6. dravadravyavijñānīyaḥ

Adhikarana atha dravadravyavij~jAnIyo nAma ShaShTho~adhyAyaH pratij~jA (1) · Śloka 1

அதாதோ த்ரவத்ரவ்யவிஜ்ஞாநீயஂ நாமாத்யாயஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ||௧||

ஸ்வஸ்தஹிதப்ரஸங்கேநாந்நபாநமுச்யதே| தத்ராந்நபாநாநாஂ ஸஂஸ்காராத்யுபயோகோ த்ரவே தோயாதிகே ஸம்பவதி| அத ப்ரதமஂ தோயாதீந்யுச்யந்தே-அதாத இத்யாதி|| ௧||

Adhikarana (1) toyavargaH (2) · Śloka 2

ஜீவநஂ தர்பணஂ ஹ்ர்த்யஂ ஹ்லாதி புத்திப்ரபோதநம்| தந்வவ்யக்தரஸஂ மஷ்டஂ ஶீதஂ ஶுச்யமதோபமம்| ஸூர்யோத்ததப்ரபுக்தத்த்வால்லகு வாதகபாபஹம்| ஶைத்யஜீவநஸௌம்யத்வைஃ பித்தரக்தவிஷார்திஜித்| கங்காம்பு நபஸோ ப்ரஷ்டஂ ஸ்பஷ்டஂ த்வர்கேந்துமாருதைஃ| ஹிதாஹிதத்வே தத்பூயோ தேஶகாலாவபேக்ஷதே||௨||

ஜலஸ்ய ச ப்ராதாந்யாத்க்ரே க்ரஹணம்| அத ஆஹ - ஜீவநமித்யாதி| கங்காம்பு ஜீவநத்வாதிகுணயுக்தம்| ஜீவநஂ ஸௌம்யதாதுவத்திகரம்| ஓஜோவத்திகரமித்யந்யே| தர்பணஂ தப்திகத்| ஹதயஸ்ய ப்ரியஂ ஹத்யம்| ஹ்லாதி ஆஹ்லாதகரம்| புத்தேஃ ப்ரபோதநஂ படுத்வகரம்| தநு ஸ்வச்சம்| அவ்யக்தரஸஂ மாதுர்யாதிநாऽவிவிக்தம்| மஷ்டஂ ஸ்வாதுத்வாதிகுணயுக்தம்| ஶீதஂ வீர்யேண| அக்ந்யாதபாத்யதப்தமந்யோதகேப்யஃ ஸ்வபாவேந ஶீததரம்| ஶுசி பவித்ரம்| அமதோபமஂ ப்ராணஸந்தாரகத்வாத்| ஸூர்யேண ரவிணோத்தத்ய யதோ முக்தமதஃ க்ரியாயோகாதாகதலாகவஂ ச| வாதஶ்லேஷ்மக்நஂ ச அந்யபாநீயாபேக்ஷயா| ஶீதத்வாதிநா ச பித்தாதிவிநாஶநம்| கிம்பூதஂ கங்காம்பு நபஸோऽந்தரிக்ஷ்ராத் ப்ரஷ்டஂ பதிதம்| ததா ரவிசந்த்ரவாயுபிஃ பததேவ ஸ்பஷ்டம்| ஏவஂ ஸ்வரூபமபி கங்காம்பு பத்யத்வேऽபத்யத்வே ச தேஶஂ காலஂ சாபேக்ஷதே| ஏவஂவிதே தேஶே ச யதஃ பதிதமத ஏவஂ குணஂ ஏவஂ காலேऽபி| தேஶகாலௌ ச குணவிஶேஷேண வக்ஷ்யமாணலக்ஷணௌ||௨||

Adhikarana gA~ggasAmudrajalalakShaNe tayoH pEyatvamapeyatva~jca (3) · Śloka 3

யேநாபிவஷ்டமமலஂ ஶால்யந்நஂ ராஜதஸ்திதம்| அக்லிந்நமவிவர்ணஂ வா தத்பேயஂ காங்கமந்யதா| ஸாமுத்ரஂ தந்ந பாதவ்யஂ மாஸாதாஶ்வயுஜாத்விநா||௩||

நநு காங்காம்பு ந ஜ்ஞாயதே| கதமத்ததித்யத உச்யதே- யேநாபிவஷ்டமிதி| யேநாம்புநாபிவஷ்டஂ ஸிக்த மமலஂ நிர்மலஂ ஶால்யந்நமக்லிந்நமவிவர்ணஂ வா பவதி ததம்பு காங்கத்வாத்பேயம்| வேதி ஸமுச்சயே| ஏதத்விபர்யயேண ஸாமுத்ரம்| தச்சாஶ்வயுஜஂ மாஸஂ வர்ஜயித்வா அந்யஸ்மிந் மாஸே ந பேயம்|| ௩||

Adhikarana gA~ggodakasaMgrahaNopAyaH (4) · Śloka 4

காததௌதஶிலாபஷ்டவஸ்த்ராதிப்யஶ்ச்யுதஂ ஜலம்| ஹேமமந்மயபாத்ரஸ்தமவிபந்நஂ ஸதா பிபேத்||௪||

ஏதச்சாபிவஷ்டஂ ப்ரதமஂ காதாதிநோபாயேந கஹ்யதே| காதாத் கஹீதம்| தௌதஶிலாபஷ்டாத் கஹீதம்| தௌதவஸ்த்ராதிப்யோ வா ச்யுதம்| ஹைமே ஸௌவர்ணே மந்மயே வா பாத்ரேऽவஸ்திதமவிகதம்| தத்ஸதா பிபேத்| காதோ ஜலக்ரஹணார்தோ பூகுண்டிகா|| ௪||

Adhikarana BUmiShThamudakam (5) · Śloka 5

ததபாவே ச பூமிஷ்டமாந்தரிக்ஷாநுகாரி யத்||௫||

ததபாவே ச பூமிஷ்டஂ பேயம்| யத்குணைஃ ஸ்வச்சத்வாதிபிராந்தரிக்ஷமநுகரேதி தத்ஸதஶஂ குணைரித்யர்தஃ|| ௫||

Adhikarana deshavargaBedEna BUtavisheSheNa ca jale rasAH (6) · Śloka 6

ஶ்வேதே கஷாயஂ தத்ஸ்வாது கஷ்ணே திக்தஂ ச பாண்டுரே| நீலே கஷாயமதுரஂ தேஶே லவணமூஷரே| ஸக்ஷாரஂ கபிலே மிஶ்ரஂ மிஶ்ரேऽதாம்புகுணாதிகே| ம்துரஂ லவணாம்லஂ து பவேத்பூமிகுணாதிகே| தேஜோதிகே திக்தகடு கஷாயஂ பவநாதிகே| திவ்யாநுகாரி த்வவ்யக்தரஸத்வாஸ்த்வகுணாதிகே| ஶுசிபத்வஸிதஶ்வேதே தேஶே சார்காநிலாஹதம்||௬||

பூமிஷ்டமுக்தஂ தஸ்யைவ விஶேஷ உச்யதே தேஶவிஶேஷேண| ஶ்வேதே மதி ப்ரதேஶே ஸ்திதமுதகஂ கஷாயரஸதஂ யாதி| ஏவஂ கஷ்ணே மதுரதாம்| பாண்டுரே திக்ததாம்| நீலே கஷாயமதுரதாம்| ஊஷரே ச் லாவண்யம்| ஊஷரோ யோ தக்தமதிவ ப்ரதேஶஃ ஸ ஊஷரஃ ஸ்யாத் `ஊஷரஃ க்ஷாரமத்திகா'| கபிலே ஸக்ஷாரமுதகஂ பவதி| ஸக்ஷாரஂ க்ஷாரத்வகுணயுக்தஂ, க்ஷாரோ நாம ரஸவிஶேஷஃ| க்ஷாரோऽஸௌம்யஃ கடிநபாவவைபரீத்யகத்| மிஶ்ரலக்ஷணே மிஶ்ரகுணஃ| ஸர்வஶ்ச பூப்ரதேஶஃ பஞ்சபூதாத்மகஃ ந ஸர்வத்ர பூதஸாம்யஂ பவதி| அத உச்யதே ஆப்யபாகாதிகே தேஶே மதுரமுதகஂ பவதி| பர்திவருணாதிகே லவணாம்லம்| தேஜோபாகாதிகே திக்தகடுகம்| வாயுபாகாதிகே கஷாயம்| ஆகாஶகுணாதிகே சாவ்யக்தரஸத்வாதாந்தரிக்ஷஸமகுணம்| பூதாதிக்யஞ்ச விஶிஷ்டமநேநைவ மதுரத்வாதிநா ஜ்ஞாயதே| `குணஶப்தஶ்ச பாகபர்யாயஃ'| ஸஂக்யாயா குணஸ்ய ஸமாநே' இத்யாதிநா (பா௦ஸூ௦- ௫.௨.௪௭) காஶிகா| விபாகோ குண இதி ச| யதா அவ்யக்தரஸத்வம்| மூர்தமஹாபூதஸ்வல்பத்வாதிதமபி திவ்யஸதஶஂ ஶுசௌ விஸ்தீணேஂ கஷ்ணோ ஶ்வேதமதி ச ஸ்திதமர்கேண வாயுநா சாஹதம்|| ௬||

Adhikarana jalasyAShTau BedAsteShAM guNAshca (7) · Śloka 7

கௌபஸாரஸதாடாகசௌண்டப்ராஸ்த்ரவணோத்பிதம்| வாபீநதீதோயமிதி தத்புநஃ ஸ்மதமஷ்டதா| ஸக்ஷாரஂ பித்தகத்கௌபஂ தீபநஂ நாதிவாதலம்| ஸாரஸஂ ஸ்வாது லகு ச தாடாகஂ குரு வாதலம்| சௌண்டஂ து பித்தலஂ தோஷஹரஂ ப்ராஸ்த்ரவணோதகம்| ஔத்பிதஂ ஸ்வாது பித்தக்நஂ ஸ்வாது வாபீஜலஂ லகு| நாதேயஂ வாதலஂ ரூக்ஷஂ கடுகஞ்ச ததாऽऽதிஶேத்| தந்வாநூபமஹீத்ராணாஂ ஸாமீப்யாத் குருலாகவம்||௭||

தத்பூமிஷ்டமதாஷ்டபிஃ ப்ரகாரைஃ ஸ்மதஂ கௌபத்வாதிபிஃ| கூபே பவஂ கௌபம்| ஸரஸி பவஂ ஸாரஸம்| ததா தாடாகம்| சௌண்டஂ பர்வதாதௌ பாஷாணநிம்நஸ்திதம்| தாடாகஞ்சாந்தரிக்ஷாத்பதித்வா பூமௌ ஸ்திதம்| ப்ராஸ்த்ரவணஂ பர்வதாத்ஸ்த்ருதம்| ஔத்பிதஂ பூமாவுத்பித்ய தத்ரைவ திஷ்டதி| வாபீ கூபவத்ஸர்வதஃ கதஸோபாநபஂக்திஃ| நதீ ப்ரஸித்தா| ஏதேஷாஂ க்ரமேண குணநிதர்ஶநம்| கௌபஂ க்ஷாரகுணயுக்தஂ பித்தலஂ அக்நிதீபநமல்பவாதலஞ்ச| ஸாரஸஂ மதுரஂ லகு ச| தாடாகஂ குரு வாதகரஞ்ஹ்ச| சௌண்டஂ பித்தலம்| ப்ராஸ்த்ரவணஂ த்ரிதோஷஹரம்| ஔத்பிதஂ மதுரஂ பித்தக்நம்| வாபீஜலஂ மதுரஂ லகு ச| ஸாமாந்யேந வாதலஂ ரூக்ஷஂ கடுகஂ ச நாதேயம்| கௌபாதீநாஂ ச ஸப்தாநாஂ தந்வாதிஸாமீப்யாத் குருத்வஂ லகுத்வஞ்ச விஜ்ஞேயம்| தேநைததுக்தஂ பவதி-ஆநூபே யதோக்தலக்ஷணே ஸ்திதா கூபாதயோ குரவஃ| தந்வநி ஜாங்கலே தேஶே ஸ்திதா ஆநூபேப்யோ லகவோ பஹூதகஸம்பந்தாபாவாத்| தேப்யோ ஜாங்கலேப்யஃ பர்வதஸ்தாநாஂ கூபாதீநாமதிலகுத்வமுதகாநாமத்யந்தாபாவாதித்யத்ர சோத்ஸர்காபவாதோபபஂஹணகல்பநா ச ஸ்வபுத்த்யா யோஜ்யா|| ௭||

Adhikarana pathyA~apathyAshca nadyaH samudrajalaguNAshca (8) · Śloka 8

பஶ்சிமோததிகாஃ ஶீக்ரவஹா யாஶ்சாமலோதகாஃ| பத்யாஃ ஸமாஸாத்தா நத்யோ விபரீதாஸ்ததோऽந்யதா| உபலாஸ்பாலநாக்ஷேபவிச்சேதைஃ கேதிதோதகாஃ| ஹிமவந்மலயோத்பூதாஃ பத்யாஸ்தா ஏவ ச ஸ்திதாஃ| கமிஶ்லீபதஹத்கண்டஶிரோரோகாந்ப்ரகுர்வதே| ப்ராச்யாவந்த்யபராந்தோத்தா துர்நாமாநி மஹேந்த்ரஜாஃ| உதரஶ்லீபதாதங்காந் ஸஹ்யவிந்த்யபவாஃ புநஃ| குஷ்டபாண்டுஶிரோரோகாந் தோஷக்ந்யஃ பாரியாத்ரஜாஃ| பலபௌருஷகாரிண்யஃ ஸாகராம்பஸ்த்ரிதோஷகத்||௮||

நத்ய உச்யந்தே| ஸமாஸாத்ஸஂக்ஷேபதஃ இதமுச்யதே- பஶ்சிமஸமுத்ரகாஃ ஶீக்ரவாஹிந்யோ நிர்மலபாநீயாஶ்ச நத்யஃ பத்யாஃ| ஏதத்விபரீதலக்ஷணா விபரீதா அபத்யாஃ| ஹிமவதுத்பூதா மலயோத்பூதாஶ்ச பாஷாணக்ஷுண்ணாஃ பத்யாஃ| ஸ்திதாஸ்தா ஏவாபத்யாஃ க்ரிமிஶ்லீபதாதிகராஶ்ச| ப்ராச்யாதிஜாதா துர்நாமாநி குர்வதே| ப்ராச்யா கௌடாஃ| அவந்தயோ மாலவாஃ| அபராந்தாஃ கோங்கணாஃ| மஹேந்த்ரஜா உதராதிகஂ குர்வதே| ஸஹ்யாத்விந்த்யாச்ச ஜாதாஃ குஷ்டாதிகஂ குர்வதே| பாரியாத்ரஜாஸ்த்ரிதோஷஹரா பல்யாஃ பௌருஷகாரிண்யஃ| பௌருஷஂ வஷத்வம்| ஸமுத்ரஜலஂ த்ரிதோஷகரம்|| ௮||

Adhikarana snAnapAnayorvarjyajalaM tatra hetuSca (9) · Śloka 9

கீடாஹிமூத்ரவிட்கோததணஜாலோத்கராவிலம்| பங்கபங்கஜஶைவாலஹடபர்ணாதிஸஂஸ்ததம்| ஸூர்யேந்துபவநாதஷ்டஂ ஜுஷ்டஂ ச க்ஷுத்ரஜந்துபிஃ| அபிவஷ்டஂ விவர்ணஞ்ச கலுஷஂ ஸ்தூலபேநிலம்| விரஸஂ கந்தவத்தப்தஂ தந்தக்ரஹ்யதிஶைத்யதஃ| அநார்தவஂ ச யத்திவ்யமார்தவஂ ப்ரதமஞ்ச யத்| லூதாதிதந்துவிண்மூத்ரவிஷஸஂஶ்லேஷதூஷிதம்| தத்குர்யாத்ஸ்நாநபாநாப்யாஂ தஷ்ணாऽऽத்மாநோதரஜ்வராந்| காஸாக்நிஸாதாபிஷ்யந்தகண்டூகண்டாதிகாநதஃ| தத்வர்ஜயேதபாவே வா தோயஸ்யாந்யஸ்ய ஶஸ்யதே| கநவஸ்த்ரபரிஸ்த்ராவைஃ க்ஷுத்ரஜந்த்வபிரக்ஷணம்| வ்யாபந்நஸ்யாஸ்ய தபநமக்ந்யர்காயஸபிண்டகைஃ| பர்ணீமூல-பிஸக்ரந்திமுக்தா-கதக-ஶைவலைஃ| வஸ்த்ரகோமேதகாப்யாஂ வா காரயேத்தத்ப்ரஸாதநம்| பாடலா-கரவீராதி-குஸுமைர்கந்த-நாஶநம்||௯||

கீடமூத்ராதியுக்தஂ ஜலஂ ஸ்நாநபாநாதிநா தஷ்ணாதீந் குர்யாத்| கீடாதீநாஂ க்ரிம்யாதீநாம் மூத்ரேண, விஶா, கோதேந சாவிலஂ மிஶ்ரீபூதம்| கோதோ மதஶரீரக்லேதஃ| தணஸமூஹேந சாவிலம்| உத்கரோ கஹாதிமார்ஜநராஶிஃ| பங்காதிபிஶ்ச ஸஂஸ்ததஂ கஹீதப்ரஸ்தாரம்| ஹடோ நிர்மூலோத்பவஸ்தணவிஶேஷஃ| ததா ஸூர்யாதிபிரதஷ்டம்| ததா க்ஷுத்ரஜந்துபிஃ க்ரிமிபிர்ஜுஷ்டஂ ஸேவிதம்| அபிவஷ்டஂ தத்காலபதிதாந்யவர்ஷமிஶ்ரீபூதம்| ததா கநம்| ததா ஸ்தூலபேநிலஂ பஹத்பேநயுக்தம்| விரஸஂ துர்கந்தி| அதிஶீதஞ்ச| திவ்யம் ஆந்தரிக்ஷம் அநார்தவம் அநதௌ பதிதம்| துர்தேஶவிஶேஷேண நியத ஏவ| வர்ஷஸ்ய வர்ஷா ஏவேதி கேசித்| தாவபி ப்ரதமபதிதஂ ந பேயம்| லூதாதிதூஷிதஂ ச| ஏதச்ச யதஸ்தஷ்ணாத்மாநாதிகாந் குருதே அதோ வர்ஜயேத்| ஸர்வே சேமே ரோகா வக்ஷ்யமாணலக்ஷணாஃ| ஏதைஶ்சோபஹிதமந்யஜலாலாபே கதஸஂஸ்காரஂ ஶஸ்யதே| தமேவ ச ஸஂஸ்காரஂ தர்ஶயதி தநவஸ்த்ரபரிஸ்த்ராவணேந க்ஷுத்ரஜந்த்வபிரக்ஷணஂ கார்யம்| வ்யாபந்நஸ்ய பைச்சில்யாதியுக்தஸ்ய அக்நிநா, ஸூர்யேண, தப்தஶஸ்த்ரபிண்டமஜ்ஜநேந வா தாபநஂ கார்யம்| பர்ணீமூலாதிநா ப்ரஸாதநஂ நிர்மலீகரணஂ கார்யம்| பர்ணீமூலமேரகாமூலம்| ஏரகா காஶ்மீரேஷு `பித்தீ' அந்யத்ர தண்டேரகபட்டேரகபேதேந ப்ரஸித்தா| பிஸக்ரந்திநா, முக்தாபிஃ, கதகபலேந, ஶைவலேந, வஸ்த்ரஸ்த்ராவேண, கோமேதகேந வா| பிஸக்ரந்திஸ்த்ரிபாதிகா| கதகஂ ப்ரஸித்தம்| ஶைவலஂ கச்சம்| கோமேதகமங்கோலகஂ மணிவிஶேஷஶ்ச| பாடலாதிபுஶ்பைஃ துர்கந்தநஶநஂ ஸம்பாதநீயம்|| ௯||

Adhikarana jalapAnaniyamAH (10) · Śloka 10

பாநீயஂ ந து பாநீயஂ பாநீயேऽந்யப்ரதேஶஜே| அஜீர்ணே க்வதிதஂ சாமே பக்வே ஜீர்ணேऽபி நேதரத்| ஶீதே விதிரயஂ தப்தே த்வஜீர்ணே ஶிஶிரஂ த்யஜேத்||௧௦||

ஸர்வே பாநீயமந்யப்ரதேஶஜே பாநீயேऽஜீர்ணே ந பாநீயஂ ந பேயமிதி| தேநைததுக்தஂ பவதி-விஜாதீயே பாநீயே பீதே தஜ்ஜரணாந்தஂ யாவத்விஜாதீயஂ பாநீயஂ ந பேயமிதி| யதா கௌபே தாடாகஂ தாடாகே கௌபமிதி| ஏவஂ ஸர்வத்ர| ததா ஆமே அபக்வஜலே அஜீர்ணே க்வதிதஂ ந பேயம்| ததா பக்வே க்வதிதே ஜீர்ணேऽபி இதரதாமஂ ந பேயம்| ஸஜாதீயமபி பக்வே ஜேர்ணேऽபி யாவத்ர புக்தஂ தாவதாமஂ ந பேயமித்யர்தஃ| ஏஷ ச விதிர்த்வயோரப்யாமபக்வயோஃ ஶீதயோஃ| தப்தே த்வஜீர்ண ஏவ ஶீதஂ த்யஜேந்ந ஜீர்ணே|| ௧௦||

Adhikarana jalasya prANamayatvaM nAtyantaniShedhaH (11) · Śloka 11

பாநீயஂ ப்ராணிநாஂ ப்ராணா விஶ்வமேவ ச தந்மயம்| அதோऽத்யந்தநிஷேதேந ந க்வசித்வாரி வார்யதே| ஆஸ்யஶோஷாங்கஸாதாத்யா மத்யுர்வா ததலாபதஃ| நஹி தோயாத்விநா வத்திஃ ஸ்வஸ்த்யஸ்ய வ்யாதிதஸ்ய ச||௧௧||

அத்யந்தநிஷேதேந ந குத்ரசித்வாரி வார்யதே| யதஃ பாநீயமாஹ்லாதகத்வாத் ப்ராணிநாஂ ப்ராணாஃ விஶ்வஞ்ச ஸ்தாவரஜங்கமஂ பாநீயமயமேவ| யதஃ ஸ்வஸ்தஸ்ய வ்யாதிதஸ்ய ச தோயாத்விநா வர்த்தநஂ ந பவதி|| ௧௧||

Adhikarana avasthAvashAjjalavisheShasya hitAhitatvaM jalasyopayogaprakArAshca (12) · Śloka 12

கேவலஂ ஸௌஷதஂ பக்வமாமமுஷ்ணஂ ஹிதஞ்ச தத்| ஸமீக்ஷ்ய மாத்ரயா யுக்தமமதஂ விஷமந்யதா||௧௨||

அவஸ்தாவிஶேஷேண ச-(௧) கேவலஂ (௨) ஸௌஷதஂ வா (௩) பக்வம் (௪) ஆமஂ (௫) ஶீதஂ உஷ்ணஂ ச தத்திதம்| தச்ச பாநீயஂ ஸமீக்ஷ்ய விஷயே மாத்ரயா யுக்தமமதம்| விபர்யயேண யுக்தஂ விஷம்|| ௧௨||

Adhikarana tRuShyato~apyatijalapAne doShAH (13) · Śloka 13

அதியோகேந ஸலிலஂ தஷ்யதோऽபி ப்ரயோஜிதம்| ப்ரயாதி பித்தஶ்லேஷ்மத்வஂ ஜ்வரிதஸ்ய விஶேஷதஃ| வர்தயத்யாமதண்நித்ராதந்த்ராத்மாநாங்ககௌரவம்| காஸாக்நிஸாதஹல்லாஸப்ரஸேகஶ்வாஸபீநஸாந்||௧௩||

அதியோகேந பாஹுல்யேந தஷ்ணாவதோऽபி ப்ரயுக்தஂ ஸர்வஸ்ய பித்தஶ்லேஷ்மதாஂ யாதி| ஜ்வரிதஸ்ய விஶேஷதஃ ஆமேநாக்நௌ பஹிஷ்கதே ஜ்வரோத்பத்திஃ ஆமஸ்ய ச பாநீயஂ தர்பகம் (வர்தகம்)| தஸ்ய ச ஜ்வரிதஸ்யாமதடாதீந் வர்தயதி| ஹல்லாஸஃ ஸப்ரஸேகோ ஹதயோத்க்லேஶஃ, ப்ரஸேகஃ ஸ்வதந்த்ர ஏவ, தச்ச ஷ்டீவநம்|| ௧௩||

Adhikarana jalasya laghutvameva (14) · Śloka 14

பாகே ஸ்வாது ஹிமஂ வீர்யே ததுஷ்ணமபி யோஜிதம்| தஸ்மாதயோகபாநேந லாகவாந்ந வியோஜயேத்||௧௪||

ஸர்வஞ்ச ஜலஂ மதுரவிபாகஂ யதஸ்தத்ஸ்பர்ஶோஷ்ணமபி ஶீதவீர்யம்| அதஃ அயோகபாநேநாதிஸ்வல்பபாநேந லாகவாத்ஸ்வல்பத்வாந்ந வியோஜயேத்| ஸ்வல்பத்வஂ தஸ்ய ந சாலநீயமித்யர்தஃ|| ௧௪||

Adhikarana AmaviShTabdhayostRuShNArahitasyApi koShNajalapAnavidhiH (15) · Śloka 15

ஆமவிஷ்டப்தயோஃ கோஷ்ணஂ நிஷ்பிபாஸோऽப்யபஃ பிபேத்| யாவத்யஃ க்லேதயந்த்யந்நமதிக்லேதோऽக்நிநாஶநஃ| விபத்தஃ கபவாதாப்யாஂ முக்தாமாஶயபந்தநஃ| பச்யதே க்ஷிப்ரமாஹாரஃ கோஷ்ணதோயத்ரவீகதஃ||௧௫||

ஆமவிஷ்டப்தயோஃ பிபாஸாரஹிதோऽப்யுபகாராயைவ ஈஷதுஷ்ணா அபஃ பிபேத்| ஆமஂ ஶ்லேஷ்மணோபஹதஜடரத்வாதஜீர்ணமந்நம்| விஷ்டப்தமப்யேவஂ வாதாஜீர்ணம்| ஏதௌ த்வாவப்யாமவிஷ்டப்தௌ மாத்ராஶீதீயே வக்ஷ்யமாணலக்ஷணௌ (ஸூ௦ அ௦-௧௧) தயோஶ்ச தாவதீஃ அபஃ பிபேத் யாவத்யோऽந்நஂ க்லேதயிதுஂ ஸமர்தாஃ| அதிக்லேதேந சாக்நிநாஶபயாத் பஹ்வ்யோ ந பேயாஃ| கபவாதாப்யாஂ ஜடரே விபத்தஂ நிஶ்சலமபச்யமாநமந்நஂ கோஷ்ணதோயத்ரவீகரணாந்முக்தாமாஶயபந்தநஂ ஸத்க்ஷிப்ரமேவ பச்யதே| முக்தஂ பந்தநமாமாஶயே நிபந்தநஂ யேந ஸ ததா|| ௧௫||

Adhikarana vishiShTAvasthAyAM sarvAmanA jalaniShedhaH saMskRutajalapAnavidhishca (16) · Śloka 16

அநவஸ்திததோஷாக்நேர்வ்யாதிக்ஷீணபலஸ்ய ச| நல்பமப்யாமமுதகஂ ஹிதஂ தத்தி த்ரிதோஷகத்| தேஜஸஃ ப்ரதிபக்ஷத்வாந்மந்தாக்நிர்வர்ஜயேஜ்ஜலம்| ஸர்வமேவ ததா ஸ்யந்தப்லீஹவித்ரத்திகுல்மிநஃ| பாண்டூதராதிஸாரார்ஶோக்ரஹணீஶோஷஶோபிநஃ| காமமல்பமஶக்தௌ து பேயமௌஷதஸஂஸ்கதம்| தே ஶரந்நிதாகாப்யாம்பிபேத்ஸ்வஸ்தோऽபி சால்பஶஃ||௧௬||

அநவஸ்திததோஷஸ்யாநவஸ்திதாக்நேஶ்ச ஸ்வல்பமப்யாமஂ ஜலஂ ந பத்யம்| தத்த்யாமமேஷாஂ த்ரிதோஷகரம்| அநவஸ்திதாஃ ஸ்வரூபாச்சலிதா அநேகரூபாஶ்ச தோஷா யஸ்ய ஸ ததாவிதஃ| ஏவமநவஸ்திதாக்நிரபி| ததா வ்யாதிபிஃ க்ஷீணஂ பலஂ யஸ்ய தஸ்யாமமுதகஂ த்ரிதோஷகரம்| ததா மந்தாக்நிஃ ஸர்வமேவ ஜலஂ கௌபாதிகமாமஂ ஸ்வல்பஂ, பக்வஂ பஹு ச வர்ஜயேத்| ததாபிஷ்யந்தாத்யார்தைஶ்ச ஸர்வமேவ ஜலஂ வர்ஜநீயம்| அபிஷ்யந்தோ நாம சக்ஷூரோகோ வக்ஷ்யமாணஃ (உ௦அ௦-௧௮)| அஶக்தௌ து விநா ஜலஂ ப்ராணஸந்தாரணாஸாமர்த்யே கதாசித் பேயம| தச்ச ஸ்வல்பம்| கிம்பூதமல்பஂ பேயம்? ஆஹ ரோகயோக்யைரௌஷதைஃ ஸஂஸ்கதம்| ததா ஶரதஂ நிதாகஂ ச வர்ஜயித்வா அந்யஸ்மிந் தௌ ஸ்வஸ்தேநாபி ஸ்வல்பமேவ| ஏதயோஸ்து யதேச்சமேவ|| ௧௬||

Adhikarana bhojanasyAdimadhyAnteShu jalapAnam (17) · Śloka 17

பக்தஸ்யாதௌ ஜலஂ பீதமக்நிஸாதஂ கஶாங்கதாம்| அந்தே கரோதி ஸ்தூலத்வமூர்த்வஂ சாமாஶயாத்கபம்| மத்யே மத்யாங்கதாஂ ஸாம்யஂ தாதூநாஂ ஜரணஂ ஸுகம்||௧௭||

தச்ச ஜலஂ போஜநகாலே அந்நாத்பூர்வஂ பீதமக்நிமாந்த்யஂ கார்ஶ்யஂ ச கரோதி| ஸர்வஂ ச புத்தவா அந்தே பீதஂ ஶரீரஸ்ய ஸ்தௌல்யமாமாஶயாதுபரி ச ஶ்லேஷ்மவத்திஂ கரோதி| மத்யே த்வந்நஸ்ய பீதஂ ஸமாங்கதாஂ ச கரோதி| ஸுகேந சாந்நஂ ஜரயதி|| ௧௭||

Adhikarana shItajalaguNAH (18) · Śloka 18

ஶீதஂ மதாத்யயக்லாநிமூர்ச்சாச்சர்திஶ்ரமப்ரமாந்| தஷ்ணோஷ்ணதாஹபித்தாஸக்வஷாணி ச நிஹந்தி தத்||௧௮||

ஶீதஞ்ச ததம்பு மதாத்யயாதீந் வக்ஷ்யமாணலக்ஷணாந்நிஹந்தி நாஶயதி| உஷ்ணேந காலேந உஷ்ணேநாஹாராதிநா ச தாஹஃ உஷ்ணாதாஹஃ|| ௧௮||

Adhikarana uShNakvathitashItajalaguNAH (19) · Śloka 19

க்ஷீணபாதத்ரிபாகார்தஂ தேஶர்துகுருலாகவாத்| க்வதிதஂ பேநரஹிதமவேகமமலஂ ஹிதம்| ஹித்மாऽऽத்மாநாநிலஶ்லேஷதட்காஸஶ்வாஸபீநஸே| பார்ஶ்வஶூலாமமேதஃஸு ஸத்யஃ ஶுத்தௌ நவஜ்வரே| தீபநஂ பாசநஂ கண்ட்யஂ லகு பஸ்திவிஶோதநம்| பாஷாணரூப்யமத்தேமஜதுதாபார்கதாபிதம்| பாநீயமுஷ்ணஂ ஶீதஂ வா த்ரிதோஷக்நஂ தடர்திஜித்| லக்வரூக்ஷஂ க்லமக்நஞ்ச தோயஂ க்வதிதஶீதலம்| ஸஂஸர்கே பித்தகபயோஃ ஸந்நிபாதே ச ஶஸ்யதே||௧௯||

தச்சாம்பு ஹித்மாதிஷு க்வதிதஂ பேயம்| கா க்வதநமாத்ரேத்யத்ரோச்யதே- தேஶர்துகுருலாகவஂ விகல்ப்ய க்ஷீணசதுர்பாகஂ வா க்ஷீணத்ரிபாகஂ வா க்ஷீணார்தஂ வேதி த்ரிதா| தேநைததுக்தஂ பவாதி யத் க்வசித் தேஶே தௌ வா ஸ்வல்பேந குருத்வேந யுக்தம் உதகஂ தத்க்வதநேந க்ஷீணசதுர்பாகம்| அதிககுரௌ க்ஷீணத்ரிபாகம்| அத்யந்தகுரௌ அர்தக்ஷீநமிதி| ஏதத்விபரீதஞ்ச லாகவேऽப்யேவஂ வ்யாக்யேயம்| தச்ச ஜலமக்நிஸஂயோகேऽபி ஆபேநபரிக்ஷயாதாமஂ பவதி| பேநரஹிதஂ து க்வதிதஂ பவதி| வேகரஹிதத்வஞ்ச பக்வலக்ஷணஂ நிர்மலத்வஂ ச| தச்ச பக்வஂ ஹித்மாதீநாஂ ஹிதம்| உஷ்ணாமுதகஂ தீபநமாமதோஷபாசநம்| ஸ்வர்யஂ லகு பஸ்திஶோதநஞ்ச| தப்தைஶ்ச பாஷாணாதிபிஸ்தாபிதஂ தத்காலோஷ்ணஂ ஶீதமேவ வா பீதஂ த்ரிதோஷக்நஂ தஷ்ணக்நஞ்ஹ்ச| க்வதிதஶீதலஂ லகுத்வாதியுக்தம்| ஸஂஸர்கே பித்தஶ்லேஷ்மணோஃ, ஸந்நிபாதே ச பத்யம்| உத்தரத்ர ஶீதஸ்ய வாதஶ்லேஷ்மகோபஹேதுத்வேநோக்தேஃ| வாதே வாதஶ்லேஷ்மணி கபே ச ந பத்யம்|| ௧௯||

Adhikarana paryuShitajalaguNAH (20) · Śloka 20

தோயஂ வஹ்நிகுணப்ரஷ்டஂ பாகேऽம்லஂ ஸர்வதோஷகத்| பவேத்பர்யுஷிதஂ தச்ச............................||௨௦||

தச்ச க்வதிதஶீதலஂ பர்யுஷிதஂ விகதாஹோராத்ரஂ ஸத்வஹ்நிகுணால்லகுத்வதீபநீயத்வாதிதஃ ப்ரஷ்டஂ ரஹிதஂ பவதி| அம்லவிபாகஂ தோஷகரஞ்ச||௨௦||

Adhikarana himakarajalaguNAH (21) · Śloka 21

...............................தோயஂ ஹிமகரோத்பவம்| அதிஶைத்யகுருஸ்தைர்யஸங்காதைஃ கபவாதகத்||௨௧||

ஹிமகரஸ்ருதஂ தோயமதிஶைத்யாதிநா வாதஶ்லேஷ்மகத்|| ௨௧||

Adhikarana candrakAntajalaguNAH (22) · Śloka 22

சந்த்ரகந்தபவஂ ரக்ஷோவிஷபித்தஜ்வராபஹம்| தஷ்டிமேதாவபுஸ்தைர்யகரஂ ஸ்வாது ஹிமஂ லகு||௨௨||

சந்த்ரகாந்தமணிஸ்ருதஂ ரக்ஷோக்நத்வாதியுக்தம்|| ௨௨||

Adhikarana nArikelodakaguNAH (23) · Śloka 23

நாரிகேலோதகஂ ஸ்நிக்தஂ ஸ்வாது வஷ்யஂ ஹிமஂ லகு| தஷ்ணாபித்தாநிலஹரஂ தீபநஂ பஸ்திஶோதநம்||௨௩||

நாரிகேலாந்தர்ஜாதஂ ஸ்நிக்தத்வாதியுக்தம்|| ௨௩||

Adhikarana jalAnAM varAvaratve (24) · Śloka 24

த்வயஂ வாரி வரஂ வர்ஷே நாதேயமவரஂ பரம்||௨௪||

வர்கார்தமுபஸஂஹரதி-வர்ஷகாலே ஆந்தரிக்ஷஂ ஜலமத்யந்தபத்யஂ நதீகஹீதமபத்யம்|| ௨௪|| இதி தோயவர்கஃ

Adhikarana (2) kShIravargaH kShIrabhedAH kShIrasAmAnyaguNAH (26) · Śloka 26

கவ்யஂ மாஹிஷமாஜஂ ச க்ராரபஂ ஸ்த்ரைணமாவிகம்| ஐபமைகஶபஂ சேதி க்ஷீரமஷ்டவிதஂ ஸ்மதம்||௨௫|| ஸ்வாதுபாகரஸஂ ஸ்நிக்தமோஜஸ்யஂ தாதுவர்தநம்| வாதபித்தஹரஂ வஷ்யஂ ஸ்லேஷ்மலஂ குரு ஶீதலம்| ப்ராயஃ பயோ......................................||௨௬||

தோயாந்யுக்த்வா க்ஷீராண்யுச்யந்தே- ஸ்வாதுபாகரஸமித்யாதி| ஸர்வமபி விஶேஷேண க்ஷீரஜாதஂ மதுரரஸஂ மதுரவிபாகத்வாதியுக்தம் ஓஜஸே ஹிதமோஜஸ்யம்| ஓஜோ நாம தாதுஸாரபூதஂ வக்ஷ்யமாணலக்ஷணம் (ஸூ௦அ௦-௯)| வஷ்யத்வேந ஶுக்ராக்யதாதுவத்த்யதிஶயஸ்த்ரீகமநஶக்ததா சோக்தா| ப்ராயோ பாஹுல்யேந ஸர்வமேவஂவிதஂ பய இதி|| ௨௬||

Adhikarana sagokShIraM kShIrANAM guNAH (27) · Śloka 27

..........ऽத்ர கவ்யஂ து ஜீவநீயஂ ரஸாயநம்| க்ஷதக்ஷீணஹிதஂ மேத்யஂ பல்யஂ ஸ்தந்யகரஂ ஸரம்| ஶ்ரமப்ரமமதாலக்ஷ்மீஶ்வாஸகாஸாதிதட்க்ஷுதஃ| ஜீர்ணஜ்வரஂ மூத்ரகச்ச்ரஂ ரக்தபித்தஂ ச நாஶயேத்||௨௭||

ஸாமாந்யேந பயோகுணஸங்கீர்தநஂ கத்வா கவாஂ விஶேஷேண க்ரியதே| தத்ர ச ஸாமாந்யோக்தகுணவிபரீதோ யோ விஶேஷகுணஃ ஸோऽபவாதோ விஜ்ஞேயஃ| அத சேத்ஸதஶஃ ஸ தஸ்யைவோபபஂஹகஃ| கவ்யந்து ஜீவநீயத்வாதியுக்தம்| ஜீவநீயஂ ஸௌம்யதாதுவத்திகரம்| ரஸாயநமிவ ரஸாயநம்| ப்ராணஸந்தாரகத்வாத் ஶஸ்தரஸாதிதாதுலாபோபாயத்வாச்ச| உரஃ க்ஷதயுக்தாய க்ஷீணாய ச ஹிதம்| க்ஷீணஃ க்ஷீணதாதுஃ| மேதாயை புத்யை ஹிதஂ மேத்யம்| ஸ்த்ரீணாஞ்ச ஸ்தந்யவத்திஂ கரோதி| ஸரஂ ஶரீரே நைகத்ர திஷ்டதி| ஶ்ரமாதீஂஶ்ச நாஶயேத்|| ௨௭||

Adhikarana mAhiShakShIraguNAH (28) · Śloka 28

ஹிதமத்யக்ந்யநித்ரேப்யோ கரீயோ மாஹிஷஂ ஹிமம்||௨௮||

மாஹிஷஂ பயோऽத்யக்ந்யீநாமநித்ராணாஂ ச ஹிதம் பத்யம்| அதிகுரு ச| வீர்யேண ச ஹிமம்|| ௨௮||

Adhikarana AjakShIraguNAH (29) · Śloka 29

அல்பாம்புபாநவ்யாயாமகடுதிக்தாஶநைர்லகு| ஆஜஂ ஶோஷஜ்வரஶ்வாஸரக்தபித்தாதிஸாரஜித்||௨௯||

அஜாநாஂ பயஃ அல்பாம்புபாநாதிஹேதோர்ல்கு| ஹேதுகீர்தநமஸ்யாந்யஸ்யா அப்யேவஂ ஹேதுயுக்தாயா ஜாதேஃ க்ஷீரலகுத்வஜ்ஞாபநார்தம்| ஏதத்விபரீதாயாஶ்ச குருத்வஂ ஸாமர்த்யலப்யம்| அஜாநாஂ து ஸ்வல்பாம்புபாநாதிஸ்வபாவஃ| அந்யாஸாந்து தேஶாத்யபேக்ஷயா| ஏதச்சாஜஂ ஶோஷாணாதிவிநாஶநம்|| ௨௯||

Adhikarana uShTrIkShIraguNAH (30) · Śloka 30

ஈஷ்த்ருக்ஷோஷ்ணலவணமௌஷ்ட்ரிகஂ தீபநஂ லகு| ஶஸ்தஂ வாதகபாநாஹகமிஶோபோதரார்ஶஸாம்||௩௦||

ஔஷ்ட்ரமேவௌஷ்ட்ரகஂ க்ஷீரமீஷத்ரூக்ஷமீஷத் லவணமீஷதுஷ்ணம்| தீபநஂ லகு ச| வாதஸ்லேஷ்மாத்யார்தாநாஞ்ச பத்யம்|| ௩௦||

Adhikarana mAnuShakShIraguNAH (31) · Śloka 31

மாநுஷஂ வாதபித்தாஸகபிகாதாக்ஷீரோகஜித்| தர்பணாஶ்ச்யோதநைர்நஸ்யேரஹத்யஂ தூஷ்ணமாவிகம்||௩௧||

மாநுஷஂ க்ஷீரஂ வாதேந பித்தேநாஸஜா அபிகாதேந சோத்பந்நாநாஂ சக்ஷூரோகாணாஂ நாஶநம்| கதமித்யுச்யதே-தர்பணேநாஶ்ச்யோதநேந நஸ்யேந ச| ஏதாநி சாஸ்மிந்நேவ ஸ்தாநே வக்ஷ்யமாணலக்ஷணாநி|| ௩௧||

Adhikarana AvikShIraguNAH (32) · Śloka 32

வாதவ்யாதிஹரஂ ஹித்மாஶ்வாஸபித்தகபப்ரதம்||௩௨||

ஆவிகமஹத்யமுஷ்ணவீர்ய வாதவ்யாதிவிநாஶநஂ ஹித்மாதிகரஞ்ச|

Adhikarana hastinIkShIraguNAH (33) · Śloka 33

ஹஸ்திந்யாஃ ஸ்தைர்யகத்வாடமுஷ்ணஂ த்வைகஶபஂ லகு||௩௩||

ஹஸ்திந்யாஃ பயோ பாடமதிஶயேந ஶரீரஸ்தைர்யகத்|| ௩௩||

Adhikarana EkashaPakShIraguNAH (34) · Śloka 34

ஶகாவாதஹரஂ ஸாம்லலவணஂ ஜடதாகரம்||௩௪||

ஏகஶபஸ்யேதமைகஶபஂ பயஃ உஷ்ணவீர்யஂ ஶாகாவாதஹரமமதுரரஸமீஶதம்லலவணேந ச ரஸேந யுக்தஂ ஜாட்யகரஂ ச| ஏகவிபாகஃ குரோ யஸ்ய ஸ ஏகஶபஃ அஶ்வகர்தபாதிஃ| ஶாகா ரக்தாதயோ தாதவஸ்த்வக்ச| தத்ர ஸ்திதஸ்ய வாதஸ்ய நாஶநம்| ஜாட்யஂ ஸ்தைமித்யம் இதி|| ௩௪||

Adhikarana Ama-shRuta-dhAroShNapayoguNAH (35) · Śloka 35

பயோऽபிஷ்யந்தி குர்வாமஂ யுக்த்யா ஶதமதோऽந்யதா| விநா து வநிதாஸ்தந்யமாமேவ து தத்திதம்| பவேத் கரீயோऽதிஶதஂ தாரோஷ்ணமமதோபமம்||௩௫||

ஆமபக்வஂ பயஃ அபிஷ்யந்தி குரு ச| அபிஷ்யந்தி மாலிந்யேந ஸ்த்ரோதஸாஂ ஸ்த்ராவகஂ யுக்த்யா ஶதஂ பயஃ ஆமாத்விபரீதஂ நாதிஶதஂ ந ஸ்வல்பஶ்ரதமிதி யுக்திஃ| அதிஶதஞ்சாதிகுரு| தாரோஷ்ணமமதோபமஂ பத்யத்வேந|| ௩௫||

Adhikarana AhAradivashena kShIrAdInAM lAghavagauravam (36) · Śloka 36

பிண்யாகாம்லாஶிநீநாந்து குர்வபிஷ்யந்தி தத்பஶம்| அசேஷ்டயா ச ப்ராதோஷாத் கரீயஃ ஸ்மதமௌஷஸம்| வ்யாக்யாதஸ்தேந லகிமா சேஷ்டாவத்ப்ரகதிஷ்வபி| ஹ்ரத்வேஷு சாதிதேஹேப்யோ மாஂஸேஷ்வப்யேவமாதிஶேத்||௩௬||

பிண்யாகஂ நிஷ்பீடிதரஸஂ திலாதி| அம்லரஸஂ சாந்யத்கிஞ்ஹ்சித்யாஃ க்ஷீரயோநய அஶ்நந்தி தாஸாஂ பயோऽதிகுர்வத்யபிஷ்யந்தி ச| ப்ரதோஷே அபராஹ்ணே கஹீதஂ யத்பயஃ ததபேக்ஷயா ஔஷஸஂ ப்ரபாதகஹீதமதிகுரு| குதஃ? சேஷ்டாரஹிதத்வாத்| யஸ்மாத்ப்ராணிநாஂ ராத்ரௌ ந கதாசிச்சேஷ்டா பவதி| அத ஔஷஸஂ குரு| திவா ச தாவநப்லவநாதிகயா சேஷ்டயா ப்ராதோஷஂ லகு| அநயா ச திஶா சேஷ்டாவத்ப்ரகதிஷ்வபி லகிமா வ்யாக்யாதஃ| தேநைததுக்தஂ-பவதி சேஷ்டாஸ்வபாவேஷு ஹரிணாதிஷு லகு| அசேஷ்டாஸ்வபாவேஷு ஸூகராதிஷு குரு| அதிதேஹாந்மஹாபோகஶரீராநபேக்ஷ்ய ஸ்வல்பபோகஶரீரேஷு லகு பயஃ| ந கேவலஂ பயஃஸு யாவந்மாஂஸேஷு அபி சேஷ்டாஸ்வல்பத்வபஂஹத்வவிஶேஷேண குருலாகவஂ விஜ்ஞேயம்|

Adhikarana dadhiguNAH (37) · Śloka 37

அம்லபாகரஸஂ க்ராஹி குரூஷ்ணஂ ததி வாதஜித்| மேதஃஶுக்ரபலஶ்லேஷ்மபித்தரக்தாக்நிஶோபகத்| ரோசிஷ்ணு ஶஸ்தமருசௌ ஶீதகே விஷமஜ்வரே| பீநஸே மூத்ரகச்ச்ரே ச ரூக்ஷஂ து க்ரஹணீகதே||௩௭||

ததி த்வம்லவிபாகத்வாதியுக்தம்| ரோசிஷ்ணு ஸாது ரோசதே| அருசௌ பத்யம்| அந்யதப்யாஹாரஂ ரோசயதீத்யர்தஃ| ஶீதகே ஶீதபூர்வகே விஷமஜ்வரே ஸந்ததகாதௌ பத்யம்| பீநஸோ நாஸாஸ்த்ராவஃ| ரூக்ஷந்தூத்ததஸாரஂ க்ரஹணீதோஷே ஹிதம்|| ௩௭||

Adhikarana dadhyupayoge niyamAH niyamasya ulla~gghane hAnishca (38) · Śloka 38

நைவாத்யாந்நிஶி நைவோஷ்ணஂ வஸந்தோஷ்ணஶரத்ஸு ந| நாமுத்கஸூபஂ நாக்ஷௌத்ரஂ நாகதஂ நாஸிதோபலம்| ந சாநாமலகஂ நாபி நித்யஂ நோ மந்தமந்யதா| ஜ்வராஸக்பித்த வீஸர்பகுஷ்டபாண்ட்வாமயப்ரதம்||௩௮||

தச்ச ததி ராத்ரௌ ந போஜ்யம்| ஏவகாரோ ராத்ராவுஷ்ணஂ சாத்யந்தப்ரதிஷேதாய| வஸந்தக்ரீஷ்மஶரத்ஸு ந போஜ்யஂ, ந ச முத்கஸூபாதீநாமந்யதமேந ரஹிதம்| நாபி நித்யஂ, ஸாதத்யேந ந போஜ்யஂ, ந ச மந்தமஜாதம்| ஏவஂ ச ஸதி யதி கஶ்சித் புங்க்தே ஸோऽவஶ்யஂ ஜ்வராதீந் ப்ராப்நோதி|| ௩௮||

Adhikarana takraguNAH takravarjyAH (39) · Śloka 39

தக்ரஂ லகு கஷாயாம்லஂ தீபநஂ கபவாதஜித்| ஶோபோதரார்ஶோ- க்ரஹணீ- தோஷ- மூத்ர- க்ரஹாருசீஃ| குல்மப்லீஹகதவ்யாபத்கரபாண்ட்வாமயாஞ்ஜயேத்| நைவஂ தக்ரஂ க்ஷதே தத்யாந்நோஷ்ணகாலே ந துர்பலே| ந மூர்ச்சாப்ரமதாஹேஷு ந ரோகே ரக்தபைத்திகே||௩௯||

தக்ரஂ தண்டேந மதிதாத்தத்நஃ உத்ததேऽ வா ஸ்நேஹே| தத்தக்ரஂ லகுத்வாதியுக்தம்| கதவ்யாபத் கதஸ்யாதிபாநாதுத்பந்நோ ரோகஃ| கரஃ வக்ஷ்யமாணலக்ஷணஃ(உ௦ந௦அ௦-௪௦)|| ௩௯||

Adhikarana mastuguNAH (40) · Śloka 40

தத்வந்மஸ்து ஸ்த்ரோதஶ்ஶோதி விஷ்டம்பஜில்லகு||௪௦||

தத்வத்தக்ரவத் குணைர்மஸ்து விஜ்ஞேயஂ, மஸ்துநஃ ஸ்த்ரோதஃஶோதகத்வேந விஷ்டம்பநாஶகத்வேந ச விஶேஷஃ| தக்ரஸ்ய ஸ்த்ரோதஶ்ஶோதகத்வேऽபி மஸ்துநோऽதிஶயஃ|| ௪௦||

Adhikarana navanItaguNAH (41) · Śloka 41

ஶீதஂ ஸ்வாது கஷாயாம்லஂ நவநீதஂ நவோத்ததம்| யக்ஷ்மார்ஶோऽர்திதபித்தாஸக்வாதஜித் க்ராஹி தீபநம்||௪௧||

நவோத்ததஂ ஸத்ய உத்ததஂ நவநீதஂ, ஶீதஂ ஶீதவீர்யஂ மதுரஂ ச கஷாயாம்லத்வேந ச யுக்தம்| ராஜயக்ஷ்மாதிநாஶநஂ ஸஂக்ராஹி யத் த்ரவாந் பாவாந்பிண்டீகரோதி|| ௪௧||

Adhikarana kShIroddhRutanavanItaguNAH (42) · Śloka 42

க்ஷீரோத்பவஂ து ஸஂக்ராஹி ரக்தபித்தாக்ஷிரோகஜித்||௪௨||

க்ஷீரோத்பவநவநீதஂ ரக்தபித்தாக்ஷிரோகஂ நாஶயதி ஸஂக்ராஹி ச| க்ஷீரோத்பவஂ யத் க்ஷீரமேவ மதித்வோத்பாதிதம்|| ௪௨||

Adhikarana GRutaguNAH (43) · Śloka 43

ஶஸ்தஂ தீஸ்மதிமேதாக்நிபலாயுஃ ஶுக்ரசக்ஷுஷாம்| பாலவத்தப்ரஜாகாந்திஸௌகுமார்யஸ்வரார்திநாம்| க்ஷதக்ஷீணபரீஸர்பஶஸ்த்ராக்நிக்லபிதாத்மநாம்| வாதபித்தவிஷோந்மாதஶோஷாலக்ஷ்மீஜ்வராபஹம்| ஸ்நோஹாநாமுத்தமஂ ஶீதஂ வயஸஃஸ்தாபநஂ கதம்| ஸஹஸ்ரவீர்யஂ விதிபிஃ ஶதஂ கர்மஸஹஸ்ரகத்||௪௩||

கதஂ து தீப்ரபதீநாமக்நிக்லபிதாத்மாந்தாநாஂ ஶஸ்தஂ ஹிதம்| தீஃ புத்திர்வஸ்துக்ரஹணே ஶக்திஃ| மேதா ப்ரஜ்ஞா வஸ்துவிவேகஶக்திஃ| ப்ரஜாத்யர்திநாஞ்ச ப்ரஜா அபத்யஂ ஶுக்ரஸ்ய ஸபலதாகரமித்யர்தஃ| வயஃஸ்தாபநஂ ஜரயா விநா வயஃஸ்தாபயதீதி வயஃஸ்தாபநம்| ஸஹஸ்ரவீர்யமநேகஶக்திஃ| ததா விதிபிஃ விதாநைஃ நாநாவிதாபிஃ யோஜநாபிஃ| கர்மஸஹஸ்ரகத் அநேககார்யகதித்யர்தஃ|| ௪௩||

Adhikarana purANaGRutaguNAH (44) · Śloka 44

மதாபஸ்மாரமூர்ச்சாயஶிரஃகர்ணாக்ஷியோநிஜாந்| புராணஂ ஜயதி வ்யாதீந் வ்ரணஶோதநரோபணம்| பூர்வோக்தாஂஶ்சாதிகாந்குர்யாத் குணாஂஸ்ததமதோபமம்||௪௪||

தச்ச கதஂ புராணமதீதபஹுகாலஂ மதாதீந் வ்யாதீந் ஜயதி| வ்ரணாநாஂ பைச்சில்யாதிகஂ ஶோதயதி| வ்ரணாஂஶ்ச ரோபயதி| தச்ச புராணஂ பூர்வோக்தாந் ஸாமாந்யகதோக்தாந் குணாநாதிக்யேந கரோதி| அமதோபமஞ்ச|| ௪௪||

Adhikarana GRutamaNDaguNAH (45) · Śloka 45

தத்வச்ச கதமண்டோऽபி ரூக்ஷஸ்தீக்ஷ்ணஸ்தநுஶ்ச ஸஃ||௪௫||

கதமண்டோऽபி கதகுணாநதிகஂ குர்யாதமதோபமஶ்ச ரூக்ஷத்வேந தீக்ஷ்ணத்வேந தநுத்வேந சாஸ்ய விஶேஷஃ| மண்ட உபரிபவஃ ஸ்வச்சஃ||௪௫||

Adhikarana kIlATAdikShIravikAraguNAH (46) · Śloka 46

பல்யாஃ கீலாடகூசீகாதக்ரபிண்டகமோரடாஃ| ஸக்ஷீரஶாகபீயூஷா ரோசநா வஹ்நிஸாதநாஃ| ஶுக்ரநித்ராகபகரா விஷ்டம்பிகுருதோஷலாஃ||௪௬||

கீலாடாதயஃ ஸர்வே க்ஷீரவிகாராஃ தத்விகதிவிகாராஶ்ச| பலகரா ரூச்யாஃ அக்நிநாஶநாஃ ஶுக்ராதிகராஶ்ச விஷ்டம்பிநோ குரவோ தோஷலாஶ்ச| தோஷலா அபத்யத்வேந விகாரகாரிணஃ| கீலாடாஃ தக்ராதிகதாஃ| கூசீகாஃ க்ஷீரகீலாடிகாஃ| மோரடஃ க்ஷீரஸதஶஃ கீலாடிகஃ| பீடந உத்தராபதே ப்ரஸித்தஃ| கநவஸ்த்ரபத்தஂ ஸ்வயஂ ஸ்ருதத்பாகஂ பிண்டீபூதஂ தக்ரஂ தக்ரபிண்டகஃ க்ஷீரஶாகஂ ப்ரஸித்தஂ, பீயூஷஂ ஸத்யஃப்ரஸூதாயாஃ க்ஷீரகதம் ததி|| ௪௬||

Adhikarana dadhighRutAdInAM kShIraguNAtideshaH (47) · Śloka 47

வித்யாத்ததிகதாதீநாஂ குணதோஷாந் யதா பயஃ||௪௭||

ததிகதாநாஞ்ச பயோகுணாநதிக்ரமேண குணாந் வித்யாத்| தேந ஏததுக்தஂ பவதி-யதா ஸ்வாதுபாகரஸமித்யாதிநா ஸாமாந்யேந க்ஷீரகுணா உக்தாஃ தத்வத் ஸாமாந்யேந தத்யாதிகுணா அபி| விஶேஷாகாஂக்ஷாயாஂ து தத்யாதீநாஂ ஸத்ஸ்வபி ப்ரகதிபூதக்ஷீரகுணாந்வயோऽபி க்ராஹ்யஃ|| ௪௭||

Adhikarana varAvarakShIraghRute (48) · Śloka 48

கவ்யே க்ஷீரகதே ஶ்ரேஷ்டே நிந்திதே சாவிஸம்பவே||௪௮||

வர்கார்தஂ நிர்தாரயதி-க்ஷீரஂ கதஂ ச கவ்யஂ ஶ்ரேஷ்டம்| ஆவிகஂ நிந்திதம்| ப்ராதாந்யாத்து க்ஷீரகதயோரேவ க்ரஹணம்|| ௪௮|| (௩) இக்ஷுவர்கஃ

Adhikarana (3) ikShuvargaH ikShurasaguNAH (49) · Śloka 49

இக்ஷோஃ ரஸோ குருஃ ஸ்நிக்தோ பஂஹணஃ கபமூத்ரகத்| வஷ்யஃ ஶீதஃ பவநஜித் புக்தே வாதப்ரகோபநஃ| ரக்தபித்தப்ரஶமநஃ ஸ்வாதுபாகரஸோ ஸரஃ|௪௯|

இக்ஷுரஸவர்கோ த்ரவப்ரஸங்கேநோச்யதே| இக்ஷோ ரஸஃ ஸரத்வாதிகுணயுக்தஃ, பஂஹணோ வக்ஷ்யமாணலக்ஷணஃ(ஸூ௦அ௦-௨௮) பவநஜித்வாதநாஶநஃ| புக்தே புக்தமாத்ரே பீதோ வாதப்ரகோபநஃ|| ௪௯||

Adhikarana dantapIDitekShurasaguNAH (49) · Śloka 49

ஸோऽக்ரே ஸலவணோ தந்தபீடிதஃ ஶர்கராஸமஃ||௪௯||

ஸ ச ரஸஃ அக்ரே இக்ஷோஃ ப்ராந்தே ஜாதஃ ஸலவணஃ ஈஷத் லவணஃ தந்தபீடிதோऽயந்த்ரகாலாத்யநுபஹதத்வாத் குணைஃ ஶர்கரயா ஸமஃ||௪௯||

Adhikarana yAntrikekShurasaguNAH (50) · Śloka 50

மூலாக்ரஜந்துஜக்தாதிபீடநாந்மலஸங்கராத்| கிஞ்சித்காலவிதத்யா ச விகதிஂ யாதி யாந்த்ரிகஃ| விதாஹீ குருவிஷ்டம்பீ தேநாஸௌ...................||௫௦||

யஸ்து யாந்த்ரிகோ யந்த்ரபீடிதோ மூலாதிமிஶ்ரபீடநாத் மலஸங்கராத்வைகத்யஂ ப்ராப்நோத்யதோऽஸௌ யாந்த்ரிகோ விதாஹீ விஷ்டம்பகரஶ்ச| ஜந்துஜக்தஃ க்ரிமிபக்ஷிதஃ, விதாஹீ ஸௌம்யபாவவிதஹநஶீலஃ| ஹேதுநிர்தேஶோ ஹேத்வபாவாத் கார்யாபாவப்ரதிபாதநார்தஃ| ரக்தபித்தே ச விஶிஷ்டே விஶேஷேண விதஹநஶீலஸ்யாபி ப்ரயோகோ ந விருத்தஃ|| ௫௦||

Adhikarana pauNDrakAdInAM guNAH (51) · Śloka 51

.................தத்ர பௌண்ட்ரகஃ| ஶைத்யப்ரஸாதமாதுர்யைர்வரஸ்தமநு வாஂஶிகஃ| ஶதபர்வககாஂதாரநைபாலாத்யாஸ்ததஃ க்ரமாத்| ஸக்ஷாராஃ ஸகஷாயாஶ்ச ஸோஷ்ணாஃ கிஞ்சித்விதாஹிநஃ||௫௧||

தத்ர சேக்ஷுரஸேஷு மத்யே பௌண்ட்ரகஃ ஶைத்யேந ப்ரஸந்நத்வேந மாதுர்யேண ச ஶ்ரேஷ்டஃ ஸர்வேக்ஷுரஸேப்யஃ| தமநு வாஂஶிகஃ ஶைத்யாதிபிஃ பௌண்ட்ரகாத்தீநோ வாஂஶிக இத்யர்தஃ| ஶதபர்வகாதயஶ்ச ரஸாஃ க்ரமாதுத்தரோத்தரஂ ஶைத்யாதிபிர்ஹீநாஃ| தே ச ஶதபர்வகாதயஃ ஈஷத்க்ஷாரத்வேந யுக்தாஃ ஈஷத்கஷாயரஸா ஈஷதுஷ்ணவீர்யாஃ கிஞ்சித்விதாஹிநஶ்ச|| ௫௧||

Adhikarana phANitaguNAH (52) · Śloka 52

பாணிதஂ குர்வபிஷ்யந்தி சயகந்மூத்ரஶோதநஂ||௫௨||

பாணிதஂ க்ஷுத்ரகுடீபூதமிக்ஷுரஸஃ| தத் குர்வபிஷ்யந்தி த்ரிதோஷஸஞ்சயகத்| மூத்ரஸஂஶோதநஂ மூத்ரமதிவாஹயதி|| ௫௨||

Adhikarana dhautAdiBEdena dhautaguDaguNAH (53) · Śloka 53

நாதிஶ்லேஷ்மகரோ தௌதஃ ஸஷ்டமூத்ரஶகத்குடஃ| ப்ரபூதகமிமஜ்ஜாஸங்மேதோமாஂஸகபோऽபரஃ||௫௩||

குடஃ ஸஂஸ்காரவஶேந நிர்மலஃ நாதிஶ்லேஷ்மகர ஈஷத் ஶ்லேஷ்மகர இத்யர்தஃ| ததா மூத்ரஂ ஶகச்ச ஸஜதி பஹிஃ க்ஷிபதி| ததா அபரஃ அதௌதஃ ப்ரபூதாந் க்ரிம்யாதீந் கரோதீத்யுபசாராத் ஸ ஏவோக்தஃ|| ௫௩||

Adhikarana purANanavaguDaguNAH (54) · Śloka 54

ஹத்யஃ புராணஃபத்யஶ்ச நவஃ ஶ்லேஷ்மாக்நிஸாதகத்||௫௪||

ஸ ஏவ ச குடஃ புராணோ ஹத்யஃ ஶரீரஸ்ய ச பத்யஃ; நவஸ்து கபமக்நிஸாதஂ ச கரோதி|| ௫௪||

Adhikarana matsyaNDikA-khaNDa-sharkarAguNAH (55) · Śloka 55

வஷ்யாஃ க்ஷீணக்ஷதஹிதா ரக்தபித்தாநிலாபஹா| மத்ஸ்யண்டிகாகண்டஸிதாஃ க்ரமேண குணவத்தமாஃ||௫௫||

மத்ஸ்யண்டிகாதயஸ்த்ரயோ வஷ்யத்வாதியுக்தாஃ க்ரமேண| பூர்வஸ்மாத் உத்தரோ வஷ்யத்வாதிபிரதிஶயேந யுக்தஃ| மத்ஸ்யண்டிகாகுடா நிர்மலாஃ ப்ரஸித்தாஶ்ச லோகே| ததோऽபி ஸஂஸ்காரேண குணைஶ்சாதிகஃ கண்டஃ| ததோऽபி ஸிதா ஶர்கரா|| ௫௫||

Adhikarana yAShaSarkarAdInAM guNAH (56) · Śloka 56

தத்குணா திக்தமதுரா கஷாயா யாஷஶர்கரா| த்ரிதோஷக்நீ ஸிதா காஶேக்ஷுதர்பச்சதஸஂபவா||௫௬||

யாஷஶர்கரா து தத்குணா மத்ஸ்யண்டிகாதிகுணா திக்தமதுரகஷாயரஸா ச| யாஷஶர்கரா லோகே யவாஷஶர்கரேதி ப்ரஸித்தா| கேசித் ப்ருவந்தி-துராலபாரஸேந ஸா க்ரியத இதி|| ௫௬||

Adhikarana sarvasharkarAguNAH (57) · Śloka 57

தாஹதட்ச்சர்திமூர்ச்சாஸக்பித்தக்ந்யஃ ஸர்வஶர்கராஃ||௫௭||

ஏதா அந்யாஶ்ச காஶ்சந ஸர்வாஃ ஶர்கராஃ தாஹாதிநாஶநாஃ (ச௦ஸூ௦அ௦-௨௭, ௨௩௮-௨௪௨)|| ௫௭||

Adhikarana sharkarAphANitayorvarAvaratvam (58) · Śloka 58

ஶர்கரேக்ஷுவிகாராணாஂ பாணிதஂ ச வராவரே||௫௮||

வர்கார்தஂ நிர்தாரயதி| இக்ஷுவிகாராணாஂ மத்யே ஶர்கரா ஶ்ரேஷ்டா| பாணிதமஶ்ரேஷ்டமிதி|| ௫௮||

Adhikarana madhunaH madhusharkarAyAshca guNAH (59) · Śloka 59

சக்ஷுஷ்யஂ சேதி தட்ஶ்லேஷ்மவிஷஹித்மாஸ்ரபித்தநுத்| குஷ்டமேஹகமிச்சர்திஶ்வாஸகாஸாதிஸாரஜித்| வ்ரணஶோதநஸந்தாநரோபணஂ வாதலஂ மது| ரூக்ஷஂ கஶாயமதுரஂ தத்துல்யா மதுஶர்கரா||௫௯||

ஶர்கராயோநிப்ரஸங்கேந மதுநோऽபி குணா உச்யந்தே| மது மக்ஷிகஂ வாதலஂ சக்ஷுஷஶ்ச பத்யம்| ச்சேதி விச்சேதி யத்தைக்ஷ்ணாத்தேஹே பிண்டிதாந் பாவாந் ச்சிநத்தி விபஜதி, தடாதீஂஶ்ச நாஶயதி| வ்ரணாநாஂ ஶோதநஂ தத் யத் பூயபைச்சில்யாதிப்ரேரகம்| ஸந்தாநஂ தத் யத் த்வௌ வ்ரணோஷ்டாவேகீகரோதி| ரோபணஂ ப்ரஸித்தம்| ததா மது ரூக்ஷம்| ரஸேந ச கஷாயமதுரம்| அஸ்ய ச ஸர்வாத்மகஸ்யாபி ப்ரபாவாத்வாநுமீயதே வாதலத்வாதியோகஃ| தத்துல்யா மதுஸமா குணைர்மதுஶர்கரா|| ௫௯||

Adhikarana uShNena madhuno virodhaH (60) · Śloka 60

உஷ்ணமுஷ்ணார்தமுஷ்ணே ச யுக்தஂ சோஷ்ணைர்நிஹந்தி தத்| விஷாந்வயத்வேநவிஷபுஷ்பேப்யோऽபி யதோ மது| குர்வதே தே ஸ்வயஂ யச்ச ஸவிஷா ப்ரமராதயஃ||௬௦||

தச்ச மது உஷ்ணஂ நிஹந்தி மாரயதி| உஷ்ணார்தஂ ச புருஷஂ மாரயதி| அத உச்யதே- விஷாந்வயத்வேந| குதோ விஷாந்வயத்வஂ மதுநஃ அத ஆஹ- விஷபுஷ்பேப்யோऽபி யதோ மது குர்வந்தி தத்கதஃ| ந கேவலமந்யபுஷ்பேப்யஃ இத்யபி ஶப்தஸ்யார்தஃ| யத்யஸ்மாச்ச ப்ரமராதயஃ ஸ்வயஂ ஶரீரேணைவ ஸவிஷா மது குர்வந்த்யத உஷ்ணாதியுக்தஂ மாரயதி (ஸு௦ஸூ௦ ௪௫-௧௪௪)|| ௬௦||

Adhikarana madhunaH uShNavirodhasyApavAdaH (61) · Śloka 61

ப்ரச்சர்தநே நிரூஹே ச மதூஷ்ணஂ ந நிவார்யதே| அலப்தபாகமாஶ்வேவ தயோர்யஸ்மாந்நிவர்ததே||௬௧||

தச்ச மது ப்ரச்சர்தநே வமநே நிரூஹே சோஷ்ணமபி ந நிவார்யதே| யதஃ அபக்வமாஶ்வேவ ப்ரயுக்தஂ நிவர்ததே புநராகச்சதி|| ௬௧||

Adhikarana madhuno hitA mAtrA (62) · Śloka 62

குருரூக்ஷகஷாயத்வாச்சைத்யாச்சால்பஂ ஹிதஂ மது| ந ஹி கஷ்டதமஂ கிஞ்சித்ததஜீர்ணாத்யதோ நரம்| உபக்ரமவிரோதத்வாத்ஸத்யோ ஹந்யாத்யதா விஷம்||௬௨||

குருத்வாதிதோ ஹேதோஃ ஶரீரே சால்பஂ பத்யம்| ததா ச மதுநஃ அஜீர்ணாதந்யத்கஷ்டமஂ ந வித்யதே| குதஃ? யதோ விருத்தோபக்ரமத்வாத்விஷவந்நரஂ நாஶயதி| அஜீர்ணே ஹ்யுஷ்ணோதகபாநாதிகஂ விஹிதம்| தச்ச மதுநோ விருத்தம்| அத ச ஶீதா க்ரியா க்ரியதே| ஸா ஹ்யஜீர்ணேऽப்யபத்யா| அத உபக்ரமவிரோதஃ (ச௦ஸூ௦அ௦௨௭-௨௪௮)|

Adhikarana madhuno yogavAhitvam (63) · Śloka 63

நாநாத்ரவ்யாத்மகத்வாச்ச யோகவாஹி பரஂ மது| வஷ்யயோகைரதோ யுக்தஂ வஷதாமநுவர்ததே||௬௩||

தச்ச மது நாநாத்ரவ்யஸ்வரூபத்வாதத்யர்தஂ யோகவாஹித்வேந யுக்தம்| தேநைததுக்தஂ பவதி-ஸர்வாஃ ஶக்தயஃ ப்ரஸேவகவத்தத்ர ஸ்திதாஃ கேவலஂ யா யா ஶக்திஃ ஸஂயோகித்ரவ்யே ஶக்திஂ ஸஹாயபூதாமாஸாதயதி ஸா ஸா தாமதிஶயேநாபிவ்யநக்தி| ஏததேவ ஹி யோகவாஹித்வஂ யத் ஸ்வகுணாபரித்யாகேநாஂஶேந ஸாதஶ்யாத் பரஸ்ய ச ஶக்திபரிபூரணமத ஏவ காரணாத்வஷ்யயோகைர்யுக்தஂ மது வஷ்யதாஂ யாதி| ஏதாவதா ஹி வஷ்யயோகஸ்ய து ஶக்திஃ தேந பரிபூரிதா பவதி|| ௬௩||

Adhikarana madhuno BedAH teShAM shreShThatvAdi ca (64) · Śloka 64

ப்ராமரஂ பௌஷ்பிகஂ க்ஷௌத்ரஂ மாக்ஷிகஂ ச யதோத்தரம்| வரஂ ஜீர்ணஂ ச தேஷ்வந்த்யே த்வே ஏவ ஹ்யுபயோஜயேத்||௬௪||

ப்ரமராதிபிஶ்ச கதஂ மது யதோத்தரஂ ஶ்ரேஷ்டம்| யத்யஸ்மாதுத்தரஂ தத்தஸ்மாத் ஶ்ரேஷ்டமிதி| ஜீர்ணஂ புராணஂ மது ஶ்ரேஷ்டம்| தேஷு ப்ரமராதிஷு மத்யே த்வே ஏவாந்த்யே க்ஷௌத்ரஂ மாக்ஷிகஞ்ச பத்யத்வாதுபயோஜயேத்| இதி இக்ஷுவர்கஃ||௬௪||

Adhikarana (4) tailavargaH tailasAmAnyaguNAH tilatailaguNAshca (65) · Śloka 65

தைலஂ ஸ்வயோநிவத்தத்ர முக்யஂ தீக்ஷ்ணஂ வ்யவாயி ச| த்வக்தோஷகதசக்ஷுஷ்யஂ ஸூக்ஷ்மோஷ்ணஂ கபகந்ந ச| கஶாநாஂ பஂஹணாயாலஂ ஸ்தூலாநாஂ கர்ஶநாய ச| பத்தவிட்கஂ கமிக்நஞ்ச ஸஂஸ்காராத்ஸர்வரோகஜித்||௬௫||

த்ரவத்வாத்தைலமுச்யதே| தைலஂ ஸ்வயோநிவத்ஸர்வஂ தைலஂ ஸ்வகாரண ஸமகுணம்| தத்ர தைலேஷு மத்யே முக்யஂ திலோத்பவஂ தீக்ஷ்ணம்| வ்யவாயி வ்யாப்திஶீலம்| யத்தேஹஂ வ்யாப்ய பாகஂ யாதி| த்வக்தோஷகத் பாநாப்யாஸேந த்வசஂ தூஷயதி| யைஸ்து த்வக்தோஷஹரமித்யுக்தஂ தைர்வாதாதிகே அப்யங்கேந| அதவா த்வக்தோஷஂ கந்ததீதி த்வக்தோஷகதிதி| கதிச்சேதநே (௬-ப௦) இத்யஸ்ய தாதோஃ ப்ரயோகஃ| சக்ஷுஷஶ்சாஹிதம், ஸூக்ஷ்மஸ்ரோதஃப்ரவேஶி| உஷ்ணவீர்யம்| திலோத்பவத்வாச்ச்லேஷ்மகரத்வஂ ப்ராப்தமத உச்யதே-கபகந்ந சேதி| ஸஂஸ்காரவஶாத் கஶஸ்ய ப்ரஂஹணாயாலஂ பர்யாப்தம்| ஸ்தூலாநாஂ ச கர்ஶநாய| அதவா கேவலமபி யேநைவ ஹேதுநா ஸ்ரோதஃஶோதகத்வாதிநா கஶாநாஂ ப்ரஂஹணாய அலஂ பர்யாப்தம், தேநைவ ஹேதுநா ஸ்தூலாநாஂ கர்ஶநாயேதி ந கஶ்சித் விரோதஃ| அஸ்யைவ ச பக்ஷஸ்ய யுக்தத்வஂ ஸஂஸ்காராத் ஸர்வரோகஜிதிதி ஸ்வயஂ பாடாத்| விஷஂ புரீஷஂ பத்நாதி க்ரதயதீதி பத்தவிட்கம்| ஸஂஸ்காரஂ ப்ரதிரோகஂ விஶிஷ்டமாஶ்ரித்ய ஸர்வரோகஜித்|| ௬௫||

Adhikarana tailaprayogasyetihAsaH (66) · Śloka 66

தைலப்ரயோகாதஜரா நிர்விகாரா ஜிதஶ்ரமாஃ| ஆஸந்நதிபலா யுத்தே தைத்யாதிபதயஃ புரா||௬௬||

தைலப்ரயோகாநிதிஹாஸரூபேண கதயதி- தைலப்ரயோகாதித்யாதிநா| தைத்யாதிபதயஃ புரோ யுத்தே அதிபலாஃ ஜராதிஹரஹிதாஶ்ச ஆஸந்|| ௬௬||

Adhikarana eraNDatailaguNAH (67) · Śloka 67

ஸதிக்தோஷணமைரண்டஂ தைலஂ ஸ்வாது ஸரஂ குரு| வர்த்மகுல்மாநிலகபாநுதரஂ விஷமஜ்வரம்| ருக்சோபோ ச கடீகுஹ்யகோஷ்டபஷ்டாஶ்ரயோ ஜயேத்||௬௭||

ஏரண்டஂ தைலஂ து ஈஷத்திக்தகடுகஂ, ரஸேந மதுரஂ வர்த்மாதீந் ஜயேத் கட்யாதிஸ்திதௌ து ருக்சோபோ நாஶயதி|| ௬௭||

Adhikarana rakteraNDatailaguNAH (68) · Śloka 68

தீக்ஷ்ணோஷ்ணஂ பிச்சிலஂ விஸ்ரஂ ரக்தைரண்டோத்பவந்த்வதி||௬௮||

லோஹிதைரண்டதைலமதிஶயேந தைக்ஷ்ண்யாதியுக்தம்|| ௬௮||

Adhikarana sarShapatailaguNAHumAkusumbhatailaguNAH (69) · Śloka 69

கடூஷ்ணஂ ஸார்ஷபஂ தீக்ஷ்ணஂ கபஶுக்ராநிலாபஹம்| லகு பித்தாஸ்ரகத்கோடகுண்டாக்ஷோ வ்ரணஜந்துஜித்| உமாகுஔம்பஜஞ்சோஷ்ணஂ த்வக்தோஷகபபித்தகத்||௬௯||

உமாதைலஂ குஸும்பதைலஂ சோஷ்ணவீர்யஂ த்வக்தோஷஂ கரோதி பித்தஶ்லேஷ்மாணௌ ச|| ௬௯||

Adhikarana dantyAditailAnAM sAmAnyaguNAH (70) · Śloka 70

தந்தீமூலகரக்ஷோக்நகரஞ்சாரிஷ்டஶிக்ருஜம்| ஸுவர்சலேங்குதீபீலுஶங்கிநீநீபஸம்பவம்| ஸரலாகுருதேவஹ்வஶிஂஶபாஸாரஜந்ம ச| துவராரு௦கரோத்யஞ்ச தீக்ஷ்ணஂ கட்வஸ்ரபித்தகத்| அர்ஶஃகுஷ்டக்ரிமிஶ்லேஷ்மஶுக்ரமேதோநிலாபஹம்||௭௦||

தந்த்யாதிஜஂ தைலஂ தைக்ஷ்ண்யாதிகுணயுக்தம்| ரக்ஷோக்நஂ ஸார்ஷபம்| ஸரலாதீநாஂ ஸாரஶப்தேந ஸம்பந்தஃ|| ௭௦||

Adhikarana kara~jcanimbatailaguNAH (71) · Śloka 71

கரஞ்சநிம்பஜே திக்தே நாத்யுஷ்ணே தத்ர நிர்திஶேத்||௭௧||

கரஞ்சநிம்பதைலயோஸ்து கடுத்வாபவாதஸ்திக்தத்வம்| நாத்யந்தோஷ்ணவீர்யே சேமே|| ௭௧||

Adhikarana saralatailaguNAH (72) · Śloka 72

கஷாயதிக்தகடுகஂ ஸாரலஂ வ்ரணஶோதநம்||௭௨||

ஸரலகாஷ்டஸாரஜஂ தைலஂ கஷாயாதிரஸஂ வ்ரணஶோதநஞ்ச| அத்ர கஷாயதிக்தத்வஂ வ்ரணஶோதநத்வஂ சாதிகம்|| ௭௨||

Adhikarana tuvarAruShkaratailaguNAH (73) · Śloka 73

பஶோஷ்ணே தீக்ஷ்ணகடுகே துவராருஷ்கரோத்பவே| விஶேஷாத்க்ரிமிகுஷ்டக்நே ததோர்த்வாதோ விரேசநே||௭௩||

துவராருஷ்கரதைலயோஸ்தைக்ஷ்ண்யாத்யதிஶயஃ| அர்ஶஃக்ரிமிகுஷ்டநாஶநே சாதிஶயஃ| ஊர்த்வாதோவிரேசநஂ வமநவிரேசநாப்யாஂ தோஷநிர்ஹரணம்| தேநாதிகே|| ௭௩||

Adhikarana akShAditailAnAM guNAH (74) · Śloka 74

அக்ஷாதிமுக்தகாக்ஷோடநாலிகேரமதூகஜம்| த்ரபுஸைர்வாருகுஷ்மாண்டுஶ்லேஷ்மாதகப்ரியாலஜம்| வாதபித்தஹரஂ கேஶ்யஂ ஶ்லேஷ்மலஂ குரு ஶீதலம்||௭௪||

அக்ஷாதிமுக்தகாதிதைலஂ வாதபித்தஹரத்வாதியுக்தம்| அக்ஷஂ பிபிதகம்| அதிமுக்தகஂ மாதவீபலம்|| ௭௪||

Adhikarana shrIparNIkiMshukatailaguNAH (75) · Śloka 75

பித்தஶ்லேஷ்மப்ரஶமநஂ ஶ்ரீபர்ணீகிஂஶுகோத்பவம்||௭௫||

ஶ்ரீபர்ணீகிஂஶுகதைலஂ பித்தஶ்லேஷ்மப்ரஶமநம்| ஶ்ரீபர்ணீ காஶ்மரீ| கிஂஶுகஃ பலாஶஃ|| ௭௫||

Adhikarana taileshu varAvaratvAnirUpaNam (76) · Śloka 76

திலதைலஂ வரஂ தேஷு கௌஸும்பமவரஂ பரம்||௭௬||

தேஷு ச தைலேஷு மத்யே திலதைலஂ பத்யத்வேநாதிஶ்ரேஷ்டம், தத்விபரீதஂ கௌஸும்பம்|| ௭௬||

Adhikarana vasAdInAM svarUpaM guNAshca (77) · Śloka 77

வஸா மஜ்ஜா ச வாதக்நௌ பலபித்தகபப்ரதௌ| மாஂஸாநுகஸ்வரூபௌ ச வித்யாந்மேதோऽபி தாவிவ||௭௭||

ஸ்நேஹப்ரஸங்கேநேதமப்யுச்யதே| வஸா நாம தநுமேதோருபஂ ஶுத்தமாஂஸஸ்நேஹஃ| மஜ்ஜா ச தாது| தௌ வாதஂ நாஶயதஃ| பலபித்தகபாஂஶ்ச குருதஃ| யஸ்ய ப்ராணிநஃ ஸம்பந்திநௌ தந்மாஂஸஸதஶஸ்வரூபௌ ச| மேதோऽபி வஸாமஜ்ஜ்ஞோஃ ஸ்வரூபம்|| ௭௭||

Adhikarana varAvaravasAH (78) · Śloka 78

பௌலூகீ ஶௌகரீ பாகஹஂஸஜா குக்குதோத்பவா| வஸா ஶ்ரேஷ்டா ஸ்வவர்கேஷு கும்பீரமஹிஷோத்பவா| காகமத்குவஸா தத்வத்காரண்டோத்தா ச நிந்திதா||௭௮||

புலுக்யாதீநாஂ சதுர்ணாஂ வஸாஃ ஸ்வவர்கேஷு க்ரமேண மத்ஸ்யமஹாமகாப்சரவிஷ்கிரேஷு பத்யத்வேந ஶ்ரேஷ்டாஸ்தத்வத்ஸ்வர்கேஷு மத்யே கும்பீராதிவஸா அஶ்ரேஷ்டாஃ|| ௭௮||

Adhikarana medaHsu varAvaraBedaH (79) · Śloka 79

ஶாகாதமேதஸாஂ ச்சாகஂ ஹாஸ்திநஂ ச வராவரே||௭௯||

ஶாகாதாநாஂ மத்யே ச்சாகஂ மேதஃ ஶ்ரேஷ்டம்| யே ஶாகாஃ ப்ராயோ பஞ்ஜதே தே ஶாகாதாஃ| ந து பூயிஷ்டஂ தணாதி, ஸ்வபாவேநைவ| இதி தைலவர்கஃ|

Adhikarana (5) madyavargaH madyasAmAnyaguNAH (80) · Śloka 80

தீபநஂ ரோசநஂ மத்யஂ தீக்ஷ்ணோஷ்ணஂ துஷ்டிபுஷ்டிதம்| ஸஸ்வாதுதிக்தகடுகமம்லபாகரஸஂ ஸரம்| ஸகஷாயஂ ஸ்வராரோக்யப்ரதிபாவர்ணகல்லகு| நஷ்டநித்ராதிநித்ரேப்யோ ஹிதஂ பித்தாஸ்ரதூஷணம்| கஶஸ்தூலஹிதஂ ரூக்ஷஂ ஸூக்ஷ்மஂ ஸ்ரோதோவிஶோதநம்| வாதஶ்லேஷ்மஹரஂ யுக்த்யா பீதஂ விஷவதந்யதா||௮௦||

மத்யமுச்யதே-ஸர்வஂ மத்யஂ தீபநாதிகுணயுக்தம்| துஷ்டிர்மநஃபரிதோஷஃ| புஷ்டிஃ ஶரீரபோஷஃ| நஷ்டநித்ரஸ்ய சாதிநித்ரஸ்ய சாஹாரவிஶேஷாத்வைபரீத்யஂ கரோதி, ப்ரபாவாத்வா| ஏவஂ கஶஸ்தூலயோரபி| யுக்த்யா மாத்ராதிகயா பீதமேவங்குணம்| அயுக்த்யா விஷஸதஶம் ஸா ச யுக்திர்மதாத்யயசிகித்ஸதே (சி௦அ௦-௯) வக்ஷ்யமாணா, ஆசரணஂ வா|| ௮௦||

Adhikarana nava-purANamadyaguNAH (81) · Śloka 81

குரு த்ரிதோஷஜநநஂ நவஂ ஜீர்ணமதோऽந்யதா||௮௧||

தத்ர ஸர்வஂ மத்யஂ நவமநதீதஸஂவத்ஸரஂ குரு த்ரிதோஷகரஞ்ச| கேஷாஞ்சிஜ்ஜாதாநாஂ கதிபயதிவஸபரிவாஸோ நவத்வம்| க்ரமேண ச தந்நாஶஃ| ஜீர்ணஂ புராணமேதத்விபரீதம்|| ௮௧||

Adhikarana madyapAne visheShaniyamAH (82) · Śloka 82

பேயஂ நோஷ்ணோபசாரேண ந விரிக்தக்ஷுதாதுரைஃ| நாதிதீக்ஷ்ணமதுஸ்வச்சகநஂ வ்யாபந்நமேவ வா||௮௨||

தச்ச மத்யமுஷ்ணோபசாரேண ந பேயம்| உஷ்ணஂ வேஶ்மாஹாராதிகஂ உபசாரோ யஸ்யேதி| கதவிரேசநேந சாऽऽதோஷஸாமாம்யாந்ந பேயம்| அதிதைக்ஷ்ண்யமார்தவாதியுக்தஂ ச ந பேயம்| வ்யாபந்நஂ தேஶகாலாத்யுபஹதம்|| ௮௨||

Adhikarana surAguNAH (83) · Śloka 83

குல்மோதரார்ஶோ க்ரஹணீஶோஷஹத் ஸ்நேஹநீ குருஃ| ஸுராऽநிலக்நீஃ மேதோऽஸக்ஸ்தந்யமூத்ரகபாவஹா||௮௩||

அநந்தரஂ மத்யவிஶேஷா உச்யந்தே-ஸுரா குல்மாதிநாஶிநீ மேதோரக்தாதிகரீ ச| ஸுரா பிஷ்டகதா கநா ஶ்வேதா|| ௮௩||

Adhikarana vAruNIguNAH (84) · Śloka 84

தத்குணா வாருணீ ஹத்யா லகுஸ்தீக்ஷ்ணா நிஹந்தி ச| ஶூலகாஸவமிஶ்வாஸவிபந்தாத்மாநபீநஸாந்||௮௪||

வாரிணீ நாம ஸுரா தத்குணா அநந்தரோக்தஸுராஸமகுணா| இயஂ து லக்வீ தீக்ஷ்ணா ச, ஶூலாதீஂஶ்ச நிஹந்தி| விபந்தஃ ஸ்ரோதஸ உபலேபேந தோஷாதீநாமவஹநம்|| ௮௪||

Adhikarana jagalamedakayorguNAH (85) · Śloka 85

ஶூலப்ரவாஹாஹிகாடோபதஷ்ணாஶோபார்ஶஸாஂ ஹிதஃ| ஜகலஃ பாசநோ க்ராஹி ரூக்ஷஸ்தத்வச்ச மேதகஃ||௮௫||

ஜகலோ வாருண்யாஃ ஸுரயா அதோபாகோ கநஃ ஶோலப்ரவாஹிகாதிஹரஃ| ப்ரவாஹிகா நிஸ்தாநிகா| ஆடோபோ ஜடரே வாயுநா நிஶ்சலேந ஸஶப்தஂ பூரணம்| ததா பாசநஃ ஸஂக்ரஹணோ ரூக்ஷஶ்ச| மேதகோ நாம ஜகலஸ்யாதோபாகோ குணைர்ஜகலவத்விஜ்ஞேயஃ|| ௮௫||

Adhikarana bakkasaguNAH (86) · Śloka 86

பக்கஸோ ஹதஸாரத்வாத்விஷ்டம்பீ தோஷகோபநஃ||௮௬||

பக்கஸோ நாம பாநீயேந மத்யகல்கபீடநேந ஹதஸாரத்வாத்விஷ்டம்பீ த்ரிதோஷகோபநஶ்ச|| ௮௬||

Adhikarana baibhItakIsurAguNAH (87) · Śloka 87

நாதிதீவ்ரமதா லக்வீ தத்யா பைபீதகீ ஸுரா| வ்ரணே பாண்ட்வாமயே குஷ்டே ந சாத்யர்தஂ விருத்யதே||௮௭||

பிபீதகஸ்ய ஸுரா அதிதீவ்ரஂ மதஂ ந ஜநயதி| லக்வீ பத்யா| வ்ரணாதிஷு சாத்யர்தஂ ந விருத்தா||௮௭||

Adhikarana yavasurAyAH guNAH (88) · Śloka 88

விஷ்டம்பிநீ யவஸுரா குர்வீ ரூக்ஷா த்ரிதோஷலா||௮௮||

யவஸுரா விஷ்டம்பகரீ கர்வீ ரூக்ஷா த்ரிதோஷகரா ச|| ௮௮||

Adhikarana kauhalImadhUlakasurayorguNAH (89) · Śloka 89

கௌஹலீ பஂஹணீ கௌர்வீ ஸ்லேஷ்மலஸ்து மதூலகஃ||௮௯||

கௌஹலீ ஸுரா பஂஹணீ கௌர்வீ ச| மதூலகஃ ஶ்லேஷ்மகரஃ| ஸர்வஂ மத்யமஸஞ்ஜாதஂ மதூலக இதி ஸ்மதஃ|| ௮௯||

Adhikarana ariShTaguNAH (90) · Śloka 90

யதாத்ரவ்யகுணோऽரிஷ்டஃ ஸர்வமத்யகுணாதிகஃ| க்ரஹணீபாண்டுகுஷ்டார்ஶஃஶோஷஶோபோதரஜ்வராந்| ஹந்தி குல்மகமிப்லீஹஃ கஷாயகடுவாதலஃ||௯௦||

அரிஷ்டஸந்தாநமுச்யதே| ஸ ஹி யைர்யைத்ரைவ்யைஃ ஸித்தஸ்தேஷாஂ குணாநநுகச்சதி| ஸர்வைஶ்ச தீபநத்வாதிபிர்மத்யகுணைரதிகஃ| க்ரஹண்யாதகாஂஶ்ச ரோகாந்நாஶயதி| கஷாயகடுரஸோ வாதகரஶ்ச|| ௯௦||

Adhikarana mArdvIkamadyaguNAH (91) · Śloka 91

மார்த்வீகஂ லேகநஂ ஹத்யஂ நாத்யுஷ்ணஂ மதுரஂ ஸரம்| அல்பபித்தாநிலஂ பாண்டுமேஹார்ஶஃகமிநாஶநம்||௯௧||

மார்த்வீகஂ த்ராக்ஷாரஸஂ லேகநத்வாதியுக்தம்| பித்தமநிலஂ சாந்யமத்யாபேக்ஷ்யா ஸ்வல்பஂ கரோதி| பாண்ட்வாதிநாஶநஞ்ச| யோऽதிதைக்ஷ்ண்யாச்ச்லேஷ்மாதிகஂ விலிகிதி ஸ லேகநம்|| ௯௧||

Adhikarana khArjUramadyaguNAH (92) · Śloka 92

அஸ்மாதல்பாதந்தரகுணஂ கார்ஜூரஂ வாதலஂ குரு||௯௨||

கார்ஜூரமத்யஂ மார்தீககுணைரூநம்| வாதலஂ குரு ச|| ௯௨||

Adhikarana shArkaramadyaguNAH (93) · Śloka 93

ஶார்கரஃ ஸுரபிஃ ஸ்வாதுர்ஹத்யோ நாதிமதோ லகு||௯௩||

ஶர்கரயா கதஂ மத்யஂ ஸுரபித்வாதியுக்தம்|| ௯௩||

Adhikarana gauDamadyaguNAH,shIdhuguNAH (95) · Śloka 95

ஸஷ்டமூத்ரஶகத்வாதோ கௌடஸ்தர்பணதீபநஃ||௯௪|| வாதபித்தகரஃ ஶீதுஃ ஸ்நேஹஶ்லேஷ்மவிகாரஹா| மேதஃஶோபோதரார்ஶோக்நஸ்தத்ர பக்வாரஸோ வரஃ||௯௫||

ஶீதுர்வாதபித்தகரஃ| ஸ்நேஹவிகாராந் ஶ்லேஷ்மவிகாராஂஶ்ச நாஶயதி| ஶீதுரபக்வேக்ஷுரஸகதஃ பக்வேக்ஷுரஸகதஶ்ச| தத்ர ஶீதுஷு மத்யே பக்வரஸோ மேதஃப்ரபதீநாஂ நாஶநஃ ஶ்ரேஷ்டஶ்ச|| ௯௫||

Adhikarana madhvAsavAdInAM guNAH (96) · Śloka 96

சேதீ மத்வாஸவஸ்தீக்ஷ்ணோ மேஹபீநஸகாஸஜித்| ஸுராஸவஸ்தீக்ஷ்ணமதஃ ஸ்வாதுஸ்தீக்ஷ்ணோऽநிலாவஹஃ| மைரேயோ மதுரோ வஷ்யஃ ஸரஃ ஸந்தர்பணோ குருஃ| தாதக்யபிஷுதோ ஜீர்ணோ ரூக்ஷோ ரோசநதீபநஃ| த்ராக்ஷாஸவோ மதுஸமஃ பரமஂ ஸ து தீபநஃ| மார்த்வீகஸதஶஃ ப்ரோக்தோ மத்வீகேக்ஷுரஸாஸவஃ||௯௬||

மத்வாஸவோ மாதவகோ நாம மத்யவிஶேஷஃ| ச்சேதீ தீக்ஷ்ணோ மேஹாதிக்நஶ்ச| ஸுராஸவோ நாமோத்கடமதஃ| மதுரஸ்தீக்ஷ்ணோ வாதக்நஶ்ச| மைரேயோ மதுரத்வாதியுக்தஃ| மைரேயஃ கோத்ரவைஃ ஸஹ ஜாயதே| தாதக்யாஸுதோ ஜீர்ணஃ புராணஃ ரூக்ஷோ ருச்யஃ அக்நிதீபநஶ்ச ந த்வேவஂ நவஃ| த்ராக்ஷாஸமோ மதுஸமோ மாக்ஷிகஸமஃ| அயஂ சாத்யர்ததீபநஃ| மத்வீகேக்ஷுரஸாப்யாஂ கதஸந்தாநாஸவஃ குணைர்மார்த்வீகஸமஃ|| ௯௬||

Adhikarana AsavasAmAnyaguNAH (97) · Śloka 97

ஸமாஸாதாஸவோ ஹத்யோ வாதலஃ ஸ்வௌஷதாநுகஃ||௯௭||

ஸமாஸாத்ஸஂக்ஷேபஃ ஆஸவகுணா உச்யந்தே- யோ கஶ்சிதாஸவஃ ஸ ஸர்வோ ஹத்யோ வாதலஃ ஸ்வௌஷதகுணஶ்ச| ஆஸவோ யோ த்ரவேண ஶுஷ்கமாஸுத்ய க்ரியதே|| ௯௭||

Adhikarana madyayonayaH (98) · Śloka 98

த்ராக்ஷேக்ஷுமாக்ஷிகஂ ஶாலிருத்தமா வ்ரீஹிபஞ்சமாஃ| மத்யாகரா யதேப்யோऽந்யத்தந்மத்யப்ரதிரூபகம்| குணைர்யதோல்பணைர்வித்யாந்மத்யமாகரஸங்கராத்||௯௮||

த்ராக்ஷாதயஃ பஞ்சோத்தமா மத்யாகரா மத்யயோநயஃ| ஏதத்வர்ஜிதமந்யந்மத்யப்ரதிரூபகம்| ஆகஸங்கராச்ச மத்யஂ குணைர்தீபநத்வாதிபிர்யதோல்பணஂ வித்யாத்| உல்பணஸ்ய குணாநநுவர்தத இத்யர்தஃ தேநைததுக்தஂ பவதி-த்விமத்யாகரமிஶ்ரீபாவஜாதஂ மத்யமுல்பணேநாதிகேநாகரத்ரவ்யேண ஸமாநகுணம்| யோ ஹ்யாகரஸஂயோகேऽதிகே பவதி தத்குணஂ மத்யமித்யர்தஃ|| ௯௮||

Adhikarana shuktaguNAH (99) · Śloka 99

ரக்தபித்தகபோத்க்லேதி ஶுக்தஂ வாதாநுலோமந்| விதாஹீ பஶதீக்ஷ்ணோஷ்ணஂ ஹத்யஂ ருசிகரஂ ஸரம்| தீபநஂ ஶிஶிரஸ்பர்ஶஂ பாண்டுதக்க்ரிமிநாஶநம்||௯௯||

ஶுக்தஂ ரக்தபித்தகபாநுத்க்லேதயதி| வாதஂ சாநுலோமயதி| விதாஹித்வாதிகுணயுக்தஂ ச|| ௯௯||

Adhikarana guDashuktAdInAmuttarottaraM laghutvam (100) · Śloka 100

குடேக்ஷுமத்யமார்த்வீகஶுக்தஂ லகு யதோத்தரம்||௧௦௦||

குடாதிஶுக்தாநாஂ யதோத்தரஂ லகுத்வஂ விஜ்ஞேயம்| குடகதாச்சுக்தாதிக்ஷுஶுக்தஂ லகு| இக்ஷுஶுக்தாதந்யந்மத்யஶுக்தஂ லகு| ஸர்வமத்யஶுக்தாஞ்சமார்த்வீகஶுக்தஂ லகு| அந்யே து ப்ரவதே-குடமத்யஶுக்தாதிக்ஷுமத்யஶுக்தஂ லகு| இக்ஷுமத்யஶுக்தாந்மார்த்வீகமத்யஶுக்தமிதி| பூர்வஸ்தோ பக்ஷோ யுக்த இதி நிர்ணீதஃ| ததாதாதகீகுடதோயாதிகாரணஂ மத்யஶுக்தயோரித்யுக்தம்|

Adhikarana kandamUlAdyAsutaguNAH (101) · Śloka 101

கந்தமூலபலாத்யாஂஶ்ச தத்வத்வித்யாத்ததாஸுதம்||௧௦௧||

கந்தாதிகஂ ச ததாஸுதஂ குடஶுக்தாத்யாஸுதஂ தத்வத்வித்யாத்| ஆஸவநஶுக்தஸமாநகுணஂ ஜாநீயாதித்யர்தஃ|| ௧௦௧||

Adhikarana shANDAkIguNAH (102) · Śloka 102

ஶாண்டாகீ சாஸுதஂ சாந்யத்காலாம்லஂ ரோசநஂ லகு||௧௦௨||

ஶாண்டாகீ ச ஶகாந்யாஸுத்ய க்ரியதே யா ஸா சாந்யச்சாப்யநுக்தமாஸுதமாஸவநஶிக்தகுணம்| காலேநாம்லஂ ஸத்ருச்சஂ லகு ச காலாம்லஂ நாம|| ௧௦௨||

Adhikarana dhAnyAmlaguNAH (103) · Śloka 103

தாந்யாம்லஂ பேதி தீக்ஷ்ணோஷ்ணஂ பித்தகத்ஸ்பர்ஶஶீதலம்| ஶ்ரமக்லமஹரஂ ருச்யஂ தீபநஂ பஸ்திஶூலநுத்| ஶஸ்தமாஸ்தாபநே ஹத்யஂ லகு வாதகபாபஹம்||௧௦௩||

தந்யாம்லஂ காஞ்ஜிகஂ மேதித்வாதியுக்தம்| உஷ்ணவீர்யம்| ஸ்வபாவேநைவ ஸ்பர்ஶஶீதலம்| வ்யாயாமாதிநா தாந்தத்வஂ ஶ்ரமஃ| நிவ்யாயாமாதேவ தாந்தத்வஂ க்லமஃ| ஆஸ்தாபநஂ வாதநாஶாய நேத்ரேண த்ரவஸ்ய குதப்ரணிதாநம்|| ௧௦௩||

Adhikarana sauvIrakAmlatuShodakAmlayorguNAH (104) · Śloka 104

ஏபிரேவ குணைர்யுக்தே ஸௌவீரகதுஷோதகே| க்ரிமிஹத்ரோககுல்மார்ஶஃபாண்டுரோகநிபர்ஹணே| தே க்ரமாத்விதுஷைர்வித்யாத்ஸதுஷைஶ்ச யவைஃ கதே||௧௦௪||

ஸௌவீரகதுஷோதகே தாந்யாம்லகுணயுக்தே| க்ரிம்யாதிநாஶநே ச| ஸௌவீரகதுஷோதகே க்ரமேணாநுபூர்வ்யா விதுஷைஃ ஸதுஷைஶ்ச யவைர்வித்யாத்| தேநைததுக்தஂ பவதி| ஸௌவீரகஂ யந்நிஸ்துஷைர்யவைஃ க்ரியதே| துஷோதகஂ யஸ்ததுஷைஃ க்ரியதே| இதி மத்யவர்கஃ|| ௧௦௪||

Adhikarana (6) mUtravargaH gavAdimUtrasAmAnyaguNAH gomUtrasya prAdhAnya~jca (105) · Śloka 105

மூத்ரஂ கோஜாவிமஹிஷீகஜாஶ்வேஷ்ட்ரகரோத்பவம்| பித்தலஂ ரூக்ஷதீக்ஷ்ணோஷ்ணஂ லவணாநுரஸஂ கடு| க்ரிமிஶோபோதராநாஹஶூலபாண்டுகபாநிலாந்| குல்மாருசிவிஶ்வித்ரகுஷ்டார்ஶாஂஸி ஜயேல்லகு| விரேகாஸ்தாபநாலேபஸ்வேதாதிஷு ச பூஜிதம்| தீபநஂ பாசநஂ பேதி தேஷு கோமூத்ரமுத்தமம்||௧௦௫||

த்ரவத்வாத்தீக்ஷ்ணத்வாதேஶ்ச ப்ரஸங்கேந ச மூத்ராண்யப்யுச்யந்தே| கவாதீநாஂ மூத்ரஂ பித்தலத்வதிகுணயுக்தம்| கம்யாதீஂஶ்ச ஜயேத்| லகு ச| ரஸே கடு| லவணமநுரஸஂ ஸ்வல்பஂ யஸ்ய தத்ததாவிதம்| விரேகாதிஷு ச ஶஸ்யதே| தீபநத்வாதிகுணஂ ச| மூத்ரேஷு மத்யே கோமூத்ரமுத்தமஂ ப்ரதாநம் (ச௦ஸூ௦-௧/௮௨-௧௦௪)|| ௧௦௫||

Adhikarana CAgagajavAjimUtraguNAH (106) · Śloka 106

ஶ்வாஸகாஸஹரஂ சாகஂ பூரணாத் கர்ணஶூலஜித்| தத்யாத்க்ஷாரே கிலாஸே ச கஜவாஜிஸமுத்பவம்||௧௦௬||

சாகமூத்ரஂ காஸஶ்வாஸஹரம்| கர்ணபூரணேந ச கர்ணஶூலஜித்|தந்திதுரகமூத்ரே கிலாஸே ஶ்வித்ரே உபயோகார்தஂ தத்யாத்| க்ஷீரே ச பச்யமாநே (கிலாஸம்-நி௦அ௦-௧௫)|| ௧௦௬||

Adhikarana rAsabhamUtraguNAH (107) · Śloka 107

ஹந்த்யுந்மாதமபஸ்மாரஂ க்ரிமீந்மேஹஞ்ச ராஸபம்||௧௦௭||

ராஸபஂ மூத்ரம் உந்மாதாதீந் ஹந்தி|| ௧௦௭||

Adhikarana gavAdishakRudguNAH,mRugAdInAM shakRudguNAH (108) · Śloka 108

கஷாயதிக்தமேதேஷாஂ ஹித்மாஶ்வஸஹரஂ ஶகத்| மார்கமோஜஃக்ஷயஹரஂ வைஷ்கிரஂ வாதரோகநுத்| ப்ரஸஹாநாமபஸ்மாரமுந்மாதஞ்ச நியச்சதி| மஹாமகஸமுத்பூதஂ குஷ்டஹஜ்ஜலசாரிணாம்| நேத்ரரோகஹரஂ பித்தஂ ப்ரவத்தஞ்ச நியச்சதி||௧௦௮||

ஏதேஷாமநந்தரோக்தாநாஂ மூத்ரப்ராணிநாஂ ஶகத்புரீஷஂ ரஸேந கஷாயாதிக்தம்| ஹித்மாஶ்வாஸஹரஞ்ச| அந்யத் ஸுபோதம்|| ௧௦௮||

Adhikarana gavAdipittarocanayorguNAH (109) · Śloka 109

பித்தஂ திக்தஂ விஷஹரஂ ரோசநா கபவாதஜித்| திக்தா பாமாஹரா..........................||௧௦௯||

ஏதேஷாமேவ பித்தஂ ஜாடரமுபயுக்தஂ திக்தரஸஂ விஷஹரஂ ச| ஏதேஷாமேவ ரோசநா நாபிப்ரதேஶபவா வாதஶ்லேஷ்மவிநாஶிநீ திக்தரஸா பாமாஹரா ச|| ௧௦௯||

Adhikarana mAnuShamUtraguNAH (110) · Śloka 110

........................ மூத்ரஂ மாநுஷஂ து விஷாபஹம்||௧௧௦||

மாநுஷஂ து மூத்ரஂ விஷக்நம்| இதி மூத்ரவர்கஃ|| ௧௧௦||

Adhikarana upasaMhAraH (6) · Śloka 6

தோயக்ஷீரேக்ஷுதைலாநாஂ வர்கைர்மத்யஸ்ய ச க்ரமாத்| இதி த்ரவ்யைகதேஶோऽயஂ யதாஸ்தூலமுதாஹதஃ||௧௧௧|| இதிஶ்ரீவைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸ்ய ஸூநோர்வாக்படஸ்ய கதௌ அஷ்டாங்கஸஂக்ரஹஸஂஹிதாயாஂ ஸூத்ரஸ்தாநே த்ரவத்ரவ்யவிஜ்ஞாநீயோ நாம ஷஷ்டோऽத்யாயஃ||௬||

இத்யநந்தரோக்தேந ப்ரகாரேண தோயாதிவர்கைஃ ப்ரதாநாநதிக்ரமேண த்ராவாணாமேகதேஶ உதாஹதஃ|| ௧௧௧|| இதிஶ்ரீமந்மஹாமஹோபாத்யாயேந்துவிரசிதாயாம் அஷ்டாங்கஸஂக்ரஹவ்யாக்யாயாஂ ஶஶிலேகாயாஂ ஸூத்ரஸ்தாநே ஷஷ்டோऽத்யாயஃ||௬||