Adhikarana atha dinacaryAnAma tRutIyo~adhyAyaH pratij~jA (1) · Śloka 1
ಅಥಾತೋ ದಿನಚರ್ಯಾನಾಮಾಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ|
ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ||೧||
View original
अथातो दिनचर्यानामाध्यायं व्याख्यास्यामः|
इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
ಅಸ್ಮಿಂನ್ತ್ರೇ ಆಯುಷಃ ಪಾಲನಂ ಪ್ರಕೃತಂ ತಚ್ಚ ದ್ವಿವಿಧಂ ಸ್ವಸ್ಥವೃತ್ತಮಾತುರವೃತ್ತಞ್ಚ| ಮಙ್ಗಲ್ಯತ್ವಾತ್ ಸ್ವಲ್ಪವಕ್ತವ್ಯತ್ವಾತ್ ಆತುರೋಪಯೋಗಿತ್ವಾಚ್ಚ ಸ್ವಸ್ಥವೃತ್ತಮೇವಾದಾವುಚ್ಯತೇ- ಅಥಾತೋ ದಿನಚರ್ಯಾಮಿತ್ಯಾದಿ| ಪ್ರತಿದಿನಂ ಕರ್ತ್ತವ್ಯಾ ಚರ್ಯಾ ದಿನಚರ್ಯಾ|| ೧||
Adhikarana brAhme muhUrta utthAnam (2) · Śloka 2
ಬ್ರಾಹ್ಮೇ ಮುಹೂರ್ತ ಉತ್ತಿಷ್ಠೇಜ್ಜೀರ್ಣಾಜೀರ್ಣಂ ನಿರೂಪಯನ್|
ರಕ್ಷಾರ್ಥಮಾಯುಷಃ ಸ್ವಸ್ಥಃ....................||೨||
View original
ब्राह्मे मुहूर्त उत्तिष्ठेज्जीर्णाजीर्णं निरूपयन्|
रक्षार्थमायुषः स्वस्थः....................||२||
ಕಿಂ ತದಿತ್ಯಾಹ- ಬ್ರಾಹ್ಮ ಇತಿ| ಸ್ವಸ್ಥೋ ನೀರೋಗಃ| ಆಯುಷೋ ಯಥೋಪಚಿತಸ್ಯ ರಕ್ಷಾರ್ಥಮ್| ಬ್ರಾಹ್ಮೇ ಮುಹೂರ್ತೇ ಉತ್ತಿಷ್ಠೇತ್| ಮುಹೂರ್ತೋ ನಾಡಿಕಾದ್ವಯಮ್| ಬ್ರಹ್ಮಣೋಽಯಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಃ| ಬ್ರಹ್ಮ ಜ್ಞಾನನ್ತದರ್ಥಮಧ್ಯಯನಾದ್ಯಪಿ ಬ್ರಹ್ಮ ತಸ್ಯ ಯೋಗ್ಯೋ ಮುಹೂರ್ತೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಃ ಬ್ರಹ್ಮಯೋಗ್ಯಶ್ಚ ಕಾಲೋ ಯೋಗಶಾಸ್ತ್ರೇಷು ನಿಶಾಯಾಃ ಪಶ್ಚಿಮೋ ಯಾಮೋ ನಿಶ್ಚಿತಃ| ತೇನ ನಿಶಾಕ್ಷಯೇ ನಿದ್ರಾನಾಶಪ್ರಯುಕ್ತತ್ವಾದುತ್ಥಾನಸ್ಯಾಪ್ರಾಪ್ತಸನ್ಧ್ಯಾಸಂಸರ್ಗೋ ಮುಹೂರ್ತೋಽಭಿಪ್ರೇತಃ| ಸನ್ಧ್ಯಾಯಾಂ ಸ್ವಪ್ನಪ್ರತಿಷೇಧಾತ್| ಯದ್ಯಪಿ ಚ ಜ್ಯೋತಿಶ್ಶಾಸ್ತ್ರೇಷು ಸೂರ್ಯೋದಯಾತ್ಪ್ರಭೃತಿ ಷಡ್ವಿಂಶೋ ಮುಹೂರ್ತ್ತೋ ನಾಡಿಕಾಷ್ಟಕವ್ಯವಹಿತದ್ವಿತೀಯಸೂರ್ಯೋದಯೋ ಬ್ರಾಹ್ಮ ಇತ್ಯುಚ್ಯತೇ ತಥಾಪಿ ನಾಸಾವಿಹಾಭಿಪ್ರೇತಃ| ಅನ್ನಸ್ಯ ಜರಣಕಾಲೇ ಜಾಗರಣಪ್ರಸಙ್ಗಾತ್| ತಸ್ಮಾತ್ ಸನ್ಧ್ಯಾಯಾಃ ಪೂರ್ವೋ ಮುಹೂರ್ತ್ತೋ ಬ್ರಹ್ಮೋಪಾಸನಯೋಗ್ಯತ್ವಾತ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಃ| ಅಭ್ಯಾಸಾದ್ಯಪೇಕ್ಷಂ ತತ್ಪೂರ್ವೋಽಪಿ ವಾ| ತಸ್ಮಿನ್ ಶಯ್ಯಾತ ಉತ್ತಿಷ್ಠೇತ್| ಕೇಚಿತ್ತು ಜ್ಯೋತಿಃ ಶಾಸ್ತ್ರವಿದಃ ವಿರಿಞ್ಚಪ್ರಭವಂ ಮುಹೂರ್ತ್ತಂ ನಿಶಾನ್ತಭವಮಾಹುಃ| ಕಿಂ ಕುರ್ವನ್ನುತ್ತಿಷ್ಠೇತ್ ಜೀರ್ಣಾಜೀರ್ಣಂ ನಿರೂಪಯನ್ ಹ್ಯಸ್ತನಮಾಹಾರಂ ಮಯಾ ಭುಕ್ತಂ ಜೀರ್ಣಂ ನ ವೇತಿ ವಿಕಲ್ಪಯನ್| ಏತಾವತಾ ಹಿ ಕದಾಚಿತ್ ಸ್ವಪ್ಯಾದಜೀರ್ಣೀತಿ ನೋತ್ತಿಷ್ಠೇತ್| ಅಥವಾ ಷಡ್ವಿಂಶ ಏವ ಬ್ರಾಹ್ಮೋ ಮುಹೂರ್ತ್ತಃ ಅತ್ರ ಗೃಹ್ಯತೇ| ಜೀರ್ಣಾಜೀರ್ಣಂ ನಿರೂಪಯನ್ನಿತ್ಯೇತಚ್ಚ ದೋಷಪರಿಹಾರಾಯ ಭವಿಷ್ಯತಿ|| ೨||
Adhikarana shaucavidhiH (3) · Śloka 3
...................ಜಾತವೇಗಃ ಸಮುತ್ಸೃಜೇತ್|
ಉದಙ್ಮುಖೋ ಮೂತ್ರಶಕೃದ್ದಕ್ಷಿಣಾಭಿಮುಖೋ ನಿಶಿ|
ವಾಚಂ ನಿಯಮ್ಯ ಪ್ರಯತಃ ಸಂವೀತಾಙ್ಗೋಽವಗುಣ್ಠಿತಃ|
ಪ್ರವರ್ತಯೇತ್ಪ್ರಚಲಿತಂ ನ ತು ಯತ್ನಾದುದೀರಯೇತ್|
ನಾಮೇಧ್ಯಮಾರ್ಗಮೃದ್ಭಸ್ಮಗೋಸ್ಥಾನಾಕೀರ್ಣಗೋಮಯೇ|
ಪುರಾನ್ತಿಕಾಗ್ನಿವಲ್ಮೀಕರಮ್ಯೋತ್ಕೃಷ್ಟಚಿತಿದ್ರುಮೇ|
ನ ನಾರೀಪೂಜ್ಯಗೋಽರ್ಕೇನ್ದುವಾಯ್ವನ್ನಾಗ್ನಿಜಲಂ ಪ್ರತಿ|
ನ ಚಾತಿರಸ್ಕೃತ್ಯ ಮಹೀಂ ಭಯಾಶಕ್ತ್ಯೋಸ್ತು ಕಾಮತಃ|
ನ ವೇಗಿತೋಽನ್ಯಕಾರ್ಯಃ ಸ್ಯಾನ್ನಾಜಿತ್ವಾ ಸಾಧ್ಯಮಾಮಯಮ್|
ನಿಃಶಲ್ಯಾದುಷ್ಟಮೃತ್ಪಿಣ್ಡೀಪರಿಮೃಷ್ಟಮಲಾಯನಃ|
ಅಭ್ಯುದ್ಧೃತಾಭಿಃ ಶುಚಿಭಿರದ್ಭಿರ್ಮೃದ್ಭಿಶ್ಚ ಯೋಜಯೇತ್|
ಲೇಪಗನ್ಧಾಪಹಂ ಶೌಚಮನುತ್ಪತಿತಬಿನ್ದುಭಿಃ||೩||
View original
...................जातवेगः समुत्सृजेत्|
उदङ्मुखो मूत्रशकृद्दक्षिणाभिमुखो निशि|
वाचं नियम्य प्रयतः संवीताङ्गोऽवगुण्ठितः|
प्रवर्तयेत्प्रचलितं न तु यत्नादुदीरयेत्|
नामेध्यमार्गमृद्भस्मगोस्थानाकीर्णगोमये|
पुरान्तिकाग्निवल्मीकरम्योत्कृष्टचितिद्रुमे|
न नारीपूज्यगोऽर्केन्दुवाय्वन्नाग्निजलं प्रति|
न चातिरस्कृत्य महीं भयाशक्त्योस्तु कामतः|
न वेगितोऽन्यकार्यः स्यान्नाजित्वा साध्यमामयम्|
निःशल्यादुष्टमृत्पिण्डीपरिमृष्टमलायनः|
अभ्युद्धृताभिः शुचिभिरद्भिर्मृद्भिश्च योजयेत्|
लेपगन्धापहं शौचमनुत्पतितबिन्दुभिः||३||
ಉತ್ಥಿತಶ್ಚ ಕಿಂ ಕುರ್ಯಾದಿತ್ಯಾಹ- ಜಾತವೇಗ ಇತ್ಯಾದಿ| ಮೂತ್ರಪುರೀಷಮುದಙಮುಖ ಉತ್ತರಾಂ ದಿಶಂ ಪ್ರೇಕ್ಷಮಾಣ ಉತ್ಸೃಜೇತ್ತ್ಯಜೇತ್| ಕಿಮ್ಭೂತಃ? ಪ್ರಾಪ್ತವೇಗಃ ನೋದೀರಿತವೇಗ ಇತಿ| ಏತಾವತಾ ಹಿ ವಾತಾದಿನಾಂ ಕೋಪೋ ಭವತಿ| ನಿಶಿ ರಾತ್ರೌ ದಕ್ಷಣದಿಗಭಿಮುಖಃ ಮೂತ್ರಶಕೃದುತ್ಸೃಜೇತ್| ಕಿಂ ಕೃತ್ವಾ ಮೂತ್ರಪುರೀಷಮುತ್ಸೃಜೇತ್? ವಾಚಂ ನಿಯಮ್ಯ ಕೃತಮೌನಃ| ಪ್ರಯತಃ ಅನನ್ಯಕಾರ್ಯಃ| ಸಂವೀತಾಙ್ಗಃ ಗೃಹೀತಪರಿಧಾನಃ| ಅವಗುಣ್ಠಿತಃ ಅನಗ್ನಶಿರಾಃ| ಸ್ಥಾನಾತ್ ಪ್ರಚಲಿತಂ ಮೂತ್ರಶಕೃತ್ಸ್ತೋಕಂ ಸ್ತೋಕಂ ಪ್ರವರ್ತಯೇತ್ ಪ್ರೇರಯೇತ್| ನ ತ್ವತಿಯತ್ನೇನಾಚಲಿತಮೇವೋದೀರಯೇತ್| ನಾಮೇಧ್ಯೇ ಅತ್ಯನ್ತಾಶುಚೌ ಸ್ಥಾನೇ| ಮಾರ್ಗಃ ರಥ್ಯಾ| ತತ್ರಾಪಿ ನೋತ್ಸೃಜೇತ್| ನ ಮೃದಿ ರಾಶೀಭೂತಾಯಾಮಪಿ| ನ ಭಸ್ಮನಿ| ನ ಗೋಸ್ಥಾನೇ, ನ ಆಕೀರ್ಣೇ ಜನಸಂಸದಿ, ನ ಗೋಮಯಸ್ಯೋಪರಿ, ನ ಪುರನಿಕಟೇ, ನಾಗ್ನಿನಿಕಟೇ, ನ ವಲ್ಮೀಕೋಪರಿ| ಮೃದಾ ಪಿಪೀಲಿಕಾದಿಕೃತಂ ಸ್ಥಾಣ್ವಾಕಾರಂ ವಲ್ಮೀಕಶಬ್ದೇನೋಚ್ಯತೇ| ನಾತಿರಮಣೀಯೇ ಭೂಮಿಭಾಗೇ, ನ ಹಲಲಿಖಿತೇ, ನ ಕೃತಾಧ್ವರಾಗ್ನಿಚಯೇ, ನ ವೃಕ್ಷಸ್ಯಾಧ ಉಪರಿ ವಾ| ನ ಚ ನಾರ್ಯಾಭಿಮುಖಂ, ಪೂಜ್ಯೋ ಗುರ್ವಾದಿಃ| ಗವಾದಯಃ ಪ್ರಸಿದ್ಧಾಃ| ನ ಚ ಮಹೀಂ ಭೂಮಿಮತಿರಸ್ಕೃತ್ಯ ತೃಣಾದಿಭಿರನವಚ್ಛಾದ್ಯ| ಉತ್ಸೃಜೇದಿತಿ ಸರ್ವತ್ರಾನುವರ್ತತೇ| ಯದಾ ತು ಸ್ವಾಮಿಚೋರಾದಿಭಯಂ, ಯದಾ ವಾ ಶರೀರಾಶಕ್ತತಾ ತದಾ ಕಾಮತೋ ಯಥೇಚ್ಛಮ್| ತಥಾ ವೇಗಿತಃ ಪ್ರಾಪ್ತಮೂತ್ರಾದಿವೇಗೋ ನಾನ್ಯಕಾರ್ಯೋ ಭವೇತ್| ಅನ್ಯಕಾರ್ಯಪ್ರತಿಷೇಧಪ್ರಸಙ್ಗೇನ ಆಹ- ಸಾಧ್ಯಮಪಿ ರೋಗಮಜಿತ್ವಾ ನಾನ್ಯಕಾರ್ಯೋ ಭವೇದಿತಿ| ಉತ್ಸೃಷ್ಟವೇಗಶ್ಚ ಶೌಚಂ ಯೋಜಯೇತ್ಕುರ್ಯಾತ್| ಕಿಮ್ಭೂತಃ ಕುರ್ಯಾದತ ಆಹ- ನಿಃಶಲ್ಯಯಾ ಕಾಷ್ಠಾದಿಶಲ್ಯರಹಿತಯಾ| ಅದುಷ್ಟಯಾ ಯೋಗ್ಯಯಾ ಮೃತ್ಪಿಣ್ಡಯಾ ಪರಿಮೃಷ್ಟಮಲಾಯನಃ ಸಮ್ಮಾರ್ಜಿತಗುದಃ| ಕೇನ ಶೌಚಂ ಯೋಜಯೇದತ ಆಹ- ಅಭ್ಯುದ್ಧೃತಾಭಿರದ್ಭಿಃ ನದೀತಟಾಕಾದಿತಃ ಕಲಶಪಾಣ್ಯಾದಿನಾ ಉದ್ಧೃತಾಭಿಃ| ನ ತು ಕಟೀಮೇವ ನದ್ಯಾಮವಗಾಹ್ಯ ಶೌಚಯೇತ್| ನಾಶುಚಿನಾ ಕರೇಣ ಮೃತ್ಸಹಿತಾಭಿರದ್ಭಿಃ| ಕಿಮ್ಭೂತಂ ಶೌಚಮಿತ್ಯಾಹ-ಲೇಪಗನ್ಧಾಪಹಮಿತಿ| ಲೇಪಗನ್ಧಾಪಹಂ ಮಲಾಯನೇ ಲೇಪಗನ್ಧೌ, ಲೇಪಶ್ಚ ಗನ್ಧಶ್ಚ ಯೇನ ನಶ್ಯತಿ| ಏತೇನ ಮೃದಃ ಅಪಾಂ ಶೌಚಸ್ಯ ಚ ಮಾನಮುಕ್ತಂ ಭವತಿ| ಅನುತ್ಪತಿತಬಿನ್ದುಭಿರದ್ಭಿಃ ಯತ ಉತ್ಪತಿತಾ ಬಿನ್ದವೋಽಸ್ಪೃಶ್ಯಾಃ|| ೩||
Adhikarana AcamanakAlAstadvidhiSca (4) · Śloka 4
ಸ್ಪೃಷ್ಟ್ವಾ ಧಾತೂನ್ ಮಲಾನಶ್ರುವಸಾಕೇಶನಖಾಂಶ್ಚ್ಯುತಾನ್|
ಸ್ನಾತ್ವಾ ಭೋಕ್ತುಮನಾ ಭುಕ್ತ್ವಾ ಸುಪ್ತ್ವಾ ಕ್ಷುತ್ವಾ ಸುರಾರ್ಚ್ಚನೇ|
ರಥ್ಯಾಮಾಕ್ರಮ್ಯ ಚಾಽಚಾಮೇದುಪವಿಷ್ಟ ಉದಙ್ಮುಖಃ|
ಪ್ರಾಙ್ಮುಖೋ ವಾ ವಿವಿಕ್ತಸ್ಥೋ ನ ಬಹಿರ್ಜಾನು ನಾನ್ಯದೃಕ್|
ಅಜಲ್ಪನ್ನುತ್ತರಾಸಙ್ಗೀ ಸ್ವಚ್ಛೈರಙ್ಗುಷ್ಠಮೂಲಗೈಃ|
ನೋದ್ಧೃತೈರ್ನಾನತೋ ನೋರ್ಧ್ವಂ ನಾಗ್ನಿಪಕ್ವೈರ್ನ ಪೂತಿಭಿಃ|
ನ ಫೇನಬುದ್ಬುದಕ್ಷಾರೈರ್ನೈಕಹಸ್ತಾರ್ಪಿತೈರ್ಜಲೈಃ|
ನಾರ್ದ್ರೈಕಪಾಣಿರ್ನ್ನಾಮೇಧ್ಯಹಸ್ತಪಾದೋ ನ ಶ್ಬ್ದವತ್||೪||
View original
स्पृष्ट्वा धातून् मलानश्रुवसाकेशनखांश्च्युतान्|
स्नात्वा भोक्तुमना भुक्त्वा सुप्त्वा क्षुत्वा सुरार्च्चने|
रथ्यामाक्रम्य चाऽचामेदुपविष्ट उदङ्मुखः|
प्राङ्मुखो वा विविक्तस्थो न बहिर्जानु नान्यदृक्|
अजल्पन्नुत्तरासङ्गी स्वच्छैरङ्गुष्ठमूलगैः|
नोद्धृतैर्नानतो नोर्ध्वं नाग्निपक्वैर्न पूतिभिः|
न फेनबुद्बुदक्षारैर्नैकहस्तार्पितैर्जलैः|
नार्द्रैकपाणिर्न्नामेध्यहस्तपादो न श्ब्दवत्||४||
ಅನ್ಯಚ್ಚೇದಂ ಕುರ್ಯಾತ್, ಆಚಾಮೇತ್ ಜಲೇನೋಪಸ್ಪೃಶೇತ್| ಕಿಂ ಕೃತ್ವಾಽಽಹ- ಧಾತ್ವಾದಿಕಾನ್ ಸ್ಪೃಷ್ಟ್ವಾ| ಕಿಮ್ಭೂತಾನ್ ಶರೀರಾಚ್ಚಲಿತಾನ್| ಧಾತವಃ ರಕ್ತಾದಯಃ| ಮಲಾಃ ಮೂತ್ರಶಕೃತ್ಕರ್ಣಮಲಾದಯಃ| ಅಶ್ರು ದೃಶೋರ್ಜಲಮ್| ಅಪ್ಸದೃಶೋ ಮೇದಸೋ ಭಾಗೋ ವಸಾ| ತಥಾ ಚ `ಶುದ್ಧಮಾಂಸಸ್ಯ ಯಃ ಸ್ನೇಹಃ ಸಾ ವಸಾ ಪರಿಕೀರ್ತಿತಾ' ಇತಿ ಚರಕಃ| ಸ್ನಾತ್ವಾ ಚ ಆಚಾಮೇತ್| ಭೋಕ್ತುಮನಾಃ ಬುಭುಕ್ಷುಃ| ಭುಕ್ತ್ವಾ ಚ, ಸುಪ್ತ್ವಾ ಚ, ಕ್ಷುತ್ತ್ವಾ ಚ ಕ್ಷವಥುಂ ಕೃತ್ವಾ, ಸುರಾರ್ಚನೇ ದೇವಾರ್ಚನಾರಮ್ಭೇ, ರಥ್ಯಾಮಾಕ್ರಮ್ಯ ಮಾರ್ಗಂ ಪರಿಭ್ರಮ್ಯ, ಚಕಾರಾತ್ಪ್ರಕೃತಂ ಶೌಚಂ ಕೃತ್ವಾ| ಕಿಮ್ಭೂತಃ? ಪೂರ್ವಾಮುತ್ತರಾಂ ವಾ ದಿಶಮೀಕ್ಷಮಾಣಃ ಉಪವಿಷ್ಟಃ| ನ ಬಹಿರ್ಜಾನು ಜಾನುಭ್ಯಾಂ ಬಹಿಃ ಪಾಣೀ ಅಕೃತ್ವಾ| ನಾನ್ಯದೃಕ್ ಆಚಮನಜಲಾದನ್ಯತ್ರ ನ ದೃಷ್ಟಿಂ ಕುರ್ವನ್| ಅಜಲ್ಪನ್ ಕೃತಮೌನಃ| ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗೀ ಗೃಹೀತೋಪರಿವಸನಃ| ಕೈರಾಚಮೇತ್? ಜಲೈಃ| ಕಿಮ್ಭೂತೈಃ? ಸ್ವಚ್ಛೈಃ ನಿರ್ಮಲೈಃ, ಅಙ್ಗುಷ್ಠಮೂಲಗೈಃ ಬ್ರಾಹ್ಮತೀರ್ಥೋಪವೇಶಿಭಿಃ| ನೋದ್ಧೃತೈರಾಚಾಮೇತ್| ಕಿಂ ತರ್ಹಿ? ಅವಿಚ್ಛಿನ್ನಧಾರಯಾ ದತ್ತೈಃ| ನಾನತಃ ನ ನಮಿತಾಙ್ಗಃ, ನೋರ್ಧ್ವಂ ಉತ್ಥಿತೋ ನ| ನಾಗ್ನಿಪಕ್ವೈಃ, ನ ದುರ್ಗನ್ಧಿಭಿಃ, ನ ಫೇನಿಲೈಃ, ನಬುದ್ಬುದ್ಭಿಃ, ನ ಕ್ಷಾರೈಃ ವಿರಸೈಃ, ನಾಪ್ಯೇಕಹಸ್ತದತ್ತೈಃ| ಆರ್ದ್ರೈಕಪಾಣಿರ್ನಾಚಾಮೇತ್| ಯಾವದ್ ದ್ವಾವಪಿ ಪಾಣೀ ನ ಪ್ರಕ್ಷಾಲಿತೌ| ನಾಶುಚಿಹಸ್ತಪಾದಃ| ಜಲಪಾನೇ ಶಬ್ದಂ ನ ಕುರ್ವನ್|| ೪|
Adhikarana dantakAShThAni dantadhAvanavidhiSca (5) · Śloka 5
ವಟಾಸನಾರ್ಕಖದಿರಕರಞ್ಜಕರವೀರಜಮ್|
ಸರ್ಜಾರಿಮೇದಾಪಾಮಾರ್ಗಮಾಲತೀಕಕುಭೋದ್ಭವಮ್|
ಕಷಾಯತಿಕ್ತಕತುಕಂ ಮೂಲಮನ್ಯದಪೀದೃಶಮ್|
ವಿಜ್ಞಾತವೄಕ್ಷಂ ಕ್ಷುಣ್ಣಾಗ್ರಮೃಜ್ವಗ್ರನ್ಥಿ ಸುಭೂಮಿಜಮ್|
ಕನೀನ್ಯಗ್ರಸಮಸ್ಥೌಲ್ಯಂಂ ಸುಕೂರ್ಚ್ಚಂ ದ್ವಾದಶಾಙ್ಗುಲಮ್|
ಪ್ರಾತರ್ಭುಕ್ತ್ವಾ ಚ ಯತವಾಗ್ಭಕ್ಷಯೇದ್ದನ್ತಧಾವನಮ್|
ವ್ಯಾಪ್ಯ ತ್ರಿವರ್ಗತ್ರಿತಯಕ್ಷೌದ್ರಾಕ್ತೇನ ಚ ಘರ್ಷಯೇತ್|
ಶನೈಸ್ತೇನ ತತೋ ದನ್ತಾನ್ ದನ್ತಮಾಂಸಾನ್ಯಬಾಧಯನ್||೫||
View original
वटासनार्कखदिरकरञ्जकरवीरजम्|
सर्जारिमेदापामार्गमालतीककुभोद्भवम्|
कषायतिक्तकतुकं मूलमन्यदपीदृशम्|
विज्ञातवॄक्षं क्षुण्णाग्रमृज्वग्रन्थि सुभूमिजम्|
कनीन्यग्रसमस्थौल्यंं सुकूर्च्चं द्वादशाङ्गुलम्|
प्रातर्भुक्त्वा च यतवाग्भक्षयेद्दन्तधावनम्|
व्याप्य त्रिवर्गत्रितयक्षौद्राक्तेन च घर्षयेत्|
शनैस्तेन ततो दन्तान् दन्तमांसान्यबाधयन्||५||
ಅನ್ಯಚ್ಚ ಕಿಂ ಕುರ್ಯಾತ್? ಕೃತಶೌಚೋ ದನ್ತಧಾವನಕಾಷ್ಠಂ ಭಕ್ಷಯೇತ್| ಕಿಂ ತತ್? ವಟಾದಿವೃಕ್ಷಾಣಾಮನ್ಯತಮಸ್ಯ ಮೂಲಂ ಯತ್ ಕಷಾಯಾದಿರಸಸಂಯುಕ್ತಂ ನ ತ್ವನ್ಯರಸಂ ವಟಾದಿಜಂ ಮೂಲಂ ವಟಾದಿಮೂಲಾದನ್ಯದಪೀದೃಶಂ ಕಷಾಯಾದಿರಸಸಂಯುಕ್ತಂ ಮೂಲಂ ವಾ ಕಾಷ್ಠಂ ವಾ ಸರ್ವಂ ಭಕ್ಷಯೇತ್| ವಿಜ್ಞಾತವೃಕ್ಷಂ ವೃಕ್ಷಾ ಹಿ ಮೋಹನಾದಿನಾನಾಶಕ್ತಯೋ ದೃಶ್ಯನ್ತೇ| ಕ್ಷುಣ್ಣಾಗ್ರಮಾಪೋಥಿತಾಗ್ರಮ್, ಋಜುಸ್ಪಷ್ಟಮ್,ತಥಾ ಗ್ರನ್ಥಿರಹಿತಮ್, ಸುಭೂಮಿಜಂ ಶ್ಮಶಾನಾದ್ಯಜಾತಮ್, ಸ್ಥೂಲತಯಾ ಚ ಕನೀನಿಕಾಪ್ರಾನ್ತಸಮಮ್, ಕನೀನಿಕಾ ಕನಿಷ್ಠಾಙ್ಗುಲಿಃ, ಸುಕೂರ್ಚ್ಚಂ ಅಪರುಷಕೂರ್ಚ್ಚಮ್, ಪರಿಮಾಣೇನ ದ್ವಾದಶಾಙ್ಗುಲಮ್| ದ್ವೌ ಕಾಲೌ ದನ್ತಮಾಂಸಂ ರಕ್ಷನ್ ದನ್ತಪವನಂ ಭಕ್ಷಯೇತ್| ದಿನಾರಮ್ಭೇ ಭೋಜನಾನ್ತೇ ಚ| ಯತವಾಙ್ಮೌನೀ| ತತೋ ದನ್ತಪವನಂ ಮಲಾಪನುತ್ಯರ್ಥಂ ಭಕ್ಷಯಿತ್ವಾ ಅನನ್ತರಂ ಶನೈಃ ವ್ಯಾಪ್ಯಾದಿಕ್ಷೌದ್ರಾನ್ವಿತಪ್ರಾನ್ತೇನ ದನ್ತಕಾಷ್ಠೇನ ದನ್ತಾನ್ ಘರ್ಷಯೇತ್| ವ್ಯಾಪ್ಯಂ ಕುಷ್ಠಮ್| ತ್ರಿವರ್ಗತ್ರಿತಯಂ ತ್ರಿಕಟು ತ್ರಿಫಲಾ ತ್ರಿಜಾತಕಂ ಚ|| ೫||
Adhikarana jihvAnirleKanavidhistadguNAshca (6) · Śloka 6
ಲಿಖೇದನುಸುಖಂ ಜಿಹ್ವಾಂ ಜಿಹ್ವಾನಿರ್ಲೇಖನೇನ ಚ|
ತಥಾಸ್ಯಮಲವೈರಸ್ಯಗನ್ಧಾ ಜಿಹ್ವಾಸ್ಯದನ್ತಜಾಃ|
ರುಚಿವೈಶದ್ಯಲಘುತಾ ನ ಭವನ್ತಿ ಭವನ್ತಿ ಚ||೬||
View original
लिखेदनुसुखं जिह्वां जिह्वानिर्लेखनेन च|
तथास्यमलवैरस्यगन्धा जिह्वास्यदन्तजाः|
रुचिवैशद्यलघुता न भवन्ति भवन्ति च||६||
ಅನು ಪಶ್ಚಾತ್ ತೇನೈವ ಲೇಖನಯೋಗ್ಯಕೃತೇನ ದನ್ತಪವನೇನ ಜಿಹ್ವಾಂ ಸುಖಂ ಲಿಖೇತ್, ಜಿಹ್ವಾನಿರ್ಲೇಖನೇನ ಲೋಹಾದಿಕೃತೇನ ವಾ ಜಿಹ್ವಾಂ ಸುಖಂ ಲಿಖೇತ್| ಸ್ವಲ್ಪಮಪಿ ಮಾಂಸಮಬಾಧಮಾನಸ್ತಾಂ ಲಿಖೇತ್| ಏವಂ ಹಿ ದನ್ತಪವನಜಿಹ್ವಾನಿರ್ಲೇಖನಾಭ್ಯಾಮಸ್ಯ ಪುಂಸೋ ಮಲಾದಯೋ ಜಿಹ್ವಾದಿಜಾ ನ ಭವನ್ತಿ| ಯಥಾಸಙ್ಖ್ಯಂ ವಿವಿಕ್ಷಿತಾ ರುಚ್ಯಾದಯೋ ಲಘುತಾನ್ತಾಶ್ಚ ಭವನ್ತಿ|| ೬||
Adhikarana dantakAShThavarjyAH (7) · Śloka 7
ನಾದ್ಯಾದಜೀರ್ಣವಮಥುಶ್ವಾಸಕಾಸಜ್ವರಾರ್ದಿತೀ|
ತೃಷ್ಣಾಸ್ಯಪಾಕಹೃನ್ನೇತ್ರಶಿರಃಕರ್ಣಾಮಯೀ ಚ ತತ್||೭||
View original
नाद्यादजीर्णवमथुश्वासकासज्वरार्दिती|
तृष्णास्यपाकहृन्नेत्रशिरःकर्णामयी च तत्||७||
ತಚ್ಚ ದನ್ತಪವನಮಜೀರ್ಣಾದಿಯುತಃ ಪುರುಷೋ ನಾದ್ಯಾತ್| ವಮಥುಃ ಛರ್ದಿಃ, ಶ್ವಾಸಾದಯೋ ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣಲಕ್ಷಣಾಃ| ಆಮಯಶಬ್ದೇನ ರೋಗಪರ್ಯಾಯೇಣ ಹೃದಾದೀನಾಂ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ|| ೭||
Adhikarana dantadhAvane niShiddhakAShThAni (8) · Śloka 8
ನೈವ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾತಕಾರಿಷ್ಟಬಿಭೀತಧವಧನ್ವಜಾನ್|
ಬಿಲ್ವವಞ್ಜುಲನಿರ್ಗುಣ್ಡೀಶಿಗ್ರುತಿಲ್ವಕತಿನ್ದುಕಾನ್|
ಕೋವಿದಾರಶಮೀಪೀಲುಪಿಪ್ಪಲೇಙ್ಗುದಗುಲ್ಗುಲೂನ್|
ಪಾರಿಭದ್ರಕಮಮ್ಲೀಕಾಮೋಚಕ್ಯೌ ಶಾಲ್ಮಲೀಂ ಶಣಮ್|
ಸ್ವಾದ್ವಮ್ಲಲವಣಂ ಶುಷ್ಕಂ ಸುಷಿರಂ ಪೂತಿ ಪಿಚ್ಛಿಲಮ್||೮||
View original
नैव श्लेष्मातकारिष्टबिभीतधवधन्वजान्|
बिल्ववञ्जुलनिर्गुण्डीशिग्रुतिल्वकतिन्दुकान्|
कोविदारशमीपीलुपिप्पलेङ्गुदगुल्गुलून्|
पारिभद्रकमम्लीकामोचक्यौ शाल्मलीं शणम्|
स्वाद्वम्ललवणं शुष्कं सुषिरं पूति पिच्छिलम्||८||
ಶ್ಲೇಷ್ಮಾತಕಾದಿಕಂ ದನ್ತಪವನಮವಶ್ಯಮೇವ ನಾದ್ಯಾತ್| ತಥಾ ಪ್ರಥಮರಸತ್ರಯಯುಕ್ತಂ, ದುರ್ಗನ್ಧಿಪಿಚ್ಛಿಲಞ್ಚ, ಶುಷ್ಕಂ ನೀರಸಂ, ಸುಷಿರಮನ್ತಃ ಶೂನ್ಯಮ್| ಶ್ಲೇಷ್ಮಾತಕಾದೀನಾಂ ಶಣಾನ್ತಾನಾಂ ಪರ್ಯಾಯಾಣಿ ನೋಚ್ಯನ್ತೇ, ವಿಶಿಷ್ಟದೇಶಪ್ರಸಿದ್ಧತ್ವಾತ್| ಯಾ ಚಾತ್ರಾಕಾಙ್ಕ್ಷಾ ಸಾ ನಿಘಣ್ಟುಜ್ಞಾನಾದೇವ ನಶ್ಯತಿ|| ೮||
Adhikarana palAshAsanAdiShu niShedhaH (9) · Śloka 9
ಪಾಲಾಶಮಾಸನಂ ದನ್ತಧಾವನಂ ಪಾದುಕೇ ತ್ಯಜೇತ್||೯||
View original
पालाशमासनं दन्तधावनं पादुके त्यजेत्||९||
ದನ್ತಧಾವನಪ್ರಸಙ್ಗೇನಾಹ- ಪಾಲಾಶವೃಕ್ಷಜಾತಮ್ ಆಸನಂ, ದನ್ತಧಾವನಂ, ಪಾದುಕೇ ಚ ತ್ಯಜೇತ್|| ೯||
Adhikarana dantadhAvanakramaH (10) · Śloka 10
ದನ್ತಾನ್ ಪೂರ್ವಮಧೋ ಘರ್ಷೇತ್...................||೧೦||
View original
दन्तान् पूर्वमधो घर्षेत्...................||१०||
ದನ್ತಪವನೇ ಚಾಧೋ ದನ್ತಾನ್ ಪೂರ್ವಂ ಘರ್ಷೇತ್|| ೧೦||
Adhikarana akShisi~jcanam (11) · Śloka 11
......................ಪ್ರಾತಃ ಸಿಞ್ಚೇಚ್ಚ ಲೋಚನೇ|
ತೋಯಪೂರ್ಣಮುಖೋ ಗ್ರೀಷ್ಮಶರದೋಃ ಶೀತವಾರಿಣಾ||೧೧||
View original
......................प्रातः सिञ्चेच्च लोचने|
तोयपूर्णमुखो ग्रीष्मशरदोः शीतवारिणा||११||
ಪ್ರತಿದಿನಂ ಪ್ರಾತರ್ದಿನಾರಮ್ಭೇ ಅಕ್ಷಿಣೀ ಸಿಞ್ಚೇತ್ತೋಯಪೂರ್ಣಮುಖಃ ಸನ್| ಕೇನ ಸಿಞ್ಚೇತ್? ಶೀತವಾರಿಣಾ| ಕಿಂ ನಿತ್ಯಮೇವ ಶೀತವಾರಿಣಾ? ಗ್ರೀಷ್ಮಶರದೋರೇವ| ಅನ್ಯಸ್ಮಿನ್ ಋತೌ ಕೋಷ್ಣವಾರಿಣಾ ಇತ್ಯರ್ಥಾಲ್ಲಭ್ಯತೇ|
Adhikarana ma~ggalakRutyam (12) · Śloka 12
ಪ್ರಣಮ್ಯ ದೇವಾನ್ ವೃದ್ಧಾಂಶ್ಚ ಮಙ್ಗಲಾಷ್ಟಶತಂ ಶುಭಮ್|
ಶ್ರೃಣ್ವನ್ ಕಾಞ್ಚನವಿನ್ಯಸ್ತಂ ಸರ್ಪಿಃ ಪಶ್ಯೇದನನ್ತರಮ್||೧೨||
View original
प्रणम्य देवान् वृद्धांश्च मङ्गलाष्टशतं शुभम्|
श्रृण्वन् काञ्चनविन्यस्तं सर्पिः पश्येदनन्तरम्||१२||
ಇದಞ್ಚಾನನ್ತರಂ ಕುರ್ಯಾತ್ ದೇವಾನ್ ವೃದ್ಧಾಂಶ್ಚ ಪ್ರಣಮ್ಯ ಮಙ್ಗಲಾಷ್ಟಶತಂ ಶುಭಂ ಶ್ರೃಣ್ವನ್ ಸೌವರ್ಣಭಾಣ್ಡಸ್ಥಂ ಘೃತಮವಾಙ್ಮುಖಃ ಪಶ್ಯೇತ್, ಮಙ್ಗಲಾಷ್ಟಶತಂ ದೂತಾದಿವಿಜ್ಞಾನೀಯೇ (ಶಾ೦ಅ೦-೧೨) ವಕ್ಷ್ಯತೇ|| ೧೨||
Adhikarana sauvIrA~jjanavidhistadguNAshca (13) · Śloka 13
ಸೌವೀರಮಞ್ಜನಂ ನಿತ್ಯಂ ಹಿತಮಕ್ಷ್ಣೋಸ್ತತೋ ಭಜೇತ್|
ಲೋಚನೇ ತೇನ ಭವತೋ ಮನೋಜ್ಞೇ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶನೇ|
ವ್ಯಕ್ತತ್ರಿವರ್ಣೇ ವಿಮಲೇ ಸುಸ್ನಿಗ್ಧಘನಪಕ್ಷ್ಮಣೀ||೧೩||
View original
सौवीरमञ्जनं नित्यं हितमक्ष्णोस्ततो भजेत्|
लोचने तेन भवतो मनोज्ञे सूक्ष्मदर्शने|
व्यक्तत्रिवर्णे विमले सुस्निग्धघनपक्ष्मणी||१३||
ತತಃ ಸೌವೀರಮಞ್ಜನಮಕ್ಷಿಭ್ಯಾಂ ಹಿತಂ ನಿತ್ಯಂ ಭಜೇತ್| ತೇನ ಚಾಞ್ಜನೇನ ಲೋಚನೇ ನೇತ್ರೇ, ಮನೋಜ್ಞೇ ದರ್ಶನೀಯೇ ಭವತಃ| ಸೂಕ್ಷ್ಮಞ್ಚ ರೂಪಂ ಪಶ್ಯತಃ| ವ್ಯಕ್ತತ್ರಿವರ್ಣತ್ವಾಚ್ಚ ನಿರ್ಮಲೇ, ರಕ್ತಶುಕ್ಲಕೃಷ್ಣಂ ವರ್ಣತ್ರಯಮ್| ಸುಸ್ನಿಗ್ಧಾನಿ ಸುಘನಾನಿ ಚ ಪಕ್ಷ್ಮಾಣಿ ಯಯೋಸ್ತೇ ತಥಾವಿಧೇ|| ೧೩||
Adhikarana rasA~jjanavidhiH (14) · Śloka 14
ಚಕ್ಷುಸ್ತೇಜೋಮಯಂ ತಸ್ಯ ವಿಶೇಷಾಚ್ಛ್ಲೇಷ್ಮತೋ ಭಯಮ್|
ಯೋಜಯೇತ್ಸಪ್ತರಾತ್ರೇಽಸ್ಮಾತ್ ಸ್ರಾವಣಾರ್ಥಂ ರಸಾಞ್ಜನಮ್||೧೪||
View original
चक्षुस्तेजोमयं तस्य विशेषाच्छ्लेष्मतो भयम्|
योजयेत्सप्तरात्रेऽस्मात् स्रावणार्थं रसाञ्जनम्||१४||
ತಥಾ ಸಪ್ತರಾತ್ರಾನ್ತರೇಣ ಚಕ್ಷುಷಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಸ್ರಾವಣಾರ್ಥಂ ರಸಾಞ್ಜನಂ ಯೋಜಯೇತ್| ಕುತಃ? ಯತಶ್ಚಕ್ಷುಸ್ತೇಜೋಮಯಂ, ಚಕ್ಷುಷಸ್ತೇಜೋಮಯವ್ಯಪದೇಶೋ ಭೂಯಸಾ| ಯತಃ ಪಞ್ಚಭೂತಾತ್ಮಕಮಿನ್ದ್ರಿಯಂ ತಸ್ಯ ಚ ವಾತಾದಿತೋ ವಿಶೇಷಾಚ್ಛ್ಲೇಷ್ಮಣೋ ವಿಪರೀತತ್ವಾದ್ಭಯಮಿತಿ|| ೧೪||
Adhikarana nasyagaNDUShadhAraNAdiguNAH (15) · Śloka 15
ಅಣುತೈಲಂ ತತೋ ನಸ್ಯನ್ತತೋ ಗಣ್ಡೂಷಧಾರಣಮ್|
ಘನೋನ್ನತಪ್ರಸನ್ನತ್ವಕ್ ಸ್ಕನ್ಧಗ್ರೀವಾಸ್ಯವಕ್ಷಸಃ|
ಸುಸ್ನಿಗ್ಧವದನಾಃ ಸ್ನಿಗ್ಧನಿಃಸ್ವನಾ ವಿಮಲೇನ್ದ್ರಿಯಾಃ|
ನಿರ್ವಲೀಪಲಿತವ್ಯಙ್ಗಾ ಭವೇಯುರ್ನಸ್ಯಶೀಲಿನಃ|
ಓಷ್ಠಸ್ಫುಟನಪಾರುಷ್ಯಮುಖಶೋಷದ್ವಿಜಾಮಯಾಃ|
ನ ಸ್ಯುಃ ಸ್ವರೋಪಘಾತಾಶ್ಚ ಸ್ನೇಹಗಣ್ಡೂಷಧಾರಣಾತ್|
ಖದಿರಕ್ಷೀರಿವೃಕ್ಷಾರಿಮೇದಾಮ್ಬುಕವಲಗ್ರಹಃ|
ಅರೋಚಕಾಸ್ಯವೈರಸ್ಯಮಲಪೂತಿಪ್ರಸೇಕಜಿತ್|
ಸುಖೋಷ್ಣೋದಕಗಣ್ಡೂಷೈರ್ಜಾಯತೇ ವಕ್ತ್ರಲಾಘವಮ್||೧೫||
View original
अणुतैलं ततो नस्यन्ततो गण्डूषधारणम्|
घनोन्नतप्रसन्नत्वक् स्कन्धग्रीवास्यवक्षसः|
सुस्निग्धवदनाः स्निग्धनिःस्वना विमलेन्द्रियाः|
निर्वलीपलितव्यङ्गा भवेयुर्नस्यशीलिनः|
ओष्ठस्फुटनपारुष्यमुखशोषद्विजामयाः|
न स्युः स्वरोपघाताश्च स्नेहगण्डूषधारणात्|
खदिरक्षीरिवृक्षारिमेदाम्बुकवलग्रहः|
अरोचकास्यवैरस्यमलपूतिप्रसेकजित्|
सुखोष्णोदकगण्डूषैर्जायते वक्त्रलाघवम्||१५||
ಅನನ್ತರಂ ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣಮಣುತೈಲಂ ನಸ್ಯಂ ಯೋಜ್ಯಮ್| ಅನನ್ತರಂ ಗಣ್ಡೂಷಧಾರಣಮ್| ನಸ್ಯಶೀಲಿನ ಏವ ಭವನ್ತಿ ಘನೋನ್ನತಪ್ರಸನ್ನಾಃ ತ್ವಗಾದಯಃ ಯೇಷಾಂ ತೇ ತಥಾವಿಧಾಃ| ಘನತ್ವಾದಿಭಿಸ್ತ್ವಗಾದೀನಾಂ ಯಥಾಸಮ್ಭವಂ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ಪ್ರಸನ್ನತ್ವಚಃ ಉನ್ನತಸ್ಕನ್ಧಾಃ, ಘನಗ್ರೀವಾಃ, ಪ್ರಸನ್ನಮುಖಾಃ, ಘನವಕ್ಷಸಃ, ಸುಗನ್ಧಾಸ್ಯಾಃ, ಮಧುರಸ್ವರಾಃ, ವಲೀಪಲಿತವ್ಯಙ್ಗರಹಿತಾಶ್ಚ| ವಲ್ಯಸ್ತ್ವಕ್ಸಙ್ಕೋಚಃ, ವ್ಯಙ್ಗಾನಿ ಮುಖೇ ಶ್ಯಾವಾನಿ ಮಣ್ಡಲಾನಿ| ಸ್ನೇಹಗಣ್ಡೂಷಧಾರಣಾದೋಷ್ಠಫುಟನಾದಯೋ ನ ಭವನ್ತಿ| ಪಾರುಷ್ಯಮೋಷ್ಠಯೋರೇವ, ತಥಾ ಆಸ್ಯಶೋಷಃ, ದನ್ತರೋಗಃ, ಸ್ವರಹಾನಿಶ್ಚ| ತಥಾ ಅರೋಚಕಾದಿನಾಶಕಾಮೇನ ಖದಿರಾದ್ಯಮ್ಬುಕವಲಗ್ರಹಃ ಕಾರ್ಯಃ| ತಥಾ ವಕ್ತ್ರಲಾಘವಕಾಮೇನ ಉಷ್ಣೋದಕಗಣ್ಡೂಷಃ| ಕವಲಗಣ್ಡೂಷಯೋರ್ಭೇದೋ ಗಣ್ಡೂಷಾದಿವಿಧೌ ವಕ್ಷ್ಯತೇ| ಪ್ರಸೇಕಃ ಆಸ್ಯಸ್ರಾವಃ|| ೧೫||
Adhikarana prAyogikadhUmapAnAdi (16) · Śloka 16
ಪ್ರಾಯೋಗಿಕಂ ತತೋ ಧೂಮಂ ಗನ್ಧಮಾಲ್ಯಾದಿ ಚಾಚರೇತ್|
ಧೂಮಾದಸ್ಯೋರ್ಧ್ವಜತ್ರೂತ್ಥಾ ನ ಸ್ಯುರ್ವಾತಕಫಾಮಯಾಃ||೧೬||
View original
प्रायोगिकं ततो धूमं गन्धमाल्यादि चाचरेत्|
धूमादस्योर्ध्वजत्रूत्था न स्युर्वातकफामयाः||१६||
ಅನನ್ತರಂ ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣಲಕ್ಷಣಂ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕಂ ಧೂಮಂ ಗನ್ಧಮಾಲ್ಯಾದಿ ಚಾಽಽಚರೇತ್| ಆದಿಶಬ್ದೇನ ವಾಸಃ ಪ್ರಭೃತೀನಾಂ ಗ್ರಹಣಮ್| ಧೂಮಪಸ್ಯ ಕಿಂ ಭವತಿ? ಜತ್ರಾರಕ್ಷಕಸನ್ಧ್ಯಭಿಧಾನಸ್ಯ, ಊರ್ಧ್ವಮುಪರಿ ಶಿರಸಿ ವಾತಕಫಜಾ ರೋಗಾ ನ ಭವನ್ತಿ|| ೧೬||
Adhikarana a~jjanAdikrame yuktiH (17) · Śloka 17
ಅಞ್ಜನೋತ್ಕ್ಲೇಶಿತಂ ನಸ್ಯೈಃ ಕವಲೈರ್ನಾವನೇರಿತಮ್|
ಧೂಮೇನ ಕವಲೋತ್ಕ್ಲಿಷ್ಟಂ ಕ್ರಮಾದ್ವಾತಕಫಂ ಜಯೇತ್||೧೭||
View original
अञ्जनोत्क्लेशितं नस्यैः कवलैर्नावनेरितम्|
धूमेन कवलोत्क्लिष्टं क्रमाद्वातकफं जयेत्||१७||
ನನ್ವಞ್ಜನಾದೀನಾಮೇವಮ್ಭೂತಃ ಕ್ರಮಃ ಕಿಮರ್ಥಮಾಶ್ರಿತ ಇತ್ಯಾಹ- ಅಞ್ಜನೋ-ತ್ಕ್ಲೇಶಿತಮಿತ್ಯಾದಿ|| ೧೭||
Adhikarana gandhamAlyAdidhAraNaguNAH (18) · Śloka 18
ಗನ್ಧಮಾಲ್ಯಾದಿಕಂ ವೃಷ್ಯಮಲಕ್ಷ್ಮೀಘ್ನಂ ಪ್ರಸಾಧನಮ್||೧೮||
View original
गन्धमाल्यादिकं वृष्यमलक्ष्मीघ्नं प्रसाधनम्||१८||
ಗನ್ಧಮಾಲ್ಯಾದಿಕಮುಪಯುಜ್ಯಮಾನಂ ವೃಷ್ಯಮಲಕ್ಷ್ಮೀಘ್ನಂ ಕಾನ್ತಿಕರಂ ಚ ಭವತಿ|| ೧೮||
Adhikarana jIrNavastradhAraNAdiniShedhaH (19) · Śloka 19
ವಾಸೋ ನ ಧಾರಯೇಜ್ಜೀರ್ಣಂ ಮಲಿನಂ ರಕ್ತಮುಲ್ಬಣಮ್|
ಮಾಲ್ಯಂ ನ ಲಮ್ಬಂ ನ ಬಹಿರ್ನ ರಕ್ತಂ ಜಲಜಾದೃತೇ|
ನೈವ ಚಾನ್ಯೇನ ವಿಧೃತಂ ವಸ್ತ್ರಂ ಪುಷ್ಪಮುಪಾನಹೌ||೧೯||
View original
वासो न धारयेज्जीर्णं मलिनं रक्तमुल्बणम्|
माल्यं न लम्बं न बहिर्न रक्तं जलजादृते|
नैव चान्येन विधृतं वस्त्रं पुष्पमुपानहौ||१९||
ಅನ್ಯಚ್ಚೇದಮಿದಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ಜೀರ್ಣಂ ಜೀರ್ಣಪ್ರಾಯಂ ವಾಸಃ ಪರಿಧಾನಂ ನ ಧಾರಯೇತ್| ಮಲಿನಂ ರಕ್ತಮುಲ್ಬಣಞ್ಚ, ಉನ್ನದ್ಧಮ್ (ಉಲ್ಬಣಮ್) ಉದ್ಭಟಂ ಮಾಲ್ಯಂ ಪುಷ್ಪಂ, ಲಮ್ಬಂ ಸ್ರಗ್ದಾಮಾದಿ, ನ ಧಾರಯೇತ್| ನ ಬಹಿಃ ರಾಜಮಾರ್ಗೇ ದೃಶ್ಯಮಾನಂ ವಾ| ಜಲಜಂ ವರ್ಜಯಿತ್ವಾ ರಕ್ತಮನ್ಯನ್ಮಾಲ್ಯಂ ನ ಧಾರಯೇತ್| ಪ್ರಸಙ್ಗೇನಾಹ- ಅನ್ಯೇನ ವಿಧೃತಂ ವಸ್ತ್ರಂ ನ ಧಾರಯೇತ್ ಪುಷ್ಪಮುಪಾನಹೌ ಚರ್ಮಪಾದುಕೇ ತಥಾ|| ೧೯||
Adhikarana tAmbUlasevanataddhAraNaguNAH (20) · Śloka 20
ರುಚಿವೈಶದ್ಯಸೌಗನ್ಧ್ಯಮಿಚ್ಛನ್ವಕ್ತ್ರೇಣ ಧಾರಯೇತ್|
ಜಾತೀಲವಙ್ಗಕರ್ಪೂರಕಙ್ಕೋಲಕಟುಕೈಃ ಸಹ|
ತಾಮ್ಬೂಲೀನಾಂ ಕಿಸಲಯಂ ಹೃದ್ಯಂ ಪೂಗಫಲಾನ್ವಿತಮ್|
ರಕ್ತಪಿತ್ತಕ್ಷತಕ್ಷೀಣರೂಕ್ಷೋತ್ಕುಪಿತಚಕ್ಷುಷಾಮ್|
ವಿಷಮೂರ್ಚ್ಛಾಮದಾರ್ತ್ತಾನಾಮಪಥ್ಯಂ ಶೋಷಿಣಾಂ ಚ ತತ್|
ಪಥ್ಯಂ ಸುಪ್ತೋತ್ಥಿತೇ ಭುಕ್ತೇ ಸ್ನಾತೇ ವಾನ್ತೇ ಚ ಮಾನವೇ|
ದ್ವಿಪತ್ರಮೇಕಂ ಪೂಗಂ ಚ ಸಚೂರ್ಣಖದಿರಂ ಚ ತತ್||೨೦||
View original
रुचिवैशद्यसौगन्ध्यमिच्छन्वक्त्रेण धारयेत्|
जातीलवङ्गकर्पूरकङ्कोलकटुकैः सह|
ताम्बूलीनां किसलयं हृद्यं पूगफलान्वितम्|
रक्तपित्तक्षतक्षीणरूक्षोत्कुपितचक्षुषाम्|
विषमूर्च्छामदार्त्तानामपथ्यं शोषिणां च तत्|
पथ्यं सुप्तोत्थिते भुक्ते स्नाते वान्ते च मानवे|
द्विपत्रमेकं पूगं च सचूर्णखदिरं च तत्||२०||
ರೂಚ್ಯಾದಿಕಮಿಚ್ಛನ್ ವಕ್ತ್ರೇಣ ಜಾತ್ಯಾದಿಭಿಃ ಸಹ ಪೂಗಫಲಾನ್ವಿತಂ ತಾಮ್ಬೂಲೀನಾಂ ನಾಗಲತಾನಾಂ ಕಿಸಲಯಂ ಪಲ್ಲವಂ ಧಾರಯೇತ್| ರಕ್ತಪಿತ್ತಾದ್ಯುಪಹತಸ್ಯ ಶೋಷಿಣಶ್ಚ ತತ್ಸೇವನಮಪಥ್ಯಮ್| ರೂಕ್ಷೇಣ ಹೇತುನೋತ್ಕುಪಿತಾನಿ ಚಕ್ಷೂಂಷಿ ಯೇಷಾಂ ತೇ ರೂಕ್ಷೋತ್ಕುಪಿತಚಕ್ಷುಷಃ, ತೇಷಾಮಥವಾ ರೂಕ್ಷಾಣಾಮುತ್ಕುಪಿತಚಕ್ಷುಷಾಞ್ಚ ಸುಬೋಧಮ್|| ೨೦||
Adhikarana dhanopArjanam (21) · Śloka 21
ಉತ್ತಿಷ್ಠೇತ ತತೋಽತ್ಯರ್ಥಮರ್ಥೇಷ್ವರ್ಥಾನುಬನ್ಧಿಷು|
ನಿನ್ದಿತಂ ದೀರ್ಘಮಪ್ಯಾಯುರಸನ್ನಿಹಿತಸಾಧನಮ್|
ಕೃಷಿಂ ವಣಿಜ್ಯಾಂ ಗೋರಕ್ಷಾಮುಪಾಯೈರ್ಗುಣಿನಂ ನೃಪಮ್|
ಲೋಕದ್ವಯಾವಿರುದ್ಧಾಞ್ಚ ಧನಾರ್ಥೀ ಸಂಶ್ರಯೇತ್ಕ್ರಿಯಾಮ್||೨೧||
View original
उत्तिष्ठेत ततोऽत्यर्थमर्थेष्वर्थानुबन्धिषु|
निन्दितं दीर्घमप्यायुरसन्निहितसाधनम्|
कृषिं वणिज्यां गोरक्षामुपायैर्गुणिनं नृपम्|
लोकद्वयाविरुद्धाञ्च धनार्थी संश्रयेत्क्रियाम्||२१||
ತತೋಽನನ್ತರಮರ್ಥಾನುಬನ್ಧಿಷು ಧನಹೇತುಷು ಕಾರ್ಯೇಷ್ವತ್ಯರ್ಥಮುತ್ತಿಷ್ಠೇತ ಯತ್ನಾಚ್ಚೇಷ್ಟೇತ| ಯಸ್ಮಾದ್ದೀರ್ಘಮಪ್ಯಾಯುರಸನ್ನಿಹಿತಸಾಧನಂ ದಾರಿದ್ರ್ಯಯುಕ್ತಂ ನಿನ್ದಿತಂ ಗರ್ಹಿತಮ್| ತಥಾ ಧನಾರ್ಥೀ ಕೃಷ್ಯಾದಿಕಮಾರಭೇತ| ಅನ್ಯಾಞ್ಚ ಕ್ರಿಯಾಂ ಧನಲಾಭಹೇತುಕೀಮುಭಯಲೋಕಾವಿರುದ್ಧಾಂ ಸತೀಮಾಶ್ರಯೇತ್|| ೨೧||
Adhikarana niShkramaNavidhiH (22) · Śloka 22
ಮುಕ್ತವೇಗಶ್ಚ ಗಮನಸ್ವಪ್ನಾಹಾರಸಭಾಸ್ತ್ರಿಯಃ|
ಪಾಣಿನಾಲಭ್ಯ ನಿಷ್ಕ್ರಾಮೇದ್ರತ್ನಪೂಜ್ಯಾಜ್ಯಮಙ್ಗಲಮ್|
ಸಾತಪತ್ರಪದತ್ರಾಣೋ ವಿಚರೇದ್ಯುಗಮಾತ್ರದೃಕ್|
ನಿಶಿ ಚಾತ್ಯಯಿಕೇ ಕಾರ್ಯೇ ದಣ್ಡೀ ಮೌಲೀ ಸಹಾಯವಾನ್|
ಪ್ರಾವೃತ್ಯ ಪರ್ಯಟೇದ್ರಾತ್ರೌ ನ ಪ್ರಾವೃತ್ಯ ಶಿರೋಽಹನಿ||೨೨||
View original
मुक्तवेगश्च गमनस्वप्नाहारसभास्त्रियः|
पाणिनालभ्य निष्क्रामेद्रत्नपूज्याज्यमङ्गलम्|
सातपत्रपदत्राणो विचरेद्युगमात्रदृक्|
निशि चात्ययिके कार्ये दण्डी मौली सहायवान्|
प्रावृत्य पर्यटेद्रात्रौ न प्रावृत्य शिरोऽहनि||२२||
ತಥಾ ಮುಕ್ತವೇಗ ಉತ್ಸೃಷ್ಟಮೂತ್ರಪುರೀಷಾದಿವೇಗಶ್ಚ ಅಧ್ವಗಮನಾದಿಕಮ್| ತಥಾ ರತ್ನಾದಿಕಮಾಲಭ್ಯ ಸಪೂಜಂ ಸಂಸ್ಪೃಶ್ಯ, ಕಾರ್ಯಾರ್ಥಂ ನಿಷ್ಕ್ರಾಮೇತ್| ನಿರ್ಗತಶ್ಚ ಛತ್ರಪಾದತ್ರಾಣಸಂಯುಕ್ತೋ ಯುಗಮಾತ್ರದೃಗ್ವಿಚರೇತ್| ಯುಗೋ ಹಸ್ತದ್ವಯಮ್, ಅನ್ಯೇ ಹಸ್ತಚತುಷ್ಟಯಂ ಯುಗಮಾಹುಃ, ತನ್ಮಾತ್ರಮಗ್ರತಃ ಪಶ್ಯನ್ ಕೃಮಿಸ್ಥಾಣ್ವಾದಿಭಯಾತ್| ನಿಶಿ ರಾತ್ರಾವಾತ್ಯಯಿಕೇ ಅತಿಪ್ರಯೋಜನವತಿ ಕಾರ್ಯೇ, ದಣ್ಡೀ ಮೌಲೀ ಸಹಾಯವಾಂಶ್ಚ ವಿಚರೇತ್| ಅರ್ಥಬಲಾದುಕ್ತಮ್ ಅನಾತ್ಯಯಿಕೇ ಕಾರ್ಯೇ ನೈವ ವಿಚರೇನ್ನಿಶೀತಿ| ಮೌಲೀ ವೇಷ್ಟಿತಶಿರಾಃ| ತಥಾ ರಾತ್ರೌ ಶಿರಃ ಪಿಧಾಯ ಪರ್ಯಟೇತ್ ಪರಿಭ್ರಮೇದಿತಿ|| ೨೨||
Adhikarana caityAdisthAnAnatikramaH (23) · Śloka 23
ಚೈತ್ಯಪೂಜ್ಯಧ್ವಜಾಶಸ್ತಚ್ಛಾಯಾಭಸ್ಮತುಷಾಶುಚೀನ್|
ನಾಕ್ರಾಮೇಚ್ಛರ್ಕರಾಲೋಷ್ಠಬಲಿಸ್ನಾನಭುವೋ ನ ಚ||೨೩||
View original
चैत्यपूज्यध्वजाशस्तच्छायाभस्मतुषाशुचीन्|
नाक्रामेच्छर्करालोष्ठबलिस्नानभुवो न च||२३||
ಚೈತ್ಯಾದೀನಾಂ ಛಾಯಾಂ ನಾಕ್ರಾಮೇತ ಪಾದಾಭ್ಯಾಂ ನ ಲ~ಘ್ಘಯೇತ್| ಚೈತ್ಯಃ ಪ್ರಸಿದ್ಧಃ, ಪೂಜ್ಯೋ ಗುರ್ವಾದಿಃ, ಅಶಸ್ತಮಮಙ್ಗಲ್ಯಂ ವಸ್ತು, ತಥಾ ಭಸ್ಮಾದಿಕಮಪಿ| ತಥಾ ಶರ್ಕರಾದಿಕಮಪಿ| ಶರ್ಕರಾ ಶಿಲಾಚೂರ್ಣಂ ಬಲಿರ್ಭೂತೋಪಹಾರಃ, ಸ್ನಾನಭೂಃ ಯತ್ರ ಕಶ್ಚಿತ್ ಸ್ನಾತಃ|| ೨೩||
Adhikarana madhyAhnAdau catuShpathAdi sevananiShedhaH (24) · Śloka 24
ಮಧ್ಯಾಹ್ನೇ ಸನ್ಧ್ಯಯೋ ರಾತ್ರಾವರ್ಧರಾತ್ರೇ ಚತುಷ್ಪಥಮ್|
ನ ಸೇವೇತ ನ ಶರ್ವರ್ಯಾಂ ವೃಕ್ಷಚೈತ್ಯಂ ನ ಚತ್ವರಮ್|
ಸೂನಾಟವೀಶೂನ್ಯಗೃಹಶ್ಮಶಾನಾನಿ ದಿವಾಽಪಿ ನ||೨೪||
View original
मध्याह्ने सन्ध्ययो रात्रावर्धरात्रे चतुष्पथम्|
न सेवेत न शर्वर्यां वृक्षचैत्यं न चत्वरम्|
सूनाटवीशून्यगृहश्मशानानि दिवाऽपि न||२४||
ತಥಾ ಮಧ್ಯಾಹ್ನಾದಿಷು ಕಾಲೇಷು ಚತುಷ್ಪಥಂ ನ ಸೇವೇತ| ತಥಾ ಶರ್ವರ್ಯಾಂ ಸರ್ವಸ್ಯಾಮಪಿ ರಾತ್ರೌ, ವೃಕ್ಷಾದಿಕಂ ನ ಸೇವೇತ| ಚತ್ವರಂ ತ್ರಿಪಥಮಾಹುಃ, ಗ್ರಾಮಾದ್ಬಹಿರವತಾರಾಶ್ರಯಮನ್ಯೇ, ಗ್ರಾಮೀಣಸಮಾಜಸ್ಥಾನಮಿತ್ಯನ್ಯೇ, ಯಸ್ತು ಲೋಕೇ ಚತ್ವರ ಇತಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಃ| ಸೂನಾಟವ್ಯಾದಿಕಂ ದಿವಾಽಪಿ ನ ಸೇವೇತ| ಸೂನಾಟವೀ ವಧಾರಣ್ಯಮ್|| ೨೪||
Adhikarana shavahu~gkArAdInAM pratiShedhAdi (25) · Śloka 25
ನ ಹುಙ್ಕುರ್ಯಾಚ್ಛವಂ ಪೂಜ್ಯಂ ಪ್ರಶಸ್ತಾನ್ಮಙ್ಗಲಾನಿ ಚ|
ನಾಪಸವ್ಯಂ ಪರಿಕ್ರಾಮೇನ್ನೇತರಾಣ್ಯನುದಕ್ಷಿಣಮ್|
ಚತುಷ್ಪಥಂ ನಮಸ್ಕುರ್ಯಾತ್ಪ್ರಜ್ಞಾತಾಂಶ್ಚ ವನಸ್ಪತೀನ್|
ನ ವ್ಯಾಲವ್ಯಾಧಿತಾಶಸ್ತೈರ್ನಾದಾನ್ತಕ್ಷುತ್ಪಿಪಾಸಿತೈಃ|
ನ ಚ್ಛಿನ್ನಪುಚ್ಛೈರ್ನೈಕಾಕ್ಷೈರ್ಗೋಪೃಷ್ಠೇನ ಚ ನ ವ್ರಜೇತ್|
ನಾತಿಪ್ರಗೇಽತಿಸಾಯಂ ವಾ ನ ನಭೋಮಧ್ಯಗೇ ರವೌ|
ನಾಸನ್ನಿಹಿತಪಾನೀಯೋ ನಾತಿತೂರ್ಣಂ ನ ಸನ್ತತಮ್|
ನ ಶತ್ರುಣಾ ನಾವಿದಿತೈರ್ನೈಕೋ ನಾಧಾರ್ಮಿಕೈಃ ಸಹ|
ದದ್ಯಾದ್ವರ್ತ್ಮಾರ್ತವೃದ್ಧಸ್ತ್ರೀಭಾರಿಚಕ್ರದ್ವಿಜನ್ಮನೇ|
ಸ್ನಾನಭೋಜನಪಾನಾನಿ ವಾಹೇಭ್ಯೋ ನಾಚರೇತ್ಪುರಃ|
ನದೀಂ ತರೇನ್ನ ಬಾಹುಭ್ಯಾಂ ನಾಗ್ನಿಸ್ಕನ್ಧಮಭಿವ್ರಜೇತ್|
ನಾರೋಹೇದ್ವಿಷಮಂ ಶೈಲಂ ನಾವಂ ಸಂಶಯಿತಾಂ ತರುಮ್|
ನಿಪಾತಯೇನ್ನ ಲೋಷ್ಟೇನ ನ ಫಲೇನ ಫಲಂ ದ್ರುಮಾತ್|
ನ ವಾರ್ಯಮಾಣಃ ಪ್ರವಿಶೇನ್ನಾದ್ವಾರೇಣ ನ ಚಾಽಸನೇ|
ಸ್ವಯಮ್ ತಿಷ್ಠೇತ್ಪರಗೃಹೇ ಯುಕ್ತನಿದ್ರಂ ನ ಬೋಧಯೇತ್|
ನಾಽಚರೇತ್ಪಾಣಿವಾಕ್ಪಾದದೃಙ್ಮೇಢ್ರೋದರಚಾಪಲಮ್||೨೫||
View original
न हुङ्कुर्याच्छवं पूज्यं प्रशस्तान्मङ्गलानि च|
नापसव्यं परिक्रामेन्नेतराण्यनुदक्षिणम्|
चतुष्पथं नमस्कुर्यात्प्रज्ञातांश्च वनस्पतीन्|
न व्यालव्याधिताशस्तैर्नादान्तक्षुत्पिपासितैः|
न च्छिन्नपुच्छैर्नैकाक्षैर्गोपृष्ठेन च न व्रजेत्|
नातिप्रगेऽतिसायं वा न नभोमध्यगे रवौ|
नासन्निहितपानीयो नातितूर्णं न सन्ततम्|
न शत्रुणा नाविदितैर्नैको नाधार्मिकैः सह|
दद्याद्वर्त्मार्तवृद्धस्त्रीभारिचक्रद्विजन्मने|
स्नानभोजनपानानि वाहेभ्यो नाचरेत्पुरः|
नदीं तरेन्न बाहुभ्यां नाग्निस्कन्धमभिव्रजेत्|
नारोहेद्विषमं शैलं नावं संशयितां तरुम्|
निपातयेन्न लोष्टेन न फलेन फलं द्रुमात्|
न वार्यमाणः प्रविशेन्नाद्वारेण न चाऽसने|
स्वयम् तिष्ठेत्परगृहे युक्तनिद्रं न बोधयेत्|
नाऽचरेत्पाणिवाक्पाददृङ्मेढ्रोदरचापलम्||२५||
ಶವಂ ನ ಹುಙ್ಕುರ್ಯಾತ್ ಮೃತಶರೀರಂ ಹುಙ್ಕಾರೇಣ ನ ತರ್ಜಯೇತ್| ಪೂಜ್ಯಾದೀನಿ ಚಾಪಸವ್ಯಂ ವಾಮಂ ಪರಿತ್ಯಜ್ಯ ನ ಗಚ್ಛೇತ್| ಇತರಾಣಿ ತದ್ವಿಪರೀತಾನಿ ದಕ್ಷಿಣಂ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ನ ಗಚ್ಛೇತ್| ಚತುಷ್ಪಥಂ ಪ್ರಜ್ಞಾತಾನ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧಾಂಶ್ಚ ವನಸ್ಪತೀನ್ ವೃಕ್ಷಾನ್ ನಮಸ್ಕುರ್ಯಾತ್| ವ್ಯಾಲಾದಿಭಿಶ್ಚ ವಾಹೈರ್ನ ವ್ರಜೇತ್| ವ್ಯಾಲಃ ದುಷ್ಟಃ, ಕ್ಷುದ್ರಃ, ಅತಿಪೂರ್ವಾಹ್ಣಾದಿಕಾಲೇ ಚ ನ ವ್ರಜೇತ್| ಅಸನ್ನಿಹಿತಪಾನೀಯಃ ಅಗೃಹೀತಪಾನೀಯಃ, ತೂರ್ಣಂ ವೇಗೇನ, ನ ಸಂತತಂ ಬಹುಕಾಲಮಪಿ ತು ವಿಶ್ರಮ್ಯೈವ ಗನ್ತವ್ಯಮಿತ್ಯಭಿಪ್ರಾಯಃ, ಶತ್ರುಣಾ ಸಹ ನ ವ್ರಜೇತ್, ಅವಿದಿತೈರವಿಜ್ಞಾತಸ್ವರೂಪೈಃ ಸಹ ನ ವ್ರಜೇತ್, ಏಕಾಕೀ ನ ವ್ರಜೇತ್, ಅಧಾರ್ಮಿಕೈಶ್ಚ ಸಹ| ತಥಾ ಆರ್ತಾದಿಭ್ಯೋ ವರ್ತ್ಮ ದದ್ಯಾತ್ ಮಾರ್ಗಂ ತ್ಯಜೇತ್| ಭಾರೀ ಭಾರವಾಹಕಃ, ಚಕ್ರೀ ಗನ್ತ್ರ್ಯಾದಿಃ| ವಾಹೇಭ್ಯಃ ಪುರಾ ಸ್ನಾನಾದಿಕಂ ನಾಽಽಚರೇತ್| ಪೂರ್ವಂ ಸ್ವವಾಹಾನಶ್ವಾದೀನ್ ಸ್ನಾಪಯೇತ್ ಭೋಜಯೇತ್ ಪಾಯಯೇಚ್ಚ ಪಶ್ಚಾತ್ಸ್ವಯಮ್ ಸ್ನಾಯಾತ್ ಭುಞ್ಜೀತ ಚೇತ್ಯರ್ಥಃ| ಬಾಹುಭ್ಯಾಂ ಚ ನದೀಂ ನ ತರೇತ್| ಅಗ್ನಿಸ್ಕನ್ಧಾಭಿಮುಖೋ ನ ಗಚ್ಛೇತ್| ಅಗ್ನಿಸ್ಕನ್ಧೋ ಮಹಾನಗ್ನಿರಾಶಿಃ| ವಿಷಮಮತಿನಿಮ್ನೋನ್ನತಪ್ರದೇಶಂ, ಶೈಲಂ ಪರ್ವತಂ ನಾಽರೋಹೇತ್| ಸಂಶಯಿತಾಮವಿಜ್ಞಾತಸ್ವರೂಪಾಂ ನಾವಂ, ವೃಕ್ಷಞ್ಚ ಸರ್ವಂ ನಾಽಽರೋಹೇತ್| ದ್ರುಮಾದ್ವೃಕ್ಷಾತ್, ಲೋಷ್ಟೇನ, ಫಲೇನ ವಾ ಫಲಂ ನ ಪಾತಯೇತ್| ಪರಗೃಹೇ ವಾರ್ಯಮಾಣಃ ಪ್ರತಿಷಿಧ್ಯಮಾನಪ್ರವೇಶೋ ನ ಪ್ರವಿಶೇತ್| ಅಪ್ರಸಿದ್ಧೇನ ಮಾರ್ಗೇಣ ನ ಪ್ರವಿಶೇತ್| ಪ್ರವಿಷ್ಟಶ್ಚ ಅದತ್ತೇ ಆಸನೇ ನ ಸ್ವಯಂ ತಿಷ್ಠೇತ್ ನೋಪವಿಶೇತ್| ಯುಕ್ತಾ ಅವಿರುದ್ಧಾ ನಿದ್ರಾ ಯಸ್ಯ ತಂ ನ ಬೋಧಯೇತ್| ಪಾಣ್ಯಾದಿಚಾಪಲಂ ಚ ನಾಽಽಚರೇತ್| ಹಸ್ತಚಾಪಲಂ ವಾದ್ಯಾನುಕರಣಾದಿ, ಪಾದಚಾಪಲಮಪ್ಯೇವಂಪ್ರಕಾರಮೇವ, ವಾಕ್ಚಾಪಲಂ ಯತ್ಕಿಞ್ಚನವಾದಿತ್ವಂ, ದೃಕ್ಚಾಪಲಂ ಪರಯುವತ್ಯಾದಿದರ್ಶನಂ, ಮೇಢ್ರಚಾಪಲಮಪ್ರಾಸಙ್ಗಿಕಾನುಚಿತಯೋಷಿದ್ಗಮನಾದಿ, ಉದರಚಾಪಲಂ ಭೋಜನಗೃಘ್ನುತಾ|| ೨೫||
Adhikarana keSAdivardhane niyamAH (26) · Śloka 26
ತ್ರಿಃ ಪಕ್ಷಸ್ಯ ಕಚಶ್ಮಶ್ರುನಖರೋಮಾಣಿ ವರ್ಧಯೇತ್|
ನ ಸ್ವಹಸ್ತೇನ ದನ್ತೈರ್ವಾ ಸ್ನಾನಂ ಚಾನು ಸಮಾಚರೇತ್||೨೬||
View original
त्रिः पक्षस्य कचश्मश्रुनखरोमाणि वर्धयेत्|
न स्वहस्तेन दन्तैर्वा स्नानं चानु समाचरेत्||२६||
ಪಕ್ಷಸ್ಯ ಮಧ್ಯೇ ತ್ರೀನ್ ವಾರಾನ್ ಕೇಶಾದೀನ್ ಕರ್ತಯೇತ್, ಸ್ವಹಸ್ತೇನ ದನ್ತೈರ್ವಾ ನ ಕರ್ತಯೇತ್| ಕರ್ತಯಿತ್ವಾ ಚ ಸ್ನಾನಮಾಚರೇತ್|| ೨೬||
Adhikarana abhya~ggavidhiH (27) · Śloka 27
ಅಥ ಜಾತಾನ್ನಪಾನೇಚ್ಛೋ ಮಾರುತಘ್ನೈಃ ಸುಗನ್ಧಿಭಿಃ|
ಯಥರ್ತುಸಂಸ್ಪರ್ಶಸುಖೈಸ್ತೈಲೈರಭ್ಯಙ್ಗಮಾಚರೇತ್||೨೭||
View original
अथ जातान्नपानेच्छो मारुतघ्नैः सुगन्धिभिः|
यथर्तुसंस्पर्शसुखैस्तैलैरभ्यङ्गमाचरेत्||२७||
ಅಥಾನನ್ತರಮನನ್ತರೋಕ್ತಪ್ರಕಾರೇಣ ಕಾಲಮತಿವಾಹ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಾನ್ನಪಾನೇಚ್ಛೋಽಭ್ಯಙ್ಗಮಾಚರೇತ್| ಕೇನೇತ್ಯಾಹ-ತೈಲೈಃ| ಕಿಮ್ಭೂತೈಃ? ವಾತಘ್ನೈಃ ಸುಗನ್ಧಿಭಿಶ್ಚ ಋತ್ವನತಿಕ್ರಮೇಣ ಸಂಸ್ಪರ್ಶಸುಖಕರೈಶ್ಚ ಉಷ್ಣಕಾಲೇ ಶೀತೈಃ, ಶೀತಕಾಲೇ ಚೋಷ್ಣೈರಿತ್ಯರ್ಥಃ|| ೨೭||
Adhikarana abhya~ggaguNAH (28) · Śloka 28
ಅಭ್ಯಙ್ಗೋ ವಾತಹಾ ಪುಷ್ಟಿಸ್ವಪ್ನದಾರ್ಢ್ಯಬೃಹತ್ವಕೃತ್|
ದಗ್ಧಭಗ್ನಕ್ಷತರುಜಾ ಕ್ಲಮಶ್ರಮಜರಾಪಹಃ|
ರಥಾಕ್ಷಚರ್ಮಘಟದ್ಭವತ್ಯಭ್ಯಙ್ಗತೋ ಗುಣಾಃ|
ಸ್ಪರ್ಶನೇಽಭ್ಯಧಿಕೋ ವಾಯುಃ ಸ್ಪರ್ಶನಂ ಚ ತ್ವಗಾಶ್ರಯಮ್|
ತ್ವಚ್ಯಶ್ಚ ಪರಮಭ್ಯಙ್ಗೋ ಯಸ್ಮಾತ್ತಂ ಶೀಲಯೇದತಃ|
ಶಿರಃ ಶ್ರವಣಪಾದೇಷು ತಂ ವಿಶೇಷೇಣ ಶೀಲಯೇತ್||೨೮||
View original
अभ्यङ्गो वातहा पुष्टिस्वप्नदार्ढ्यबृहत्वकृत्|
दग्धभग्नक्षतरुजा क्लमश्रमजरापहः|
रथाक्षचर्मघटद्भवत्यभ्यङ्गतो गुणाः|
स्पर्शनेऽभ्यधिको वायुः स्पर्शनं च त्वगाश्रयम्|
त्वच्यश्च परमभ्यङ्गो यस्मात्तं शीलयेदतः|
शिरः श्रवणपादेषु तं विशेषेण शीलयेत्||२८||
ಅಭ್ಯಙ್ಗಗುಣಾನಾಹ-ಅಭ್ಯಙ್ಗೇತಿ| ದಗ್ಧಾದಿತ್ರಯಸ್ಯ ಱ್ರುಜಯಾ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ಕ್ಷತಃ ಶಸ್ತ್ರಾದಿನಾ| ತಥಾ ರಥಾಕ್ಷಾದಿವದಭ್ಯಙ್ಗಾದ್ಗುಣಾ ಭವನ್ತಿ, ರಥಾಕ್ಷಂ ಚಕ್ರನಾಭಿಃ, ತಸ್ಯ ಚರ್ಮಘಟಯೋಶ್ಚ ಯಥಾಽಭ್ಯಙ್ಗೇನ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣತ್ವಂ, ಯಥಾ ಮಾರ್ದವಂ, ಯಥಾ ಚ ದಾರ್ಢ್ಯಂ, ತಥಾ ಶರೀರಸ್ಯಾಪಿ| ಯಥಾ ಚ ರಥಾಕ್ಷಸ್ಯ ಸ್ನೇಹಸ್ಪರ್ಶನಮಾತ್ರೇಣ, ಚರ್ಮನೋ ಮರ್ದನೇನ, ಘಟಸ್ಯ ಸ್ನೇಹಸಂಸ್ಕಾರೇಣೇತಿ| ಯತಶ್ಚ ಪರಮತ್ಯರ್ಥಂ ತ್ವಚ್ಯಶ್ಚಾಭ್ಯಙ್ಗಃ, ತಸ್ಮಾದಭ್ಯಙ್ಗಮಾಚರೇತ್| ಕಥಮಿತ್ಯಾಹ-ಸ್ಪರ್ಶನಮಿತಿ| ಸ್ಪರ್ಶನಂ ತ್ವಗಾಶ್ರಿತಮ್| ಸ್ಪರ್ಶನೇ ಚಾವಶ್ಯಂ ವಾಯುನಾ ಭವಿತವ್ಯಮ್| ಅತೋ ವಾತಾಽಽಬಾಧಭಯಾದಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಶಿರಃ ಪ್ರಭ್ರುತಿಷು ತಮಭ್ಯಙ್ಗಂ ವಿಶೇಷೇಣಶೀಲಯೇತ್|| ೨೮||
Adhikarana mUrdhni tailakAraNaguNAH (29) · Śloka 29
ಸ ಕೇಶ್ಯಃ ಶೀಲಿತೋ ಮೂರ್ಧ್ನಿ ಕಪಾಲೇನ್ದ್ರಿಯತರ್ಪಣಃ||೨೯||
View original
स केश्यः शीलितो मूर्ध्नि कपालेन्द्रियतर्पणः||२९||
ಕಿಮರ್ಥಮಿತ್ಯಾಹ-ಸೋಽಭ್ಯಙ್ಗಃ ಮೂರ್ಧ್ನಿ ಶಿರಸಿ, ಶೀಲಿತಃ ಕೇಶ್ಯೋ ಕೇಶೇಭ್ಯೋ ಹಿತಃ, ಕಪಾಲಸ್ಯೇನ್ದ್ರಿಯಾಣಾಞ್ಚ ತರ್ಪಣಃ ತೃಪ್ತಿಕರಃ|| ೨೯||
Adhikarana karNapUraNaguNAH (30) · Śloka 30
ಹನುಮನ್ಯಾಶಿರಃ ಕರ್ಣಶೂಲಘ್ನಂ ಕರ್ಣಪೂರಣಮ್||೩೦||
View original
हनुमन्याशिरः कर्णशूलघ्नं कर्णपूरणम्||३०||
ಸ್ನೇಹೇನ ಕರ್ಣಪೂರಣಂ ಹನುಮನ್ಯಾದಿಶೂಲಘ್ನಮ್|| ೩೦||
Adhikarana pAdAbhya~gge guNAH (31) · Śloka 31
ಪಾದಾಭ್ಯಙ್ಗಸ್ತು ತತ್ಸ್ಥೈರ್ಯನಿದ್ರಾದೃಷ್ಟಿಪ್ರಸಾದಕೃತ್|
ಪಾದಸುಪ್ತಿಶ್ರಮಸ್ತಮ್ಭಸಙ್ಕೋಚಸ್ಫುಟನಪ್ರಣುತ್||೩೧||
View original
पादाभ्यङ्गस्तु तत्स्थैर्यनिद्रादृष्टिप्रसादकृत्|
पादसुप्तिश्रमस्तम्भसङ्कोचस्फुटनप्रणुत्||३१||
ಪಾದಾದಿಷು ತಮಭ್ಯಙ್ಗಂ ವಿಶೇಷೇಣ ಶೀಲಯೇತ್| ಪಾದಾಭ್ಯಙ್ಗಸ್ತು ತತ್ಸ್ಥೈರ್ಯಾದಿಕೃತ್ ಪಾದಸುಪ್ತ್ಯಾದಿಘ್ನಶ್ಚ| ಸುಪ್ತಿರಿವ ಸುಪ್ತಿಃ ಅಭಿಘಾತಾದ್ಯಚೈತನ್ಯಮ್|| ೩೧||
Adhikarana aBya~ggavarjyAH (32) · Śloka 32
ವರ್ಜ್ಯೋಽಭ್ಯಙ್ಗಃ ಕಫಗ್ರಸ್ತಕೃತಸಂಶುದ್ಧ್ಯಜೀರ್ಣಿಭಿಃ||೩೨||
View original
वर्ज्योऽभ्यङ्गः कफग्रस्तकृतसंशुद्ध्यजीर्णिभिः||३२||
ಸರ್ವೋಽಭ್ಯಙ್ಗಃ ಕಫಗ್ರಸ್ತಾದಿಭಿರ್ವರ್ಜ್ಯಃ ನ ಸೇವ್ಯಃ| ಕಫಗ್ರಸ್ತಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮರೋಗಾರ್ತ್ತಃ| ಗ್ರಸ್ತಗ್ರಹಣಮತಿಶಯೋಪಲಕ್ಷಣಾರ್ಥಮ್| ಕೃತಸಂಶುದ್ಧಿಃ ವಮನವಿರೇಚನಾದಿಭಿರಚಿರಕಾಲನಿಃಸೃತದೋಷಃ|| ೩೨||
Adhikarana vyAyAmaH (33) · Śloka 33
ಶರೀರಾಯಾಸಜನನಂ ಕರ್ಮ ವ್ಯಾಯಾಮ ಉಚ್ಯತೇ||೩೩||
View original
शरीरायासजननं कर्म व्यायाम उच्यते||३३||
ಅನನ್ತರಂ ವ್ಯಾಯಾಮಂ ಶೀಲಯೇತ್| ಕ ಉಚ್ಯತೇ ವ್ಯಾಯಾಮಃ? ಆಹ- ಶರೀರೇತಿ| ಯೇನ ಕರ್ಮಣಾ ಕ್ರಿಯಮಾಣೇನ ಶರೀರಮಾಯಸ್ಯತೇ ತದ್ವ್ಯಾಯಾಮಶಬ್ದೇನ ವಾಚ್ಯಮ್| ತೇನೈತದುಕ್ತಂ ಭವತಿ- ಕಸ್ಯಚಿಚ್ಚಂಕ್ರಮಣಮೇವ ವ್ಯಾಯಾಮಃ, ಕಸ್ಯಚಿದನ್ಯದಧಿಕಮಿತಿ|| ೩೩||
Adhikarana vyAyAmaguNAH (34) · Śloka 34
ಲಾಘವಂ ಕರ್ಮಸಾಮರ್ಥ್ಯಂ ದೀಪ್ತೋಽಗ್ನಿರ್ಮೇದಸಃ ಕ್ಷಯಃ|
ವಿಭಕ್ತಘನಗಾತ್ರತ್ತ್ವಂ ವ್ಯಾಯಾಮಾದುಪಜಾಯತೇ||೩೪||
View original
लाघवं कर्मसामर्थ्यं दीप्तोऽग्निर्मेदसः क्षयः|
विभक्तघनगात्रत्त्वं व्यायामादुपजायते||३४||
ತೇನ ಕೃತೇನ ಕಿಂ ಭವತೀತ್ಯಾಹ- ಲಾಘವಮಿತ್ಯಾದಿ| ಲಾಘವಂ ದೇಹಸ್ಯ ಲಘುತ್ವಮ್| ಅನ್ಯತ್ ಸುಬೋಧಮ್|| ೩೪||
Adhikarana vyAyAmavarjyAH (35) · Śloka 35
ವಾತಪಿತ್ತಾಮಯೀ ಬಾಲೋ ವೃದ್ಧೋಽಜೀರ್ಣೀ ಚ ತಂ ತ್ಯಜೇತ್||೩೫||
View original
वातपित्तामयी बालो वृद्धोऽजीर्णी च तं त्यजेत्||३५||
ವಾತಪಿತ್ತರೋಗಾರ್ತೋ ಬಾಲೋ ವೃದ್ಧಶ್ಚ ವ್ಯಾಯಾಮಂ ತ್ಯಜೇತ್|| ೩೫||
Adhikarana vyAyAmavidhiH (36) · Śloka 36
ಅರ್ದ್ಧಶಕ್ತ್ಯಾ ನಿಷೇವ್ಯಸ್ತು ಬಲಿಭಿಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಭೋಜಿಭಿಃ|
ಶೀತಕಾಲೇ ವಸನ್ತೇ ಚ ಮನ್ದಮೇವ ತತೋಽನ್ಯದಾ|
ತಂ ಕೃತ್ವಾಽನುಸುಖಂ ದೇಹಂ ಮರ್ದಯೇಚ್ಚ ಸಮನ್ತತಃ||೩೬||
View original
अर्द्धशक्त्या निषेव्यस्तु बलिभिः स्निग्धभोजिभिः|
शीतकाले वसन्ते च मन्दमेव ततोऽन्यदा|
तं कृत्वाऽनुसुखं देहं मर्दयेच्च समन्ततः||३६||
ಸ ಚ ವ್ಯಾಯಾಮೋ ಬಲವದ್ಭಿಃ ಪುರುಷೈಃ ಶೀತಕಾಲೇ ಹೇಮನ್ತಶಿಶಿರಯೋಃ ವಸನ್ತೇ ಚ ಸ್ನಿಗ್ಧಾನ್ನಭೋಜಿಭಿಃ ಸದ್ಭಿರರ್ದ್ಧಶಕ್ತ್ಯಾ (ಸು೦ಚಿ೦೨೪/೪೭) ನಿಷೇವಣೀಯಃ ಯಾವಚ್ಛಕ್ಯಂ ತತೋಽರ್ದ್ಧಮಿತಿ| ಅನ್ಯಸ್ಮಿನ್ಪುನಃ ಋತೌ ಸ್ವಲ್ಪಮೇವ| ತಞ್ಚ ವ್ಯಾಯಾಮಂ ಕೃತ್ವಾ ಯಥಾಸುಖಂ ದೇಹಂ ಮರ್ದಯೇತ್ಸರ್ವಮ್|| ೩೬||
Adhikarana ativyAyAmadoShAH (37) · Śloka 37
ತೃಷ್ಣಾ ಕ್ಷಯಃ ಪ್ರತಮಕೋ ರಕ್ತಪಿತ್ತಂ ಶ್ರಮಃ ಕ್ಲಮಃ|
ಅತಿವ್ಯಾಯಾಮತಃ ಕಾಸೋ ಜ್ವರಶ್ಚ್ಛರ್ದಿಶ್ಚ ಜಾಯತೇ||೩೭||
View original
तृष्णा क्षयः प्रतमको रक्तपित्तं श्रमः क्लमः|
अतिव्यायामतः कासो ज्वरश्च्छर्दिश्च जायते||३७||
ಯಥೋಕ್ತಪ್ರಮಾಣಾತಿಕ್ರಮಾದತಿವ್ಯಾಯಾಮೇನ ಕಾಸಾದಿರೋಗೋತ್ಪತ್ತಿಃ|
Adhikarana vyAyAmajAgarAdInAmatisevananiShedhaH (38) · Śloka 38
ಗಜಂ ಸಿಂಹ ಇವಾಕರ್ಷನ್ ಭಜನ್ನತಿ ವಿನಶ್ಯತಿ||೩೮||
View original
गजं सिंह इवाकर्षन् भजन्नति विनश्यति||३८||
ಪ್ರಸಙ್ಗೇನಾಹ- ವ್ಯಾಯಾಮಾದೀನಾಂ ಸಾಹಸಮತಿಸೇವಾಂ ಭಜನ್ ಪುರುಷೋ ವಿನಶ್ಯತಿ| ಯಥಾ ಸಿಂಹೋ ವಿಕ್ರಮವಾನತಿಸ್ವಲ್ಪಬಲಃ ಮಹಾಬಲಂ ದನ್ತಿನಮಾಕರ್ಷಯನ್ ಸ್ವಯಮೇವ ವಿನಶ್ಯತಿ|| ೩೮||
Adhikarana udvarttanaguNAH (39) · Śloka 39
ಉದ್ವರ್ತ್ತನಂ ಕಫಹರಂ ಮೇದಸಃ ಪ್ರವಿಲಾಯನಮ್|
ಸ್ಥಿರೀಕರಣಮಙ್ಗಾನಾಂ ತ್ವಕ್ಪ್ರಸಾದಕರಂ ಪರಮ್||೩೯||
View original
उद्वर्त्तनं कफहरं मेदसः प्रविलायनम्|
स्थिरीकरणमङ्गानां त्वक्प्रसादकरं परम्||३९||
ಅನನ್ತರಂ ಕಷಾಯದ್ರವ್ಯೈರುದ್ವರ್ತನಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ತದ್ಗುಣಾನಾಹ- ಕಫಹರಮಿತ್ಯಾದಿ|| ೩೯||
Adhikarana shItajalasnAnaguNAH (40) · Śloka 40
ದೀಪನಂ ವೃಷ್ಯಮಾಯುಷ್ಯಂ ಸ್ನಾನಮೂರ್ಜಾಬಲಪ್ರದಮ್|
ಕಣ್ಡೂಮಲಶ್ರಮಸ್ವೇದತನ್ದ್ರಾತೃಡ್ದಾಹಪಾಪ್ಮಜಿತ್||೪೦||
View original
दीपनं वृष्यमायुष्यं स्नानमूर्जाबलप्रदम्|
कण्डूमलश्रमस्वेदतन्द्रातृड्दाहपाप्मजित्||४०||
ತದನು ಸ್ನಾನಮಾಚರೇತ್| ತಚ್ಚಾಗ್ನ್ಯುದೀರಣತ್ವಾದಿಯುಕ್ತಂ ಕಣ್ಡ್ವಾದಿಘ್ನಞ್ಚ|| ೪೦||
Adhikarana uShNAmbupariShekaguNAH (41) · Śloka 41
ಉಷ್ಣಾಮ್ಬುನಾಽಧಃಕಾಯಸ್ಯ ಪರಿಷೇಕೋ ಬಲಾವಹಃ|
ತೇನೈವ ತೂತ್ತಮಾಙ್ಗಸ್ಯ ಬಲಹೃತ್ಕೇಶಚಕ್ಷುಷಾಮ್||೪೧||
View original
उष्णाम्बुनाऽधःकायस्य परिषेको बलावहः|
तेनैव तूत्तमाङ्गस्य बलहृत्केशचक्षुषाम्||४१||
ಉಷ್ಣಾಮ್ಬುನೇತ್ಯಾದಿ ಸುಬೋಧಮ್|| ೪೧||
Adhikarana snAnaniyamAH (42) · Śloka 42
ನಾಽನಾಪ್ಲುತ್ಯ ಶಿರಃ ಸ್ನಾಯಾನ್ನ ಜಲೇಽಲ್ಪೇ ನ ಶೀತಲೇ|
ಸ್ನಾನೋದಕಾವತರಣಸ್ವಪ್ನಾನ್ನಗ್ನೋ ನ ಚಾಚಾರೇತ್|
ಪಞ್ಚ ಪಿಣ್ಡಾನನುದ್ಧೃತ್ಯ ನ ಸ್ನಾಯಾತ್ಪರವಾರಿಣಿ|
ನಾತ್ಮಾನಮೀಕ್ಷೇತ ಜಲೇ ನ ತಟಸ್ಥೋ ಜಲಾಶಯಮ್|
ನ ಪ್ರತಿಸ್ಫಾಲಯೇದಮ್ಬು ಪಾಣಿನಾ ಚರಣೇನ ವಾ|
ಸ್ನಾತ್ವಾ ನ ಮೃಜ್ಯಾದ್ಗಾತ್ರಾಣಿ ಧುನುಯಾನ್ನ ಶಿರೋರುಹಾನ್||೪೨||
View original
नाऽनाप्लुत्य शिरः स्नायान्न जलेऽल्पे न शीतले|
स्नानोदकावतरणस्वप्नान्नग्नो न चाचारेत्|
पञ्च पिण्डाननुद्धृत्य न स्नायात्परवारिणि|
नात्मानमीक्षेत जले न तटस्थो जलाशयम्|
न प्रतिस्फालयेदम्बु पाणिना चरणेन वा|
स्नात्वा न मृज्याद्गात्राणि धुनुयान्न शिरोरुहान्||४२||
ಶಿರಸ್ಯನಾಪ್ಲುತೇ ಅಸಿಕ್ತೇ ನ ಸ್ನಾಯಾತ್| ಜಲೇ ನದ್ಯಾದಿಸ್ಥೇ ಸ್ವಲ್ಪೇ ಶೀತಲೇ ಚ ನ ಸ್ನಾಯಾತ್| ನಗ್ನಃ ಅಗೃಹೀತಪರಿಧಾನಃ, ಸ್ನಾನಮುದಕಾವತರಣಂ ಚ ನಾಽಽಚರೇತ್| ತಥಾ ಸ್ವಪ್ನಂ ಚ ನಗ್ನೋ ನಾಚರೇತ್| ಪರವಾರಿಣಿ ಅನ್ಯಕೃತೇ ತಟಾಕಾದೌ ಪಞ್ಚ ಪಿಣ್ಡಾನನುದ್ಧೃತ್ಯ ನ ಸ್ನಾಯಾತ್| ಪಞ್ಚಭಿಃ ಪಿಣ್ಡೈರುದ್ಧೃತೈರಾತ್ಮನೈವ ಸ್ನಾನಾರ್ಥಂ ಜಲಾಶಯಃ ಕೃತೋ ಭವತಿ| ದರ್ಪಣವದಾತ್ಮಾನಂ ಜಲೇ ನೇಕ್ಷೇತ| ತಟಸ್ಥಃ ಕೂಲಸ್ಥೋ, ಜಲಾಶಯಂ ಕೂಪಾದಿಕಂ ನೇಕ್ಷೇತ| ಪಾಣಿನಾ ಪಾದೇನ ವಾ ಜಲಂ ನ ಪ್ರತಿಸ್ಫಾಲಯೇನ್ನಾಭಿಹನ್ಯಾತ್| ಸ್ನಾತ್ವಾ ಚ ಪಾಣ್ಯಾದಿನಾಽಙ್ಗಾನಿ ನ ಪರಿಮಾರ್ಜಯೇತ್| ಕೇಶಾಂಶ್ಚ ಸ್ನಾತ್ವಾ ನ ಧುನುಯಾತ್|| ೪೨||
Adhikarana snAnAntaravastradhAraNaniyamAH (43) · Śloka 43
ನಿವಸೀತಾರ್ದ್ರ ಏವಾಽಶು ಸೋಷ್ಣೀಷೇ ಧೌತವಾಸಸೀ|
ನ ತ್ವಮ್ಬರಂ ಪೂರ್ವಧೃತಂ ನ ಚ ತೈಲವಸೇ ಸ್ಪೃಶೇತ್||೪೩||
View original
निवसीतार्द्र एवाऽशु सोष्णीषे धौतवाससी|
न त्वम्बरं पूर्वधृतं न च तैलवसे स्पृशेत्||४३||
ಆರ್ದ್ರ ಏವ ಧೌತೋಷ್ಣೀಷಂ ಧೌತವಾಸಸೀ ಚ ನಿವಸೀತ ಪರಿದಧ್ಯಾತ್| ಉಷ್ಣೀಷಃ ಶಿರಃ ಪಟ್ಟಕಮ್| ಸ್ನಾತ್ವಾ ಚ ಸ್ನಾನಕಾಲಧೃತಂ ವಾಸೋ ನ ಸ್ಪೃಶೇತ್| ತೈಲಂ ವಸಾಂ ಚ ಸ್ನಾತ್ವಾ ನ ಸ್ಪೃಶೇತ್|| ೪೩||
Adhikarana punarvastradhAraNaniyamAH (44) · Śloka 44
ವಾಸೋಽನ್ಯದನ್ಯಚ್ಛಯನೇ ನಿರ್ಗಮೇ ದೇವತಾರ್ಚನೇ||೪೪||
View original
वासोऽन्यदन्यच्छयने निर्गमे देवतार्चने||४४||
ಶಯನಾದ್ಯವಸರೇ ಅನ್ಯದನ್ಯದ್ವಾಸಃ ಪರಿವರ್ತಯೇತ್| ನಿರ್ಗಮೇ ದೇವತಾರ್ಚನೇ ಚಾನ್ಯದನ್ಯದ್ವಾಸೋ ನಿವಸೀತ|| ೪೪||
Adhikarana snAne varjyAH (45) · Śloka 45
ಸ್ನಾನಮರ್ದಿತನೇತ್ರಾಸ್ಯಕರ್ಣರೋಗಾತಿಸಾರಿಷು|
ಆಧ್ಮಾನಪೀನಸಾಜೀರ್ಣಭುಕ್ತವತ್ಸು ಚ ಗರ್ಹಿತಮ್||೪೫||
View original
स्नानमर्दितनेत्रास्यकर्णरोगातिसारिषु|
आध्मानपीनसाजीर्णभुक्तवत्सु च गर्हितम्||४५||
ಅರ್ದಿತಾದ್ಯಾರ್ತಾನಾಂ ಸ್ನಾನಂ ಗರ್ಹಿತಂ ನಿನ್ದ್ಯಮ್| ಆಧ್ಮಾನಂ ವಾಯುನಾ ಜಠರಾಪೂರಣಂ, ಪೀನಸೋ ನಾಸಾಸ್ರಾವಃ||೪೫||
Adhikarana bhojanavidhiH (46) · Śloka 46
ಅನ್ನಪಾನವಿಧಾನೇನ ಭುಞ್ಜೀತಾನ್ನಂ ವಿನಾಽತ್ಯಯಾತ್|
ಅಭಿನನ್ದ್ಯ ಪ್ರಸನ್ನಾತ್ಮಾ ಹುತ್ವಾ ದತ್ವಾ ಚ ಶಕ್ತಿತಃ|
ಪಾಕಂ ಸಜಲಮೇಕಾನ್ತೇ ಯಥಾಸುಖಮಿತಿ ಬ್ರುವನ್|
ಪ್ರಯಚ್ಛೇತ್ಸರ್ವಮುದ್ದಿಶ್ಯ ಪಾಚಯೇನ್ನಾಽನ್ನಮಾತ್ಮನೇ||೪೬||
View original
अन्नपानविधानेन भुञ्जीतान्नं विनाऽत्ययात्|
अभिनन्द्य प्रसन्नात्मा हुत्वा दत्वा च शक्तितः|
पाकं सजलमेकान्ते यथासुखमिति ब्रुवन्|
प्रयच्छेत्सर्वमुद्दिश्य पाचयेन्नाऽन्नमात्मने||४६||
ತತೋಽನನ್ತರಮನ್ನಪಾನವಿಧಾನೇನಾನ್ನಂ ಭುಞ್ಜೀತ| ಅತ್ಯಯೇ ತು ಯಥೇಚ್ಛಮೇವ| ಪ್ರಾಪ್ತಮಾಹಾರಮಭಿನನ್ದ್ಯ ಪ್ರಸನ್ನಾತ್ಮಾ ಪ್ರಸನ್ನಹೃದಯಃ, ಹುತ್ವಾ ಚಾಗ್ನಿಮುಖೇ, ಶಕ್ತಿತಶ್ಚ ದತ್ವಾ ಕೃಪಣಾದಿಭ್ಯೋ ಯಥಾಶಕ್ತಿ ದತ್ತ್ವಾ, ಸರ್ವಂ ಭೂತಗ್ರಾಮಮುದ್ದಿಶ್ಯ, ಏಕಾನ್ತೇ ಪಾಕಂ ಸರ್ವಮಾಹಾರ್ಯಂ ಸೋದಕಂ ಯಥಾಸುಖಮಿತಿ ಮನ್ತ್ರಪದಮಿವ ಬ್ರುವನ್ ದದ್ಯಾತ್| ದಾನಾದಿವ್ಯವಚ್ಛೇದೇನಾತ್ಮಾರ್ಥಮನ್ನಂ ನ ಪಾಚಯೇತ್|| ೪೬||
Adhikarana niShiddhAnnam (47) · Śloka 47
ನಾಽನ್ನಮದ್ಯಾನ್ಮುಮೂರ್ಷೂಣಾಂ ಮೃತಾನಾಂ ದುಃಖಜೀವಿನಾಮ್|
ಸ್ತ್ರೀಜಿತಕ್ಲೀಬಪತಿತಕ್ರೂರದುಷ್ಕೃತಕಾರಿಣಾಮ್|
ಗಣಾರಿಗಣಿಕಾಸತ್ರಧೂರ್ತಾನ್ನಾಪಣಿಕಞ್ಚ ನ||೪೭||
View original
नाऽन्नमद्यान्मुमूर्षूणां मृतानां दुःखजीविनाम्|
स्त्रीजितक्लीबपतितक्रूरदुष्कृतकारिणाम्|
गणारिगणिकासत्रधूर्तान्नापणिकञ्च न||४७||
ಮುಮೂರ್ಷುಪ್ರಭೃತೀನಾಮನ್ನಂ ನಾದ್ಯಾತ್| ಗಣಾನ್ನಂ ಬಹ್ವಾಯತ್ತಮನ್ನಂ ನಾದ್ಯಾತ್| ಆಪಣಿಕೋ ವಣಿಕ್|| ೪೭||
Adhikarana utsa~gge BakShaNaniShedhaH (48) · Śloka 48
ನೋತ್ಸಙ್ಗೇ ಭಕ್ಷಯೇದ್ಭಕ್ಷ್ಯಾಞ್ಜಲಂ ನಾಞ್ಜಲಿನಾ ಪಿಬೇತ್|
ಸರ್ವಞ್ಚ ತಿಲಸಮ್ಬದ್ಧಂ ನಾಽದ್ಯಾದಸ್ತಮಿತೇ ರವೌ|
ನ ಭುಕ್ತಮಾತ್ರ ಆಯಸ್ಯೇನ್ನ ನಿಷಿದ್ಧಂ ಭಜೇತ್ಸುಖಮ್||೪೮||
View original
नोत्सङ्गे भक्षयेद्भक्ष्याञ्जलं नाञ्जलिना पिबेत्|
सर्वञ्च तिलसम्बद्धं नाऽद्यादस्तमिते रवौ|
न भुक्तमात्र आयस्येन्न निषिद्धं भजेत्सुखम्||४८||
ಉತ್ಸಙ್ಗೇ ಗೃಹೀತ್ವಾ ಭಕ್ಷ್ಯಾನ್ನಂ ನ ಭಕ್ಷಯೇತ್| ಅಞ್ಜಲಿನಾ ಪಾಣಿಸಮ್ಪುಟೇನ ಜಲಂ ನ ಪಿಬೇತ್| ರವೌ ದಿನಕೃತಿ, ಅಸ್ತಮಿತೇ ತಿಲಸಮ್ಬದ್ಧಂ ಸರ್ವಂ ಭಕ್ಷ್ಯಂ ನಾದ್ಯಾತ್| ಭೋಜನಾದುತ್ಥಿತಃ ಶರೀರಾಯಾಸಂ ನ ಕುರ್ಯಾತ್| ಸ್ಮೃತ್ಯಾದಿಪ್ರತಿಷಿದ್ಧಂ ಸುಖಂ ನ ಸೇವೇತ|| ೪೮||
Adhikarana madhyAhnacaryA (49) · Śloka 49
ಧರ್ಮೋತ್ತರಾಭಿರರ್ಥ್ಯಾಭಿಃ ಕಥಾಭಿಸ್ತ್ರಿಗುಣಾತ್ಮಭಿಃ|
ಮಧ್ಯಂ ದಿನಸ್ಯ ಗಮಯೇದಿಷ್ಟಶಿಷ್ಟಸಹಾಯವಾನ್||೪೯||
View original
धर्मोत्तराभिरर्थ्याभिः कथाभिस्त्रिगुणात्मभिः|
मध्यं दिनस्य गमयेदिष्टशिष्टसहायवान्||४९||
ದಿನಸ್ಯ ಚ ಮಧ್ಯಮಿಷ್ಟೈಃ ಶಿಷ್ಟೈಶ್ಚ ಸಹಾಯೈರ್ಯುತಃ ಕಥಾಭಿರ್ಗಮಯೇತ್| ಕಿಮ್ಭೂತಾಭಿಃ? ಧರ್ಮಪ್ರಧಾನಾಭಿಃ, ಮಧ್ಯಾರ್ಥಾಭಿಃ, ಅರ್ಥಬಲಾತ್ ಸ್ವಲ್ಪಕಾಯಾಭಿಃ| ಏವಂ ತ್ರಿಗುಣಾತ್ಮಭಿಃ ತ್ರಿಗುಣೋ ಧರ್ಮಾದೀನಾಂ ಸ್ಥಾನವೃದ್ಧಿಕ್ಷಯಲಕ್ಷಣಃ|| ೪೯||
Adhikarana sadvRuttam (50) · Śloka 50
ನ ಲೋಕಭೂಪವಿದ್ವಿಷ್ಟೈರ್ನ ಸಙ್ಗಚ್ಛೇತ ನಾಸ್ತಿಕೈಃ|
ಕಲಿವೈರರುಚಿರ್ನ ಸ್ಯಾದ್ಧೀರಃ ಸಮ್ಪದ್ವಿಪತ್ತಿಷು|
ಶ್ರುತಾದನ್ಯತ್ರ ಸನ್ತುಷ್ಟಸ್ತತ್ರೈವ ಚ ಕುತೂಹಲೀ|
ಕ್ಷಾನ್ತಿಮಾನ್ದಕ್ಷಿಣೋ ದಕ್ಷಃ ಸುಸಮೀಕ್ಷಿತಕಾರ್ಯಕೃತ್|
ಹ್ರೀಮಾನ್ಧೀಮಾನ್ಮಹೋತ್ಸಾಹಃ ಸಂವಿಭಾಗೀ ಪ್ರಿಯಾತಿಥಿಃ|
ಅಕ್ಷುದ್ರವೃತ್ತಿರ್ಗಮ್ಭೀರಃ ಸಾಧುರಾಶ್ರಿತವತ್ಸಲಃ|
ದಾತಾ ಪಿತೃಭ್ಯಃ ಪಿಣ್ಡಸ್ಯ ಯಷ್ಟಾ ಹೋತಾ ಕೃಪಾತ್ಮಕಃ|
ಅನುಜ್ಞಾತಾ ಸುವಾರ್ತಾನಾಂ ದೀನಾನಾಮನುಕಮ್ಪಕಃ|
ಆಶ್ವಾಸಕಾರೀ ಭೀತಾನಾಂ ಕ್ರುದ್ಧಾನಾಮನುನಾಯಕಃ|
ಪೂರ್ವಾಭಿಭಾಷೀ ಸುಮುಖಃ ಸುಶೀಲಃ ಪೂಜ್ಯಪೂಜಕಃ|
ವಿತ್ತಬನ್ಧುವಯೋವಿದ್ಯಾವೃತ್ತೈಃ ಪೂಜ್ಯಾ ಯಥೋತ್ತರಮ್|
ಆತ್ಮದ್ರುಹಮಮರ್ಯಾದಂ ಮೂಢಮುಜ್ಝಿತಸತ್ಪಥಮ್|
ಸುತರಾಮನುಕಮ್ಪೇತ ನರಕಾರ್ಚಿಷ್ಮದಿನ್ಧನಮ್|
ಧರ್ಮ್ಯಮರ್ಥ್ಯಂ ಪ್ರಿಯಂ ತಥ್ಯಂ ಮಿತಂ ಪಥ್ಯಂ ವದೇದ್ವಚಃ|
ನಾಽತ್ಮಾನಮವಜಾನೀಯಾನ್ನ ಸ್ತೂಯಾನ್ನ ಚ ಪೀಡಯೇತ್|
ನ ಹೀನಾನವಮನ್ಯೇತ ವೃತ್ತಾರ್ಥಾಙ್ಗಬಲಶ್ರುತೈಃ|
ನಾರುನ್ತುದಃ ಸ್ಯಾನ್ನ ಕ್ರೂರೋ ನ ತೀಕ್ಷ್ಣೋ ನೋಪತಾಪವಾನ್|
ಹೇತಾವೀರ್ಷ್ಯೇನ್ನ ತು ಫಲೇ ಪಾಪಂ ಪಾಪೇಽಪಿ ನಾಚರೇತ್|
ಪರಸ್ಯ ದಣ್ಡಂ ನೋದ್ಯಚ್ಛೇತ್ಕ್ರುದ್ಧೋ ನೈನಂ ನಿಪಾತಯೇತ್|
ಅನ್ಯತ್ರ ಪುತ್ರಾಚ್ಛಿಷ್ಯಾದ್ವಾ ಶಾಸನಾರ್ಹಾದ್ಧಿತಾಶಯಃ|
ನೃತ್ಯವಾದಿತ್ರಗೀತಾದಿ ನೋಲ್ಬಣಾಮಾಚರೇತ್ಕ್ರಿಯಾಮ್|
ಪ್ರಸಿದ್ಧಕೇಶವಾಗ್ವೇಶಶಮಸಾನ್ತ್ವಪರಾಯಣಃ|
ಊರ್ಧ್ವೇ ನಾಭೇಃ ಶರೀರಸ್ಯ ಸ್ಪೃಶೇನ್ನಾಽಧರವಾಸಸಾ|
ನ ಕುರ್ಯಾನ್ಮಿಥುನೀಭೂಯ ಶೌಚಂ ಪ್ರತಿ ವಿಲಮ್ಬನಮ್|
ನಾಽಸಂವೃತಮುಖೋ ಹಾಸ್ಯಕ್ಷವೋದ್ಗಾರವಿಜೃಮ್ಭಣಮ್|
ಪಾಣಿದ್ವಯೇನ ಯುಗಪತ್ಕಣ್ಡೂಯೇನ್ನಾತ್ಮನಃ ಶಿರಃ|
ವಹೇನ್ನ ಭಾರಂ ಶಿರಸಾ ಯುಗಪಚ್ಚಾಗ್ನಿವಾರಿಣೀ|
ನಾಸಿಕಾಂ ನ ವಿಕುಷ್ಣೀಯಾದ್ದಶನಾನ್ನ ವಿಘಟ್ಟಯೇತ್|
ಕುರ್ಯಾದ್ವಿಲೇಖನಚ್ಛೇದಭೇದಾಸ್ಫೋಟನಮರ್ದನಮ್|
ನಾಽಕಾರ್ಯೇ ನ ಚ ಕಾರ್ಯೇಽಪಿ ಮುಖಾಙ್ಗನಖವಾದನಮ್|
ಪಾದಂ ಪಾದೇನ ನಾಕ್ರಾಮೇನ್ನ ಕಣ್ಡೂಯೇನ್ನ ಶೌಚಯೇತ್|
ನಾ ಕಾಂಸ್ಯಭಾಜನೇ ತೌ ಚ ನೋಪವಿಷ್ಟಃ ಪ್ರಸಾಧಯೇತ್|
ಅಭೀಕ್ಷ್ಣಂ ನಿರ್ಮಲಾನ್ ದಧ್ಯಾನ್ನಖಪಾದಮಲಾಶಯಾನ್|
ನಾಽಸಮಿದ್ಧಮುಪಾಸೀತ ಹುತಾಶಂ ನೈವ ಚಾಶುಚಿಃ|
ನಾಽನುವಾತಂ ನ ವಿವೃತೇ ನ ಕ್ಲಾನ್ತೋ ನಾಽನ್ಯಮಾನಸಃ|
ಧಮೇನ್ನಾಸ್ಯೇನ ನ ಸ್ಕನ್ದೇನ್ನಾಽಧಃ ಕುರ್ಯಾನ್ನ ಪಾದತಃ|
ಸತತಂ ನ ನಿರೀಕ್ಷೇತ ಚಲಸೂಕ್ಷ್ಮಾಪ್ರಿಯಾಣಿ ಚ|
ನಾಪ್ರಶಸ್ತಂ ನ ವಿಣ್ಮೂತ್ರಂ ನ ದರ್ಪಣಮಮಾರ್ಜಿತಮ್|
ಉದ್ಯನ್ತಮಸ್ತಮಾಯಾನ್ತಂ ತಪನ್ತಂ ಪ್ರತಿಮಾಗತಮ್|
ಉಪರಕ್ತಂ ಚ ಭಾಸ್ವಾನ್ತಂ ವಾಸಸಾ ವಾ ತಿರೋಹಿತಮ್|
ನಾನ್ಯದಪ್ಯತಿತೇಜಸ್ವಿ ಕ್ರುದ್ಧಸ್ಯ ಚ ಗುರೋರ್ಮುಖಮ್|
ಸ್ತ್ರೀಂ ನ ಸ್ರವನ್ತೀಂ ನೋದಕ್ಯಾಂ ನ ನಗ್ನಾಂ ನಾನ್ಯಸಙ್ಗತಾಮ್|
ನ ಪತ್ನೀಂ ಭೋಜನಸ್ವಪ್ನಕ್ಷುತಜೃಮ್ಭಾದುರಾಸನೇ|
ಶಯೀತ ನೈಕಶಯನೇ ನ ಚಾಶ್ನೀಯಾತ್ತಯಾ ಸಹ|
ತಾಮನೀರ್ಷ್ಯಂಶ್ಚ ಗೋಪಾಯೇತ್ ಸ್ವೈರಿಣೀಂ ನಾಧಿವಾಸಯೇತ್|
ನೋಚ್ಛಿಷ್ಟಸ್ತಾರಕಾರಾಹುತುಹಿನಾಂಶುದಿವಾಕರಾನ್|
ಪಶ್ಯೇನ್ನ ಯಾಯಾನ್ನ ಪಠೇನ್ನ ಸ್ವಪ್ಯಾನ್ನ ಸ್ಪೃಶೇಚ್ಛಿರಃ|
ಪಾಯಯನ್ತೀಂ ಚರನ್ತೀಂ ವಾ ನಾನ್ಯಸ್ಮೈ ಗಾಂ ನಿವೇದಯೇತ್|
ಅರ್ಕೇನ್ದುಪರಿವೇಷೋಲ್ಕಾಶತಕ್ರತುಧನೂಂಷಿ ಚ|
ನಾನ್ಯದ್ದೇವಾರ್ಚನೇ ಕರ್ಮ ಕುರ್ಯಾದ್ಧಾವೇನ್ನ ವರ್ಷತಿ|
ತಿಥಿಂ ಪಕ್ಷಸ್ಯ ನ ಬ್ರೂಯಾತ್ ನಕ್ಷತ್ರಾಣಿ ನ ನಿರ್ದಿಶೇತ್|
ನಾತ್ಮನೋ ಜನ್ಮಲಗ್ನರ್ಕ್ಷಘನಸಾರಂ ಗೃಹೇ ಮಲಮ್|
ಪ್ರಕಾಶಯೇನ್ನಾವಮಾನಂ ನ ಚ ನಿಃಸ್ನೇಹತಾಂ ಪ್ರಭೋಃ|
ಪುರೋವಾತಾತಪರಜಸ್ತುಷಾರಪರುಷಾನಿಲಾನ್|
ಅನೃಜುಃ ಕ್ಷವಥೂದ್ಗಾರಕಾಸಸ್ವಪ್ನಾನ್ನಮೈಥುನಮ್|
ಸಶಬ್ದಮಲಿನಂ ಹಸ್ತಭ್ರೂನೇತ್ರೋತ್ಕ್ಷೇಪವಾದಿತಾಮ್|
ಕೂಲಚ್ಛಾಯಾಂ ಸುರಾಪಾನಂ ವ್ಯಾಲದಂಷ್ಟ್ರಿವಿಷಾಣಿನಃ|
ಹೀನಾನಾರ್ಯಾತಿನಿಪುಣಸೇವಾಂ ವಿಗ್ರಹಮುತ್ತಮೈಃ|
ಸನ್ಧ್ಯಾಸ್ವಭ್ಯವಹಾರಸ್ತ್ರೀಸ್ವಪ್ನಾಧ್ಯಯನಚಿನ್ತನಮ್|
ಆರೋಗ್ಯಜೀವಿತೈಶ್ವರ್ಯವಿದ್ಯಾಸು ಸ್ಥಿರಮಾನಿತಾಮ್|
ತೋಯಾಗ್ನಿಪೂಜ್ಯಮಧ್ಯೇನ ಯಾನಂ ಧೂಮಂ ಶವಾಶ್ರಯಮ್|
ಮದ್ಯಾತಿಸಕ್ತಿಂ ವಿಶ್ರಮ್ಭಸ್ವಾತನ್ತ್ರ್ಯೇ ಸ್ತ್ರೀಷು ಚ ತ್ಯಜೇತ್||೫೦||
View original
न लोकभूपविद्विष्टैर्न सङ्गच्छेत नास्तिकैः|
कलिवैररुचिर्न स्याद्धीरः सम्पद्विपत्तिषु|
श्रुतादन्यत्र सन्तुष्टस्तत्रैव च कुतूहली|
क्षान्तिमान्दक्षिणो दक्षः सुसमीक्षितकार्यकृत्|
ह्रीमान्धीमान्महोत्साहः संविभागी प्रियातिथिः|
अक्षुद्रवृत्तिर्गम्भीरः साधुराश्रितवत्सलः|
दाता पितृभ्यः पिण्डस्य यष्टा होता कृपात्मकः|
अनुज्ञाता सुवार्तानां दीनानामनुकम्पकः|
आश्वासकारी भीतानां क्रुद्धानामनुनायकः|
पूर्वाभिभाषी सुमुखः सुशीलः पूज्यपूजकः|
वित्तबन्धुवयोविद्यावृत्तैः पूज्या यथोत्तरम्|
आत्मद्रुहममर्यादं मूढमुज्झितसत्पथम्|
सुतरामनुकम्पेत नरकार्चिष्मदिन्धनम्|
धर्म्यमर्थ्यं प्रियं तथ्यं मितं पथ्यं वदेद्वचः|
नाऽत्मानमवजानीयान्न स्तूयान्न च पीडयेत्|
न हीनानवमन्येत वृत्तार्थाङ्गबलश्रुतैः|
नारुन्तुदः स्यान्न क्रूरो न तीक्ष्णो नोपतापवान्|
हेतावीर्ष्येन्न तु फले पापं पापेऽपि नाचरेत्|
परस्य दण्डं नोद्यच्छेत्क्रुद्धो नैनं निपातयेत्|
अन्यत्र पुत्राच्छिष्याद्वा शासनार्हाद्धिताशयः|
नृत्यवादित्रगीतादि नोल्बणामाचरेत्क्रियाम्|
प्रसिद्धकेशवाग्वेशशमसान्त्वपरायणः|
ऊर्ध्वे नाभेः शरीरस्य स्पृशेन्नाऽधरवाससा|
न कुर्यान्मिथुनीभूय शौचं प्रति विलम्बनम्|
नाऽसंवृतमुखो हास्यक्षवोद्गारविजृम्भणम्|
पाणिद्वयेन युगपत्कण्डूयेन्नात्मनः शिरः|
वहेन्न भारं शिरसा युगपच्चाग्निवारिणी|
नासिकां न विकुष्णीयाद्दशनान्न विघट्टयेत्|
कुर्याद्विलेखनच्छेदभेदास्फोटनमर्दनम्|
नाऽकार्ये न च कार्येऽपि मुखाङ्गनखवादनम्|
पादं पादेन नाक्रामेन्न कण्डूयेन्न शौचयेत्|
ना कांस्यभाजने तौ च नोपविष्टः प्रसाधयेत्|
अभीक्ष्णं निर्मलान् दध्यान्नखपादमलाशयान्|
नाऽसमिद्धमुपासीत हुताशं नैव चाशुचिः|
नाऽनुवातं न विवृते न क्लान्तो नाऽन्यमानसः|
धमेन्नास्येन न स्कन्देन्नाऽधः कुर्यान्न पादतः|
सततं न निरीक्षेत चलसूक्ष्माप्रियाणि च|
नाप्रशस्तं न विण्मूत्रं न दर्पणममार्जितम्|
उद्यन्तमस्तमायान्तं तपन्तं प्रतिमागतम्|
उपरक्तं च भास्वान्तं वाससा वा तिरोहितम्|
नान्यदप्यतितेजस्वि क्रुद्धस्य च गुरोर्मुखम्|
स्त्रीं न स्रवन्तीं नोदक्यां न नग्नां नान्यसङ्गताम्|
न पत्नीं भोजनस्वप्नक्षुतजृम्भादुरासने|
शयीत नैकशयने न चाश्नीयात्तया सह|
तामनीर्ष्यंश्च गोपायेत् स्वैरिणीं नाधिवासयेत्|
नोच्छिष्टस्तारकाराहुतुहिनांशुदिवाकरान्|
पश्येन्न यायान्न पठेन्न स्वप्यान्न स्पृशेच्छिरः|
पाययन्तीं चरन्तीं वा नान्यस्मै गां निवेदयेत्|
अर्केन्दुपरिवेषोल्काशतक्रतुधनूंषि च|
नान्यद्देवार्चने कर्म कुर्याद्धावेन्न वर्षति|
तिथिं पक्षस्य न ब्रूयात् नक्षत्राणि न निर्दिशेत्|
नात्मनो जन्मलग्नर्क्षघनसारं गृहे मलम्|
प्रकाशयेन्नावमानं न च निःस्नेहतां प्रभोः|
पुरोवातातपरजस्तुषारपरुषानिलान्|
अनृजुः क्षवथूद्गारकासस्वप्नान्नमैथुनम्|
सशब्दमलिनं हस्तभ्रूनेत्रोत्क्षेपवादिताम्|
कूलच्छायां सुरापानं व्यालदंष्ट्रिविषाणिनः|
हीनानार्यातिनिपुणसेवां विग्रहमुत्तमैः|
सन्ध्यास्वभ्यवहारस्त्रीस्वप्नाध्ययनचिन्तनम्|
आरोग्यजीवितैश्वर्यविद्यासु स्थिरमानिताम्|
तोयाग्निपूज्यमध्येन यानं धूमं शवाश्रयम्|
मद्यातिसक्तिं विश्रम्भस्वातन्त्र्ये स्त्रीषु च त्यजेत्||५०||
ಲೋಕದ್ವಿಷ್ಟೈಃ ರಾಜದ್ವಿಷ್ಟೈಃ ಸಹ ಸಙ್ಗತಿಂ ನ ಕುರ್ಯಾತ್, ನಾಸ್ತಿಕೈಶ್ಚ| ಅದೃಷ್ಟಂ ನಾಸ್ತೀತಿ ಬೋದ್ಧಾರೋ ನಾಸ್ತಿಕಾಃ| ಕಲಹಂ ವೈರಂ ನ ರೋಚಯೇತ್| ಸಮ್ಪತ್ಸ್ವಾಪತ್ಸು ಚ ಧೈರ್ಯವಲಮ್ಬೇತ್| ಶಾಸ್ತ್ರಶ್ರವಣಾದನ್ಯತ್ರಾಶನಾದಿಕೇ ಸನ್ತುಷ್ಟಃ ಶ್ರುತೇ ತ್ವಸನ್ತುಷ್ಟಃ| ಉಪನತಾದಧಿಕೇನಾಽಽಕಾಂಕ್ಷಾ ಅಸನ್ತೋಷಃ| ತತ್ರೈವ ಚ ಶ್ರುತೇ ಶೇಷವಿಷಯೇ ಕುತೂಹಲವಾನ್| ಸರ್ವಭೂತೇಷು ಕ್ಷಾನ್ತಿಮತ್ವಾದಿಯುಕ್ತೋ ಭವೇತ್| ದಕ್ಷಿಣಃ ಪಕ್ಷಪಾತೀ| ಅನ್ಯತ್ಸುಬೋಧಮ್| ಪೂಜ್ಯಾಂಶ್ಚ ಪೂಜಯೇತ್| ಅತ ಆಹ- ವಿತ್ತೇತ್ಯಾದಿ| (೧) ಧನವಾನ್ ಪೂಜ್ಯಃ, (೨) ಅತೋಽಧಿಕಂ ಬನ್ಧುಃ, (೩) ಅತೋಽಧಿಕಮಧಿಕವಯಾಃ, (೪) ತತೋಽಧಿಕಂ ವಿದ್ಯಾವಾನ್, (೫) ತತೋಽಧಿಕಂ ಶೀಲವಾನ್ ಪೂಜ್ಯ ಇತಿ ಯಥೋತ್ತರಾರ್ಥಃ| ಯೋ ಯಸ್ಮಾದುತ್ತರಃ ಸ ತಸ್ಮಾತ್ಪೂಜ್ಯ ಇತಿ| ಆತ್ಮದ್ರೋಹಾದಿಯುಕ್ತಮತ್ಯನ್ತಂ ಕೃಪಯಾ ಸತ್ಪಥಯೋಜನಾದಿನಾ, ಪರಮನುಕಮ್ಪೇತ| ಸರ್ವಸ್ಯ ಚ ಧರ್ಮ್ಯಾದಿಕಂ ವಾಕ್ಯಂ ವದೇತ್| ಧರ್ಮಾದನಪೇತಂ ಧರ್ಮ್ಯಮರ್ಥಾದನಪೇತಮರ್ಥ್ಯಂ, ಪ್ರಿಯಂ ಶ್ರೋತುಃ, ತಥ್ಯಂ ಸತ್ಯಂ, ಮಿತಂ ಸ್ವಲ್ಪಂ, ಪಥ್ಯಂ ಹಿತಾನುಬನ್ಧಿ| ಆತ್ಮನಃ ಶರೀರಸ್ಯಾವಜ್ಞಾಂ ನ ಕುರ್ಯಾತ್| ನ ಚಾತ್ಮಾನಂ ಸ್ತೂಯಾತ್| ನ ಚ ಪೀಡಯೇತ್| ವೃತ್ತಾದಿಹೀನಾನಾಮವಮಾನೋ ನ ವಿಧೇಯಃ| ಅರುನ್ತುದೋ ಮರ್ಮಸ್ಪೃಕ್| ಉಪತಾಪಃ ಪರನಿರ್ಬನ್ಧಃ| ಹೇತೌ ಸೇವಾದಿಕೇ ಈರ್ಷ್ಯೇತ್| ಈರ್ಷ್ಯಾ ನಾಮ ಯತ್ ಪರಸ್ಯ ಭೂತಂ ತತ್ಕಥಂ ಮಮ ನೇತಿ ಬುದ್ಧಿಃ| ನ ತು ತತ್ಫಲೇ ಅರ್ಥಾದಿಕೇ, ಫಲಾರ್ಥಿನಾ ಹಿ ತತ್ಕಾರಣೇ ಪ್ರಯತಿತವ್ಯಮಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಪಾಪಶೀಲೇಽಪ್ಯಭದ್ರಂ ನಾಽಽಚರೇತ್| ಪರಸ್ಯ ಚ ದಣ್ಡಂ ನೋದ್ಯಚ್ಛೇತ್| ಕ್ರುದ್ಧಶ್ಚ ಸನ್ ಪರಸ್ಯ ಏನಂ ದಣ್ಡಂ ನ ಪಾತಯೇತ್| ಪುತ್ರಂ ಶಾಸನಾರ್ಹಂ ಶಿಷ್ಯಂ ಚ ಅನ್ಯತ್ರ ವರ್ಜಯಿತ್ವಾ| ಅಶಾಸನಾರ್ಹಯೋಸ್ತಯೋರಪಿ ನ ನಿಪಾತಯೇತ್| ಹಿತಾಶಯಃ ತದ್ಧಿತಕಾಮಃ| ನೃತ್ಯಾದಿಕ್ರಿಯಾಮುಲ್ಬಣಾಮತಿಮಾತ್ರಂ ನಾಽಽಚರೇತ್| ದೇಶಕಾಲಾದಪ್ರಸಿದ್ಧಾನ್ ಕೇಶಾದೀನ್ ನ ಧಾರಯೇತ್| ನಾಭೇರುಪರಿ ಶರೀರಮಧಃ ಕಾಯವಾಸಸಾ ನ ಸ್ಪೃಶೇತ್| ಕೃತವ್ಯವಾಯಶ್ಚ ಶೀಘ್ರಂ ಶೌಚಮಾಚರೇತ್| ಅಸ್ಥಗಿತಾಸ್ಯೋ ಹಾಸ್ಯಾದಿಕಂ ನಾಽಚರೇತ್| ಹಸ್ತದ್ವಯೇನ ಯುಗಪಚ್ಛಿರೋ ನ ಕಣ್ಡೂಯೇತ್| ಅನ್ಯತ್ಸುಬೋಧಮ್| ನಿಷ್ಪ್ರಯೋಜನಂ ವಿಲೇಖನಾದಿಕಂ ನಾಚರೇತ್| ಆಸ್ಯಾದಿವಾದನಂ ಸರ್ವಥೈವ ನ ಕುರ್ಯಾತ್| ಪಾದೇನ ಪಾದಂ ನಾಽಕ್ರಾಮೇತ್| ನ ಚ ಶೌಚಯೇತ್| ತೌ ಪಾದೌ ಕಾಂಸ್ಯಮಯೇ ಭಾಜನೇ ಕೃತ್ವಾ ನ ಶೌಚಯೇತ್| ನಖಾದೀನ್ ನಿರ್ಮಲಾನ್ ದಧ್ಯಾದ್ಧಾರಯೇತ್| ಮುಖೇನ ಹುತಾಶನಮಗ್ನಿಂ ನ ಧಮೇತ್ ಮುಖವಾತೇನ ನೋದೀರಯೇದಿತ್ಯರ್ಥಃ| ನ ಸ್ಕನ್ದೇತ್ ನ ವಿಕಿರೇತ್ ಶಯನಾಸನಾದಿಷ್ವಧೋ ನ ಕುರ್ಯಾತ್| ಉದ್ಯದಾದ್ಯವಸ್ಥಾಸ್ಥಿತಂ ಸೂರ್ಯಂ ನೇಕ್ಷೇತ| ಉಪರಕ್ತೋರಾಹುರಾಚ್ಛಾದಿತಃ| ಅನ್ಯದಪ್ಯತಿತೇಜೋಯುಕ್ತಂ ನೇಕ್ಷೇತ| ಗುರೋಃ ಕ್ರುದ್ಧಸ್ಯ ಮುಖಂ ನೇಕ್ಷೇತ| ಸ್ರವನ್ತೀಂ ಮೂತ್ರಾಯಮಾಣಾಂ ಸ್ತ್ರಿಯಂ ನೇಕ್ಷೇತ| ಉದಕ್ಯಾಂ ರಜಸ್ವಲಾಮಪಿ ನೇಕ್ಷೇತ| ಅನ್ಯಪುರುಷಮಿಥುನೀಭೂತಾಞ್ಚ ನೇಕ್ಷೇತ| ಭೋಜನಾದಿಕಾಂ ಕ್ರಿಯಾಂ ಕುರ್ವನ್ತೀಂ ದುರಾಸನೇ ಚೋಪವಿಷ್ಟಾಂ ಸ್ವಪತ್ನೀಂ ನೇಕ್ಷೇತ| ನ ಚ ಸ್ವಭಾರ್ಯಯಾ ಸಹೈಕಶಯನೇ ಶಯೀತ| ತಯಾ ಸಹ ನಾಶ್ನೀಯಾತ್| ಈರ್ಷ್ಯಾಂ ಚಾಕುರ್ವನ್ ಸ್ವಗೃಹಿಣೀಂ ರಕ್ಷೇತ್| ಸ್ವೈರಿಣೀಂ ಚ ಸ್ತ್ರಿಯಂ ಸ್ವಗೃಹೇ ನಾಧಿವಾಸಯೇತ್, ಭರ್ತಾರಂ ಜೀವನ್ತಂ ಪರಿತ್ಯಜ್ಯ ಸ್ವೇಚ್ಛಯಾ ಗೃಹಾನ್ನಿರ್ಗತಾ ಸ್ವೈರಿಣೀ| ಉಚ್ಛಿಷ್ಟಃ ಅಪ್ರಯತಃ, ತಾರಕಾದೀನ್ನ ಪಶ್ಯೇತ್| ಯಾನಾದಿಕಞ್ಚ ನ ಕುರ್ಯಾತ್| ಪಾಯಯನ್ತೀಂ ವತ್ಸಂ, ಚರನ್ತೀಂ ಭಕ್ಷಯನ್ತೀಂ ಸಸ್ಯಾದಿ, ಗಾಮನ್ಯಸ್ಮೈ ನ ದರ್ಶಯೇತ್| ಅರ್ಕೇಂದುಪರಿವೇಷಾದಿಕಂ ಚಾನ್ಯಸ್ಮೈ ನ ದರ್ಶಯೇತ್| ಪರಿವೇಷೋ ಮಣ್ಡಲಮ್, ದೇವಾರ್ಚನ ಪ್ರಸಂಗೇ ಅನ್ಯತ್ಕರ್ಮ ನ ಕುರ್ವೀತ| ವರ್ಷತಿ ಪತತಿ ಪಾನೀಯೇ, ನ ಧಾವೇತ್| ಪಕ್ಷಸ್ಯ ತಿಥಿಂ ನ ಬ್ರೂಯಾತ್, ಅದ್ಯಾಮಾವಾಸ್ಯೇತಿ ನ ಕಸ್ಮೈಚಿತ್ಕಥಯೇದಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಪಕ್ಷಸ್ಯ ಮಧ್ಯೇ ಸರ್ವಾಂ ತಿಥಿಂ ನ ಬ್ರೂಯಾದಿತಿ ಕೇಚಿತ್, ತೇ ಪಕ್ಷಶಬ್ದಸ್ಯ ಪ್ರಯೋಜನಂ ಪ್ರಷ್ಟವ್ಯಾಃ| ಆತ್ಮನಶ್ಚ ಜನ್ಮಲಗ್ನನಕ್ಷತ್ರಾದಿಕಂ ನ ಕಥಯೇತ್| ಗೃಹೇ ಮಲಂ ಗೃಹದೋಷಂ, ಆತ್ಮನ್ಯವಮಾನಂ ಪ್ರಭೋಃ ನಿಃಸ್ನೇಹತಾಞ್ಚ ನ ಲೋಕೇ ಪ್ರಕಾಶಯೇತ್| ಪುರೋವಾತಾದೀನಾಂ ತ್ಯಜೇದಿತ್ಯುತ್ತರೇಣ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ಹಸ್ತಾದ್ಯುತ್ಕ್ಷೇಪೇಣ ಪ್ರಾಯೇಣ ಜನೋ ವದತಿ ತತ್ಪ್ರತಿಷಿದ್ಧಮ್| ಹೀನಾತಿಸೇವಾಞ್ಚ ತ್ಯಜೇತ್| ಆರೋಗ್ಯಾದೀನಾಂ ಸ್ಥಿರಜ್ಞಾನಂ ವಿಶ್ವಾಸಃ, ತಂ `ಅಹಮರೋಗಃ' 'ಅಹಂ ಗೃಹೀತವಿದ್ಯಃ' ಇತ್ಯಾದಿಕಂ ತ್ಯಜೇದುಪೇಕ್ಷಯಾ ನಾಶಭಯಾತ್||೫೦||
Adhikarana vAsAyogyaM gRuham (51) · Śloka 51
ನೈಕಾಹಮಪ್ಯಧಿವಸೇದ್ವಾಸ್ತುತಚ್ಛಾಸ್ತ್ರಗರ್ಹಿತಮ್||೫೧||
View original
नैकाहमप्यधिवसेद्वास्तुतच्छास्त्रगर्हितम्||५१||
ಏಕಾಹಮಪಿ ವಾಸ್ತುವಿದ್ಯಾಗರ್ಹಿತಂ ಗೃಹಂ ನಾಧಿವಸೇತ್||೫೧||
Adhikarana vAsAyogyadeSaH (52) · Śloka 52
ನ ದೇಶ ವ್ಯಾಧಿಬಹುಲಂ ನಾವೈದ್ಯಂ ನಾಪ್ಯನಾಯಕಮ್|
ನಾಧರ್ಮಿಜನಭೂಯಿಷ್ಠಂ ನೋಪಸೃಷ್ಟಂ ನ ಪರ್ವತಮ್||೫೨||
View original
न देश व्याधिबहुलं नावैद्यं नाप्यनायकम्|
नाधर्मिजनभूयिष्ठं नोपसृष्टं न पर्वतम्||५२||
ವ್ಯಾಧಿಬಹುಲಾದಿಕಂ ದೇಶಞ್ಚ| ಉಪಸೃಷ್ಟಂ ನೋಪಸರ್ಗಂ ಮಾರಕಾದಿನಾ|
Adhikarana vAsayogyapuram (53) · Śloka 53
ವಸೇತ್ಪ್ರಾಜ್ಯಾಮ್ಬುಭೈಷಜ್ಯಸಮಿತ್ಪುಷ್ಪತೃಣೇನ್ಧನೇ|
ಸುಭಿಕ್ಷಕ್ಷೇಮರಮ್ಯಾನ್ತೇ ಪಣ್ಡಿತೈರ್ಮಣ್ಡಿತೇ ಪುರೇ||೫೩||
View original
वसेत्प्राज्याम्बुभैषज्यसमित्पुष्पतृणेन्धने|
सुभिक्षक्षेमरम्यान्ते पण्डितैर्मण्डिते पुरे||५३||
ಪ್ರಭೂತಾಮ್ಬ್ವಾದಿಕೇ ಪುರೇ ವಸೇತ್|| ೫೩||
Adhikarana punaH saddharmavRuttam (54) · Śloka 54
ನರಾಮರಾಣಾಂ ಸಿದ್ಧಾನಾಂ ಶಾಸ್ತ್ರಾಣಾಞ್ಚಾಜುಗುಪ್ಸಕಃ|
ಆಧಾರಕಸ್ತ್ರಿವರ್ಗಸ್ಯ ಯಥಾಯೋಗ್ಯಂ ಜನಸ್ಯ ಚ|
ದಶ ಕರ್ಮಪಥಾನ್ ರಕ್ಷಞ್ಜಯನ್ನಭ್ಯನ್ತರಾನರೀನ್|
ಹಿಂಸಾಸ್ತೇಯಾನ್ಯಥಾಕಾಮಂ ಪೈಶೂನ್ಯಂ ಪರುಷಾನೃತಮ್|
ಸಮ್ಭಿನ್ನಾಲಾಪಂ ವ್ಯಾಪಾದಮಭಿಧ್ಯಾಂ ದೃಗ್ವಿಪರ್ಯಯಮ್|
ಪಾಪಂ ಕರ್ಮೇತಿ ದಶಧಾ ಕಾಯವಾಙ್ಮಾನಸೈಸ್ತ್ಯಜೇತ್|
ಪರೋಪಘಾತಕ್ರಿಯಯಾ ವರ್ಜಯೇದರ್ಜನಂ ಶ್ರಿಯಃ|
ಅರ್ಥಾನಾಂ ಧರ್ಮಲಬ್ಧಾನಾಮದಾತಾಪಿ ಹ್ಯಸಮ್ಭವಾತ್|
ಸ್ವರ್ಗಾಪವರ್ಗ ವಿಭವಾನಯತ್ನೇನಾಧಿತಿಷ್ಠತಿ||೫೪||
View original
नरामराणां सिद्धानां शास्त्राणाञ्चाजुगुप्सकः|
आधारकस्त्रिवर्गस्य यथायोग्यं जनस्य च|
दश कर्मपथान् रक्षञ्जयन्नभ्यन्तरानरीन्|
हिंसास्तेयान्यथाकामं पैशून्यं परुषानृतम्|
सम्भिन्नालापं व्यापादमभिध्यां दृग्विपर्ययम्|
पापं कर्मेति दशधा कायवाङ्मानसैस्त्यजेत्|
परोपघातक्रियया वर्जयेदर्जनं श्रियः|
अर्थानां धर्मलब्धानामदातापि ह्यसम्भवात्|
स्वर्गापवर्ग विभवानयत्नेनाधितिष्ठति||५४||
ಗುಣವನ್ನರಾದೀನಾಂ ಚಾಜುಗುಪ್ಸಕೋಽದ್ವೇಷ್ಟಾ| ದಶ ಕರ್ಮಪಥಾನ್ ರಕ್ಷನ್ನಭ್ಯನ್ತರಾನರೀನ್ ರಾಗಾದೀಞ್ಜಯನ್ ತ್ರಿವರ್ಗಂ ಸಾಧಯೇತ್| ದಶ ಕರ್ಮಪಥಾಃ- ಕಾಯವಾಙ್ಮಾನಸಾಃ| ತತ್ರ ಕಾಯಿಕಾಸ್ತ್ರಯಃ- (೧) ಪ್ರಾಣಾತಿಪಾತಃ, (೨) ಪರದ್ರವ್ಯಾಪಹಾರಃ, (೩) ಅಗಮ್ಯಾಗಮನಮಿತಿ| ವಾಚಿಕಂ ಚತುರ್ವಿಧಂ- (೪) ಅಸತ್ಯವಚನಮ್, (೫) ಪರೇಷಾಂ ಭೇದಕೃದ್ವಚನಮ್, (೬) ಪರುಷವಚನಮ್, (೭) ಅಸಮ್ಬದ್ಧಪ್ರಲಾಪಶ್ಚ| ಮಾನಸಂ ತ್ರಿವಿಧಂ- (೮) ಅಭಿಧ್ಯಾ, (೯) ವ್ಯಾಪಾದಃ (೧೦) ಮಿಥ್ಯಾದೃಷ್ಟಿಶ್ಚ| ಪರಸ್ವಸ್ಯಾನ್ಯಾಯೇನ ಸ್ಪೃಹಾ ಅಭಿಧ್ಯಾ| ವ್ಯಾಪಾದಃ ಸತ್ತ್ವವಿದ್ವೇಷಃ| ದೃಗ್ವಿಪರ್ಯಯಃ ಶಾಸ್ತ್ರದೃಷ್ಟಿವೈಪರೀತ್ಯಮ್, ನಾಸ್ತಿಕತ್ವಮಿತಿ ಯಾವತ್| ಪರೋಪಘಾತೇನ ಶ್ರಿಯ ಅರ್ಜನಂ ವರ್ಜಯೇತ್| ಯೋ ಹ್ಯರ್ಥೋ ದಾನಾದ್ಯರ್ಥಮುಪಯುಜ್ಯತೇ ಸೋಽಧರ್ಮೇಣಾರ್ಜಿತೋ ಯದಿ ದತ್ತೋ ನಿಷ್ಫಲ ಏವ| ವರಂ ಧರ್ಮಪರಸ್ಯ ಸಾಧುಧನಾಸಮ್ಭವಾದದಾನಮ್| ಏತದೇವಾಹ- ಅರ್ಥಾನಾಮಿತ್ಯಾದಿ| ಧರ್ಮಲಬ್ಧಾನಾಮರ್ಥಾಮಸಮ್ಭವಾದದಾತಾಪಿ ಸ್ವರ್ಗಾದೀನಯತ್ನೇನಾಧಿತಿಷ್ಠತಿ|| ೫೪||
Adhikarana rAtriBojanAdi (55) · Śloka 55
ಸಾಯಂ ಭುಕ್ತ್ವಾ ಲಘು ಹಿತಂ ಸಮಾಹಿತಮನಾಃ ಶುಚಿಃ|
ಶಾಸ್ತಾರಮನುಸಂಸ್ಮೃತ್ಯ ಸ್ವಚರ್ಯಾಞ್ಚಾಥ ಸಂವಿಶೇತ್||೫೫||
View original
सायं भुक्त्वा लघु हितं समाहितमनाः शुचिः|
शास्तारमनुसंस्मृत्य स्वचर्याञ्चाथ संविशेत्||५५||
ಅಥ ಸಾಯಾಹ್ನೇ ಪುನರ್ಭೋಜನಂ ಕೃತ್ವಾ ಸಮಾಹಿತಮನಾಃ ಶಾಸ್ತಾರಂ ಮಹೇಶ್ವರಾದಿಕಂ ಸಂಸ್ಮೃತ್ಯ ಸ್ವಚರ್ಯಾಞ್ಚ ಶರೀರಸ್ಥಿತಿಂ ವಿಕಲ್ಪ್ಯ ಶಯ್ಯಾಯಾಂ ಸಂವಿಶೇತ್| ಸಂವೇಶನಂ ನಿಷದನಾಧ್ಯಾಸನಮ್|| ೫೫||
Adhikarana shayanAsanavidhiH (56) · Śloka 56
ದೇಶೇ ಶುಚಾವನಾಕೀರ್ಣೇ ದ್ವಿತ್ರಾಪ್ತಪರಿಚಾರಕಃ|
ಯುಕ್ತೋಪಧಾನಂ ಸ್ವಾಸ್ತೀರ್ಣಂ ವಿಸ್ತೀರ್ಣಾವಿಷಮಂ ಸುಖಮ್|
ಜಾನುತುಲ್ಯಂ ಮೃದು ಶುಭಂ ಸೇವೇತ ಶಯನಾಸನಮ್|
ಪ್ರಾಗ್ದಕ್ಷಿಣಶಿರಾಃ ಪಾದಾವಕುರ್ವಾಣೋ ಗುರೂನ್ ಪ್ರತಿ|
ಪೂರ್ವಾಪರದಿಶೋಭಾಗೇ ಧರ್ಮಮೇವಾನುಚಿನ್ತಯನ್||೫೬||
View original
देशे शुचावनाकीर्णे द्वित्राप्तपरिचारकः|
युक्तोपधानं स्वास्तीर्णं विस्तीर्णाविषमं सुखम्|
जानुतुल्यं मृदु शुभं सेवेत शयनासनम्|
प्राग्दक्षिणशिराः पादावकुर्वाणो गुरून् प्रति|
पूर्वापरदिशोभागे धर्ममेवानुचिन्तयन्||५६||
ಶುಚ್ಯಾದೌ ದೇಶೇ ಶಯನಮಾಸನಞ್ಚ ಸೇವೇತ| ಆಕೀರ್ಣಂ ಬಹುಜನಾಧ್ಯಾಸಿತಂ, ಯುಕ್ತೋಪಧಾನಂ ದರ್ಶನೀಯಶಿರೋಗಣ್ಡಿಕಂ, ಜಾನುತುಲ್ಯಮುಚ್ಚತಯಾ, ಪ್ರಾಚೀಂ ದಕ್ಷಿಣಾಂ ವಾ ದಿಶಂ ಪ್ರತಿ ಕೃತಶಿರಾಃ| ಗುರೂನ್ ಪ್ರತಿ ಚ ಪಾದಾವಕುರ್ವಾಣಃ| ವೇಶ್ಮನಃ ಪೂರ್ವೇ ಅಪರೇ ವಾ ದಿಗ್ಭಾಗೇ ಶಯನಾಸನಂ ಸೇವೇತ|| ೫೬||
Adhikarana puruShaH svasthavRuttaparo Bavet (57) · Śloka 57
ಆದದೀತ ಸದಾ ದೇಹಾದಿತ್ಥಂ ಸಾರಮಸಾರತಃ|
ಬಿಭ್ಯತ್ಪ್ರತಿಕ್ಷಣಂ ಮೃತ್ಯೋರಯಥಾತಥಚೇಷ್ಟಿತಾತ್|
ಆರೋಗ್ಯವಿಭವಪ್ರಜ್ಞಾವಯೋಧರ್ಮಕ್ರಿಯಾವತಃ|
ಸುಖಮಾಯುರ್ಹಿತಂ ಚೋಕ್ತಂ ವಿಪರೀತಂ ವಿಪರ್ಯಯೇ||೫೭||
View original
आददीत सदा देहादित्थं सारमसारतः|
बिभ्यत्प्रतिक्षणं मृत्योरयथातथचेष्टितात्|
आरोग्यविभवप्रज्ञावयोधर्मक्रियावतः|
सुखमायुर्हितं चोक्तं विपरीतं विपर्यये||५७||
ಇತ್ಥಮನೇನಾನನ್ತರೋಕ್ತಪ್ರಕಾರೇಣ ಸಾರಂ ಗೃಹ್ಣೀಯಾದಸಾರಾತ್ ದೇಹಾತ್| `ಏತದೇವ ಹಿ ತತ್ಸಾರಂ ದೇಹೇ ಯತ್ಸಾಧುಶೀಲತಾ'| ಕಿಂ ಕುರ್ವನ್ನಾಹ- ಅಯಥಾತಥಚೇಷ್ಟಿತಾದನಿಯತಾಚಾರಿಣೋ ಮೃತ್ಯೋಃ ಪ್ರತಿಕ್ಷಣಂ ಬಿಭ್ಯತ್ ಭಯಮಾಕಲಯನ್ ಮಮ ಕದಾಚಿನ್ಮೃತ್ಯುರಾಪತಿಷ್ಯತೀತಿ| ಯಚ್ಚಾಯುರ್ಜೀವಿತಂ ತದಾರೋಗ್ಯಾದಿಯುಕ್ತಸ್ಯ ಹಿತಂ ಸುಖಞ್ಚ ಸಾಧುಭಿರುಕ್ತಮ್| ಏತದ್ವಿಪರೀತೇ ವಿಪರೀತಸುಖಮಹಿತಞ್ಚ|| ೫೭||
Adhikarana nRupasevAprakAraH (58) · Śloka 58
ಸರ್ವತೇಜೋನಿಧಾನಂ ಹಿ ನೃಪ ಇತ್ಯುಚ್ಯತೇ ಭುವಿ|
ಅದೂಷಯನ್ಮನಸ್ತಸ್ಮಾದ್ಭಕ್ತಿಮಾಂಸ್ತದುಪಾಚರೇತ್||೫೮||
View original
सर्वतेजोनिधानं हि नृप इत्युच्यते भुवि|
अदूषयन्मनस्तस्माद्भक्तिमांस्तदुपाचरेत्||५८||
ತಥಾ ಸಕಲತೇಜೋನಿಧಾನಂ ರಾಜಶಬ್ದವಾಚ್ಯಮ್| ಮನಸಾ ಶುದ್ಧೇನ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಚೋಪಚರೇತ್ ಸೇವೇತ|| ೫೮||
Adhikarana nRupasannidhAne varjanIyam (59) · Śloka 59
ಪರ್ಯಸ್ತಿಕೋಪಾಶ್ರಯಕೋಪಹಾಸ ವಿವಾದನಿಷ್ಠೀವನಜೃಮ್ಭಣಾನಿ|
ಸರ್ವಾಃ ಪ್ರಕೃತ್ಯಭ್ಯಧಿಕಾಶ್ಚ ಚೇಷ್ಟಾ ಸ್ತತ್ಸನ್ನಿಧಾನೇ ಪರಿವರ್ಜಯೇತ್ತು||೫೯||
View original
पर्यस्तिकोपाश्रयकोपहास विवादनिष्ठीवनजृम्भणानि|
सर्वाः प्रकृत्यभ्यधिकाश्च चेष्टा स्तत्सन्निधाने परिवर्जयेत्तु||५९||
ತತ್ಸನ್ನಿಧಾನೇ ಚ ಪರ್ಯಸ್ತಿಕಾದೀನಿ ವರ್ಜಯೇತ್| ಪರ್ಯಸ್ತಿಕಾ ವಸ್ತ್ರಾದಿನಾ ಸ್ವಪೃಷ್ಠಜಾನುಪರಿವೇಷ್ಟನಮ್| ಉಪವಿಷ್ಟಸ್ಯ ಉಪಾಶ್ರಯೋ ಭಿತ್ಯಾದಿಕೇ ಶರೀರಸಂಕ್ರಮಣಮ್|| ೫೯||
Adhikarana anyadapi hitaM seveta (60) · Śloka 60
ಸತ್ತ್ವಾದ್ಯವಸ್ಥಾ ವಿವಿಧಾಶ್ಚ ತಾಸ್ತಾಃ ಸಮ್ಯಕ್ಸಮೀಕ್ಷ್ಯಾತ್ಮಹಿತಂ ವಿದಧ್ಯಾತ್|
ಅನ್ಯೋಽಪಿ ಯಃ ಕಶ್ಚಿದಿಹಾಽಸ್ತಿ ಮಾರ್ಗೋ ಹಿತೋಪದೇಶೇಷು ಭಜೇತ ತಂ ಚ||೬೦||
View original
सत्त्वाद्यवस्था विविधाश्च तास्ताः सम्यक्समीक्ष्यात्महितं विदध्यात्|
अन्योऽपि यः कश्चिदिहाऽस्ति मार्गो हितोपदेशेषु भजेत तं च||६०||
ಸತ್ತ್ವರಜಸ್ತಮಸಾಂ ನಾನಾವಿಧಾನವಸ್ಥಾವಿಶೇಷಾನ್ ಪರೀಕ್ಷ್ಯಾತ್ಮಹಿತಂ ಕರಣೀಯಮ್| ದುಸ್ತರಾ ಹಿ ಧರ್ಮಪ್ರತಿಬನ್ಧಕಾ ರಜಸ್ತಮೋವಿಕಾರಾಃ| ತಥಾ ಮನುಬುದ್ಧಾದಿಪ್ರಣೀತೇಷು ಹಿತೋಪದೇಶಶಾಸ್ತ್ರೇಷು ಯಃ ಮಾರ್ಗಃ ಅಸ್ತಿ ತಮಪಿ ಸೇವೇತ|| ೬೦||
Adhikarana svasthavRuttAnusaraNaPalam (3) · Śloka 3
ಇತಿ ಚರಿತಮುಪೇತಃ ಸರ್ವಜೀವೋಪಜೀವ್ಯಂ ಪ್ರಥಿತಪೃಥುಗುಣೌಘೋ ರಕ್ಷಿತೋ ದೇವತಾಭಿಃ|
ಸಮಧಿಕಶತಜೀವೀ ನಿರ್ವೃತಃ ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಾ ವ್ರಜತಿ ಸುಗತಿನಿಮ್ನೋ ದೇಹಭೇದೇಽಪಿ ತುಷ್ಟಿಮ್||೬೧||
ಇತಿ ವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸ್ಯ ಸೂನೋರ್ವಾಗ್ಭಟಸ್ಯ ಕೃತಾವಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಸೂತ್ರಸ್ಥಾನೇ ದಿನಚರ್ಯಾನಾಮ ತೃತೀಯೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೩||
View original
इति चरितमुपेतः सर्वजीवोपजीव्यं प्रथितपृथुगुणौघो रक्षितो देवताभिः|
समधिकशतजीवी निर्वृतः पुण्यकर्मा व्रजति सुगतिनिम्नो देहभेदेऽपि तुष्टिम्||६१||
इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां सूत्रस्थाने दिनचर्यानाम तृतीयोऽध्यायः||३||
ಇತಿ ಸರ್ವಭೂತೋಪಜೀವ್ಯಂ ಚರಿತಂ ಪ್ರಾಪ್ತಃ ಪುರುಷಃ ತಥಾ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಿಸ್ತೀರ್ಣಗುಣಸಮೂಹಃ ದೇವತಾಭೀ ರಕ್ಷಿತಃ ಪರಿಪೂರ್ಣಸಂವತ್ಸರಶತಜೀವೀ ಚ ದೇಹನಾಶೇಽಪಿ ತುಷ್ಟಿಮಪವರ್ಗಾಖ್ಯಾಂ ವ್ರಜತಿ ಗಚ್ಛತಿ| ಕಿಮ್ಭೂತಃ? ಸುಗತೌ ಸುವರ್ತ್ಮನಿ, ನಿಮ್ನಃ ಮಗ್ನಃ|| ೬೧|| ಇತಿ ಶ್ರೀಮನ್ಮಹಾಮಹೋಪಾಧ್ಯಾಯೇನ್ದುವಿರಚಿತಾಯಾ-ಮಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹವ್ಯಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಶಶಿಲೇಖಾಯಾಂ ಸೂತ್ರಸ್ಥಾನೇ ತೃತೀಯೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೩||