Adhikarana atha jalaukovidhirnAma pa~jcatriMsho~adhyAyaH pratij~jA (1) · Śloka 1
అథాతో జలౌకోవిధం నామాధ్యాయం వ్యాఖ్యాస్యామః| ఇతి హ స్మాహురాత్రేయాదయో మహర్షయః||1||
अथातो जलौकोविधं नामाध्यायं व्याख़्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
పూర్వస్మిన్నధ్యాయే యాన్యనుశస్త్రాణ్యుక్తాని తేషు తు ప్రధానం జలౌకసోఽతస్తన్నిర్ణయార్థమధ్యాయారంభః || 1 ||
Adhikarana jalaukasAmadhikAraH (2) · Śloka 2
నృపాఢ్యభీరుసుకుమారబాలస్థవిరనారీణామసృగ్విస్రావణాయ జలౌకసో యోజయేత్||2||
नृपाढ्यभीरुसुकुमारबालस्थविरनारीणामसृग्विस्रावणाय जलौकसो योजयेत्||२||
🔊 Audio coming soon
నృపాఢ్య ఇత్యాది | నృపాదీనాం దుఃఖసహిష్ణుత్వాదసృగ్విస్రావణాయ జలౌకసో యోజయేదితి సంబంధః || 2 ||
Adhikarana jalaukasAM saviShanirviShaBedAH saviShajalaukAdaMshe vyApadastatra cikitsAsUtra~jca (3) · Śloka 3
తాస్తు ద్వివిధాః సవిషా నిర్విషాశ్చ| తత్ర దుష్టాంబుసర్పమండూకమత్స్యాదిశవకోథమూత్రపురీషజా రక్తశ్వేతాతికృష్ణతనుస్థూలచపలపిచ్ఛిలాః స్థూలమధ్యరోమశాః శక్రాయుధవద్విచిత్రోర్ధ్వరాజీచితా వా సవిషాః| తద్దంశాద్దాహశోఫపాకకండూపిటకావిసర్పజ్వరమూర్ఛాశ్విత్రోత్పత్తిః| తత్ర విషపిత్తరక్తహరాం క్రియాం కుర్వీత| పద్మోత్పలసౌగంధికాదిసుగంధి విమలవిపులసలిలశైవాలజాః శైవాలశ్యావా నీలోర్ధ్వరాజయో వృత్తాశ్చ నిర్విషాః||3||
तास्तु द्विविधाः सविषा निर्विषाश्च| तत्र दुष्टाम्बुसर्पमण्डूकमत्स्यादिशवकोथमूत्रपुरीषजा रक्तश्वेतातिकृष्णतनुस्थूलचपलपिच्छिलाः स्थूलमध्यरोमशाः शक्रायुधवद्विचित्रोर्ध्वराजीचिता वा सविषाः| तद्दंशाद्दाहशोफपाककण्डूपिटकाविसर्पज्वरमूर्छाश्वित्रोत्पत्तिः| तत्र विषपित्तरक्तहरां क्रियां कुर्वीत| पद्मोत्पलसौगन्धिकादिसुगन्धि विमलविपुलसलिलशैवालजाः शैवालश्यावा नीलोर्ध्वराजयो वृत्ताश्च निर्विषाः||३||
🔊 Audio coming soon
తాశ్చ దుష్టాంబూద్భవాదిలక్షణయుక్తాః సవిషా ఇతి వర్జ్యాః | యతస్తద్దంశాహాద్యుత్పత్తిః | తత్రాజ్ఞానాద్దాహాదిషు విషాదిహరాం క్రియాం కుర్వీత | పద్మసౌగంధ్యాదియుక్తా నిర్విషాః || 3 ||
Adhikarana jalaukAvarNanaM tatpramANali~ggaBedena prayogaBedaH (4) · Śloka 4
సర్వాసాం చ పరం ప్రమాణమష్టాదశాంగులాని| తత్ర చతుఃపంచషడంగులాః నృషు యోజయేత్| గజవాజిష్వపరాః| తాః సుకుమారస్తనుత్వచోఽల్పశిరస్కా బృహదధరకాయాశ్చ స్త్రియః| విపరీతాః పుమాంసోఽర్ధచంద్రాకృతిపురోవృత్తాశ్చ| తత్ర బహుదోషేషు చిరోత్థితేషు చామయేషు పుమాంసో యోజయితవ్యాః| స్త్రియో విపరీతేషు జలౌకసస్త్వార్ద్రచర్మాద్యుపాయైర్గృహీత్వా సురభిపంక గర్భే నవే ఘటే స్థాపయేత్| శృంగాటకకశేరుకశాలూకశైవాలమృణాలవల్లూరమృత్స్నాపుష్కరబీజచూర్ణం స్వాదుశీతం స్వచ్ఛం చ తోయమన్నపానార్థే తాభ్యో దద్యాత్| లాలాదికోథపరిహారార్థమేవం చ త్ర్యహాత్త్ర్యహాదూర్ధ్వం పూర్వమన్నపానమపనీయాన్యత్ప్రక్షిపేత్| పంచాహాచ్చ తద్విధ ఏవ ఘటాంతరే తాః సంచారయేత్| తాసాం తు దుష్టశోణితాసమ్యగ్వమనాత్ప్రతతపాతనాచ్చ మూర్చ్ఛా భవతి| తాసామంభోభిః పూర్ణభాజనస్థానామచేష్టయాఽఽహారానభిలాషేణ చ జ్ఞాత్వా తా వివర్జయేత్|4|
सर्वासां च परं प्रमाणमष्टादशाङ्गुलानि| तत्र चतुःपञ्चषडङ्गुलाः नृषु योजयेत्| गजवाजिष्वपराः| ताः सुकुमारस्तनुत्वचोऽल्पशिरस्का बृहदधरकायाश्च स्त्रियः| विपरीताः पुमांसोऽर्धचन्द्राकृतिपुरोवृत्ताश्च| तत्र बहुदोषेषु चिरोत्थितेषु चामयेषु पुमांसो योजयितव्याः| स्त्रियो विपरीतेषु जलौकसस्त्वार्द्रचर्माद्युपायैर्गृहीत्वा सुरभिपङ्क गर्भे नवे ग़टे स्थापयेत्| शृङ्गाटककशेरुकशालूकशैवालमृणालवल्लूरमृत्स्नापुष्करबीजचूर्णं स्वादुशीतं स्वच्छं च तोयमन्नपानार्थे ताभ्यो दद्यात्| लालादिकोथपरिहारार्थमेवं च त्र्यहात्त्र्यहादूर्ध्वं पूर्वमन्नपानमपनीयान्यत्प्रक्षिपेत्| पञ्चाहाच्च तद्विध एव ग़टान्तरे ताः सञ्चारयेत्| तासां तु दुष्टशोणितासम्यग्वमनात्प्रततपातनाच्च मूर्च्छा भवति| तासामम्भोभिः पूर्णभाजनस्थानामचेष्टयाऽऽहारानभिलाषेण च ज्ञात्वा ता विवर्जयेत्|४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jalaukAvacaraNavidhiH (4) · Śloka 4
ఇతరాస్తు హరిద్రాసర్షపకల్కాంభసి ముక్తపురీషా అవంతిసోమే తక్రే వా పునరాశ్వాసితా జలే సుఖోపవిష్టస్య సంవిష్టస్య వా మృద్గోమయచూర్ణాభ్యామనుసుఖం విరూక్ష్య దంశదేశం యోజయేత్| అలగంతీషు క్షీరఘృతనవనీతరుధిరాన్య- తమబిందూన్ న్యసేత్ ప్రచ్ఛేద్వా| అశ్వఖురవచ్చ వక్త్రం నివేశ్యోన్నతస్కంధా దశంతి యదా చ శిశువచ్ఛ్వసంత్యో శిరఃస్పందోర్మివేగైః పిబంతి తదా మృదువాససా ప్రచ్ఛాదయేత్| సేచయేచ్చాంభసాల్పాల్పం| యథా చ హంసః క్షీరోదకాత్ క్షీరమాదత్తే తద్వదుత్క్లిష్టే రక్తే జలౌకాః ప్రాక్ దుష్టమసృక్| యదా చ తద్దంశే తోదః కండూర్వా తదా శుద్ధరక్తరక్షణార్థమపనయేత్| లౌల్యాచ్చ దంశమముంచంత్యాః క్షౌద్రం లవణచూర్ణం వా ముఖే దద్యాత్||4||
इतरास्तु हरिद्रासर्षपकल्काम्भसि मुक्तपुरीषा अवन्तिसोमे तक्रे वा पुनराश्वासिता जले सुख़ोपविष्टस्य संविष्टस्य वा मृद्गोमयचूर्णाभ्यामनुसुख़ं विरूक्ष्य दंशदेशं योजयेत्| अलगन्तीषु क्षीरग़ृतनवनीतरुधिरान्य- तमबिन्दून् न्यसेत् प्रच्छेद्वा| अश्वख़ुरवच्च वक्त्रं निवेश्योन्नतस्कन्धा दशन्ति यदा च शिशुवच्छ्वसन्त्यो शिरःस्पन्दोर्मिवेगैः पिबन्ति तदा मृदुवाससा प्रच्छादयेत्| सेचयेच्चाम्भसाल्पाल्पम्| यथा च हंसः क्षीरोदकात् क्षीरमादत्ते तद्वदुत्क्लिष्टे रक्ते जलौकाः प्राक् दुष्टमसृक्| यदा च तद्दंशे तोदः कण्डूर्वा तदा शुद्धरक्तरक्षणार्थमपनयेत्| लौल्याच्च दंशममुञ्चन्त्याः क्षौद्रं लवणचूर्णं वा मुख़े दद्यात्||४||
🔊 Audio coming soon
సర్వాసామిత్యాది సుబోధం | గజవాజిష్వతి ప్రాసంగికం | తాసు చ మధ్యే సుకుమారత్వాదియుక్తాః స్త్రియః | తద్విపరీతాః పుర్వకాయే బృహంతశ్చ పుమాంసః | ప్రతతపాతనం సతతం రక్తపానాయ యోజనం | సుబోధమన్యత్ || 4 ||
Adhikarana jalaukApAtanottaraM jalaukAyAH vAmadeshatatsthAnasyopacAraH (5) · Śloka 5
పతితాం తు తండులకండనోపదిగ్ధగాత్రాం తైలలవణాభ్యక్తముఖీం ఆపుచ్ఛాదాముఖమనులోమం శనైః పీడయన్ సమ్యగ్వామయేత్| తతః పూర్వవత్సన్నిదధ్యాత్| సప్తరాత్రం చ తాః పునర్న పాతయేత్| అశుద్ధే తు రక్తే మధునా గుడేన వా దంశాత్కించిద్విఘట్టయన్ స్రావయేత్| స్రుతరక్తస్య చ సద్యో దంశం శీతాభిరద్భిః ప్రక్షాల్య సర్పిః పిచునావగుంఠయేత్| స్థితరక్తం చోత్క్లిష్టశోణితశేషప్రసాదనాయ కషాయమధురశిశిరైః సఘృతైః ప్రదేహైః ప్రదిహ్యాత్||5||
पतितां तु तण्डुलकण्डनोपदिग्धगात्रां तैललवणाभ्यक्तमुख़ीं आपुच्छादामुख़मनुलोमं शनैः पीडयन् सम्यग्वामयेत्| ततः पूर्ववत्सन्निदध्यात्| सप्तरात्रं च ताः पुनर्न पातयेत्| अशुद्धे तु रक्ते मधुना गुडेन वा दंशात्किञ्चिद्विग़ट्टयन् स्रावयेत्| स्रुतरक्तस्य च सद्यो दंशं शीताभिरद्भिः प्रक्षाल्य सर्पिः पिचुनावगुण्ठयेत्| स्थितरक्तं चोत्क्लिष्टशोणितशेषप्रसादनाय कषायमधुरशिशिरैः सग़ृतैः प्रदेहैः प्रदिह्यात्||५||
🔊 Audio coming soon
తండులకండనం తండులత్వక్చూర్ణం | అశుద్ధరక్తే వ్రణాద్ దృశ్యమానే మధునా గుడేన వా కించిచ్ఛలయన్ వ్రణే స్రావయేత్ | స్థితరక్తమవహద్రక్తం || 5 ||
Adhikarana yogAdilakShaNaM sirAvyadhavat (6) · Śloka 6
తత్ర యోగాదీన్ సిరావ్యధవదుపలక్షయేత్| ప్రతికుర్వీత చ|6|
तत्र योगादीन् सिराव्यधवदुपलक्षयेत्| प्रतिकुर्वीत च|६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana duShTaraktApagamalakShaNaM Pala~jca (6) · Śloka 6
దుష్టరక్తాపగమాత్ శ్వయథుశైథిల్యం దాహారాగశూలోపమశ్చ|6|
दुष्टरक्तापगमात् श्वयथुशैथिल्यं दाहारागशूलोपमश्च|६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktanirharaNe alAbuGaTikAshRu~ggANAmadhikAravisheShanirdeshaH (6) · Śloka 6
రక్తం పిత్తేన దుష్టమలాబుఘటికాభ్యాం న నిర్హరేదగ్నిసంయోగాద్వాతకఫాభ్యాం చ దుష్టం నిర్హరేత్| తథా కఫేన న శృంగేణ స్కన్నత్వాత్| వాతపిత్తాభ్యాం తు దుష్టం నిర్హరేత్| అథ ప్రచ్ఛాద్యాంగం తనువస్త్రపటలావనద్ధప్రాంతేన శృంగేణ చూషేత్| తథా ప్రదీప్తపిచుగర్భాభ్యామలాబుఘటికాభ్యామితి||6||
रक्तं पित्तेन दुष्टमलाबुग़टिकाभ्यां न निर्हरेदग्निसंयोगाद्वातकफाभ्यां च दुष्टं निर्हरेत्| तथा कफेन न शृङ्गेण स्कन्नत्वात्| वातपित्ताभ्यां तु दुष्टं निर्हरेत्| अथ प्रच्छाद्याङ्गं तनुवस्त्रपटलावनद्धप्रान्तेन शृङ्गेण चूषेत्| तथा प्रदीप्तपिचुगर्भाभ्यामलाबुग़टिकाभ्यामिति||६||
🔊 Audio coming soon
యోగాతియోగాయోగాన్ సిరావ్యధవదత్రాపి లక్షయేత్ | తద్వదేవ చ చికిత్సేత్ | కఫేన దుష్టమలాబుఘటికాభ్యాం నిర్హరేత్ | రక్తస్య స్కన్నత్వాత్ తయోశ్చాగ్నిసంయోగాత్ | శేషం వ్యాఖ్యాసమం || 6 ||
Adhikarana pracCAnavidhiH (7) · Śloka 7
భవతి చాత్ర- గాత్రం బధ్వోపరిదృఢం రజ్జ్వా పట్టేన వా సమం| స్నాయుసంధ్యస్థిమర్మాణి త్యజన్ ప్రచ్ఛానమాచరేత్| అధోదేశప్రవిసృతైః పదైరుపరిగామిభిః| న గాఢఘనతిర్యగ్భిర్న పదే పదమాచరేత్|7|
भवति चात्र- गात्रं बध्वोपरिदृढं रज्ज्वा पट्टेन वा समम्| स्नायुसन्ध्यस्थिमर्माणि त्यजन् प्रच्छानमाचरेत्| अधोदेशप्रविसृतैः पदैरुपरिगामिभिः| न गाढग़नतिर्यग्भिर्न पदे पदमाचरेत्|७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana samAsataH pracCAnashRu~ggAdyupayoganirdeshaH (7) · Śloka 7
ప్రచ్ఛానేనైకదేశస్థం సుప్తం శృంగాదిభిర్హరేత్| గ్రథితం తు జలౌకోభిరసృగ్వ్యాపి సిరావ్యధైః| ప్రచ్ఛానం పిండితే వాస్యాదవగాఢే జలౌకసః| త్వక్స్థేఽలాబుఘటీశృంగం సిరైవ వ్యాపకేఽసృజి| వాతాదిధామ వా శృంగజలౌకోఽలాబుభిః క్రమాత్||7||
प्रच्छानेनैकदेशस्थं सुप्तं शृङ्गादिभिर्हरेत्| ग्रथितं तु जलौकोभिरसृग्व्यापि सिराव्यधैः| प्रच्छानं पिण्डिते वास्यादवगाढे जलौकसः| त्वक्स्थेऽलाबुग़टीशृङ्गं सिरैव व्यापकेऽसृजि| वातादिधाम वा शृङ्गजलौकोऽलाबुभिः क्रमात्||७||
🔊 Audio coming soon
గాత్రమిత్యాది సుబోధం | గ్రథితం సంహతం | అథవా వాతధామ్న్యధరకాయే శృంగేణ | పిత్తధామ్ని మధ్యకాయే జలౌకోభిః | పూర్వకాయే కఫధామ్న్యలాబునేతి క్రమార్థః || 7 ||
Adhikarana upadravopashamanaprakAraH (8-9) · Śloka 9
స్రుతాసృజః ప్రదేహాద్యః శీతైః స్యాద్వాయుకోపతః| సతోదకండూః శోఫస్తం సర్పిషోష్ణేన సేచయేత్||8|| ఇతి శ్రీవైద్యపతిసింహగుప్తస్య సూనోర్వాగ్భటస్య కృతౌ అష్టాంగసంగ్రహసంహితాయాం సూత్రస్థానే జలౌకోవిధిర్నామ పంచత్రింశోఽధ్యాయః||9||
स्रुतासृजः प्रदेहाद्यः शीतैः स्याद्वायुकोपतः| सतोदकण्डूः शोफस्तं सर्पिषोष्णेन सेचयेत्||८|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतौ अष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां सूत्रस्थाने जलौकोविधिर्नाम पञ्चत्रिंशोऽध्यायः||९||
🔊 Audio coming soon
స్రుతాసృజః పురుషస్య శీతైః ప్రదేహపరిషేకాదిభిర్వాయుకోపాత్ కదాచిత్ సతోదకండూః శోఫః స్యాత్ | తం శోఫముష్ణేన సర్పిషా సేచయేదితి | ఇతి శ్రీమన్మహామహోపాధ్యాయేందువిరచితాయాం అష్టాంగసంగ్రహవ్యాఖ్యాయాం శశిలేఖాయాం సూత్రస్థానే పంచత్రింశోఽధ్యాయః