Adhikarana atha jalaukovidhirnAma pa~jcatriMsho~adhyAyaH pratij~jA (1) · Śloka 1
ਅਥਾਤੋ ਜਲੌਕੋਵਿਧਂ ਨਾਮਾਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ਼੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ||੧||
अथातो जलौकोविधं नामाध्यायं व्याख़्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
ਪੂਰ੍ਵਸ੍ਮਿਨ੍ਨਧ੍ਯਾਯੇ ਯਾਨ੍ਯਨੁਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਣ੍ਯੁਕ੍ਤਾਨਿ ਤੇਸੁ ਤੁ ਪ੍ਰਧਾਨਂ ਜਲੌਕਸੋਤਸ੍ਤਨ੍ਨਿਰ੍ਣਯਾਰ੍ਥਮਧ੍ਯਾਯਾਰਮ੍ਭਃ || ੧ ||
Adhikarana jalaukasAmadhikAraH (2) · Śloka 2
ਨਪਾਢ੍ਯਭੀਰੁਸੁਕੁਮਾਰਬਾਲਸ੍ਥਵਿਰਨਾਰੀਣਾਮਸਗ੍ਵਿਸ੍ਰਾਵਣਾਯ ਜਲੌਕਸੋ ਯੋਜਯੇਤ੍||੨||
नृपाढ्यभीरुसुकुमारबालस्थविरनारीणामसृग्विस्रावणाय जलौकसो योजयेत्||२||
🔊 Audio coming soon
ਨਪਾਢ੍ਯ ਇਤ੍ਯਾਦਿ | ਨਪਾਦੀਨਾਂ ਦੁਃਖ਼ਸਹਿਸ੍ਣੁਤ੍ਵਾਦਸਗ੍ਵਿਸ੍ਰਾਵਣਾਯ ਜਲੌਕਸੋ ਯੋਜਯੇਦਿਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ || ੨ ||
Adhikarana jalaukasAM saviShanirviShaBedAH saviShajalaukAdaMshe vyApadastatra cikitsAsUtra~jca (3) · Śloka 3
ਤਾਸ੍ਤੁ ਦ੍ਵਿਵਿਧਾਃ ਸਵਿਸਾ ਨਿਰ੍ਵਿਸਾਸ਼੍ਚ| ਤਤ੍ਰ ਦੁਸ੍ਟਾਮ੍ਬੁਸਰ੍ਪਮਣ੍ਡੂਕਮਤ੍ਸ੍ਯਾਦਿਸ਼ਵਕੋਥਮੂਤ੍ਰਪੁਰੀਸਜਾ ਰਕ੍ਤਸ਼੍ਵੇਤਾਤਿਕਸ੍ਣਤਨੁਸ੍ਥੂਲਚਪਲਪਿਚ੍ਛਿਲਾਃ ਸ੍ਥੂਲਮਧ੍ਯਰੋਮਸ਼ਾਃ ਸ਼ਕ੍ਰਾਯੁਧਵਦ੍ਵਿਚਿਤ੍ਰੋਰ੍ਧ੍ਵਰਾਜੀਚਿਤਾ ਵਾ ਸਵਿਸਾਃ| ਤਦ੍ਦਂਸ਼ਾਦ੍ਦਾਹਸ਼ੋਫਪਾਕਕਣ੍ਡੂਪਿਟਕਾਵਿਸਰ੍ਪਜ੍ਵਰਮੂਰ੍ਛਾਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਃ| ਤਤ੍ਰ ਵਿਸਪਿਤ੍ਤਰਕ੍ਤਹਰਾਂ ਕ੍ਰਿਯਾਂ ਕੁਰ੍ਵੀਤ| ਪਦ੍ਮੋਤ੍ਪਲਸੌਗਨ੍ਧਿਕਾਦਿਸੁਗਨ੍ਧਿ ਵਿਮਲਵਿਪੁਲਸਲਿਲਸ਼ੈਵਾਲਜਾਃ ਸ਼ੈਵਾਲਸ਼੍ਯਾਵਾ ਨੀਲੋਰ੍ਧ੍ਵਰਾਜਯੋ ਵਤ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਨਿਰ੍ਵਿਸਾਃ||੩||
तास्तु द्विविधाः सविषा निर्विषाश्च| तत्र दुष्टाम्बुसर्पमण्डूकमत्स्यादिशवकोथमूत्रपुरीषजा रक्तश्वेतातिकृष्णतनुस्थूलचपलपिच्छिलाः स्थूलमध्यरोमशाः शक्रायुधवद्विचित्रोर्ध्वराजीचिता वा सविषाः| तद्दंशाद्दाहशोफपाककण्डूपिटकाविसर्पज्वरमूर्छाश्वित्रोत्पत्तिः| तत्र विषपित्तरक्तहरां क्रियां कुर्वीत| पद्मोत्पलसौगन्धिकादिसुगन्धि विमलविपुलसलिलशैवालजाः शैवालश्यावा नीलोर्ध्वराजयो वृत्ताश्च निर्विषाः||३||
🔊 Audio coming soon
ਤਾਸ਼੍ਚ ਦੁਸ੍ਟਾਮ੍ਬੂਦ੍ਭਵਾਦਿਲਕ੍ਸਣਯੁਕ੍ਤਾਃ ਸਵਿਸਾ ਇਤਿ ਵਰ੍ਜ੍ਯਾਃ | ਯਤਸ੍ਤਦ੍ਦਮ੍ਸ਼ਾਹਾਦ੍ਯੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਃ | ਤਤ੍ਰਾਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ਦਾਹਾਦਿਸੁ ਵਿਸਾਦਿਹਰਾਂ ਕ੍ਰਿਯਾਂ ਕੁਰ੍ਵੀਤ | ਪਦ੍ਮਸੌਗਨ੍ਧ੍ਯਾਦਿਯੁਕ੍ਤਾ ਨਿਰ੍ਵਿਸਾਃ || ੩ ||
Adhikarana jalaukAvarNanaM tatpramANali~ggaBedena prayogaBedaH (4) · Śloka 4
ਸਰ੍ਵਾਸਾਂ ਚ ਪਰਂ ਪ੍ਰਮਾਣਮਸ੍ਟਾਦਸ਼ਾਙ੍ਗੁਲਾਨਿ| ਤਤ੍ਰ ਚਤੁਃਪਞ੍ਚਸਡਙ੍ਗੁਲਾਃ ਨਸੁ ਯੋਜਯੇਤ੍| ਗਜਵਾਜਿਸ੍ਵਪਰਾਃ| ਤਾਃ ਸੁਕੁਮਾਰਸ੍ਤਨੁਤ੍ਵਚੋਲ੍ਪਸ਼ਿਰਸ੍ਕਾ ਬਹਦਧਰਕਾਯਾਸ਼੍ਚ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ| ਵਿਪਰੀਤਾਃ ਪੁਮਾਂਸੋਰ੍ਧਚਨ੍ਦ੍ਰਾਕਤਿਪੁਰੋਵਤ੍ਤਾਸ਼੍ਚ| ਤਤ੍ਰ ਬਹੁਦੋਸੇਸੁ ਚਿਰੋਤ੍ਥਿਤੇਸੁ ਚਾਮਯੇਸੁ ਪੁਮਾਂਸੋ ਯੋਜਯਿਤਵ੍ਯਾਃ| ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋ ਵਿਪਰੀਤੇਸੁ ਜਲੌਕਸਸ੍ਤ੍ਵਾਰ੍ਦ੍ਰਚਰ੍ਮਾਦ੍ਯੁਪਾਯੈਰ੍ਗਹੀਤ੍ਵਾ ਸੁਰਭਿਪਙ੍ਕ ਗਰ੍ਭੇ ਨਵੇ ਗ਼ਟੇ ਸ੍ਥਾਪਯੇਤ੍| ਸ਼ਙ੍ਗਾਟਕਕਸ਼ੇਰੁਕਸ਼ਾਲੂਕਸ਼ੈਵਾਲਮਣਾਲਵਲ੍ਲੂਰਮਤ੍ਸ੍ਨਾਪੁਸ੍ਕਰਬੀਜਚੂਰ੍ਣਂ ਸ੍ਵਾਦੁਸ਼ੀਤਂ ਸ੍ਵਚ੍ਛਂ ਚ ਤੋਯਮਨ੍ਨਪਾਨਾਰ੍ਥੇ ਤਾਭ੍ਯੋ ਦਦ੍ਯਾਤ੍| ਲਾਲਾਦਿਕੋਥਪਰਿਹਾਰਾਰ੍ਥਮੇਵਂ ਚ ਤ੍ਰ੍ਯਹਾਤ੍ਤ੍ਰ੍ਯਹਾਦੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਪੂਰ੍ਵਮਨ੍ਨਪਾਨਮਪਨੀਯਾਨ੍ਯਤ੍ਪ੍ਰਕ੍ਸਿਪੇਤ੍| ਪਞ੍ਚਾਹਾਚ੍ਚ ਤਦ੍ਵਿਧ ਏਵ ਗ਼ਟਾਨ੍ਤਰੇ ਤਾਃ ਸਞ੍ਚਾਰਯੇਤ੍| ਤਾਸਾਂ ਤੁ ਦੁਸ੍ਟਸ਼ੋਣਿਤਾਸਮ੍ਯਗ੍ਵਮਨਾਤ੍ਪ੍ਰਤਤਪਾਤਨਾਚ੍ਚ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾ ਭਵਤਿ| ਤਾਸਾਮਮ੍ਭੋਭਿਃ ਪੂਰ੍ਣਭਾਜਨਸ੍ਥਾਨਾਮਚੇਸ੍ਟਯਾਹਾਰਾਨਭਿਲਾਸੇਣ ਚ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਤਾ ਵਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍|੪|
सर्वासां च परं प्रमाणमष्टादशाङ्गुलानि| तत्र चतुःपञ्चषडङ्गुलाः नृषु योजयेत्| गजवाजिष्वपराः| ताः सुकुमारस्तनुत्वचोऽल्पशिरस्का बृहदधरकायाश्च स्त्रियः| विपरीताः पुमांसोऽर्धचन्द्राकृतिपुरोवृत्ताश्च| तत्र बहुदोषेषु चिरोत्थितेषु चामयेषु पुमांसो योजयितव्याः| स्त्रियो विपरीतेषु जलौकसस्त्वार्द्रचर्माद्युपायैर्गृहीत्वा सुरभिपङ्क गर्भे नवे ग़टे स्थापयेत्| शृङ्गाटककशेरुकशालूकशैवालमृणालवल्लूरमृत्स्नापुष्करबीजचूर्णं स्वादुशीतं स्वच्छं च तोयमन्नपानार्थे ताभ्यो दद्यात्| लालादिकोथपरिहारार्थमेवं च त्र्यहात्त्र्यहादूर्ध्वं पूर्वमन्नपानमपनीयान्यत्प्रक्षिपेत्| पञ्चाहाच्च तद्विध एव ग़टान्तरे ताः सञ्चारयेत्| तासां तु दुष्टशोणितासम्यग्वमनात्प्रततपातनाच्च मूर्च्छा भवति| तासामम्भोभिः पूर्णभाजनस्थानामचेष्टयाऽऽहारानभिलाषेण च ज्ञात्वा ता विवर्जयेत्|४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jalaukAvacaraNavidhiH (4) · Śloka 4
ਇਤਰਾਸ੍ਤੁ ਹਰਿਦ੍ਰਾਸਰ੍ਸਪਕਲ੍ਕਾਮ੍ਭਸਿ ਮੁਕ੍ਤਪੁਰੀਸਾ ਅਵਨ੍ਤਿਸੋਮੇ ਤਕ੍ਰੇ ਵਾ ਪੁਨਰਾਸ਼੍ਵਾਸਿਤਾ ਜਲੇ ਸੁਖ਼ੋਪਵਿਸ੍ਟਸ੍ਯ ਸਂਵਿਸ੍ਟਸ੍ਯ ਵਾ ਮਦ੍ਗੋਮਯਚੂਰ੍ਣਾਭ੍ਯਾਮਨੁਸੁਖ਼ਂ ਵਿਰੂਕ੍ਸ੍ਯ ਦਂਸ਼ਦੇਸ਼ਂ ਯੋਜਯੇਤ੍| ਅਲਗਨ੍ਤੀਸੁ ਕ੍ਸੀਰਗ਼ਤਨਵਨੀਤਰੁਧਿਰਾਨ੍ਯ- ਤਮਬਿਨ੍ਦੂਨ੍ ਨ੍ਯਸੇਤ੍ ਪ੍ਰਚ੍ਛੇਦ੍ਵਾ| ਅਸ਼੍ਵਖ਼ੁਰਵਚ੍ਚ ਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਨਿਵੇਸ਼੍ਯੋਨ੍ਨਤਸ੍ਕਨ੍ਧਾ ਦਸ਼ਨ੍ਤਿ ਯਦਾ ਚ ਸ਼ਿਸ਼ੁਵਚ੍ਛ੍ਵਸਨ੍ਤ੍ਯੋ ਸ਼ਿਰਃਸ੍ਪਨ੍ਦੋਰ੍ਮਿਵੇਗੈਃ ਪਿਬਨ੍ਤਿ ਤਦਾ ਮਦੁਵਾਸਸਾ ਪ੍ਰਚ੍ਛਾਦਯੇਤ੍| ਸੇਚਯੇਚ੍ਚਾਮ੍ਭਸਾਲ੍ਪਾਲ੍ਪਮ੍| ਯਥਾ ਚ ਹਂਸਃ ਕ੍ਸੀਰੋਦਕਾਤ੍ ਕ੍ਸੀਰਮਾਦਤ੍ਤੇ ਤਦ੍ਵਦੁਤ੍ਕ੍ਲਿਸ੍ਟੇ ਰਕ੍ਤੇ ਜਲੌਕਾਃ ਪ੍ਰਾਕ੍ ਦੁਸ੍ਟਮਸਕ੍| ਯਦਾ ਚ ਤਦ੍ਦਂਸ਼ੇ ਤੋਦਃ ਕਣ੍ਡੂਰ੍ਵਾ ਤਦਾ ਸ਼ੁਦ੍ਧਰਕ੍ਤਰਕ੍ਸਣਾਰ੍ਥਮਪਨਯੇਤ੍| ਲੌਲ੍ਯਾਚ੍ਚ ਦਂਸ਼ਮਮੁਞ੍ਚਨ੍ਤ੍ਯਾਃ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਲਵਣਚੂਰ੍ਣਂ ਵਾ ਮੁਖ਼ੇ ਦਦ੍ਯਾਤ੍||੪||
इतरास्तु हरिद्रासर्षपकल्काम्भसि मुक्तपुरीषा अवन्तिसोमे तक्रे वा पुनराश्वासिता जले सुख़ोपविष्टस्य संविष्टस्य वा मृद्गोमयचूर्णाभ्यामनुसुख़ं विरूक्ष्य दंशदेशं योजयेत्| अलगन्तीषु क्षीरग़ृतनवनीतरुधिरान्य- तमबिन्दून् न्यसेत् प्रच्छेद्वा| अश्वख़ुरवच्च वक्त्रं निवेश्योन्नतस्कन्धा दशन्ति यदा च शिशुवच्छ्वसन्त्यो शिरःस्पन्दोर्मिवेगैः पिबन्ति तदा मृदुवाससा प्रच्छादयेत्| सेचयेच्चाम्भसाल्पाल्पम्| यथा च हंसः क्षीरोदकात् क्षीरमादत्ते तद्वदुत्क्लिष्टे रक्ते जलौकाः प्राक् दुष्टमसृक्| यदा च तद्दंशे तोदः कण्डूर्वा तदा शुद्धरक्तरक्षणार्थमपनयेत्| लौल्याच्च दंशममुञ्चन्त्याः क्षौद्रं लवणचूर्णं वा मुख़े दद्यात्||४||
🔊 Audio coming soon
ਸਰ੍ਵਾਸਾਮਿਤ੍ਯਾਦਿ ਸੁਬੋਧਮ੍ | ਗਜਵਾਜਿਸ੍ਵਤਿ ਪ੍ਰਾਸਙ੍ਗਿਕਮ੍ | ਤਾਸੁ ਚ ਮਧ੍ਯੇ ਸੁਕੁਮਾਰਤ੍ਵਾਦਿਯੁਕ੍ਤਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ | ਤਦ੍ਵਿਪਰੀਤਾਃ ਪੁਰ੍ਵਕਾਯੇ ਬਹਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਪੁਮਾਂਸਃ | ਪ੍ਰਤਤਪਾਤਨਂ ਸਤਤਂ ਰਕ੍ਤਪਾਨਾਯ ਯੋਜਨਮ੍ | ਸੁਬੋਧਮਨ੍ਯਤ੍ || ੪ ||
Adhikarana jalaukApAtanottaraM jalaukAyAH vAmadeshatatsthAnasyopacAraH (5) · Śloka 5
ਪਤਿਤਾਂ ਤੁ ਤਣ੍ਡੁਲਕਣ੍ਡਨੋਪਦਿਗ੍ਧਗਾਤ੍ਰਾਂ ਤੈਲਲਵਣਾਭ੍ਯਕ੍ਤਮੁਖ਼ੀਂ ਆਪੁਚ੍ਛਾਦਾਮੁਖ਼ਮਨੁਲੋਮਂ ਸ਼ਨੈਃ ਪੀਡਯਨ੍ ਸਮ੍ਯਗ੍ਵਾਮਯੇਤ੍| ਤਤਃ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍ਸਨ੍ਨਿਦਧ੍ਯਾਤ੍| ਸਪ੍ਤਰਾਤ੍ਰਂ ਚ ਤਾਃ ਪੁਨਰ੍ਨ ਪਾਤਯੇਤ੍| ਅਸ਼ੁਦ੍ਧੇ ਤੁ ਰਕ੍ਤੇ ਮਧੁਨਾ ਗੁਡੇਨ ਵਾ ਦਂਸ਼ਾਤ੍ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਵਿਗ਼ਟ੍ਟਯਨ੍ ਸ੍ਰਾਵਯੇਤ੍| ਸ੍ਰੁਤਰਕ੍ਤਸ੍ਯ ਚ ਸਦ੍ਯੋ ਦਂਸ਼ਂ ਸ਼ੀਤਾਭਿਰਦ੍ਭਿਃ ਪ੍ਰਕ੍ਸਾਲ੍ਯ ਸਰ੍ਪਿਃ ਪਿਚੁਨਾਵਗੁਣ੍ਠਯੇਤ੍| ਸ੍ਥਿਤਰਕ੍ਤਂ ਚੋਤ੍ਕ੍ਲਿਸ੍ਟਸ਼ੋਣਿਤਸ਼ੇਸਪ੍ਰਸਾਦਨਾਯ ਕਸਾਯਮਧੁਰਸ਼ਿਸ਼ਿਰੈਃ ਸਗ਼ਤੈਃ ਪ੍ਰਦੇਹੈਃ ਪ੍ਰਦਿਹ੍ਯਾਤ੍||੫||
पतितां तु तण्डुलकण्डनोपदिग्धगात्रां तैललवणाभ्यक्तमुख़ीं आपुच्छादामुख़मनुलोमं शनैः पीडयन् सम्यग्वामयेत्| ततः पूर्ववत्सन्निदध्यात्| सप्तरात्रं च ताः पुनर्न पातयेत्| अशुद्धे तु रक्ते मधुना गुडेन वा दंशात्किञ्चिद्विग़ट्टयन् स्रावयेत्| स्रुतरक्तस्य च सद्यो दंशं शीताभिरद्भिः प्रक्षाल्य सर्पिः पिचुनावगुण्ठयेत्| स्थितरक्तं चोत्क्लिष्टशोणितशेषप्रसादनाय कषायमधुरशिशिरैः सग़ृतैः प्रदेहैः प्रदिह्यात्||५||
🔊 Audio coming soon
ਤਣ੍ਡੁਲਕਣ੍ਡਨਂ ਤਣ੍ਡੁਲਤ੍ਵਕ੍ਚੂਰ੍ਣਮ੍ | ਅਸ਼ੁਦ੍ਧਰਕ੍ਤੇ ਵ੍ਰਣਾਦ੍ ਦਸ਼੍ਯਮਾਨੇ ਮਧੁਨਾ ਗੁਡੇਨ ਵਾ ਕਿਞ੍ਚਿਚ੍ਛਲਯਨ੍ ਵ੍ਰਣੇ ਸ੍ਰਾਵਯੇਤ੍ | ਸ੍ਥਿਤਰਕ੍ਤਮਵਹਦ੍ਰਕ੍ਤਮ੍ || ੫ ||
Adhikarana yogAdilakShaNaM sirAvyadhavat (6) · Śloka 6
ਤਤ੍ਰ ਯੋਗਾਦੀਨ੍ ਸਿਰਾਵ੍ਯਧਵਦੁਪਲਕ੍ਸਯੇਤ੍| ਪ੍ਰਤਿਕੁਰ੍ਵੀਤ ਚ|੬|
तत्र योगादीन् सिराव्यधवदुपलक्षयेत्| प्रतिकुर्वीत च|६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana duShTaraktApagamalakShaNaM Pala~jca (6) · Śloka 6
ਦੁਸ੍ਟਰਕ੍ਤਾਪਗਮਾਤ੍ ਸ਼੍ਵਯਥੁਸ਼ੈਥਿਲ੍ਯਂ ਦਾਹਾਰਾਗਸ਼ੂਲੋਪਮਸ਼੍ਚ|੬|
दुष्टरक्तापगमात् श्वयथुशैथिल्यं दाहारागशूलोपमश्च|६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktanirharaNe alAbuGaTikAshRu~ggANAmadhikAravisheShanirdeshaH (6) · Śloka 6
ਰਕ੍ਤਂ ਪਿਤ੍ਤੇਨ ਦੁਸ੍ਟਮਲਾਬੁਗ਼ਟਿਕਾਭ੍ਯਾਂ ਨ ਨਿਰ੍ਹਰੇਦਗ੍ਨਿਸਂਯੋਗਾਦ੍ਵਾਤਕਫਾਭ੍ਯਾਂ ਚ ਦੁਸ੍ਟਂ ਨਿਰ੍ਹਰੇਤ੍| ਤਥਾ ਕਫੇਨ ਨ ਸ਼ਙ੍ਗੇਣ ਸ੍ਕਨ੍ਨਤ੍ਵਾਤ੍| ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਤੁ ਦੁਸ੍ਟਂ ਨਿਰ੍ਹਰੇਤ੍| ਅਥ ਪ੍ਰਚ੍ਛਾਦ੍ਯਾਙ੍ਗਂ ਤਨੁਵਸ੍ਤ੍ਰਪਟਲਾਵਨਦ੍ਧਪ੍ਰਾਨ੍ਤੇਨ ਸ਼ਙ੍ਗੇਣ ਚੂਸੇਤ੍| ਤਥਾ ਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤਪਿਚੁਗਰ੍ਭਾਭ੍ਯਾਮਲਾਬੁਗ਼ਟਿਕਾਭ੍ਯਾਮਿਤਿ||੬||
रक्तं पित्तेन दुष्टमलाबुग़टिकाभ्यां न निर्हरेदग्निसंयोगाद्वातकफाभ्यां च दुष्टं निर्हरेत्| तथा कफेन न शृङ्गेण स्कन्नत्वात्| वातपित्ताभ्यां तु दुष्टं निर्हरेत्| अथ प्रच्छाद्याङ्गं तनुवस्त्रपटलावनद्धप्रान्तेन शृङ्गेण चूषेत्| तथा प्रदीप्तपिचुगर्भाभ्यामलाबुग़टिकाभ्यामिति||६||
🔊 Audio coming soon
ਯੋਗਾਤਿਯੋਗਾਯੋਗਾਨ੍ ਸਿਰਾਵ੍ਯਧਵਦਤ੍ਰਾਪਿ ਲਕ੍ਸਯੇਤ੍ | ਤਦ੍ਵਦੇਵ ਚ ਚਿਕਿਤ੍ਸੇਤ੍ | ਕਫੇਨ ਦੁਸ੍ਟਮਲਾਬੁਗ਼ਟਿਕਾਭ੍ਯਾਂ ਨਿਰ੍ਹਰੇਤ੍ | ਰਕ੍ਤਸ੍ਯ ਸ੍ਕਨ੍ਨਤ੍ਵਾਤ੍ ਤਯੋਸ਼੍ਚਾਗ੍ਨਿਸਂਯੋਗਾਤ੍ | ਸ਼ੇਸਂ ਵ੍ਯਾਖ਼੍ਯਾਸਮਮ੍ || ੬ ||
Adhikarana pracCAnavidhiH (7) · Śloka 7
ਭਵਤਿ ਚਾਤ੍ਰ- ਗਾਤ੍ਰਂ ਬਧ੍ਵੋਪਰਿਦਢਂ ਰਜ੍ਜ੍ਵਾ ਪਟ੍ਟੇਨ ਵਾ ਸਮਮ੍| ਸ੍ਨਾਯੁਸਨ੍ਧ੍ਯਸ੍ਥਿਮਰ੍ਮਾਣਿ ਤ੍ਯਜਨ੍ ਪ੍ਰਚ੍ਛਾਨਮਾਚਰੇਤ੍| ਅਧੋਦੇਸ਼ਪ੍ਰਵਿਸਤੈਃ ਪਦੈਰੁਪਰਿਗਾਮਿਭਿਃ| ਨ ਗਾਢਗ਼ਨਤਿਰ੍ਯਗ੍ਭਿਰ੍ਨ ਪਦੇ ਪਦਮਾਚਰੇਤ੍|੭|
भवति चात्र- गात्रं बध्वोपरिदृढं रज्ज्वा पट्टेन वा समम्| स्नायुसन्ध्यस्थिमर्माणि त्यजन् प्रच्छानमाचरेत्| अधोदेशप्रविसृतैः पदैरुपरिगामिभिः| न गाढग़नतिर्यग्भिर्न पदे पदमाचरेत्|७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana samAsataH pracCAnashRu~ggAdyupayoganirdeshaH (7) · Śloka 7
ਪ੍ਰਚ੍ਛਾਨੇਨੈਕਦੇਸ਼ਸ੍ਥਂ ਸੁਪ੍ਤਂ ਸ਼ਙ੍ਗਾਦਿਭਿਰ੍ਹਰੇਤ੍| ਗ੍ਰਥਿਤਂ ਤੁ ਜਲੌਕੋਭਿਰਸਗ੍ਵ੍ਯਾਪਿ ਸਿਰਾਵ੍ਯਧੈਃ| ਪ੍ਰਚ੍ਛਾਨਂ ਪਿਣ੍ਡਿਤੇ ਵਾਸ੍ਯਾਦਵਗਾਢੇ ਜਲੌਕਸਃ| ਤ੍ਵਕ੍ਸ੍ਥੇਲਾਬੁਗ਼ਟੀਸ਼ਙ੍ਗਂ ਸਿਰੈਵ ਵ੍ਯਾਪਕੇਸਜਿ| ਵਾਤਾਦਿਧਾਮ ਵਾ ਸ਼ਙ੍ਗਜਲੌਕੋਲਾਬੁਭਿਃ ਕ੍ਰਮਾਤ੍||੭||
प्रच्छानेनैकदेशस्थं सुप्तं शृङ्गादिभिर्हरेत्| ग्रथितं तु जलौकोभिरसृग्व्यापि सिराव्यधैः| प्रच्छानं पिण्डिते वास्यादवगाढे जलौकसः| त्वक्स्थेऽलाबुग़टीशृङ्गं सिरैव व्यापकेऽसृजि| वातादिधाम वा शृङ्गजलौकोऽलाबुभिः क्रमात्||७||
🔊 Audio coming soon
ਗਾਤ੍ਰਮਿਤ੍ਯਾਦਿ ਸੁਬੋਧਮ੍ | ਗ੍ਰਥਿਤਂ ਸਂਹਤਮ੍ | ਅਥਵਾ ਵਾਤਧਾਮ੍ਨ੍ਯਧਰਕਾਯੇ ਸ਼ਙ੍ਗੇਣ | ਪਿਤ੍ਤਧਾਮ੍ਨਿ ਮਧ੍ਯਕਾਯੇ ਜਲੌਕੋਭਿਃ | ਪੂਰ੍ਵਕਾਯੇ ਕਫਧਾਮ੍ਨ੍ਯਲਾਬੁਨੇਤਿ ਕ੍ਰਮਾਰ੍ਥਃ || ੭ ||
Adhikarana upadravopashamanaprakAraH (8-9) · Śloka 9
ਸ੍ਰੁਤਾਸਜਃ ਪ੍ਰਦੇਹਾਦ੍ਯਃ ਸ਼ੀਤੈਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵਾਯੁਕੋਪਤਃ| ਸਤੋਦਕਣ੍ਡੂਃ ਸ਼ੋਫਸ੍ਤਂ ਸਰ੍ਪਿਸੋਸ੍ਣੇਨ ਸੇਚਯੇਤ੍||੮|| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸ੍ਯ ਸੂਨੋਰ੍ਵਾਗ੍ਭਟਸ੍ਯ ਕਤੌ ਅਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਸੂਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨੇ ਜਲੌਕੋਵਿਧਿਰ੍ਨਾਮ ਪਞ੍ਚਤ੍ਰਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੯||
स्रुतासृजः प्रदेहाद्यः शीतैः स्याद्वायुकोपतः| सतोदकण्डूः शोफस्तं सर्पिषोष्णेन सेचयेत्||८|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतौ अष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां सूत्रस्थाने जलौकोविधिर्नाम पञ्चत्रिंशोऽध्यायः||९||
🔊 Audio coming soon
ਸ੍ਰੁਤਾਸਜਃ ਪੁਰੁਸਸ੍ਯ ਸ਼ੀਤੈਃ ਪ੍ਰਦੇਹਪਰਿਸੇਕਾਦਿਭਿਰ੍ਵਾਯੁਕੋਪਾਤ੍ ਕਦਾਚਿਤ੍ ਸਤੋਦਕਣ੍ਡੂਃ ਸ਼ੋਫਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ | ਤਂ ਸ਼ੋਫਮੁਸ੍ਣੇਨ ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਸੇਚਯੇਦਿਤਿ | ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਨ੍ਮਹਾਮਹੋਪਾਧ੍ਯਾਯੇਨ੍ਦੁਵਿਰਚਿਤਾਯਾਮ੍ ਅਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਵ੍ਯਾਖ਼੍ਯਾਯਾਂ ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਖ਼ਾਯਾਂ ਸੂਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨੇ ਪਞ੍ਚਤ੍ਰਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ