Adhikarana athAnnasvarupavij~jAnIyo nAma saptamo~adhyAyaH pratij~jA (1) · Śloka 1
அதாதோऽந்ந்ஸ்வருபவிஜ்ஞாநீயஂ நாமாத்யாயஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ|
இதி ஹ ஸ்மாऽஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ||௧||
View original
अथातोऽन्न्स्वरुपविज्ञानीयं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः|
इति ह स्माऽहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
த்ரவஸ்ய பாநாந்நஸஂஸ்காராத்யுபயோக்யத்வாதந்நமுச்யதே-அதேதி|
Adhikarana (1) SUkadhAnyavargaH,SAliBedAH teShAM sAmAnyaguNAshca (2) · Śloka 2
ரக்தோ மஹாநூ ஸகலமஸ்தூர்ணகஃ ஶகுநாஹதஃ|
ஶாராமுகோ தீர்கஶூகோ லோக்ரஶூகஃ ஸுகந்திகஃ|
புண்ட்ரஃ பாண்டுஃ புண்டரீகஃ ப்ரமோதோ கௌரஶாரிவௌ|
கஞ்சநோ மஹிஷஃ ஶூகோ தூஷகஃ குஸுமாண்டகஃ|
லாங்கலா லோஹவாலாக்யாஃ கர்தமாஃ ஶீதபீருகாஃ|
பதங்காஸ்தபநீயாஶ்ச யே சாந்யே ஶாலயஃ ஶுபாஃ|
ஸ்வாதுபாகரஸாஃ ஸ்நிக்தா வஷ்யா பத்தால்பவர்சஸஃ|
கஷாயாநுரஸாஃ பத்யா லகவோ மூத்ரலா ஹிமாஃ||௨||
View original
रक्तो महानू सकलमस्तूर्णकः शकुनाहृतः|
शारामुख़ो दीर्घशूको लोघ्रशूकः सुगन्धिकः|
पुण्ड्रः पाण्डुः पुण्डरीकः प्रमोदो गौरशारिवौ|
कञ्चनो महिषः शूको दूषकः कुसुमाण्डकः|
लाङ्गला लोहवालाख़्याः कर्दमाः शीतभीरुकाः|
पतङ्गास्तपनीयाश्च ये चान्ये शालयः शुभाः|
स्वादुपाकरसाः स्निग्धा वृष्या बद्धाल्पवर्चसः|
कषायानुरसाः पथ्या लग़वो मूत्रला हिमाः||२||
ஶூகதாந்யாநாஞ்ச ப்ராதாந்யாதக்ரே பாடஃ| ரக்தாத்யாஸ்தபநீயாந்தா அந்யே ச தேஶகாலரஸாதிநா ரக்தாதிஸதஶாஃ ஶாலயஸ்தே ஸர்வே மதுரவிபாகரஸத்வாதியுக்தாஃ| ஏதே ச ஸர்வே நாநாதேஶப்ரஸித்தநாமாநஃ| பத்தஂ க்ரதிதஂ அல்பஂ ச வர்சஃ புரீஷஂ குர்வந்தீதி பத்தால்பவர்சஸஃ| ஸ்வபாவேநைவ ஶரீரே ஹிதாஃ|| ௨||
Adhikarana shUkajeshu raktashAlyAdInAM yathottaramavaratvam (3) · Śloka 3
ஶூகஜேஷு வரஸ்தத்ர ரக்தஸ்தஷ்ணாத்ரிதோஷஹா|
மஹாஂஸ்தஂ சாநு கலமஸ்தஂ சாப்யநு ததஃ பரே||௩||
View original
शूकजेषु वरस्तत्र रक्तस्तृष्णात्रिदोषहा|
महांस्तं चानु कलमस्तं चाप्यनु ततः परे||३||
தத்ர ஶூகஜேஷு மத்யே ரக்தஶாலிஃ ஶ்ரேஷ்டஃ| தஷ்ணாநாஶநஸ்த்ரிதோஷநாஶநஶ்ச| ததோ ரக்தாதூநோ மஹாந்| ததோऽப்யூநஃ கலமஃ| அநேநைவ க்ரமேண பரே தூர்ணகாதயஃ பூர்வஸ்மாதுத்தரோ குணைரூந இத்யர்தஃ|| ௩||
Adhikarana yavakAdInAM yathApUrvamavaratvam (4) · Śloka 4
யவகா ஹாயநஃ பாஂஸுவாப்யநைஷதகாதயஃ|
ஸ்வாதூஷ்ணா குரவஃ ஸ்நிக்தாஃ பாகேऽம்லாஃ ஶ்லேஷ்மபித்தலாஃ|
ஸஷ்டமூத்ரபுரிஷாஶ்ச பூர்வஂ பூர்வஂ ச நிந்திதாஃ||௪||
View original
यवका हायनः पांसुवाप्यनैषधकादयः|
स्वादूष्णा गुरवः स्निग्धाः पाकेऽम्लाः श्लेष्मपित्तलाः|
सृष्टमूत्रपुरिषाश्च पूर्वं पूर्वं च निन्दिताः||४||
யவகாதயோ மதுரத்வாதியுக்தா யஶ்ச யஸ்மாத் பூர்வஃ ஸ தஸ்மாந்நிந்த்யஃ (ச௦ஸூ௦-௨௮-௧௨,ஸு௦ஸூ௦-௨௧-௨௩)|| ௪||
Adhikarana vrIhiShu ShaShTikasya shraiShThyam (5) · Śloka 5
ஸ்நிக்தோ க்ராஹி லகுஃ ஸ்வாதுஸ்த்ரிதோஷக்நஃ ஸ்திரோ ஹிமஃ|
ஷஷ்டிகோ வ்ரீஹிஷு ஶ்ரேஷ்டோ கௌரஶ்சாஸிதகௌரதஃ||௫||
View original
स्निग्धो ग्राहि लघुः स्वादुस्त्रिदोषघ्नः स्थिरो हिमः|
षष्टिको व्रीहिषु श्रेष्ठो गौरश्चासितगौरतः||५||
ஷஷ்டிகோ நாம வ்ரீஹிஃ ஸ்நிக்தத்வாதியுக்தாஃ| ஸ்திரஃ ஶரீரே அவ்யாபநஶீலஃ| ஸ ச ஸர்வவ்ரீஹிஷு ஶ்ரேஷ்டஃ| தஸ்ய ஷஷ்டிகஸ்ய த்வைவித்யஂகௌரஃ கஷ்ணகௌரஶ்ச, அஸிதகௌரதஃ கஷ்ணகௌராத் கௌரஃ ஶ்ரேஷ்டஃ|| ௫||
Adhikarana mahAvrIhyAdInAM ShaShTikAt hInaguNatvam (6) · Śloka 6
ததஃ க்ரமாந்மஹாவ்ரீஹிகஷ்ணவ்ரீஹிஜதூமுகாஃ|
குக்கடாண்டகலாபாக்ஷபாராவதகஸூகராஃ|
வரகோத்தாலகோஜ்ஜாலசீநஶாரததர்துராஃ|
கந்தநாஃ குருவிந்தாஶ்ச குணைரல்பாந்தராஃ ஸ்மதாஃ||௬||
View original
ततः क्रमान्महाव्रीहिकृष्णव्रीहिजतूमुखाः|
कुक्कटाण्डकलाबाक्षपारावतकसूकराः|
वरकोद्दालकोज्जालचीनशारददर्दुराः|
गन्धनाः कुरुविन्दाश्च गुणैरल्पान्तराः स्मृताः||६||
ததஃ ஷஷ்டிகாத் குணைர்மஹாவ்ரீஹ்யாதயஃ க்ரமேணோநாஃ|| ௬||
Adhikarana itaravrIhiguNAH (7) · Śloka 7
ஸ்வாதுரம்லவிபாகோऽந்யோ வ்ரீஹிஃ பித்தகரோ குருஃ||௭||
View original
स्वादुरम्लविपाकोऽन्यो व्रीहिः पित्तकरो गुरुः||७||
ஏதேப்யஃ ஷஷ்டிகயவாதிப்யோऽந்யோநுக்தோ வ்ரீஹிர்மதுரஃ அம்லவிபாக பித்தகரோ குருஶ்ச|| ௭||
Adhikarana pATalavrIhiguNAH (8) · Śloka 8
பஹுமூத்ரபுரீஷோஷ்மா த்ரிதோஷஸ்த்வேவ பாடலஃ||௮||
View original
बहुमूत्रपुरीषोष्मा त्रिदोषस्त्वेव पाटलः||८||
பாடலோ நாம வ்ரீஹிஃ த்ரிதோஷகர ஏவ|| ௮||
Adhikarana ka~ggvAditRuNadhAnyAnAM sAmAnyaguNAH ka~ggvAdInAM visheShaguNAH (9) · Śloka 9
கங்குகோத்ரவஜூர்ணாஹ்வகதீவருணபாதிகாஃ|
ஶ்யாமாகதோயஶ்யாமாகஹஸ்திஶ்யாமாகஶில்பிகாஃ|
ஶிஶிரோத்தாலநீவாரவரூகபரகோத்கடாஃ|
மதூலிகாந்தநிர்கண்டீவேணுபர்ணீப்ரஶாந்திகாஃ|
கவேதுகாண்டலௌஹித்யதோயபர்ணீமுகுந்தராஃ|
கபபித்தஹரா ரூக்ஷஃ கஷாயமதுரா ஹிமாஃ|
வாதலா பத்தவிண்மூத்ரா லகவோ லேகநாத்மகாஃ|
பக்நஸந்தாநகத்தத்ர ப்ரியங்குர்பஂஹணீ குருஃ|
கோரதூஷஃ பரஂ க்ராஹி ஸ்பர்ஶே ஶீதோ விஷாபஹஃ|
உத்தாலகஸ்து வீர்யோஷ்ணோ நீவாரஃ ஶ்லேஷ்மவர்தநஃ|
ஶீதவீர்யா விஶேஷேண ஸ்நிக்தா வஷ்யா மதூலிகா||௯||
View original
कङ्गुकोद्रवजूर्णाह्वगदीवरुणपादिकाः|
श्यामाकतोयश्यामाकहस्तिश्यामाकशिल्बिकाः|
शिशिरोद्दालनीवारवरूकबरकोत्कटाः|
मधूलिकान्तनिर्गण्डीवेणुपर्णीप्रशान्तिकाः|
गवेधुकाण्डलौहित्यतोयपर्णीमुकुन्दराः|
कफपित्तहरा रूक्षः कषायमधुरा हिमाः|
वातला बद्धविण्मूत्रा लघवो लेखनात्मकाः|
भग्नसन्धानकृत्तत्र प्रियङ्गुर्बृंहणी गुरुः|
कोरदूषः परं ग्राहि स्पर्शे शीतो विषापहः|
उद्दालकस्तु वीर्योष्णो नीवारः श्लेष्मवर्धनः|
शीतवीर्या विशेषेण स्निग्धा वृष्या मधूलिका||९||
கங்க்வாதயஃ கபபித்தஹரத்வாதியுக்தாஃ| அதஏவ நிர்தாயதே| வ்ரீஹயோ விஶிஷ்டாஃ ஶூகதாந்யாஃ| ப்ரியங்குஃ, பக்நஸ்யாங்கஸ்ய ஸந்தாநஂ கரோதி| பஂஹணீ குர்வீ ச| கோரதூஷஃ கோத்ரவஃ அத்யர்தஸஂக்ரஹணஃ, ஸ்பர்ஶே ஶீதோ விஷஹரஶ்ச| உத்தாலகஸ்து உஷ்ணவீர்யஃ| நீவாரஃ ஶ்லேஷ்மவர்தநஃ| மதூலிகா அத்யர்தஂ ஶீதவீர்யா ஸ்நிக்தா வஷ்யா ச| ஸர்வத்ர சோத்ஸர்காபவாதோபபஂஹகவசநகல்பநா ச ஸ்வயஂ கல்பநீயா|| ௯||
Adhikarana yavAdInAM guNAH (10) · Śloka 10
ரூக்ஷஃ ஶீதோ குருஃஸ்வாதுஃ ஸரோ விட்வாதகத்யவஃ|
வஷ்யஃ ஸ்தைர்யகரோ மூத்ரமேதஃபித்தகபாஞ்ஜயேத்|
பீநஸஶ்வாஸகாஸோருஸ்தம்பகண்டத்வகாமயாந்|
குணைர்ந்யூநதரா ஜ்ஞேயா யவாதநு யவாஹ்வயாஃ|
உஷ்ணாஃ ஸரா வேணுயவாஃ கஷாயா வாதபித்தலாஃ||௧௦||
View original
रूक्षः शीतो गुरुःस्वादुः सरो विड्वातकृद्यवः|
वृष्यः स्थैर्यकरो मूत्रमेदःपित्तकफाञ्जयेत्|
पीनसश्वासकासोरुस्तम्भकण्ठत्वगामयान्|
गुणैर्न्यूनतरा ज्ञेया यवादनु यवाह्वयाः|
उष्णाः सरा वेणुयवाः कषाया वातपित्तलाः||१०||
யவோ ரூக்ஷத்வாதிகுணயுக்தஃ|ஏதைஶ்ச த்வகாமயநாஶநாந்தைர்குணைஃ ஸ்வல்பைர்யுக்தா, அநுயவாஃ அநுயவாஃ அநுயவநாமாநோ யவாஃ| தே ச யவாகதயோ லோகே ப்ரஸித்தாஃ| வேணுப்ராந்தபவா யவா உஷ்நவீர்யாஃ ஸராஃ கஷாயரஸாஃ வாதபித்தலாஶ்ச||௧௦||
Adhikarana godhUmaguNAH (11) · Śloka 11
வஷ்யஃ ஶீதோ குரூஃ ஸ்நிக்தோ ஜீவநோ வாதபித்தஹா|
ஸந்தாநகாரி மதுரோ கோதூமஃ ஸ்தைர்யகத்ஸரஃ|
பத்யா நந்தீஸுகீ ஶீதா கஷாயா மதுரா லகுஃ||௧௧||
View original
वृष्यः शीतो गुरूः स्निग्धो जीवनो वातपित्तहा|
सन्धानकारि मधुरो गोधूमः स्थैर्यकृत्सरः|
पथ्या नन्दीसुखी शीता कषाया मधुरा लघुः||११||
கோதூமோ வஷ்யத்வாதியுக்தஃ| ஜீவநஃ ஸௌப்யதாதுவத்வீகரஃ ஸந்தாநகாரி பக்நஸ்யோரூப்ரபதேஃ ஸந்தாநஂ கரோதி| நந்திமுகீ ஶரீரஹிதா ரஸே கஷாயமதுரா லக்வீ ச| இதி ஶூகதாந்யவர்கஃ|| ௧௧||
Adhikarana (2) shimbidhAnyavargaH shimbIparicayasteShAM sAmAnyaguNAshca (12) · Śloka 12
ஶிம்பிஜா முத்கமங்கல்யவநமுத்கமகுஷ்டகாஃ|
மஸூரகபலாடக்யஶ்சணகாஶ்ச பதக்விதாஃ|
கஷாயஸ்வாதுலகவோ விபந்தாத்மாநகாரிணஃ|
ரூக்ஷா பத்தமலாஃ ஶீதா விபாகே கடுகா ஹிதாஃ|
பித்தாஸக்கபமேதஸ்ஸு ஸூபாலேபாதியோஜநாத்||௧௨||
View original
शिम्बिजा मुद्गमङ्गल्यवनमुद्गमकुष्ठकाः|
मसूरकफलाढक्यश्चणकाश्च पृथग्विधाः|
कषायस्वादुलघवो विबन्धाध्मानकारिणः|
रूक्षा बद्धमलाः शीता विपाके कटुका हिताः|
पित्तासृक्कफमेदस्सु सूपालेपादियोजनात्||१२||
ஶிம்பிதாந்யமுச்யதே-முத்காத்யாஃ பதக்விதாஃ நாநாவிதாஃ| ரஸேந கஷாயமதுராஃ லகவஃ| தோஷவிபந்தமாத்மாநஂ ச குர்வந்தி| பத்தபுரீஷா| ஶீதவீர்யா விபாகே கடுகாஃ| போஜநாலேபபரிஷேகாதியோஜநா ச ரக்தபித்தஶ்லேஷ்மமேதஃஸு ஹிதாஃ பத்யாஃ|| ௧௨||
Adhikarana mudgaguNAH (13) · Śloka 13
ஸூப்யாநாமுத்தமா முத்கா லகீயாஂஸோऽல்பமாருதாஃ|
ஹரிதாஸ்தேஷ்வபிவரா.....................||௧௩||
View original
सूप्यानामुत्तमा मुद्गा लघीयांसोऽल्पमारुताः|
हरितास्तेष्वपिवरा.....................||१३||
ஸூபே ஸாதுஃ ஸூப்யஃ| தேஷாஂ ஸூப்யாநாஂ முத்கா உத்தமாஃ ப்ரவராஃ| அதிலகவஃ ஸ்வல்பவாதலாஶ்ச| தேஷு முத்கேஷு மத்யே ஹரிதாஃ ஶாதவலவர்ணாஃ வராஃ ஶ்ரேஷ்டாஃ கஷ்ணாஸ்த்வவராஃ|| ௧௩||
Adhikarana makuShThamasuraguNAH (14) · Śloka 14
........................ஂஅகுஷ்டாஃ க்ரிமிகாரிணஃ|
வர்ண்யாஃ பரஂ ப்ரலேபாத்யைர்மஸூரா க்ராஹிணோ பஶம்||௧௪||
View original
........................ंअकुष्ठाः क्रिमिकारिणः|
वर्ण्याः परं प्रलेपाद्यैर्मसूरा ग्राहिणो भृशम्||१४||
மகுஷ்டாஸ்து கமிகராஃ| மஸூராஃ ப்ரலேபாதிபிர்யுக்தாஃ பரமத்யர்தேந வர்ணகராஃ| ஸஂக்ரஹணாஶ்ச|| ௧௪||
Adhikarana rAjamAShaguNAH (15) · Śloka 15
ராஜமாஷோ குருர்பூரிஶகத்ரூக்ஷோऽதிவாதஃ||௧௫||
View original
राजमाषो गुरुर्भूरिशकृद्रूक्षोऽतिवातः||१५||
ராஜமாஷோ குருஃ ப்ரபூதபுரீஷஃ ரூக்ஷோऽதிவாதலஶ்ச|| ௧௫||
Adhikarana kulatthaguNAH (16) · Śloka 16
கஷாயஸ்வாதுரூக்ஷோஷ்ணா குலத்தா ரக்தபித்தலாஃ|
பீநஸாஶ்வாஸகாஸார்ஶோஹித்மாநாஹகபாநிலாந்|
க்நந்தி ஶுக்ராஶ்மரீஂ ஶுக்ரஂ தஷ்டிஂ ஶோபஂ ததோதரம்|
க்ராஹிணோ லகவஸ்தீக்ஷ்ணா விபாகேऽம்லா விதாஹிநஃ||௧௬||
View original
कषायस्वादुरूक्षोष्णा कुलत्था रक्तपित्तलाः|
पीनसाश्वासकासार्शोहिध्मानाहकफानिलान्|
घ्नन्ति शुक्राश्मरीं शुक्रं दृष्टिं शोफं तथोदरम्|
ग्राहिणो लघवस्तीक्ष्णा विपाकेऽम्ला विदाहिनः||१६||
குலத்தாஃ கஷாயமதுரா ரூக்ஷா உஷ்ணவீர்யாஃ ரக்தபித்தகரா பீநஸாதிநாஶநாஶ்ச| ஶுக்ராஶ்மரீஂ க்நந்தி| ஶுக்ரஂ ரேதஃ தேநாஶ்மரீ வக்ஷ்யமாணா (நி௦அ௦-௯)| தஷ்டிஂ தர்ஶநஶக்திஂ ச நாஶயந்தி| ஸஂக்ரஹணா லகவஸ்தீக்ஷ்ணா அம்லவிபாகா விதாஹிநஃ|| ௧௬||
Adhikarana niShpAvaguNAH (17) · Śloka 17
நிஷ்பாவஸ்து ஸரோ ரூக்ஷஃ கஷாயமதுரோ குருஃ|
பாகேऽம்லோ வாதவிஷ்டம்பீ ஸ்தந்யமூத்ராஸ்ரபித்தகத்|
உஷ்ணோ விதாஹீ தக்ஶுக்ரகபஶோபவிஷாபஹஃ||௧௭||
View original
निष्पावस्तु सरो रूक्षः कषायमधुरो गुरुः|
पाकेऽम्लो वातविष्टम्भी स्तन्यमूत्रास्रपित्तकृत्|
उष्णो विदाही दृक्शुक्रकफशोफविषापहः||१७||
நிஷ்பாவஸ்து ஸரத்வாதியுக்தஃ, வாதகரஃ, உஷ்ணவீர்யஃ, விதாஹீ தஶஂ-ரேதஃ-கபஃ-ஶோபஂ-விஷஞ்ச நாஶயதி| நிஷ்பாவோ ராஜஶிம்பிஃ|
Adhikarana mAShaguNAH (18) · Śloka 18
மாஷஃ ஸ்நிக்தோ பலஶ்லேஷ்மமலபித்தகரஃ ஸரஃ|
குருஷ்ணோऽநிலஹா ஸ்வாதுஃ ஶுக்ரவத்திர்விரேககத்||௧௮||
View original
माषः स्निग्धो बलश्लेष्ममलपित्तकरः सरः|
गुरुष्णोऽनिलहा स्वादुः शुक्रवृद्धिर्विरेककृत्||१८||
மாஷஃ ஸ்நிக்தத்வாதியுக்தஃ| மலஂ புரீஷம்| ஶுக்ரஸ்ய ரேதஸோ வத்திஂ பஹுத்வஂ விரேகஂ பஹிஃப்ரேரணஂ ச கரோதி|| ௧௮||
Adhikarana kAkANDolAtmaguptayorguNAH (19) · Śloka 19
பலாநி குணவத்வித்யாத் காகாண்டோலாத்மகுப்தயோஃ||௧௯||
View original
फलानि गुणवद्विद्यात् काकाण्डोलात्मगुप्तयोः||१९||
காகாண்டோலாத்மகுப்தயோஶ்ச பலாநி மாஷவத் குணைர்வித்யாத்| காகாண்டோலா கடபிஃ|| ௧௯||
Adhikarana kuSAmrashimbiguNAH (20) · Śloka 20
குஶாம்ரஶிம்பீ மதுரா வாதாபித்தஹரா ஹிமா||௨௦||
View original
कुशाम्रशिम्बी मधुरा वातापित्तहरा हिमा||२०||
குஶாம்ரஶிம்பீ நாம ஶிம்பிதாந்யம்| ஸா மதுரா வாதபித்தஹரா ஶீதவீர்யா ச|| ௨௦||
Adhikarana anuktaSimbidhAnyAnAM sAmAnyaguNAH (21) · Śloka 21
மதுராஃ ஶீதலா குர்வ்யோ பலக்ந்யோ ரூக்ஷணாத்மிகாஃ|
ஸ்நேஹாட்யா பலிபிர்போஜ்யா விவிதாஃ ஶிம்பிஜாதயஃ||௨௧||
View original
मधुराः शीतला गुर्व्यो बलघ्न्यो रूक्षणात्मिकाः|
स्नेहाढ्या बलिभिर्भोज्या विविधाः शिम्बिजातयः||२१||
அநுக்தாநாஂ ஸாமாந்யகுணமுச்யதே| விவிதாஃ ஶிம்பிஜாதயோ மதுராஃ ஶீதவீர்யா குர்வ்யோ பலக்ந்யோ ரௌக்ஷ்யாபாதநஸ்வபாவாஃ| தாஶ்ச ஸ்நேஹாட்யா கதாதிபஹலாஃ ஸத்யோ பலவத்பிஃ புருஷைர்போஜ்யாஃ|| ௨௧||
Adhikarana tilaguNAH (22) · Śloka 22
ஸ்நிக்தோஷ்ணதிக்தகடுகஃ கஷாயமதுரஸ்திலஃ|
மேத்யஃ கேஶ்யோ குருர்வர்ண்யஃ ஸ்பர்ஶஶீதோऽநிலாபஹஃ|
அல்பமூத்ரஃ கடுஃ பாகே மேதாக்நிகபபித்தகத்|
கஷ்ணஃ ப்ரஶஸ்தஸ்தமநு ஶுக்லஸ்தமநு சாருணஃ||௨௨||
View original
स्निग्धोष्णतिक्तकटुकः कषायमधुरस्तिलः|
मेध्यः केश्यो गुरुर्वर्ण्यः स्पर्शशीतोऽनिलापहः|
अल्पमूत्रः कटुः पाके मेधाग्निकफपित्तकृत्|
कृष्णः प्रशस्तस्तमनु शुक्लस्तमनु चारुणः||२२||
திலஃ ஸ்நிக்தத்வாதியுக்தஃ| ரஸே திக்தாதியுக்தஃ| விபாகே கடுகஃ| மூத்ரஸ்யால்பத்வகரோऽல்பமூத்ரஃ| மேதாக்நிகபபித்தகரஶ்ச| மேதா ப்ரஜ்ஞா| தேஷு ச திலேஷு மத்யே கஷ்ணதிலஃ ஶ்ரேஷ்டஃ| ததஃ ஶுக்லஃ ஊநஃ| ஶுக்லாதப்யருண ஊநதரஃ|| ௨௨||
Adhikarana atasIguNAH (23) · Śloka 23
ஸ்நிக்தோமா ஸ்வாதுதிக்தோஷ்ணா கபபித்தகரீ குருஃ|
தக்சுக்ரஹத்கடுஃ பாகே.....................||௨௩||
View original
स्निग्धोमा स्वादुतिक्तोष्णा कफपित्तकरी गुरुः|
दृक्छुक्रहृत्कटुः पाके.....................||२३||
உமா அதஸீ ஸ்நிக்தா ரஸேந மதுரதிக்தா, உஷ்ணவீர்யா கபபித்தகரீ குர்வீ ச தஶஂ ஶுக்ரஂ ச நாஶயதி, கடுவிபாகா ச|| ௨௩||
Adhikarana kusumBabIjaguNAH (24) · Śloka 24
.......................தத்வத்பீஜஂ குஸும்பஜம்||௨௪||
View original
.......................तद्वद्बीजं कुसुम्भजम्||२४||
தத்வதுமாவத்குஸும்பபீஜம்|| ௨௪||
Adhikarana mAShayavakayoravaratvaM shimbishUka- dhAnyorvarAvaratvam (25) · Śloka 25
மாஷோऽத்ர ஸர்வேஷ்வவரோ யவகஃ ஶூகஜேஷு ச||௨௫||
View original
माषोऽत्र सर्वेष्ववरो यवकः शूकजेषु च||२५||
அத்ர ஶிம்பிதாந்யவர்கே மாஷஃ அஶ்ரேஷ்டஃ| ஶூகதாந்யமத்யே யவகஃ அஶ்ரேஷ்டஃ|| ௨௫||
Adhikarana navapurANAdidhAnyaguNAHsUpyasya laghutvAva (26) · Śloka 26
நவஂ தாந்யமபிஷ்யந்தி ஸேக்யஂ கேதாரஜஂ ச யத்|
லகு வர்ஷோஷிதஂ தக்தபூமிஜஂ ஸ்தலஸம்பம்|
ஶீக்ரஜந்ம ததா ஸூப்யஂ நிஸ்துஷஂ யுக்திபர்ஜிதம்||௨௬||
View original
नवं धान्यमभिष्यन्दि सेक्यं केदारजं च यत्|
लघु वर्षोषितं दग्धभूमिजं स्थलसम्भम्|
शीघ्रजन्म तथा सूप्यं निस्तुषं युक्तिभर्जितम्||२६||
நவமகதஸஂவத்ஸரஂ தாந்யமபிஷ்யந்தி மாலிந்யேந ஸ்ரோதஸாஂ ஸ்ராவகம்| ததா ஸேக்யே பஹூதகே கேதாரே ஜாதமபிஷ்யந்தி| லகு வர்ஷோஷிதம்| ததா தக்தபூமிஜம்| ததா ஸ்தலஸம்பவஂ நிருதககேதாரஜம்| ஶீக்ர- ஜந்ம| அசிரகாலபாகம்| ததா ஸூப்யஂ முத்காதி துஷரஹிதஂ யுக்த்யா ச பர்ஜிதஂ ஸத் நிஸ்துஷம்| இதி ஶிம்பிதாந்யவர்கஃ|| ௨௬||
Adhikarana (3) kRutAnnavargaH maNDapeyAdInAM yathApUrva lAghavam| (27) · Śloka 27
மண்டபேயாவிலேபீநாமோதநஸ்ய ச லாகவம்|
யதாபூர்வ............................||௨௭||
View original
मण्डपेयाविलेपीनामोदनस्य च लाघवम्|
यथापूर्व............................||२७||
தாந்யாநாஂ ஸ்வரூபமுக்தம்| அநந்தரோக்தாநி ரக்தாதீநி ஸத்ஸ்வபி ஸ்வரூபகுணேஷு ஸஂயோகஸஂஸ்காரப்ரமாணாதிவிஶேஷேண குணாந்தரயோகமபி யாந்தி, தத்விஜ்ஞ்ஹாநார்தஂ கதாந்நவர்காரம்பஃ| மண்டாதீநாஂ யதாபூர்வஂ லகுத்வம்| தேநைததுக்தஂ பவதி-ஓதவமபேக்ஷ்ய லக்வீ விலேபிகா| ததோऽபி பேயா த்ரவா லகுதரா| ததோऽபி மண்டோऽத்யர்தத்ரவோ லகுஃ| ஓதநஸ்ய பூர்வகத்வாபாவாந்ந லகுத்வஂ ந குருத்வமுக்தம்|| ௨௭||
Adhikarana maNDaguNAH (28) · Śloka 28
.................ஶிவஸ்தத்ர மண்டோ வாதாநுலோமநஃ|
தங்காநிதோஷஶேஷக்நஃ பாசநோ தாதுஸாம்யகத்|
ஸ்ரோதோமார்தவகத்ஸ்வேதீ ஸந்துக்ஷயதி சாநலம்||௨௮||
View original
.................शिवस्तत्र मण्डो वातानुलोमनः|
तृङ्गानिदोषशेषघ्नः पाचनो धातुसाम्यकृत्|
स्रोतोमार्दवकृत्स्वेदी सन्धुक्षयति चानलम्||२८||
ஏததேவ நிர்தாரயதி| மண்டோ வாதாஸ்யாநுலோமநஃ| தடாதிக்நஶ்ச| தோஷஸ்ய வமநவிரேசநாதிநா நிர்ஹதஸ்ய ஶேஷோ தோஷஶேஷஃ| பாசநோ தாதுஸாம்யகரஶ்ச| ஸ்ரோதோமார்தவஂ கரோதி| ஸ்வேதயத்யாக்நிஂ சோத்தீபயதி|| ௨௮||
Adhikarana peyAguNAH (29) · Śloka 29
க்ஷுத்தஷ்ணாக்லாநிதௌர்பல்யகுக்ஷிரோகஜ்வராபஹா|
மலாநுலோமிநீ பத்யா பேயா தீபநபாசநீ||௨௯||
View original
क्षुत्तृष्णाग्लानिदौर्बल्यकुक्षिरोगज्वरापहा|
मलानुलोमिनी पथ्या पेया दीपनपाचनी||२९||
பேயா க்ஷுதாதிஹரா|| ௨௯||
Adhikarana vilepIguNAH (30) · Śloka 30
விலேபீ க்ராஹிணீ ஹத்யா தஷ்ணாக்நீ தீபநீ ஹிதா|
வ்ரணாக்ஷிரோகஸஂஶுத்ததுர்பலஸ்நேஹபாயிநாம்||௩௦||
View original
विलेपी ग्राहिणी हृद्या तृष्णाघ्नी दीपनी हिता|
व्रणाक्षिरोगसंशुद्धदुर्बलस्नेहपायिनाम्||३०||
விலேபிகா ஸஂக்ராஹிணீ, ஹத்யா, தஷ்ணாக்நீ, தீபநீ ச வ்ரணாதீநாஂ ச ஹிதா| ஸஂஶுத்தஃ கதவமநவிரேசநஃ|| ௩௦||
Adhikarana odanasya gurulAghavam (31) · Śloka 31
ஸுதௌதஃ ப்ரஸ்ருதஃ ஸ்விந்நஸ்த்யக்தோஷ்மா சௌதநோ லகுஃ|
யஶ்சாக்நேயௌஷதக்வாதஸாதிதோ பஷ்டதண்டுலஃ|
விபரீதோ குருஃ க்ஷீரமாஂஸாத்யைர்யஶ்ச ஸாதிதஃ||௩௧||
View original
सुधौतः प्रस्रुतः स्विन्नस्त्यक्तोष्मा चौदनो लघुः|
यश्चाग्नेयौषधक्वाथसाधितो भृष्टतण्डुलः|
विपरीतो गुरुः क्षीरमांसाद्यैर्यश्च साधितः||३१||
த்யக்தபாஷ்பஶ்ச லகுஃ| ஊஷ்மா பாஷ்போ ஜலபாகோ குருத்வஹேதுஃ| அத்யுஷ்ணாதிஶீதயோஃ ப்ரமாணாந்தராந்நிஷேதஃ| கேசித்ஸித்த்யுஷ்ணஸ்ய லகவமப்யுபகச்சந்தஃ ஸ்விந்நஃ| ஓதநஃ ஸுஷ்டு தௌதஃ ப்ரஸ்ரதுஃ| ஸ்விந்நஃ அத்யக்தோஷ்மா சேதி படந்தி| யத்ர சைஷாஂ புநருஷ்ணப்ரதிஷேதஃ, ஸ ஸித்திஶப்தாஶயஃ| யஶ்சோதந ஆக்நேயாநாஂ மரிசாதீநாஂ க்வாதேந ஸஂஸித்தஃ, ஸோऽபி லகுஃ| ததா பஷ்டைஸ்தண்டுலைஃ ஸித்த ஓதநோ லகுஃ| யதோக்தலக்ஷணாதோதநாத்விபரீதோ குருஃ| க்ஷீரமாஂஸாதிபிர்மதுரைர்யஶ்ச ஸாதிதஃ, ஸோऽபி குருஃ|| ௩௧||
Adhikarana dravyakriyAdibhiH kRutAnnasya gurulAghavaM peyAdInAM guNAH (32) · Śloka 32
இதி த்ரவ்யக்ரியாயோகமாநாத்யைஃ ஸர்வமாதிஶேத்||௩௨||
View original
इति द्रव्यक्रियायोगमानाद्यैः सर्वमादिशेत्||३२||
இத்யநயா திஶா ஸர்வஂ கதாந்நஂ த்ரவஸ்ய ஸ்வரூபேண க்ரியயா ஸஂயோகேந ப்ரமாணேந ச போத்தவ்யம்| கிஂ ஸ்வரூபேண குணாநாஂ ஸ்வநிபந்தகேந உபபஂஹகேந ஸஂயோகிநா த்ரவ்யேண ஸஂயுக்தமிதி நாநாவிதவிகல்பநேந கதாந்நஸ்வரூபஂ ஜாநீயாத்|| ௩௨||
Adhikarana mAMsaraguNAH (33) · Śloka 33
ஶுஷ்யதாஂ வ்யாதிமுக்தாநாஂ ஶுத்தாநாஂ ஶுத்திகாஂக்ஷிணாம்|
கஶக்ஷாமதோரஸ்கக்ஷீணதாத்விந்த்ரியௌஜஸாம்|
தஷ்டிஶ்ரவணவஹந்யாயுர்பலவர்ணஸ்வரார்திநாம்|
பக்நவிஶ்லிஷ்டஸஂதீநா வ்ரணிநாஂ வாதரோகிணாம்|
ஹத்யஃ பத்யஂஃ பரஂ வஷ்யோ பஂஹணஃ ப்ரீணநோ ரஸஃ||௩௩||
View original
शुष्यतां व्याधिमुक्तानां शुद्धानां शुद्धिकांक्षिणाम्|
कृशक्षामतोरस्कक्षीणधात्विन्द्रियौजसाम्|
दृष्टिश्रवणवहन्यायुर्बलवर्णस्वरार्थिनाम्|
भग्नविश्लिष्टसंधीना व्रणिनां वातरोगिणाम्|
हृद्यः पथ्यंः परं वृष्यो बृंहणः प्रीणनो रसः||३३||
ரஸோ மாஂஸரஸஃ ஶுஷ்யதாதீநாஂ பத்யஃ| வ்யாதிமுக்தாநாஂ பலாதாநார்தம்| ஶுத்தாநாஂ கதவமநவிரேசநாநாஂ பேயாத்யந்தே| ஶுத்திகாங்க்ஷிணாஂ சாऽऽசரணீயஃ ஸஂஶோதநாநாஂ தேஹதோஷமார்தவாய|| ௩௩||
Adhikarana maudgarasaguNAH (34) · Śloka 34
மௌத்கஸ்து பத்யஃ ஸஂஶுத்தவ்ரணகண்டாக்ஷிரோகிணாம்||௩௪||
View original
मौद्गस्तु पथ्यः संशुद्धव्रणकण्ठाक्षिरोगिणाम्||३४||
மௌத்கஸ்து ரஸோ நிர்மாஂஸயூஷஃ ஸஂஶுத்தாதீநாஂ பத்யஃ|| ௩௪||
Adhikarana kaulattharasaguNAH (35) · Śloka 35
வாதாநுலோமீ கௌலத்தோ குல்மதூநிப்ரதூநிஜித்||௩௫||
View original
वातानुलोमी कौलत्थो गुल्मतूनिप्रतूनिजित्||३५||
கௌலத்தோ ரஸோ வாதமநுலோமயதி குல்மாதிநாஶநஂ ச| தூநிப்ரதூநீ ரோகௌ குல்மநிதாநே வக்ஷ்யமாணலக்ஷணௌ (நி௦அ௦-௧௧)|| ௩௫||
Adhikarana mAShasUpaguNAH (36) · Śloka 36
ப்ரபூதாப்யந்தரமலோ மாஷஸூபஃ பரஂ ஸ்மதஃ||௩௬||
View original
प्रभूताभ्यन्तरमलो माषसूपः परं स्मृतः||३६||
மாஷஸூபஃ பரமத்யர்தமாந்தரஂ மலஂ புரீஷஂ ப்ரபூதஂ கரோதி| மாஷாணாஂ பஹுமலத்வே உக்தோऽபி அந்யேப்யஸ்தத்விகதிப்யஃ ஸூபஸ்யாதிஶயக்யாபநார்தஂ வசநம்|| ௩௬||
Adhikarana khalakAmbalikaguNAH (37) · Śloka 37
கலகாம்பலிகௌ ஹத்யௌ ச்சேதிநௌ ஸ்வௌஷதாநுகௌ||௩௭||
View original
खलकाम्बलिकौ हृद्यौ च्छेदिनौ स्वौषधानुगौ||३७||
கலகாம்பலிகௌ ஹத்யௌ ச்சேதிநௌ ஸ்வஸஂஸ்காரகௌஷதகுணயுக்தௌ ச|| ௩௭||
Adhikarana rasayUShakhalAnAM lakShaNAni (38) · Śloka 38
பிஶிதேந ரஸஸ்தத்ர யூஷோ தாந்யைஃ கலஃ பலைஃ||௩௮||
View original
पिशितेन रसस्तत्र यूषो धान्यैः खलः फलैः||३८||
ரஸாதீநாஂ வ்யவஹாரார்தஂ லக்ஷணமுச்யதே| பிஶிதேந மாஂஸேந யஃ க்ரியதே ஸ ரஸஃ| தாந்யைர்முத்காதிபிஃ க்ரியதே ஸ யூஷஃ| பலைர்பதராதிபிர்யஃ க்ரியதே ஸ கலஃ|| ௩௮||
Adhikarana kAmbalikalakShaNam (39) · Śloka 39
மூலைஶ்ச திலகல்காம்லப்ராயஃ காம்பலிகஃ ஸ்மதஃ||௩௯||
View original
मूलैश्च तिलकल्काम्लप्रायः काम्बलिकः स्मृतः||३९||
மூலைஸ்திலைஸ்திலகல்காத்யைஶ்ச கதோ தாடிமாத்யம்லப்ராயஃ காம்பலிகஃ|| ௩௯||
Adhikarana mAMsarasAdInAM kRutAkRutalakShaNam (40) · Śloka 40
ஜ்ஞேயாஃ கதாகதாஸ்தே து ஸ்நேஹாதியுதவர்ஜிதாஃ||௪௦||
View original
ज्ञेयाः कृताकृतास्ते तु स्नेहादियुतवर्जिताः||४०||
தே து ரஸாதயோ யதாஸங்க்யேந ஸ்நேஹாதியுதவர்ஜிதாஃ கதாகதா ஜ்ஞேயாஃ| தேநைததுக்தஂ பவதி- ஸ்நேஹாதிபிர்பர்ஜநேந ஶுண்ட்யாதிநா ச ஸஂஸ்கதாஃ கதஶப்தவாச்யாஃ| விபரீதாஃ அகதாஃ|| ௪௦||
Adhikarana dakalAvaNikalakShaNam (41) · Śloka 41
அல்பமாஂஸாதயஃ ஸ்வச்சா தகலாவணிகாஃ ஸ்மதாஃ||௪௧||
View original
अल्पमांसादयः स्वच्छा दकलावणिकाः स्मृताः||४१||
யே ஸ்வல்பேந மாஂஸேந ஸ்வல்பைஶ்ச ஶுண்ட்யாதிபிஃ க்ரியந்தே ஸ்வச்சாஶ்ச தே ரஸாதயோ தகலாவணிகாஃ|| ௪௧||
Adhikarana yUShAdInAmuttarottaraM gurutvam (42) · Śloka 42
வித்யாத்யூஷே ரஸே ஸூபே ஶாகே சைவோத்தரோத்தரம்|
கௌரவஂ தநுஸாந்த்ராம்லஸ்வாதுஷ்வேஷு பதக் ததா||௪௨||
View original
विद्याद्यूषे रसे सूपे शाके चैवोत्तरोत्तरम्|
गौरवं तनुसान्द्राम्लस्वादुष्वेषु पृथक् तथा||४२||
யூஷரஸஸூபஶாகாநாஂ யதோத்தரமேவ கௌரவஂ விஜ்ஞேயஂ த்ரவ்யகுணஸாம்யேऽபி| ததா தநுஸாந்த்ராம்லஸ்வாதுஷு ச பதக் யதோத்தரமேவ கௌரவஂ விஜ்ஞேயமிதி| தேநைததுக்தஂ பவதி- தநுப்யோ ரஸாதிப்யஃ ஸாந்த்ரா கநா குரவஃ| அம்லேப்யஶ்ச மதுரா இதி|| ௪௨||
Adhikarana tilapiNyAkavikRutyAdInAM guNAH (43) · Śloka 43
திலபிண்யாகவிகதிஃ ஶுஷ்கஶாகஂ விரூடகம்|
சாண்டாகீவடகஂ தக்க்நஂ தோஷலஂ க்லபநஂ குரு||௪௩||
View original
तिलपिण्याकविकृतिः शुष्कशाकं विरूढकम्|
चाण्डाकीवटकं दृग्घ्नं दोषलं ग्लपनं गुरु||४३||
திலபிண்யாகஸ்ய விகதிஃ ஶுஷ்கஶாகஂ விரூடகஂ சாண்டாகீவடகஂ ச தஷ்டிநாஶநஂ தோஷலஂ த்ரிதோஷகோபநஂ க்லாநிகரஂ குரு ச| விரூடகஂ அங்குரிதாநி பஷ்டாநி ஸஸ்யாநி| சாண்டாக்யா ஸஹஸாஸுதஂ முத்காதிவிடகஂ சாண்டாகீவடகம்|| ௪௩||
Adhikarana parpaTakShAraparpaTayorguNAH (44) · Śloka 44
பர்படா லகவோ ரூச்யா லகீயாந் க்ஷாரபர்படஃ||௪௪||
View original
पर्पटा लघवो रूच्या लघीयान् क्षारपर्पटः||४४||
பர்படாபிதாநா பக்ஷ்யா லகவோ ருசிகராஶ்ச| தேப்யஶ்ச க்ஷாரபர்படோऽதிலகுஃ| யஃ ஸ்வர்சிகாதிஜலேந ஸஂஸ்க்ரியதே|| ௪௪||
Adhikarana rAgaShADavayoguNAH (45) · Śloka 45
ஹத்யா வஷ்யா ருசிகரா குரவோ ராகஷாடவாஃ|
ப்ரீணநா ப்ரமதட்ச்சர்திமதமூர்ச்சாஶ்ரமச்சிதஃ||௪௫||
View original
हृद्या वृष्या रुचिकरा गुरवो रागषाडवाः|
प्रीणना भ्रमतृट्च्छर्दिमदमूर्च्छाश्रमच्छिदः||४५||
ராகாஃ ஸிதாமத்வாதிகதாஃ| ஷாடவாஃ அம்லஸித்தஶாக்ஶர்கராதிகதாஃ| ஹத்யா வஷ்யா ருசிகரா குரவஶ்ச| ததா ப்ரீணநா மநஃப்ரீதிகராஃ, ப்ரமாதிநாஶநாஶ்ச|| ௪௫||
Adhikarana manthaguNAH rasAlAguNAH (47) · Śloka 47
தட்ச்சர்திஶ்ரமநுந்மந்தஃ ஶீதஃ ஸத்யோபலப்ரதஃ|
ப்ரமேஹக்ஷயகுஷ்டாநி ந ச ஸ்யுர்மந்தபாயிநஃ||௪௬||
ரஸாலா பஂஹணீ வஷ்யா ஸ்நிக்தா பல்யா ருசிப்ரதா||௪௭||
View original
तृट्च्छर्दिश्रमनुन्मन्थः शीतः सद्योबलप्रदः|
प्रमेहक्षयकुष्ठानि न च स्युर्मन्थपायिनः||४६||
रसाला बृंहणी वृष्या स्निग्धा बल्या रुचिप्रदा||४७||
ரஸாலா காரமதிதேந மரிசஶர்கராதிஸஂயுக்தேந ச தத்நா கதாஃ பஹணீ தேஹஸ்ய பஹத்வகரீ வஷ்யத்வாதிகுணயுக்தா ச|| ௪௭||
Adhikarana pAnakaguNAH (48) · Śloka 48
ஶ்ரமக்ஷுத்தட்க்லமஹரஂ பாநகஂ ப்ரீணநஂ குரு|
விஷ்டம்பி மூத்ரலஂ ஹத்யஂ யதாத்ரவ்யகுணஂ ச தத்||௪௮||
View original
श्रमक्षुत्तृट्क्लमहरं पानकं प्रीणनं गुरु|
विष्टम्भि मूत्रलं हृद्यं यथाद्रव्यगुणं च तत्||४८||
ஸர்வஞ்ச பாநகஂ ஶ்ரமாதிஹரஂ குரு விஷ்டம்பி முத்ரலஂ ஹத்யஞ்ச| தச்ச பாநகஂ யதாத்ரவ்யகுணஂ ஸ்வஸஂஸ்காரத்ரவ்யகுணஸஂயுக்தஞ்ச||௪௮||
Adhikarana lAjAguNAH (49) · Śloka 49
லாஜாஸ்தடூச்சர்த்யதீஸாரமேஹமேதஃகபச்சிதஃ|
காஸபித்தோபஶமநா தீபநா லகவோ ஹிமாஃ||௪௯||
View original
लाजास्तृटूच्छर्द्यतीसारमेहमेदःकफच्छिदः|
कासपित्तोपशमना दीपना लघवो हिमाः||४९||
லாஜாஸ்தடாதீந் ச்சிந்தந்தி நாஶயந்தி| காஸஂ பித்தஂ சோபஶமயந்தி| ஆக்நிதீப்திகராஃ லகவஃ ஶீதவீர்யாஶ்ச||௪௯||
Adhikarana pRuthukaguNAH (50) · Śloka 50
பதுகா குரவோ பல்யாஃ கபவிஷ்டம்பகாரிணஃ||௫௦||
View original
पृथुका गुरवो बल्याः कफविष्टम्भकारिणः||५०||
பதுகா குரூத்வாதியுக்தாஃ| ஹரிததாந்யாநி ஸதுஷபஷ்டமுஸலாஹிதாநி பதுகஶப்தவாச்யாநி|| ௫௦||
Adhikarana dhAnAguNAH (51) · Śloka 51
தாநாவிஷ்டம்பிநீ ருக்ஷா தர்பணீ லேகநீ குருஃ||௫௧||
View original
धानाविष्टम्भिनी रुक्षा तर्पणी लेखनी गुरुः||५१||
தாநா பஷ்டதாந்யாநி விஷ்டம்பிநீ ரூக்ஷாதிகுணயுக்தா ச|| ௫௧||
Adhikarana saktuprabhRutInAM guNAH (52) · Śloka 52
கண்டநேத்ராமயக்ஷுத்தட்ஶ்ரமசர்திவ்ரணாபஹாஃ|
ஸக்தவோ லகவஃ பாநாத் ஸத்ய ஏவ பலப்ரதாஃ|
நிசயாத் கடிநா குர்வீ ப்ரோக்தா பிண்டீ மதுர்லகுஃ|
ஸக்தூநாம் த்ரவதாயோகால்லகீயஸ்யவலேஹிகா|
ஶஷ்குலீமோதகாதீநாஂ வ்யாக்யாதைவஂ ச கல்பநா||௫௨||
View original
कण्ठनेत्रामयक्षुत्तृट्श्रमछर्दिव्रणापहाः|
सक्तवो लघवः पानात् सद्य एव बलप्रदाः|
निचयात् कठिना गुर्वी प्रोक्ता पिण्डी मृदुर्लघुः|
सक्तूनाम् द्रवतायोगाल्लघीयस्यवलेहिका|
शष्कुलीमोदकादीनां व्याख्यातैवं च कल्पना||५२||
ஸக்தவஃ கண்டாமயநேத்ராமயாதிநாஶநா லகவஃ| உதகேந பீதாஶ்ச ஸத்ய ஏவ பலஂ குர்வந்தி| தேஷாம் ஸக்தூநாஂ பிண்டீ நிசயாத் ஸஂஹதத்வாத் யா கடிநா ஸா குர்வீ| யா து மதுஃ ஸா து லகுஃ| யே து ஸக்தவஃ உதகமிஶ்ராஃ அவலிஹ்ய புஜ்யந்தே ஸா அவலேஹிகா த்ரவத்வயோகாத் லகீயஸீ| ஶுஷ்கலீமோதகாதீநாஂ பக்ஷ்யாணாஂ சைவாநயைவ ஸஂயோகஸஂஸ்காரகாடிந்யாதிவிஶேஷதிஶா குணகல்பநா வ்யாக்யாதா|| ௫௨||
Adhikarana saktubhakShaNe niyamAH (53) · Śloka 53
நோதகாந்தரிதாந்ந த்விர்ந நிஶாயாஂ ந கேவலாந்|
ந புக்த்வா ந த்விஜைஶ்சித்வா ஸக்தூநத்யந்ந வா பஹுந்||௫௩||
View original
नोदकान्तरितान्न द्विर्न निशायां न केवलान्|
न भुक्त्वा न द्विजैश्छित्वा सक्तूनध्यन्न वा बहुन्||५३||
ஸக்தூஂஶ்சைவஂவிதாந்நாத்யாத் உதகாந்தரிதாநுதகேந ஜலேநாந்தரிதாந் வ்யவஹிதாந்| ஆதௌ பிண்டீ மத்யே ஜலமந்தே ச பிண்டீத்யுதகாந்தரிதாந்| த்வௌ வாரௌத்விஃ|நிஶாயாஂ ரத்த்ர்யாம்| கேவலநுதகாதிரஹிதாந்| புக்த்வாசாந்யதோதநாதி| த்விஜைஶிசத்வா தந்தைஃ கரஸ்தாஂ பிண்டீஂ சித்வேத்யர்தஃ| பஹூஂஶ்ச ஸக்தூந்நாத்யாத்|| ௫௩||
Adhikarana karkandhubadarAdi saktuguNAH (54) · Śloka 54
கர்கந்துபதராதீநாஂ ஶ்ரமதஷ்ணாக்லமச்சிதஃ|
ஸக்தபோऽம்லரஸா ஹகா யதாத்ரவ்யகுணாஶ்ச தே||௫௪||
View original
कर्कन्धुबदरादीनां श्रमतृष्णाक्लमच्छिदः|
सक्तबोऽम्लरसा हृघा यथाद्रव्यगुणाश्च ते||५४||
கர்கந்துபதராதீநாஂ ச பலாதீநாஂ ஸக்தவஃ க்லமாதிச்சிதஃ அம்லரஸா ஹகாஶ்ச| தே ஸர்வே ஸக்தவஃ ப்ரகதித்ரவ்யகுணயுக்தாஃ|| ௫௪||
Adhikarana piNyAkaguNAH (55) · Śloka 55
பிண்யாகோ க்லபநோ ரூக்ஷோ விஷ்டம்பீ தஷ்டிதூஷணஃ||௫௫||
View original
पिण्याको ग्लपनो रूक्षो विष्टम्भी दृष्टिदूषणः||५५||
பிண்யாகோऽக்ஷோடதிலாதீநாஂ நிஷ்பீடிததைலகல்கஃ க்லாநிகரோ விஷ்டம்பீ தஷ்டிவிகாரகரஶ்ச|| ௫௫||
Adhikarana veSavAraguNAH (56) · Śloka 56
வேஶவாரோ குருஃ ஸ்நிக்தோ பலோபசயவர்தநஃ||௫௬||
View original
वेशवारो गुरुः स्निग्धो बलोपचयवर्धनः||५६||
வேஶவாரஃ நாகரதநிகாஜாஜ்யாதிஸஂஸ்கதஂ ஸூக்ஷ்மச்சிந்நஂ மாஂஸம்| ஸ குருஃ ஸ்நிக்தஃ பலவர்தநோऽங்கோபசயவர்தநஶ்ச|| ௫௬||
Adhikarana mudgAdijAnAM veSavArANAM guNAH (57) · Śloka 57
முத்காஜிஜாஸ்து குரவோ யதாத்ரவ்யகுணாநுகாஃ||௫௭||
View original
मुद्गाजिजास्तु गुरवो यथाद्रव्यगुणानुगाः||५७||
முத்காதிஜாஸ்து வேஶவாராஃ யே ஸூக்ஷ்மச்சிந்நைர்முத்கயவதாந்யாதிபிஃ க்ரியந்தே| லோகே ச பூரணமிதி ப்ரஸித்தாஃ, தே குருவஃ ப்ரகதித்ரவ்யகுணாஶ்ச| ஆதிக்ரஹணேந ஶிம்பிதாந்யாநாஞ்ச வரகஸூகராணாமுலுகாதீநாஞ்ச க்ரஹணம்|| ௫௭||
Adhikarana kukUlAdipakvAnAmapUpAnAM yathottaraM laGutvamGAryAdInAM yathottaraM gurutvam (58) · Śloka 58
குகூலகர்பரப்ராஷ்டகந்த்வங்காரவிபாசிதாந்|
ஏகயோநீந் ஸகூந்வித்யாதபூபாநுத்தரோத்தரம்|
காரீ கேடரிகாத்யாஶ்ச குரவஶ்ச யதோத்தரம்||௫௮||
View original
कुकूलकर्परभ्राष्टकन्द्वङ्गारविपाचितान्|
एकयोनीन् सघून्विद्यादपूपानुत्तरोत्तरम्|
घारी केडरिकाद्याश्च गुरवश्च यथोत्तरम्||५८||
குகூலாதிஸித்தாநபூபாந் ஏகயோநீநேகஶாலிகாரணாந் ஸதோ யதோத்தரஂ லகூநிதி ஜாநீயாத்| தேநைததுக்தஂ பவதி-ஸஜாதீயாத் குகூலபக்வாத் கர்பரபக்வோ லகுரக்நிஸஂயோகநைகட்யாத்| கர்பரபக்வாச்ச ப்ராஷ்ட்ரபக்வஃ| ப்ராஷ்ட்ரபக்வாச்ச கந்துபக்வஃ| கந்துபக்வாச்ச அங்காரபக்வஃ| ஏகயோநிக்ரஹணஂ பிந்நயோநேஃ ஸமலாகவஶங்காநிராஸார்தம்| ஏகோ ஹ்யபூபோ குருஶாலியோநிஃ குகூலபக்வோऽந்யேந லகுஶாலியோநிநா குகூலபக்வேநைவ ந லாகவே ஸமஃ| ததா ஏகோ லகுஶாலியோநிஃ குகூலபக்வோऽந்யோ குருஶாலியோநிஃ கர்பரபக்வஶ்ச ஸமாவித்யர்தஃ| அநயா ச கல்பநயா ஸர்வமூஹ்யம்| குகூலோ பாஷ்பஸ்வேதஃ| க்ஷாரபாக இத்யந்யே| கர்பரோ ஜ்வாலாஸந்தப்தஃ கபாலஃ| ப்ராஷ்டஂ ப்ரஸித்தம்| கந்துஃ அங்காரதப்தா பித்திஃ| அங்காரஃ ஸ்வரூபேணைவ| இதி கதாந்நவர்கஃ|| ௫௮||
Adhikarana (4) mAMsavargaH mRugavargaH (59) · Śloka 59
ஹரிணைணகுரங்கர்ஶ்யகோகர்ணமகமாதகாஃ|
காலபுச்சகசாருஷ்கவரபோதஶஶோரணாஃ|
ஶ்வதஂஷ்ட்ராமஶரபகோஹகாரகஶம்பராஃ|
கராலகதமாலௌ ச பஷதஶ்ச மகாஃ ஸ்மதாஃ||௫௯||
View original
हरिणैणकुरङ्गर्श्यगोकर्णमृगमातृकाः|
कालपुच्छकचारुष्कवरपोतशशोरणाः|
श्वदंष्ट्रामशरभकोहकारकशम्भराः|
करालकृतमालौ च पृषतश्च मृगाः स्मृताः||५९||
அநந்தரஂ மாஂஸமுச்யதே-ஹரிணாதயஃ பஷதாந்தாஃ ஏகோநவிஂஶதிர்மகவிஜ்ஞேயாஃ|| ௫௯||
Adhikarana viShkiravargaH (60) · Śloka 60
லாவவாதீகவர்தீரரக்தவர்த்மககக்குபாஃ|
கபிஞ்ஜலோபசக்ராக்யாசகோரருருபாஹவஃ|
வர்தகோ வர்திகா சேதி தித்திரிஃ க்ரகரஃ ஶிகீ|
தாம்ரசூடாக்யவரககோநர்தகிரிவர்திகாஃ|
ததா ஶாரபதேந்த்ராஹ்வவாரடாஶ்சேதி விஷ்கிராஃ||௬௦||
View original
लाववातीकवर्तीररक्तवर्त्मककक्कुभाः|
कपिञ्जलोपचक्राख्याचकोररुरुबाहवः|
वर्तको वर्तिका चेति तित्तिरिः क्रकरः शिखी|
ताम्रचूडाख्यवरकगोनर्दगिरिवर्तिकाः|
तथा शारपदेन्द्राह्ववारटाश्चेति विष्किराः||६०||
லாவாதயோ வாரடாந்தா ஏகவிஂஶதிராஹாரஸ்ய விகீர்ய விக்ஷிப்ய பக்ஷணாத் விஷ்கிராஃ| வர்திகா வர்தக்ஷாஞ்ஜாத்யந்தரே ந து நாம தஸ்ய ஸ்த்ரீ|| ௬௦||
Adhikarana pratudavargaH (61) · Śloka 61
ஶதபத்ரோ பங்கராஜஃ கோயஷ்டீ ஜீவஜீவகஃ|
கஞ்ஜரீடகஹாரீததுர்நாமாரிகஶாக்ரஹாஃ|
லட்வா லடூஷோ வடஹா கோக்ஷ்வேலோ டிண்டிமாணவஃ|
ஜடீ துந்துபிபார்காரலோஹபஷ்டகுலிங்ககாஃ|
ஶாரிகாஶுகஶார்ங்காசிரீடீககுயஷ்டிகாஃ|
மஞ்ஜரீயகதாத்யூஹகோதாபுத்ரப்ரியாத்மஜாஃ|
கலவிங்கஃ பரபதஃ கபோதோऽங்காரசூடகஃ|
பாராவதஃ பாணவிக இத்யுக்தாஃ ப்ரதுதா த்விஜாஃ||௬௧||
View original
शतपत्रो भृङ्गराजः कोयष्टी जीवजीवकः|
खञ्जरीटकहारीतदुर्नामारिकृशाग्रहाः|
लट्वा लडूषो वटहा गोक्ष्वेलो डिण्डिमाणवः|
जटी दुन्दुभिपार्कारलोहपृष्ठकुलिङ्गकाः|
शारिकाशुकशार्ङ्गाचिरीटीककुयष्टिकाः|
मञ्जरीयकदात्यूहगोधापुत्रप्रियात्मजाः|
कलविङ्कः परभृतः कपोतोऽङ्गारचूडकः|
पारावतः पाणविक इत्युक्ताः प्रतुदा द्विजाः||६१||
ஶதபத்ராதயஃ பாணவிகாந்தாஶ்சதுஸ்த்ரிஂஶதாஹாரஶ்ச ஶால்யாதேஃ ப்ரதுத்ய துண்டைராஹத்ய பக்ஷணாத் த்விஜாஃ ப்ரதுதாஃ ஸ்மதாஃ|| ௬௧||
Adhikarana bileSayavargaH (62) · Śloka 62
ஶ்வேதஃ ஶ்யாமஶ்சித்ரபஷ்டஃ காலகஃ காகுலீ மகஃ|
பேகசில்லடகூசீகா கோதாஶல்யகஶாண்டகாஃ|
வஷாஹிகதலீஶ்வாவிந்நகுலாத்யா பிலேஶயாஃ||௬௨||
View original
श्वेतः श्यामश्चित्रपृष्ठः कालकः काकुली मृगः|
भेकचिल्लटकूचीका गोधाशल्यकशाण्डकाः|
वृषाहिकदलीश्वाविन्नकुलाद्या बिलेशयाः||६२||
ஶ்வேதாத்யா நகுலாத்யாந்தா பிலே பூகர்பே நிஷதநாத் பிலேஶயாஃ|| ௬௨||
Adhikarana prasahavargaH (63) · Śloka 63
கோகராஶ்வதரோஷ்ட்ராஶ்வத்வீபிஸிஂஹர்க்ஷவாநராஃ|
மார்ஜாரமூஷிகவ்யாக்ரவகபப்ருதரக்ஷவஃ|
லோபாகஜம்புகஶ்யேநசாஷோலூகஶ்வவாயஸாஃ|
ஶஶக்நீபாஸகுரரகத்ரவேஶ்யகுலிங்ககாஃ|
தூமிகா மதுஹா சேதி ப்ரஸஹாமகபக்ஷிணஃ||௬௩||
View original
गोखराश्वतरोष्ट्राश्वद्वीपिसिंहर्क्षवानराः|
मार्जारमूषिकव्याघ्रवृकबभ्रुतरक्षवः|
लोपाकजम्बुकश्येनचाषोलूकश्ववायसाः|
शशघ्नीभासकुररगृध्रवेश्यकुलिङ्गकाः|
धूमिका मधुहा चेति प्रसहामृगपक्षिणः||६३||
கவாதயாஃ மதுஹாந்தாஃ கேசித்பக்ஷிணஃ கேசிந்மகாஃ| ஜாத்யா ப்ரஸஹ்யாஹத்ய பக்ஷணாச்ச ப்ரஸஹாஃ ஸ்மதாஃ|| ௬௩||
Adhikarana mahAmRugAH (64) · Śloka 64
மஹிஷந்யங்குரோஹீதவராஹருருவாரணாஃ|
ஸுமரஶ்சமரஃ கட்கோ கவயஶ்ச மஹாமகாஃ||௬௪||
View original
महिषन्यङ्कुरोहीतवराहरुरुवारणाः|
सुमरश्चमरः खड्गो गवयश्च महामृगाः||६४||
மஹிஷாதயோ கவயாந்தா தஶ மஹாமகஶப்தவாச்யாஃ|| ௬௪||
Adhikarana jalacArivargaH (65) · Śloka 65
ஹஂஸஸாரஸகாதம்பபககாரண்டவப்லவாஃ|
மணாலகண்டசக்ராஹ்வபலாகா ரக்தஶீர்ஷகாஃ|
உத்க்ரோஶபுண்டரீகாக்ஷஶராரீமணிதுண்டகாஃ|
காகதுண்டகநாராவமத்குக்ரௌஞ்சாம்புகுக்குடாஃ|
நஂத்யாஸ்யமல்லிகாத்யாஶ்ச பக்ஷிணோ ஜலசாரிணஃ||௬௫||
View original
हंससारसकादम्बबककारण्डवप्लवाः|
मृणालकण्ठचक्राह्वबलाका रक्तशीर्षकाः|
उत्क्रोशपुण्डरीकाक्षशरारीमणितुण्डकाः|
काकतुण्डघनारावमद्गुक्रौञ्चाम्बुकुक्कुटाः|
नंद्यास्यमल्लिकाद्याश्च पक्षिणो जलचारिणः||६५||
ஹஂஸாதயோ மல்லிகாத்யந்தாஶ்ச ஜல ஏவ சரணாத் ஜலசாரிணஃ|| ௬௫||
Adhikarana matsyavargaH (66) · Śloka 66
மத்ஸ்யாரோஹிதபாடீநகூர்மகும்பீரகர்கடாஃ|
ஶுக்திஶங்ஹ்கோத்ருஶம்பூகஶபரீவர்த்மிசந்த்ரிகாஃ|
போலூகீநக்ரமகரஶிஶுமாரதிமிங்கலாஃ|
ராஜீ சிலிசிமாத்யாஶ்ச மாஂஸமித்யாஹுரஷ்டதா||௬௬||
View original
मत्स्यारोहितपाठीनकूर्मकुम्भीरकर्कटाः|
शुक्तिशङ्ह्खोद्रुशम्बूकशफरीवर्त्मिचन्द्रिकाः|
बोलूकीनक्रमकरशिशुमारतिमिङ्गलाः|
राजी चिलिचिमाद्याश्च मांसमित्याहुरष्टधा||६६||
ரோஹிதாதயஶ்சிலிசிமாத்யாந்தாஃ ஜலோத்பவா மத்ஸ்யாஃ| இத்யஷ்டிபிஃ ப்ரகாரைராசார்யா மாஂஸமாஹுஃ|| ௬௬||
Adhikarana ajAvyoH yojyanishcayaH (67) · Śloka 67
யோநிஷ்வஜாவீ வ்யாமிஶ்ரகோசரத்வாதநிஶ்சிதே||௬௭||
View original
योनिष्वजावी व्यामिश्रगोचरत्वादनिश्चिते||६७||
ஏதாஸு சாஷ்டாஸு மாஂஸயோநிஷு மத்யே மிஶ்ரயோநித்வாந்மிஶ்ரவிஷயத்வாதஜாவீ அநிஶ்சிதே| தே ஹி ஜாங்கலேऽபி தேஶே ஸம்யக்வர்தேதே ஆநூபேऽபி| யத்யபி தித்திரிருபயசரஸ்ததாபி ஸதைவ தத்ஸ்வபாவத்வாத்வர்கேப்யஃ பதங்நோக்தஃ| அஜா அவயஶ்ச கேசித்தந்வநி கேசதாநூப இதி பதகுக்தே| யேஷாஂ ச நாமபர்யாயாஃ நாநாதேஶப்ரஸித்தாஃ கிராதகைவர்தாதிப்யஃ அபப்ரஂஶஸஂஸ்காரணாச்ச ஜ்ஞாதவ்யாஃ| வர்திகா வர்தகாஜ்ஜாத்யந்தரஂ, ந து தஸ்ய ஸ்த்ரீ|| ௬௭||
Adhikarana mAMsasya traividhyAdi (68) · Śloka 68
அத்யாந்த்யா ஜாங்ஹ்கலாநூபா மத்யௌ ஸாதாரணௌ ஸ்மதௌ|
விகீர்யாதிக்ரியாயோகைர்பக்ஷணாத்விஷ்கிராதயஃ||௬௮||
View original
अद्यान्त्या जाङ्ह्गलानूपा मध्यौ साधारणौ स्मृतौ|
विकीर्यादिक्रियायोगैर्भक्षणाद्विष्किरादयः||६८||
ஏஷாஂ ச வர்காணாஂ மத்யே ஆத்யாஸ்த்ரயோ மகவிஷ்கிரப்ரதுதாஃ ஜாங்கலாஃ ஜாங்கலஶப்தவாச்யாஃ| அந்த்யாஸ்த்ரயஃ மஹாமகஜலசரமத்ஸ்யா ஆநூபாஃ| மத்யௌ த்வௌ பிலேஶயப்ரஸஹௌ ஸதாரணௌ| விகீர்ய பக்ஷணக்ரியாயோகாத்விஷ்கிராதீநி நாமாநீத்யுக்தம்|| ௬௮||
Adhikarana jA~ggalamAMsaguNAH (69) · Śloka 69
தத்ர பத்தமலா ருச்யா மாஂஸாநாமுத்தமா ஹிமாஃ|
கஷாயஸ்வாதுவிஶதா லகவோ ஜாங்கலா ஹிதாஃ|
பித்தோத்தரே வாதமத்யே ஸந்நிபாதே கபாநுகே||௬௯||
View original
तत्र बद्धमला रुच्या मांसानामुत्तमा हिमाः|
कषायस्वादुविशदा लघवो जाङ्गला हिताः|
पित्तोत्तरे वातमध्ये सन्निपाते कफानुगे||६९||
தத்ர ஜாங்கலா மலஂ புரீஷஂ பத்தஂ குர்வந்தி| ருசிகராஃ மாஂஸாநாஂ சோத்தமாஃ| ஶீதவீர்யா ரஸே கஷாயமதுராஃ விஷதா லகவஃ| ஸந்நிபாதே ச ஹிதாஃ கிம்பூத இத்யாஹ-பித்தோத்தர இத்யாதி| யஸ்மிந் ஸந்நிபாதே பித்தமுத்தரமதிகஂ வாதோ மத்யஃ கபஶ்ச ஸ்வல்பஃ|| ௬௯||
Adhikarana hariNaiNayorvarNAH guNASca (70) · Śloka 70
தாம்ரோऽத்ர ஹரிணஃ கஷ்ணஸ்த்வேணோ ஹத்யஸ்த்ரிதோஷஜித்|
லகீயாந் ஷட்ரஸஶ்சாஸௌ............................||௭௦||
View original
ताम्रोऽत्र हरिणः कृष्णस्त्वेणो हृद्यस्त्रिदोषजित्|
लघीयान् षड्रसश्चासौ............................||७०||
அத்ர சைணஹரிணாவாகத்யா ஸதஶௌ| கேவலஂ தாம்ரவர்ணோ ஹரிணஃ| கஷ்ணவர்ணஸ்த்வேணஃ| அஸாவேணோ ஹத்யஸ்த்ரிதோஷஹரஃ, அதிலகுஃ, ஷட்ரஸஶ்ச|| ௭௦||
Adhikarana shashaguNAH (71) · Śloka 71
........................க்ராஹி ரூக்ஷோ ஹிமஃ ஶஶஃ|
கடுபாகோऽக்நிகத் பத்யஃ ஸந்நிபாதேऽநிலாவரே||௭௧||
View original
........................ग्राहि रूक्षो हिमः शशः|
कटुपाकोऽग्निकृत् पथ्यः सन्निपातेऽनिलावरे||७१||
ஶஶஸ்து ஸஂக்ரஹணோ ரூக்ஷஃ ஶீதவீர்யஃ கடுவிபாகோऽக்நிவத்திகத், ஊநவாயௌ ஸந்நிபாதே ச பத்யஃ|| ௭௧||
Adhikarana lAvakapi~jjalayorguNAH (72) · Śloka 72
தத்வல்லவோऽப்யரூக்ஷஸ்து கிஞ்சித்ரூக்ஷஃ கபிஞ்ஜலஃ||௭௨||
View original
तद्वल्लवोऽप्यरूक्षस्तु किञ्चिद्रूक्षः कपिञ्जलः||७२||
லாவோऽபி தத்வத் ஶஶவத்| கேவலமஸாவரூக்ஷஃ| கபிஞ்ஜலஃ கிஞ்சித்ரூக்ஷஃ|| ௭௨||
Adhikarana vanyapArAvatakapotayorguNAH (73) · Śloka 73
பாராவதாஃ கபோதாஶ்ச தத்வத்வந்யாஃ ஸுபூஜிதாஃ||௭௩||
View original
पारावताः कपोताश्च तद्वद्वन्याः सुपूजिताः||७३||
பாராவதகபோதௌ வநஜாதௌ பத்யௌ| கஹபதாவபத்யௌ|| ௭௩||
Adhikarana vartakAdInAM sAmAnyaguNAH (74) · Śloka 74
ஈஷதுஷ்ணகுருஸ்நிக்தா பஂஹணா வர்தகாதயஃ||௭௪||
View original
ईषदुष्णगुरुस्निग्धा बृंहणा वर्तकादयः||७४||
வர்தகாத்ப்ரபதி யாவஜ்ஜாங்கலபரிஸமாப்தி தாவத்ஸர்வே ஔஷ்ண்யேந குருத்வேந ஸ்நிக்தத்வேந ச ஈஷத் ஸ்வல்பஂ யுக்தாஃ|| ௭௪||
Adhikarana tittiriguNAH (75) · Śloka 75
தித்திரிஸ்தேஷ்வபி வரோ மேதாக்நிபலஶுக்ரக க்ராஹீ வர்ண்யோऽநிலோக்தஸந்நிபாதஹரஃ பரம்|
தந்வாநூபவிசாரித்வாத் ஸ்நிக்தோஷ்ணாகுரூபஂஹணஃ||௭௫||
View original
तित्तिरिस्तेष्वपि वरो मेधाग्निबलशुक्रकृ ग्राही वर्ण्योऽनिलोक्तसन्निपातहरः परम्|
धन्वानूपविचारित्वात् स्निग्धोष्णागुरूबृंहणः||७५||
தேஷ்வபி மத்யே தித்திரிஃ ஶ்ரேஷ்டஃ மேதாதிகரஃ| ஸஂக்ரஹணோ வர்ண்யோ வாதாதிகஸந்நிபாதஹரஶ்ச| ஸ து தித்திரிர்தந்வநி தேஶே விசரத்யாநூபே ச| அதஃ ஸ்நிக்த உஷ்ணோ குருர்பஂஹணஶ்ச|| ௭௫||
Adhikarana mayUraguNAH (76) · Śloka 76
நாதிபத்யஃ ஶிகீ பத்யஃ ஶ்ரோத்ரஸ்வரவயோதஶாம்||௭௬||
View original
नातिपथ्यः शिखी पथ्यः श्रोत्रस्वरवयोदृशाम्||७६||
ஶிகீ மயூரோ நாதிபத்யஃ| ஶ்ரோத்ராதீநாஂ பத்யஃ| வயஸஶ்ச பத்யஃ| ஶீக்ரபரிணாமரக்ஷணஃ|| ௭௬||
Adhikarana kukkuTaguNAH (77) · Śloka 77
தத்வச்ச குக்குடோ வஷ்யோ க்ராம்யஸ்து ஶ்லேஷ்மலோ குருஃ||௭௭||
View original
तद्वच्च कुक्कुटो वृष्यो ग्राम्यस्तु श्लेष्मलो गुरुः||७७||
குக்குடஸ்தத்வந்மயரவத்| அயஂ து வஷ்யஃ| க்ராம்யஸ்து ஜநபதபரிவேஶசரஃ ஶ்லேஷ்மலோ குருஶ்ச|| ௭௭||
Adhikarana krakaropacakrakaguNAH (78) · Śloka 78
மேதாநலகரா ஹத்யாஃ க்ரகராஃ ஸோபசக்ரகாஃ||௭௮||
View original
मेधानलकरा हृद्याः क्रकराः सोपचक्रकाः||७८||
க்ரகராஃ மேதாமாக்நிஞ்ச குர்வந்தி ஹத்யாஶ்ச| தத்வதுபசக்ரகாஃ|
Adhikarana kANakapotaguNAH (79) · Śloka 79
குருஃ ஸலவணஃ காணகபோதஃ ஸர்வதோஷகத்||௭௯||
View original
गुरुः सलवणः काणकपोतः सर्वदोषकृत्||७९||
காணகபோதோ குருஃ கிஞ்சில்லவர்ணாஸ்த்ரிதோஷகரஶ்ச|| ௭௯||
Adhikarana bileSayAdivargANAM yathottaraM gurutvAdisAmAnyaguNASca (80) · Śloka 80
குரூஷ்ணஸ்நிக்தமதுரா வர்காஶ்சாதோ யதோத்தரம்|
மூத்ரஶுக்ரகதோ பல்யா வாதக்நாஃ கபபித்தலாஃ||௮௦||
View original
गुरूष्णस्निग्धमधुरा वर्गाश्चातो यथोत्तरम्|
मूत्रशुक्रकृतो बल्या वातघ्नाः कफपित्तलाः||८०||
அதோऽநந்தரா பிலேஶயாத்யா வர்கா யதோத்தரஂ குருத்வேநோஷ்ணத்வேந சாதிகாஃ ஸ்நிக்தத்வேந மதுராத்வேந சாதிகாஃ| யோ யஸ்தமாத்வர்காதுத்தரோ வர்கஃ ஸ தஸ்மாத்குருத்வாதிபிரதிக இத்யர்தஃ| ததா ஸர்வே மூத்ரஂ ஶுக்ரஂ ச குர்வந்தி| பல்யாஃ வாதக்நாஃ பித்தஶ்லேஷ்மலாஶ்ச|| ௮௦||
Adhikarana mahAmRugaguNAH (81) · Śloka 81
ஶீதாமஹாமகாஸ்தேஷு.................................||௮௧||
View original
शीतामहामृगास्तेषु.................................||८१||
தேஷு வர்கேஷு மத்யே மஹாமகாஃ ஶீதவீர்யாஃ|| ௮௧||
Adhikarana prasahaguNAH (82) · Śloka 82
.................................க்ரவ்யாதாஃ ப்ரஸஹாஃ புநஃ|
சக்ஷுஷ்யாஃ ஸஷ்டவிண்மூத்ரமாஂஸலாஃ கடுபாகிநஃ|
ஜீர்ணார்ஶோக்ரஹணீதோஷஶோஷார்தாநாஂ பரஂ ஹிதாஃ||௮௨||
View original
.................................क्रव्यादाः प्रसहाः पुनः|
चक्षुष्याः सृष्टविण्मूत्रमांसलाः कटुपाकिनः|
जीर्णार्शोग्रहणीदोषशोषार्तानां परं हिताः||८२||
ப்ரஸஹாஃ க்ரவ்யாதாஃ க்ரவ்யஂ மாஂஸஂ புஞ்ஜதே யே ப்ரஸஹாஸ்தே சக்ஷுஷ்யாஃ மூத்ரஂ விஶஂ ச குர்வந்தி| மாஂஸவத்விகராஃ, கடுவிபாகாஃ, ஜீர்ணோர்ஶோப்ரபத்யார்தாநாஂ ச பத்யாஃ|| ௮௨||
Adhikarana godhAmUShakaguNAH (83) · Śloka 83
கோதா நியச்சதி விஷஂ மூஷிகஃ ஶுக்ரகரஃ||௮௩||
View original
गोधा नियच्छति विषं मूषिकः शुक्रकरः||८३||
கோதா விஷக்நீ| மூஷிகஃ ஶுக்ரவர்தநஃ ஶுக்ரகரஃ|| ௮௩||
Adhikarana gomAMsaguNAH (84) · Śloka 84
ஶுஷ்ககாஸஶ்ரமாத்யாக்நிவிஷமஜ்வரபீநஸாந்|
கார்ஶ்யகேவலவாதஂஶ்ச கோமாஂஸஂ ஸந்நியஶ்சதி||௮௪||
View original
शुष्ककासश्रमात्याग्निविषमज्वरपीनसान्|
कार्श्यकेवलवातंश्च गोमांसं सन्नियश्चति||८४||
கோமாஂஸஂ ஶுஷ்ககாஸாதீந்நாஶயதி| விஷமஜ்வரஃ ஸததகாதிஃ| கேவலவாதா நாந்யதோஷஸஂயுக்தாஃ|| ௮௪||
Adhikarana caTakaguNAH (85) · Śloka 85
சடகாஃ ஶ்லேஷ்மலாஃ ஸ்நிக்தா வாதக்நாஃ ஶுக்ரலாஃ பரம்||௮௫||
View original
चटकाः श्लेष्मलाः स्निग्धा वातघ्नाः शुक्रलाः परम्||८५||
சடகாஃ கபஹராஃ ஸ்நிக்தாஃ வாதக்நாஶ்ச பரமத்யர்தஂ ஶுக்ரகராஃ|
Adhikarana mahiShaguNAH (86) · Śloka 86
குருஷ்ணோ மஹிஷஃ ஸ்நிக்தஃ ஸ்வப்நதார்ட்யபஹத்வகத்||௮௬||
View original
गुरुष्णो महिषः स्निग्धः स्वप्नदार्ढ्यबृहत्वकृत्||८६||
மஹிஷோ குருருஷ்ணவீர்யஃ ஸ்நிக்தோ நித்ராதிஂஶ்ச கரோதி|| ௮௬||
Adhikarana varAhaguNAH (87) · Śloka 87
தத்வத்வராஹஃ ஶ்ரமாஹ ருசிஶுக்ரபலப்ரதஃ||௮௭||
View original
तद्वद्वराहः श्रमाह रुचिशुक्रबलप्रदः||८७||
வராஹஃ ஸூகரஃ தத்வந்மாஹிஷவத்குணைர்ஜ்ஞேய இத்யர்தஃ| அஸௌ து ஶ்ரமக்நஃ, ருச்யாதிப்ரதஶ்ச|| ௮௭||
Adhikarana haMsaguNAH (88) · Śloka 88
ஹஂஸஃ ஸ்வரகரஃ பித்தரக்தஜிந்மேதுரோ ஹிமஃ||௮௮||
View original
हंसः स्वरकरः पित्तरक्तजिन्मेदुरो हिमः||८८||
ஹஂஸஃ ஸ்வரகரஃ, ரக்தபித்தவிநாஶநஶ்ச| யஸ்து மேதுரோऽதிமேதாஃ ஸ ஹிமஃ ஶீதஃ| கேசித்து சரகாநுரோதாந்மதுரஃ, மஹிமாஶ்சேதி படந்தி|| ௮௮||
Adhikarana matsyasAmAnyaguNAH (89) · Śloka 89
கபபித்தகரா மத்ஸ்யாஃ பரஂ பவநநாஶநாஃ||௮௯||
View original
कफपित्तकरा मत्स्याः परं पवननाशनाः||८९||
மத்ஸ்யாஃ பித்தஶ்லேஷ்மகரா வாதநாஶநாஶ்ச பரமத்யர்தம்|| ௮௯||
Adhikarana rohitamatsyacilicimayorguNAH (90) · Śloka 90
ப்ரதிஸ்ரோதோவிசாரித்வாதாகாஶப்லவநேந ச|
நித்யஂ ஶைவாலபக்ஷத்வாத்திவாஸ்வப்நவிவர்ஜநாத்|
ரோஹிதஃ ப்ரவரஸ்தேஷாஂ பரஂ சிலிசிமோऽவரஃ|
அகோசரவிசாரித்வாத் ஸர்வதோஷகரோ ஹி ஸஃ||௯௦||
View original
प्रतिस्रोतोविचारित्वादाकाशप्लवनेन च|
नित्यं शैवालभक्षत्वाद्दिवास्वप्नविवर्जनात्|
रोहितः प्रवरस्तेषां परं चिलिचिमोऽवरः|
अगोचरविचारित्वात् सर्वदोषकरो हि सः||९०||
தேஷாஂ மத்ஸ்யாநாஂ மத்யே ரோஹிதஃ ப்ரவரஃ ப்ரதிஸ்ரோதோவிசாரத்வாத்| தஸ்ய ஹ்யேவஂ ஸ்வபாவஃ, யத் ப்ரதிஸ்ரோதஃ ஸ்ரோதஸ அபிமுக்யேந விசாரதி| யயா திஶா ஜலமேதி தாஂ திஶாஂ யாதீத்யர்தஃ| ததா பாநீயமத்யாத் ஸ்வபாவேநைவாகாஶஂ ப்லவதே| அத உபயதாபி க்ரியாயோகாத் பரமத்யர்தஂ ரோஹிதஃ ப்ரவரஃ| சிலிசிமஃ பரமத்யர்தமவரஃ அஶ்ரேஷ்டஃ| ஸ சாகோசரே துர்விஷயே கர்த்தமஶைவலாதௌ யதோ விசரத்யதஸ்த்ரிதோஷகரஃ|| ௯௦||
Adhikarana kulIraguNAH (91) · Śloka 91
குலீரஃ பரமஂ வஷ்யோ பஂஹணஃ ப்ரீணநோ குருஃ||௯௧||
View original
कुलीरः परमं वृष्यो बृंहणः प्रीणनो गुरुः||९१||
குலீரஃ பரமஂ வஷ்யஃ பஂஹணஃ ப்ரீதிகரஃ குருஶ்ச| குலீரஃ கர்கடகஃ|| ௯௧||
Adhikarana AjamAMsaguNAH (92) · Śloka 92
நாதிஶீதகுருஸ்நிக்தஂ மாஸஂமாஜமதோஷலம்|
ஶரீரதாதுஸாமாந்யாதநபிஷ்யந்தி பஹணம்||௯௨||
View original
नातिशीतगुरुस्निग्धं मासंमाजमदोषलम्|
शरीरधातुसामान्यादनभिष्यन्दि बृहणम्||९२||
ஆஜஂ மாஂஸஂ நாதிஶீதவீர்யஂ நாதிஸிநக்தம் அதோஷலஂ தோஷாணாஂ ஸாம்யஂ ந நாஶயதி, பத்யாமித்யர்தஃ| ஸாமர்த்யால்லப்தபுருஶரீரஸகலஶரீரதாதுஸாதஶயாதநபிஷ்யந்தி மாலிந்யேநஸ்ரோதஸாமஸ்ராவகம்| ஏததுக்தஂ தோஷகுணவிபரீதகுணத்வேநாதோஷலத்வாச்ச ஶரீரதாதுகுணத்வேந ஸ்ரோதஸாமப்ரதூஷகத்வாச்சாநபிஷ்யந்தி| ஸ்ரோதஃப்ரதூஷகரூபஂ ஶாரீரே வக்ஷ்யதி (அ௦-௬); யதா- ஆஹாரஶ்ச விஹாரஶ்ச யஃ ஸ்யாத்தோஷகுணைஃ ஸமஃ| தாதுபிர்விகுணோ யஶ்ச ஸ்ரோதஸாஂ ஸ ப்ரதூஷகஃ|| இதி|| ௯௨||
Adhikarana AvikamAMsaguNAH (93) · Śloka 93
விபரீதமதோ ஜ்ஞேயமாவிகஂ பஂஹணஂ து தத்||௯௩||
View original
विपरीतमतो ज्ञेयमाविकं बृंहणं तु तत्||९३||
அத ஆஜமாஂஸாத்விபரீதமாவிகஂ மாஂஸம்| வைபரீத்யேந பஂஹணத்வஂ தத்து பஹணமிதி விஶேஷஃ|| ௯௩||
Adhikarana tyAjyaM mAMsam (94) · Śloka 94
அதிமேத்யஂ த்யஜேந்மாஂஸஂ ஹதஂ வ்யாதிவிஷோதகைஃ|
ஸ்வயஂ மதஂ தூமபூர்ணமகோசரபதஂ கஶம்||௯௪||
View original
अतिमेद्यं त्यजेन्मांसं हतं व्याधिविषोधकैः|
स्वयं मृतं धूमपूर्णमगोचरभृतं कृशम्||९४||
ஸர்வஞ்ச மாஂஸமதிமேத்யஂ மேதுரஂ த்யஜேத்| வ்யாத்யாதிபிஶ்ச நஷ்டஸ்ய மாஂஸஂ த்யஜேத்| ததா ஸ்வயமாத்மநைவ மதஂ தூமபூர்ணஂ தூமேந மதம்| ததா அகோசரமதஂ, அகோசரே அந்யஸ்மிந்விஷயே மதம்| யதா ஜாங்கலமாநூபே மதமநூபஂ ச ஜாங்கலே| கஶஂ ச த்யஜேத்|| ௯௪||
Adhikarana praSastaM mAMsam (95) · Śloka 95
ஸத்யோஹதஂ வயஸ்தஂ ச ஶுத்தஂ ஸுரபி ஶஸ்யதே||௯௫||
View original
सद्योहतं वयस्थं च शुद्धं सुरभि शस्यते||९५||
ஸத்யோஹதஂ வயஸ்தஂ ச ஶுத்தஂ தணாதிபிரநுபஹதஂ அதுர்கந்தி ச ஶஸ்யதே|| ௯௫||
Adhikarana svasvavargeShveNAdInAM varatvam (96) · Śloka 96
ஏணஃ குரங்கோ ஹரிணஃ ஶஶோ லாவஃ கபிஞ்ஜலஃ|
தித்திரிஃ க்ரகரோ கோதா ஶ்வாவிட்கத்ரோ மகாதிபஃ|
ததைவ ஶாரிகா ந்யங்குர்ஹஂஸௌ ரோஹிதகச்சபௌ|
வர்த்மீ சாக்ர்யாஃ ஸ்வவர்கேஷு.......................||௯௬||
View original
एणः कुरङ्गो हरिणः शशो लावः कपिञ्जलः|
तित्तिरिः क्रकरो गोधा श्वाविड्गृध्रो मृगाधिपः|
तथैव शारिका न्यङ्कुर्हंसौ रोहितकच्छपौ|
वर्त्मी चाग्र्याः स्ववर्गेषु.......................||९६||
ஏணாதயஶ்ச ஸ்வவர்கேஷு ப்ரதாநாஃ ஏணகுரங்கஹரிணஶஶாஃ மகேஷு மத்யே அக்ர்யாஃ வராஃ| லாவகபிஞ்ஜலதித்திரிக்ரகரா விஷ்கிரேஷு| ஶ்வாவிட்கோதே பிலேஶயேஷு| கத்ரமகாதிபௌ ப்ரஸஹேஷு| ஶாரிகா ப்ரதுதேஷு| ந்யங்குர்மஹாமகேஷு| ஹஂஸோ ஜநசாரிஷு| ரோஹிதகச்சபௌ வர்த்மீ ச ஜலஜேஷு|| ௯௬||
Adhikarana vareShu pravarAH (97) · Śloka 97
................................ப்ரவராஸ்தேஷ்வபி ஸ்மதாஃ|
லாவைணகோதாஃ ஸிஂஹஶ்ச..................................||௯௭||
View original
................................प्रवरास्तेष्वपि स्मृताः|
लावैणगोधाः सिंहश्च..................................||९७||
தேஷ்வபி ப்ரதாநேஷு மத்யே ப்ரவராஃ| ஏணாதிஷ்வேணஃ| லவாதிஷு லவாஃ| ஶ்வாவித்கோதயோர்கோதா| கத்ரமகாதிபயோஃ ஸிஂஹ இதி|| ௯௭||
Adhikarana svasvavargeShu ninditAH (98) · Śloka 98
.......................................... நிந்திதௌ கௌஃ ஸதர்துரஃ|
ஶ்யஃ காணகபோதஶ்ச ஶோஷமுக்தஂ யதாயதம்||௯௮||
View original
.......................................... निन्दितौ गौः सदर्दुरः|
ऋश्यः काणकपोतश्च शोषमुक्तं यथायथम्||९८||
கௌஃ, துர்தரஃ, ஶ்யஃ, காணகபோதஶ்ச சத்வாரஃ ஸ்வவர்கேஷு நிந்த்யாகர்ஹணீயாஃ| ஶோஷஞ்ச யதாயதஂ குணைர்யுக்தம்|| ௯௮||
Adhikarana aNDAnAM gurutvaM, bAlavRuddhayormAMsaguNAHmAMsAnAM gurulAghavam (99) · Śloka 99
குருண்யண்டாநி பாலாநாஂ கஷாயமதுரஂ பலம்|
வத்தாநாம் ஸ்நாயுபூயிஷ்டமபல்யஂ குருதோஷலம்|
புஂஸ்த்ரியோஃ பூர்வபஶ்சார்தே குருணீ கர்பிணீ குருஹ்|
லகுர்யோஷிச்சதுஷ்பாஸ்து விஹங்கேஷு புநஃ புமாந்|
ஶிரஃஸ்கந்தாதீநாஂ யதாபூர்வஂ கௌரவம் ஶிரஸ்கந்தோருபஷ்டஸ்ய கட்யாஃ ஸக்த்நோஶ்ச கௌரவம்|
ததாऽऽமபக்வாஶயயோர்யதாபூர்வஂ விநிர்தேஶேத்|
ஶோணிதாதீநாஂ யதோத்தரஂ கௌரவம் ஶோணிதப்ரபதீநாஞ்ச தாதூநாமுத்தரோத்தரம்|
மாஂஸாத் கரீயோ வஷணமேட்ரவக்கயகத்குதம்||௯௯||
View original
गुरुण्यण्डानि बालानां कषायमधुरं पलम्|
वृद्धानाम् स्नायुभूयिष्ठमबल्यं गुरुदोषलम्|
पुंस्त्रियोः पूर्वपश्चार्धे गुरुणी गर्भिणी गुरुह्|
लघुर्योषिच्चतुष्पास्तु विहङ्गेषु पुनः पुमान्|
शिरःस्कन्धादीनां यथापूर्वं गौरवम् शिरस्कन्धोरुपृष्ठस्य कट्याः सक्थ्नोश्च गौरवम्|
तथाऽऽमपक्वाशययोर्यथापूर्वं विनिर्देशेत्|
शोणितादीनां यथोत्तरं गौरवम् शोणितप्रभृतीनाञ्च धातूनामुत्तरोत्तरम्|
मांसाद् गरीयो वृषणमेढ्रवृक्कयकृद्गुदम्||९९||
அண்டாநி பக்ஷிணாஂ குரூணி| பாலாநாஂ பக்ஷிணாஂ பலஂ மாஂஸஂ ரஸே கஷாயமதுரம்| வத்தாநாஂ மாஂஸஂ பஹுஸ்நாயு அபல்யஂ குரு த்ரிதோஷகரஂ ச| புஂஸஃ ஸ்த்ரியாஶ்ச யதாஸஂக்யேந ஶரீரஸ்ய பூர்வார்தஂ நாபேரூர்த்வஂ பஶ்சார்தமதோநாபேர்குரு| கர்பிணீ ச ஸ்த்ரீ குர்வீ| சதுஶ்சரணேஷு மத்யே யோஷித் ஸ்த்ரீ லகுஃ| விஹங்கேஷு பக்ஷிஷு மத்யே புமாந் லகுஃ| ஶிரஃப்ரபதீநாமங்காநாஂ யதாபூர்வஂ குருத்வஂ ஜ்ஞேயம்| ஸக்திமாஂஸாத் கடீமாஂஸஂ குரு| ஏவமாமாஶயபக்வாஶயயோஶ்ச யதாபூர்வஂ குருத்வம்| பக்வாஶயாதாமாஶயோ குருரித்யர்தஃ| ரக்தாதீநாஂ ச தாதூநாஂ யதோத்தரஂ குருத்வம்| ஸப்தபிர்தாத்வக்நிபிர்யதோத்தரமேவ ஸ்நேஹஸ்ய பாகத் யதோத்தரமேவ ஸ்நேஹஸ்ய குருத்வஂ ஸ்யாத்| தாதூநாஂ ததாபூதேந ஸ்நேஹேந ஸஂஶ்லேஷாத் யதோத்தரமேவ குருத்வஂ பவதி| தாதுஸ்நேஹக்ரமபரிணத்யா ச| உக்தஂச ஹதயே - பரஸ்பரோபஸஂஸ்தம்பாத்தாதுஸ்நேஹபரஂபரா| அநேந கிமுக்தம்? ரஸாதீநாஂ ஶுக்ராந்தாநாஂ பரஸ்பரோபஸஂஸ்தம்பாதந்யோந்யஸஂஶ்லேஷாத்தாதூநாஂ ஸ்நேஹோத்கர்ஷக்ரமபரிணதிர்யதோத்தரமேவ ஜாயதே| அத்ர ச மாஂஸாநாஂ ஸ்த்ரீபுஂஸகதஂ விஶேஷமேகயோநீநாஂ பிந்நயோநீநாஂ சோத்ஸர்காபவாதஸ்திதார்தோபபஂஹகவசநகல்பநஂ ச யதாயோகஂ ஸ்வபுத்த்யா பரிகல்பநீயம்| இதி மாஂஸவர்கஃ|| ௯௯||
Adhikarana (5)shAkavargaH pAThAdishAkasAmAnyaguNAH (100) · Śloka 100
ஶாகஂ பாடா ஶடீ ஶ்ரூஷா ஸுநிஷண்ட ஸதீநஜஂ|
த்ரிதோஷக்நஂ லகு க்ராஹி ஸராஜக்ஷவவாஸ்துகம்||௧௦௦||
View original
शाकं पाठा शटी श्रूषा सुनिषण्ड सतीनजं|
त्रिदोषघ्नं लघु ग्राहि सराजक्षववास्तुकम्||१००||
ஶாகமுச்யதே - பாடாதிகஂ ஶாகஂ த்ரிதோஷநாஶநஂ லகு ஸஂக்ரஹணஂ ச| தத்வத் ராஜக்ஷவகவாஸ்துகே|| ௧௦௦||
Adhikarana suniShaNNakaguNAH (101) · Śloka 101
ஸுநிஷண்ணோऽக்நிகத்வஷ்யஸ்தேஷு...........................||௧௦௧||
View original
सुनिषण्णोऽग्निकृद्वृष्यस्तेषु...........................||१०१||
தேஷு மத்யே ஸுநிஷண்ணோऽக்நிகரோ வஷ்யஶ்ச| ஸுநிஷண்ணோ ஜலமத்யே பவதி| பத்ரைஶ்சாங்கேரீஸதஶைர்யஃ காஶ்மீரேஷு ஶூல்யேஷு சாதிப்ரஸித்தஃ|| ௧௦௧||
Adhikarana rAjakShavavAstukaguNAH (102) · Śloka 102
...................ராஜக்ஷவஃ பரம்|
க்ரஹண்யர்ஶோவிகாரக்நஃ வர்ச்சோபேதீ து வாஸ்துகஃ||௧௦௨||
View original
...................राजक्षवः परम्|
ग्रहण्यर्शोविकारघ्नः वर्च्चोभेदी तु वास्तुकः||१०२||
ராஜக்ஷவோऽத்யர்தஂ க்ரஹண்யர்ஶோவிகாரக்ந்நஃ| வாஸ்தகஸ்து வர்சஸஃ புரீஷஸ்ய பேதநஃ|| ௧௦௨||
Adhikarana kAkamAcIguNAH (103) · Śloka 103
ஹந்தி தோஷத்ரயஂ குஷ்டஂ வஷ்யா ஸோஷ்ணா ரஸாயநீ|
காகமாசீ ஸரா ஸவர்யா......................||௧௦௩||
View original
हन्ति दोषत्रयं कुष्ठं वृष्या सोष्णा रसायनी|
काकमाची सरा सवर्या......................||१०३||
காகமாசீ த்ரிதோஷக்நீ குஷ்டநாஶநீ ஈஷதுஷ்ணவீர்யா ஸரா ஸ்வாஸ்த்யஸஂவாஹகத்வேந ச ரஸாயநஸாதஶ்யாத்ரஸாயநீ|| ௧௦௩||
Adhikarana cA~ggerIguNAH (104) · Śloka 104
.......................சாங்கேர்யம்லாऽக்நிதீபநீ|
க்ரஹண்யர்ஶோऽநிலஶ்லேஷ்மஹிதோஷ்ணா க்ராஹிணீ லகுஃ||௧௦௪||
View original
.......................चाङ्गेर्यम्लाऽग्निदीपनी|
ग्रहण्यर्शोऽनिलश्लेष्महितोष्णा ग्राहिणी लघुः||१०४||
சாங்கேரீ அம்லா அக்நிதீபநீ க்ரஹண்யாதிஷு பத்யா ஸஂக்ரஹணீ லக்வீ ச| சாங்கேரீ க்ஷுத்ராம்லிகா|| ௧௦௪||
Adhikarana paTolAdInAM sAmAnyaguNAH (105) · Śloka 105
படோலஸப்தலாரிஷ்டஶார்ங்கேஷ்டாவல்குஜாமதாஃ|
வேத்ராக்ரபஹதீவாஸாகுந்தலீதிலபர்ணிகாஃ|
மண்டூகபர்ணீகர்க்கோடகாரவேல்லகபர்படாஃ|
நாடீகலாயகோஜிஹ்வா வார்த்தாகஂ வநதிக்தகம்|
கரீரஂ கூலகஂ நந்தீ குவேலா ஶகுலாதநீ|
கடில்லஂ கேம்புகஂ ஶீதஂ ஸகோஶாதககர்க்கஶம்|
திக்தஂ பாகே கடு க்ராஹி வாதலஂ கபபித்தஜித்||௧௦௫||
View original
पटोलसप्तलारिष्टशार्ङ्गेष्टावल्गुजामृताः|
वेत्राग्रबृहतीवासाकुन्तलीतिलपर्णिकाः|
मण्डूकपर्णीकर्क्कोटकारवेल्लकपर्पटाः|
नाडीकलायगोजिह्वा वार्त्ताकं वनतिक्तकम्|
करीरं कूलकं नन्दी कुवेला शकुलादनी|
कठिल्लं केम्बुकं शीतं सकोशातककर्क्कशम्|
तिक्तं पाके कटु ग्राहि वातलं कफपित्तजित्||१०५||
படோலாதீநி கர்கஶாந்தாநி அஷ்டாவிஂஶதிஃ ஶீதவீர்யாணி ரஸே திக்தாநி| விபாகே கடுகாநி| ஸஂக்ரஹணாநி வாதகந்தி பித்தஶ்லேஷ்மநாஶநாநி ச| ஸப்தலா ஸாதலா| அரிஷ்டோ நிம்பஃ| ஶார்ங்கேஷ்டா அங்காரவல்லிகா| அவல்குஜஃ ஸோமராஜீ| அமதா குடூசீ| வேத்ரோ வஂஶஸதஶஃ| மண்டூகபர்ணீ மண்டூகீ| ஸைவாதித்யவல்லீ| நாடீகலாயஃ பாஹ்லீ| ஸைவஶகுலாக்ஷகஃ| ஏதே ஸுவர்சலாவிஶேஷாஃ| `கோதூமிகா து கோஜிஹ்வா கோஜீ க்ரோஷ்டகமூலகஃ|' வநதிக்தகோ நலகண்டகஃ| கூலகஃ காகதிந்துகஃ| குவேலா பாடா| ஶகுலாதநீ கடுகா| கடில்லஃ வர்ஷாபூபேதஃ| கோஶாதகஂ ததித்தம்|| ௧௦௫||
Adhikarana paTolaguNAH (106) · Śloka 106
ஹத்யஂ படோலஂ க்ரிமிநுத்ஸ்வாதுபாகஂ ருசிப்ரதம்||௧௦௬||
View original
हृद्यं पटोलं क्रिमिनुत्स्वादुपाकं रुचिप्रदम्||१०६||
அதோ நிர்த்தாரணம்-படோலஂ ஹத்யஂ க்ரிமிநாஶநஂ மதுரவிபாகஂ ருசிகரஂ ச|| ௧௦௬||
Adhikarana bRuhatIdvayaguNAH (107) · Śloka 107
பித்தலஂ தீபநஂ பேதி வாதக்நஂ பஹதீத்வயம்||௧௦௭||
View original
पित्तलं दीपनं भेदि वातघ्नं बृहतीद्वयम्||१०७||
பஹதீ க்ஷுத்ரபஹதீ ச பித்தகரமக்நிதீபநஂ ஶகதாதீநாஂ ச பேதநஂ வாதநாஶநஂ ச|| ௧௦௭||
Adhikarana vRuShaguNAH (108) · Śloka 108
வஷஂ து வமிகாஸக்நஂ ரக்தபித்தஹரஂ பரம்||௧௦௮||
View original
वृषं तु वमिकासघ्नं रक्तपित्तहरं परम्||१०८||
வஷஂ சர்திகாஸௌ நாஶயத்யத்யர்தஂ ச ரக்தபித்தஂ நாஶயதி|
Adhikarana kAravellaguNAH (109) · Śloka 109
காரவேல்லஂ ஸகடுகஂ தீபநஂ கபபித்தஜித்||௧௦௯||
View original
कारवेल्लं सकटुकं दीपनं कफपित्तजित्||१०९||
காரவேல்லஂ ரஸே கிஞ்சித் கடுகத்வேந யுக்தம்| அக்நிதீப்திகரஂ பித்தஶ்லேஷ்மநாஶநஂ ச|| ௧௦௯||
Adhikarana vArtAkaguNAH (110) · Śloka 110
வார்தாகஂ கடுதிக்தோஷ்ணஂ மதுரஂ கபவாதஜித்|
ஸக்ஷாரமக்நிஜநநஂ ஹத்யஂ ருச்யமபித்தலம்||௧௧௦||
View original
वार्ताकं कटुतिक्तोष्णं मधुरं कफवातजित्|
सक्षारमग्निजननं हृद्यं रुच्यमपित्तलम्||११०||
வார்தாகஂ ரஸே கடுதிக்தஂ மதுரமுஷ்ணவீர்யஂ ச வாதஶ்லேஷ்மஹரஂ கிஞ்சிக்ஷாரத்வயுக்தஂ அக்நிதீப்திகரஂ ஹத்யஂ ருசிகரஂ ந ச பித்தஂ கரோதி| யதா வாதஶ்லேஷ்மக்நஂ ந ததா பித்தகரமித்யர்தஃ|| ௧௧௦||
Adhikarana karIraguNAH (111) · Śloka 111
கரீரமாத்மாநகரஂ கஷாயஂ ஸ்வாதுதிக்தகஂ||௧௧௧||
View original
करीरमाध्मानकरं कषायं स्वादुतिक्तकं||१११||
கரீரமத்மாநகரஂ ரஸே கஷாயமதுரஂ திக்தஂ ச|| ௧௧௧||
Adhikarana koSAtakAvalgujaguNAH (112) · Śloka 112
கோஶாதகாவல்குஜகௌ பேதிநாவக்நிதீபநௌ||௧௧௨||
View original
कोशातकावल्गुजकौ भेदिनावग्निदीपनौ||११२||
கோஶாதகாவல்குஜகௌ பேதிநௌ வாஹ்நிதீபநௌ ச|| ௧௧௨||
Adhikarana SyAmAdInAM sAmAnyaguNAH (113) · Śloka 113
ஶ்யாமாஶால்மதிகாஶ்மர்யபஞ்ஜீகர்ணகயூதிகாஃ|
வக்ஷாதிநீக்ஷீரவக்ஷபிம்பீதநிகவக்ஷகாஃ|
லோத்ரஃ ஶணஃ கச்சுதாரஃ ஸஶேலுர்வஷமுஷ்டிகா|
பல்லாதகஃ கோவிதாரஃ கமலோத்பலகிஂஶகும்|
படோலாதிகுணஂ ஸ்வாது கஷாயஂ பித்தஜித் பரம்||௧௧௩||
View original
श्यामाशाल्मतिकाश्मर्यभञ्जीकर्णकयूथिकाः|
वृक्षादिनीक्षीरवृक्षबिम्बीतनिकवृक्षकाः|
लोध्रः शणः कच्छुदारः सशेलुर्वृषमुष्टिका|
भल्लातकः कोविदारः कमलोत्पलकिंशकुम्|
पटोलादिगुणं स्वादु कषायं पित्तजित् परम्||११३||
ஶ்யாமாதிகிஂஶுகாந்தபடோலாதிகுணயுக்தஂ ரஸே மதுரகஷாயஂ பரமத்யர்தேந பித்தஜித்| ஶ்யாமா த்ரிவத்| பஞ்ஜீ பார்ங்கீ| வக்ஷாதநீ வந்தாகஃ| க்ஷீரவக்ஷஃ பீதகஃ| ஸ ஏவ கஶேருகஃ| பிம்பீ ரக்தபலா| ஶேலுஃ ஶ்லேஷ்மாதகஃ| விஶமூஷிகாகிஂஶுகஃ பலாஶஃ| தஸ்ய குஸும ஏவ ஶாகத்வம்|| ௧௧௩||
Adhikarana Ba~jjIguNAH (114) · Śloka 114
பத்தமூத்ரா ஸரா பஞ்ஜீ............................||௧௧௪||
View original
बद्धमूत्रा सरा भञ्जी............................||११४||
பஞ்ஜீ பத்தமூத்ரா ஸரா ச|| ௧௧௪||
Adhikarana SatAvarya~gkuraguNAH (115) · Śloka 115
............................கரீரஂ ஸ்யாதபீருஜம்|
ஸதிக்தஂ லகு சக்ஷுஷ்யஂ வஷ்யஂ தோஷத்ரயப்ரணுத்||௧௧௫||
View original
............................करीरं स्यादभीरुजम्|
सतिक्तं लघु चक्षुष्यं वृष्यं दोषत्रयप्रणुत्||११५||
அபீருஜஂ கரீரஂ ஶதாவர்யங்குரஂ தத் திக்தஂ லகு சக்ஷுஷ்யஂ வஷ்யஂ த்ரிதோஷநாஶநஞ்ச| இதமந்யத்கரீரம்|| ௧௧௫||
Adhikarana taNDulIyaguNAH (116) · Śloka 116
தண்டுலீயோ ஹிமோ ரூக்ஷஃ ஸ்வாதுபாகரஸோ லகுஃ|
மதபித்தவிஷாஸ்ரக்நோ ....................................||௧௧௬||
View original
तण्डुलीयो हिमो रूक्षः स्वादुपाकरसो लघुः|
मदपित्तविषास्रघ्नो ....................................||११६||
துண்டலீயஃ ஶீதவீர்யோ ரூக்ஷோ மதுரவிபாகரஸோ லகுஃ மதாதிநாஶநஶ்ச|| ௧௧௬||
Adhikarana mu~jjAtaguNAH (117) · Śloka 117
................ஂஉஞ்ஜாதஂ வாதபித்தஜித்|
ஸ்நிக்தஂ ஶீதஂ குரு ஸ்வாது பஂஹணஂ ஶுக்ரகத் பரம்||௧௧௭||
View original
................ंउञ्जातं वातपित्तजित्|
स्निग्धं शीतं गुरु स्वादु बृंहणं शुक्रकृत् परम्||११७||
முஞ்ஜாதஂ வாதபித்தநாஶநஂ ஸ்நிக்தத்வாதிகுணயுக்தஂ அத்யர்தஶுக்ரகரஂ ச| முஞ்ஜாதஃ காஶ்மீரேஷு மஹோயகஃ|| ௧௧௭||
Adhikarana pAlakyAguNAH (118) · Śloka 118
பாலக்யா பிச்சிலா குர்வீ ஶ்லேஷ்மலா பேதிநீ ஹிமாஃ||௧௧௮||
View original
पालक्या पिच्छिला गुर्वी श्लेष्मला भेदिनी हिमाः||११८||
பாலக்யா பிச்சிலத்வாதிகுணாபஞ்சகயுக்தா|| ௧௧௮||
Adhikarana upodikAcu~jcuguNAH (119) · Śloka 119
மதக்ந்யுபோதகா சுஞ்சுர்க்ராஹீ தௌ பூர்வவத்ததா||௧௧௯||
View original
मदघ्न्युपोदका चुञ्चुर्ग्राही तौ पूर्ववत्तथा||११९||
உபோதகா மதநாஶிநீ| `உபோதகா மயாலீ ச ஸுருங்கா போதகீ ஸ்மதா'| தௌ தூபோதகாசுஞ்சூ பூர்வவத் பாலக்யாகுணாவித்யர்தஃ| ததேதி ஸமுச்சயே|| ௧௧௯||
Adhikarana vidArIguNAH (120) · Śloka 120
விதாரீ வாதபித்தக்நீ மூத்ரலா ஸ்வாது ஶீதலா|
ஜீவநீ பஂஹணீ கண்ட்யா குர்வீ வஷ்யா ரஸாயநீ||௧௨௦||
View original
विदारी वातपित्तघ्नी मूत्रला स्वादु शीतला|
जीवनी बृंहणी कण्ठ्या गुर्वी वृष्या रसायनी||१२०||
விதாரீ வாதபித்தநாஶநீ மூத்ரலா மதுரா ஶீதவீர்யா ச| விதாரீ ஶகாலிகா|| ௧௨௦||
Adhikarana jIvantIguNAH (121) · Śloka 121
சக்ஷுஷ்யா ஸர்வதோஷக்நீ ஜீவந்தீ மதுரா ஹிமா|
ஶாகாநாஂ ப்ரவரா ந்யூநா த்விதீயா கிஞ்சிதேவ து||௧௨௧||
View original
चक्षुष्या सर्वदोषघ्नी जीवन्ती मधुरा हिमा|
शाकानां प्रवरा न्यूना द्वितीया किञ्चिदेव तु||१२१||
ஜீவந்தீஶாகஂ ஜீவநத்வாதிகுணயுக்தம்| யா ஜீவந்தீ மதுரா ஸா ஶீதவீர்யா ஏவஂகுணா ஶாகாநாஂ ச ஶ்ரேஷ்டா| த்விதீயா அமதுரா ஸா ஏபிரேவ குணைஃ கிஞ்சிந்யூநா பவதி|| ௧௨௧||
Adhikarana bhaNDyAditrayaguNAH (122) · Śloka 122
வாதபித்தஹரா பண்டீ பர்வணீ பர்வபுஷ்பிகா||௧௨௨||
View original
वातपित्तहरा भण्डी पर्वणी पर्वपुष्पिका||१२२||
பண்ட்யாதித்ரயஂ வாதபித்தஹரம்| பண்டீ மஞ்ஜிஷ்டா| பர்வபுஷ்பீ நாகதந்தீ|| ௧௨௨||
Adhikarana kUShmANDAdInAM sAmAnyaguNAH (123) · Śloka 123
கூஷ்மாண்டதும்பகாலிங்ககர்காரூர்வாருதிண்டிஶம்|
ததா த்ரபுஸசீநாகசிர்பிடஂ கபவாதகத்|
பேதீ விஷ்டம்ப்யபிஷ்யந்தி ஸ்வாதுபாகரஸஂ குரு||௧௨௩||
View original
कूष्माण्डतुम्बकालिङ्गकर्कारूर्वारुतिण्डिशम्|
तथा त्रपुसचीनाकचिर्भिटं कफवातकृत्|
भेदी विष्टम्भ्यभिष्यन्दि स्वादुपाकरसं गुरु||१२३||
கூஷ்மாண்டாதிகஂ வாதஸ்லேஷ்மகரஂ, பேதநஂ, விஷ்டம்பகரமபிஷ்யந்தி, ஸ்ரோதஃஸ்ராவகஂ, மதுரரஸவிபாகஂ, குரு ச| உர்வாருஃ கர்கடிகா|| ௧௨௩||
Adhikarana kUShmANDaguNAH (124) · Śloka 124
வல்லீபலாநாஂ ப்ரவரஂ கூஷ்மாண்டஂ வாதபிதாஜித்|
பஸ்திஶுத்திகரஂ வஷ்யஂ............................||௧௨௪||
View original
वल्लीफलानां प्रवरं कूष्माण्डं वातपिताजित्|
बस्तिशुद्धिकरं वृष्यं............................||१२४||
ஏதேஷாஂ நிர்தாரயதி- ஸர்வேஷாஂ வல்லீபலாநாஂ கூஷ்மாண்டஂ ப்ரஶஸ்தம்| வாதபித்தநாஶநஂ பஸ்திஶோதநஂ வஷ்யஞ்ச|| ௧௨௪||
Adhikarana trapusaguNAH (125) · Śloka 125
..................த்ரபுஸஂ த்வதிமூத்ரலம்||௧௨௫||
View original
..................त्रपुसं त्वतिमूत्रलम्||१२५||
த்ரபுஸஂ புநரதிமூத்ரலம்|| ௧௨௫||
Adhikarana tumbaguNAH (126) · Śloka 126
தும்பஂ ரூக்ஷதரஂ க்ராஹி......................||௧௨௬||
View original
तुम्बं रूक्षतरं ग्राहि......................||१२६||
தும்பமலாவு அத்யர்த ரூக்ஷஂ ஸஂக்ரஹணஂ ச|| ௧௨௬||
Adhikarana avasthABedena kAli~ggAdiguNAH (127) · Śloka 127
.........................காலிங்கோர்வாருசிர்பிடம்|
பாலஂ பித்தஹரஂ ஶீதஂ வித்யாத் பக்வமதோऽந்யதா|
ஶீர்ணவந்தஂ து ஸக்ஷாரஂ பித்தலஂ கபவாதஜித்|
ரோசநஂ தீபநஂ ஹத்யமஷ்டீலாநாஹநுல்லகு||௧௨௭||
View original
.........................कालिङ्गोर्वारुचिर्भिटम्|
बालं पित्तहरं शीतं विद्यात् पक्वमथोऽन्यथा|
शीर्णवृन्तं तु सक्षारं पित्तलं कफवातजित्|
रोचनं दीपनं हृद्यमष्ठीलानाहनुल्लघु||१२७||
காலிங்கோர்வாருசிர்பிடஂ ச பாலமபூர்ணரஸாதி பித்தஹரஂ ஶீதவீர்யஂ ச| பக்வமதோ பாலாத்விபரீதம்| ஶீர்ணவந்தஂ ஶீர்ணஂ வந்தஂ வல்லீபந்தநஸ்தாநஂ ஶுஷ்கஂ யஸ்ய, யத்பாகமதிக்ரம்ய வர்ததே ததீஷத்க்ஷாரஂ, பித்தகரஂ, வாதஶ்லேஷ்மநாஶநஂ, ருசிகரஂ, ஹத்யஂ, அஷ்டீலாஂ ஆநாஹஂ ச நாஶயதி, லகு ச| அஷ்டீலா வக்ஷ்யமாணலக்ஷணா (நி௦-௧௧)|| ௧௨௭||
Adhikarana mRuNAlAdiguNAH (128) · Śloka 128
மணாலபிஸஶாலூகஶ்ரங்காடககஶேருகாஃ|
நந்தீமாஷககேலூடக்ரௌஞ்சாதநகலோட்யகம்|
ஸதரூடஂ கதம்பஂ ச ரூக்ஷஂ க்ராஹி ஹிமஂ குரு||௧௨௮||
View original
मृणालबिसशालूकश्रृङ्गाटककशेरुकाः|
नन्दीमाषककेलूटक्रौञ्चादनकलोड्यकम्|
सतरूढं कदम्बं च रूक्षं ग्राहि हिमं गुरु||१२८||
மணாலாதிகஂ ரூக்ஷஂ ஸஂக்ரஹணஂ, ஶீதவீர்யஂ, குரு ச| மணாலஂ பிஸாங்குரம்| ஶாலூகஂ பத்மகந்தம்| கஶேருகஂ ப்ரஸித்தஂ மத்யதேஶே| க்ரௌஞ்சாதநஂ காஶ்மீரேஷு கேபுகமந்யத்ர கநாவிகம்| அநகலோட்யஂ ஹ்ரஸ்வமுத்பலஂ பத்மபீஜமந்யே| கதம்பஃ கந்தவிஶேஷஃ|| ௧௨௮||
Adhikarana kalambAdiguNAH (129) · Śloka 129
கலம்புநாலிகாமாஷகடிஞ்ஜரகுதும்பகம்|
சில்லீலட்வாகநிஷ்பாவகுரூடககவேதுகாஃ|
யாதுகா ஸாலகல்யாணீ ஶ்ரீபர்ணீ பீலுபர்ணிகா|
குமாரீ ஜீவலோணீகா யவஶாகஸுவர்சலாஃ|
குஷ்மாண்டநீலிநீ ஸ்வர்சா வகதூமகலக்ஷ்மணா|
ஆலூபாநி ச ஸர்வாணி ததா ஸூப்யாநி ராலகஃ|
ஜீவந்திகஞ்சுஞ்சுபர்ணீப்ரபுந்நாடகுபேரகம்|
ஸ்வாது ரூக்ஷஂ ஸலவணஂ வாதஶ்லேஷ்மகரஂ குரு|
ஶீதலஂ ஸஷ்டவிண்மூத்ரஂ ப்ராயோ விஷ்டப்ய ஜீர்யதி|
ஸ்விந்நஂ நிஷ்பீடிதரஸஂ ஸ்நேஹாட்யஂ நாதிதோஷலம்||௧௨௯||
View original
कलम्बुनालिकामाषकठिञ्जरकुतुम्बकम्|
चिल्लीलट्वाकनिष्पावकुरूटकगवेधुकाः|
यातुका सालकल्याणी श्रीपर्णी पीलुपर्णिका|
कुमारी जीवलोणीका यवशाकसुवर्चलाः|
कुष्माण्डनीलिनी स्वर्चा वृकधूमकलक्ष्मणा|
आलूपानि च सर्वाणि तथा सूप्यानि रालकः|
जीवन्तिकञ्चुञ्चुपर्णीप्रपुन्नाटकुबेरकम्|
स्वादु रूक्षं सलवणं वातश्लेष्मकरं गुरु|
शीतलं सृष्टविण्मूत्रं प्रायो विष्टभ्य जीर्यति|
स्विन्नं निष्पीडितरसं स्नेहाढ्यं नातिदोषलम्||१२९||
கலம்ப்வாதிகஂ மதுரஂ, ஈஷல்லவணஂ, ரூக்ஷஂ, வாதஶ்லேஷ்மகரஂ, குரு, ஶீதவீர்யஂ, மூத்ரஂ புரீஷஂ ச ஸஜதி பஹிஃக்ஷிபதி| விஷ்டப்யைகஸ்மிந் ஜடரப்ரதேஶே பிண்டீபூய ஜராஂ யாதீதி| ப்ராயோக்ரஹணமேதேஷாஂ மத்யே கேசிந்நைவஂஸ்வரூபா இதி ஜ்ஞாபநார்தம்| தேஷாஂ ச பர்யாயா நிகண்டுஜ்ஞாநாத் தேஶபாபாஸஂஸ்கரணாச்ச கிஞ்சித் ஜ்ஞாயந்தே| கிஞ்சித் உச்யந்தே-கலம்புஃ காலிகா| நாலிகா கபோதசரணா| மாஷஂ காந்தாரீ, காஶ்மீரேஷு ஶிலஃ| சில்லீ தண்டுலீயகவிஶேஷஃ| லட்வாகோ குக்குலுஃ| நிஷ்பாவோ ராஜஶிம்பீ| பிலுபர்ணிகா மூர்வா| லோணிகா காஶ்மீரேஷு லோநாரா| யவஶாகஃ க்ஷாரபத்ரகம், காஶ்மீரேஷு கோணீகஃ| ஆலூபாநி பஹுவிதாநி தேஶேஷூக்தாநி| தாநி ஸர்வாணீஹ கஹ்யந்தே| ஸூப்யாநி முத்காதிஸஸ்யபர்ணாநி| லக்ஷ்மணா மதுயஷ்டீ| ஜீவந்திகோ ரக்தநாலோ வாஸ்துகஃ| ப்ரபுந்நாடஃ சக்ரமர்தகஃ| குபேரகஃ கடிஞ்ஜரபேதஃ, கோமீரேதி கேசித்| ஏதச்ச ஸர்வஂ நிஷ்பீடிதரஸஂ, அதிஶயேந பஹுஸ்நேஹஂ ச நாத்யபத்யம்|| ௧௨௯||
Adhikarana cillIguNAH (130) · Śloka 130
லகுபத்ரா து யா சில்லீ ஸா வாஸ்துகஸமா மதா||௧௩௦||
View original
लघुपत्रा तु या चिल्ली सा वास्तुकसमा मता||१३०||
ஸூக்ஷ்மபத்ரா ஜாத்யைவ யா சில்லீ ஸா வாஸ்துகஸமாநகுணா|
Adhikarana takkArIvaraNayorguNAH (131) · Śloka 131
தக்காரீவரணஂ ஸ்வாது ஸதிக்தஂ கபவாதஜித்||௧௩௧||
View original
तक्कारीवरणं स्वादु सतिक्तं कफवातजित्||१३१||
தக்காரீவரணஂ ச மதுரதிக்தஂ, வாதஶ்லேஷ்மநாஶநஞ்ச| தக்காரீ அக்நிமந்தஃ|| ௧௩௧||
Adhikarana varShABUkAlaSAkAnAM guNAH (132) · Śloka 132
வர்ஷாப்வௌ காலஶாகஂ ச ஸக்ஷாரஂ கடு திக்தகம்|
தீபநஂ பேதநஂ ஹந்தி கரஶோபகபாநிலாந்||௧௩௨||
View original
वर्षाभ्वौ कालशाकं च सक्षारं कटु तिक्तकम्|
दीपनं भेदनं हन्ति गरशोफकफानिलान्||१३२||
வர்ஷாப்வௌ புநர்நவே காலஶாகஂ ச ஈஷத்க்ஷாரஂ, ரஸே ச கடுகதிக்தஂ, அக்நிதீபநஂ, பேதநஂ கராதீஂஶ்ச நாஶயதி|| ௧௩௨||
Adhikarana ciribilvA~gkuraguNAH (133) · Śloka 133
தீபநாஃ கபவாதக்நாஶ்சிரிபில்வாங்குராஃ ஸராஃ||௧௩௩||
View original
दीपनाः कफवातघ्नाश्चिरिबिल्वाङ्कुराः सराः||१३३||
சிரிபில்வாங்குராஃ அக்நிதீபநாஃ வாதஶ்லேஷ்மநாஶநாஃ ஸராஶ்ச|
Adhikarana urUbUkalA~ggalyorguNAH (134) · Śloka 134
லகுருஷ்ணா ஸரா திக்தா ஸோருபூகா ச லாங்கலீ||௧௩௪||
View original
लघुरुष्णा सरा तिक्ता सोरुबूका च लाङ्गली||१३४||
உருபூகஂ லாங்கலீ ச லகுநீ, உஷ்ணவீர்யே, ஸரே திக்தே ச| ஊரூபூகஂ ரக்தைரண்டஃ| லாங்கலீ இந்த்ரபுஷ்பிகா||௧௩௪||
Adhikarana tilavetasayorguNAH (135) · Śloka 135
வாதலௌ கடுதிக்தாம்லௌ பேதிநௌ திலவேதஸௌ||௧௩௫||
View original
वातलौ कटुतिक्ताम्लौ भेदिनौ तिलवेतसौ||१३५||
திலவேதஸபத்ரே வாதலே, ரஸே கடுகதிக்தாம்லே பேதநே ச||௧௩௫||
Adhikarana pa~jcA~ggulaguNAH (136) · Śloka 136
தத்வத்பஞ்சாங்குலோ...................||௧௩௬||
View original
तद्वत्पञ्चाङ्गुलो...................||१३६||
தத்வத்திலவேத்ஸகுணஃ பஞ்சாஙுலஃ ஶுக்லைரண்டஃ| தஸ்ய பத்ரே ஶாகத்வம்||௧௩௬||
Adhikarana vaMSakarIraguNAH (137) · Śloka 137
.............வஂஶகரீராஸ்து விதாஹிநஃ|
வாதபித்தகரா ரூக்ஷாஃ கடுபாகாஃ கபாபஹாஃ||௧௩௭||
View original
.............वंशकरीरास्तु विदाहिनः|
वातपित्तकरा रूक्षाः कटुपाकाः कफापहाः||१३७||
வஂஶகரீராஃ வஂஶாங்குராஃ, விதாஹிநஃ, வாதபித்தகராஃ, ரூக்ஷா, விபாகே கடுகாஃ, கபநாஶநாஶ்ச||௧௩௭||
Adhikarana bilvAdi SAkatrayaguNAH (138) · Śloka 138
பில்வராஸ்நாபலாஶாகஂ வாதக்நமதிஸாரஜித்||௧௩௮||
View original
बिल्वरास्नाबलाशाकं वातघ्नमतिसारजित्||१३८||
பில்வாதிஶாகத்ரயஂ வாதநாஶநமதீஸாரநாஶநஂ ச||௧௩௮||
Adhikarana vatsAdanyAdiguNAH (139) · Śloka 139
வாயுஂ வத்ஸாதநீ ஹந்யாத் கபஂ கண்டீரசித்ரகௌ||௧௩௯||
View original
वायुं वत्सादनी हन्यात् कफं गण्डीरचित्रकौ||१३९||
வத்ஸாதநீ வாயுஂ நாஶயாதி| வத்ஸாதநீ கசேயகஃ| கண்டீரசித்ரகஶாகௌ கபஂ நாஶயதஃ|| ௧௩௯||
Adhikarana pattUraguNAH (140) · Śloka 140
பத்தூரோ தீபநஸ்திக்தஃ ப்லீஹார்ஶஃகபவாதஜித்||௧௪௦||
View original
पत्तूरो दीपनस्तिक्तः प्लीहार्शःकफवातजित्||१४०||
பத்தூரோ தீபநாதீகுணயுக்தஃ 'மத்ஸ்யாகக்ஷகஸ்து பத்தூரஃ பத்ரஜஃ ப்ரிய இத்யபி'|| ௧௪௦||
Adhikarana kAsamardaguNAH (141) · Śloka 141
க்ரிமிகாஸகபோத்க்லேதாந்காஸமர்தோ ஜயேத்ஸரஃ||௧௪௧||
View original
क्रिमिकासकफोत्क्लेदान्कासमर्दो जयेत्सरः||१४१||
காஸமர்தகஃ ஸரஃ, க்ரிம்யாதீஂஶ்ச நாஶயதி| உத்க்லேதஃ ஸ்ரோதஸாஂ மாலிந்யேநார்த்ரத்வம்|| ௧௪௧||
Adhikarana kausumBaSAkaguNAH (142) · Śloka 142
ரூக்ஷோஷ்ணமம்லஂ கௌஸும்பஂ குரு பித்தகரஂ ஸரம்||௧௪௨||
View original
रूक्षोष्णमम्लं कौसुम्भं गुरु पित्तकरं सरम्||१४२||
குஸும்பஶாகஂ ரூக்ஷஂ, உஷ்ணவீர்யஂ, குரு, பித்தகரஂ, ஸரஞ்ச|
Adhikarana sArShapashAkaguNAH (143) · Śloka 143
ஸக்ஷாரஂ மதுரஂ ஸ்நிக்தமுஷ்ணஂ குரு ச ஸார்ஷபம்|
ஶாகாநாமவரஂ பத்தவிண்மூத்ரஂ ஸர்வதோஷகத்||௧௪௩||
View original
सक्षारं मधुरं स्निग्धमुष्णं गुरु च सार्षपम्|
शाकानामवरं बद्धविण्मूत्रं सर्वदोषकृत्||१४३||
ஸார்ஷபஂ ஶாகஂ, ஈஷத்க்ஷாரகுணயுக்தஂ, மதுரத்வாதியுக்தஂ, ஶாகாநாஂ சாவரமஶ்ரேஷ்டஂ, மூத்ரஂ விஶஂ ச பத்நாதி, த்ரிதோஷகரஞ்ச|| ௧௪௩||
Adhikarana avasthAdiBedena mUlakaguNAH (144) · Śloka 144
யத்பாலமவ்யக்தரஸஂ கிஞ்சித்க்ஷாரஂ ஸதிக்தகம்|
தந்மூலகஂ தோஷஹரஂ லகு ஸோஷ்ணஂ நியச்சதி|
குல்மகாஸக்ஷயஶ்வாஸவ்ரணநேத்ரகலாமயாந்|
ஸ்வராக்நிஸாதோதாவர்தபீநஸாஂஶ்ச மஹத்புநஃ|
குரூஷ்ணகடுகஂ ஸ்வாது விபாகஂ ஸர்வதோஷகத்|
குர்வபிஷ்யந்தி ச ஸ்நிக்தஸித்தஂ ததபி வாதஜித்|
வாதஶ்லேஷ்மஹரஂ ஶுஷ்கஂ ஸர்வமாமஂ து தோஷலம்||௧௪௪||
View original
यद्बालमव्यक्तरसं किञ्चित्क्षारं सतिक्तकम्|
तन्मूलकं दोषहरं लघु सोष्णं नियच्छति|
गुल्मकासक्षयश्वासव्रणनेत्रगलामयान्|
स्वराग्निसादोदावर्तपीनसांश्च महत्पुनः|
गुरूष्णकटुकं स्वादु विपाकं सर्वदोषकृत्|
गुर्वभिष्यन्दि च स्निग्धसिद्धं तदपि वातजित्|
वातश्लेष्महरं शुष्कं सर्वमामं तु दोषलम्||१४४||
பாலஂ ஸூக்ஷ்மஂ த்ரிதோஷநாஶநஂ, லகு, கிஞ்சிதுஷ்ணவீர்யஂ, குல்மாதீஶ்ச நாஶயதி| கீதக்பாலமித்யுக்தமத ஆஹ- யத்பாலமவ்யக்தரஸமஸ்புடமாதுர்யாதி, ஈஷத்க்ஷாரஂ க்ஷாரஂ ஜிஹ்வாதிவைஷத்யகத், கிஞ்சித்வ்யக்ததிக்தத்வஞ்ச| ஏவஂவிதஂ ஸூக்ஷ்மஂ மூலகமேவஂகுணயுக்தம்| அதஂ ஜாதிவிஶேஷஃ| ததா ச பாலமூலகஸ்ய கந்தமூலகபீஜதேஶகாலஸஂஸ்தாநபரிணதிவிஶேஷாத்பிந்நஜாதீயத்வஂ ப்ரஸித்தமேவ காஶ்மீரேஷு| மஹத்புநஃ ஸ்தூலஂ, மூலகஂ, குரூஷ்ணவீர்யஂ, ரஸே கடுகஂ, விபாகே மதுரஂ, த்ரிதோஷகரஞ்ச| ததேவங்குணயுக்தமபி கதமாஸாதிநா ஸித்தஂ குர்வாபிஷ்யந்தி வாதஜிச்ச| ஶுஷ்கஂ ச மஹதபி மூலகஂ வாதஶ்லேஷ்மஹரம்| ஸர்வஂ ச மூலகஂ பாலஞ்ச மஹச்ச ஶுஷ்கம் ஆர்த்ரஂ சாமமநக்நிபக்வஂ ஸதோஷகத்தேஹஸ்யாபத்யத்வாத்| தோஷதாத்வாதீநாமுத்க்லேஶப்ராயபரிணாமகரஂ ச| அக்நிஸித்தஂ து யதாஸ்வரூபமுக்தம்|| ௧௪௪||
Adhikarana piNDAlukaguNAH (145) · Śloka 145
கடூஷ்ணோ வாதகபஹா பிண்டாலுஃ பித்தவர்தநஃ||௧௪௫||
View original
कटूष्णो वातकफहा पिण्डालुः पित्तवर्धनः||१४५||
பிண்டாலுஃ ரஸே கடுகஃ, வீர்யே உஷ்ணஃ, வாதஶ்லேஷ்மநாஶநஃ பித்தவர்தநஶ்ச|| ௧௪௫||
Adhikarana kuTherAdiguNAH (haritavargaH) (146) · Śloka 146
குடேரஶிக்ருஸுரஸஸுமுகாஸுரிபூஸ்தணாஃ|
தாந்யதும்புருஶைலேயயவாநீ ஶங்கிவேரகாஃ|
பர்ணாஸோ கஞ்ஜநோऽஜாஜீ ஜீரகஂ கஜபிப்பலீ|
பணிர்ஜார்ஜகஜம்பீரகராஹ்வாகாலமாலிகாஃ|
தீப்யகஃ க்ஷவகத்வீபிபஸ்தகந்தாதி பத்தவிட்|
ரஸே பாகே ச கடுகஂ தோஷோத்க்லேஶகரஂ லகு|
விதாஹி ரூக்ஷதீக்ஷ்ணோஷ்ணஂ தக்ஶுக்ரக்ரிமிநாஶநம்|
வர்கோ ஹரிதகாக்யோऽயமுபதஂஶேஷு யுஜ்யதே|
வாஸநோ வ்யஞ்ஜநாநாஂ ச ஹத்யோ தீபநரோசநஃ||௧௪௬||
View original
कुठेरशिग्रुसुरससुमुखासुरिभूस्तृणाः|
धान्यतुम्बुरुशैलेययवानी शृङ्गिवेरकाः|
पर्णासो गृञ्जनोऽजाजी जीरकं गजपिप्पली|
फणिर्जार्जकजम्बीरखराह्वाकालमालिकाः|
दीप्यकः क्षवकद्वीपिबस्तगन्धादि बद्धविट्|
रसे पाके च कटुकं दोषोत्क्लेशकरं लघु|
विदाहि रूक्षतीक्ष्णोष्णं दृक्शुक्रक्रिमिनाशनम्|
वर्गो हरितकाख्योऽयमुपदंशेषु युज्यते|
वासनो व्यञ्जनानां च हृद्यो दीपनरोचनः||१४६||
குடேராதிகஂ பஸ்தகந்தாந்தஂ ஹரித ஏவோபயோகாத்தரிதவர்க ஏவோச்யதே| ஆதிக்ரஹணாதந்யேஷாமேவஂ ரஸாதியுக்தாநாமேவஂயோகவதாஂ க்ரஹணம்| அஸ்ய சாநக்நிபக்வஸ்யோபயோகே குணவிஶேஷப்ராதுர்பாவஃ| குடேராதிகஂ ஹரிதகஂ விஶஂ புரீஷஂ பத்நாதி க்ரதயதி| ரஸே விபாகே ச கடுகம்| தோஷாந் வாதாதீநுத்க்லேஶயதி, யத்கிஞ்சித்கோபயந் ஸ்தாநாச்சாலயதி ததுத்க்லேஶகரம்| லகு, விதாஹி, ரூக்ஷஂ, உஷ்ணவீர்யஂ, தீக்ஷ்ணஂ, தகாதிநாஶநஂ ச| அயஂ ச குடேராதிர்யோ ஹரிதகாக்யோ வர்க உபதஂஶேஷு யுஜ்யதே| உபதஂஶோ யேந ஸஹாந்நஂ போக்துஂ யுஜ்யதே| வ்யஞ்ஜநாநாஂ ச நாநாவிதாநாஂ போஜநோபயோகிநாஂ வாஸநஃ ஸௌகந்த்யாதிகரஃ, ஹத்யோऽக்நிதீபநோ ரோசநஶ்ச| குடேரகஃ வைகுண்டகஃ| ஶிக்ருஃ ஸௌபாஞ்ஜநம்| ஸுமுகஃ கடுபத்ரகஃ| ஆஸுரீ ராஜிகா| பணிர்ஜகஃ பணீ| அர்ஜகஃ ஜாத்யா ஸூக்ஷ்மபத்ரஃ| ஜம்பீரஃ கரபத்ரஃ, காஶ்மீரேஷு தும்புருஃ| கராஹ்வா ஹஸ்திமயூரகஃ| காலமாலஃ கஷ்ணகுடேரகம்| தீப்யகஃ அஜமோதஃ|| ௧௪௬||
Adhikarana surasasumuKadhAnakAnAM guNAH (147) · Śloka 147
ஹித்மாகாஸவிஷஶ்வாஸபார்ஶ்வருக்பூதிகந்தஹா|
ஸுரஸஃ ஸுமுகஃ ஶோபகந்தஹா தாநகா புநஃ|
கஷாயதிக்தமதுரா மூத்ரலா ந ச பித்தகத்||௧௪௭||
View original
हिध्माकासविषश्वासपार्श्वरुक्पूतिगन्धहा|
सुरसः सुमुखः शोफगन्धहा धानका पुनः|
कषायतिक्तमधुरा मूत्रला न च पित्तकृत्||१४७||
ஸுரஸஸ்து ஹித்மாதீந்நாஶயதி| ஸுமுகஃ ஶ்வயதுதுர்கந்தௌ நாஶயதி| தாநகா ரஸே கஷாயதிக்தமதுரா, மூத்ரகரீ பித்தஞ்ச ந கரோதி|
Adhikarana KarAhvacitrakayorguNAH (148) · Śloka 148
கராஹ்வா பஸ்திஶூலக்நீ சித்ரகோ தீபநஃ பரம்||௧௪௮||
View original
खराह्वा बस्तिशूलघ्नी चित्रको दीपनः परम्||१४८||
கராஹ்வா பஸ்திஶூலஂ நாஶயதி| சித்ரகோऽத்யர்தமக்நிதீபநஃ|
Adhikarana lashunaguNAH (149) · Śloka 149
பத்ரே ஸக்ஷாரமதுரோ மத்யே மதுரபிச்சிலஃ|
தீக்ஷ்ணோஷ்ணோ லஶுநஃ கந்தே கடுபாகரஸஃ ஸரஃ|
ஹத்யஃ கேஶ்யஃ குருர்பஷ்யஃ ஸ்நிக்தோ ரோசநதீபநஃ|
பக்நஸந்தாநகத் பல்யோ ரக்தபித்தப்ரதூஷணஃ|
கிலாஸகுஷ்டகுல்மார்ஶீமேஹக்ரிமிகபாநிலாந்|
ஸஹித்மாபீநஸஶ்வாஸகாஸாந் ஹந்தி ரஸாயநம்||௧௪௯||
View original
पत्रे सक्षारमधुरो मध्ये मधुरपिच्छिलः|
तीक्ष्णोष्णो लशुनः कन्दे कटुपाकरसः सरः|
हृद्यः केश्यः गुरुर्बृष्यः स्निग्धो रोचनदीपनः|
भग्नसन्धानकृद् बल्यो रक्तपित्तप्रदूषणः|
किलासकुष्ठगुल्मार्शीमेहक्रिमिकफानिलान्|
सहिध्मापीनसश्वासकासान् हन्ति रसायनम्||१४९||
லஶுநஃ பத்ரே ஈஷத்க்ஷாரோ, மதுரரஸஶ்ச| மத்யே பத்ராத்கடிநே பாகே மதுரரஸஃ பிச்சிலஶ்ச| கந்தே மூலே தீக்ஷ்ணோஷ்ணவீர்யோ, ரஸே விபாகே ச கடுகஃ, ஸரோ ஹத்யஃ கேஶ்யத்வாதிகுணயுக்தஃ, கிலாஸாதீஂஶ்ச நாஶயதி| கிலாஸஃ ஶ்வித்ரஃ| ரஸாயநமிவ ரஸாயநஂ தேஹஹிதம்|
Adhikarana palANDuguNAH (150) · Śloka 150
பலாண்டுஸ்தத்குணைர்ந்யூநோ விபாகே மதுரஸ்து ஸஃ|
கபஂ கரோதி நோ பித்தஂ கேவலாநிலநாஶநஃ||௧௫௦||
View original
पलाण्डुस्तद्गुणैर्न्यूनो विपाके मधुरस्तु सः|
कफं करोति नो पित्तं केवलानिलनाशनः||१५०||
பலாண்டுஸ்தத்குணைர்லஶுநகுணைர்ந்யூநஃ ஹீநஃ விபாகே து மதுரஂ கரோதி பித்தஂ ந கரோதீதி ஸம்பந்தஃ| ந கரோதீதி பித்தஂ ந விநாஶயதீதி தாத்பர்யார்தஃ| வாதஂ ச கேவலமந்யதோஷாஸஂஸஷ்டஂ நாஶயதி|| ௧௫௦||
Adhikarana sUraNabhUkandayorguNAH (151) · Śloka 151
தீபநஃ ஸூரணோ ரூச்யஃ கபக்நோ விஶதோ லகுஃ|
விஶேஷாதர்ஶஸாஂ பத்யோ பூகந்தஸ்த்வதிதோஷலஃ||௧௫௧||
View original
दीपनः सूरणो रूच्यः कफघ्नो विशदो लघुः|
विशेषादर्शसां पथ्यो भूकन्दस्त्वतिदोषलः||१५१||
ஸூரணோऽக்நிதீப்திருசிகரஃ, ஶ்லேஷ்மநாஶநோ விஶதோ லகுஃ, அர்ஶஸாமதிபத்யஶ்ச| பூகந்தோऽத்யர்தஂ த்ரிதோஷகரஃ| ஸ ச ப்ரஸித்தஃ|| ௧௫௧||
Adhikarana shAkAnAM patrapuShpAdikrameNa yathottaraM gurutvam (152) · Śloka 152
பத்ரே புஷ்பே பலே நாலே கந்தே ச குருதா க்ரமாத்||௧௫௨||
View original
पत्रे पुष्पे फले नाले कन्दे च गुरुता क्रमात्||१५२||
பத்ராதீநாஞ்ச ஶாகஹரிதகயோக்யக்ரமாத்யதோத்தரஂ குருத்வம்| பத்ரஶாகஂ தாவத்ப்ரதமமநபேக்ஷ்ய குரு, ததஃ புஷ்பஶாகஂ, ததஃ பலஶாகஂ, ததோ நாலஶாகஂ, ததஶ்ச கந்தஶாகம் இத்யேவஂ ஹரிதகேஷு குருத்வஂ விஜ்ஞேயம்| அத்ராப்யுத்ஸர்காபவாதோபபஂஹகவசநாதிகஂ சிந்த்யம்| அத்ர ஶாகாநாஂ ஹரிதகாநாஂ ச யேஷாஂ நாமாநி நோக்தாநி தேஷாஂ தேஶபாஷாதிவித்ப்யோऽதிகம்யாபப்ரஂஶஸஂஸ்காராதுபயோகவிஶேஷாச்ச ஜ்ஞாதவ்யாநி|| ௧௫௨||
Adhikarana varAvaraSAkam (153) · Śloka 153
வரா ஶாகேஷு ஜீவந்தீ ஸார்ஷபாஸ்த்வவராஃ பரம்||௧௫௩||
View original
वरा शाकेषु जीवन्ती सार्षपास्त्ववराः परम्||१५३||
ஸுபோதம்| இதி ஶாகவர்கஃ|| ௧௫௩||
Adhikarana (6) PalavargaH drAkShAguNAH (154) · Śloka 154
த்ராக்ஷா பலோத்தமா வஷ்யா சக்ஷுஷ்யா ஸஷ்டமூத்ரவிட்|
ஸ்வாது பாகரஸா ஸ்நிக்தா ஸகஷாயா ஹிமா குருஃ|
நிஹந்த்யநிலபித்தாஸ்ரதிக்தாஸ்யத்வமதாத்யயாந்|
தஷ்ணாகாஸஜ்வரஶ்வாஸஸ்வரபேதக்ஷதக்ஷயாந்||௧௫௪||
View original
द्राक्षा फलोत्तमा वृष्या चक्षुष्या सृष्टमूत्रविट्|
स्वादु पाकरसा स्निग्धा सकषाया हिमा गुरुः|
निहन्त्यनिलपित्तास्रतिक्तास्यत्वमदात्ययान्|
तृष्णाकासज्वरश्वासस्वरभेदक्षतक्षयान्||१५४||
பலாந்யுச்யந்தே| தேஷாஂ ச த்ராக்ஷா ஶ்ரேஷ்டா| அதஃ ஸைவாதௌ கஹ்யதே| த்ராக்ஷா ஸர்வபலாநாமுத்தமா, வஷ்யத்வாதிகுணயுக்தா, லகுஃ, அநிலபித்தாதீஂஶ்ச நாஶயதி| ஸகஷாயா மாதுர்யாத்ஸ்வல்பஂ கஷாயத்வஂ தத்ராஸ்தீத்யர்தஃ|| ௧௫௪||
Adhikarana dADimaguNAH (155) · Śloka 155
உத்ரிக்தபித்தாஞ்ஜயதி த்ரிதோஷாந் ஸ்வாது தாடிமம்|
பித்தாவிரோதி நாத்யுஷ்ணமம்லஂ வாதகபாபஹம்|
ஸர்வஂ ஹத்யஂ லகுஃ ஸ்நிக்தஂ க்ராஹி ரோசநதீபநம்||௧௫௫||
View original
उद्रिक्तपित्ताञ्जयति त्रिदोषान् स्वादु दाडिमम्|
पित्ताविरोधि नात्युष्णमम्लं वातकफापहम्|
सर्वं हृद्यं लघुः स्निग्धं ग्राहि रोचनदीपनम्||१५५||
ஸ்வாது மதுரஂ தாடிமமதிகபித்தஂ ஸந்நிபாதஂ நாஶயதி| அம்லஂ தாடிமஂ ந பித்தே விருத்தஂ, நாதி சோஷ்ணவீர்யஂ, வாதஶ்லேஷ்மநாஶநஂ ச| ஸர்வஂ தாடிமஂ மதுரமம்லம் மதுராம்லஂ ச ஹத்யத்வாதிகுணயுக்தம்|
Adhikarana kadalyAdiphalAnAM sAmAnyaguNAH (156) · Śloka 156
மோசகர்ஜூரபநஸநாலிகேரபருஷகம்|
ஆம்ராததாலகாஶ்மர்யராஜாதநமதூகஜம்|
ஸௌவீரபதராங்கோலபல்குஶ்லேஷ்மாதகோத்பவம்|
வாதாமாபிஷுகாக்ஷோடமுகூலகநிகோசகம்|
உருமாணஂ ப்ரியாலஂ ச பஂஹணஂ குருஶீதலம்|
தாஹக்ஷதக்ஷயஹரஂ ரக்தபித்தப்ரஸாதநம்|
ஸ்வாது பாகரஸஂ ஸ்நிக்தஂ விஷ்டம்பி கபஶுக்ரகத்||௧௫௬||
View original
मोचखर्जूरपनसनालिकेरपरुषकम्|
आम्राततालकाश्मर्यराजादनमधूकजम्|
सौवीरबदराङ्कोलफल्गुश्लेष्मातकोद्भवम्|
वातामाभिषुकाक्षोडमुकूलकनिकोचकम्|
उरुमाणं प्रियालं च बृंहणं गुरुशीतलम्|
दाहक्षतक्षयहरं रक्तपित्तप्रसादनम्|
स्वादु पाकरसं स्निग्धं विष्टम्भि कफशुक्रकृत्||१५६||
மோசாதி ப்ரியாலாந்தஂ பஂஹணத்வாதிகுணயுக்தம்| மோசஂ கதலீபலம்| ஆம்ராதகஂ பீதநகம்| ராஜாதநஂ வாநரப்ரியம்| ஸௌவீரஂ கர்ணீகபதரம்| க்ஷதஃ உரஃக்ஷதஃ| க்ஷயோ தாதுக்ஷயஃ|| ௧௫௬||
Adhikarana nAlikeraguNAH,kadalIPalaguNAH,rAjAdanaPalaguNAH (157) · Śloka 157
நாலிகேரஂ குரு ஸ்நிக்தஂ பித்தக்நஂ ஸ்வாது ஶீதலம்|
பலமாஂஸகரஂ ஹத்யஂ பஂஹணஂ பஸ்திஶோதநம்|
மோசஂ ஸ்வாதுரஸஂ ப்ரோக்தஂ கஷாயஂ நாதிஶீதலம்|
ரக்தபித்தஹரஂ வஷ்யஂ ருச்யஂ ஶ்லேஷ்மகரஂ குரு|
ஸ்நிக்தஂ ஸ்வாது கஷாயஂ ச ராஜாதநபலஂ குரு||௧௫௭||
View original
नालिकेरं गुरु स्निग्धं पित्तघ्नं स्वादु शीतलम्|
बलमांसकरं हृद्यं बृंहणं बस्तिशोधनम्|
मोचं स्वादुरसं प्रोक्तं कषायं नातिशीतलम्|
रक्तपित्तहरं वृष्यं रुच्यं श्लेष्मकरं गुरु|
स्निग्धं स्वादु कषायं च राजादनफलं गुरु||१५७||
ஸுபோதம்|| ௧௫௭||
Adhikarana tAlaPalakASmarIPalaguNAH (158) · Śloka 158
பலஂ து பித்தலஂ தாலஂ ஸரஂ காஶ்மர்யஜஂ ஹிமம்|
ஶகந்மூத்ரவிபந்தக்நஂ கேஶ்யஂ மேத்யஂ ரஸாயநம்||௧௫௮||
View original
फलं तु पित्तलं तालं सरं काश्मर्यजं हिमम्|
शकृन्मूत्रविबन्धघ्नं केश्यं मेध्यं रसायनम्||१५८||
தாலஂ பலஂ பித்தலஂ ஸரஂ ச| காஶ்மர்யஜஂ ஹிமாதிகுணம்|
Adhikarana madhUrakabadaraPalayorguNAH (159) · Śloka 159
மதூகஜமஹத்யஂ து பதரஂ ஸரணாத்மகம்||௧௫௯||
View original
मधूकजमहृद्यं तु बदरं सरणात्मकम्||१५९||
மதூகபலமஹத்யம்| பதரஂ ஸரணஶீலம்|| ௧௫௯||
Adhikarana vAtAmAdiguNAH (160) · Śloka 160
வாதாமாத்யுஷ்ணவீர்யஂ து கபபித்தகரஂ ஸரம்||௧௬௦||
View original
वातामाद्युष्णवीर्यं तु कफपित्तकरं सरम्||१६०||
வாதாமாதீநாஂ குணவிஶேஷப்ரதர்ஶநபரஂ நிர்த்தாரணம்| வாதாமாதிகஂ பித்தஶ்லேஷ்மகரமத்யர்தமுஷ்ணஂ ச வாதஹரஂ ஸ்நிக்தஂ ச|| ௧௬௦||
Adhikarana priyAlaguNAH (161) · Śloka 161
பரஂ வாதஹரஂ ஸ்நிக்தமநுஷ்ணஂ து ப்ரியாலஜம்||௧௬௧||
View original
परं वातहरं स्निग्धमनुष्णं तु प्रियालजम्||१६१||
ப்ரியாலபலஸ்ய ஶீதவீர்யத்வாபவாதோஷ்ணத்வஶங்காயாமிதமுச்யதே- அநுஷ்ணமிதி|| ௧௬௧||
Adhikarana priyAlamajjakolamajjayorguNAH (162) · Śloka 162
ப்ரியாலமஜ்ஜா மதுரோ வஷ்யஃ பித்தாநிலாபஹஃ|
கோலமஜ்ஜா குணைஸ்தத்வத்தட்சர்திஃ காஸஜிச்ச ஸஃ||௧௬௨||
View original
प्रियालमज्जा मधुरो वृष्यः पित्तानिलापहः|
कोलमज्जा गुणैस्तद्वत्तृट्छर्दिः कासजिच्च सः||१६२||
ப்ரியாலமஜ்ஜா ப்ரியாலபீஜம்| தச்ச மதுரத்வாதிகுணயுக்தம்| பதரமஜ்ஜா குணைஸ்தத்வத் ப்ரியாலமஜ்ஜவத்| பதரஸ்ய து விஶேஷஃ தடாதிநாஶகத்வம்|| ௧௬௨||
Adhikarana tindukAdInAM sAmAnyaguNAH (163) · Śloka 163
திந்துகாஶ்மந்தகாஸீநபலிநீ பிம்பிதோதநம்|
டங்காஶ்வகர்ணபகுலகாங்கேருதவதந்வநம்|
ஶ்வேதபாககபித்தாநி ஸிஞ்சதீ பவ்யஜாம்பவம்|
க்ஷீரிவக்ஷபவஂ பீஜஂ பௌஷ்கரஂ கபபித்தஜித்|
கஷாயமதுரஂ ரூக்ஷஂ ஶீதலஂ குரு லேகநம்|
விபந்தாத்மாநஜநநஂ ஸ்தம்பநஂ வாதகோபநம்||௧௬௩||
View original
तिन्दुकाश्मन्तकासीनफलिनी बिम्बितोदनम्|
टङ्काश्वकर्णबकुलगाङ्गेरुधवधन्वनम्|
श्वेतपाककपित्थानि सिञ्चती भव्यजाम्बवम्|
क्षीरिवृक्षभवं बीजं पौष्करं कफपित्तजित्|
कषायमधुरं रूक्षं शीतलं गुरु लेखनम्|
विबन्धाध्मानजननं स्तम्भनं वातकोपनम्||१६३||
திந்துகாதி புஷ்கரபீஜாந்தஂ கபபித்தஜித்வாதிகுணயுக்தம்| ஸிஞ்சதீ காஶ்மீரேஷு வக்ஷபதரீ| ஸா ச மதுரா| புஷ்கரபீஜஸ்யாநக்நிபக்வஸ்யோபயோகே பலகுணத்வம்| க்ஷீரிவக்ஷா யே ஶஸ்த்ராதிக்ஷதாஃ க்ஷீரஂ ஸ்ரவந்தி| விபந்தஃ ஸ்ரோதோபிர்தோஷாதீநாமவஹநம்|| ௧௬௩||
Adhikarana kapitthaguNAH (164) · Śloka 164
கபித்தமாமஂ கண்டக்நஂ கஷாயாம்லஂ த்ரிதோஷகத்|
பக்வஂ ருச்யஂ கஷாயாம்லஂ ஸ்வாது ஹித்மாவமிப்ரணுத்|
தோஷக்நஂ ஷாடவாரிஷ்டராகயுக்திஷு பூஜிதம்|
விஷக்நமுபயஂ க்ராஹி கபித்தாந்யேவமாதிஶேத்||௧௬௪||
View original
कपित्थमामं कण्ठघ्नं कषायाम्लं त्रिदोषकृत्|
पक्वं रुच्यं कषायाम्लं स्वादु हिध्मावमिप्रणुत्|
दोषघ्नं षाडवारिष्टरागयुक्तिषु पूजितम्|
विषघ्नमुभयं ग्राहि कपित्थान्येवमादिशेत्||१६४||
கபித்தமாமமபக்வஂ ஸ்வரநாஶநஂ, ரஸே கஷாயாம்லஂ, த்ரிதோஷகரஂ ச| பக்வஂ ருசிகரஂ, ரஸே ச கஷாயாம்லஂ, மதுரஂ ஹித்மாச்சர்திநாஶநஂ, த்ரிதோஷக்நஂ, ஷாடவாதியோஜநாஸு ச பூஜிதம்| உபயமாமஂ பக்வஂ ச விஷநாஶநஂ ஸஂக்ரஹணஂ ச| ஏவஂ கபித்தாந்யாதிஶேத்| ரஸவிஶேஷேண நாநாவிதாநி கபித்தாநி ஸம்பவந்தி| தாந்யநயா திஶா கல்பயேதித்யர்தஃ| தேந கஷாயாம்லஂ ஸதைவாமகபித்தகுணஂ, மாதுர்யாநுவித்தஂ ததைவ பக்வகுணமிதி|| ௧௬௪||
Adhikarana si~jcitikAPalaguNAH (165) · Śloka 165
பஂஹணஂ வாதபித்தக்நஂ ஸ்நிக்தஂ ஸிஞ்சிதிகாபலம்||௧௬௫||
View original
बृंहणं वातपित्तघ्नं स्निग्धं सिञ्चितिकाफलम्||१६५||
ஸிஞ்சிதிகாபலஂ பஂஹணத்வாதிகுணயுக்தம்|| ௧௬௫||
Adhikarana BavyajAmbavakShIrivRukShaPalaguNAH (166) · Śloka 166
பவ்யஂ விஶதமம்லஞ்ச ஜாம்பவஂ த்வதிவாதலம்|
விஷ்டம்பகதகண்ட்யஂ ச ஸாம்லந்து க்ஷீரிவக்ஷஜம்||௧௬௬||
View original
भव्यं विशदमम्लञ्च जाम्बवं त्वतिवातलम्|
विष्टम्भकृदकण्ठ्यं च साम्लन्तु क्षीरिवृक्षजम्||१६६||
பவ்யமம்லஂ ஸவிஶதஂ ச| ஜாம்பவமதிவாதகரஂ, விஷ்டம்பகரஂ ஸ்வரக்நஂ ச, க்ஷீரிவக்ஷபலஂ ஸாம்லமீஷதம்லம்|| ௧௬௬||
Adhikarana akShakIPalaguNAH (167) · Śloka 167
பித்தஶ்லேஷ்மக்நமம்லஂ ச வாதலஂ சாக்ஷகீபலம்||௧௬௭||
View original
पित्तश्लेष्मघ्नमम्लं च वातलं चाक्षकीफलम्||१६७||
அக்ஷகீபலஂ பித்தஶ்லேஷ்மநாஶநஂ அம்லரஸஂ, வாதலஂ ச|
Adhikarana AmraguNAHsahakArarasaguNAH (168) · Śloka 168
பாலஂ கஷாயகட்வம்லஂ ரூக்ஷஂ வாதாஸ்ரபித்தகத்|
ஸம்பூர்ணமாம்ரமம்லஂ து ரக்தபித்தகபப்ரதம்|
ஸ்வாது ஸாம்லஂ குரு ஸ்நிக்தஂ மாருதக்நமபித்தலம்|
ஹத்யஂ பர்யாகதஂ ஶ்லேஷ்மமாஂஸஶுக்ரபலப்ரதம்|
ஸஹகாரரஸோ ஹத்யஃ ஸுரபிஃ ஸ்நிக்தரோசநஃ|
தீபநஃ பித்தவாதக்நஃ ஶுக்ரஶோணிதஶுத்திகத்||௧௬௮||
View original
बालं कषायकट्वम्लं रूक्षं वातास्रपित्तकृत्|
सम्पूर्णमाम्रमम्लं तु रक्तपित्तकफप्रदम्|
स्वादु साम्लं गुरु स्निग्धं मारुतघ्नमपित्तलम्|
हृद्यं पर्यागतं श्लेष्ममांसशुक्रबलप्रदम्|
सहकाररसो हृद्यः सुरभिः स्निग्धरोचनः|
दीपनः पित्तवातघ्नः शुक्रशोणितशुद्धिकृत्||१६८||
ஆம்ரஂ சூதஂ பாலமஸம்பூர்ணஸ்வரூபஂ ரஸே கஷாயகடுகாம்லஂ, ரூக்ஷஂ, வாதாஸ்ரபித்தகரஂ ச| பர்யாகதமதிக்ராந்தபாகஂ ஸ்வாது ஸாம்லஂ மதுராம்லரஸஂ, குரு, ஸ்நிக்தஂ, வாதஂ நாஶயதி, பித்தஂ ச ந கரோதி, ஹத்யஂ, ஶ்லேஷ்மாதிகரஂ ச| ஸஹகாராக்யாத்ரஸ ஆம்ராதேவ நிஷ்காஸ்யதே| அதோऽத்ரோச்யதே| ஸஹகாரரஸோ ஹத்யத்வாதிகுணயுக்தஃ|| ௧௬௮||
Adhikarana lavalIPalaguNAH (169) · Śloka 169
கஷாயஂ ரோசநஂ ஹத்யஂ வாதலஂ லவலீபலம்||௧௬௯||
View original
कषायं रोचनं हृद्यं वातलं लवलीफलम्||१६९||
லவலீபலஂ கஷாயரஸஂ ரோசநத்வாதிகுணயுக்தம்|| ௧௬௯||
Adhikarana bilvaguNAH (170) · Śloka 170
குர்வக்நிஸாதகத்பில்வஂ தோஷலஂ பூதிமாருதம்|
பக்வஂ பாலஂ புநஸ்தீக்ஷ்ணஂ பித்தலஂ லகுதீபநம்|
வாதஶ்லேஷ்மக்நமுஷ்ணஂ ச ஸ்நிக்தஂ க்ராஹ்யுபயஂ பரம்||௧௭௦||
View original
गुर्वग्निसादकृद्बिल्वं दोषलं पूतिमारुतम्|
पक्वं बालं पुनस्तीक्ष्णं पित्तलं लघुदीपनम्|
वातश्लेष्मघ्नमुष्णं च स्निग्धं ग्राह्युभयं परम्||१७०||
பில்வஂ குரு, அக்நிஸாதகரஂ, த்ரிதோஷகரஂ, பூதிமாருதஂ ச| பூதிகுணஂ துர்கந்தகரஂ ச மாருதமுத்காராதௌ கரோதீத்யேவஂகுணஂ பக்வஂ பில்வம்| பாலஂ புநரபக்வஂ தீக்ஷ்ணத்வாதிகுணயுக்தம்| உபயஂ பாலஂ பக்வஂ ச ஸ்நிக்தஂ பரமத்யர்தஂ ச ஸஂக்ரஹணம்|| ௧௭௦||
Adhikarana vRukShAmlakoSAmrayorguNAH (171) · Śloka 171
வக்ஷாம்லஂ க்ராஹி ரூக்ஷோஷ்ணஂ லகு தீபநரோசநம்|
வாதஶ்லேஷ்மஹரஂ கிஞ்சிதூநஂ கோஶாம்லஜஂ ததஃ||௧௭௧||
View original
वृक्षाम्लं ग्राहि रूक्षोष्णं लघु दीपनरोचनम्|
वातश्लेष्महरं किञ्चिदूनं कोशाम्लजं ततः||१७१||
வக்ஷாம்லஂ திந்திணீகஂ ஸஂக்ரஹணத்வாதிகுணயுக்தம்|கோஶாம்ரஜஂ பலஂ ததாவக்ஷாம்லகுணைஃகிஞ்சிதூநம்||௧௭௧||
Adhikarana kara~jjaPalaguNAH (172) · Śloka 172
பலஂ கரஞ்ஜஂ விஷ்டம்பி பித்தஶ்லேஷ்மாவிரோதி ச||௧௭௨||
View original
फलं करञ्जं विष्टम्भि पित्तश्लेष्माविरोधि च||१७२||
கரஞ்ஜபலஂ விஷ்டம்பி, பித்தஶ்லேஷ்மணி ச ந விருத்தம்|| ௧௭௨||
Adhikarana SamIPalaguNAH (173) · Śloka 173
குரூஷ்ணமதுரஂ ரூக்ஷஂ கேஶக்நஂ ச ஶமீபலம்||௧௭௩||
View original
गुरूष्णमधुरं रूक्षं केशघ्नं च शमीफलम्||१७३||
ஶமீபலஂ மதுரஂ, ரூக்ஷஂ, கேஶக்நஂ, குரூஷ்ணவீர்யஂ ச|| ௧௭௩||
Adhikarana pIluPalaguNAH (174) · Śloka 174
கடுபாகரஸஂ பீலு தீக்ஷ்ணோஷ்ணஂ பேதி பித்தலம்|
க்ரிமி குல்மோதரகரப்லீஹார்ஶஃ கபவாதஜித்|
ஸதிக்தஂ ஸ்வாது யத்பீலு நாத்யுஷ்ணஂ தத்த்ரிதோஷஜித்||௧௭௪||
View original
कटुपाकरसं पीलु तीक्ष्णोष्णं भेदि पित्तलम्|
क्रिमि गुल्मोदरगरप्लीहार्शः कफवातजित्|
सतिक्तं स्वादु यत्पीलु नात्युष्णं तत्त्रिदोषजित्||१७४||
பீலுபலஂ பாகே ரஸே ச கடுகஂ, தீக்ஷ்ணத்வாதிகுணயுக்தம், க்ரிம்யாதீந்நாஶயதி| மதுரமீஷத்திக்தஂ ச ஜாத்யா யத் பீலு தத் நாத்யுஷ்ணவீர்யஂ, த்ரிதோஷக்நஂ ச|| ௧௭௪||
Adhikarana nIpAdiPalAnAM guNAH (175) · Śloka 175
நீபஂ ஶதாக்ஷிகஂ ப்ராசீநாகரஂ தணஶூல்யஜம்|
அஸ்மாதல்பாந்தரகுணமேங்குதஂ ஸவிகங்கதம்||௧௭௫||
View original
नीपं शताक्षिकं प्राचीनागरं तृणशूल्यजम्|
अस्मादल्पान्तरगुणमेङ्गुदं सविकङ्कतम्||१७५||
நீபாதிவிகங்கதாந்தஂ பலமஸ்மாத் ஸதிக்தஸ்வாதுபீலுதோऽல்பாந்தரகுணஂ ஸ்தோககுணமித்யர்தஃ| நீபோ தூலிகதம்பஃ ப்ராசீநாகரகமாமலகஸதஶஂ கஷ்ணலோஹிதம்|| ௧௭௫||
Adhikarana mAtulu~ggaguNAH (176) · Śloka 176
த்வக்திக்தகடுகா ஸ்நிக்தா மாதுலுங்கஸ்ய வாதஜித்|
பஂஹணஂ மதுரஂ மாஂஸஂ வாதபித்தஹரஂ குரு|
லகு தத்கேஸரஂ காஸஶ்வாஸஹித்மாமதாத்யயாந்|
அஸ்யஶோஷாநிலஶ்லேஷ்மவிபந்தச்சர்த்யரோசகாந்|
குல்மோதரார்ஶஃஶூலாநி மந்தாக்நித்வஂ ச நாஶயேத்||௧௭௬||
View original
त्वक्तिक्तकटुका स्निग्धा मातुलुङ्गस्य वातजित्|
बृंहणं मधुरं मांसं वातपित्तहरं गुरु|
लघु तत्केसरं कासश्वासहिध्मामदात्ययान्|
अस्यशोषानिलश्लेष्मविबन्धच्छर्द्यरोचकान्|
गुल्मोदरार्शःशूलानि मन्दाग्नित्वं च नाशयेत्||१७६||
மாதுல்த்ங்கபலஸ்ய த்வக் ரஸே திக்தகடுகா, ஸ்நிக்தா வாதநாஶிநீ ச| மாஂஸஂ த்வசோऽந்தஃ பஂஹணஂ, மதுரஂ, வாதபித்தஹரஂ குரு ச| தஸ்ய மாதுலுங்கஸ்ய கேஸரமந்தர்மாஂஸபவஂ லகு காஸாதீஂஶ்ச நாஶயதி (ஸு௦ஸூ௦-௪௬/௧௪௯-௧௫௨)|| ௧௭௬||
Adhikarana bhallAtakaguNAH (177) · Śloka 177
பல்லாதகஸ்ய த்வங்மாஂஸ பஂஹணஂ ஸ்வாது ஶீதலம்|
ததஸ்த்யக்நிஸமஂ மேத்யஂ கபவாதஹரஂ பரம்||௧௭௭||
View original
भल्लातकस्य त्वङ्मांस बृंहणं स्वादु शीतलम्|
तदस्थ्यग्निसमं मेध्यं कफवातहरं परम्||१७७||
பல்லாதகஸ்ய த்வக், மாஂஸஂ ச பஂஹணத்வாதிகுணயுக்தம்| தஸ்ய சாஸ்தி தைக்ஷ்ண்யேநாக்நிஸமஂ, மேதாயை ஹிதமத்யர்தஂ வாதஶ்லேஷ்மஹரம்|| ௧௭௭||
Adhikarana pArAvatArukayorguNAH (178) · Śloka 178
ஸ்வாத்வம்லஂ ஶீதமுஷ்ணஞ்ச த்விதா பாராவதஂ குரு|
ருச்யமத்யக்நிஶமநஂ ருச்யஂ மதுரமாருகம்|
பக்வமாஶு ஜராஂ யாதி நாத்யுஷ்ணஂ குரு தோஷலம்||௧௭௮||
View original
स्वाद्वम्लं शीतमुष्णञ्च द्विधा पारावतं गुरु|
रुच्यमत्यग्निशमनं रुच्यं मधुरमारुकम्|
पक्वमाशु जरां याति नात्युष्णं गुरु दोषलम्||१७८||
பாராவதஂ த்விதா த்விப்ரகாரஂ மதுரமம்லஂ ச| யதாஸஂக்யேந மதுரஂ ஶீதவீர்யமம்லமுஷ்ணவீர்யம்| உபயமபி குரு, ருசிகரமத்யக்நிஶமநஞ்ச மதுரமாருகஂ ருசிகரம்| பக்வஂ ச ஸத் ஸுஜரஂ, கிஞ்சிதுஷ்ணவீர்யஂ, கிஞ்சித் குரு கிஞ்சித்தோஷலஂ ச| தோஷலமபத்யம்| ஆருகஂ வீரஸேநஞ்ச வீரா சீநாருகஂ ததா| வித்யாஜ்ஜாதிவிஶேஷேண தச்சதுர்விதமாருகம்|| ௧௭௮||
Adhikarana ArdradrAkShAdiguNAH (179) · Śloka 179
த்ராக்ஷாபரூஷகஂ சார்த்ரமம்லஂ பித்தகபப்ரதம்|
குரூஷ்ணவீர்யஂ வாதக்நஂ ஸரஂ ஸகரமர்தகம்||௧௭௯||
View original
द्राक्षापरूषकं चार्द्रमम्लं पित्तकफप्रदम्|
गुरूष्णवीर्यं वातघ्नं सरं सकरमर्दकम्||१७९||
த்ராக்ஷாபரூஷகஂ சார்த்ரபரூஷகஂ கரமர்தகஂ சாம்லஂ ஸத் பித்தஶ்லேஷ்மகரஂ குருத்வாதிகுணயுக்தஂ ச| கரமர்தகஂ ஸுஷேணம்|| ௧௭௯||
Adhikarana kolAdiguNAH (180) · Śloka 180
ததாம்லஂ கோலகர்கந்துலிகுசாம்ராதகாருகம்|
ஐராவதஂ தந்தஶடஂ ஸத்ருதஂ மகதிண்டகம்|
நாதிபித்தகரஂ பக்வஂ ஶுஷ்கஂ ச கரமர்தகம்||௧௮௦||
View original
तथाम्लं कोलकर्कन्धुलिकुचाम्रातकारुकम्|
ऐरावतं दन्तशठं सत्रुदं मृगतिण्डकम्|
नातिपित्तकरं पक्वं शुष्कं च करमर्दकम्||१८०||
கோலாதிகஂ மகதிண்டாந்தமம்லஂ ஸத்ததேத்யம்லக்ஷாதிவதித்யர்தஃ| ஐராவதஂ நாகரங்கஂ, தந்தஶடஂ ஜம்பீரம், கர்கந்துர்ஹ்ரஸ்வபதரீ| கரமர்தகஂ பக்வஂ ஶுஷ்கஂ ச நாத்யர்தஂ பித்தகரம்| ஶுஷ்கஸ்ய கரமர்தஸ்ய குணமாஹ ஶுஷ்கமிதி| சகாரேண நாதிபித்தகரமித்யாகஷ்யதே|| ௧௮௦||
Adhikarana amlikA~gkolayorguNAH (181) · Śloka 181
தீபநஂ பேதநஂ ஶுஷ்கமம்லிகாங்கோலயோஃ பலம்|
தஷ்ணாஶ்ரமக்லமச்சேதி லக்விஷ்டஂ கபவாதயோஃ||௧௮௧||
View original
दीपनं भेदनं शुष्कमम्लिकाङ्कोलयोः फलम्|
तृष्णाश्रमक्लमच्छेदि लघ्विष्टं कफवातयोः||१८१||
அம்லிகாபலமங்கோலபலஂ ச ஶுஷ்கஂ ஸத்தீபநஂ, பேதநஂ, தஷ்ணாதிநாஶநஂ, கபவாதயோஶ்ச பத்யம்|| ௧௮௧||
Adhikarana likucaguNAH (182) · Śloka 182
பலாநாமவரஂ தத்ர லிகுசஂ ஸர்வதோஷகத்||௧௮௨||
View original
फलानामवरं तत्र लिकुचं सर्वदोषकृत्||१८२||
ஸர்வேஷாஂ ச பலாநாமவரமப்ரதாநஂ லிகுசஂ த்ரிதோஷகரஞ்ச|| ௧௮௨||
Adhikarana sApavAdaH tyAjyadhAnyashAkaphalanirdeshaH (183) · Śloka 183
ஹிமாநிலோஷ்ணதுர்வாதவ்யலலாலாதிதூஷிதம்|
ஜந்துஜுஷ்டஂ ஜலே மக்நமபூமிஜமநார்தவம்|
அந்யதாந்யயுதஂ ஹீநவீர்யஂ ஜீர்ணதயாऽதி ச|
தாந்யஂ த்யஜேத்ததா ஶாகஂ ரூக்ஷஸித்தமகோமலம்|
அஸஞ்ஜாதரஸஂ தத்வச்சுஷ்கஂ சாந்யத்ர மூலகாத்|
ப்ராயேண பலமப்யேவஂ ததாமஂ பில்வவர்ஜிதம்||௧௮௩||
View original
हिमानिलोष्णदुर्वातव्यललालादिदूषितम्|
जन्तुजुष्टं जले मग्नमभूमिजमनार्तवम्|
अन्यधान्ययुतं हीनवीर्यं जीर्णतयाऽति च|
धान्यं त्यजेत्तथा शाकं रूक्षसिद्धमकोमलम्|
असञ्जातरसं तद्वच्छुष्कं चान्यत्र मूलकात्|
प्रायेण फलमप्येवं तथामं बिल्ववर्जितम्||१८३||
இத்யந்நஸ்வரூபவிஜ்ஞாநநிஷ்பத்தௌ தாந்யாதிகமந்நஂ ஸமாஹத்ய ஹிமாநிலேத்யாதிநோச்யதே| ஏவஂவிதஂ தாந்யஂ த்யஜேத்| ஹிமாதிதூஷிதமநிலேநாதிவத்தேந கேதாரஸ்தஂ தூஷிமுஷ்ணேந சாதபாதிநா துர்வாதேந ச புரோவாதாதிநா| ததா வ்யாலாநாஂ ஸர்பாதீநாஂ லாலயா தூஷிதம்| ஆதிக்ரஹணேந ஶவகோதாதீநாஂ க்ரஹணம்| ததா ஜந்துபிஃ க்ரிம்யாதிபிர்ஜுஷ்டஂ ஸேவிதம்| ஜலே மக்நமாஶிகம்| அபூமௌ விபரீதபூமௌ ஜாதமபூமிஜம்| யா யஸ்ய தாந்யஸ்யோசிதா பூமிஸ்ததோऽந்யா விபரீதா| ததா அநார்தவமப்ராப்தஸமயம்| யஸ்மிந்நதௌ யஸ்ய தாந்யஸ்யோத்பத்திஃ ப்ரஸித்தா ததோऽந்யஸ்மிந்நுத்பாதிதமித்யர்தஃ| தல்லக்ஷணஂ ச ரஸாதீநாமபரிபூர்ணத்வேந விஜ்ஞேயம்| அந்யேந ச விஜாதீயேந தாந்யேந ஸஂயுக்தஂ கேதாரே ஜாதம்| அதிஜீர்ணதயா அதிபுராணத்வேந ச ஹீநவீர்யஂ நஷ்டஶக்தி| ஏவஂவிதஂ தாந்யஂ த்யஜேத்| ததா ஶாகமபி த்யஜேத்| கீதஶஂ ரூக்ஷஸித்தஂ ரூக்ஷமேவ ஸித்தஂ ரூக்ஷஸித்தஂ நிஃஸ்நேஹஸித்தமித்யர்தஃ| அதவா ரூக்ஷேண காஞ்சிகாதிநா ஸித்தஂ ரூக்ஷஸித்தம்| அகோமலம் கடிநம்| ஸ்வபாவதஃ ஸஂஸ்காரதோ வா| அஸஞ்ஜாதஸமபரிபூர்ணஸ்வரூபமித்யர்தஃ| ததா ஸர்வஂ ஶாகஂ ஶுஷ்கஂ த்யஜேத்| மூலகஂ வர்ஜயித்வா| ப்ராயேண பாஹுல்யேந பலமப்யேவஂவிதஂ த்யஜேத்| த்ராக்ஷாதேஶ்ச ஶுஷ்கஸ்யாபி ப்ரயோகோ தஶ்யத இதி ஜ்ஞாபநார்தஂ ப்ராயோக்ரஹணம்| ததா பலஂ ஸர்வமாமமப்ராப்தபாகஂ த்யஜேத்| பில்வஂ து வர்ஜயித்வா| தஸ்யாமஸ்யாபி ப்ரயோகஃ| அத்ர யதாயோகஂ பூர்வவத்யோஜ்யம்| அத்ராபி பலாநாமப்ரஸித்தாநாஂ ச யேஷாஂ நாமாநி நோக்தாநி தாநி நாநாதேஶகுலேப்யோऽபப்ரஂஶஸஂஸ்காராதிநாதிகந்தவ்யாநி| இதி பலவர்கஃ|| ௧௮௩||
Adhikarana (7) mAtrAdivargaH prakaraNopasaMhAraH (184) · Śloka 184
ஶகஶிம்பிலபக்வாந்நமாஂஸஶாகபலாஶ்ரயைஃ|
வர்கைரந்நைகதேஶோऽயஂ பூயிஷ்டமுபயோகவாந்|
நிர்திஷ்டோ ரஸவீர்யாத்யைர்யதாஸ்வஂ கர்மஸாதநே||௧௮௪||
View original
शकशिम्बिलपक्वान्नमांसशाकफलाश्रयैः|
वर्गैरन्नैकदेशोऽयं भूयिष्ठमुपयोगवान्|
निर्दिष्टो रसवीर्याद्यैर्यथास्वं कर्मसाधने||१८४||
ஶூகாதாந்யாதிநாமாஶ்ரயைஃ ஷட்பிர்வர்கைரயமந்நஸ்யாஹாரஸ்யைகதேஶஃ ஸ்தோகமாத்ரஂ நிர்திஷ்ட இதி ஸந்தேயஃ| கிம்பூதோऽந்நைகதேஶஃ? பூயிஷ்டஂ ப்ராசுர்யேணோபயோகோ யஸ்யாஸ்தி| கதஂ நிர்திஷ்டஃ? ரஸவீர்யவிபாகப்ரபாவஸஂஸ்காராதிபிஃ| யதாஸ்வஂ கர்மஸாதநே யதாத்மீயகார்யகர்தத்வே|| ௧௮௪||
Adhikarana mAtrAdivaSAt hitAhitasyABimatavastunaH niravaSeSheNa guNakathanaM duSSakam (185) · Śloka 185
ந ஶக்யஂ விஸ்தரேணாபி வக்துஂ ஸர்வஂ து ஸர்வதா|
ஹிதாஹிதத்வேऽப்யேகாந்தநியமோऽஸ்மாதநிஶ்சிதஃ|
மாத்ராயோகக்ரியாதேஶகாலாவஸ்தாதிபேததஃ|
ததஸ்ததோ யதோ தஷ்டாஸ்தே தே பாவாஸ்ததா ததா||௧௮௫||
View original
न शक्यं विस्तरेणापि वक्तुं सर्वं तु सर्वथा|
हिताहितत्वेऽप्येकान्तनियमोऽस्मादनिश्चितः|
मात्रायोगक्रियादेशकालावस्थादिभेदतः|
ततस्ततो यतो दृष्टास्ते ते भावास्तथा तथा||१८५||
ஏகதேஶஃ கிமர்தமுக்த இத்யத ஆஹ- ந ஶக்யமித்யாதி| ஸர்வஂ வஸ்துஜாதஂ ஸர்வதா ஸர்வேண ப்ரகாரேணாபி வக்துஂ ந ஶக்யம்| மஹதாऽபி க்ரந்தஸம்பாரேண ந ஶக்யஂ, கிமுத ஸஂக்ரஹேணேத்யபிஶப்தார்தஃ| ஸர்வபாவாநாஂ ச ஶரீர இதஂ ஹிதமிதமஹிதமிதி நியமோऽநிஶ்சிதஃ| கஸ்மாதநிஶ்சிதஃ? யதோ யஸ்மாத்தே நாநாவிதா பாவாஸ்ததோ மாத்ராஸஂயோகக்ரியாதேஶகாலஸ்வபாவவிஷயாவஸ்தாக்ரமாதீநாஂ பேதாஸ்ததா ததா தேந தேந ப்ரகாரேண நாநாவிதைர்விஶேஷைர்தஷ்டாஃ| அதோऽநிஶ்சிதஃ| தேநைததுக்தஂ பவதி- பத்யமபி மாத்ராதிவிஶேஷாதபத்யதாஂ யாதி அபத்யஞ்ச பத்யதாமிதி||௧௮௫||
Adhikarana mAtrAviSeShodAharaNAni (186) · Śloka 186
மாத்ரயா ஸேவிதஂ மத்யஂ ஹந்தி ரோகாஂஸ்ததுத்பவாந்|
நிஷேவ்யமாணஂ திலஶோ விஷமப்யமதாயதே|
ஹீநாதிமாத்ரமஶநஂ மருந்நிசயகோபநம்|
பஜேதே விஷருபத்வஂ துல்யாஂஶே மதுஸர்பிஷீ||௧௮௬||
View original
मात्रया सेवितं मद्यं हन्ति रोगांस्तदुद्भवान्|
निषेव्यमाणं तिलशो विषमप्यमृतायते|
हीनातिमात्रमशनं मरुन्निचयकोपनम्|
भजेते विषरुपत्वं तुल्यांशे मधुसर्पिषी||१८६||
மாத்ரயா ஸேவிதமித்யாதிநா சைததேவ ஸவிஸ்தரமுச்யதே-மத்யோத்பவாந் ரோகாஂஸ்ததேவ மத்யஂ விஶிஷ்டயா மாத்ரயா பீதஂ நாஶயதி| ததா ச வக்ஷ்யதி- `ஹீநமித்யாதிபீதேந'(ச௦-௮) இத்யாதி| இதி மாத்ராகதோ விஶேஷஃ| விஷஂ மாரணாத்மகமபி திலமாத்ராப்யாஸேந ஸேவிதமமதத்வஂ யாதீதி மாத்ராகதோ விஶேஷஃ| ஹீநமாத்ரஂ ஸ்வல்பஂ போஜநஂ மருதோ வாயோஃ கோபநம்| அதிமாத்ரஂ நிசயஸ்ய ஸந்நிபாதஸ்ய கோபநம்| ஸ்வாஸ்த்யகரஸ்யாப்யாஹாரஸ்ய மாத்ரயா விஶேஷஃ| மதுஸர்பிஷீ ஸ்வரூபேணாவிருத்தே ஸமமாத்ரே விஷரூபத்வஂ பஜேதே இதி மாத்ராகதோ விஶேஷஃ|| ௧௮௬||
Adhikarana saMyogaviSeShodAharaNam (187) · Śloka 187
க்ஷாரோऽம்லரஸஸஂயோகோ மதுரீபவதி க்ஷணாத்|
உத்துண்டகஸ்யாஸ்திந்துகேந திக்ததா மதுராயதே|
ஹிங்குர்கைரிகஸிந்தூத்தஂ கந்தவர்ணரஸாதிகம்|
பூகதாம்பூலஶங்கேப்யோ கந்தவர்ணரஸோத்பவஃ|
கோத்ரவோ ஹந்த்யஸக்பித்தஂ கரோத்யேவ விதாஹிபிஃ|
குஷ்டஂ தத்கார்யபி திலோ ஹந்தி பல்லாதகைஃ ஸஹ|
குடஃ கர்தாக்நிஸாதஸ்ய ஸ ஹிநஸ்த்யபயாதிபிஃ|
தஷ்யத்யக்நேஃ ஸமதநஂ ஸர்பிரப்யுபதிஶ்யதே|
ஜீவநீயமபி க்ஷீரஂ விஷலேஶேந மத்யவே|
துல்யே அபி ஹதோऽந்யோந்யஂ விஷே ஸ்தாவரஜங்கமே|
ஸக்தவோ வாதலா ரூக்ஷாஃ பீதாஸ்தே தர்பயந்தி து||௧௮௭||
View original
क्षारोऽम्लरससंयोगो मधुरीभवति क्षणात्|
उत्तुण्डकस्यास्तिन्दुकेन तिक्तता मधुरायते|
हिङ्गुर्गैरिकसिन्धूत्थं गन्धवर्णरसाधिकम्|
पूगताम्बूलशङ्खेभ्यो गन्धवर्णरसोद्भवः|
कोद्रवो हन्त्यसृक्पित्तं करोत्येव विदाहिभिः|
कुष्ठं तत्कार्यपि तिलो हन्ति भल्लातकैः सह|
गुडः कर्ताग्निसादस्य स हिनस्त्यभयादिभिः|
तृष्यत्यग्नेः समदनं सर्पिरप्युपदिश्यते|
जीवनीयमपि क्षीरं विषलेशेन मृत्यवे|
तुल्ये अपि हतोऽन्योन्यं विषे स्थावरजङ्गमे|
सक्तवो वातला रूक्षाः पीतास्ते तर्पयन्ति तु||१८७||
க்ஷாரோऽம்லஸஂயோகேந மதுரத்வஂ யாதீதி ஸஂயோகவிஶேஷஃ| திந்துகேந ஸஂயுக்தாயா உத்துண்டக்யாஸ்திக்தத்வஂ மதுரத்வமிவ யாதீதி ஸஂயோகவிஶேஷஃ| ஹிங்குகைரிகஸிஂதூத்தஂ ச மிஶ்ரீபூதஂ கந்தேந, வர்ணேந, ரஸேந சாதிகஂ பவதி| ஹிங்குஸஂயோகே ரஸவர்ணவிஶேஷேணாவிஜ்ஞாதமபி கந்தேந கைரிகஸைந்தவே அபிபவதி| கைரிகமபி வர்ணேந ஹிங்குஸைந்தவே| ஸைந்தவமபி ரஸேந ஹிங்குகைரிகே இதி ஸஂயோகவிஶேஷஃ| பூகபலதாம்பூலகிஸலயஶங்கஸஂயோகே ப்ரத்யேகாஸம்பவவிலக்ஷணவர்ணாத்யுத்பவ இதி ஸஂயோகவிஶேஷஃ| கோத்ரவோ ரக்தபித்தக்நோ விதாஹிபிஃ ஸஂயுக்தோ யோகவாஹித்வாத்ரக்தபித்தஂ கரோதீதி ஸஂயோகவிஶேஷஃ| லீநதோஷோத்க்லேஶேந குஷ்டகார்யபி திலஃ பல்லாதகைஃ ஸஂயுக்தோ லீநதோஷோத்க்லேஶநாத் குஷ்டஂ ஹந்தீதி ஸஂயோகவிஶேஷஃ| அக்நிஸாதகரோऽபி குடஃ ஹரீதகீஶுண்டீப்ரபதிபிஃ ஸஂயுக்தஸ்தஂ ந கரோதீதி ஸஂயோகவிஶேஷஃ| தஷி தஷ்ணாயாமத்யக்நேஃ தீபநமபி கதஂ ஸமதூச்சிஷ்டஂ பத்யமிதி ஸஂயோகவிஶேஷஃ| தீபநஸ்யோபஶோஷகத்வாத்தஷ்யபத்யத்வம்| க்ஷீரஂ ஜீவநீயஂ ப்ராணதாரகமபி விஷலேஶே தேஹஸ்திதேऽபி தஂ மாரயதி| விஷலேஶோ விஷபுக்தஸ்ய ஶோதநாதிநாவஶேஷஃ| ஸ்தாவரஜங்கமே விஷே துல்யே ஸதஶே அபி மாரணாத்மகத்வேந ஶரீரஸ்திதே அபி பரஸ்பரஂ நாஶகாரணே| ஸ்தாவரஂ விஷஂ ஜங்கமேந தஂஷ்ட்ராதிஸம்பவேந விஷேண ஸஂயோகே நஶ்யதி, ஜங்கமஂ ஸ்தாவரவிஷேணேதி ஸஂயோகவிஶேஷஃ| ஸக்தவோ ரூக்ஷா வாதலாஶ்ச ஸந்தோ ஜலமிஶ்ரிதாஃ பீதாஸ்தர்பணா இதி ஸஂயோகவிஶேஷஃ|| ௧௮௭||
Adhikarana svabhAvavisheShodAharaNam (188) · Śloka 188
விநாபி சோபயோகேந மணிமந்த்ராதிகார்யகத்||௧௮௮||
View original
विनापि चोपयोगेन मणिमन्त्रादिकार्यकृत्||१८८||
மணிமந்த்ராதிகஂ குடூச்யாதிவதநுபயுக்தமபி ஜ்வராதீஞ்சமயதீதி ஸ்வபாவவிஶேஷஃ|| ௧௮௮||
Adhikarana saMskAravisheShodAharaNam (189) · Śloka 189
ஆர்த்ரகாஜ்ஜாயதே ஶுண்டீ ஸஂஸ்காரேண லகீயஸீ|
லகுப்யோऽபி ஹி ஸக்துப்யோ குரவஃ ஸித்தபிண்டிகாஃ||௧௮௯||
View original
आर्द्रकाज्जायते शुण्ठी संस्कारेण लघीयसी|
लघुभ्योऽपि हि सक्तुभ्यो गुरवः सिद्धपिण्डिकाः||१८९||
ஆர்த்ரகாச்சுண்ட்யா ஸம்பவஃ| தஸ்யாஸ்து லகுத்வஂ ஸஂஸ்காரவிஶேஷஃ| ஸ்வபாவலகுபிஃ ஸக்துபிஃ, கதாஃ ஸித்தபிண்டிகா குரவ இதி ஸஂஸ்காரவிஶேஷஃ|| ௧௮௯||
Adhikarana kriyAsvabhAvavisheShodAharaNam (190) · Śloka 190
பஷ்டஃ க்ஷுண்ணோऽபி பதுகோ ரக்தஶாலேர்லகோர்குருஃ||௧௯௦||
View original
भृष्टः क्षुण्णोऽपि पृथुको रक्तशालेर्लघोर्गुरुः||१९०||
ஸ்வபாவலகுநோऽபி ரக்தஶாலேஃ ஸம்பூதோ பஷ்டஃ முஸலச்சிந்நஶ்ச பதுகஃ குருத்வஂ யாதீதி க்ரியாஸ்வபாவகதோ விஶேஷஃ|| ௧௯௦||
Adhikarana kriyAvisheShodAharaNam (191) · Śloka 191
ஶாலிஃ பிஷ்டோ கரீயஸ்த்வஂ கோதூமாதபி கச்சதி||௧௯௧||
View original
शालिः पिष्टो गरीयस्त्वं गोधूमादपि गच्छति||१९१||
லகுஃ ஶாலிரபி பிஷ்டோऽபிஷ்டாத் ஸ்வபாவகுருதோ கோதூமாதப்யதிகஂ குருத்வஂ யாதீதி க்ரியாவிஶேஷஃ|| ௧௯௧||
Adhikarana saMskAravisheShodAharaNam (192) · Śloka 192
லகு பித்தஹரா லாஜா வ்ரீஹிதோ குருபித்தலாத்|
ஸஂக்ராஹிணோ லகுர்முத்காத்குல்மாஷோ பேதநோ குருஃ|
ஆமஂ க்ராஹிதரஂ தக்ரஂ நாகரீகதமார்த்ரகம்||௧௯௨||
View original
लघु पित्तहरा लाजा व्रीहितो गुरुपित्तलात्|
संग्राहिणो लघुर्मुद्गात्कुल्माषो भेदनो गुरुः|
आमं ग्राहितरं तक्रं नागरीकृतमार्द्रकम्||१९२||
வ்ரீஹிதஃ பித்தகராத் குரோஶ்ச ஸம்பூதா லாஜா லகவஃ, பித்தஹராஶ்சேதி ஸஂஸ்காரவிஶேஷஃ| ஸஂக்ரஹணஃ ஸ்வபாவால்லகுநஶ்ச முத்காஜ்ஜாதஃ குல்மாஷோ பேதித்வஂ குருத்வஂ ச யாதீதி ஸஂஸ்காரவிஶேஷஃ| குல்மாஷோऽல்பஸ்விந்நாநி ஸஸ்யாநி| ஆமஂ தக்ரமதிஸஂக்ரஹணஂ பக்வஂ க்வதிதஂ கிஞ்சித்ஸஂக்ரஹணமிதி ஸஂஸ்காரவிஶேஷஃ| நாகரீகதஂ ஶுண்டிதஂ ப்ராபிதமார்த்ரகமதிஸஂக்ரஹணஂ ததாஸ்வரூபமிதி ஸஂஸ்காரவிஶேஷஃ|| ௧௯௨||
Adhikarana saMyogasaMskAraviSeShodAharaNAni (193) · Śloka 193
குடாத்தோயாச்ச ஸுதராஂ மூத்ரலஂ குரு பாநகம்||௧௯௩||
View original
गुडात्तोयाच्च सुतरां मूत्रलं गुरु पानकम्||१९३||
குடேந மூத்ரலேந தோயேந ச மூத்ரலேந கதஂ பாநகமதிமூத்ரலமதிகுரு ச காரணாபேக்ஷயேதி ஸஂயோகஸஂஸ்காரவிஶேஷஃ|| ௧௯௩||
Adhikarana kriyAsaMyogavisheShodAharaNam (194) · Śloka 194
கரீயோ குடதத்யுத்தா ரஸாலா சாதிஶுக்ரலா||௧௯௪||
View original
गरीयो गुडदध्युत्था रसाला चातिशुक्रला||१९४||
குடோ ததி சாதிகுரு, தத்கதா ரஸாலா சாதிகுருதரா, ஸா த்வதிஶுக்ரலேதி க்ரியாஸஂயோகவிஶேஷஃ|| ௧௯௪||
Adhikarana kriyAvisheShodAharaNam (195) · Śloka 195
தண்டாபிமதநாத்தத்நோ குருணஶ்சாதிஶோபதாத்|
அநுத்ததஸ்நேஹமபி தக்ரஂ ஶோபஹரஂ லகு||௧௯௫||
View original
दण्डाभिमथनाद्दध्नो गुरुणश्चातिशोफदात्|
अनुद्धृतस्नेहमपि तक्रं शोफहरं लघु||१९५||
குருணஃ ஶோபகராச்ச தத்நோ தண்டமந்தநேநைவ ஸஸ்நேஹமபி தக்ரஂ லகு ஶோபஹரஂ சேதி க்ரியாவிஶேஷஃ|| ௧௯௫||
Adhikarana svabhAvavisheShodAharaNam (196) · Śloka 196
ஸர்பிஃ ஸ்நிக்ததரஂ ஹந்தி நார்திதஂ நவநீதவத்||௧௯௬||
View original
सर्पिः स्निग्धतरं हन्ति नार्दितं नवनीतवत्||१९६||
அர்திதஂ வாதஂ ச தஸ்ய சாதிஸ்நிக்தத்வேநாதிவிபரீதஂ கதஂ ந ததா விநாஶஸமர்தஂ யதா ததூநஂ நவநீதமிதி ஸ்வபாவவிஶேஷஃ|| ௧௯௬||
Adhikarana saMskAravisheShodAharaNam (197) · Śloka 197
சக்ஷுஷ்யோऽபி ஹி கோதூமஸ்தைலபக்வஸ்து தஷ்டிஹா|
மூலகஂ தோஷஜநநஂ ஸித்தஂ து தததோஷலம்|
உஷ்ணஂ விஷீபவத்யேவ விஷக்நமபி மாக்ஷிகம்||௧௯௭||
View original
चक्षुष्योऽपि हि गोधूमस्तैलपक्वस्तु दृष्टिहा|
मूलकं दोषजननं सिद्धं तु तददोषलम्|
उष्णं विषीभवत्येव विषघ्नमपि माक्षिकम्||१९७||
கோதூமஶ்சக்ஷுஷ்யோऽபி தைலபக்வோ தஷ்டிநாஶந இதி ஸஂயோகஸஂஸ்காரவிஶேஷஃ| ஆமமூலகஂ த்ரிதோஷகரஂ ந ததாக்நிஸித்தமிதி ஸஂஸ்காரவிஶேஷஃ| விஷநாஶநமபி மாக்ஷிகமுஷ்ணஂ ஸத் விஷீபவதீதி ஸஂஸ்காரவிஶேஷஃ|| ௧௯௭||
Adhikarana pAtraviSeShodAharaNAni (198) · Śloka 198
துர்பாஜநஸ்தா த்ராக்ஷாம்லா தோஷலா ச ப்ரஜாயதே||௧௯௮||
View original
दुर्भाजनस्था द्राक्षाम्ला दोषला च प्रजायते||१९८||
த்ராக்ஷா துர்பாஜநே லோஹாதிகதே ஸ்திதாம்லத்வஂ த்ரிதோஷகரத்வஂ ச யாதீதி பாத்ரவிஶேஷஃ|| ௧௯௮||
Adhikarana viruddhakriyAprayogaviSeShodAharaNam (199) · Śloka 199
ஶ்லக்ஶ்ணஶுஷ்ககநோ லேபஶ்சந்தநஸ்யாபி தாஹகத்|
த்வக்கதஸ்யோஷ்மணோ ரோதாச்சீதகத்த்வந்யதாऽகுரோஃ||௧௯௯||
View original
श्लख्श्णशुष्कघनो लेपश्चन्दनस्यापि दाहकृत्|
त्वग्गतस्योष्मणो रोधाच्छीतकृत्त्वन्यथाऽगुरोः||१९९||
சந்தநஸ்யாதிதாஹநாஶநஸ்ய லேபஃ ஶ்லக்ஷ்ணஃ ஶுஷ்கோ கநஶ்ச த்வகூஷ்மணோ ரோதாத்தாஹநாஶநே ந ஸமர்தஃ| அகுரோஶ்சோஷ்ணஸ்பர்ஶவீர்யஸ்யாபி| அதஶ்சந்தநலேபஸ்வருபாதந்யதா வைபரீத்யேந லேபஃ புருஷஃ ஆர்த்ரஃ தநுஶ்ச ஶீதகதிதி க்ரியாப்ரயோகவிஶேஷஃ (ச௦ சி௦-௩௦/௩௨௪, ச௦ சி௦-௩/௧௭௪, ௧௭௪-சக்ரதத்தடீகா)|| ௧௯௯||
Adhikarana kriyAsvaBAvavisheShodAharaNam (200) · Śloka 200
மேத்யஸ்திலஃ ஸ்பர்ஶஶீதோ மேத்யஂ தைலஂ கலோ ஹிமஃ|
தஸ்யைவ ஶ்லேஷ்மகாரித்வஂ ந தைலஸ்ய கலஸ்ய வா||௨௦௦||
View original
मेध्यस्तिलः स्पर्शशीतो मेध्यं तैलं खलो हिमः|
तस्यैव श्लेष्मकारित्वं न तैलस्य खलस्य वा||२००||
திலோ மேத்யஃ புஷ்டிகரஃ ஸ்பர்ஶஶீதலஶ்ச| தைலஂ மேத்யம்| கலஸ்தைலகலஃ ஶீதவீர்யயுக்தஃ| த்ரீண்யபி ஶ்லேஷ்மஸதஶாநி| தில ஏவ ஶ்லேஷ்மகரோ ந கலதைலே இதி க்ரியாஸ்வபாவவிஶேஷஃ|
Adhikarana svaBAvavisheShodAharaNam (201) · Śloka 201
தத்நி ஶ்வயதுகாரித்வஂ ந தக்ரநவநீதயோஃ||௨௦௧||
View original
दध्नि श्वयथुकारित्वं न तक्रनवनीतयोः||२०१||
தத்நி ஸ்நிக்தே ஶ்வயதுகாரித்வஂ தஷ்டம்| தக்ரநவநீதயோஸ்தத்விகாரயோஃ ஸ்நிக்தயோரபி ந தஷ்டமிதி ஸ்வபாவவிஶேஷஃ|| ௨௦௧||
Adhikarana deshavisheSheShu sAtmyavisheShodAharaNAni (202) · Śloka 202
தேஶவிஶேஷேஷு ஸாத்ம்யவிஶேஷோதாஹரணாநி பூமிஸாத்ம்யஂ ததிக்ஷீரகரீரஂ மருவாஸிஷு|
க்ஷாரஃ ப்ராச்யேஷு மத்ஸ்யாஸ்து ஸைந்தவேஷ்வஶ்மகேஷு து|
தைலாம்லஃ கந்தமூலாநி மலயே கோங்கணே புநஃ|
பேயா மந்த உதீச்யேஷு கோதூமோऽவந்திபூமிஷு|
பாஹ்லிகா பாஹ்லவாஶ்சீநாஃ ஶூலிகா யவநாஃ ஶகாஃ|
மாஂஸகோதூமமார்த்வீகஶஸ்த்ரவைஶ்வாநரோசிதாஃ||௨௦௨||
View original
देशविशेषेषु सात्म्यविशेषोदाहरणानि भूमिसात्म्यं दधिक्षीरकरीरं मरुवासिषु|
क्षारः प्राच्येषु मत्स्यास्तु सैन्धवेष्वश्मकेषु तु|
तैलाम्लः कन्दमूलानि मलये कोङ्कणे पुनः|
पेया मन्थ उदीच्येषु गोधूमोऽवन्तिभूमिषु|
बाह्लिका बाह्लवाश्चीनाः शूलिका यवनाः शकाः|
मांसगोधूममार्द्वीकशस्त्रवैश्वानरोचिताः||२०२||
பூமிஸாத்ம்யஂ தேஶவிஶேஷாஶ்ரயஂ ப்ராணிநாஂ பத்யம்| யதா மருவாஸிஷு தத்யாதிகஂ, ப்ராச்யேஷு யத்கிஞ்சித்க்ஷாரஂ லவணாதி, ஸிந்துதேஶஜேஷு மத்ஸ்யாஃ, அஶ்மகேஷு தைலஂ, அம்லஶ்ச ரஸஃ ஸாத்ம்யஂ, மலயபர்வதே கந்தாநி மூலாநி ச, கோங்கணே ஸாத்ம்யஂ பேயா, உதீச்யேஷு ஸாத்ம்யஂ மந்தோ, அவந்திபூமிஷு ஸாத்ம்யஂ கோதூமஃ, பாஹ்லிகாதீநாஂ மாஂஸாதிகஂ பத்யமிதி தேஶவிஶேஷஃ|| ௨௦௨||
Adhikarana dehasAtmyAsAtmyodAharaNAni (203) · Śloka 203
தேஹஸாத்ம்யஂ கதஂ க்ஷீரஂ மத்யஂ மாஂஸஂ ச கஸ்யசித்|
பேயா யூஷோ ரஸோऽந்யஸ்ய கோதூமோऽந்யஸ்ய ஶாலயஃ|
அஹிதைரபி தேஷாஂ ச தைரேவோபஹிதஂ ஹிதம்||௨௦௩||
View original
देहसात्म्यं घृतं क्षीरं मद्यं मांसं च कस्यचित्|
पेया यूषो रसोऽन्यस्य गोधूमोऽन्यस्य शालयः|
अहितैरपि तेषां च तैरेवोपहितं हितम्||२०३||
ஸாத்ம்யமாஜந்ம தேஹ உசிதமப்யஸ்தத்வாத் ஸ்வாஸ்த்யஹேதுஃ| தேஹஸாத்ம்யஂ யதா-கஸ்யசித் கதஂ, கஸ்யசிந்மாஂஸஂ, கஸ்யசிந்மத்யஂ, கஸ்யசித்பேயா, அந்யஸ்ய ஸூபஃ, அந்யஸ்ய ஶாலிஃ, அந்யஸ்யாந்யஃ| யஸ்ய ச யத் ஸாத்ம்யஂ தஸ்ய ரோகிணோऽந்நபாநௌஷதாதிகஂ தேநைவ ஸாத்ம்யேநாபத்யேநாப்யுபஹிதஂ மிஶ்ரிதஂ ஹிதம்|| ௨௦௩||
Adhikarana svaBAvavisheShodAharaNam (204) · Śloka 204
அந்நபாநௌஷதஂ தோஷமாத்ராகாலாத்யபேக்ஷயா|
ஸாத்ம்யஂ ஹ்யாஶு பலஂ தத்தே நாதிதோஷஞ்ச பஹ்வபி||௨௦௪||
View original
अन्नपानौषधं दोषमात्राकालाद्यपेक्षया|
सात्म्यं ह्याशु बलं धत्ते नातिदोषञ्च बह्वपि||२०४||
தோஷாதீநபேக்ஷ்ய கஸ்மிஂஶ்சித்தோஷாத்யவஸ்தாவிஶேஷே ஸாத்ம்யோபஹிதமப்யஹிதஂ ஹிதமிதி ஜ்ஞாபயதீதி ஸ்வபாவவிஶேஷஃ| ஸாத்ம்யமிஶ்ரிதமௌஷதாதிகஂ கிமர்தஂ க்ரியத இத்யாஹ- ஸாத்ம்யஂ ஹ்யாஶு ஶீக்ரமேவ பலஂ கரோதி| பஹு சோபயுக்தஂ நாதிதோஷகரம்| கதமாநுஷங்கிகம்|
Adhikarana dehavisheShodAharaNam (205) · Śloka 205
ஸ்ரஂஸநஂ ஸத் பயோ கவ்யஂ பவதி க்ராஹி கஸ்யசித்||௨௦௫||
View original
स्रंसनं सत् पयो गव्यं भवति ग्राहि कस्यचित्||२०५||
ஸ்வரூபேண ஸ்ரஂஸநஂ ஸத் கவ்யஂ க்ஷீரஂ கஸ்யசித் ஸங்க்ராஹகதாஂ யாதீதி தேஹவிஶேஷஃ| தத்ர கபப்ரதாநஸ்ய ஸங்க்ரஹணஂ பவதி| பித்தப்ரதாநஸ்ய பேதநம் (அ௦ஸஂ௦ஸூ௦-௨௭)|| ௨௦௫||
Adhikarana prakRutivisheShaH (206) · Śloka 206
மந்தோऽக்நிர்பவதி ப்ராயஃ கபவாயோத்தரே ஹிமே||௨௦௬||
View original
मन्दोऽग्निर्भवति प्रायः कफवायोत्तरे हिमे||२०६||
ததா ப்ராயேண ஸர்வோ வாதஶ்லேஷ்மாதிகோ ஹிமே காலே ஶீதேந வாதஶ்லேஷ்மாதிக்யாந்மந்தாக்நிர்பவதீதி ப்ரகதிவிஶேஷஃ|| ௨௦௬||
Adhikarana dehavisheShodAharaNam,avasthAvisheShodAharaNam (207) · Śloka 207
விஷக்நேநாபி பயஸா தேஹேऽஹேர்வததே விஷம்|
ஸ்தூலஸ்தவிரபாலாதௌ வமநாதி நிஷித்யதே||௨௦௭||
View original
विषघ्नेनापि पयसा देहेऽहेर्वधते विषम्|
स्थूलस्थविरबालादौ वमनादि निषिध्यते||२०७||
ஸ்தூலாதீநாஂ வமநாதிகஂ ப்ரதிஷித்தமித்யவஸ்தாவிஶேஷஃ|| ௨௦௭||
Adhikarana svabhAvavisheShodAharaNam (208) · Śloka 208
தக்ரமாமஂ கபஂ கோஷ்டே ஹந்தி கண்டே கரோதி து|
வாதஹத்வேऽபி மத்வீககர்ஜூரஂ கோஷ்டவாதகத்||௨௦௮||
View original
तक्रमामं कफं कोष्ठे हन्ति कण्ठे करोति तु|
वातहृत्वेऽपि मृद्वीकखर्जूरं कोष्ठवातकृत्||२०८||
ஆமபக்வஂ தக்ரஂ கோஷ்டே கபஂ நாஶயதி, கண்டே து கரோதீதி ஸ்வபாவவிஶேஷஃ| த்ராக்ஷாகர்ஜூரஂ வாதஹரமபி கோஷ்டே வாதஂ கரோதீதி ஸ்வபாவவிஶேஷஃ|| ௨௦௮||
Adhikarana viShayavisheShodAharaNAni (209) · Śloka 209
நாதிபத்யஃ ஶிகீ பத்யஃ ஶ்ரோத்ரஸ்வரவயோதஶாம்||௨௦௯||
View original
नातिपथ्यः शिखी पथ्यः श्रोत्रस्वरवयोदृशाम्||२०९||
மயூரஃ ஸ்வாஸ்த்யேऽபத்யஃ, ஶ்ரோத்ராதீநாஞ்ச பத்ய இதி விஷயவிஶேஷஃ|| ௨௦௯||
Adhikarana dRuShTishrotrayoH svabhAvavisheShodAharaNam (210) · Śloka 210
தஷ்டேஃ ஸ்பர்ஶஹிமஂ த்ரவ்யஂ ஶ்ரோத்ரஸ்யோஷ்ணஂ து பூஜிதம்||௨௧௦||
View original
दृष्टेः स्पर्शहिमं द्रव्यं श्रोत्रस्योष्णं तु पूजितम्||२१०||
தஷ்டேஸ்தேஜோபவத்வேந விபரீதமபி ஶீதஂ த்ரவ்யஂ ஸ்பர்ஶ இஷ்யதே| ததா ஶ்ரோத்ரஸ்ய வாயவ்யஸ்யாப்யுஷ்ணமிதி ஸ்வபாவஃ|| ௨௧௦||
Adhikarana avasthAvisheShodAharaNam (211) · Śloka 211
பயஃ ஸ்வாது ஸரஂ ஶீதஂ விபரீதஂ ததோ ததி|
காலேந ஜாயதே தஸ்மாத் க்ஷீரவச்ச புநர்கதம்|
பயோ ததி ச வாதக்நமஜாதஂ வாதலஂ து தத்|
தக்ரஂ க்ராஹி கஷாயாம்லமம்லமேவ து பேதநம்||௨௧௧||
View original
पयः स्वादु सरं शीतं विपरीतं ततो दधि|
कालेन जायते तस्मात् क्षीरवच्च पुनर्घृतम्|
पयो दधि च वातघ्नमजातं वातलं तु तत्|
तक्रं ग्राहि कषायाम्लमम्लमेव तु भेदनम्||२११||
க்ஷீரஂ மதுரஂ ஸரஂ ஶீதஂ ச தஸ்யைவாவஸ்தாந்தரஂ தத்யம்லஂ க்ராஹ்யுஷ்ணஂ ச| ததோऽப்யவஸ்தாந்தரமுபயவிலக்ஷணமபி க்ஷீராத் காலேந பஹ்வீஷ்வவஸ்தாஸு கதாஸு கதஂ ஜாயதே| தச்ச குணைஃ க்ஷீரஸதஶம்| க்ஷீரஂ வாதக்நஂ ததி ச வாதக்நம்| தயோஶ்சாந்தரே அஜாதஂ ததி வாதகரமித்யவஸ்தாவிஶேஷஃ| தக்ரஂ ரஸே கஷாயாம்லஂ ஸங்க்ரஹணஂ, கேவலாம்லஂ பேதநமித்யவஸ்தாவிஶேஷஃ|| ௨௧௧||
Adhikarana saMskArakAlavisheShodAharaNAni (212) · Śloka 212
தாதகீகுடதோயாநி காரணஂ மத்யஶுக்தயோஃ|
ஶீதே ந து ததாத்யந்தே ஸ்நிக்தாம்லலவணா ஹிதாஃ|
உதமந்ததிவாஸ்வப்நௌ க்ரீஷ்மாதந்யத்ர கர்ஹிதௌ||௨௧௨||
View original
धातकीगुडतोयानि कारणं मद्यशुक्तयोः|
शीते न तु तदाद्यन्ते स्निग्धाम्ललवणा हिताः|
उदमन्थदिवास्वप्नौ ग्रीष्मादन्यत्र गर्हितौ||२१२||
தாதகீ குடஸ்தோயஂ ச மத்யஸ்ய காரணதாஂ யாதி| ஶுக்தஸ்ய ச தாந்யேவேதி ஸஂஸ்காரகாலவிஶேஷஃ| ந ஶுக்தஂ மத்யஸ்யாவஸ்தா| அபி து தஜ்ஜாத்யந்தரமேவ| ஶீதே காலே ஸ்நிக்தாதயோ ஹிதாஃ| ந து தத்ப்ராரம்பபரிஸமாப்த்யோரிதி காலவிஶேஷஃ| உதமந்தோ பஹுத்ரவாஃ ஸக்தவஃ, திவாஸ்வப்நஶ்ச க்ரீஷ்மாதந்யஸ்மிந்நதௌ கர்ஹிதாவிதி காலவிஶேஷஃ|| ௨௧௨||
Adhikarana kAlasvabhAvavisheShodAharaNam (213) · Śloka 213
ஸமயோகேऽபி கர்மாத்யா வாதாதிசயஹேதவஃ|
துஷ்வந்யோ ரஸேஷ்வந்யோ ரௌக்ஷ்யே ஸ்நேஹே பலே க்ரமஃ||௨௧௩||
View original
समयोगेऽपि घर्माद्या वातादिचयहेतवः|
ऋतुष्वन्यो रसेष्वन्यो रौक्ष्ये स्नेहे बले क्रमः||२१३||
கர்மாத்யாஃ க்ரீஷ்மாத்யா தவஃ ஸமயோகேऽபி வாதாதிஸஞ்சயஹேதுதாஂ யாந்தீதி காலஸ்வபாவவிஶேஷஃ| துஷு ஹேமந்தாதிஷு ரௌக்ஷ்யே, ஸ்நேஹே, பலே சாந்யஃ க்ரமஃ| ரஸேஷு ச துஸ்வபாவவிலக்ஷண ஏவ ரௌக்ஷ்யாதிக்ரமஃ| ததா ச ஶிஶிரே கிஞ்சித்ரௌக்ஷ்யஂ, ததோऽதிகஂ வஸந்தே, ததோऽப்யதிகஂ க்ரீஷ்மே, தத ஊநஂ வர்ஷாஸு, தத ஊநஂ ஶரதி, ததோऽப்யூநஂ ஹேமந்த இதி ரௌக்ஷ்யக்ரமஃ| துஷு ஸ்நேஹக்ரமஸ்து- வர்ஷாஃ கிஞ்சித் ஸ்நிக்தாஃ, ததோऽப்யதிகா ஶரத், ததோऽப்யதிகோ ஹேமந்தஃ, தத ஊநஃ ஶிஶிரஃ, தத ஊநோ வஸந்தஃ, ததோऽப்யூநோ க்ரீஷ்ம இதி ஸ்நேஹக்ரமஃ| பலக்ரமஸ்து- ஶிஶிரேऽதிகஂ பலஂ, வஸந்தே மத்யஂ, க்ரீஷ்மே ஊநஂ, வர்ஷாஸு சோநமேவ, ஶரதி மத்யஂ, ஹேமந்தே த்வதிகமிதி| ரஸேஷு ரௌக்ஷ்யக்ரமோ யதா- திக்தகடுகஷாயா யதோத்தரஂ ரூக்ஷாஃ| ஸ்நேஹக்ரமோ- மதுராம்லலவணா யதாபூர்வஂ ஸ்நிக்தாஃ| பலக்ரமோ- மதுரோऽதிபல்யஃ, தத ஊநோऽம்லஃ, தத ஊநோ லவணஃ, தத ஊநஸ்திக்தஃ, தத ஊநஃ கடுஃ, தத ஊநஃ கஷாய இதி ஸ்வபாவஃ| துவிஶேஷாஶ்ரயேண து ரஸாநாமேதத்யதோக்தேந ப்ரகாரேண ஸ்வாபாவிகரௌக்ஷ்யாதி வ்யபிசரதீதி காலஸ்வபாவவிஶேஷஃ| ததாச மதுரஃ ஸ்நிக்தோऽபி ந ததாந்யர்தௌ ஹேமந்தே யதா| அம்லஃ ஸ்நிக்தோऽபி வர்ஷாஸ்வதிஸ்நிக்தஃ| லவணஃ ஸ்நிக்தோऽப்யதிஸ்நிக்தஃ ஶரதி| திக்தோ ரூக்ஷோऽப்யதிரூக்ஷஃ ஶிஶிரே| கடுகோ ரூக்ஷோऽப்யதிரூக்ஷோ க்ரீஷ்மே| கஷாயோ வஸந்தே| பலதஶ்ச வ்யபிசாரஃ| யதா மதுரோऽம்லாதிப்யோ பலவாநப்யதிபலோ ஹேமந்தே| அம்லோ மதுராதூநபலோऽபி வர்ஷாஸ்வதிகபலஃ| லவணஃ ஸ்வாத்வம்லாப்யாமூநபலோऽபி ஶரத்யதிகபலஃ| திக்தோ மதுராம்லலவணேப்ய ஊநபலோऽபி ஶிஶிரேऽதிகபலஃ| கடுகோ மதுராதிப்ய ஊநபலோऽபி க்ரீஷ்மேऽதிகபலஃ| கஷாயோ மதுராதிப்ய ஊநபலோऽபி வஸந்தேऽதிகபல இதி|| ௨௧௩||
Adhikarana avasthAvisheShodAharaNam (214) · Śloka 214
ரஸாயநஂ காகமாசீ ஸத்யஃ பர்யுஷிதா விஷம்||௨௧௪||
View original
रसायनं काकमाची सद्यः पर्युषिता विषम्||२१४||
காகமாசீ ஸத்யஃ ஸித்தா ரஸாயநம்| பர்யுஷிதா திவஸமத்யுஷிதா விஷமித்யவஸ்தாவிஶேஷஃ|| ௨௧௪||
Adhikarana jAtivisheShodAharaNam (215) · Śloka 215
மூலகஂ தோஷஜித்பாலஂ விபரீதஂ து கந்தவத்||௨௧௫||
View original
मूलकं दोषजिद्बालं विपरीतं तु कन्दवत्||२१५||
பாலஂ மூலகஂ த்ரிதோஷஹரம்| யத்து கந்தவத் மூலகஂ தத்விபரீதஂ த்ரிதோஷகரமிதி ஜாதிவிஶேஷஃ|| ௨௧௫||
Adhikarana vyAdhyavasthAvisheShodAharaNam (216) · Śloka 216
ஜ்வரே பேயா கஷாயாஶ்ச ஸர்பிஃ க்ஷீரஂ விரேசநம்|
ஷடஹஂ ஷடஹஂ யுஞ்ஜ்யாத்வீக்ஷ்ய தோஷபலாபலம்||௨௧௬||
View original
ज्वरे पेया कषायाश्च सर्पिः क्षीरं विरेचनम्|
षडहं षडहं युञ्ज्याद्वीक्ष्य दोषबलाबलम्||२१६||
ஜ்வரே தோஷாணாஂ பலாபலஂ விகல்ப்ய பேயாதயஃ ஷடஹஂ ஷடஹஂ யோஜநீயா இதி வ்யாத்யவஸ்தாவிஶேஷஃ| தேநைததுக்தஂ பவதி- கேநசிததிகோநபலேந ஷடஹாதிகமூநஂ வாபி யோஜநீயமிதி ஷடஹமித்யுபயோகோ பாஹுல்யேந| அதவாऽநேந க்ரமேண பேயாதீநாஂ ஷடஹாந்தப்ரயோகப்ரதிஷேதபரமேதத்||௨௧௬||
Adhikarana rogAvasthodAharaNam (217) · Śloka 217
சர்திஹத்ரோககுல்மார்தே வமநஂ ச சிகித்ஸிதே|
நிஷித்தமபி நிர்திஷ்டஂ பஸ்திரர்ஶஸகுஷ்டிநோஃ||௨௧௭||
View original
छर्दिहृद्रोगगुल्मार्ते वमनं च चिकित्सिते|
निषिद्धमपि निर्दिष्टं बस्तिरर्शसकुष्ठिनोः||२१७||
சர்த்யாதிபிரார்தே ப்ரதிஷித்தமபி வமநஂ சிகித்ஸாயாஂ நிர்திஷ்டம்| ஊர்த்வகே ஹி தோஷே ந வமநஂ பத்யஂ, சர்த்யாஂ து பஹுதோஷஸ்ய ஸததவமதோஶ்ச வமநமேவ பத்யமிதி| ஹத்ரோககுல்மயோஸ்து யத்யபி வாதாதிக்ய பயாத்வமநஂ நிஷித்தஂ, தத்ராபி ஶ்லேஷ்மணா வாதஸ்ய மார்கரோதே பத்யமேவ| அர்ஶஸஃ குஷ்டிநஶ்ச ப்ரதிஷித்தோऽபி பஸ்திநிர்திஷ்ட ஏவ| யத்யப்யர்ஶஸஃ வாதவர்ஜித மலஸந்தர்பகோ பஸ்திஃ| தத்ராப்யதிதோஷௌஷதக்ஷபிதத்வாத்வாதாதிக்யே யோஜ்ய ஏவ| ஏவஂ குஷ்டிநோ தோஷஸ்ய க்லேதஸ்வபாவத்வாதபத்யமப்யதிரூக்ஷதாயாஂ பத்யமிதி ரோகாவஸ்தாவிஶேஷஃ|| ௨௧௭||
Adhikarana samprAptivisheShodAharaNam (218) · Śloka 218
ஜ்வரே துல்யர்துதோஷத்வஂ ப்ரமேஹே துல்யதூஷ்யதா|
ரக்தகுல்மே புராணத்வஂ ஸுகஸாத்யத்வஹேதவஃ||௨௧௮||
View original
ज्वरे तुल्यर्तुदोषत्वं प्रमेहे तुल्यदूष्यता|
रक्तगुल्मे पुराणत्वं सुखसाध्यत्वहेतवः||२१८||
ஸர்வரோகேஷு ஸதஶர்துத்வஂ ஸதஶதோஷத்வஂ சாஸாத்யத்வஹேதுஃ| ததேவ ஜ்வரே அதிஸுகஸாத்யத்வஹேதுஃ| ஜ்வரஸ்யச ஸதஶர்துதோஷத்வே த்வேகமார்கக்ரியாரம்பேண ஶீக்ரமுபஶமஃ| அந்யரோகாணாஂ து ஸதஶர்துதோஷத்வஂ வ்யாதேர்மஹாரம்பகத்வாதஸாத்யமிதி ஸம்ப்ராப்திவிஶேஷஃ| ஏவஂ ப்ரமேஹே ஸதஶதூஷ்யத்வஂ ரக்தகுல்மே ச புராணத்வஂ விஜ்ஞேயம்| ஏதச்ச வக்ஷ்யாமஃ|| ௨௧௮||
Adhikarana rogAvasthAvisheShodAharaNam (219) · Śloka 219
ஆஶ்சோதநமபிஷ்யந்தே யுஞ்ஜீதோர்த்வஂ திநத்ரயாத்|
அஞ்ஜநஂ பக்வதோஶஸ்ய ப்ரதிஶ்யாயே ச நாவநம்|
நாதிப்ரவத்தே திமிரே ஸிராமோக்ஷோ விதீயதே||௨௧௯||
View original
आश्चोतनमभिष्यन्दे युञ्जीतोर्ध्वं दिनत्रयात्|
अञ्जनं पक्वदोशस्य प्रतिश्याये च नावनम्|
नातिप्रवृद्धे तिमिरे सिरामोक्षो विधीयते||२१९||
அபிஷ்யந்தே பத்யமப்யாஶ்ச்யோதநஂ ப்ரதமதிநத்ரயமபத்யமித்யவஸ்தாவிஶேஷஃ| ஏவமேவ பக்வதோஷஸ்யாஞ்ஜநஂ ப்ரதிஶ்யாயே ச நஸ்யமவஸ்தாவிஶேஷேண பத்யம்| ப்ரதமோத்பூதே திமிரே ஸிராமோக்ஷஃ, அவஸ்தாவிஶேஷாத்|| ௨௧௯||
Adhikarana rogasvabhAvavisheShodAharaNam (220) · Śloka 220
துஷ்டாஸ்ரஸம்பவேऽபீஷ்டோ நாஸ்ரபித்தே ஸிராவ்யதஃ||௨௨௦||
View original
दुष्टास्रसम्भवेऽपीष्टो नास्रपित्ते सिराव्यधः||२२०||
துஷ்டரக்தஸம்பவேऽபி ரக்தபித்தே ந ஸிராவ்யதஃ பத்யஃ ரோகஸ்வபாவாத்|| ௨௨௦||
Adhikarana pradesharogavisheShodAharaNam (221) · Śloka 221
அபத்யஂ பத்யமப்யந்நஂ நிஶாயாஂ நேத்ரரோகிணாம்||௨௨௧||
View original
अपथ्यं पथ्यमप्यन्नं निशायां नेत्ररोगिणाम्||२२१||
நேத்ரரோகிணாஂ பத்யஂ நேத்ரரோகநாஶநஸமர்தமப்யந்நஂ நிஶாயாஂ அபத்யம், ப்ரதேஶரோகஸ்வபாவவிஶேஷாத்|| ௨௨௧||
Adhikarana kAraNavisheShodAharaNam (222) · Śloka 222
அஹிதாஃ ஸக்தவஃ ஶுஷ்கா ஹிதாஸ்தே து ப்ரமேஹிணஃ||௨௨௨||
View original
अहिताः सक्तवः शुष्का हितास्ते तु प्रमेहिणः||२२२||
ஸர்வஸ்ய ஶுஷ்காஃ ஸக்தவோऽஹிதாஃ, ப்ரமேஹிணஸ்து ஹிதாஃ காரணவிஶேஷாத்|| ௨௨௨||
Adhikarana dravyashaktivisheShodAharaNam (223) · Śloka 223
குல்மிநஃ க்ஷீரதத்யாதி ஹபுஷாத்யைர்யுதஂ ஹிதம்|
வாதலஂ வாதகோபேऽபி வர்ஷாஸு மது ஶஸ்யதே||௨௨௩||
View original
गुल्मिनः क्षीरदध्यादि हपुषाद्यैर्युतं हितम्|
वातलं वातकोपेऽपि वर्षासु मधु शस्यते||२२३||
க்ஷீராதிகமஹிதமபி குல்மிநாஂ ஹபுஷாதிநா ஸஂயுக்தஂ ஹிதமேவேதி த்ரவ்யஶக்திவிஶேஷஃ| வர்ஷாஸு வாதகோபகாலே லாகவஂ மது ஶஸ்யதே இதி காலஸ்வபாவத்ரவ்யஶக்திவிஶேஷஃ|| ௨௨௩||
Adhikarana upayogavisheShodAharaNam (224) · Śloka 224
ததேவ மத்யஂ மத்யஸ்ய..............................||௨௨௪||
View original
तदेव मद्यं मद्यस्य..............................||२२४||
யேநைவ மத்யேந ரோக உத்பந்நஸ்ததேவ மத்யஂ கேநசித்விஶேஷேண ஹிதமித்யுபயோகவிஶேஷஃ|| ௨௨௪||
Adhikarana vastuvisheShodAharaNam (225) · Śloka 225
..................................விஷயஸ்ய து விஷாந்தரம்||௨௨௫||
View original
..................................विषयस्य तु विषान्तरम्||२२५||
விஷஸ்ய து விஜாதீயஂ விஷமேவ நாஶநஸமர்தமிதி வஸ்துவிஶேஷஃ|| ௨௨௫||
Adhikarana deshakAlavisheShodAharaNam,vyAdhisvabhAvavisheShodAharaNamvastusvabhAvavisheShodAharaNam (226) · Śloka 226
கதமாநூபதேஶோத்தஂ ஹேமந்தே ச பலாதிகம்|
ஆலஸ்யகௌரவே ரூபஂ வாதஜேऽபி ஜ்வரே புரஃ|
ஸ்வேதைர்யாதி ஶமஂ தாஹஃ ப்ராயோ லஶுநபாநஜஃ||௨௨௬||
View original
घृतमानूपदेशोत्थं हेमन्ते च बलाधिकम्|
आलस्यगौरवे रूपं वातजेऽपि ज्वरे पुरः|
स्वेदैर्याति शमं दाहः प्रायो लशुनपानजः||२२६||
லஶுநோபயோகஜோ தாஹஃ ப்ராயஃ ஸதஶேநைவாக்ந்யாதிஸ்வேதேந நஶ்யதீதி வஸ்துஸ்வபாவஃ|| ௨௨௬||
Adhikarana kAlavastusvabhAvavisheShodAharaNam (227) · Śloka 227
திவாஸ்வப்நாஜ்ஜராஂ யாதி புக்தமந்யேத்யுரத்ய ந|௨௨௭|
View original
दिवास्वप्नाज्जरां याति भुक्तमन्येद्युरद्य न|२२७|
அந்யேத்யுர்புக்தமந்நஂ ஜராஂ யாதி திவாஸ்வப்நேநாத்யைவ புக்தஂ திவாஸ்வப்நேந ந ஜராஂ யாதீதி காலவஸ்துஸ்வபாவஃ|| ௨௨௭||
Adhikarana kAraNavisheShodAharaNam (227) · Śloka 227
கோஷ்டே ருத்தோऽக்நிகத்வாயுர்மேதஸார்ஶோபிரக்நிஹத்||௨௨௭||
View original
कोष्ठे रुद्धोऽग्निकृद्वायुर्मेदसार्शोभिरग्निहृत्||२२७||
Adhikarana prabhAvavisheShodAharaNam (228) · Śloka 228
துஷ்பாநஂ துர்ஜரஂ ஸர்பிர்தீபநஂ ச பயோऽந்யதா|௨௨௮|
View original
दुष्पानं दुर्जरं सर्पिर्दीपनं च पयोऽन्यथा|२२८|
Adhikarana vastusvabhAvavisheShodAharaNam (228) · Śloka 228
ஸர்பாதிஶவகோதேப்யோ வஶ்சிகாநாஂ ஸமுத்பவஃ|
தே தைரேவ புநர்தஷ்டாஃ ஸத்யோ ஜஹதி ஜீவிதம்|௨௨௮|
View original
सर्पादिशवकोथेभ्यो वृश्चिकानां समुद्भवः|
ते तैरेव पुनर्दष्टाः सद्यो जहति जीवितम्|२२८|
Adhikarana dravyasvabhAvavisheShodAharaNam (228) · Śloka 228
ஸ்வயமேவ விஷஂ தீவ்ரஂ தாந்புநர்நாதிபாததே|௨௨௮|
View original
स्वयमेव विषं तीव्रं तान्पुनर्नातिबाधते|२२८|
Adhikarana avasthAvisheShodAharaNam (228) · Śloka 228
ஸர்வாங்கவ்யாபி தேஷாஞ்ச ஶுக்ரவத்ஸஂஸதஂ விஷம்|
தந்மாஂஸமுபயோகாய மாஂஸவர்கே ச பட்யதே||௨௨௮||
View original
सर्वाङ्गव्यापि तेषाञ्च शुक्रवत्संसृतं विषम्|
तन्मांसमुपयोगाय मांसवर्गे च पठ्यते||२२८||
ஸர்பாதீநாஂ மதஶரீரக்லேதாத் வஶ்சிகோத்பத்திஃ| தே ச ஸர்பாதயஸ்தைரேவ வஶ்சிகைர்தஷ்டாஃ ஸத்ய ஏவ ஜீவிதஂ த்யஜந்தீதி வஸ்துஸ்வபாவஃ| விஷஂ ச ஸ்வயஂ தீவ்ரமப்யந்யப்ராணிவத் ஸர்பாதீநாஂ ந ததா பாததே, கிஞ்சித்பாதத இதி த்ரவ்யஸ்வபாவஃ| தேஷாஂ ச ஸர்பாதீநாஂ ஶுக்ரவத் ஸர்வாங்கவ்யாபி விஷபுக்தம்| அதோऽபி தந்மாஂஸஂ தேஹோபயோகாய மாஂஸவர்கே நிர்திஷ்டமித்யவஸ்தாவிஶேஷஃ| அந்யதா ஹேயத்வாதநிர்தேஶஃ ப்ராப்தஃ|| ௨௨௮||
Adhikarana svabhAvavisheSho viruddhakAryakAraNodAharaNam (229) · Śloka 229
சர்திக்நீ மக்ஷிகாவிட் ச மக்ஷிகைவ து வாமயேத்||௨௨௯||
View original
छर्दिघ्नी मक्षिकाविट् च मक्षिकैव तु वामयेत्||२२९||
சர்திகாராணாந்மக்ஷிகாதோऽபி ஜாதா விட் சர்திக்நீதி ஸ்வபாவஃ|| ௨௨௯||
Adhikarana samprAptivisheShodAharaNam (230) · Śloka 230
கபே லங்கநஸாத்யேऽபி கர்தரி ஜ்வரகுல்மயோஃ|
துல்யேऽபி தேஶகாலாதௌ லங்கநஂ ந ஸமஂ மதம்||௨௩௦||
View original
कफे लङ्घनसाध्येऽपि कर्तरि ज्वरगुल्मयोः|
तुल्येऽपि देशकालादौ लङ्घनं न समं मतम्||२३०||
யத்யபி ஸர்வஃ கபோ லங்கநஸாத்யஸ்தத்ராபி ஜ்வரகாரணே கபே குல்மகாரணே ச லங்கநஂ பத்யத்வேந ந ஸதஶஂ, ஸம்ப்ராப்திவிஶேஷாத்| தேநைததுக்தஂ பவதி- யதைவ தேஶகாலாதிஸம்பதா கபஜ்வர உத்பந்நஃ, ததைவோத்பந்நே கபகுல்மே பத்யத்வேந லங்கநஂ ந ஸதஶம்| ஜ்வரே த்வதிகஂ பத்யமிதி| ஶீக்ரஂ வ்யாத்யுபஶமாத்| அதவா யதேகத்ர லங்கநஂ ததந்யத்ரேத்யஸமஂ ஸர்வேண ப்ரகாரேணாமத்வேந பக்வத்வேந ச தீபநஸங்க்ரஹணத்வாத்|| ௨௩௦||
Adhikarana rogasvabhAvavisheShodAharaNam (231) · Śloka 231
ஸர்வதா தோஷஜித்தக்ரஂ க்ரஹண்யாஂ தோஷகத் வ்ரணே|
ஸஂஸ்காரஸ்வபாவவிஶேஷோதாஹரணம் பீநஸஶ்வாஸகாஸாதௌ ஸித்தமேவ ப்ரஶஸ்யதே||௨௩௧||
View original
सर्वथा दोषजित्तक्रं ग्रहण्यां दोषकृद् व्रणे|
संस्कारस्वभावविशेषोदाहरणम् पीनसश्वासकासादौ सिद्धमेव प्रशस्यते||२३१||
க்ரஹண்யாஂ தோஷத்ரயநாஶநஂ தக்ரஂ வ்ரணே து பூயஹேதுத்வாத்தோஷத்ரயகரமிதி ரோகஸ்வபாவஃ| பீநஸாதௌ ஸித்தமேவ தக்ரஂ ஶஸ்யதே நாஸித்தமிதி ஸஂஸ்காரஸ்வபாவஃ|| ௨௩௧||
Adhikarana mAtrAdiprakaraNopasaMhAraH (7) · Śloka 7
இத்யேதேऽந்யே ச பஹவஃ ஸூக்ஷ்மா துர்லபஹேதுகாஃ|
தர்மா விசித்ரா பாவேஷு கிஞ்சித்தேஷாஂ நிதர்ஶிதம்|
திஶாऽநயா ஶேஷமபி ஸ்வயமூஹ்யேத புத்திமாந்|
ந ஶாஸ்த்ரமாத்ரஶரணோ ந சாநாலோசிதாகமஃ||௨௩௨||
இதி வைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸ்ய ஸூநோர்வாக்படஸ்ய கதௌ அஷ்டாங்கஸங்க்ரஹஸஂஹிதாயாஂ ஸூத்ரஸ்தாநே அந்நஸ்வரூபவிஜ்ஞாநீயோ நாம ஸப்தமோऽத்யாயஃ||௭||
View original
इत्येतेऽन्ये च बहवः सूक्ष्मा दुर्लभहेतुकाः|
धर्मा विचित्रा भावेषु किञ्चित्तेषां निदर्शितम्|
दिशाऽनया शेषमपि स्वयमूह्येत बुद्धिमान्|
न शास्त्रमात्रशरणो न चानालोचितागमः||२३२||
इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतौ अष्टाङ्गसङ्ग्रहसंहितायां सूत्रस्थाने अन्नस्वरूपविज्ञानीयो नाम सप्तमोऽध्यायः||७||
இத்யேதே பாவேஷு வஸ்துஷு தர்மா விசித்ரா விலக்ஷணா தஷ்டாஃ ஸூக்ஷ்மா துர்லக்ஷ்யாஃ| துர்லபோ ஹேதுர்யேஷாஂ தே துர்லபஹேதுகாஃ| அந்யே ச விஸ்தரபயாந்நோக்தாஃ| தஷ்டாச்ச ஸ்தோகமாத்ரமத்ர நிதர்ஶிதம்| அநயா ச திஶா அஶேஷஂ ஸர்வமபி வஸ்துஜாதஂ நாநாவிஶேஷைர்வாக்யார்தாவபோதேந ச ஸ்பஷ்டபுத்திஃ ஸ்வயமூஹேத| கிம்பூதஃ? ந ஶாஸ்த்ரமாத்ரஶரணஃ ஶாஸ்த்ரவாக்யபடிதமாத்ரவஸ்துஶரணோ ந பவேத், ந சாநாலோசிதாகமோ பவேதிதி ஸம்பந்தஃ| தேந ச ஶாஸ்த்ரேண தத்பஷ்டபாவிநா ச ஸாதுகுரூபதேஶேந ஸர்வஂ வஸ்துஜாதஂ ஸ்வரூபேணாந்யவிஶேஷேண ச புத்த்யா ஸ்வயமூஹேதேத்யர்தஃ| மாத்ராதிகப்ரகரணஂ ஸமாப்தம்|| ௨௩௨|| இதி ஶ்ரீமந்மஹாமஹோபாத்யாயேந்துவிரசிதாயாம் அஷ்டாங்கஸங்க்ரஹவ்யாக்யாயாஂ ஶஶிலேகாயாஂ ஸூத்ரஸ்தாநே ஸப்தமோத்யாயஃ ||௭||