Adhikarana atha dhUmapAnavidhirnAma triMsho~adhyAyaH pratij~jA atha dhUmapAnavidhirnAma triMsho~adhyAyaH pratij~jA (1) · Śloka 1
ಅಥಾತೋ ಧೂಮಪಾನವಿಧಿಂ ನಾಮಾಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ||೧||
अथातो धूमपानविधिं नामाध्यायं व्याख़्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
ಉತ್ತಮಾಙ್ಗಾದ್ ದೋಷನಿರ್ಹರಣಪ್ರಸಙ್ಗೇನ ಧೂಮಸ್ಯಾಪಿ ತದ್ಗುಣತ್ವಾತ್ತದ್ವಿಧಾನಪ್ರದರ್ಶನಾರ್ಥಮಧ್ಯಾಯ ಆರಭ್ಯತೇ-ಅಥ ಇತ್ಯಾದಿ|| ೧||
Adhikarana dhUmayogyAH vyAdhayaH dhUmapAnasya bRuMhaNAdikartRutvaM ca (2) · Śloka 2
ಧೂಮೋ ಹಿ ಶಿರೋಽಕ್ಷಿಕರ್ಣಶೂಲಾಭಿಷ್ಯನ್ದಗೌರವಾರ್ಧಾವಭೇದಕ- ಪೀನಸಕಾಸಶ್ವಾಸಾಸ್ಯವೈರಸ್ಯಪ್ರಸೇಕವೈಸ್ವರ್ಯಪೂತಿಘ್ರಾಣಮುಖಹಿಧ್ಮಾ ಗಲರೋಗದನ್ತಶೂಲದೌರ್ಬಲ್ಯಾರುಚಿಹನುಮನ್ಯಾಗ್ರಹಕೃಮಿಕಣ್ಡೂ- ಪಾಣ್ಡುತ್ವಕ್ಕೇಶದೋಷಕ್ಷವಥುನಾಶಬಾಹುಲ್ಯತನ್ದ್ರಾತಿನಿದ್ರಾಕ್ರಥನಾದಿ ಜತ್ರೂರ್ಧ್ವಗತವಾತಕಫವ್ಯಾಧಿಪ್ರಶಮಾಯ ಪ್ರಯುಜ್ಯತೇ| ತಥಾ ಶಿರಃಕಪಾಲೇನ್ದ್ರಿಯಮನೋಬೃಂಹಣಾಯ ಪ್ರಸಾದನಾಯ ಚ||೨||
धूमो हि शिरोऽक्षिकर्णशूलाभिष्यन्दगौरवार्धावभेदक- पीनसकासश्वासास्यवैरस्यप्रसेकवैस्वर्यपूतिग़्राणमुख़हिध्मा गलरोगदन्तशूलदौर्बल्यारुचिहनुमन्याग्रहकृमिकण्डू- पाण्डुत्वक्केशदोषक्षवथुनाशबाहुल्यतन्द्रातिनिद्राक्रथनादि जत्रूर्ध्वगतवातकफव्याधिप्रशमाय प्रयुज्यते| तथा शिरःकपालेन्द्रियमनोबृंहणाय प्रसादनाय च||२||
🔊 Audio coming soon
ಧೂಮೋ ಹಿ ಶಿರಃಶೂಲಾದೀನಾಂ ವಾತಕಫಜಾನಾಮೂರ್ಧ್ವಜತ್ರುರೋಗಾಣಾಂ ಪ್ರಶಮಾಯ ಪ್ರಯುಜ್ಯ ಇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ಪೂತಿಶಬ್ದಸ್ಯ ಘ್ರಾಣಮುಖಾಭ್ಯಾಂ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ಗ್ರಹಶಬ್ದಸ್ಯ ಹನುಮನ್ಯಾಭ್ಯಾಮ್| ಕ್ಷವಥುಶಬ್ದಸ್ಯ ನಾಶಬಾಹುಲ್ಯಾಭ್ಯಾಮ್| ಕ್ರಥನಂ ಸುಪ್ತಸ್ಯ ನಾಸಾಶಬ್ದಃ| ತಥಾ ಶಿರಃಪ್ರಭೃತೀನಾಂ ಬೃಂಹಣಾಯ ಪ್ರಸಾದನಾಯ ಚ ತತ್ರ ಶಿರಃಕಪಾಲಯೋರ್ಬೃಂಹಣಾಯ| ಇನ್ದ್ರಿಯಾಣಾಂ ಮನಸಶ್ಚ ಪ್ರಸಾದನಾಯ ಚ|| ೨||
Adhikarana dhUmasya pittaraktaviruddhatvam (3) · Śloka 3
ಶೀತದ್ರವ್ಯನಿರ್ವೃತ್ತೋಽಪ್ಯಗ್ನಿಸಂಯೋಗಾದುಷ್ಣತಯಾ ಪಿತ್ತರಕ್ತವಿ- ರುದ್ಧಃ||೩||
शीतद्रव्यनिर्वृत्तोऽप्यग्निसंयोगादुष्णतया पित्तरक्तवि- रुद्धः||३||
🔊 Audio coming soon
ಸರ್ವಶ್ಚ ಧೂಮಃ ಪಿತ್ತರೋಗೇಷು ರಕ್ತರೋಗೇಷು ಚ ವಿರುದ್ಧಃ|| ೩||
Adhikarana dhUmasya paryAyAH (4) · Śloka 4
ಸ ತ್ರಿವಿಧೋ ಭವತಿ-ಶಮನೋ ಬೃಂಹಣಃ ಶೋಧನಶ್ಚ| ತಥಾ ಕಾಸಘ್ನೋ ವಾಮನೋ ವ್ರಣಧೂಪನಶ್ಚ| ತತ್ರ ಶಮನಃ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕೋ ಮಧ್ಯಮ ಇತಿ ಪರ್ಯಾಯಃ| ಬೃಂಹಣಃ ಸ್ನೇಹನೋ ಮೃದುರಿತಿ| ಶೋಧನೋ ವಿರೇಚನಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣ ಇತಿ ಚ||೪||
स त्रिविधो भवति-शमनो बृंहणः शोधनश्च| तथा कासग़्नो वामनो व्रणधूपनश्च| तत्र शमनः प्रायोगिको मध्यम इति पर्यायः| बृंहणः स्नेहनो मृदुरिति| शोधनो विरेचनस्तीक्ष्ण इति च||४||
🔊 Audio coming soon
ತತ್ರ ಶಮನಾದಿಭೇದೇನ ಧೂಮಸ್ಯೈಕಂ ತ್ರೈವಿಧ್ಯಮ್| ಕಾಸಘ್ನಾದಿಭೇದೇನ ದ್ವಿತೀಯಮ್|| ೪||
Adhikarana adhUmArhAH, atidhUmapAne doShAH (5) · Śloka 5
ಅಧೂಮಾರ್ಹಸ್ತು ವಿರಿಕ್ತದತ್ತಬಸ್ತಿರಾತ್ರಿಜಾಗರಿತಾಭಿಹತಶಿರೋಮ ಧುದಧಿದುಗ್ಧಮದ್ಯಸ್ನೇಹಯವಾಗೂವಿಷಪೀತಮತ್ಸ್ಯಾಶಿತಪಾಣ್ಡುರೋಗ ಪ್ರಮೇಹೋದರಾಧ್ಮಾನೋರ್ಧ್ವವಾತತಿಮಿರರೋಹಿಣಿಕಾರಕ್ತಪಿತ್ತಿನೋಽತ್ಯು ಷ್ಣೇಽನ್ಯೇಽಪಿ ಚ| ಏಷಾಂ ಹಿ ಭ್ರಮಜ್ವರಶಿರೋಽಭಿತಾಪೇನ್ದ್ರಿ ಯೋಪಘಾತತಾಲುಶೋಷಪಾಕಧೂಮಾಯನಚ್ಛರ್ದಿಮೂರ್ಚ್ಛಾರಕ್ತಪಿತ್ತಾ ರ್ದಿತಾನಿ ಮೃತ್ಯುಂ ವಾ ಧೂಮೋ ಜನಯತಿ| ಅತಿಮಾತ್ರಶ್ಚಾನ್ಯೇಷಾ ಮಪಿ||೫||
अधूमार्हस्तु विरिक्तदत्तबस्तिरात्रिजागरिताभिहतशिरोम धुदधिदुग्धमद्यस्नेहयवागूविषपीतमत्स्याशितपाण्डुरोग प्रमेहोदराध्मानोर्ध्ववाततिमिररोहिणिकारक्तपित्तिनोऽत्यु ष्णेऽन्येऽपि च| एषां हि भ्रमज्वरशिरोऽभितापेन्द्रि योपग़ाततालुशोषपाकधूमायनच्छर्दिमूर्च्छारक्तपित्ता र्दितानि मृत्युं वा धूमो जनयति| अतिमात्रश्चान्येषा मपि||५||
🔊 Audio coming soon
ವಿರಿಕ್ತದತ್ತಬಸ್ತ್ಯಾದಯೋ ಧೂಮಂ ನಾರ್ಹನ್ತಿ| ಏಷಾಂ ಸ್ವಲ್ಪೋಽಪಿ ಧೂಮೋ ಭ್ರಮಾದೀನ್ ಜನಯತಿ| ಅನ್ಯೇಷಾಮಪ್ಯತಿಯೋಗೇನ ಭ್ರಮಾದೀನ್ ಜನಯತಿ|| ೫||
Adhikarana dhUmopaGAte pittasyetaradoSha saMsargAnusAramupacAraH (6) · Śloka 6
ತತ್ರ ವಾತಕಫಾನ್ಯತರಸಂಸೃಷ್ಟಂ ಪಿತ್ತಮುಪಲಕ್ಷ್ಯ ಯಥಾಸ್ವಂ ಸರ್ಪಿಃ ಕಷಾಯಪಾನನಸ್ಯಾಸ್ಯಾಲೇಪನಾಞ್ಜನಪರಿಷೇಕಾನ್ ಸ್ನಿಗ್ಧರೂಕ್ಷ ಶೀತಾನ್ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ| ಏತೇನ ಸರ್ವಧೂಮೋಪಘಾತಪ್ರತಿಕಾರಾ ವ್ಯಾ ಖ್ಯಾತಃ||೬||
तत्र वातकफान्यतरसंसृष्टं पित्तमुपलक्ष्य यथास्वं सर्पिः कषायपाननस्यास्यालेपनाञ्जनपरिषेकान् स्निग्धरूक्ष शीतान् प्रयुञ्जीत| एतेन सर्वधूमोपग़ातप्रतिकारा व्या ख़्यातः||६||
🔊 Audio coming soon
ಏಷು ಚ ಭ್ರಮಾದಿಷು ಸರ್ವಥಾ ಪಿತ್ತಕೋಪಃ| ತಚ್ಚ ಪಿತ್ತಂ ವಾಯುನಾ ಕಫೇನ ವಾ ಸಂಸೃಷ್ಟಮುಪಲಕ್ಷ್ಯ ಯಥಾಯೋಗಂ ಸರ್ಪಿಷ್ಪಾನಾದೀನ್ಯುಪಯುಞ್ಜೀತ| ಅನೇನ ಯೇ ಕೇಚನ ಧೂಮಹೇತುಕಾ ಉಪಘಾತಾ ವ್ಯಾಧಯಸ್ತೇಷಾಮ್ ಪ್ರತೀಕಾರಾ ವ್ಯಾಖ್ಯಾತಾಃ ಪಿತ್ತಪ್ರಾಧಾನ್ಯಾದಿತಿ ಭಾವಃ|| ೬||
Adhikarana sarvasroto~aBigatadhUmalakShaNAni cikitsA ca (7) · Śloka 7
ವಿಶೇಷತಸ್ತು ಸರ್ವಸ್ರೋತೋಗತೇ ಧೂಮೇ ತೀವ್ರತರಾ ವೇದನಾ ಭವನ್ತ್ಯೂ ಷಾಧ್ಮಾನನೇತ್ರರೋಗಶ್ವಾಸಕಾಸಪೀನಸಾಙ್ಗಸ್ವರಸಾದಾಮ್ಲಕಾಃ| ತತ್ರಘೃತಕ್ಷೀರೇಕ್ಷುರಸದ್ರಾಕ್ಷಾಶರ್ಕರೋಪಯೋಗಸ್ತದ್ವಿಧೈರೇವ ವಮನಮ್| ಕಾತುತಿಕ್ತೈರಪಿ ಚ ನಸ್ಯಗಣ್ಡೂಷಾಃ||೭||
विशेषतस्तु सर्वस्रोतोगते धूमे तीव्रतरा वेदना भवन्त्यू षाध्माननेत्ररोगश्वासकासपीनसाङ्गस्वरसादाम्लकाः| तत्रग़ृतक्षीरेक्षुरसद्राक्षाशर्करोपयोगस्तद्विधैरेव वमनम्| कातुतिक्तैरपि च नस्यगण्डूषाः||७||
🔊 Audio coming soon
ವಿಶೇಷತಃ ಸರ್ವಸ್ರೋತೋಗತೇ ಧೂಮ ಊಷಾದಯೋ ಭವನ್ತಿ| ತೇಷು ಊಷಾಧ್ಮಾನಾದಿಷು ಘೃತಾದ್ಯುಪಯೋಗಃ ತದ್ವಿಧೈರೇವೇತಿ ಘೃತಾದಿಸದೃಶಗುಣೈರ್ವಮನವಿಷಯೇಷು ವಮನಮ್| ತೇಷ್ವೇವೋಷಾದಿಷು ಕಟುತಿಕ್ತೈಶ್ಚ ನಸ್ಯಗಣ್ಡೂಷಾಃ| ಸ್ವೇದಾರತಿಮಾನ್ ದಾಹ ಊಷಃ|| ೭||
Adhikarana trividhadhUmapAnakAlAH (8) · Śloka 8
ಪಾನಕಾಲಾಸ್ತ್ವಷ್ಟೌ ಪ್ರಯೋಗಿಕಸ್ಯ ನಿಶಾಮೂತ್ರಶಕೃದ್ದನ್ತಧಾವನ ಸ್ವೇದನಸ್ಯಾಹಾರಶಸ್ತ್ರಕರ್ಮಾನ್ತಾಃ| ಏಕಾದಶ ಮೃದೋಃ| ಕ್ಷುತವ್ಯ ವಾಯಹಸಿತಚಿರಾಸಿತಜೃಮ್ಭಿತಮುತ್ರಶಕೃದ್ದನ್ತಧಾವನತರ್ಪಣಪುಟ ಪಾಕಶಸ್ತ್ರಕರ್ಮಾನ್ತಾಃ| ಪಞ್ಚ ತೀಕ್ಷ್ಣಸ್ಯ ನಸ್ಯಾಞ್ಜನಛರ್ದಿತಸ್ನಾ ನಾಹಸ್ಸ್ವಪ್ನಾನ್ತಾಃ| ಏಷು ಹಿ ಕಾಲೇಷು ವಾತಕಫೋತ್ಕ್ಲೇಶೋ ಭವತಿ||೮||
पानकालास्त्वष्टौ प्रयोगिकस्य निशामूत्रशकृद्दन्तधावन स्वेदनस्याहारशस्त्रकर्मान्ताः| एकादश मृदोः| क्षुतव्य वायहसितचिरासितजृम्भितमुत्रशकृद्दन्तधावनतर्पणपुट पाकशस्त्रकर्मान्ताः| पञ्च तीक्ष्णस्य नस्याञ्जनछर्दितस्ना नाहस्स्वप्नान्ताः| एषु हि कालेषु वातकफोत्क्लेशो भवति||८||
🔊 Audio coming soon
ನಿಶಾನ್ತಾದ್ಯಾ ಅಷ್ಟೌ ಕಾಲಾಃ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕಧೂಮಸ್ಯ ಅನ್ತಶಬ್ದಃ ಸರ್ವೈರಭಿಸಮ್ಬಧ್ಯತೇ| ಕ್ಷುತಾನ್ತಾದಯ ಏಕಾದಶ ಕಾಲಾ ಮೃದೋರ್ಧೂಮಸ್ಯ| ನಸ್ಯಾನ್ತಾದಯಃ ಪಞ್ಚ ಕಾಲಾಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣಸ್ಯ| ಏಷು ಹಿ ನಸ್ಯಾನ್ತಾದಿಷು ಕಾಲೇಷು ವಾತಕಫಯೋರುತ್ಕ್ಲೇಷೋ ಭವತಿ|| ೮||
Adhikarana dhUmanetram (9) · Śloka 9
ನೇತ್ರಂ ತು ಬಸ್ತಿನೇತ್ರದ್ರವ್ಯಭವಂ ಗೋಪುಚ್ಛಾಕಾರಮಗ್ರಮೂಲಯೋಃ ಕನಿ ಷ್ಠಕಾಙ್ಗುಷ್ಠಪರಿಣಾಹಂ ರಾಜಮಾಷವಾಹಿಧೂಮವರ್ತಿಪ್ರವೇಶಚ್ಛಿದ್ರಮೃಜು ತ್ರಿಕೋಶಂ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಂ ಶಿಥಿಲಶಲಾಕಾಗರ್ಭಂ ಶಮನಾದಿಷು ಕ್ರಮಾ ದಾತುರಾಙ್ಗುಲಮಾನೇನ ಚತ್ವಾರಿಂಶದ್ದ್ವಾತ್ತ್ರಿಂಶಚ್ಚತುರ್ವಿಂಶತ್ಯಙ್ಗುಲಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ಕಾಸಘ್ನೇ ವಮನೇ ಚ ದಶಾಙ್ಗುಲಮ್| ವ್ರಣಧೂಪನಾರ್ಥೇ ಽಷ್ಟಾಙ್ಗುಲಂ ಕಲಾಯಪರಿಮಣ್ಡಲಂ ಕುಲತ್ಥವಾಹಿ ಸ್ರೋತ ಇತಿ| ಏವಂ ಹಿ ಧೂಮೋ ದೂರಾತ್ ಪ್ರವೃತ್ತೋ ನೇತ್ರಸ್ಯ ಪರ್ವಚ್ಛೇದಾದೂರ್ಧ್ವಂ ತನುತಯಾ ಚ ಶನೈಃ ಶ್ಲಿಷ್ಯನ್ನ ಬಾಧಕೋ ಭವತಿ||೯||
नेत्रं तु बस्तिनेत्रद्रव्यभवं गोपुच्छाकारमग्रमूलयोः कनि ष्ठकाङ्गुष्ठपरिणाहं राजमाषवाहिधूमवर्तिप्रवेशच्छिद्रमृजु त्रिकोशं श्लक्ष्णं शिथिलशलाकागर्भं शमनादिषु क्रमा दातुराङ्गुलमानेन चत्वारिंशद्द्वात्त्रिंशच्चतुर्विंशत्यङ्गुलं कुर्यात्| कासग़्ने वमने च दशाङ्गुलम्| व्रणधूपनार्थे ऽष्टाङ्गुलं कलायपरिमण्डलं कुलत्थवाहि स्रोत इति| एवं हि धूमो दूरात् प्रवृत्तो नेत्रस्य पर्वच्छेदादूर्ध्वं तनुतया च शनैः श्लिष्यन्न बाधको भवति||९||
🔊 Audio coming soon
ಅತ್ರ ಚ ಧೂಮೇ ನೇತ್ರಂ ಬಸ್ತಿನೇತ್ರದ್ರವ್ಯವತ್ ಸುವರ್ಣಾದಿಮಯಮಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಅಗ್ರೇ ಕನಿಷ್ಠಕಾಗ್ರಪರಿಣಾಹಂ ಮೂಲೇಽಙ್ಗುಷ್ಠಾಗ್ರಪರಿಣಾಹಮಗ್ರೇ ರಾಜಮಾಷಪ್ರವೇಶಚ್ಛಿದ್ರಂ ಮೂಲೇ ಧೂಮವರ್ತಿಪ್ರವೇಶಚ್ಛಿದ್ರಮ್| ತ್ರಿಕೋಶಂ ಯಸ್ಯ ವಂಶಸ್ಯಾನ್ತಃ ಸ್ತೋಕಸ್ತೋಕೇನ ತ್ರೀಣಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮಛಿದ್ರಾಣಿ ವಿಬನ್ಧಾನಿ ಭವನ್ತಿ| ತೈರ್ಹಿ ಪ್ರತಿಹತೋ ಧೂಮಃ ಶನೈಃ ಶಿರಃ ಪ್ರವಿಶನ್ ಸುಖಕರೋ ಭವತಿ| ತಸ್ಯ ಚ ನೇತ್ರಸ್ಯಾನ್ತಶ್ಶಿಥಿಲಾ ಶಲಾಕಾ ಧಾರ್ಯಾ| ಯಥಾ ಪಾಂಸ್ವಾದಿ ನ ಪ್ರವಿಶತಿ| ಧೂಮಪಾನಕಾಲೇ ತ್ವಪನೇಯೇತಿ| ಸುಬೋಧಮ್|| ೯||
Adhikarana kAsaghnAdiShu netrAbhAve nalAdinADI (10) · Śloka 10
ಕಾಸಾಘ್ನಾದಿಷು ತು ನೇತ್ರಾಭಾವೇ ದೇವನಲವಂಶೈರಣ್ಡಾದೋನಾಮನ್ಯತಮಾಂ ನಾಡೀಂ ಯೋಜಯೇತ್||೧೦||
कासाघ्नादिषु तु नेत्राभावे देवनलवंशैरण्डादोनामन्यतमां नाडीं योजयेत्||१०||
🔊 Audio coming soon
ಕಾಸಘ್ನಾದಿಷು ನೇತ್ರಾಭಾವೇ ನಲವಂಶಾದ್ಯನ್ಯತಮಾಂ ನಾಡೀಂ ಯೋಜಯೇತ್||೧೦||
Adhikarana dhUvartinirmANam (11) · Śloka 11
ಯಥಾಸ್ವಂ ಚ ಧೂಮದ್ರವ್ಯಾಣಾಂ ಕಲ್ಕೇನ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣೇನಾಕ್ಷಮಾತ್ರೇಣ ದ್ವಾದ- ಶಾಙ್ಗುಲಾಮಿಷೀಕಾಮಮ್ಭಸ್ಯಹೋರಾತ್ರೋಷಿತಾಂ ಕೃತ್ವಾ ಲೇಪಯೇತ್| ತತ್ರ ನ ನವಾಙ್ಗುಲಗರ್ಭಾಂ ಪಞ್ಚಪ್ರಲೇಪಾಮಙ್ಗುಷ್ಠಸ್ಥೂಲಾಂ ಯವಮಧ್ಯಾಂ ಛಾಯಾ- ಶುಷ್ಕಾಂ ವರ್ತಿ ಕೃತ್ವಾ ವಿಗತೇಷೀಕಾಞ್ಚ ಸ್ನೇಹಾಕ್ತಾಮಙ್ಗಾರೇಷು ಪ್ರದೀಪ್ಯ ನೇತ್ರಮೂಲಚ್ಛಿದ್ರೇ ಚ ನಿಧಾಯ ಯಥಾರ್ಹಂ ಪಾನಾಯೋಪನಯೇತ್||೧೧||
यथास्वं च धूमद्रव्याणां कल्केन श्लक्ष्णेनाक्षमात्रेण द्वाद- शाङ्गुलामिषीकामम्भस्यहोरात्रोषितां कृत्वा लेपयेत्| तत्र न नवाङ्गुलगर्भां पञ्चप्रलेपामङ्गुष्ठस्थूलां यवमध्यां छाया- शुष्कां वर्ति कृत्वा विगतेषीकाञ्च स्नेहाक्तामङ्गारेषु प्रदीप्य नेत्रमूलच्छिद्रे च निधाय यथार्हं पानायोपनयेत्||११||
🔊 Audio coming soon
ಅತ್ರ ಪ್ರಥಮಂ ತಾವತ್ ಕಾಷ್ಠಮಯೀಮಿಷೀಕಾಂ ದ್ವಾದಶಾಙ್ಗುಲಾಂ ಶಲಾಕಾಮಹೋರಾತ್ರಂ ಪಾನೀಯಮಧ್ಯೇ ಸ್ಥಾಪಯೇತ್| ಏವಂ ಹಿ ಕಿಞ್ಚಿದುಚ್ಛೂನಾ ಭವತಿ| ದ್ವಿತೀಯೇಽಹನ್ಯುತ್ಕ್ಷಿಪ್ಯ ಯಥಾಸ್ವಂ ಧೂಮದ್ರವ್ಯಕಲ್ಕೇನ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣೇನ ಕರ್ಷಮಾತ್ರೇಣೋಚ್ಛೋಷ್ಯೋಚ್ಛೋಷ್ಯ ಲೇಪಯೇತ್| ಮಧ್ಯೇ ನವಾಙ್ಗುಲೇ ತಾಂ ಲೇಪವರ್ತಿ ಸ್ಥೂಲಮಧ್ಯಾಂ ಶೋಷಯೇತ್| ಶುಷ್ಕಾಂ ವಿಗತೇಷೀಕಾಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ತತೋಽಙ್ಗಾರೇಷು ಪ್ರದೀಪ್ತಾಂ ನೇತ್ರಮೂಲೇ ಧೂಮಮುದ್ವಮನ್ತೀಂ ಸ್ಥಾಪಯನ್ ಧೂಮಂ ಪಿಬೇತ್|| ೧೧||
Adhikarana dhUmapAnavidhiH (12) · Śloka 12
ಅಥ ಧೂಮಾರ್ಹಃ ಸುಮನಾ ಋಜೂಪವಿಷ್ಟಃ ಪ್ರಾಕ್ಕೃತೋಚ್ಛ್ವಾಸನಿ- ಶ್ವಾಸೋ ವಿವೃತೌಷ್ಠದಶನೋ ನೇತ್ರಾಗ್ರನಿವಿಷ್ಟದೃಷ್ಟಿಃ ಪರ್ಯಾಯೇಣೈಕೈಕಂ ನಾಸಾಪುಟಂ ಪಿಧಾಯೇತರೇಣಾಕ್ಷಿಪ್ಯ ಮುಖೇನೋತ್ಸೃಜೇತ್| ಮುಖೇನ ತು ಮುಖೇನೈವ| ನ ನಾಸಯಾ ದೃಗ್ವಿಘಾತಭಯಾತ್||೧೨||
अथ धूमार्हः सुमना ऋजूपविष्टः प्राक्कृतोच्छ्वासनि- श्वासो विवृतौष्ठदशनो नेत्राग्रनिविष्टदृष्टिः पर्यायेणैकैकं नासापुटं पिधायेतरेणाक्षिप्य मुख़ेनोत्सृजेत्| मुख़ेन तु मुख़ेनैव| न नासया दृग्विग़ातभयात्||१२||
🔊 Audio coming soon
ಸ್ಥಗಿತಾದಿತರೇಣ ನಾಸಾಪುಟೇನ ಧೂಮಂ ಪೀತ್ವಾ ಮುಖೇನೈವೋತ್ಸೃಜೇತ್| ಸರ್ವಥಾ ನಾಸಯಾ ನೋತ್ಸೃಜೇತ್| ದೃಗ್ವಿಘಾತಭಯಾತ್|| ೧೨||
Adhikarana dhUmapAnavidhiH (13) · Śloka 13
ತತ್ರ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕಂ ದ್ವೌ ದ್ವೌ ತ್ರೀಂಸ್ತ್ರೀನ್ ವಾಽಽಪಾನಾಂ ಸ್ತ್ರೀಂಶ್ಚ ಪರ್ಯಾಯಾನ್ ಕಣ್ಠಾಚ್ಚೋರ್ಧ್ವಮುತ್ಕ್ಲಿಷ್ಟೇ ದೋಷೇ ಪೂರ್ವಂ ನಾಸಯಾ ತತೋ ಮುಖೇನ| ಕಣ್ಠೇ ತು ಪುರ್ವಮಾಸ್ಯೇನ| ಪರಂ ಚಹೋರಾತ್ರಸ್ಯ ದ್ವಿಃ ಪಿಬೇತ್| ಸ್ನೈಹಿಕಂ ತ್ರೀಸ್ತ್ರೀಂಶ್ಚತುರಶ್ಚತುರೋ ವಾಽಽಪಾನಾನ್ ಯಾವದ್ವಾಽಽಸ್ರಪ್ರ ವೃತ್ತಿಸ್ತಥಾ ಅಹೋರಾತ್ರಸ್ಯ| ತೀಕ್ಷ್ಣಂ ನಾಸಾಭ್ಯಾಮೇವ ಚತುರಶ್ಚ ತುರಶ್ಚಾಽಽಪಾನಾನ್ ಯಾವದ್ವಾ ಸ್ರೋತೋಲಾಘವಮ್| ತಥಾ ತ್ರಿಶ್ಚತು ರ್ವಾಽಹೋರಾತ್ರಸ್ಯ| ತತ್ರಾಕ್ಷೇಪವಿಸರ್ಗಾವಾಪಾನಮಿತ್ಯಾಹುಃ||೧೩||
तत्र प्रायोगिकं द्वौ द्वौ त्रींस्त्रीन् वाऽऽपानां स्त्रींश्च पर्यायान् कण्ठाच्चोर्ध्वमुत्क्लिष्टे दोषे पूर्वं नासया ततो मुख़ेन| कण्ठे तु पुर्वमास्येन| परं चहोरात्रस्य द्विः पिबेत्| स्नैहिकं त्रीस्त्रींश्चतुरश्चतुरो वाऽऽपानान् यावद्वाऽऽस्रप्र वृत्तिस्तथा अहोरात्रस्य| तीक्ष्णं नासाभ्यामेव चतुरश्च तुरश्चाऽऽपानान् यावद्वा स्रोतोलाग़वम्| तथा त्रिश्चतु र्वाऽहोरात्रस्य| तत्राक्षेपविसर्गावापानमित्याहुः||१३||
🔊 Audio coming soon
ತತ್ರ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕಂ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ನಾಸಾಪುಟೇನ ಮುಖೇನ ಚ ಪರ್ಯಾಯೇಣ ತ್ರೀನ್ ವಾರಾನ್ ಪಾಯಯೇತ್| ನ ತ್ವೇಕವಾರಮ್| ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ಪರ್ಯಾಯೇಣ ತ್ರೀನಾಪಾನಾನ್ ದ್ವೌ ವಾ ಪರ್ಯಾಯೇಣ ಯೋಜಯೇತ್| ಆಕ್ಷೇಪಮೋಕ್ಷಾವೇಕಮಾಪಾನಮ್| ಕಣ್ಠಾದೂರ್ಧ್ವಂ ಯದಾ ದೋಷೋತ್ಕ್ಲೇಶಸ್ತದಾ ಪೂರ್ವಂ ನಾಸಯಾ ಧೂಮಃ| ಯದಾ ತು ಕಣ್ಠ ಏವೋತ್ಕ್ಲೇಶಸ್ತದಾ ಪೂರ್ವಂ ಮುಖೇನ| ಅಹಾರೋತ್ರಸ್ಯ ಮಧ್ಯೇ ದ್ವೌ ವಾರೌ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕಸ್ಯ ಪರಂ ಪಾನಮ್| ತ್ರೀಂಸ್ತ್ರೀಂಶ್ಚತುರಶ್ಚತುರೋ ವಾಽಽಪಾನಾನ್ ಪರ್ಯಾಯೇಣ ಸ್ನೈಹಿಕಂ ಧೂಮಂ ಪಿಬೇತ್| ಯಾವದ್ವಾಸ್ರಸ್ರುತಿಃ| ತಚ್ಚ ಸ್ನೈಹಿಕಮಹೋರಾತ್ರಸ್ಯ ಮಧ್ಯೇ ಏಕವಾರಂ ಪಿಬೇತ್| ತೀಕ್ಷ್ಣಂ ಪರ್ಯಾಯೇಣ ಚತುರಶ್ಚತುರಶ್ಚಾಽಽಪಾನಾನ್ ಅಹೋರಾತ್ರಸ್ಯ ಮಧ್ಯೇ ತ್ರೀಂಶ್ಚತುರೋ ವಾ ವಾರಾನ್ ತಚ್ಚ ನಾಸಯೈವ ನ ಮುಖೇನ| ಮತಾನ್ತರಮಾಹ-ತತ್ರ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕಂ ದ್ವೌ ದ್ವೌ ತ್ರೀಂಸ್ತ್ರೀನ್ವಾಽಽಪಾನಾನ್ ಪಾಯಯೇತ್| ನಾಸಾಪುಟಾಭ್ಯಾಂ ಮುಖೇನ ಚ ದ್ವೌ ದ್ವೌ ತ್ರೀಂಸ್ತ್ರೀನ್ವಾಽಽಪಾನಾನ್ ಪಾಯಯೇತ್| ನನ್ವೇಭಿಃ ಸ್ರೋತೋಭಃ ಸಂಹತ್ಯ ಕಿಯನ್ತೋ ದ್ವಿಕಾಃ ಪಾತವ್ಯಾಃ ಕಿಯನ್ತೋ ವಾ ತ್ರಿಕಾ ಇತ್ಯಪೇಕ್ಷಾಯಾಮಾಹ-ತ್ರೀಂಶ್ಚ ಪರ್ಯಾಯಾನಿತಿ ತ್ರೀನೇವ ಪರ್ಯಾಯನ್ ಪಿಬೇತ್ ನ ತ್ವಧಿಕಂ ನಾಪ್ಯೇಕವಾರೇಣ ಸರ್ವೈಃ ಸ್ರೋತೋಭಿಃ ಸರ್ವಾನ್ ದ್ವಿಕಾನ್ ತ್ರಿಕಾನ್ ಪಾಯಯೇತ್| ಅಪಿ ತು ತ್ರಿಭಿಃ ಪರ್ಯಾಯೈರೇವೇತಿ| ಅಸ್ಯಾಯಮರ್ಥಃ-ಪ್ರಯೋಗಿಕಂ ಧೂಮಂ ಪ್ರಥಮಮೇಕೇನ ನಾಸಾಪುಟೇನ ದ್ವೌ ವಾ ತ್ರೀನ್ವಾಽಽಪಾನಾನ್ ಪಿಬೇದಿತ್ಯೇಕಃ ಪರ್ಯಾಯಃ| ಇದಮೇವ ದ್ವಿರಾಪಾನಂ ತ್ರಿರಾಪಾನಂ ವ ಪ್ರಥಮಕೃತನಾಸಾಪುಟಾನ್ತರೇಣ ಮುಖೇನ ಚಾವರ್ತಯಿತವ್ಯಮಿತಿ ದ್ವಿರಾಪಾನಾನಾಂ ತ್ರಿರಾಪಾನಾನಾಂ ಚ ಪರ್ಯಾಯತ್ರಯಂ ತ್ರಿರಾವರ್ತನಂ ಕೃತಂ ಭವತಿ| ತತ್ರಾಯಂ ಕ್ರಿಯಾಪಕ್ಷಃ-ಪ್ರಥಮಮೇಕೇನ ನಾಸಾಪುಟೇನಾಪಾನದ್ವಯಂ ತ್ರಯಂ ವಾ ತತೋ ದ್ವಿತೀಯೇನ ನಾಸಾಪುಟೇನಾಽಽಪಾನದ್ವಯಂ ತ್ರಯಂ ವಾ| ತತೋ ಮುಖೇನಾಽಽಪಾನದ್ವಯಂ ತ್ರಯಂ ವೇತಿ ಸಂಹೃತ್ಯ ತ್ರಿಭಿಃ ಸ್ರೋತೋಭಿರಾಪಾನಷಟ್ಕಮಾಪಾನನವಕಂ ವಾ ಪಾತವ್ಯಂ ಭವತಿ| ಸುಶ್ರುತೇನಾಪಿ ತ್ರಿಭಿಃ ಕಲಾಭಿಃ ಪರಿಮಿತೇನ ಕಾಲೇನ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕಸ್ಯೋಪಯೋಗ ಇತ್ಯಾಪಾನನವಕಮೇವ ವಿಹಿತಂ ಭವತಿ| ಅಯಂ ನಾಸಿಕಾದಿಕ್ರಮೋ ದೋಷಃ ಘ್ರಾಣಶಿರೋಗತೇ ಸತಿ| ಯದಾ ಪುನಃ ಕಣ್ಠಗತೋ ದೋಷಸ್ತದಾಽಽಪಾನಷಟ್ಕಮಾಪಾನನವಕಂ ವಾ ಮುಖಾದಿಕ್ರಮೇಣ ಪಾತವ್ಯಮಿತ್ಯೇಕಸ್ಮಿನ್ನಹನಿ ಏಕವಾರಂ ಕೃತ್ವಾ ಪುನರಪಿ ತಸ್ಮಿನ್ನೇವಾಹನ್ಯೇಕವಾರಂ ಪ್ರಯೋಕ್ತವ್ಯಮ್| ಪ್ರಾಯೋಗಿಕಸ್ಯ ಏಕಸ್ಮಿನ್ನಹನಿ ದ್ವಾದಶಾಽಷ್ಟಾದಶ ವಾ ಪಾನಾನಿ ಭವನ್ತಿ| ಸ್ನೈಹಿಕಂ ಪುನರೇಕಸ್ಮಿನ್ನಹನಿ ಆಪಾನನವಕಮಾಪಾನದ್ವಾದಶಕಂ ವಾ ಪ್ರಯೋಕ್ತವ್ಯಮ್| ಪುನರ್ವಿರೇಚನಂ ನಾಸಾಪುಟಾಭ್ಯಾಮೇವ ಪಾತವ್ಯಮೇಕಸ್ಮಿನ್ನಹನಿ ಚತುರ್ವಿಶತ್ಯಾಪಾನಂ ದ್ವಾತ್ರಿಂಶದಾಪಾನಂ ವಾ ಪ್ರಯೋಕ್ತವ್ಯಮಿತಿ ಕೇಚಿದಾಚಾರ್ಯಾಃ|| ೧೩||
Adhikarana kAsaghnadhUmapAnavidhiH (14) · Śloka 14
ಕಾಸಘ್ನಂ ತು ಚೂರ್ಣಂ ಗುಟಿಕಾಂ ವಾ ನಿರ್ಧೂಮದೀಪ್ತಸ್ಥಿರಾಙ್ಗಾರ ಪೂರ್ಣೇ ಸುಸಂಸ್ಥಿತೇ ಶರಾವೇ ಪ್ರಕ್ಷಿಪ್ಯಾನ್ಯೇನ ಮೂರ್ಧ್ನಿ ಪ್ರವೃತ್ತಚ್ಛಿದ್ರೇಣ ಶರಾವೇಣಾಪಿಧಾಯ ನಿಧಾಯ ಚ ತತ್ಸ್ರೋತಸಿ ನೇತ್ರಂ ಮುಖೇನೈವ ಧೂಮಂ ಪಿಬೇತ್| ಉರಃಪ್ರಾಪ್ತಞ್ಚ ಮುಕೇನೈವೋದ್ವಮೇತ್| ಪ್ರಶಾನ್ತೇ ಚ ಧೂಮೇ ಪುನಃ ಕ್ಷಿಪೇತ್| ಪಿಬೇಚ್ಚಾದೋಷಶುದ್ಧೇರ್ಲಾಘವಾದ್ವಾ||೧೪||
कासग़्नं तु चूर्णं गुटिकां वा निर्धूमदीप्तस्थिराङ्गार पूर्णे सुसंस्थिते शरावे प्रक्षिप्यान्येन मूर्ध्नि प्रवृत्तच्छिद्रेण शरावेणापिधाय निधाय च तत्स्रोतसि नेत्रं मुख़ेनैव धूमं पिबेत्| उरःप्राप्तञ्च मुकेनैवोद्वमेत्| प्रशान्ते च धूमे पुनः क्षिपेत्| पिबेच्चादोषशुद्धेर्लाग़वाद्वा||१४||
🔊 Audio coming soon
ಅಙ್ಗಾರಪೂರ್ಣೇ ಶರಾವೇ ಚೂರ್ಣಂ ಗುಟಿಕಾಂ ವಾ ಪ್ರಕ್ಷಿಪ್ಯ ದ್ವಿತೀಯಮಧೋಮುಖಂ ಕೃತಚ್ಛಿದ್ರಂ ಶರಾವಮುಪರಿ ದತ್ವಾ ತಚ್ಛಿದ್ರೇ ಧೂಮನೇತ್ರಮುಲಂ ಸಂಯೋಜ್ಯ ತದಗ್ರಂ ಚಾಸ್ಯೇ ಸಂಯೋಜ್ಯ ಕಾಸಘ್ನಂ ಧೂಮಂ ಪಿಬೇತ್|| ೧೪||
Adhikarana vAmanadhUmavraNadhUpanayorvidhiH (15) · Śloka 15
ತದ್ವದ್ವಾಮನಮಪಿ ಕೃಸರಾಮನತಿಘನಾಂ ಪೀತ್ವಾ ಪಿಬೇತ್| ತದ್ವಚ್ಚ ವ್ರಣಮಪಿ ಧೂಪಯೇದ್ವೈಶದ್ಯಾಯ ಕ್ಲೇದವೇದನೋಪಶಮನಾಯ ಚ||೧೫||
तद्वद्वामनमपि कृसरामनतिग़नां पीत्वा पिबेत्| तद्वच्च व्रणमपि धूपयेद्वैशद्याय क्लेदवेदनोपशमनाय च||१५||
🔊 Audio coming soon
ಕೃಸರಾಂ ಚ ನಾತಿಘನಾಂ ಪಿತ್ವಾ ವಾಮನಂ ಧೂಮಂ ಪಿಬೇತ್| ತದ್ವದೇವ ವ್ರಣಂ ಧೂಪಯೇತ್| ವೈಶದ್ಯಾದ್ಯುದ್ಭವಾಯ|| ೧೫||
Adhikarana ayogAtiyogalakShaNAni (16) · Śloka 16
ಧೂಮಸ್ಯಾಯೋಗೇ ದೋಷೋತ್ಕ್ಲೇಶಾದ್ರೋಗವೃದ್ಧಿಃ| ಅತಿಯೋಗೇ ಪ್ರಾಗು ಕ್ತಮಿತಿ||೧೬||
धूमस्यायोगे दोषोत्क्लेशाद्रोगवृद्धिः| अतियोगे प्रागु क्तमिति||१६||
🔊 Audio coming soon
ಧೂಮಯೋಗೇನ ದೋಷೋತ್ಕ್ಲೇಶಾದ್ ರೋಗೋದ್ಭವಃ ಅತಿಯೋಗೇಽತಿಮಾತ್ರಶ್ಚಾನ್ಯೇಷಾಮಪಿ ಭ್ರಮಾದೀನ್ ಕರೋತೀತ್ಯುಕ್ತಮ್|| ೧೬||
Adhikarana samyakpItalakShaNam shamanAdidhUmAnAmadhikAraBedAH (17-18) · Śloka 18
ಭವತಿ ಚಾತ್ರ-ಹೃತ್ಕಣ್ಠೇನ್ದ್ರಿಯಸಂಶುದ್ಧಿಃ ಶಿರಸೋ ಲಾಘವಂ ಶಮಃ| ಯಥೇರಿತಾನಾಂ ರೋಗಾಣಾಂ ಸಮ್ಯಕ್ಪೀತಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್| ಶಮನೋ ವಾತಕಫಯೋಃ ಸಂಸರ್ಗೇ ಸ್ವಸ್ಥಕರ್ಮಣಿ| ಬೃಂಹಣೋ ಮಾರುತೇ ಶಸ್ತೋ ಧೂಮಃ ಸಂಶೋಧನಃ ಕಫೇ||೧೭|| ಇತಿ ಶ್ರೀವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸ್ಯ ಸೂನೋರ್ವಾಗ್ಭಟಸ್ಯ ಕೃತೌ ಅಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಸೂತ್ರಸ್ಥಾನೇ ಧೂಮಪಾನವಿಧಿರ್ನಾಮ ತ್ರಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೧೮||
भवति चात्र-हृत्कण्ठेन्द्रियसंशुद्धिः शिरसो लाग़वं शमः| यथेरितानां रोगाणां सम्यक्पीतस्य लक्षणम्| शमनो वातकफयोः संसर्गे स्वस्थकर्मणि| बृंहणो मारुते शस्तो धूमः संशोधनः कफे||१७|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतौ अष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां सूत्रस्थाने धूमपानविधिर्नाम त्रिंशोऽध्यायः||१८||
🔊 Audio coming soon
ಸಮ್ಯಕ್ಪೀತೇ ಹೃಚ್ಛುದ್ಧ್ಯಾದಿಲಕ್ಷಣಮ್| ಸುಬೋಧಮನ್ಯತ್|| ೧೭|| ಇತಿ ಶ್ರೀಮನ್ಮಹಾಮಹೋಪಾಧ್ಯಾಯೇನ್ದುವಿರಚಿತಾಯಾಮ್ ಅಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹವ್ಯಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಶಶಿಲೇಖಾಯಾಂ ಸೂತ್ರಸ್ಥಾನೇ ತ್ರಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ