुर्वेदफलं कृत्स्नं यदाऽऽयुर्ज्ञे प्रतिष्ठितम्| रिष्टज्ञानादृतस्तस्मात् सर्वदैव भवेद्भिषक्||१०|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतौ अष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां शारीरस्थाने विकृते विज्ञानीयोनाम दशमोऽध्यायः||११||
🔊 Audio coming soon
রিষ্টবিজ্ঞানপ্রযোজনমুচ্যতে| যদ্যস্মাযুর্বেদফলমাযুষঃ পরিপালনং কৃত্স্নং নিরবশেষমাযুর্জ্ঞে জীবিতপরিজ্ঞানবতি ভিষজি প্রতিষ্ঠিতম্| সর্বদৈব পরিজ্ঞান আদৃতো ভবেদিতি|| ১০|| ইতি শ্রীমন্মহামহোপাধ্যযেন্দুবিরচিতাযাম্ অষ্টঙ্গসংগ্রব্যাখ্যাযাং শশিলেখাযাং শারীরস্থানে দশমোঽধ্যাযঃ