Adhikarana atha jalaukovidhirnAma pa~jcatriMsho~adhyAyaH pratij~jA (1) · Śloka 1
അഥാതോ ജലൌകോവിധം നാമാധ്യായം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ| ഇതി ഹ സ്മാഹുരാത്രേയാദയോ മഹര്ഷയഃ||൧||
अथातो जलौकोविधं नामाध्यायं व्याख़्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
പൂര്വസ്മിന്നധ്യായേ യാന്യനുശസ്ത്രാണ്യുക്താനി തേഷു തു പ്രധാനം ജലൌകസോऽതസ്തന്നിര്ണയാര്ഥമധ്യായാരമ്ഭഃ || ൧ ||
Adhikarana jalaukasAmadhikAraH (2) · Śloka 2
നൃപാഢ്യഭീരുസുകുമാരബാലസ്ഥവിരനാരീണാമസൃഗ്വിസ്രാവണായ ജലൌകസോ യോജയേത്||൨||
नृपाढ्यभीरुसुकुमारबालस्थविरनारीणामसृग्विस्रावणाय जलौकसो योजयेत्||२||
🔊 Audio coming soon
നൃപാഢ്യ ഇത്യാദി | നൃപാദീനാം ദുഃഖസഹിഷ്ണുത്വാദസൃഗ്വിസ്രാവണായ ജലൌകസോ യോജയേദിതി സമ്ബന്ധഃ || ൨ ||
Adhikarana jalaukasAM saviShanirviShaBedAH saviShajalaukAdaMshe vyApadastatra cikitsAsUtra~jca (3) · Śloka 3
താസ്തു ദ്വിവിധാഃ സവിഷാ നിര്വിഷാശ്ച| തത്ര ദുഷ്ടാമ്ബുസര്പമണ്ഡൂകമത്സ്യാദിശവകോഥമൂത്രപുരീഷജാ രക്തശ്വേതാതികൃഷ്ണതനുസ്ഥൂലചപലപിച്ഛിലാഃ സ്ഥൂലമധ്യരോമശാഃ ശക്രായുധവദ്വിചിത്രോര്ധ്വരാജീചിതാ വാ സവിഷാഃ| തദ്ദംശാദ്ദാഹശോഫപാകകണ്ഡൂപിടകാവിസര്പജ്വരമൂര്ഛാശ്വിത്രോത്പത്തിഃ| തത്ര വിഷപിത്തരക്തഹരാം ക്രിയാം കുര്വീത| പദ്മോത്പലസൌഗന്ധികാദിസുഗന്ധി വിമലവിപുലസലിലശൈവാലജാഃ ശൈവാലശ്യാവാ നീലോര്ധ്വരാജയോ വൃത്താശ്ച നിര്വിഷാഃ||൩||
तास्तु द्विविधाः सविषा निर्विषाश्च| तत्र दुष्टाम्बुसर्पमण्डूकमत्स्यादिशवकोथमूत्रपुरीषजा रक्तश्वेतातिकृष्णतनुस्थूलचपलपिच्छिलाः स्थूलमध्यरोमशाः शक्रायुधवद्विचित्रोर्ध्वराजीचिता वा सविषाः| तद्दंशाद्दाहशोफपाककण्डूपिटकाविसर्पज्वरमूर्छाश्वित्रोत्पत्तिः| तत्र विषपित्तरक्तहरां क्रियां कुर्वीत| पद्मोत्पलसौगन्धिकादिसुगन्धि विमलविपुलसलिलशैवालजाः शैवालश्यावा नीलोर्ध्वराजयो वृत्ताश्च निर्विषाः||३||
🔊 Audio coming soon
താശ്ച ദുഷ്ടാമ്ബൂദ്ഭവാദിലക്ഷണയുക്താഃ സവിഷാ ഇതി വര്ജ്യാഃ | യതസ്തദ്ദമ്ശാഹാദ്യുത്പത്തിഃ | തത്രാജ്ഞാനാദ്ദാഹാദിഷു വിഷാദിഹരാം ക്രിയാം കുര്വീത | പദ്മസൌഗന്ധ്യാദിയുക്താ നിര്വിഷാഃ || ൩ ||
Adhikarana jalaukAvarNanaM tatpramANali~ggaBedena prayogaBedaH (4) · Śloka 4
സര്വാസാം ച പരം പ്രമാണമഷ്ടാദശാങ്ഗുലാനി| തത്ര ചതുഃപഞ്ചഷഡങ്ഗുലാഃ നൃഷു യോജയേത്| ഗജവാജിഷ്വപരാഃ| താഃ സുകുമാരസ്തനുത്വചോऽല്പശിരസ്കാ ബൃഹദധരകായാശ്ച സ്ത്രിയഃ| വിപരീതാഃ പുമാംസോऽര്ധചന്ദ്രാകൃതിപുരോവൃത്താശ്ച| തത്ര ബഹുദോഷേഷു ചിരോത്ഥിതേഷു ചാമയേഷു പുമാംസോ യോജയിതവ്യാഃ| സ്ത്രിയോ വിപരീതേഷു ജലൌകസസ്ത്വാര്ദ്രചര്മാദ്യുപായൈര്ഗൃഹീത്വാ സുരഭിപങ്ക ഗര്ഭേ നവേ ഘടേ സ്ഥാപയേത്| ശൃങ്ഗാടകകശേരുകശാലൂകശൈവാലമൃണാലവല്ലൂരമൃത്സ്നാപുഷ്കരബീജചൂര്ണം സ്വാദുശീതം സ്വച്ഛം ച തോയമന്നപാനാര്ഥേ താഭ്യോ ദദ്യാത്| ലാലാദികോഥപരിഹാരാര്ഥമേവം ച ത്ര്യഹാത്ത്ര്യഹാദൂര്ധ്വം പൂര്വമന്നപാനമപനീയാന്യത്പ്രക്ഷിപേത്| പഞ്ചാഹാച്ച തദ്വിധ ഏവ ഘടാന്തരേ താഃ സഞ്ചാരയേത്| താസാം തു ദുഷ്ടശോണിതാസമ്യഗ്വമനാത്പ്രതതപാതനാച്ച മൂര്ച്ഛാ ഭവതി| താസാമമ്ഭോഭിഃ പൂര്ണഭാജനസ്ഥാനാമചേഷ്ടയാऽऽഹാരാനഭിലാഷേണ ച ജ്ഞാത്വാ താ വിവര്ജയേത്|൪|
सर्वासां च परं प्रमाणमष्टादशाङ्गुलानि| तत्र चतुःपञ्चषडङ्गुलाः नृषु योजयेत्| गजवाजिष्वपराः| ताः सुकुमारस्तनुत्वचोऽल्पशिरस्का बृहदधरकायाश्च स्त्रियः| विपरीताः पुमांसोऽर्धचन्द्राकृतिपुरोवृत्ताश्च| तत्र बहुदोषेषु चिरोत्थितेषु चामयेषु पुमांसो योजयितव्याः| स्त्रियो विपरीतेषु जलौकसस्त्वार्द्रचर्माद्युपायैर्गृहीत्वा सुरभिपङ्क गर्भे नवे ग़टे स्थापयेत्| शृङ्गाटककशेरुकशालूकशैवालमृणालवल्लूरमृत्स्नापुष्करबीजचूर्णं स्वादुशीतं स्वच्छं च तोयमन्नपानार्थे ताभ्यो दद्यात्| लालादिकोथपरिहारार्थमेवं च त्र्यहात्त्र्यहादूर्ध्वं पूर्वमन्नपानमपनीयान्यत्प्रक्षिपेत्| पञ्चाहाच्च तद्विध एव ग़टान्तरे ताः सञ्चारयेत्| तासां तु दुष्टशोणितासम्यग्वमनात्प्रततपातनाच्च मूर्च्छा भवति| तासामम्भोभिः पूर्णभाजनस्थानामचेष्टयाऽऽहारानभिलाषेण च ज्ञात्वा ता विवर्जयेत्|४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jalaukAvacaraNavidhiH (4) · Śloka 4
ഇതരാസ്തു ഹരിദ്രാസര്ഷപകല്കാമ്ഭസി മുക്തപുരീഷാ അവന്തിസോമേ തക്രേ വാ പുനരാശ്വാസിതാ ജലേ സുഖോപവിഷ്ടസ്യ സംവിഷ്ടസ്യ വാ മൃദ്ഗോമയചൂര്ണാഭ്യാമനുസുഖം വിരൂക്ഷ്യ ദംശദേശം യോജയേത്| അലഗന്തീഷു ക്ഷീരഘൃതനവനീതരുധിരാന്യ- തമബിന്ദൂന് ന്യസേത് പ്രച്ഛേദ്വാ| അശ്വഖുരവച്ച വക്ത്രം നിവേശ്യോന്നതസ്കന്ധാ ദശന്തി യദാ ച ശിശുവച്ഛ്വസന്ത്യോ ശിരഃസ്പന്ദോര്മിവേഗൈഃ പിബന്തി തദാ മൃദുവാസസാ പ്രച്ഛാദയേത്| സേചയേച്ചാമ്ഭസാല്പാല്പമ്| യഥാ ച ഹംസഃ ക്ഷീരോദകാത് ക്ഷീരമാദത്തേ തദ്വദുത്ക്ലിഷ്ടേ രക്തേ ജലൌകാഃ പ്രാക് ദുഷ്ടമസൃക്| യദാ ച തദ്ദംശേ തോദഃ കണ്ഡൂര്വാ തദാ ശുദ്ധരക്തരക്ഷണാര്ഥമപനയേത്| ലൌല്യാച്ച ദംശമമുഞ്ചന്ത്യാഃ ക്ഷൌദ്രം ലവണചൂര്ണം വാ മുഖേ ദദ്യാത്||൪||
इतरास्तु हरिद्रासर्षपकल्काम्भसि मुक्तपुरीषा अवन्तिसोमे तक्रे वा पुनराश्वासिता जले सुख़ोपविष्टस्य संविष्टस्य वा मृद्गोमयचूर्णाभ्यामनुसुख़ं विरूक्ष्य दंशदेशं योजयेत्| अलगन्तीषु क्षीरग़ृतनवनीतरुधिरान्य- तमबिन्दून् न्यसेत् प्रच्छेद्वा| अश्वख़ुरवच्च वक्त्रं निवेश्योन्नतस्कन्धा दशन्ति यदा च शिशुवच्छ्वसन्त्यो शिरःस्पन्दोर्मिवेगैः पिबन्ति तदा मृदुवाससा प्रच्छादयेत्| सेचयेच्चाम्भसाल्पाल्पम्| यथा च हंसः क्षीरोदकात् क्षीरमादत्ते तद्वदुत्क्लिष्टे रक्ते जलौकाः प्राक् दुष्टमसृक्| यदा च तद्दंशे तोदः कण्डूर्वा तदा शुद्धरक्तरक्षणार्थमपनयेत्| लौल्याच्च दंशममुञ्चन्त्याः क्षौद्रं लवणचूर्णं वा मुख़े दद्यात्||४||
🔊 Audio coming soon
സര്വാസാമിത്യാദി സുബോധമ് | ഗജവാജിഷ്വതി പ്രാസങ്ഗികമ് | താസു ച മധ്യേ സുകുമാരത്വാദിയുക്താഃ സ്ത്രിയഃ | തദ്വിപരീതാഃ പുര്വകായേ ബൃഹന്തശ്ച പുമാംസഃ | പ്രതതപാതനം സതതം രക്തപാനായ യോജനമ് | സുബോധമന്യത് || ൪ ||
Adhikarana jalaukApAtanottaraM jalaukAyAH vAmadeshatatsthAnasyopacAraH (5) · Śloka 5
പതിതാം തു തണ്ഡുലകണ്ഡനോപദിഗ്ധഗാത്രാം തൈലലവണാഭ്യക്തമുഖീം ആപുച്ഛാദാമുഖമനുലോമം ശനൈഃ പീഡയന് സമ്യഗ്വാമയേത്| തതഃ പൂര്വവത്സന്നിദധ്യാത്| സപ്തരാത്രം ച താഃ പുനര്ന പാതയേത്| അശുദ്ധേ തു രക്തേ മധുനാ ഗുഡേന വാ ദംശാത്കിഞ്ചിദ്വിഘട്ടയന് സ്രാവയേത്| സ്രുതരക്തസ്യ ച സദ്യോ ദംശം ശീതാഭിരദ്ഭിഃ പ്രക്ഷാല്യ സര്പിഃ പിചുനാവഗുണ്ഠയേത്| സ്ഥിതരക്തം ചോത്ക്ലിഷ്ടശോണിതശേഷപ്രസാദനായ കഷായമധുരശിശിരൈഃ സഘൃതൈഃ പ്രദേഹൈഃ പ്രദിഹ്യാത്||൫||
पतितां तु तण्डुलकण्डनोपदिग्धगात्रां तैललवणाभ्यक्तमुख़ीं आपुच्छादामुख़मनुलोमं शनैः पीडयन् सम्यग्वामयेत्| ततः पूर्ववत्सन्निदध्यात्| सप्तरात्रं च ताः पुनर्न पातयेत्| अशुद्धे तु रक्ते मधुना गुडेन वा दंशात्किञ्चिद्विग़ट्टयन् स्रावयेत्| स्रुतरक्तस्य च सद्यो दंशं शीताभिरद्भिः प्रक्षाल्य सर्पिः पिचुनावगुण्ठयेत्| स्थितरक्तं चोत्क्लिष्टशोणितशेषप्रसादनाय कषायमधुरशिशिरैः सग़ृतैः प्रदेहैः प्रदिह्यात्||५||
🔊 Audio coming soon
തണ്ഡുലകണ്ഡനം തണ്ഡുലത്വക്ചൂര്ണമ് | അശുദ്ധരക്തേ വ്രണാദ് ദൃശ്യമാനേ മധുനാ ഗുഡേന വാ കിഞ്ചിച്ഛലയന് വ്രണേ സ്രാവയേത് | സ്ഥിതരക്തമവഹദ്രക്തമ് || ൫ ||
Adhikarana yogAdilakShaNaM sirAvyadhavat (6) · Śloka 6
തത്ര യോഗാദീന് സിരാവ്യധവദുപലക്ഷയേത്| പ്രതികുര്വീത ച|൬|
तत्र योगादीन् सिराव्यधवदुपलक्षयेत्| प्रतिकुर्वीत च|६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana duShTaraktApagamalakShaNaM Pala~jca (6) · Śloka 6
ദുഷ്ടരക്താപഗമാത് ശ്വയഥുശൈഥില്യം ദാഹാരാഗശൂലോപമശ്ച|൬|
दुष्टरक्तापगमात् श्वयथुशैथिल्यं दाहारागशूलोपमश्च|६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktanirharaNe alAbuGaTikAshRu~ggANAmadhikAravisheShanirdeshaH (6) · Śloka 6
രക്തം പിത്തേന ദുഷ്ടമലാബുഘടികാഭ്യാം ന നിര്ഹരേദഗ്നിസംയോഗാദ്വാതകഫാഭ്യാം ച ദുഷ്ടം നിര്ഹരേത്| തഥാ കഫേന ന ശൃങ്ഗേണ സ്കന്നത്വാത്| വാതപിത്താഭ്യാം തു ദുഷ്ടം നിര്ഹരേത്| അഥ പ്രച്ഛാദ്യാങ്ഗം തനുവസ്ത്രപടലാവനദ്ധപ്രാന്തേന ശൃങ്ഗേണ ചൂഷേത്| തഥാ പ്രദീപ്തപിചുഗര്ഭാഭ്യാമലാബുഘടികാഭ്യാമിതി||൬||
रक्तं पित्तेन दुष्टमलाबुग़टिकाभ्यां न निर्हरेदग्निसंयोगाद्वातकफाभ्यां च दुष्टं निर्हरेत्| तथा कफेन न शृङ्गेण स्कन्नत्वात्| वातपित्ताभ्यां तु दुष्टं निर्हरेत्| अथ प्रच्छाद्याङ्गं तनुवस्त्रपटलावनद्धप्रान्तेन शृङ्गेण चूषेत्| तथा प्रदीप्तपिचुगर्भाभ्यामलाबुग़टिकाभ्यामिति||६||
🔊 Audio coming soon
യോഗാതിയോഗായോഗാന് സിരാവ്യധവദത്രാപി ലക്ഷയേത് | തദ്വദേവ ച ചികിത്സേത് | കഫേന ദുഷ്ടമലാബുഘടികാഭ്യാം നിര്ഹരേത് | രക്തസ്യ സ്കന്നത്വാത് തയോശ്ചാഗ്നിസംയോഗാത് | ശേഷം വ്യാഖ്യാസമമ് || ൬ ||
Adhikarana pracCAnavidhiH (7) · Śloka 7
ഭവതി ചാത്ര- ഗാത്രം ബധ്വോപരിദൃഢം രജ്ജ്വാ പട്ടേന വാ സമമ്| സ്നായുസന്ധ്യസ്ഥിമര്മാണി ത്യജന് പ്രച്ഛാനമാചരേത്| അധോദേശപ്രവിസൃതൈഃ പദൈരുപരിഗാമിഭിഃ| ന ഗാഢഘനതിര്യഗ്ഭിര്ന പദേ പദമാചരേത്|൭|
भवति चात्र- गात्रं बध्वोपरिदृढं रज्ज्वा पट्टेन वा समम्| स्नायुसन्ध्यस्थिमर्माणि त्यजन् प्रच्छानमाचरेत्| अधोदेशप्रविसृतैः पदैरुपरिगामिभिः| न गाढग़नतिर्यग्भिर्न पदे पदमाचरेत्|७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana samAsataH pracCAnashRu~ggAdyupayoganirdeshaH (7) · Śloka 7
പ്രച്ഛാനേനൈകദേശസ്ഥം സുപ്തം ശൃങ്ഗാദിഭിര്ഹരേത്| ഗ്രഥിതം തു ജലൌകോഭിരസൃഗ്വ്യാപി സിരാവ്യധൈഃ| പ്രച്ഛാനം പിണ്ഡിതേ വാസ്യാദവഗാഢേ ജലൌകസഃ| ത്വക്സ്ഥേऽലാബുഘടീശൃങ്ഗം സിരൈവ വ്യാപകേऽസൃജി| വാതാദിധാമ വാ ശൃങ്ഗജലൌകോऽലാബുഭിഃ ക്രമാത്||൭||
प्रच्छानेनैकदेशस्थं सुप्तं शृङ्गादिभिर्हरेत्| ग्रथितं तु जलौकोभिरसृग्व्यापि सिराव्यधैः| प्रच्छानं पिण्डिते वास्यादवगाढे जलौकसः| त्वक्स्थेऽलाबुग़टीशृङ्गं सिरैव व्यापकेऽसृजि| वातादिधाम वा शृङ्गजलौकोऽलाबुभिः क्रमात्||७||
🔊 Audio coming soon
ഗാത്രമിത്യാദി സുബോധമ് | ഗ്രഥിതം സംഹതമ് | അഥവാ വാതധാമ്ന്യധരകായേ ശൃങ്ഗേണ | പിത്തധാമ്നി മധ്യകായേ ജലൌകോഭിഃ | പൂര്വകായേ കഫധാമ്ന്യലാബുനേതി ക്രമാര്ഥഃ || ൭ ||
Adhikarana upadravopashamanaprakAraH (8-9) · Śloka 9
സ്രുതാസൃജഃ പ്രദേഹാദ്യഃ ശീതൈഃ സ്യാദ്വായുകോപതഃ| സതോദകണ്ഡൂഃ ശോഫസ്തം സര്പിഷോഷ്ണേന സേചയേത്||൮|| ഇതി ശ്രീവൈദ്യപതിസിംഹഗുപ്തസ്യ സൂനോര്വാഗ്ഭടസ്യ കൃതൌ അഷ്ടാങ്ഗസംഗ്രഹസംഹിതായാം സൂത്രസ്ഥാനേ ജലൌകോവിധിര്നാമ പഞ്ചത്രിംശോऽധ്യായഃ||൯||
स्रुतासृजः प्रदेहाद्यः शीतैः स्याद्वायुकोपतः| सतोदकण्डूः शोफस्तं सर्पिषोष्णेन सेचयेत्||८|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतौ अष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां सूत्रस्थाने जलौकोविधिर्नाम पञ्चत्रिंशोऽध्यायः||९||
🔊 Audio coming soon
സ്രുതാസൃജഃ പുരുഷസ്യ ശീതൈഃ പ്രദേഹപരിഷേകാദിഭിര്വായുകോപാത് കദാചിത് സതോദകണ്ഡൂഃ ശോഫഃ സ്യാത് | തം ശോഫമുഷ്ണേന സര്പിഷാ സേചയേദിതി | ഇതി ശ്രീമന്മഹാമഹോപാധ്യായേന്ദുവിരചിതായാമ് അഷ്ടാങ്ഗസംഗ്രഹവ്യാഖ്യായാം ശശിലേഖായാം സൂത്രസ്ഥാനേ പഞ്ചത്രിംശോऽധ്യായഃ