Adhikarana atha kShArapAkavidhirnAmaikonacatvAriMsho~adhyAyaH pratij~jA (1) · Śloka 1
அதாதஃ க்ஷாரபாகவிதிமத்யாயஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ||௧||
अथातः क्षारपाकविधिमध्यायं व्याख़्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
யதைவ பேஷஜவிஷயமதிக்ராந்தே வ்யாதௌ ஶஸ்த்ரஸ்யோபயோகஸ்ததா க்ஷாராக்ந்யோரபி| அதஸ்தத்விஜ்ஞாநார்தமத்யாயாரம்பஃ|| ௧||
Adhikarana kShArasvarUpaM guNAH upayogashca (2) · Śloka 2
க்ஷாரோ ஹி நாநௌஷதஸமவாயநிர்வத்தேஃ ஸர்வரஸாதிஷ்டாநஂ கடு கலவணரஸபூயிஷ்டஸ்தீக்ஷ்ணோஷ்ணோ தஹநஃ பாசநோ விதாரணோ விலாயநஃ ஶோதநோ ரோபணஃ கம்யாமமேதோவிஷாபஹஃ ஸர்வ ஶஸ்த்ராநுஶஸ்த்ராணாஂ ச வரிஷ்டஶ்சேதநபேதநபாடநலேகநக ரணாத்யதஶ்ச ஸம்பாதாவகாஶஜேஷு துஃகாவசாரணீயஶஸ்த்ரேஷு நாஸார்ஶோऽர்புதாதிஷு ஶஸ்த்ரேண சாஸித்யத்ஸு துஷ்டவ்ரணேஷு பஹுஶஃ ப்ரகோபிஷு ப்ரயுஜ்யதே||௨||
क्षारो हि नानौषधसमवायनिर्वृत्तेः सर्वरसाधिष्ठानं कटु कलवणरसभूयिष्ठस्तीक्ष्णोष्णो दहनः पाचनो विदारणो विलायनः शोधनो रोपणः कृम्याममेदोविषापहः सर्व शस्त्रानुशस्त्राणां च वरिष्ठश्छेदनभेदनपाटनलेख़नक रणाद्यतश्च सम्बाधावकाशजेषु दुःख़ावचारणीयशस्त्रेषु नासार्शोऽर्बुदादिषु शस्त्रेण चासिध्यत्सु दुष्टव्रणेषु बहुशः प्रकोपिषु प्रयुज्यते||२||
🔊 Audio coming soon
அத்ர ப்ரதமமேவ க்ஷாரோ ஹீத்யாதிநா க்ஷாரஸ்வரூபஂ கதயதி| சேதநாதிகரணாத் ஸர்வஶஸ்த்ராணாமநுஶஸ்த்ராணாஂ ச ஶ்ரேஷ்டஃ| ஸம்பாதாவகாஶஜாஃ ஸங்கடப்ரதேஶஜாஃ வ்யாதயோ யேஷு ந ஶஸ்த்ரஂ க்ரமதே|| ௨||
Adhikarana kShAradvaividhyaM tayorviShayashca (3) · Śloka 3
ஸ த்விதா-பாஹ்யாப்யந்தரபரிமார்ஜநபேதேந| தத்ரார்ஶோர்பு தபகந்தரக்ரந்திதுஷ்டவ்ரணநாடீசர்மகீலவர்த்மமுகரோககுஷ்ட கிலாஸதிலகாலகாதிஷு பஹிஃ பரிமார்ஜநேந அந்தஃ பரி மார்ஜநேந து குல்மகரோதராக்நிஸாதமலஸங்கஶூலாநாஹாஶ்ம ரீஶர்கராதிஷு| ஸ யதாஸ்வமேவோபதேக்ஷ்யதே||௩||
स द्विधा-बाह्याभ्यन्तरपरिमार्जनभेदेन| तत्रार्शोर्बु दभगन्दरग्रन्थिदुष्टव्रणनाडीचर्मकीलवर्त्ममुख़रोगकुष्ठ किलासतिलकालकादिषु बहिः परिमार्जनेन अन्तः परि मार्जनेन तु गुल्मगरोदराग्निसादमलसङ्गशूलानाहाश्म रीशर्करादिषु| स यथास्वमेवोपदेक्ष्यते||३||
🔊 Audio coming soon
தத்ராஶோऽர்புதாதிஷு பஹிஃபரிமார்ஜநஂ யதிஹோச்யதே| குல்மாதீநாமந்தஃபரிமார்ஜநஂ; தச்ச ஸ்வேஷு ஸ்வேஷு ப்ரகாரேஷு வக்ஷ்யதே||௩||
Adhikarana kShArAnarhAH (4) · Śloka 4
ந தூபயோऽபி யோஜ்யோ பீருதுர்பலக்ஷாமவாதபித்தார்திதஜ்வ ராதிஸாரபாண்டுஶிரோஹதயரோகமேஹாக்ஷிபாகதிமிராரோசகா துரகதவமநவிரேகர்துமதீகர்பிண்யுத்வத்தபலயோநிஸர்வாங்க ஶூலவிஷமத்யபீதேஷு| மர்மஸிராஸ்நாயுஸந்திதணாஸ்திஸேவநீ தமநீகலநாபிநகாந்தரமுஷ்கஶேபஸ்ரோதஸ்ஸ்வல்பமாஂஸேஷு ச தேஶேஷ்வக்ஷ்ணோஶ்சாந்யத்ர வர்த்மரோகாத்| ததாऽதிஶீதோஷ்ணவர்ஷ துர்திநப்ரவாதேஷு ச||௪||
न तूभयोऽपि योज्यो भीरुदुर्बलक्षामवातपित्तार्दितज्व रातिसारपाण्डुशिरोहृदयरोगमेहाक्षिपाकतिमिरारोचका तुरकृतवमनविरेकर्तुमतीगर्भिण्युद्वृत्तफलयोनिसर्वाङ्ग शूलविषमद्यपीतेषु| मर्मसिरास्नायुसन्धितणास्थिसेवनी धमनीगलनाभिनख़ान्तरमुष्कशेफस्रोतस्स्वल्पमांसेषु च देशेष्वक्ष्णोश्चान्यत्र वर्त्मरोगात्| तथाऽतिशीतोष्णवर्ष दुर्दिनप्रवातेषु च||४||
🔊 Audio coming soon
பீதாதிஷு நாந்தஃ பரிமார்ஜநஂ நாபி பஹிஃபரிமார்ஜநம்| மர்மஸிராதிஷு து ஸம்பவாத்பஹிஃபரிமார்ஜநஸ்யைவ ப்ரதிஷேதோऽந்யத்ர வர்த்மரோகாத்| தத்ர த்வக்ஷ்ணோரபி யோஜ்யஃ| அதிஶீதாதிஷு ச காலேஷ்வல்பயோகாதிபயாந்ந ஸேவ்யஃ|| ௪||
Adhikarana barhiHparimArjanakShAraBedAH (5) · Śloka 5
அத பஹிஃபரிமார்ஜநஸ்த்ரிவிதோ மத்யோ மதுஸ்தீக்ஷ்ணஶ்ச|௫|
अथ बहिःपरिमार्जनस्त्रिविधो मध्यो मृदुस्तीक्ष्णश्च|५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kShArapAkavidhiH (5) · Śloka 5
தஸ்ய பாகவிதிஃ ஶரதி ஶுசிருபோஷிதஃ ஶுக்லவாஸாஃ ப்ரஶஸ்தேऽஹநி ப்ரஶஸ்ததேஶஜாதஂ மத்யமவயஸமநுபதஂ மஹாந்தஂ காலமுஷ்ககஂ ஸுராபலலஸுமநோऽக்ஷதாதிபிஶ்சதுர்திஶஂ பலிஂ கத்வா ப்ரதக்ஷிணஂ சாப்யர்ச்யைநமதிவாஸயேத்| தைவதேப்யோ நமஸ்தேப்யோ நிவஸந்தீஹ யே ஶ்ரிதாஃ| கந்துபர்ஹந்த்யஸஂக்ருத்தாஸ்த்யக்த்வேமஂ வாஸஸவ்யம்| பேஷஜார்தஂ க்ரஹீஷ்யாமி ஸர்வப்ராணபதாமிமம்| வக்ஷஂ ந லோபாந்ந க்ரோதாத் ப்ராஹ்மாணார்தே விஶேஷதஃ| அதாதரேத்யுஸ்தத்ர யத்யத்புதஂ வைகதஂ வா கிஞ்சிந்ந பஶ்யேத்ததோ யுகமாத்ரமாருடே ஸவிதரி ப்ராஹ்மணாந்வாசயித்வா தஂ பாதபஂ பூர்வாக்ரமுத்தராக்ரஂ வா பாதயேத்| ஏவஂ ச பாரிபத்ரபலாஶஶவ கர்ணராஜவக்ஷமஹாவக்ஷவக்ஷகேந்த்ரவக்ஷஸ்போதஸப்தச்சதநக்த மாலதில்வககதலீபிபீதகாஶ்வமாரகபூதீகசித்ர கார்ககாகஜங்காபாமார்காக்நிமந்தாந்வஸந்தோபஸஂகஹீதாஂஶ்ச யவாந் ஸஶூகநாலாஂஶ்சதஸ்ரஶ்ச கோஶாதகீஃ ஸர்வாந் ஸமூல பலபத்ரஶாகாந் கண்டஶஃ கல்பயித்வா நாதிஶுஷ்காந் ஶிலாதலஸ்தாந் நிவாதே பதங் நிசயீகத்ய முஷ்கக நிசயே ச ஸுதாஶர்கராஃ ப்ரக்ஷிப்ய திலகுந்தலைராதீபயேத்| தக்த்வா ச ஶாந்தேऽக்நௌ பதக் ஸுதாஶர்கராபஸ்ம கத்வே தரத்ஸர்வக்ஷாரத்ரோணமதிகமுஷ்ககஂ ஸலிலபலஸஹஸ்ரேண கவா திமூத்ரபலஸஹஸ்ரேண சாலோட்ய மஹதா வஸ்த்ரேண பரிஸ்ரா வயேத்| யாவதச்சோ ரக்தஸ்தீக்ஷ்ணஃ பிச்சிலஶ்ச ஜாதஸ்ததா தஂ க்ஷாரநிஷ்யந்தஂ கஹீத்வா பஸ்ம விவர்ஜயேத்| ததஃ ஸ்நேஹபாக விதிநா பாசயேத்| பச்யமாநே ச தஸ்மிஂஸ்தாஃ ஸுதாபஸ்ம ஶர்கராஃ க்ஷீரபகஂ ஶங்கநாபிஂ சாயஸே பாத்ரேऽக்நிவர்ணாந் கத்வா தத்க்ஷாராச்சகுடவமாத்ரே நிர்வாப்ய தேநைவ ச ஸுஶ்லக்ஷ்ணஂ பிஷ்ட்வா ப்ரதீவாபஂ தத்யாத்| ததஶ்ச ஸுதராஂ தர்வ்யாவகட்டயந் விப சேத்யாவச்ச ஸபாஷ்பைர்புத்புதைஃ ஸமுத்திஷ்டேத் ஸாந்த்ரதயா ச தர்வீ ப்ரலேபீ ஸ்யாத்ததைநமவதார்யாயோகடே யவராஶௌ ஸுகுப்தஂ ஸ்தாப யேத்| ஏஷ மத்யமஃ க்ஷாரஃ||௫||
तस्य पाकविधिः शरदि शुचिरुपोषितः शुक्लवासाः प्रशस्तेऽहनि प्रशस्तदेशजातं मध्यमवयसमनुपतं महान्तं कालमुष्ककं सुरापललसुमनोऽक्षतादिभिश्चतुर्दिशं बलिं कृत्वा प्रदक्षिणं चाभ्यर्च्यैनमधिवासयेत्| दैवतेभ्यो नमस्तेभ्यो निवसन्तीह ये श्रिताः| गन्तुपर्हन्त्यसंक्रुद्धास्त्यक्त्वेमं वाससव्यम्| भेषजार्थं ग्रहीष्यामि सर्वप्राणभृतामिमम्| वृक्षं न लोभान्न क्रोधाद् ब्राह्माणार्थे विशेषतः| अथातरेद्युस्तत्र यद्यद्भुतं वैकृतं वा किञ्चिन्न पश्येत्ततो युगमात्रमारुढे सवितरि ब्राह्मणान्वाचयित्वा तं पादपं पूर्वाग्रमुत्तराग्रं वा पातयेत्| एवं च पारिभद्रपलाशशव कर्णराजवृक्षमहावृक्षवृक्षकेन्द्रवृक्षस्फोतसप्तच्छदनक्त मालतिल्वककदलीबिभीतकाश्वमारकपूतीकचित्र कार्ककाकजङ्ग़ापामार्गाग्निमन्थान्वसन्तोपसंगृहीतांश्च यवान् सशूकनालांश्चतस्रश्च कोशातकीः सर्वान् समूल फलपत्रशाकान् ख़ण्डशः कल्पयित्वा नातिशुष्कान् शिलातलस्थान् निवाते पृथङ् निचयीकृत्य मुष्कक निचये च सुधाशर्कराः प्रक्षिप्य तिलकुन्तलैरादीपयेत्| दग्ध्वा च शान्तेऽग्नौ पृथक् सुधाशर्कराभस्म कृत्वे तरत्सर्वक्षारद्रोणमधिकमुष्ककं सलिलपलसहस्रेण गवा दिमूत्रपलसहस्रेण चालोड्य महता वस्त्रेण परिस्रा वयेत्| यावदच्छो रक्तस्तीक्ष्णः पिच्छिलश्च जातस्तदा तं क्षारनिष्यन्दं गृहीत्वा भस्म विवर्जयेत्| ततः स्नेहपाक विधिना पाचयेत्| पच्यमाने च तस्मिंस्ताः सुधाभस्म शर्कराः क्षीरबकं शङ्गनाभिं चायसे पात्रेऽग्निवर्णान् कृत्वा तत्क्षाराच्छकुडवमात्रे निर्वाप्य तेनैव च सुश्लक्ष्णं पिष्ट्वा प्रतीवापं दद्यात्| ततश्च सुतरां दर्व्यावग़ट्टयन् विप चेद्यावच्च सबाष्पैर्बुद्बुदैः समुत्तिष्ठेत् सान्द्रतया च दर्वी प्रलेपी स्यात्तदैनमवतार्यायोग़टे यवराशौ सुगुप्तं स्थाप येत्| एष मध्यमः क्षारः||५||
🔊 Audio coming soon
அதேத்யாதி| காலமுஷ்ககபூஜாமந்த்ரவிதாநாந்தஂ ஸுபோதம்| அதாதிவாஸாத் த்விதீயே திவஸே அத்புதாதிபிர்விநா நபஸி யுகமாத்ரஂ ஹஸ்தத்வயமாத்ரமாரூடே பகவத்யஂஶுமாலிநி காலமுஷ்ககபாதபஂ பாதயேத்| பாதயித்வா ச கண்டஶஃ சேதயித்வா ச ராஶிஂ குர்யாத்| ததா பாரிபத்ராதீஂஶ்ச ஸமூலபலஶாகாதீந் கண்டஶஃ சேதயித்வா பதக் ஶிலாதலேஷு ராஶீந் குர்யாத்| முஷ்ககராஶௌ ச ஸுதாகண்டாஃ ப்ரக்ஷேப்தவ்யாஃ| தஸ்தாந் ராஶீந் பதகேவ திலகுந்தலைர்தஹேத்| தக்த்வா ச ஶாந்தேऽக்நௌ ப்ரதிராஶி ஸ்தோகஂ ஸ்தோகஂ ஸமஂ கஹ்ணீயாத்| முஷ்ககராஶிதோऽதிகஂ கஹ்ணீயாத்| ஸுதாகண்டாஂஸ்தத்பஸ்ம ச பதக்குர்யாத்| தஂ கஹீதஂ ஸர்வஂ க்ஷாரமேகீகத்ய க்ஷாரஸ்ய ப்ரமாணஂ ஷட்பஞ்சாஶச்சதத்வயஂ காரயேத்| தச்ச த்ரோணஂ பாநீயபலஸஹஸ்ரேண கவாதிமூத்ராணாஂ ச பலஸஹஸ்ரோணாலோட்ய வஸ்த்ரேண பரிஸ்ராவயேத்| யாவதச்சதாலௌஹித்யாத்யுத்பத்திஃ| ததஸ்தத்பரிஸ்ருதஶேஷஂ பஸ்ம த்யாஜ்யம்| நிஷ்யந்தாச்ச பதக்குடவஃ கார்யஃ பச்யமாநே தஸ்மிஂஸ்தாஃ பதக்கதா பஸ்மமய்யஃ ஸுதாஶர்கராஃ க்ஷீரபகாதி ச லௌஹே பாண்டே அக்நிவர்ணாந் கத்வா தஸ்மிந்நிஷ்யந்தகுடவே நிர்வாபயேத்| நிர்வாபஶீர்ணஶேஷாஂஶ்ச தேநைவ பிஷ்ட்வா நிக்ஷிபேத் கடாஹே| இதி மத்யமஃ க்ஷாரஃ|| ௫||
Adhikarana mRudutIkShNayorvisheShaH (6) · Śloka 6
மூர்தௌ ஶர்கராதீந்நிர்வாப்யாபநயேந்ந து பிஷ்ட்வா க்ஷிபேத்| தீக்ஷ்ணே து தந்தீசித்ரகலாங்கலிகாபூதீகப்ரவாலதாலபத்ரீபிட ஸ்வர்ஜிகாகநகக்ஷோரீஹிங்குவசாதிவிஷாஃ ஶ்லக்ஷ்ணசூர்ணீகதா தக்தாஶ்ச ஶங்கஶுக்தீஃ பூர்வவத் ப்ரதிவாபஂ தத்யாத்| தாஂஶ்ச வ்யாதிபலதஃ ஸப்தராத்ராதூர்த்வஂ ப்ரயுஞ்ஜீத| க்ஷீணபலே து பலாதாநார்தஂ புநஃ க்ஷாரஜலமாவபேத்||௬||
मूर्दौ शर्करादीन्निर्वाप्यापनयेन्न तु पिष्ट्वा क्षिपेत्| तीक्ष्णे तु दन्तीचित्रकलाङ्गलिकापूतीकप्रवालतालपत्रीबिड स्वर्जिकाकनकक्षोरीहिङ्गुवचातिविषाः श्लक्ष्णचूर्णीकृता दग्धाश्च शङ्ख़शुक्तीः पूर्ववत् प्रतिवापं दद्यात्| तांश्च व्याधिबलतः सप्तरात्रादूर्ध्वं प्रयुञ्जीत| क्षीणबले तु बलाधानार्थं पुनः क्षारजलमावपेत्||६||
🔊 Audio coming soon
மதௌ து ஸுதாஶர்கராதீந்நிர்வபயேதேவ| ந து பிஷ்ட்வா க்ஷிபேதந்யத ஏவ த்யஜேத்| தீக்ஷ்ணஸ்ய து மத்யமக்ஷாரவிதாநே ஸதி தந்தீசித்ரகாத்யதிகஂ ப்ரதிவாபநம்| ஸர்வத்ர க்ஷீயமாணே ஜலே தஜ்ஜாதீயமந்யத் க்ஷாரஜலமாவபேத்|| ௬||
Adhikarana kShAraguNadoShAH (7) · Śloka 7
தத்ர நாதிதீக்ஷ்ணோ நாதிமதுஃ ஶ்வேதஃ ஶ்லக்ஷ்ணஃ ஶீக்ரஃ பிச்சிலஃ ஶிகரீ ஸுகநிர்வாப்யோऽல்பருகநிபிஷ்யந்தீ சேதி தஶ க்ஷாரஸ்ய குணாஃ| தஶைவ ச தோஷாஃ| தத்யதா-அத்யு ஷ்ணோऽதிஶீதோऽதிதீக்ஷ்ணோऽதிமதுரதிதநுரதிகநோऽதிபி ச்சிலோ விஸர்பீ ஹீநௌஷதோ ஹீநபாகஶ்சேதி||௭||
तत्र नातितीक्ष्णो नातिमृदुः श्वेतः श्लक्ष्णः शीग़्रः पिच्छिलः शिख़री सुख़निर्वाप्योऽल्परुगनिभिष्यन्दी चेति दश क्षारस्य गुणाः| दशैव च दोषाः| तद्यथा-अत्यु ष्णोऽतिशीतोऽतितीक्ष्णोऽतिमृदुरतितनुरतिग़नोऽतिपि च्छिलो विसर्पी हीनौषधो हीनपाकश्चेति||७||
🔊 Audio coming soon
ஸுபோதம்| ஶிகரீ கநத்வேந ஶிகராகாரஃ பதிதோ பவதி| ஸுகேந நிர்வாப்யதே மஜ்யத இதி ததோக்தம்|| ௭||
Adhikarana kShArapAtanasyopakalpanIyam (8) · Śloka 8
தத்ர க்ஷாரகர்மண்யுபஹரேத் பிசுவர்திஶலாகாதர்வ்யஞ்ஜலிகா கதமதுஶுக்ததுஷோதகமஸ்துக்ஷீரோதகஶீதப்ரதேஹஶயநாஸநா தீநி|௮|
तत्र क्षारकर्मण्युपहरेत् पिचुवर्तिशलाकादर्व्यञ्जलिका ग़ृतमधुशुक्ततुषोदकमस्तुक्षीरोदकशीतप्रदेहशयनासना दीनि|८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kShArapAlanavidhiH kShArapAlanavidhiH (8) · Śloka 8
அத க்ஷாரார்ஹஸ்யோபவிஷ்டஸ்ய ஸஂவிஷ்டஸ்ய வாப்தபரிசாரக கஹீதஸ்ய வ்யாதிஂ சித்வாऽவலிக்ய ப்ரச்சாய வா பிசுப்லோ தாந்யதராவகுண்டிதயா ஶலாகயா க்ஷாரஂ பாதயேத்| ததோ மாத்ராஶதமுபேக்ஷேத| வர்த்மரோகே து நிர்புஜ்ய வர்த்மநீ பிசுநா மதூச்சிஷ்டேந வா கஷ்ணபாகஂ ப்ரச்சாத்ய பத்மபத்ரதநுஃ க்ஷார லேபஃ| க்ராணஜேஶு த்வர்ஶோऽர்புதேஷ்வாதித்யாபிமுகஸ்யோந்நமய்ய நாஸிகாமுபேக்ஷ்யாஶ்ச பஞ்சாஶந்மாத்ராஃ| தத்வச்ச்ரோத்ரஜேஷு| குதா ர்ஶஸ்ஸு பாணிநா யந்த்ரத்வாரஂ பிதாய தாரயேந்மாத்ராஶதமேவ| ததஃ ப்ரமார்ஜநேந ப்ரமஜ்ய க்ஷாரஂ ஸம்யக்தக்தமவேக்ஷ்ய நிர்வாபயேத் ஸர்பிர்மதுப்யாஂ ஶுக்ததுஷோதகமுஸ்துக்ஷீராதிபிஶ்ச| ததஃ பரஂ ஶீதமதுரைஃ ஸகதைஃ ப்ரதிஹ்யாத்| அபிஷ்யந்தீநி போஜ்யாநி க்லேதநாய ச| ஸ்திரமூலத்வாத்து யதி க்ஷாரதக்தஂ ந விஶீர்யதே ததோ தாந்யாம்லபீஜமதுயஷ்டிகாயுக்தைஸ்திலைராலேபயேத்ஸுவ ர்ணக்ஷீரீயுதைர்வா த்ரிவத்விடங்கஸாரவத்பிர்வா|௮|
अथ क्षारार्हस्योपविष्टस्य संविष्टस्य वाप्तपरिचारक गृहीतस्य व्याधिं छित्वाऽवलिख़्य प्रच्छाय वा पिचुप्लो तान्यतरावगुण्ठितया शलाकया क्षारं पातयेत्| ततो मात्राशतमुपेक्षेत| वर्त्मरोगे तु निर्भुज्य वर्त्मनी पिचुना मधूच्छिष्टेन वा कृष्णभागं प्रच्छाद्य पद्मपत्रतनुः क्षार लेपः| ग़्राणजेशु त्वर्शोऽर्बुदेष्वादित्याभिमुख़स्योन्नमय्य नासिकामुपेक्ष्याश्च पञ्चाशन्मात्राः| तद्वच्छ्रोत्रजेषु| गुदा र्शस्सु पाणिना यन्त्रद्वारं पिधाय धारयेन्मात्राशतमेव| ततः प्रमार्जनेन प्रमृज्य क्षारं सम्यग्दग्धमवेक्ष्य निर्वापयेत् सर्पिर्मधुभ्यां शुक्ततुषोदकमुस्तुक्षीरादिभिश्च| ततः परं शीतमधुरैः सग़ृतैः प्रदिह्यात्| अभिष्यन्दीनि भोज्यानि क्लेदनाय च| स्थिरमूलत्वात्तु यदि क्षारदग्धं न विशीर्यते ततो धान्याम्लबीजमधुयष्टिकायुक्तैस्तिलैरालेपयेत्सुव र्णक्षीरीयुतैर्वा त्रिवृद्विडङ्गसारवद्भिर्वा|८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vraNaprakShAlanaropaNadravyANi (8) · Śloka 8
மாலதீவஷாங்கோலநிம்பாஸ்போதபடோலீகரவீரபத்ரக்வாதேந வ்ரணப்ரக்ஷாலநம்| ஏஷாமேவ ச கல்கக்வாதே ஸித்தஂ ஸர்பிஸ்தைலஂ வா ரோபணம்| நாகபுஷ்பமஞ்ஜிஷ்டாசந்தநதிலபர்ணிகாஸு வா| யதாவ்யாதிதோஷஂ ச வ்ரணமுபக்ரமேத்| திலாஃ ஸயஷ்டிமதுகா ரோபணே சாஸ்ய பூஜிதாஃ||௮||
मालतीवृषाङ्कोलनिम्बास्फोतपटोलीकरवीरपत्रक्वाथेन व्रणप्रक्षालनम्| एषामेव च कल्कक्वाथे सिद्धं सर्पिस्तैलं वा रोपणम्| नागपुष्पमञ्जिष्ठाचन्दनतिलपर्णिकासु वा| यथाव्याधिदोषं च व्रणमुपक्रमेत्| तिलाः सयष्टिमधुका रोपणे चास्य पूजिताः||८||
🔊 Audio coming soon
தத்ர க்ஷாரகர்மணி ப்ரகதே பிசுவர்த்யாதீந்யுபஹரேந்நிகடீகுர்யாத்| வ்யாதேர்யதாயோக்யஂ சேத்யாத்யந்யதமஂ கத்வா நிர்புஜ்ய பரிவத்ய| ஸுபோதமந்யத்| ஏகோ போஜ்யஶப்த ஆஹாரபர்யாயஃ| த்விதீயஃ க்ரியாவிநியோகவசநஃ| தாந்யாம்லபீஜஂ காஞ்ஜிகஸ்யாதோ கநோ பாகஃ| ஏஷாமேவ கல்கக்வாதே யதாயோக்யஂ தைலஂ கதஂ வா| நாகபுஷ்பாதிஷு கல்க ஏவ தைலஂ கதஂ வா| க்ஷாரவ்ரணஂ து வ்யாத்யாநுகுண்யேந சோபக்ரமேத||௮||
Adhikarana samyagdagdhalakShaNam (9) · Śloka 9
தத்ர பக்வஜாம்பவஸங்காஶமவஸந்நமீஷத்யதாஸ்வவிகாரோப ஶாந்தௌ ச ஸம்யக்தக்தஂ பவதி||௯||
तत्र पक्वजाम्बवसङ्काशमवसन्नमीषद्यथास्वविकारोप शान्तौ च सम्यग्दग्धं भवति||९||
🔊 Audio coming soon
பக்வஜாம்பவேத்யாதி க்ஷாரஸம்யக்யோகலக்ஷணம்|| ௯||
Adhikarana durdagdhalakShaNaM tatropacArashca (10) · Śloka 10
தத்விபர்யயேண தோதகண்டூஜாட்யாதிபிஶ்ச துர்தக்தம்| தத்ர புநஃ பாதயேத்|௧௦|
तद्विपर्ययेण तोदकण्डूजाड्यादिभिश्च दुर्दग्धम्| तत्र पुनः पातयेत्|१०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atidagdhalakShaNaM tatropacArAshca (10) · Śloka 10
ஊஷாதாஹராகஶோபஜ்வரபாகவிஸர்பஶிரோரோகவாதபித்தகோ பைரதிதக்தம்| அபி ச நேத்ரேऽதியோகாத்வர்த்மநிர்பேதேநேந்த்ரியப்ரஂஶஃ| க்ராணே நாஸாவஂஶதருணாஸ்திதரணஂ ஸங்கோசோ கந்தாஜ்ஞாநஂ ச தத்வச்ச்ரோத்ராதிஷ்வபி ச யதாஸ்வஂ வ்யாபத்| குதே விண்மூத்ர ரோதோऽதீஸாரஃ புஂஸ்த்வோபகாதோ குதவிதரணாச்ச மத்யுர்வா ஸர்வதா வா ஶோபதோதவேதநாஸ்ராவாஃ ஶகந்மூத்ரவாதவிதார ணஶக்திர்வா| தமதிப்ரவத்தமாஶு பூர்வோக்தைரேவ நிர்வாபணைஃ புநஃ புநர்நிர்வாபயேத்| அதஶ்ச தாஹ்யமதிப்ரமாணஂ ந ஸகதேவ தஹேதிதி||௧௦||
ऊषादाहरागशोफज्वरपाकविसर्पशिरोरोगवातपित्तको पैरतिदग्धम्| अपि च नेत्रेऽतियोगाद्वर्त्मनिर्भेदेनेन्द्रियभ्रंशः| ग़्राणे नासावंशतरुणास्थिदरणं सङ्कोचो गन्धाज्ञानं च तद्वच्छ्रोत्रादिष्वपि च यथास्वं व्यापत्| गुदे विण्मूत्र रोधोऽतीसारः पुंस्त्वोपग़ातो गुदविदरणाच्च मृत्युर्वा सर्वदा वा शोफतोदवेदनास्रावाः शकृन्मूत्रवातविधार णशक्तिर्वा| तमतिप्रवृत्तमाशु पूर्वोक्तैरेव निर्वापणैः पुनः पुनर्निर्वापयेत्| अतश्च दाह्यमतिप्रमाणं न सकृदेव दहेदिति||१०||
🔊 Audio coming soon
வைபரீத்யேந தோதாதிபிஶ்ச ஹீநயோகஃ| தத்ர புநஃ பாதயேத் க்ஷாரமித்யர்தாத்| ஊஷாத்யதியோகலக்ஷணம்| தஂ க்ஷாரமதிப்ரவத்தமதியோகாதாதிக்யேந ஸ்திதம்| பூர்வோக்தைரிதி க்ஷாரஸம்பந்த்யதியோகவிப்ரமஜ்வராதிபிஃ ஶரீரஂ தஹதி| அதோ வக்ஷ்யமாணஂ பாயயேதிதி ஸம்பந்தஃ|| ௧௦||
Adhikarana kShAranirvApaNaM sahetukam (11) · Śloka 11
பவதி சாத்ர அம்லோ ஹி ஶீதஃ ஸ்பர்ஶேந க்ஷாரஸ்தேநோபஸஂஹிதஃ| யாத்யாஶு ஸ்வாதுதாஂ தஸ்மாதம்லைநிர்வாபயேத்தராம்||௧௧||
भवति चात्र अम्लो हि शीतः स्पर्शेन क्षारस्तेनोपसंहितः| यात्याशु स्वादुतां तस्मादम्लैनिर्वापयेत्तराम्||११||
🔊 Audio coming soon
அம்லோ ஹி ஶீத இத்யாதி ஸுபோதம்|| ௧௧|
Adhikarana kShArAtiyogalakShaNaM visheShopacArAH (12-39) · Śloka 39
ஜ்வராதிஸாரதண்மோஹமூர்சாஹத்வேதநார்திபிஃ| கக்ஷஂ தஹத்யக்நிரிவ ஶரீரஂ க்ஷாரவிப்ரமஃ| பாயயேதாதியோகேऽதஸ்தஂ ஶீக்ரஂ ஸகதஂ ததி| ஸகுடஂ வா ததிஸரஂ தைலஂ வா ஸஸிதோபலம்| தாத்ரீபலகபித்தாம்லதாடிமஸ்வரஸே கதம்| த்விகுணே ஸாதிதஂ பாநஸேகைஃ க்ஷாராதிருக்தரம்| தாடிமாமலகாம்ராதகபித்தகரமர்தகாந்| ஆம்ராச்ச மாதுலுங்காச்ச ரஸஂ மத்விக்நிநா பசேத்| ததோऽதிவத்தக்ஷாராய தத்யாந்மாத்ராஂ யதாபலம்| க்ஷாரோ நிவர்ததே தேந ப்ரஸாதஂ த்வக் ச கச்சதி| ஶோணிதாதிப்ரவத்தௌ து பாஹ்யாந்தஃ ஶிஶிரோ விதிஃ||௧௨|| இதி ஶ்ரீவைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸ்ய ஸூநோர்வாக்படஸ்ய கதௌ அஷ்டாங்கஸஂக்ரஹஸஂஹிதாயாஂ ஸூத்ரஸ்தாநே க்ஷார விதிர்நாமைகோநசத்வாரிஂஶோऽத்யாயஃ||௩௯||
ज्वरातिसारतृण्मोहमूर्छाहृद्वेदनार्तिभिः| कक्षं दहत्यग्निरिव शरीरं क्षारविभ्रमः| पाययेतातियोगेऽतस्तं शीग़्रं सग़ृतं दधि| सगुडं वा दधिसरं तैलं वा ससितोपलम्| धात्रीफलकपित्थाम्लदाडिमस्वरसे ग़ृतम्| द्विगुणे साधितं पानसेकैः क्षारातिरुग्धरम्| दाडिमामलकाम्रातकपित्थकरमर्दकान्| आम्राच्च मातुलुङ्गाच्च रसं मृद्विग्निना पचेत्| ततोऽतिवृत्तक्षाराय दद्यान्मात्रां यथाबलम्| क्षारो निवर्तते तेन प्रसादं त्वक् च गच्छति| शोणितातिप्रवृत्तौ तु बाह्यान्तः शिशिरो विधिः||१२|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतौ अष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां सूत्रस्थाने क्षार विधिर्नामैकोनचत्वारिंशोऽध्यायः||३९||
🔊 Audio coming soon
கதாத் த்விகுணோ மிஶ்ரீபூத ஆமலகாதிரஸஃ| அதிவத்தக்ஷாராய க்ஷாராதியோகயுக்தாய தாடிமாதிரஸாந் பக்வாந் பலாபேக்ஷயா பாநே மாத்ராஂ தத்யாத்| கிமர்தமித்யாஹ-க்ஷார இத்யாதி| க்ஷாராதியோகே வ்ரணாத்ரக்தஸ்யாதிப்ரவத்தௌ பஹிஶ்சாந்தஶ்ச ஶீதோ விதிஃ கார்ய இதி|| ௧௨|| இதி ஶ்ரீமந்மஹாமஹோபாத்யாயேந்துவிரசிதாயாம் அஷ்டாங்கஸஂக்ரஹவ்யாக்யாயாஂ ஶஶிலேகாயாஂ ஸூத்ரஸ்தாநே ஏகோநசத்வாரிஂஶோऽத்யாயஃ