3. dinacaryā

Adhikarana atha dinacaryAnAma tRutIyo~adhyAyaH pratij~jA (1) · Śloka 1

அதாதோ திநசர்யாநாமாத்யாயஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ||௧||

அஸ்மிஂந்த்ரே ஆயுஷஃ பாலநஂ ப்ரகதஂ தச்ச த்விவிதஂ ஸ்வஸ்தவத்தமாதுரவத்தஞ்ச| மங்கல்யத்வாத் ஸ்வல்பவக்தவ்யத்வாத் ஆதுரோபயோகித்வாச்ச ஸ்வஸ்தவத்தமேவாதாவுச்யதே- அதாதோ திநசர்யாமித்யாதி| ப்ரதிதிநஂ கர்த்தவ்யா சர்யா திநசர்யா|| ௧||

Adhikarana brAhme muhUrta utthAnam (2) · Śloka 2

ப்ராஹ்மே முஹூர்த உத்திஷ்டேஜ்ஜீர்ணாஜீர்ணஂ நிரூபயந்| ரக்ஷார்தமாயுஷஃ ஸ்வஸ்தஃ....................||௨||

கிஂ ததித்யாஹ- ப்ராஹ்ம இதி| ஸ்வஸ்தோ நீரோகஃ| ஆயுஷோ யதோபசிதஸ்ய ரக்ஷார்தம்| ப்ராஹ்மே முஹூர்தே உத்திஷ்டேத்| முஹூர்தோ நாடிகாத்வயம்| ப்ரஹ்மணோऽயஂ ப்ராஹ்மஃ| ப்ரஹ்ம ஜ்ஞாநந்ததர்தமத்யயநாத்யபி ப்ரஹ்ம தஸ்ய யோக்யோ முஹூர்தோ ப்ராஹ்மஃ ப்ரஹ்மயோக்யஶ்ச காலோ யோகஶாஸ்த்ரேஷு நிஶாயாஃ பஶ்சிமோ யாமோ நிஶ்சிதஃ| தேந நிஶாக்ஷயே நித்ராநாஶப்ரயுக்தத்வாதுத்தாநஸ்யாப்ராப்தஸந்த்யாஸஂஸர்கோ முஹூர்தோऽபிப்ரேதஃ| ஸந்த்யாயாஂ ஸ்வப்நப்ரதிஷேதாத்| யத்யபி ச ஜ்யோதிஶ்ஶாஸ்த்ரேஷு ஸூர்யோதயாத்ப்ரபதி ஷட்விஂஶோ முஹூர்த்தோ நாடிகாஷ்டகவ்யவஹிதத்விதீயஸூர்யோதயோ ப்ராஹ்ம இத்யுச்யதே ததாபி நாஸாவிஹாபிப்ரேதஃ| அந்நஸ்ய ஜரணகாலே ஜாகரணப்ரஸங்காத்| தஸ்மாத் ஸந்த்யாயாஃ பூர்வோ முஹூர்த்தோ ப்ரஹ்மோபாஸநயோக்யத்வாத் ப்ராஹ்மஃ| அப்யாஸாத்யபேக்ஷஂ தத்பூர்வோऽபி வா| தஸ்மிந் ஶய்யாத உத்திஷ்டேத்| கேசித்து ஜ்யோதிஃ ஶாஸ்த்ரவிதஃ விரிஞ்சப்ரபவஂ முஹூர்த்தஂ நிஶாந்தபவமாஹுஃ| கிஂ குர்வந்நுத்திஷ்டேத் ஜீர்ணாஜீர்ணஂ நிரூபயந் ஹ்யஸ்தநமாஹாரஂ மயா புக்தஂ ஜீர்ணஂ ந வேதி விகல்பயந்| ஏதாவதா ஹி கதாசித் ஸ்வப்யாதஜீர்ணீதி நோத்திஷ்டேத்| அதவா ஷட்விஂஶ ஏவ ப்ராஹ்மோ முஹூர்த்தஃ அத்ர கஹ்யதே| ஜீர்ணாஜீர்ணஂ நிரூபயந்நித்யேதச்ச தோஷபரிஹாராய பவிஷ்யதி|| ௨||

Adhikarana shaucavidhiH (3) · Śloka 3

...................ஜாதவேகஃ ஸமுத்ஸஜேத்| உதங்முகோ மூத்ரஶகத்தக்ஷிணாபிமுகோ நிஶி| வாசஂ நியம்ய ப்ரயதஃ ஸஂவீதாங்கோऽவகுண்டிதஃ| ப்ரவர்தயேத்ப்ரசலிதஂ ந து யத்நாதுதீரயேத்| நாமேத்யமார்கமத்பஸ்மகோஸ்தாநாகீர்ணகோமயே| புராந்திகாக்நிவல்மீகரம்யோத்கஷ்டசிதித்ருமே| ந நாரீபூஜ்யகோऽர்கேந்துவாய்வந்நாக்நிஜலஂ ப்ரதி| ந சாதிரஸ்கத்ய மஹீஂ பயாஶக்த்யோஸ்து காமதஃ| ந வேகிதோऽந்யகார்யஃ ஸ்யாந்நாஜித்வா ஸாத்யமாமயம்| நிஃஶல்யாதுஷ்டமத்பிண்டீபரிமஷ்டமலாயநஃ| அப்யுத்ததாபிஃ ஶுசிபிரத்பிர்மத்பிஶ்ச யோஜயேத்| லேபகந்தாபஹஂ ஶௌசமநுத்பதிதபிந்துபிஃ||௩||

உத்திதஶ்ச கிஂ குர்யாதித்யாஹ- ஜாதவேக இத்யாதி| மூத்ரபுரீஷமுதஙமுக உத்தராஂ திஶஂ ப்ரேக்ஷமாண உத்ஸஜேத்த்யஜேத்| கிம்பூதஃ? ப்ராப்தவேகஃ நோதீரிதவேக இதி| ஏதாவதா ஹி வாதாதிநாஂ கோபோ பவதி| நிஶி ராத்ரௌ தக்ஷணதிகபிமுகஃ மூத்ரஶகதுத்ஸஜேத்| கிஂ கத்வா மூத்ரபுரீஷமுத்ஸஜேத்? வாசஂ நியம்ய கதமௌநஃ| ப்ரயதஃ அநந்யகார்யஃ| ஸஂவீதாங்கஃ கஹீதபரிதாநஃ| அவகுண்டிதஃ அநக்நஶிராஃ| ஸ்தாநாத் ப்ரசலிதஂ மூத்ரஶகத்ஸ்தோகஂ ஸ்தோகஂ ப்ரவர்தயேத் ப்ரேரயேத்| ந த்வதியத்நேநாசலிதமேவோதீரயேத்| நாமேத்யே அத்யந்தாஶுசௌ ஸ்தாநே| மார்கஃ ரத்யா| தத்ராபி நோத்ஸஜேத்| ந மதி ராஶீபூதாயாமபி| ந பஸ்மநி| ந கோஸ்தாநே, ந ஆகீர்ணே ஜநஸஂஸதி, ந கோமயஸ்யோபரி, ந புரநிகடே, நாக்நிநிகடே, ந வல்மீகோபரி| மதா பிபீலிகாதிகதஂ ஸ்தாண்வாகாரஂ வல்மீகஶப்தேநோச்யதே| நாதிரமணீயே பூமிபாகே, ந ஹலலிகிதே, ந கதாத்வராக்நிசயே, ந வக்ஷஸ்யாத உபரி வா| ந ச நார்யாபிமுகஂ, பூஜ்யோ குர்வாதிஃ| கவாதயஃ ப்ரஸித்தாஃ| ந ச மஹீஂ பூமிமதிரஸ்கத்ய தணாதிபிரநவச்சாத்ய| உத்ஸஜேதிதி ஸர்வத்ராநுவர்ததே| யதா து ஸ்வாமிசோராதிபயஂ, யதா வா ஶரீராஶக்ததா ததா காமதோ யதேச்சம்| ததா வேகிதஃ ப்ராப்தமூத்ராதிவேகோ நாந்யகார்யோ பவேத்| அந்யகார்யப்ரதிஷேதப்ரஸங்கேந ஆஹ- ஸாத்யமபி ரோகமஜித்வா நாந்யகார்யோ பவேதிதி| உத்ஸஷ்டவேகஶ்ச ஶௌசஂ யோஜயேத்குர்யாத்| கிம்பூதஃ குர்யாதத ஆஹ- நிஃஶல்யயா காஷ்டாதிஶல்யரஹிதயா| அதுஷ்டயா யோக்யயா மத்பிண்டயா பரிமஷ்டமலாயநஃ ஸம்மார்ஜிதகுதஃ| கேந ஶௌசஂ யோஜயேதத ஆஹ- அப்யுத்ததாபிரத்பிஃ நதீதடாகாதிதஃ கலஶபாண்யாதிநா உத்ததாபிஃ| ந து கடீமேவ நத்யாமவகாஹ்ய ஶௌசயேத்| நாஶுசிநா கரேண மத்ஸஹிதாபிரத்பிஃ| கிம்பூதஂ ஶௌசமித்யாஹ-லேபகந்தாபஹமிதி| லேபகந்தாபஹஂ மலாயநே லேபகந்தௌ, லேபஶ்ச கந்தஶ்ச யேந நஶ்யதி| ஏதேந மதஃ அபாஂ ஶௌசஸ்ய ச மாநமுக்தஂ பவதி| அநுத்பதிதபிந்துபிரத்பிஃ யத உத்பதிதா பிந்தவோऽஸ்பஶ்யாஃ|| ௩||

Adhikarana AcamanakAlAstadvidhiSca (4) · Śloka 4

ஸ்பஷ்ட்வா தாதூந் மலாநஶ்ருவஸாகேஶநகாஂஶ்ச்யுதாந்| ஸ்நாத்வா போக்துமநா புக்த்வா ஸுப்த்வா க்ஷுத்வா ஸுரார்ச்சநே| ரத்யாமாக்ரம்ய சாऽசாமேதுபவிஷ்ட உதங்முகஃ| ப்ராங்முகோ வா விவிக்தஸ்தோ ந பஹிர்ஜாநு நாந்யதக்| அஜல்பந்நுத்தராஸங்கீ ஸ்வச்சைரங்குஷ்டமூலகைஃ| நோத்ததைர்நாநதோ நோர்த்வஂ நாக்நிபக்வைர்ந பூதிபிஃ| ந பேநபுத்புதக்ஷாரைர்நைகஹஸ்தார்பிதைர்ஜலைஃ| நார்த்ரைகபாணிர்ந்நாமேத்யஹஸ்தபாதோ ந ஶ்ப்தவத்||௪||

அந்யச்சேதஂ குர்யாத், ஆசாமேத் ஜலேநோபஸ்பஶேத்| கிஂ கத்வாऽऽஹ- தாத்வாதிகாந் ஸ்பஷ்ட்வா| கிம்பூதாந் ஶரீராச்சலிதாந்| தாதவஃ ரக்தாதயஃ| மலாஃ மூத்ரஶகத்கர்ணமலாதயஃ| அஶ்ரு தஶோர்ஜலம்| அப்ஸதஶோ மேதஸோ பாகோ வஸா| ததா ச `ஶுத்தமாஂஸஸ்ய யஃ ஸ்நேஹஃ ஸா வஸா பரிகீர்திதா' இதி சரகஃ| ஸ்நாத்வா ச ஆசாமேத்| போக்துமநாஃ புபுக்ஷுஃ| புக்த்வா ச, ஸுப்த்வா ச, க்ஷுத்த்வா ச க்ஷவதுஂ கத்வா, ஸுரார்சநே தேவார்சநாரம்பே, ரத்யாமாக்ரம்ய மார்கஂ பரிப்ரம்ய, சகாராத்ப்ரகதஂ ஶௌசஂ கத்வா| கிம்பூதஃ? பூர்வாமுத்தராஂ வா திஶமீக்ஷமாணஃ உபவிஷ்டஃ| ந பஹிர்ஜாநு ஜாநுப்யாஂ பஹிஃ பாணீ அகத்வா| நாந்யதக் ஆசமநஜலாதந்யத்ர ந தஷ்டிஂ குர்வந்| அஜல்பந் கதமௌநஃ| உத்தராஸங்கீ கஹீதோபரிவஸநஃ| கைராசமேத்? ஜலைஃ| கிம்பூதைஃ? ஸ்வச்சைஃ நிர்மலைஃ, அங்குஷ்டமூலகைஃ ப்ராஹ்மதீர்தோபவேஶிபிஃ| நோத்ததைராசாமேத்| கிஂ தர்ஹி? அவிச்சிந்நதாரயா தத்தைஃ| நாநதஃ ந நமிதாங்கஃ, நோர்த்வஂ உத்திதோ ந| நாக்நிபக்வைஃ, ந துர்கந்திபிஃ, ந பேநிலைஃ, நபுத்புத்பிஃ, ந க்ஷாரைஃ விரஸைஃ, நாப்யேகஹஸ்ததத்தைஃ| ஆர்த்ரைகபாணிர்நாசாமேத்| யாவத் த்வாவபி பாணீ ந ப்ரக்ஷாலிதௌ| நாஶுசிஹஸ்தபாதஃ| ஜலபாநே ஶப்தஂ ந குர்வந்|| ௪|

Adhikarana dantakAShThAni dantadhAvanavidhiSca (5) · Śloka 5

வடாஸநார்ககதிரகரஞ்ஜகரவீரஜம்| ஸர்ஜாரிமேதாபாமார்கமாலதீககுபோத்பவம்| கஷாயதிக்தகதுகஂ மூலமந்யதபீதஶம்| விஜ்ஞாதவக்ஷஂ க்ஷுண்ணாக்ரமஜ்வக்ரந்தி ஸுபூமிஜம்| கநீந்யக்ரஸமஸ்தௌல்யஂஂ ஸுகூர்ச்சஂ த்வாதஶாங்குலம்| ப்ராதர்புக்த்வா ச யதவாக்பக்ஷயேத்தந்ததாவநம்| வ்யாப்ய த்ரிவர்கத்ரிதயக்ஷௌத்ராக்தேந ச கர்ஷயேத்| ஶநைஸ்தேந ததோ தந்தாந் தந்தமாஂஸாந்யபாதயந்||௫||

அந்யச்ச கிஂ குர்யாத்? கதஶௌசோ தந்ததாவநகாஷ்டஂ பக்ஷயேத்| கிஂ தத்? வடாதிவக்ஷாணாமந்யதமஸ்ய மூலஂ யத் கஷாயாதிரஸஸஂயுக்தஂ ந த்வந்யரஸஂ வடாதிஜஂ மூலஂ வடாதிமூலாதந்யதபீதஶஂ கஷாயாதிரஸஸஂயுக்தஂ மூலஂ வா காஷ்டஂ வா ஸர்வஂ பக்ஷயேத்| விஜ்ஞாதவக்ஷஂ வக்ஷா ஹி மோஹநாதிநாநாஶக்தயோ தஶ்யந்தே| க்ஷுண்ணாக்ரமாபோதிதாக்ரம், ஜுஸ்பஷ்டம்,ததா க்ரந்திரஹிதம், ஸுபூமிஜஂ ஶ்மஶாநாத்யஜாதம், ஸ்தூலதயா ச கநீநிகாப்ராந்தஸமம், கநீநிகா கநிஷ்டாங்குலிஃ, ஸுகூர்ச்சஂ அபருஷகூர்ச்சம், பரிமாணேந த்வாதஶாங்குலம்| த்வௌ காலௌ தந்தமாஂஸஂ ரக்ஷந் தந்தபவநஂ பக்ஷயேத்| திநாரம்பே போஜநாந்தே ச| யதவாங்மௌநீ| ததோ தந்தபவநஂ மலாபநுத்யர்தஂ பக்ஷயித்வா அநந்தரஂ ஶநைஃ வ்யாப்யாதிக்ஷௌத்ராந்விதப்ராந்தேந தந்தகாஷ்டேந தந்தாந் கர்ஷயேத்| வ்யாப்யஂ குஷ்டம்| த்ரிவர்கத்ரிதயஂ த்ரிகடு த்ரிபலா த்ரிஜாதகஂ ச|| ௫||

Adhikarana jihvAnirleKanavidhistadguNAshca (6) · Śloka 6

லிகேதநுஸுகஂ ஜிஹ்வாஂ ஜிஹ்வாநிர்லேகநேந ச| ததாஸ்யமலவைரஸ்யகந்தா ஜிஹ்வாஸ்யதந்தஜாஃ| ருசிவைஶத்யலகுதா ந பவந்தி பவந்தி ச||௬||

அநு பஶ்சாத் தேநைவ லேகநயோக்யகதேந தந்தபவநேந ஜிஹ்வாஂ ஸுகஂ லிகேத், ஜிஹ்வாநிர்லேகநேந லோஹாதிகதேந வா ஜிஹ்வாஂ ஸுகஂ லிகேத்| ஸ்வல்பமபி மாஂஸமபாதமாநஸ்தாஂ லிகேத்| ஏவஂ ஹி தந்தபவநஜிஹ்வாநிர்லேகநாப்யாமஸ்ய புஂஸோ மலாதயோ ஜிஹ்வாதிஜா ந பவந்தி| யதாஸங்க்யஂ விவிக்ஷிதா ருச்யாதயோ லகுதாந்தாஶ்ச பவந்தி|| ௬||

Adhikarana dantakAShThavarjyAH (7) · Śloka 7

நாத்யாதஜீர்ணவமதுஶ்வாஸகாஸஜ்வரார்திதீ| தஷ்ணாஸ்யபாகஹந்நேத்ரஶிரஃகர்ணாமயீ ச தத்||௭||

தச்ச தந்தபவநமஜீர்ணாதியுதஃ புருஷோ நாத்யாத்| வமதுஃ சர்திஃ, ஶ்வாஸாதயோ வக்ஷ்யமாணலக்ஷணாஃ| ஆமயஶப்தேந ரோகபர்யாயேண ஹதாதீநாஂ ஸம்பந்தஃ|| ௭||

Adhikarana dantadhAvane niShiddhakAShThAni (8) · Śloka 8

நைவ ஶ்லேஷ்மாதகாரிஷ்டபிபீததவதந்வஜாந்| பில்வவஞ்ஜுலநிர்குண்டீஶிக்ருதில்வகதிந்துகாந்| கோவிதாரஶமீபீலுபிப்பலேங்குதகுல்குலூந்| பாரிபத்ரகமம்லீகாமோசக்யௌ ஶால்மலீஂ ஶணம்| ஸ்வாத்வம்லலவணஂ ஶுஷ்கஂ ஸுஷிரஂ பூதி பிச்சிலம்||௮||

ஶ்லேஷ்மாதகாதிகஂ தந்தபவநமவஶ்யமேவ நாத்யாத்| ததா ப்ரதமரஸத்ரயயுக்தஂ, துர்கந்திபிச்சிலஞ்ச, ஶுஷ்கஂ நீரஸஂ, ஸுஷிரமந்தஃ ஶூந்யம்| ஶ்லேஷ்மாதகாதீநாஂ ஶணாந்தாநாஂ பர்யாயாணி நோச்யந்தே, விஶிஷ்டதேஶப்ரஸித்தத்வாத்| யா சாத்ராகாங்க்ஷா ஸா நிகண்டுஜ்ஞாநாதேவ நஶ்யதி|| ௮||

Adhikarana palAshAsanAdiShu niShedhaH (9) · Śloka 9

பாலாஶமாஸநஂ தந்ததாவநஂ பாதுகே த்யஜேத்||௯||

தந்ததாவநப்ரஸங்கேநாஹ- பாலாஶவக்ஷஜாதம் ஆஸநஂ, தந்ததாவநஂ, பாதுகே ச த்யஜேத்|| ௯||

Adhikarana dantadhAvanakramaH (10) · Śloka 10

தந்தாந் பூர்வமதோ கர்ஷேத்...................||௧௦||

தந்தபவநே சாதோ தந்தாந் பூர்வஂ கர்ஷேத்|| ௧௦||

Adhikarana akShisi~jcanam (11) · Śloka 11

......................ப்ராதஃ ஸிஞ்சேச்ச லோசநே| தோயபூர்ணமுகோ க்ரீஷ்மஶரதோஃ ஶீதவாரிணா||௧௧||

ப்ரதிதிநஂ ப்ராதர்திநாரம்பே அக்ஷிணீ ஸிஞ்சேத்தோயபூர்ணமுகஃ ஸந்| கேந ஸிஞ்சேத்? ஶீதவாரிணா| கிஂ நித்யமேவ ஶீதவாரிணா? க்ரீஷ்மஶரதோரேவ| அந்யஸ்மிந் தௌ கோஷ்ணவாரிணா இத்யர்தால்லப்யதே|

Adhikarana ma~ggalakRutyam (12) · Śloka 12

ப்ரணம்ய தேவாந் வத்தாஂஶ்ச மங்கலாஷ்டஶதஂ ஶுபம்| ஶ்ரண்வந் காஞ்சநவிந்யஸ்தஂ ஸர்பிஃ பஶ்யேதநந்தரம்||௧௨||

இதஞ்சாநந்தரஂ குர்யாத் தேவாந் வத்தாஂஶ்ச ப்ரணம்ய மங்கலாஷ்டஶதஂ ஶுபஂ ஶ்ரண்வந் ஸௌவர்ணபாண்டஸ்தஂ கதமவாங்முகஃ பஶ்யேத், மங்கலாஷ்டஶதஂ தூதாதிவிஜ்ஞாநீயே (ஶா௦அ௦-௧௨) வக்ஷ்யதே|| ௧௨||

Adhikarana sauvIrA~jjanavidhistadguNAshca (13) · Śloka 13

ஸௌவீரமஞ்ஜநஂ நித்யஂ ஹிதமக்ஷ்ணோஸ்ததோ பஜேத்| லோசநே தேந பவதோ மநோஜ்ஞே ஸூக்ஷ்மதர்ஶநே| வ்யக்தத்ரிவர்ணே விமலே ஸுஸ்நிக்தகநபக்ஷ்மணீ||௧௩||

ததஃ ஸௌவீரமஞ்ஜநமக்ஷிப்யாஂ ஹிதஂ நித்யஂ பஜேத்| தேந சாஞ்ஜநேந லோசநே நேத்ரே, மநோஜ்ஞே தர்ஶநீயே பவதஃ| ஸூக்ஷ்மஞ்ச ரூபஂ பஶ்யதஃ| வ்யக்தத்ரிவர்ணத்வாச்ச நிர்மலே, ரக்தஶுக்லகஷ்ணஂ வர்ணத்ரயம்| ஸுஸ்நிக்தாநி ஸுகநாநி ச பக்ஷ்மாணி யயோஸ்தே ததாவிதே|| ௧௩||

Adhikarana rasA~jjanavidhiH (14) · Śloka 14

சக்ஷுஸ்தேஜோமயஂ தஸ்ய விஶேஷாச்ச்லேஷ்மதோ பயம்| யோஜயேத்ஸப்தராத்ரேऽஸ்மாத் ஸ்ராவணார்தஂ ரஸாஞ்ஜநம்||௧௪||

ததா ஸப்தராத்ராந்தரேண சக்ஷுஷஃ ஶ்லேஷ்மஸ்ராவணார்தஂ ரஸாஞ்ஜநஂ யோஜயேத்| குதஃ? யதஶ்சக்ஷுஸ்தேஜோமயஂ, சக்ஷுஷஸ்தேஜோமயவ்யபதேஶோ பூயஸா| யதஃ பஞ்சபூதாத்மகமிந்த்ரியஂ தஸ்ய ச வாதாதிதோ விஶேஷாச்ச்லேஷ்மணோ விபரீதத்வாத்பயமிதி|| ௧௪||

Adhikarana nasyagaNDUShadhAraNAdiguNAH (15) · Śloka 15

அணுதைலஂ ததோ நஸ்யந்ததோ கண்டூஷதாரணம்| கநோந்நதப்ரஸந்நத்வக் ஸ்கந்தக்ரீவாஸ்யவக்ஷஸஃ| ஸுஸ்நிக்தவதநாஃ ஸ்நிக்தநிஃஸ்வநா விமலேந்த்ரியாஃ| நிர்வலீபலிதவ்யங்கா பவேயுர்நஸ்யஶீலிநஃ| ஓஷ்டஸ்புடநபாருஷ்யமுகஶோஷத்விஜாமயாஃ| ந ஸ்யுஃ ஸ்வரோபகாதாஶ்ச ஸ்நேஹகண்டூஷதாரணாத்| கதிரக்ஷீரிவக்ஷாரிமேதாம்புகவலக்ரஹஃ| அரோசகாஸ்யவைரஸ்யமலபூதிப்ரஸேகஜித்| ஸுகோஷ்ணோதககண்டூஷைர்ஜாயதே வக்த்ரலாகவம்||௧௫||

அநந்தரஂ வக்ஷ்யமாணமணுதைலஂ நஸ்யஂ யோஜ்யம்| அநந்தரஂ கண்டூஷதாரணம்| நஸ்யஶீலிந ஏவ பவந்தி கநோந்நதப்ரஸந்நாஃ த்வகாதயஃ யேஷாஂ தே ததாவிதாஃ| கநத்வாதிபிஸ்த்வகாதீநாஂ யதாஸம்பவஂ ஸம்பந்தஃ| ப்ரஸந்நத்வசஃ உந்நதஸ்கந்தாஃ, கநக்ரீவாஃ, ப்ரஸந்நமுகாஃ, கநவக்ஷஸஃ, ஸுகந்தாஸ்யாஃ, மதுரஸ்வராஃ, வலீபலிதவ்யங்கரஹிதாஶ்ச| வல்யஸ்த்வக்ஸங்கோசஃ, வ்யங்காநி முகே ஶ்யாவாநி மண்டலாநி| ஸ்நேஹகண்டூஷதாரணாதோஷ்டபுடநாதயோ ந பவந்தி| பாருஷ்யமோஷ்டயோரேவ, ததா ஆஸ்யஶோஷஃ, தந்தரோகஃ, ஸ்வரஹாநிஶ்ச| ததா அரோசகாதிநாஶகாமேந கதிராத்யம்புகவலக்ரஹஃ கார்யஃ| ததா வக்த்ரலாகவகாமேந உஷ்ணோதககண்டூஷஃ| கவலகண்டூஷயோர்பேதோ கண்டூஷாதிவிதௌ வக்ஷ்யதே| ப்ரஸேகஃ ஆஸ்யஸ்ராவஃ|| ௧௫||

Adhikarana prAyogikadhUmapAnAdi (16) · Śloka 16

ப்ராயோகிகஂ ததோ தூமஂ கந்தமால்யாதி சாசரேத்| தூமாதஸ்யோர்த்வஜத்ரூத்தா ந ஸ்யுர்வாதகபாமயாஃ||௧௬||

அநந்தரஂ வக்ஷ்யமாணலக்ஷணஂ ப்ராயோகிகஂ தூமஂ கந்தமால்யாதி சாऽऽசரேத்| ஆதிஶப்தேந வாஸஃ ப்ரபதீநாஂ க்ரஹணம்| தூமபஸ்ய கிஂ பவதி? ஜத்ராரக்ஷகஸந்த்யபிதாநஸ்ய, ஊர்த்வமுபரி ஶிரஸி வாதகபஜா ரோகா ந பவந்தி|| ௧௬||

Adhikarana a~jjanAdikrame yuktiH (17) · Śloka 17

அஞ்ஜநோத்க்லேஶிதஂ நஸ்யைஃ கவலைர்நாவநேரிதம்| தூமேந கவலோத்க்லிஷ்டஂ க்ரமாத்வாதகபஂ ஜயேத்||௧௭||

நந்வஞ்ஜநாதீநாமேவம்பூதஃ க்ரமஃ கிமர்தமாஶ்ரித இத்யாஹ- அஞ்ஜநோ-த்க்லேஶிதமித்யாதி|| ௧௭||

Adhikarana gandhamAlyAdidhAraNaguNAH (18) · Śloka 18

கந்தமால்யாதிகஂ வஷ்யமலக்ஷ்மீக்நஂ ப்ரஸாதநம்||௧௮||

கந்தமால்யாதிகமுபயுஜ்யமாநஂ வஷ்யமலக்ஷ்மீக்நஂ காந்திகரஂ ச பவதி|| ௧௮||

Adhikarana jIrNavastradhAraNAdiniShedhaH (19) · Śloka 19

வாஸோ ந தாரயேஜ்ஜீர்ணஂ மலிநஂ ரக்தமுல்பணம்| மால்யஂ ந லம்பஂ ந பஹிர்ந ரக்தஂ ஜலஜாததே| நைவ சாந்யேந விததஂ வஸ்த்ரஂ புஷ்பமுபாநஹௌ||௧௯||

அந்யச்சேதமிதஂ குர்யாத்| ஜீர்ணஂ ஜீர்ணப்ராயஂ வாஸஃ பரிதாநஂ ந தாரயேத்| மலிநஂ ரக்தமுல்பணஞ்ச, உந்நத்தம் (உல்பணம்) உத்படஂ மால்யஂ புஷ்பஂ, லம்பஂ ஸ்ரக்தாமாதி, ந தாரயேத்| ந பஹிஃ ராஜமார்கே தஶ்யமாநஂ வா| ஜலஜஂ வர்ஜயித்வா ரக்தமந்யந்மால்யஂ ந தாரயேத்| ப்ரஸங்கேநாஹ- அந்யேந விததஂ வஸ்த்ரஂ ந தாரயேத் புஷ்பமுபாநஹௌ சர்மபாதுகே ததா|| ௧௯||

Adhikarana tAmbUlasevanataddhAraNaguNAH (20) · Śloka 20

ருசிவைஶத்யஸௌகந்த்யமிச்சந்வக்த்ரேண தாரயேத்| ஜாதீலவங்ககர்பூரகங்கோலகடுகைஃ ஸஹ| தாம்பூலீநாஂ கிஸலயஂ ஹத்யஂ பூகபலாந்விதம்| ரக்தபித்தக்ஷதக்ஷீணரூக்ஷோத்குபிதசக்ஷுஷாம்| விஷமூர்ச்சாமதார்த்தாநாமபத்யஂ ஶோஷிணாஂ ச தத்| பத்யஂ ஸுப்தோத்திதே புக்தே ஸ்நாதே வாந்தே ச மாநவே| த்விபத்ரமேகஂ பூகஂ ச ஸசூர்ணகதிரஂ ச தத்||௨௦||

ரூச்யாதிகமிச்சந் வக்த்ரேண ஜாத்யாதிபிஃ ஸஹ பூகபலாந்விதஂ தாம்பூலீநாஂ நாகலதாநாஂ கிஸலயஂ பல்லவஂ தாரயேத்| ரக்தபித்தாத்யுபஹதஸ்ய ஶோஷிணஶ்ச தத்ஸேவநமபத்யம்| ரூக்ஷேண ஹேதுநோத்குபிதாநி சக்ஷூஂஷி யேஷாஂ தே ரூக்ஷோத்குபிதசக்ஷுஷஃ, தேஷாமதவா ரூக்ஷாணாமுத்குபிதசக்ஷுஷாஞ்ச ஸுபோதம்|| ௨௦||

Adhikarana dhanopArjanam (21) · Śloka 21

உத்திஷ்டேத ததோऽத்யர்தமர்தேஷ்வர்தாநுபந்திஷு| நிந்திதஂ தீர்கமப்யாயுரஸந்நிஹிதஸாதநம்| கஷிஂ வணிஜ்யாஂ கோரக்ஷாமுபாயைர்குணிநஂ நபம்| லோகத்வயாவிருத்தாஞ்ச தநார்தீ ஸஂஶ்ரயேத்க்ரியாம்||௨௧||

ததோऽநந்தரமர்தாநுபந்திஷு தநஹேதுஷு கார்யேஷ்வத்யர்தமுத்திஷ்டேத யத்நாச்சேஷ்டேத| யஸ்மாத்தீர்கமப்யாயுரஸந்நிஹிதஸாதநஂ தாரித்ர்யயுக்தஂ நிந்திதஂ கர்ஹிதம்| ததா தநார்தீ கஷ்யாதிகமாரபேத| அந்யாஞ்ச க்ரியாஂ தநலாபஹேதுகீமுபயலோகாவிருத்தாஂ ஸதீமாஶ்ரயேத்|| ௨௧||

Adhikarana niShkramaNavidhiH (22) · Śloka 22

முக்தவேகஶ்ச கமநஸ்வப்நாஹாரஸபாஸ்த்ரியஃ| பாணிநாலப்ய நிஷ்க்ராமேத்ரத்நபூஜ்யாஜ்யமங்கலம்| ஸாதபத்ரபதத்ராணோ விசரேத்யுகமாத்ரதக்| நிஶி சாத்யயிகே கார்யே தண்டீ மௌலீ ஸஹாயவாந்| ப்ராவத்ய பர்யடேத்ராத்ரௌ ந ப்ராவத்ய ஶிரோऽஹநி||௨௨||

ததா முக்தவேக உத்ஸஷ்டமூத்ரபுரீஷாதிவேகஶ்ச அத்வகமநாதிகம்| ததா ரத்நாதிகமாலப்ய ஸபூஜஂ ஸஂஸ்பஶ்ய, கார்யார்தஂ நிஷ்க்ராமேத்| நிர்கதஶ்ச சத்ரபாதத்ராணஸஂயுக்தோ யுகமாத்ரதக்விசரேத்| யுகோ ஹஸ்தத்வயம், அந்யே ஹஸ்தசதுஷ்டயஂ யுகமாஹுஃ, தந்மாத்ரமக்ரதஃ பஶ்யந் கமிஸ்தாண்வாதிபயாத்| நிஶி ராத்ராவாத்யயிகே அதிப்ரயோஜநவதி கார்யே, தண்டீ மௌலீ ஸஹாயவாஂஶ்ச விசரேத்| அர்தபலாதுக்தம் அநாத்யயிகே கார்யே நைவ விசரேந்நிஶீதி| மௌலீ வேஷ்டிதஶிராஃ| ததா ராத்ரௌ ஶிரஃ பிதாய பர்யடேத் பரிப்ரமேதிதி|| ௨௨||

Adhikarana caityAdisthAnAnatikramaH (23) · Śloka 23

சைத்யபூஜ்யத்வஜாஶஸ்தச்சாயாபஸ்மதுஷாஶுசீந்| நாக்ராமேச்சர்கராலோஷ்டபலிஸ்நாநபுவோ ந ச||௨௩||

சைத்யாதீநாஂ சாயாஂ நாக்ராமேத பாதாப்யாஂ ந ல~க்கயேத்| சைத்யஃ ப்ரஸித்தஃ, பூஜ்யோ குர்வாதிஃ, அஶஸ்தமமங்கல்யஂ வஸ்து, ததா பஸ்மாதிகமபி| ததா ஶர்கராதிகமபி| ஶர்கரா ஶிலாசூர்ணஂ பலிர்பூதோபஹாரஃ, ஸ்நாநபூஃ யத்ர கஶ்சித் ஸ்நாதஃ|| ௨௩||

Adhikarana madhyAhnAdau catuShpathAdi sevananiShedhaH (24) · Śloka 24

மத்யாஹ்நே ஸந்த்யயோ ராத்ராவர்தராத்ரே சதுஷ்பதம்| ந ஸேவேத ந ஶர்வர்யாஂ வக்ஷசைத்யஂ ந சத்வரம்| ஸூநாடவீஶூந்யகஹஶ்மஶாநாநி திவாऽபி ந||௨௪||

ததா மத்யாஹ்நாதிஷு காலேஷு சதுஷ்பதஂ ந ஸேவேத| ததா ஶர்வர்யாஂ ஸர்வஸ்யாமபி ராத்ரௌ, வக்ஷாதிகஂ ந ஸேவேத| சத்வரஂ த்ரிபதமாஹுஃ, க்ராமாத்பஹிரவதாராஶ்ரயமந்யே, க்ராமீணஸமாஜஸ்தாநமித்யந்யே, யஸ்து லோகே சத்வர இதி ப்ரஸித்தஃ| ஸூநாடவ்யாதிகஂ திவாऽபி ந ஸேவேத| ஸூநாடவீ வதாரண்யம்|| ௨௪||

Adhikarana shavahu~gkArAdInAM pratiShedhAdi (25) · Śloka 25

ந ஹுங்குர்யாச்சவஂ பூஜ்யஂ ப்ரஶஸ்தாந்மங்கலாநி ச| நாபஸவ்யஂ பரிக்ராமேந்நேதராண்யநுதக்ஷிணம்| சதுஷ்பதஂ நமஸ்குர்யாத்ப்ரஜ்ஞாதாஂஶ்ச வநஸ்பதீந்| ந வ்யாலவ்யாதிதாஶஸ்தைர்நாதாந்தக்ஷுத்பிபாஸிதைஃ| ந ச்சிந்நபுச்சைர்நைகாக்ஷைர்கோபஷ்டேந ச ந வ்ரஜேத்| நாதிப்ரகேऽதிஸாயஂ வா ந நபோமத்யகே ரவௌ| நாஸந்நிஹிதபாநீயோ நாதிதூர்ணஂ ந ஸந்ததம்| ந ஶத்ருணா நாவிதிதைர்நைகோ நாதார்மிகைஃ ஸஹ| தத்யாத்வர்த்மார்தவத்தஸ்த்ரீபாரிசக்ரத்விஜந்மநே| ஸ்நாநபோஜநபாநாநி வாஹேப்யோ நாசரேத்புரஃ| நதீஂ தரேந்ந பாஹுப்யாஂ நாக்நிஸ்கந்தமபிவ்ரஜேத்| நாரோஹேத்விஷமஂ ஶைலஂ நாவஂ ஸஂஶயிதாஂ தரும்| நிபாதயேந்ந லோஷ்டேந ந பலேந பலஂ த்ருமாத்| ந வார்யமாணஃ ப்ரவிஶேந்நாத்வாரேண ந சாऽஸநே| ஸ்வயம் திஷ்டேத்பரகஹே யுக்தநித்ரஂ ந போதயேத்| நாऽசரேத்பாணிவாக்பாததங்மேட்ரோதரசாபலம்||௨௫||

ஶவஂ ந ஹுங்குர்யாத் மதஶரீரஂ ஹுங்காரேண ந தர்ஜயேத்| பூஜ்யாதீநி சாபஸவ்யஂ வாமஂ பரித்யஜ்ய ந கச்சேத்| இதராணி தத்விபரீதாநி தக்ஷிணஂ த்யக்த்வா ந கச்சேத்| சதுஷ்பதஂ ப்ரஜ்ஞாதாந் ப்ரஸித்தாஂஶ்ச வநஸ்பதீந் வக்ஷாந் நமஸ்குர்யாத்| வ்யாலாதிபிஶ்ச வாஹைர்ந வ்ரஜேத்| வ்யாலஃ துஷ்டஃ, க்ஷுத்ரஃ, அதிபூர்வாஹ்ணாதிகாலே ச ந வ்ரஜேத்| அஸந்நிஹிதபாநீயஃ அகஹீதபாநீயஃ, தூர்ணஂ வேகேந, ந ஸஂததஂ பஹுகாலமபி து விஶ்ரம்யைவ கந்தவ்யமித்யபிப்ராயஃ, ஶத்ருணா ஸஹ ந வ்ரஜேத், அவிதிதைரவிஜ்ஞாதஸ்வரூபைஃ ஸஹ ந வ்ரஜேத், ஏகாகீ ந வ்ரஜேத், அதார்மிகைஶ்ச ஸஹ| ததா ஆர்தாதிப்யோ வர்த்ம தத்யாத் மார்கஂ த்யஜேத்| பாரீ பாரவாஹகஃ, சக்ரீ கந்த்ர்யாதிஃ| வாஹேப்யஃ புரா ஸ்நாநாதிகஂ நாऽऽசரேத்| பூர்வஂ ஸ்வவாஹாநஶ்வாதீந் ஸ்நாபயேத் போஜயேத் பாயயேச்ச பஶ்சாத்ஸ்வயம் ஸ்நாயாத் புஞ்ஜீத சேத்யர்தஃ| பாஹுப்யாஂ ச நதீஂ ந தரேத்| அக்நிஸ்கந்தாபிமுகோ ந கச்சேத்| அக்நிஸ்கந்தோ மஹாநக்நிராஶிஃ| விஷமமதிநிம்நோந்நதப்ரதேஶஂ, ஶைலஂ பர்வதஂ நாऽரோஹேத்| ஸஂஶயிதாமவிஜ்ஞாதஸ்வரூபாஂ நாவஂ, வக்ஷஞ்ச ஸர்வஂ நாऽऽரோஹேத்| த்ருமாத்வக்ஷாத், லோஷ்டேந, பலேந வா பலஂ ந பாதயேத்| பரகஹே வார்யமாணஃ ப்ரதிஷித்யமாநப்ரவேஶோ ந ப்ரவிஶேத்| அப்ரஸித்தேந மார்கேண ந ப்ரவிஶேத்| ப்ரவிஷ்டஶ்ச அதத்தே ஆஸநே ந ஸ்வயஂ திஷ்டேத் நோபவிஶேத்| யுக்தா அவிருத்தா நித்ரா யஸ்ய தஂ ந போதயேத்| பாண்யாதிசாபலஂ ச நாऽऽசரேத்| ஹஸ்தசாபலஂ வாத்யாநுகரணாதி, பாதசாபலமப்யேவஂப்ரகாரமேவ, வாக்சாபலஂ யத்கிஞ்சநவாதித்வஂ, தக்சாபலஂ பரயுவத்யாதிதர்ஶநஂ, மேட்ரசாபலமப்ராஸங்கிகாநுசிதயோஷித்கமநாதி, உதரசாபலஂ போஜநகக்நுதா|| ௨௫||

Adhikarana keSAdivardhane niyamAH (26) · Śloka 26

த்ரிஃ பக்ஷஸ்ய கசஶ்மஶ்ருநகரோமாணி வர்தயேத்| ந ஸ்வஹஸ்தேந தந்தைர்வா ஸ்நாநஂ சாநு ஸமாசரேத்||௨௬||

பக்ஷஸ்ய மத்யே த்ரீந் வாராந் கேஶாதீந் கர்தயேத், ஸ்வஹஸ்தேந தந்தைர்வா ந கர்தயேத்| கர்தயித்வா ச ஸ்நாநமாசரேத்|| ௨௬||

Adhikarana abhya~ggavidhiH (27) · Śloka 27

அத ஜாதாந்நபாநேச்சோ மாருதக்நைஃ ஸுகந்திபிஃ| யதர்துஸஂஸ்பர்ஶஸுகைஸ்தைலைரப்யங்கமாசரேத்||௨௭||

அதாநந்தரமநந்தரோக்தப்ரகாரேண காலமதிவாஹ்ய உத்பந்நாந்நபாநேச்சோऽப்யங்கமாசரேத்| கேநேத்யாஹ-தைலைஃ| கிம்பூதைஃ? வாதக்நைஃ ஸுகந்திபிஶ்ச த்வநதிக்ரமேண ஸஂஸ்பர்ஶஸுககரைஶ்ச உஷ்ணகாலே ஶீதைஃ, ஶீதகாலே சோஷ்ணைரித்யர்தஃ|| ௨௭||

Adhikarana abhya~ggaguNAH (28) · Śloka 28

அப்யங்கோ வாதஹா புஷ்டிஸ்வப்நதார்ட்யபஹத்வகத்| தக்தபக்நக்ஷதருஜா க்லமஶ்ரமஜராபஹஃ| ரதாக்ஷசர்மகடத்பவத்யப்யங்கதோ குணாஃ| ஸ்பர்ஶநேऽப்யதிகோ வாயுஃ ஸ்பர்ஶநஂ ச த்வகாஶ்ரயம்| த்வச்யஶ்ச பரமப்யங்கோ யஸ்மாத்தஂ ஶீலயேததஃ| ஶிரஃ ஶ்ரவணபாதேஷு தஂ விஶேஷேண ஶீலயேத்||௨௮||

அப்யங்ககுணாநாஹ-அப்யங்கேதி| தக்தாதித்ரயஸ்ய ற்ருஜயா ஸம்பந்தஃ| க்ஷதஃ ஶஸ்த்ராதிநா| ததா ரதாக்ஷாதிவதப்யங்காத்குணா பவந்தி, ரதாக்ஷஂ சக்ரநாபிஃ, தஸ்ய சர்மகடயோஶ்ச யதாऽப்யங்கேந ஶ்லக்ஷ்ணத்வஂ, யதா மார்தவஂ, யதா ச தார்ட்யஂ, ததா ஶரீரஸ்யாபி| யதா ச ரதாக்ஷஸ்ய ஸ்நேஹஸ்பர்ஶநமாத்ரேண, சர்மநோ மர்தநேந, கடஸ்ய ஸ்நேஹஸஂஸ்காரேணேதி| யதஶ்ச பரமத்யர்தஂ த்வச்யஶ்சாப்யங்கஃ, தஸ்மாதப்யங்கமாசரேத்| கதமித்யாஹ-ஸ்பர்ஶநமிதி| ஸ்பர்ஶநஂ த்வகாஶ்ரிதம்| ஸ்பர்ஶநே சாவஶ்யஂ வாயுநா பவிதவ்யம்| அதோ வாதாऽऽபாதபயாதித்யர்தஃ| ஶிரஃ ப்ரப்ருதிஷு தமப்யங்கஂ விஶேஷேணஶீலயேத்|| ௨௮||

Adhikarana mUrdhni tailakAraNaguNAH (29) · Śloka 29

ஸ கேஶ்யஃ ஶீலிதோ மூர்த்நி கபாலேந்த்ரியதர்பணஃ||௨௯||

கிமர்தமித்யாஹ-ஸோऽப்யங்கஃ மூர்த்நி ஶிரஸி, ஶீலிதஃ கேஶ்யோ கேஶேப்யோ ஹிதஃ, கபாலஸ்யேந்த்ரியாணாஞ்ச தர்பணஃ தப்திகரஃ|| ௨௯||

Adhikarana karNapUraNaguNAH (30) · Śloka 30

ஹநுமந்யாஶிரஃ கர்ணஶூலக்நஂ கர்ணபூரணம்||௩௦||

ஸ்நேஹேந கர்ணபூரணஂ ஹநுமந்யாதிஶூலக்நம்|| ௩௦||

Adhikarana pAdAbhya~gge guNAH (31) · Śloka 31

பாதாப்யங்கஸ்து தத்ஸ்தைர்யநித்ராதஷ்டிப்ரஸாதகத்| பாதஸுப்திஶ்ரமஸ்தம்பஸங்கோசஸ்புடநப்ரணுத்||௩௧||

பாதாதிஷு தமப்யங்கஂ விஶேஷேண ஶீலயேத்| பாதாப்யங்கஸ்து தத்ஸ்தைர்யாதிகத் பாதஸுப்த்யாதிக்நஶ்ச| ஸுப்திரிவ ஸுப்திஃ அபிகாதாத்யசைதந்யம்|| ௩௧||

Adhikarana aBya~ggavarjyAH (32) · Śloka 32

வர்ஜ்யோऽப்யங்கஃ கபக்ரஸ்தகதஸஂஶுத்த்யஜீர்ணிபிஃ||௩௨||

ஸர்வோऽப்யங்கஃ கபக்ரஸ்தாதிபிர்வர்ஜ்யஃ ந ஸேவ்யஃ| கபக்ரஸ்தஃ ஶ்லேஷ்மரோகார்த்தஃ| க்ரஸ்தக்ரஹணமதிஶயோபலக்ஷணார்தம்| கதஸஂஶுத்திஃ வமநவிரேசநாதிபிரசிரகாலநிஃஸததோஷஃ|| ௩௨||

Adhikarana vyAyAmaH (33) · Śloka 33

ஶரீராயாஸஜநநஂ கர்ம வ்யாயாம உச்யதே||௩௩||

அநந்தரஂ வ்யாயாமஂ ஶீலயேத்| க உச்யதே வ்யாயாமஃ? ஆஹ- ஶரீரேதி| யேந கர்மணா க்ரியமாணேந ஶரீரமாயஸ்யதே தத்வ்யாயாமஶப்தேந வாச்யம்| தேநைததுக்தஂ பவதி- கஸ்யசிச்சஂக்ரமணமேவ வ்யாயாமஃ, கஸ்யசிதந்யததிகமிதி|| ௩௩||

Adhikarana vyAyAmaguNAH (34) · Śloka 34

லாகவஂ கர்மஸாமர்த்யஂ தீப்தோऽக்நிர்மேதஸஃ க்ஷயஃ| விபக்தகநகாத்ரத்த்வஂ வ்யாயாமாதுபஜாயதே||௩௪||

தேந கதேந கிஂ பவதீத்யாஹ- லாகவமித்யாதி| லாகவஂ தேஹஸ்ய லகுத்வம்| அந்யத் ஸுபோதம்|| ௩௪||

Adhikarana vyAyAmavarjyAH (35) · Śloka 35

வாதபித்தாமயீ பாலோ வத்தோऽஜீர்ணீ ச தஂ த்யஜேத்||௩௫||

வாதபித்தரோகார்தோ பாலோ வத்தஶ்ச வ்யாயாமஂ த்யஜேத்|| ௩௫||

Adhikarana vyAyAmavidhiH (36) · Śloka 36

அர்த்தஶக்த்யா நிஷேவ்யஸ்து பலிபிஃ ஸ்நிக்தபோஜிபிஃ| ஶீதகாலே வஸந்தே ச மந்தமேவ ததோऽந்யதா| தஂ கத்வாऽநுஸுகஂ தேஹஂ மர்தயேச்ச ஸமந்ததஃ||௩௬||

ஸ ச வ்யாயாமோ பலவத்பிஃ புருஷைஃ ஶீதகாலே ஹேமந்தஶிஶிரயோஃ வஸந்தே ச ஸ்நிக்தாந்நபோஜிபிஃ ஸத்பிரர்த்தஶக்த்யா (ஸு௦சி௦௨௪/௪௭) நிஷேவணீயஃ யாவச்சக்யஂ ததோऽர்த்தமிதி| அந்யஸ்மிந்புநஃ தௌ ஸ்வல்பமேவ| தஞ்ச வ்யாயாமஂ கத்வா யதாஸுகஂ தேஹஂ மர்தயேத்ஸர்வம்|| ௩௬||

Adhikarana ativyAyAmadoShAH (37) · Śloka 37

தஷ்ணா க்ஷயஃ ப்ரதமகோ ரக்தபித்தஂ ஶ்ரமஃ க்லமஃ| அதிவ்யாயாமதஃ காஸோ ஜ்வரஶ்ச்சர்திஶ்ச ஜாயதே||௩௭||

யதோக்தப்ரமாணாதிக்ரமாததிவ்யாயாமேந காஸாதிரோகோத்பத்திஃ|

Adhikarana vyAyAmajAgarAdInAmatisevananiShedhaH (38) · Śloka 38

கஜஂ ஸிஂஹ இவாகர்ஷந் பஜந்நதி விநஶ்யதி||௩௮||

ப்ரஸங்கேநாஹ- வ்யாயாமாதீநாஂ ஸாஹஸமதிஸேவாஂ பஜந் புருஷோ விநஶ்யதி| யதா ஸிஂஹோ விக்ரமவாநதிஸ்வல்பபலஃ மஹாபலஂ தந்திநமாகர்ஷயந் ஸ்வயமேவ விநஶ்யதி|| ௩௮||

Adhikarana udvarttanaguNAH (39) · Śloka 39

உத்வர்த்தநஂ கபஹரஂ மேதஸஃ ப்ரவிலாயநம்| ஸ்திரீகரணமங்காநாஂ த்வக்ப்ரஸாதகரஂ பரம்||௩௯||

அநந்தரஂ கஷாயத்ரவ்யைருத்வர்தநஂ குர்யாத்| தத்குணாநாஹ- கபஹரமித்யாதி|| ௩௯||

Adhikarana shItajalasnAnaguNAH (40) · Śloka 40

தீபநஂ வஷ்யமாயுஷ்யஂ ஸ்நாநமூர்ஜாபலப்ரதம்| கண்டூமலஶ்ரமஸ்வேததந்த்ராதட்தாஹபாப்மஜித்||௪௦||

ததநு ஸ்நாநமாசரேத்| தச்சாக்ந்யுதீரணத்வாதியுக்தஂ கண்ட்வாதிக்நஞ்ச|| ௪௦||

Adhikarana uShNAmbupariShekaguNAH (41) · Śloka 41

உஷ்ணாம்புநாऽதஃகாயஸ்ய பரிஷேகோ பலாவஹஃ| தேநைவ தூத்தமாங்கஸ்ய பலஹத்கேஶசக்ஷுஷாம்||௪௧||

உஷ்ணாம்புநேத்யாதி ஸுபோதம்|| ௪௧||

Adhikarana snAnaniyamAH (42) · Śloka 42

நாऽநாப்லுத்ய ஶிரஃ ஸ்நாயாந்ந ஜலேऽல்பே ந ஶீதலே| ஸ்நாநோதகாவதரணஸ்வப்நாந்நக்நோ ந சாசாரேத்| பஞ்ச பிண்டாநநுத்தத்ய ந ஸ்நாயாத்பரவாரிணி| நாத்மாநமீக்ஷேத ஜலே ந தடஸ்தோ ஜலாஶயம்| ந ப்ரதிஸ்பாலயேதம்பு பாணிநா சரணேந வா| ஸ்நாத்வா ந மஜ்யாத்காத்ராணி துநுயாந்ந ஶிரோருஹாந்||௪௨||

ஶிரஸ்யநாப்லுதே அஸிக்தே ந ஸ்நாயாத்| ஜலே நத்யாதிஸ்தே ஸ்வல்பே ஶீதலே ச ந ஸ்நாயாத்| நக்நஃ அகஹீதபரிதாநஃ, ஸ்நாநமுதகாவதரணஂ ச நாऽऽசரேத்| ததா ஸ்வப்நஂ ச நக்நோ நாசரேத்| பரவாரிணி அந்யகதே தடாகாதௌ பஞ்ச பிண்டாநநுத்தத்ய ந ஸ்நாயாத்| பஞ்சபிஃ பிண்டைருத்ததைராத்மநைவ ஸ்நாநார்தஂ ஜலாஶயஃ கதோ பவதி| தர்பணவதாத்மாநஂ ஜலே நேக்ஷேத| தடஸ்தஃ கூலஸ்தோ, ஜலாஶயஂ கூபாதிகஂ நேக்ஷேத| பாணிநா பாதேந வா ஜலஂ ந ப்ரதிஸ்பாலயேந்நாபிஹந்யாத்| ஸ்நாத்வா ச பாண்யாதிநாऽங்காநி ந பரிமார்ஜயேத்| கேஶாஂஶ்ச ஸ்நாத்வா ந துநுயாத்|| ௪௨||

Adhikarana snAnAntaravastradhAraNaniyamAH (43) · Śloka 43

நிவஸீதார்த்ர ஏவாऽஶு ஸோஷ்ணீஷே தௌதவாஸஸீ| ந த்வம்பரஂ பூர்வததஂ ந ச தைலவஸே ஸ்பஶேத்||௪௩||

ஆர்த்ர ஏவ தௌதோஷ்ணீஷஂ தௌதவாஸஸீ ச நிவஸீத பரிதத்யாத்| உஷ்ணீஷஃ ஶிரஃ பட்டகம்| ஸ்நாத்வா ச ஸ்நாநகாலததஂ வாஸோ ந ஸ்பஶேத்| தைலஂ வஸாஂ ச ஸ்நாத்வா ந ஸ்பஶேத்|| ௪௩||

Adhikarana punarvastradhAraNaniyamAH (44) · Śloka 44

வாஸோऽந்யதந்யச்சயநே நிர்கமே தேவதார்சநே||௪௪||

ஶயநாத்யவஸரே அந்யதந்யத்வாஸஃ பரிவர்தயேத்| நிர்கமே தேவதார்சநே சாந்யதந்யத்வாஸோ நிவஸீத|| ௪௪||

Adhikarana snAne varjyAH (45) · Śloka 45

ஸ்நாநமர்திதநேத்ராஸ்யகர்ணரோகாதிஸாரிஷு| ஆத்மாநபீநஸாஜீர்ணபுக்தவத்ஸு ச கர்ஹிதம்||௪௫||

அர்திதாத்யார்தாநாஂ ஸ்நாநஂ கர்ஹிதஂ நிந்த்யம்| ஆத்மாநஂ வாயுநா ஜடராபூரணஂ, பீநஸோ நாஸாஸ்ராவஃ||௪௫||

Adhikarana bhojanavidhiH (46) · Śloka 46

அந்நபாநவிதாநேந புஞ்ஜீதாந்நஂ விநாऽத்யயாத்| அபிநந்த்ய ப்ரஸந்நாத்மா ஹுத்வா தத்வா ச ஶக்திதஃ| பாகஂ ஸஜலமேகாந்தே யதாஸுகமிதி ப்ருவந்| ப்ரயச்சேத்ஸர்வமுத்திஶ்ய பாசயேந்நாऽந்நமாத்மநே||௪௬||

ததோऽநந்தரமந்நபாநவிதாநேநாந்நஂ புஞ்ஜீத| அத்யயே து யதேச்சமேவ| ப்ராப்தமாஹாரமபிநந்த்ய ப்ரஸந்நாத்மா ப்ரஸந்நஹதயஃ, ஹுத்வா சாக்நிமுகே, ஶக்திதஶ்ச தத்வா கபணாதிப்யோ யதாஶக்தி தத்த்வா, ஸர்வஂ பூதக்ராமமுத்திஶ்ய, ஏகாந்தே பாகஂ ஸர்வமாஹார்யஂ ஸோதகஂ யதாஸுகமிதி மந்த்ரபதமிவ ப்ருவந் தத்யாத்| தாநாதிவ்யவச்சேதேநாத்மார்தமந்நஂ ந பாசயேத்|| ௪௬||

Adhikarana niShiddhAnnam (47) · Śloka 47

நாऽந்நமத்யாந்முமூர்ஷூணாஂ மதாநாஂ துஃகஜீவிநாம்| ஸ்த்ரீஜிதக்லீபபதிதக்ரூரதுஷ்கதகாரிணாம்| கணாரிகணிகாஸத்ரதூர்தாந்நாபணிகஞ்ச ந||௪௭||

முமூர்ஷுப்ரபதீநாமந்நஂ நாத்யாத்| கணாந்நஂ பஹ்வாயத்தமந்நஂ நாத்யாத்| ஆபணிகோ வணிக்|| ௪௭||

Adhikarana utsa~gge BakShaNaniShedhaH (48) · Śloka 48

நோத்ஸங்கே பக்ஷயேத்பக்ஷ்யாஞ்ஜலஂ நாஞ்ஜலிநா பிபேத்| ஸர்வஞ்ச திலஸம்பத்தஂ நாऽத்யாதஸ்தமிதே ரவௌ| ந புக்தமாத்ர ஆயஸ்யேந்ந நிஷித்தஂ பஜேத்ஸுகம்||௪௮||

உத்ஸங்கே கஹீத்வா பக்ஷ்யாந்நஂ ந பக்ஷயேத்| அஞ்ஜலிநா பாணிஸம்புடேந ஜலஂ ந பிபேத்| ரவௌ திநகதி, அஸ்தமிதே திலஸம்பத்தஂ ஸர்வஂ பக்ஷ்யஂ நாத்யாத்| போஜநாதுத்திதஃ ஶரீராயாஸஂ ந குர்யாத்| ஸ்மத்யாதிப்ரதிஷித்தஂ ஸுகஂ ந ஸேவேத|| ௪௮||

Adhikarana madhyAhnacaryA (49) · Śloka 49

தர்மோத்தராபிரர்த்யாபிஃ கதாபிஸ்த்ரிகுணாத்மபிஃ| மத்யஂ திநஸ்ய கமயேதிஷ்டஶிஷ்டஸஹாயவாந்||௪௯||

திநஸ்ய ச மத்யமிஷ்டைஃ ஶிஷ்டைஶ்ச ஸஹாயைர்யுதஃ கதாபிர்கமயேத்| கிம்பூதாபிஃ? தர்மப்ரதாநாபிஃ, மத்யார்தாபிஃ, அர்தபலாத் ஸ்வல்பகாயாபிஃ| ஏவஂ த்ரிகுணாத்மபிஃ த்ரிகுணோ தர்மாதீநாஂ ஸ்தாநவத்திக்ஷயலக்ஷணஃ|| ௪௯||

Adhikarana sadvRuttam (50) · Śloka 50

ந லோகபூபவித்விஷ்டைர்ந ஸங்கச்சேத நாஸ்திகைஃ| கலிவைரருசிர்ந ஸ்யாத்தீரஃ ஸம்பத்விபத்திஷு| ஶ்ருதாதந்யத்ர ஸந்துஷ்டஸ்தத்ரைவ ச குதூஹலீ| க்ஷாந்திமாந்தக்ஷிணோ தக்ஷஃ ஸுஸமீக்ஷிதகார்யகத்| ஹ்ரீமாந்தீமாந்மஹோத்ஸாஹஃ ஸஂவிபாகீ ப்ரியாதிதிஃ| அக்ஷுத்ரவத்திர்கம்பீரஃ ஸாதுராஶ்ரிதவத்ஸலஃ| தாதா பிதப்யஃ பிண்டஸ்ய யஷ்டா ஹோதா கபாத்மகஃ| அநுஜ்ஞாதா ஸுவார்தாநாஂ தீநாநாமநுகம்பகஃ| ஆஶ்வாஸகாரீ பீதாநாஂ க்ருத்தாநாமநுநாயகஃ| பூர்வாபிபாஷீ ஸுமுகஃ ஸுஶீலஃ பூஜ்யபூஜகஃ| வித்தபந்துவயோவித்யாவத்தைஃ பூஜ்யா யதோத்தரம்| ஆத்மத்ருஹமமர்யாதஂ மூடமுஜ்ஜிதஸத்பதம்| ஸுதராமநுகம்பேத நரகார்சிஷ்மதிந்தநம்| தர்ம்யமர்த்யஂ ப்ரியஂ தத்யஂ மிதஂ பத்யஂ வதேத்வசஃ| நாऽத்மாநமவஜாநீயாந்ந ஸ்தூயாந்ந ச பீடயேத்| ந ஹீநாநவமந்யேத வத்தார்தாங்கபலஶ்ருதைஃ| நாருந்துதஃ ஸ்யாந்ந க்ரூரோ ந தீக்ஷ்ணோ நோபதாபவாந்| ஹேதாவீர்ஷ்யேந்ந து பலே பாபஂ பாபேऽபி நாசரேத்| பரஸ்ய தண்டஂ நோத்யச்சேத்க்ருத்தோ நைநஂ நிபாதயேத்| அந்யத்ர புத்ராச்சிஷ்யாத்வா ஶாஸநார்ஹாத்திதாஶயஃ| நத்யவாதித்ரகீதாதி நோல்பணாமாசரேத்க்ரியாம்| ப்ரஸித்தகேஶவாக்வேஶஶமஸாந்த்வபராயணஃ| ஊர்த்வே நாபேஃ ஶரீரஸ்ய ஸ்பஶேந்நாऽதரவாஸஸா| ந குர்யாந்மிதுநீபூய ஶௌசஂ ப்ரதி விலம்பநம்| நாऽஸஂவதமுகோ ஹாஸ்யக்ஷவோத்காரவிஜம்பணம்| பாணித்வயேந யுகபத்கண்டூயேந்நாத்மநஃ ஶிரஃ| வஹேந்ந பாரஂ ஶிரஸா யுகபச்சாக்நிவாரிணீ| நாஸிகாஂ ந விகுஷ்ணீயாத்தஶநாந்ந விகட்டயேத்| குர்யாத்விலேகநச்சேதபேதாஸ்போடநமர்தநம்| நாऽகார்யே ந ச கார்யேऽபி முகாங்கநகவாதநம்| பாதஂ பாதேந நாக்ராமேந்ந கண்டூயேந்ந ஶௌசயேத்| நா காஂஸ்யபாஜநே தௌ ச நோபவிஷ்டஃ ப்ரஸாதயேத்| அபீக்ஷ்ணஂ நிர்மலாந் தத்யாந்நகபாதமலாஶயாந்| நாऽஸமித்தமுபாஸீத ஹுதாஶஂ நைவ சாஶுசிஃ| நாऽநுவாதஂ ந விவதே ந க்லாந்தோ நாऽந்யமாநஸஃ| தமேந்நாஸ்யேந ந ஸ்கந்தேந்நாऽதஃ குர்யாந்ந பாததஃ| ஸததஂ ந நிரீக்ஷேத சலஸூக்ஷ்மாப்ரியாணி ச| நாப்ரஶஸ்தஂ ந விண்மூத்ரஂ ந தர்பணமமார்ஜிதம்| உத்யந்தமஸ்தமாயாந்தஂ தபந்தஂ ப்ரதிமாகதம்| உபரக்தஂ ச பாஸ்வாந்தஂ வாஸஸா வா திரோஹிதம்| நாந்யதப்யதிதேஜஸ்வி க்ருத்தஸ்ய ச குரோர்முகம்| ஸ்த்ரீஂ ந ஸ்ரவந்தீஂ நோதக்யாஂ ந நக்நாஂ நாந்யஸங்கதாம்| ந பத்நீஂ போஜநஸ்வப்நக்ஷுதஜம்பாதுராஸநே| ஶயீத நைகஶயநே ந சாஶ்நீயாத்தயா ஸஹ| தாமநீர்ஷ்யஂஶ்ச கோபாயேத் ஸ்வைரிணீஂ நாதிவாஸயேத்| நோச்சிஷ்டஸ்தாரகாராஹுதுஹிநாஂஶுதிவாகராந்| பஶ்யேந்ந யாயாந்ந படேந்ந ஸ்வப்யாந்ந ஸ்பஶேச்சிரஃ| பாயயந்தீஂ சரந்தீஂ வா நாந்யஸ்மை காஂ நிவேதயேத்| அர்கேந்துபரிவேஷோல்காஶதக்ரதுதநூஂஷி ச| நாந்யத்தேவார்சநே கர்ம குர்யாத்தாவேந்ந வர்ஷதி| திதிஂ பக்ஷஸ்ய ந ப்ரூயாத் நக்ஷத்ராணி ந நிர்திஶேத்| நாத்மநோ ஜந்மலக்நர்க்ஷகநஸாரஂ கஹே மலம்| ப்ரகாஶயேந்நாவமாநஂ ந ச நிஃஸ்நேஹதாஂ ப்ரபோஃ| புரோவாதாதபரஜஸ்துஷாரபருஷாநிலாந்| அநஜுஃ க்ஷவதூத்காரகாஸஸ்வப்நாந்நமைதுநம்| ஸஶப்தமலிநஂ ஹஸ்தப்ரூநேத்ரோத்க்ஷேபவாதிதாம்| கூலச்சாயாஂ ஸுராபாநஂ வ்யாலதஂஷ்ட்ரிவிஷாணிநஃ| ஹீநாநார்யாதிநிபுணஸேவாஂ விக்ரஹமுத்தமைஃ| ஸந்த்யாஸ்வப்யவஹாரஸ்த்ரீஸ்வப்நாத்யயநசிந்தநம்| ஆரோக்யஜீவிதைஶ்வர்யவித்யாஸு ஸ்திரமாநிதாம்| தோயாக்நிபூஜ்யமத்யேந யாநஂ தூமஂ ஶவாஶ்ரயம்| மத்யாதிஸக்திஂ விஶ்ரம்பஸ்வாதந்த்ர்யே ஸ்த்ரீஷு ச த்யஜேத்||௫௦||

லோகத்விஷ்டைஃ ராஜத்விஷ்டைஃ ஸஹ ஸங்கதிஂ ந குர்யாத், நாஸ்திகைஶ்ச| அதஷ்டஂ நாஸ்தீதி போத்தாரோ நாஸ்திகாஃ| கலஹஂ வைரஂ ந ரோசயேத்| ஸம்பத்ஸ்வாபத்ஸு ச தைர்யவலம்பேத்| ஶாஸ்த்ரஶ்ரவணாதந்யத்ராஶநாதிகே ஸந்துஷ்டஃ ஶ்ருதே த்வஸந்துஷ்டஃ| உபநதாததிகேநாऽऽகாஂக்ஷா அஸந்தோஷஃ| தத்ரைவ ச ஶ்ருதே ஶேஷவிஷயே குதூஹலவாந்| ஸர்வபூதேஷு க்ஷாந்திமத்வாதியுக்தோ பவேத்| தக்ஷிணஃ பக்ஷபாதீ| அந்யத்ஸுபோதம்| பூஜ்யாஂஶ்ச பூஜயேத்| அத ஆஹ- வித்தேத்யாதி| (௧) தநவாந் பூஜ்யஃ, (௨) அதோऽதிகஂ பந்துஃ, (௩) அதோऽதிகமதிகவயாஃ, (௪) ததோऽதிகஂ வித்யாவாந், (௫) ததோऽதிகஂ ஶீலவாந் பூஜ்ய இதி யதோத்தரார்தஃ| யோ யஸ்மாதுத்தரஃ ஸ தஸ்மாத்பூஜ்ய இதி| ஆத்மத்ரோஹாதியுக்தமத்யந்தஂ கபயா ஸத்பதயோஜநாதிநா, பரமநுகம்பேத| ஸர்வஸ்ய ச தர்ம்யாதிகஂ வாக்யஂ வதேத்| தர்மாதநபேதஂ தர்ம்யமர்தாதநபேதமர்த்யஂ, ப்ரியஂ ஶ்ரோதுஃ, தத்யஂ ஸத்யஂ, மிதஂ ஸ்வல்பஂ, பத்யஂ ஹிதாநுபந்தி| ஆத்மநஃ ஶரீரஸ்யாவஜ்ஞாஂ ந குர்யாத்| ந சாத்மாநஂ ஸ்தூயாத்| ந ச பீடயேத்| வத்தாதிஹீநாநாமவமாநோ ந விதேயஃ| அருந்துதோ மர்மஸ்பக்| உபதாபஃ பரநிர்பந்தஃ| ஹேதௌ ஸேவாதிகே ஈர்ஷ்யேத்| ஈர்ஷ்யா நாம யத் பரஸ்ய பூதஂ தத்கதஂ மம நேதி புத்திஃ| ந து தத்பலே அர்தாதிகே, பலார்திநா ஹி தத்காரணே ப்ரயதிதவ்யமித்யர்தஃ| பாபஶீலேऽப்யபத்ரஂ நாऽऽசரேத்| பரஸ்ய ச தண்டஂ நோத்யச்சேத்| க்ருத்தஶ்ச ஸந் பரஸ்ய ஏநஂ தண்டஂ ந பாதயேத்| புத்ரஂ ஶாஸநார்ஹஂ ஶிஷ்யஂ ச அந்யத்ர வர்ஜயித்வா| அஶாஸநார்ஹயோஸ்தயோரபி ந நிபாதயேத்| ஹிதாஶயஃ தத்திதகாமஃ| நத்யாதிக்ரியாமுல்பணாமதிமாத்ரஂ நாऽऽசரேத்| தேஶகாலாதப்ரஸித்தாந் கேஶாதீந் ந தாரயேத்| நாபேருபரி ஶரீரமதஃ காயவாஸஸா ந ஸ்பஶேத்| கதவ்யவாயஶ்ச ஶீக்ரஂ ஶௌசமாசரேத்| அஸ்தகிதாஸ்யோ ஹாஸ்யாதிகஂ நாऽசரேத்| ஹஸ்தத்வயேந யுகபச்சிரோ ந கண்டூயேத்| அந்யத்ஸுபோதம்| நிஷ்ப்ரயோஜநஂ விலேகநாதிகஂ நாசரேத்| ஆஸ்யாதிவாதநஂ ஸர்வதைவ ந குர்யாத்| பாதேந பாதஂ நாऽக்ராமேத்| ந ச ஶௌசயேத்| தௌ பாதௌ காஂஸ்யமயே பாஜநே கத்வா ந ஶௌசயேத்| நகாதீந் நிர்மலாந் தத்யாத்தாரயேத்| முகேந ஹுதாஶநமக்நிஂ ந தமேத் முகவாதேந நோதீரயேதித்யர்தஃ| ந ஸ்கந்தேத் ந விகிரேத் ஶயநாஸநாதிஷ்வதோ ந குர்யாத்| உத்யதாத்யவஸ்தாஸ்திதஂ ஸூர்யஂ நேக்ஷேத| உபரக்தோராஹுராச்சாதிதஃ| அந்யதப்யதிதேஜோயுக்தஂ நேக்ஷேத| குரோஃ க்ருத்தஸ்ய முகஂ நேக்ஷேத| ஸ்ரவந்தீஂ மூத்ராயமாணாஂ ஸ்த்ரியஂ நேக்ஷேத| உதக்யாஂ ரஜஸ்வலாமபி நேக்ஷேத| அந்யபுருஷமிதுநீபூதாஞ்ச நேக்ஷேத| போஜநாதிகாஂ க்ரியாஂ குர்வந்தீஂ துராஸநே சோபவிஷ்டாஂ ஸ்வபத்நீஂ நேக்ஷேத| ந ச ஸ்வபார்யயா ஸஹைகஶயநே ஶயீத| தயா ஸஹ நாஶ்நீயாத்| ஈர்ஷ்யாஂ சாகுர்வந் ஸ்வகஹிணீஂ ரக்ஷேத்| ஸ்வைரிணீஂ ச ஸ்த்ரியஂ ஸ்வகஹே நாதிவாஸயேத், பர்தாரஂ ஜீவந்தஂ பரித்யஜ்ய ஸ்வேச்சயா கஹாந்நிர்கதா ஸ்வைரிணீ| உச்சிஷ்டஃ அப்ரயதஃ, தாரகாதீந்ந பஶ்யேத்| யாநாதிகஞ்ச ந குர்யாத்| பாயயந்தீஂ வத்ஸஂ, சரந்தீஂ பக்ஷயந்தீஂ ஸஸ்யாதி, காமந்யஸ்மை ந தர்ஶயேத்| அர்கேஂதுபரிவேஷாதிகஂ சாந்யஸ்மை ந தர்ஶயேத்| பரிவேஷோ மண்டலம், தேவார்சந ப்ரஸஂகே அந்யத்கர்ம ந குர்வீத| வர்ஷதி பததி பாநீயே, ந தாவேத்| பக்ஷஸ்ய திதிஂ ந ப்ரூயாத், அத்யாமாவாஸ்யேதி ந கஸ்மைசித்கதயேதித்யர்தஃ| பக்ஷஸ்ய மத்யே ஸர்வாஂ திதிஂ ந ப்ரூயாதிதி கேசித், தே பக்ஷஶப்தஸ்ய ப்ரயோஜநஂ ப்ரஷ்டவ்யாஃ| ஆத்மநஶ்ச ஜந்மலக்நநக்ஷத்ராதிகஂ ந கதயேத்| கஹே மலஂ கஹதோஷஂ, ஆத்மந்யவமாநஂ ப்ரபோஃ நிஃஸ்நேஹதாஞ்ச ந லோகே ப்ரகாஶயேத்| புரோவாதாதீநாஂ த்யஜேதித்யுத்தரேண ஸம்பந்தஃ| ஹஸ்தாத்யுத்க்ஷேபேண ப்ராயேண ஜநோ வததி தத்ப்ரதிஷித்தம்| ஹீநாதிஸேவாஞ்ச த்யஜேத்| ஆரோக்யாதீநாஂ ஸ்திரஜ்ஞாநஂ விஶ்வாஸஃ, தஂ `அஹமரோகஃ' 'அஹஂ கஹீதவித்யஃ' இத்யாதிகஂ த்யஜேதுபேக்ஷயா நாஶபயாத்||௫௦||

Adhikarana vAsAyogyaM gRuham (51) · Śloka 51

நைகாஹமப்யதிவஸேத்வாஸ்துதச்சாஸ்த்ரகர்ஹிதம்||௫௧||

ஏகாஹமபி வாஸ்துவித்யாகர்ஹிதஂ கஹஂ நாதிவஸேத்||௫௧||

Adhikarana vAsAyogyadeSaH (52) · Śloka 52

ந தேஶ வ்யாதிபஹுலஂ நாவைத்யஂ நாப்யநாயகம்| நாதர்மிஜநபூயிஷ்டஂ நோபஸஷ்டஂ ந பர்வதம்||௫௨||

வ்யாதிபஹுலாதிகஂ தேஶஞ்ச| உபஸஷ்டஂ நோபஸர்கஂ மாரகாதிநா|

Adhikarana vAsayogyapuram (53) · Śloka 53

வஸேத்ப்ராஜ்யாம்புபைஷஜ்யஸமித்புஷ்பதணேந்தநே| ஸுபிக்ஷக்ஷேமரம்யாந்தே பண்டிதைர்மண்டிதே புரே||௫௩||

ப்ரபூதாம்ப்வாதிகே புரே வஸேத்|| ௫௩||

Adhikarana punaH saddharmavRuttam (54) · Śloka 54

நராமராணாஂ ஸித்தாநாஂ ஶாஸ்த்ராணாஞ்சாஜுகுப்ஸகஃ| ஆதாரகஸ்த்ரிவர்கஸ்ய யதாயோக்யஂ ஜநஸ்ய ச| தஶ கர்மபதாந் ரக்ஷஞ்ஜயந்நப்யந்தராநரீந்| ஹிஂஸாஸ்தேயாந்யதாகாமஂ பைஶூந்யஂ பருஷாநதம்| ஸம்பிந்நாலாபஂ வ்யாபாதமபித்யாஂ தக்விபர்யயம்| பாபஂ கர்மேதி தஶதா காயவாங்மாநஸைஸ்த்யஜேத்| பரோபகாதக்ரியயா வர்ஜயேதர்ஜநஂ ஶ்ரியஃ| அர்தாநாஂ தர்மலப்தாநாமதாதாபி ஹ்யஸம்பவாத்| ஸ்வர்காபவர்க விபவாநயத்நேநாதிதிஷ்டதி||௫௪||

குணவந்நராதீநாஂ சாஜுகுப்ஸகோऽத்வேஷ்டா| தஶ கர்மபதாந் ரக்ஷந்நப்யந்தராநரீந் ராகாதீஞ்ஜயந் த்ரிவர்கஂ ஸாதயேத்| தஶ கர்மபதாஃ- காயவாங்மாநஸாஃ| தத்ர காயிகாஸ்த்ரயஃ- (௧) ப்ராணாதிபாதஃ, (௨) பரத்ரவ்யாபஹாரஃ, (௩) அகம்யாகமநமிதி| வாசிகஂ சதுர்விதஂ- (௪) அஸத்யவசநம், (௫) பரேஷாஂ பேதகத்வசநம், (௬) பருஷவசநம், (௭) அஸம்பத்தப்ரலாபஶ்ச| மாநஸஂ த்ரிவிதஂ- (௮) அபித்யா, (௯) வ்யாபாதஃ (௧௦) மித்யாதஷ்டிஶ்ச| பரஸ்வஸ்யாந்யாயேந ஸ்பஹா அபித்யா| வ்யாபாதஃ ஸத்த்வவித்வேஷஃ| தக்விபர்யயஃ ஶாஸ்த்ரதஷ்டிவைபரீத்யம், நாஸ்திகத்வமிதி யாவத்| பரோபகாதேந ஶ்ரிய அர்ஜநஂ வர்ஜயேத்| யோ ஹ்யர்தோ தாநாத்யர்தமுபயுஜ்யதே ஸோऽதர்மேணார்ஜிதோ யதி தத்தோ நிஷ்பல ஏவ| வரஂ தர்மபரஸ்ய ஸாதுதநாஸம்பவாததாநம்| ஏததேவாஹ- அர்தாநாமித்யாதி| தர்மலப்தாநாமர்தாமஸம்பவாததாதாபி ஸ்வர்காதீநயத்நேநாதிதிஷ்டதி|| ௫௪||

Adhikarana rAtriBojanAdi (55) · Śloka 55

ஸாயஂ புக்த்வா லகு ஹிதஂ ஸமாஹிதமநாஃ ஶுசிஃ| ஶாஸ்தாரமநுஸஂஸ்மத்ய ஸ்வசர்யாஞ்சாத ஸஂவிஶேத்||௫௫||

அத ஸாயாஹ்நே புநர்போஜநஂ கத்வா ஸமாஹிதமநாஃ ஶாஸ்தாரஂ மஹேஶ்வராதிகஂ ஸஂஸ்மத்ய ஸ்வசர்யாஞ்ச ஶரீரஸ்திதிஂ விகல்ப்ய ஶய்யாயாஂ ஸஂவிஶேத்| ஸஂவேஶநஂ நிஷதநாத்யாஸநம்|| ௫௫||

Adhikarana shayanAsanavidhiH (56) · Śloka 56

தேஶே ஶுசாவநாகீர்ணே த்வித்ராப்தபரிசாரகஃ| யுக்தோபதாநஂ ஸ்வாஸ்தீர்ணஂ விஸ்தீர்ணாவிஷமஂ ஸுகம்| ஜாநுதுல்யஂ மது ஶுபஂ ஸேவேத ஶயநாஸநம்| ப்ராக்தக்ஷிணஶிராஃ பாதாவகுர்வாணோ குரூந் ப்ரதி| பூர்வாபரதிஶோபாகே தர்மமேவாநுசிந்தயந்||௫௬||

ஶுச்யாதௌ தேஶே ஶயநமாஸநஞ்ச ஸேவேத| ஆகீர்ணஂ பஹுஜநாத்யாஸிதஂ, யுக்தோபதாநஂ தர்ஶநீயஶிரோகண்டிகஂ, ஜாநுதுல்யமுச்சதயா, ப்ராசீஂ தக்ஷிணாஂ வா திஶஂ ப்ரதி கதஶிராஃ| குரூந் ப்ரதி ச பாதாவகுர்வாணஃ| வேஶ்மநஃ பூர்வே அபரே வா திக்பாகே ஶயநாஸநஂ ஸேவேத|| ௫௬||

Adhikarana puruShaH svasthavRuttaparo Bavet (57) · Śloka 57

ஆததீத ஸதா தேஹாதித்தஂ ஸாரமஸாரதஃ| பிப்யத்ப்ரதிக்ஷணஂ மத்யோரயதாததசேஷ்டிதாத்| ஆரோக்யவிபவப்ரஜ்ஞாவயோதர்மக்ரியாவதஃ| ஸுகமாயுர்ஹிதஂ சோக்தஂ விபரீதஂ விபர்யயே||௫௭||

இத்தமநேநாநந்தரோக்தப்ரகாரேண ஸாரஂ கஹ்ணீயாதஸாராத் தேஹாத்| `ஏததேவ ஹி தத்ஸாரஂ தேஹே யத்ஸாதுஶீலதா'| கிஂ குர்வந்நாஹ- அயதாததசேஷ்டிதாதநியதாசாரிணோ மத்யோஃ ப்ரதிக்ஷணஂ பிப்யத் பயமாகலயந் மம கதாசிந்மத்யுராபதிஷ்யதீதி| யச்சாயுர்ஜீவிதஂ ததாரோக்யாதியுக்தஸ்ய ஹிதஂ ஸுகஞ்ச ஸாதுபிருக்தம்| ஏதத்விபரீதே விபரீதஸுகமஹிதஞ்ச|| ௫௭||

Adhikarana nRupasevAprakAraH (58) · Śloka 58

ஸர்வதேஜோநிதாநஂ ஹி நப இத்யுச்யதே புவி| அதூஷயந்மநஸ்தஸ்மாத்பக்திமாஂஸ்ததுபாசரேத்||௫௮||

ததா ஸகலதேஜோநிதாநஂ ராஜஶப்தவாச்யம்| மநஸா ஶுத்தேந பக்த்யா சோபசரேத் ஸேவேத|| ௫௮||

Adhikarana nRupasannidhAne varjanIyam (59) · Śloka 59

பர்யஸ்திகோபாஶ்ரயகோபஹாஸ விவாதநிஷ்டீவநஜம்பணாநி| ஸர்வாஃ ப்ரகத்யப்யதிகாஶ்ச சேஷ்டா ஸ்தத்ஸந்நிதாநே பரிவர்ஜயேத்து||௫௯||

தத்ஸந்நிதாநே ச பர்யஸ்திகாதீநி வர்ஜயேத்| பர்யஸ்திகா வஸ்த்ராதிநா ஸ்வபஷ்டஜாநுபரிவேஷ்டநம்| உபவிஷ்டஸ்ய உபாஶ்ரயோ பித்யாதிகே ஶரீரஸஂக்ரமணம்|| ௫௯||

Adhikarana anyadapi hitaM seveta (60) · Śloka 60

ஸத்த்வாத்யவஸ்தா விவிதாஶ்ச தாஸ்தாஃ ஸம்யக்ஸமீக்ஷ்யாத்மஹிதஂ விதத்யாத்| அந்யோऽபி யஃ கஶ்சிதிஹாऽஸ்தி மார்கோ ஹிதோபதேஶேஷு பஜேத தஂ ச||௬௦||

ஸத்த்வரஜஸ்தமஸாஂ நாநாவிதாநவஸ்தாவிஶேஷாந் பரீக்ஷ்யாத்மஹிதஂ கரணீயம்| துஸ்தரா ஹி தர்மப்ரதிபந்தகா ரஜஸ்தமோவிகாராஃ| ததா மநுபுத்தாதிப்ரணீதேஷு ஹிதோபதேஶஶாஸ்த்ரேஷு யஃ மார்கஃ அஸ்தி தமபி ஸேவேத|| ௬௦||

Adhikarana svasthavRuttAnusaraNaPalam (3) · Śloka 3

இதி சரிதமுபேதஃ ஸர்வஜீவோபஜீவ்யஂ ப்ரதிதபதுகுணௌகோ ரக்ஷிதோ தேவதாபிஃ| ஸமதிகஶதஜீவீ நிர்வதஃ புண்யகர்மா வ்ரஜதி ஸுகதிநிம்நோ தேஹபேதேऽபி துஷ்டிம்||௬௧|| இதி வைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸ்ய ஸூநோர்வாக்படஸ்ய கதாவஷ்டாங்கஸஂக்ரஹஸஂஹிதாயாஂ ஸூத்ரஸ்தாநே திநசர்யாநாம ததீயோऽத்யாயஃ||௩||

இதி ஸர்வபூதோபஜீவ்யஂ சரிதஂ ப்ராப்தஃ புருஷஃ ததா ப்ரக்யாதவிஸ்தீர்ணகுணஸமூஹஃ தேவதாபீ ரக்ஷிதஃ பரிபூர்ணஸஂவத்ஸரஶதஜீவீ ச தேஹநாஶேऽபி துஷ்டிமபவர்காக்யாஂ வ்ரஜதி கச்சதி| கிம்பூதஃ? ஸுகதௌ ஸுவர்த்மநி, நிம்நஃ மக்நஃ|| ௬௧|| இதி ஶ்ரீமந்மஹாமஹோபாத்யாயேந்துவிரசிதாயா-மஷ்டாங்கஸஂக்ரஹவ்யாக்யாயாஂ ஶஶிலேகாயாஂ ஸூத்ரஸ்தாநே ததீயோऽத்யாயஃ||௩||