37. śalyāharaṇavidhiḥ

Adhikarana atha shalyAharaNavidhirnAma saptatriMsho~adhyAyaH pratij~jA (1) · Śloka 1

ಅಥಾತಃ ಶಲ್ಯಾಹರಣವಿಧಿಂ ನಾಮಾಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ||೧||

ಶಲ್ಯಾನಾಂ ಲೋಹರಕ್ತಾದೀನಾಮಾಹರಣ ಉಪಾಯ ಉಕ್ತೋ ಯನ್ತ್ರಶಸ್ತ್ರಾಣಿ| ನ ತ್ವಾಹರಣವಿಧಾನಮತಸ್ತದ್ವಿಜ್ಞಾನಾರ್ಥಮಧ್ಯಾಯಾರಮ್ಭಃ|| ೧||

Adhikarana shalyagatiBedAH (2) · Śloka 2

ತ್ರಿವಿಧಾ ಹಿ ಗತಿಃ ಶಲ್ಯಾನಾಮುರ್ಧ್ವಮಧಸ್ತಿರ್ಯಕ್ ಚ| ಸಾ ಪುನಃ ಪ್ರತ್ಯೇಕಮೃಜುವಕ್ರಭೇದೇನ ದ್ವಿಧಾ||೨||

ಸರ್ವಶಲ್ಯಾನಾಮೂರ್ಧ್ವಾದಿಭೇದೇನ ಶರೀರೇ ತ್ರಿವಿಧಾ ಗತಿರ್ಗಮನಮ್| ತತ್ರೋತ್ತಮಾಙ್ಗಾಭಿಮುಖಾ ಊರ್ಧ್ವಗತಿಃ| ಪಾದಾಭಿಮುಖಾ ತ್ವಧೋಗತಿಃ| ಅಙ್ಗಪಾರ್ಶ್ವಗಮನಂ ತಿರ್ಯಗ್ಗತಿಃ| ಋಜು ಕೃತ್ವಾ ಯತ್ ಪ್ರವೇಶನಂ ಶಲ್ಯಸ್ಯ ಸಾ ಋಜ್ವೀ ಗತಿಃ| ಪ್ರವಿಷ್ಟಸ್ಯಾನ್ತಃಸ್ವಾವಯವೈಃ ಕುಟಿಲೀಭವನಂ ಕುಟಿಲಾ ಗತಿಃ|| ೨||

Adhikarana sashalyavraNalakShaNam (3) · Śloka 3

ತತ್ರ ಧ್ಯಾಮಂ ಪಿಟಕಾಚಿತಂ ಶೋಫವೇದನಾವನ್ತಂ ಮುಹುರ್ಮುಹುಃ ಶೋಣಿತಾಸ್ತ್ರಾವಿಣಂ ಬುದ್ಬುದವದುದ್ಗತಂ ಮೃದುಮಾಂಸಞ್ಚ ವ್ರಣಂ ಸಶಲ್ಯಂ ವಿದ್ಯಾತ್||೩||

ತತ್ರ ಧ್ಯಾಮತ್ವಾದಿಯುಕ್ತಂ ವ್ರಣಂ ಸಶಲ್ಯಮನ್ತಶ್ಶಲ್ಯಂ ವಿದ್ಯಾದಿತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ಉದ್ಗತಮುದ್ಗತೌಷ್ಠಮಿತಿ ಸಾಮಾನ್ಯೇನ ಸಶಲ್ಯವ್ರಣಲಕ್ಷಣಮ್||೩||

Adhikarana tvagAdigatashalyalakShaNAni (4) · Śloka 4

ವಿಶೇಷತಸ್ತು ತ್ವಗ್ಗತೇ ಶಲ್ಯೇ ವಿವರ್ಣಃ ಶೋಫೋ ಭವತ್ಯಾಯತಃ ಕಠಿನಶ್ಚ| ಮಾಂಸಗತೇ ಶೋಫಾಭಿವೃದ್ಧಿಃ ಶಲ್ಯಮಾರ್ಗಾನುಪಸಂರೋಹಃ ಪೀಡನಾಸಹಿಷ್ಣುತಾ ಚೋಷಃ ಪಾಕಶ್ಚ| ಪೇಶ್ಯನ್ತರಸ್ಥೇ ಶೋಫವರ್ಜ್ಯಂ ಮಾಂಸಪ್ರಾಪ್ತವತ್| ಸಿರಾಗತೇ ಸಿರಾಧ್ಮಾನಂ ಶೂಲಞ್ಚ| ಸ್ನಾವಗತೇ ಸ್ನಾವಜಾಲಾವಕ್ಷೇಪಣಂ ಸಂರಮ್ಭಶ್ಚೋಗ್ರರುಕ್| ಸ್ರೋತೋಗತೇ ಸ್ರೋತಸಾಂ ಸ್ವಕರ್ಮಗುಣಹಾನಿಃ| ಧಮನೀಸ್ಥೇ ಸಫೇನಂ ರಕ್ತಮೀರಯನ್ನನಿಲಃ| ಸಶಬ್ದೋ ನಿರ್ಗಚ್ಛತ್ಯಙ್ಗಪೀಡಾಹೃಲ್ಲಾಸಶ್ಚ| ಅಸ್ಥಿಗತೇ ವಿವಿಧಾ ವೇದನಾಃ ಶೋಫಶ್ಚ| ಸನ್ಧಿಗತೇಽಸ್ಥಿವಚ್ಚೇಷ್ಟೋಪರೋಧಶ್ಚ| ಅಸ್ಥಿಸನ್ಧಿಗತೇಽಸ್ಥಿಪೂರ್ಣತಾ ಸಙ್ಘರ್ಷೇ ಬಲವಾಂಶ್ಚ||೪||

ವಿಶೇಷಸ್ತಸು ತ್ವಗ್ಗತ ಇತ್ಯಾದಿನೋಚ್ಯತೇ| ಶಲ್ಯಮಾರ್ಗೋ ಯೇನ ಶಲ್ಯಂ ಪ್ರವಿಷ್ಟಂ ತಸ್ಯಾನುಪರೋಹಸ್ತಥಾವಸ್ಥಾನಮ್| ಚೋಷಃ ಸ್ವೇದಾರತಿಮಾನ್ ದಾಹಃ| ಪೇಶೀಮಧ್ಯಗತೇ ಶ್ವಯಥುವರ್ಜ್ಯಂ ಮಾಂಸಸದೃಶಂ ಲಕ್ಷಣಮ್| ಅವಕ್ಷೇಪಣಂ ಸಙ್ಕೋಚನಮ್| ಸಂರಮ್ಭ ಆವೇಗಃ| ಸ್ರೋತೋಗತೇ ಸ್ರೋತಸಾಂ ಯಾನಿ ರಕ್ತಾದಿವಹನಾದೀನಿ ಕರ್ಮಾಣಿ ಗುಣಾಶ್ಚ ಶಾರೀರೇ ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣಾಸ್ತೇಷಾಂ ಹಾನಿಃ| ಹೃಲ್ಲಾಸೋ ಹೃದಯೋತ್ಕ್ಲೇಶಃ| ಸನ್ಧಿಗತೇಽಸ್ಥಿಗತಸದೃಶಲಕ್ಷಣತ್ವಮಙ್ಗಪ್ರಸಾರಣಾದಿಚೇಷ್ಟಾರೋಧಶ್ಚ| ಸನ್ಧಯೋ ಜಾನುಕೂರ್ಪರಾದಯಃ| ಅಸ್ಥಿಸನ್ಧಿರ್ದ್ವಯೋರಸ್ಥ್ನೋರ್ಯೋಗಃ| ಬಲವಾನ್ ಪ್ರಭೂತಃ| ಸಙ್ಘರ್ಷಃ ಆಕುಲತ್ವಮ್|| ೪||

Adhikarana koShThagatashalyalakShaNam (5) · Śloka 5

ಕೋಷ್ಠಗತೇ ತ್ವಾಟೋಪಾನಾಹೌ ಮೂತ್ರಪುರೀಷಾಹಾರದರ್ಶನಾನಿ ಚ ವ್ರಣಮುಖಾದ್ಭವನ್ತಿ||೫||

ಕೋಷ್ಠಸ್ಥೇ ಶಲ್ಯೇ ವ್ರಣಮುಖಾತ್ ಸ್ಥಾನವಿಶೇಷೇಣ ಯಥಾಸಮ್ಭವಂ ಮುತ್ರಾದಿ ದರ್ಶನಾದಿ ಭವತಿ|| ೫||

Adhikarana marmagatashalyalakShaNam (6) · Śloka 6

ಮರ್ಮಗತೇ ಮರ್ಮವಿದ್ಧವತ್||೬||

ಮರ್ಮಗತೇ ಮರ್ಮವಿದ್ಧವತ್ ವಕ್ಷ್ಯೇತ|| ೬|

Adhikarana parisrAvataH tvagAdigatashalyalakShaNam (7) · Śloka 7

ಯಥಾಯಥಂ ಚೋಪದಿಷ್ಟೈಃ ಪರಿಸ್ರಾವೈಸ್ತ್ವಗಾದಿಷು ಶಲ್ಯಮುಪಲಕ್ಷಯೇತ್||೭||

ತ್ವಕ್ಪರಿಸ್ರಾವಣೇನ ತ್ವಕ್ಶಲ್ಯಮ್| ಮಾಂಸಪರಿಸ್ರಾವಣೇನ ಮಾಂಸಶಲ್ಯಮ್| ಏವಂ ಸರ್ವಂ ಶಲ್ಯಮ್||೭||

Adhikarana sUkShmagatishalyalakShaNAni (8) · Śloka 8

ಸೂಕ್ಷ್ಮಗತಿಷು ಶಲ್ಯೇಷ್ವೇತಾನ್ಯೇವ ಲಕ್ಷಣಾನ್ಯವಿಸ್ಪಷ್ಟಾನಿ ಭವನ್ತಿ||೮||

ಸೂಕ್ಷ್ಮಶಲ್ಯೇಷ್ವೇತಾನ್ಯೇವ ಲಕ್ಷಣಾನ್ಯಪೂರ್ಣಾನಿ ಭವನ್ತಿ|| ೮||

Adhikarana shalyoparohaNam (9) · Śloka 9

ಶುದ್ಧದೇಹಾನಾಮನುಲೋಮಸನ್ನಿವಿಷ್ಟಾನ್ಯುಪರುಹ್ಯನ್ತೇ||೯||

ಶುದ್ಧದೇಹತ್ವಾದಿಯುಕ್ತಾನಾಂ ಶಲ್ಯಂ ರೋಹಂ ಯಾತಿ|| ೯||

Adhikarana shalyAnAM punarabAdhanam (10) · Śloka 10

ದೋಷಪ್ರಕೋಪವ್ಯವಾಯವ್ಯಾಯಾಮಾಭಿಘಾತೇಭ್ಯಶ್ಚ ಪ್ರಚಲಿತಾನಿ ಪುನರಾಬಾಧಯನ್ತಿ||೧೦||

ಪುನರ್ದೋಷಕೋಪಾದಾಬಾಧಂ ಕರೋತಿ|| ೧೦||

Adhikarana tvakpranaShTashalyaj~jAnopAyAH (11) · Śloka 11

ತತ್ರ ತ್ವಕ್ಪ್ರನಷ್ಟೇ ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ವಿನ್ನಾಯಾಂ ಮೃನ್ಮಾಷಯವಗೋಧೂಮಗೋಮಯಚೂರ್ಣಮರ್ದಿತಾಯಾಂ ತ್ವಚಿ ಯತ್ರ ಸಂರಮ್ಭೋ ವೇದನಾ ವಾ ಭವತಿ| ಯತ್ರ ವಾ ಸ್ತ್ಯಾನಂ ಸರ್ಪಿರ್ನಿಹಿತಮಾಶು ವಿಲೀಯತೇ ಪ್ರಲೇಪೋ ವಾ ಶುಷ್ಯತಿ ತತ್ರ ಶಲ್ಯಂ ಜಾನೀಯಾತ್|೧೧|

Adhikarana mAMsapranaShTasya koShThAsthipeshIvivaragatasya ca shalyasya j~jAnopAyAH (11) · Śloka 11

ಮಾಂಸಪ್ರನಷ್ಟೇ ಸ್ನೇಹಾದಿಭಿಃ ಕ್ರಿಯಾಭಿರಾತುರಮುಪಪಾದಯೇತ್ಕರ್ಶಿತಸ್ಯ ಚ ಶಿಥಿಲೀಭೂತಮನವಬದ್ಧಂ ಕ್ಷುಭ್ಯಮಾನಂ ಯತ್ರ ಸಂರಮ್ಭಂ ವಾ ಜನಯತಿ ತತ್ರ ಶಲ್ಯಮ್| ಏವಂ ಕೋಷ್ಠಾಸ್ಥಿಪೇಶೀವಿವರೇಷ್ವಪಿ||೧೧||

ತ್ವಗಾದಿನಷ್ಟೇ ಲಕ್ಷಣಮುಕ್ತಮ್| ಪ್ರದೇಶವಿಶೇಷಸ್ತು ನ ಜ್ಞಾಯತೇ| ತದ್ವಿಜ್ಞಾನಂ ತ್ವಕ್ಪ್ರನಷ್ಟೇತ್ಯಾದಿನೋಚ್ಯತೇ| ಏವಂ ಕೋಷ್ಠಾದೀನಾಂ ಸ್ಪರ್ಶವೇದನಾಸ್ಪರ್ಶಾಸಹತ್ವಾದಿಭಿಃ ಕಲ್ಪಯೇತ್|| ೧೧||

Adhikarana sirAsrotodhamanIsnAvapranaShTashalyaj~jAnopAyaH (12) · Śloka 12

ಸಿರಾಸ್ರೋತೋಧಮನೀಸ್ನಾವಪ್ರಣಷ್ಟೇ ಖಣ್ಡಚಕ್ರಮಶ್ವಯುಕ್ತಂ ರಥಮಾರೋಪ್ಯಾತುರಂ ವಿಷಮೇಽಧ್ವನಿ ಶೀಘ್ರಂ ನಯೇತ್| ತತಃ ಸಂರಮ್ಭಾದಿಭಿರ್ಜಾನೀಯಾತ್||೧೨||

ಸಿರಾದಿನಷ್ಟೇ ರಥಮಾರೋಪ್ಯಾತುರಂ ನಯೇತ್| ತೇನ ಶಲ್ಯಂ ಜಾನೀಯಾತ್| ಖಣ್ಡಾನಿ ಚಕ್ರಾಣಿ ಯಸ್ಯ ತತ್ತಥೋಕ್ತಮ್|| ೧೨||

Adhikarana sandhipranaShTashalyaj~jAnopAyaH (13) · Śloka 13

ಸನ್ಧಿಪ್ರಣಷ್ಟೇ ಸ್ನೇಹಸ್ವೇದೋಪಪನ್ನಂ ಸನ್ಧಿಂ ಪ್ರಸಾರಣಾಕುಞ್ಚನಬನ್ಧನಪೀಡನೈರುಪಾಚರನ್ ಪೂರ್ವವದವಗಚ್ಛೇತ್|೧೩|

Adhikarana asthipranaShTashalyaj~jAnopAyaH (13) · Śloka 13

ಅಸ್ಥಿಪ್ರಣಷ್ಟೇ ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ವಿನ್ನಾನ್ಯಸ್ಥೀನಿ ಬನ್ಧನಪೀಡನಾಭ್ಯಾಂ ಭೃಶಮುಪಚರಂಸ್ತದ್ವದುಪಲಕ್ಷಯೇತ್||೧೩||

ಸ್ನೇಹಸ್ವೇದಾಭಿರುಪಾಚರನ್ ಪೂರ್ವವತ್ ಸಂರಮ್ಭಾದಿಭಿರ್ಜಾನೀಯಾತ್| ತದ್ವದಿತಿ ಪೂರ್ವವತ್ ಸಂರಮ್ಭಾದಿಭಿಃ|| ೧೩||

Adhikarana marmapranaShTashalyaM mAMsAdibahushalyaj~jAnopAyaH (14) · Śloka 14

ಮರ್ಮಪ್ರಣಷ್ಟೇ ತ್ವನನ್ಯಭಾವಾನ್ಮಾಂಸಾದಿಭ್ಯೋ ಮರ್ಮಣಾ ಮುಕ್ತಂ ಪರೀಕ್ಷಣಂ ಭವತಿ||೧೪||

ಮರ್ಮಸು ಮಾಂಸಾದ್ಯಾಶ್ರಯಣಾತ್ ಮಾಂಸಾದಿಭಿರೇವೋಕ್ತಂ ಲಕ್ಷಯೇತ್|| ೧೪||

Adhikarana sAmAnyaM shalyapranaShTalakShaNam (15) · Śloka 15

ಸಾಮಾನ್ಯಲಕ್ಷಣಂ ತೂಚ್ಛ್ರಿತಹಸ್ತಿಸ್ಕನ್ಧಾಶ್ವಮಾದ್ಗುರೋಹಣದ್ರುತಯಾನಲಙ್ಘನಪ್ಲವನವ್ಯಾಯಾಮೈರ್ಜೃಮ್ಭೋದ್ಗಾರಕಾಸ ಕ್ಷವಥುಷ್ಠೀವನಹಸನಪ್ರಾಣಾಯಾಮೈರ್ಮಲಶುಕ್ರೋತ್ಸರ್ಗೈರ್ವಾ ಯತ್ರ ಸಂರಮ್ಭೋ ವೇದನಾ ವಾ ಭವತಿ| ಯತ್ರ ವಾ ಸ್ವಲ್ಪೇಽಪ್ಯಾಯಾಸೇ ಸ್ವಾಪೋ ಗೌರವಮ್ ಘಟ್ಟನಂ ಶೋಫೋ ವಾ ಸ್ಯಾತ್ತತ್ರ ಶಲ್ಯಮಾದಿಶೇತ್||೧೫||

ಉಚ್ಛ್ರಿತಹಸ್ತಿಸ್ಕನ್ಧಯಾನಾದಿಸಾಮಾನ್ಯಂ ಶಲ್ಯಪ್ರದೇಶವಿಶೇಷಪರಿಜ್ಞಾನಲಕ್ಷಣಮ್| ಪ್ರಾಣಾಯಾಮಃ ಶ್ವಾಸೋಚ್ಛ್ವಾಸನಿರೋಧಃ || ೧೫||

Adhikarana shalyaBedAH (16) · Śloka 16

ಸಮಾಸತಶ್ಚತುರ್ವಿಧಂ ಶಲ್ಯಂ ಭವತಿ| ವೃತ್ತದ್ವಿತ್ರಿಚತುರಸ್ರಭೇದೇನ| ತದದೃಶ್ಯಮಾನಂ ವೃತ್ತಸಮ್ಸ್ಥಾನಾದನುಮಿಮೀತ||೧೬||

ತತ್ರ ಚತುರ್ವಿಧಂ ಶಲ್ಯಂ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಂ ವೃತ್ತಂ ದ್ವ್ಯಸ್ರಂ ತ್ರ್ಯಸ್ರಂ ಚತುರಸ್ರಂ ಚ| ಸರ್ವಮದೃಶ್ಯಮಾನಂ ವ್ರಣಾಕೃತ್ಯಾ ಕಲ್ಪಯೇತ್|| ೧೬||

Adhikarana mahatAM shalyAnAmAharaNopAyau (17) · Śloka 17

ಸರ್ವಶಲ್ಯಾನಾಂ ಮಹತಾಮಾಹರಣೇ ದ್ವಾವೇವೋಪಾಯೌ ಪ್ರತಿಲೋಮೋಽನುಲೋಮಶ್ಚ| ತತ್ರ ಪ್ರತಿಲೋಮಮರ್ವಾಚೀನಮಾನಯೇದನುಲೋಮಂ ಪರಾಚೀನಮ್| ತಿರ್ಯಗ್ಗತಂ ಯತಃ ಸುಖಾಹಾರ್ಯಂ ಭವತಿ| ತತಶ್ಛಿತ್ವಾಽಪಹರೇತ್||೧೭||

ಆಹರಣೇ ದ್ವಾವುಪಾಯೌ ಪ್ರತಿಲೋಮೋಽನುಲೋಮಶ್ಚ| ತತ್ರ ಪ್ರತಿಲೋಮಂ ಯದ್ಯತ ಏವ ಪ್ರವಿಷ್ಟಂ ತೇನೈವಾನೀಯತೇ| ಅನುಲೋಮಂ ಯದ್ಯತಃ ಪ್ರವಿಷ್ಟಂ ತತಃ ಪ್ರವೇಶ್ಯ ದ್ವಿತೀಯೇನ ಹ್ನಿಯತೇ| ತತ್ರಾರ್ವಾಚೀನಂ ಯಚ್ಛಲ್ಯಂ ತತ್ ಪ್ರತಿಲೋಮಮಾನಯೇತ್| ಅರ್ವಾಚೀನಂ ಪೂರ್ವೋಕ್ತಮೂರ್ಧ್ವಗತಿಃ| ತದ್ಯತ ಏವ ಪ್ರವಿಷ್ಟಂ ತೇನೈವಾಹರೇತ್| ಯಚ್ಛಲ್ಯಂ ಪರಾಚೀನಂ ತದನುಲೋಮಮಾನಯೇತ್| ಯತ್ರಾಭಿಮುಖಂತತ್ರೈವಾನಯೇದಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಪರಾಚೀನಮಧೋಗತಿಃ| ತಿರ್ಯಗ್ಗತಂ ಮಾಂಸಂ ಚ ಛಿತ್ವಾಽಪಹರೇತ್| ಕಸ್ಮಿನ್ ಪ್ರದೇಶ ಇತ್ಯಾಹ-ಯತ ಏವ ಸುಖೇನಾಹರ್ತುಂ ಶಕ್ಯತೇ||೧೭||

Adhikarana anirGAtanIyashalyaprakAshaH (18) · Śloka 18

ಪ್ರತಿಲೋಮಮನುತ್ತುಣ್ಡಿತಂ ಛೇದನೀಯಂ ಪೃಥುಮುಖಂ ಚ ಶಲ್ಯಂ ನಿರ್ಘಾತಯೇತ್| ತಥಾ ಕಕ್ಷ್ಯಾವಙ್ಕ್ಷಣೋರಃ ಪರಶುಕಾನ್ತರಪತಿತಾನಿ| ನೈವ ಚಾಹರೇದ್ವಿಶಲ್ಯಘ್ನಂ ಮರ್ಮಪ್ರಣಷ್ಟಂ ವಾಽಶೋಫವೇದನಂ ಪಾಕವಿರಹಿತಮ್||೧೮||

ಪ್ರತಿಲೋಮಂ ಲೋಮಾಭಿಮುಖಪ್ರವಿಷ್ಟಣ್ ನ ನಿರ್ಘಾತಯೇತ್| ಉತ್ತುಣ್ಡಿತಂ ದೃಶ್ಯಮಾನಮುಖಂ ತದ್ವಿಪರೀತಮನುತ್ತುಣ್ಡಿತಮ್| ಛೇದನೀಯಮುಖಂ ವಿಸ್ತೀರ್ಣಮುಖಮರ್ಧಚನ್ದ್ರಾದಿ| ಕಕ್ಷ್ಯಾದಿಪತಿತಾನಿ ಶಲ್ಯಾಣಿ ನ ನಿರ್ಘಾತಯೇತ್| ವಿಶಲ್ಯಘ್ನಂ ಯದಾ ಹೃತಂ ಸತ್ ಶೂನ್ಯಂ ಸ್ರೋತಃ ಕೃತ್ವ ಮಾರಯತಿ ತನ್ನೈವಾಹರೇದಿತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧಃ| ಯಚ್ಚ ಮರ್ಮಸ್ಥಿತಂ ಶೋಫಾದಿರಹಿತಂ ತದಪಿ ನಾಹರೇತ್|| ೧೮||

Adhikarana shalyoddharaNopAyAH (19) · Śloka 19

ಅಥ ಹಸ್ತಪ್ರಾಪ್ಯಂ ಶಲ್ಯಂ ಹಸ್ತೇನಾಹರೇತ್| ತದಶಕ್ಯಂ ಯಥಾಯಥಂ ಯನ್ತ್ರೇಣ| ತಥಾಪ್ಯಶಕ್ಯಂ ಶಸ್ತ್ರೇಣ ವಿಶಸ್ಯ ತತೋ ನಿರ್ಲೋಹಿತಂ ವ್ರಣಂ ಕೃತ್ವಾಽಗ್ನಿಘೃತಮಧುಪ್ರಭೃತಿಭಿಃ ಸ್ವೇದಯಿತ್ವಾಽವದಹ್ಯ ತರ್ಪಯಿತ್ವಾ ಸರ್ಪಿರ್ಮಧುಭ್ಯಾಂ ಬಧ್ವಾಽಽಚಾರಿಕಮಾದಿಶೇತ್|೧೯|

Adhikarana sirAsnAyulagnashalyoddharaNopAyAH, hRudayapranaShTashalyAharaNopAyAH (19) · Śloka 19

ಸಿರಾಸ್ನಾವಲಗ್ನಂ ಶಲಾಕಾಗ್ರಣಾಭಿಮೋಚ್ಯಾಹರೇತ್| ಹೃದಯೇಽಭಿವರ್ತಮಾನಂ ಶಲ್ಯಂ ಶೀತಜಲಾದಿಭಿರುದ್ವೇಜಿತಸ್ಯಾಹರೇದ್ಯಥಾಮಾರ್ಗಮ್| ದುರಾಹರಮನ್ಯತೋಽಪ್ಯೇವಮಾಹರೇತ್||೧೯||

Adhikarana asthipranaShTashalyAharaNopAyAH (20) · Śloka 20

ಅಸ್ಥಿವಿವರಪ್ರಣಷ್ಟಮಸ್ಥಿವಿದಷ್ಟಂ ವಾ ಅವಗೃಹ್ಯ ಪದ್ಭ್ಯಾಂ ಪುರುಷಂ ಯನ್ತ್ರೇಣಾಪಕರ್ಷೇತ್| ಅಶಕ್ಯಮೇವಂ ವ ಬಲವದ್ಭಿಃ ಸುಗೃಹೀತಸ್ಯ ಯನ್ತ್ರೇಣ ಗ್ರಾಹಯಿತ್ವಾ ಶಲ್ಯಂ ವಾರಙ್ಗಂ ಪ್ರತಿಭುಜ್ಯ ವಾ ಧನುರ್ಗುಣೈರೇಕತೋ ಬಧ್ವಾಽನ್ಯತಶ್ಚ ಪಞ್ಚಾಙ್ಗ್ಯಾ ಸುಸಂಯತಸ್ಯಾಶ್ವಸ್ಯ ವಕ್ತ್ರಕಟಕೇ ಬಧ್ನೀಯಾತ್| ಅಥೈನಮೇವಂ ಕಶಯಾ ತಾಡಯೇದ್ಯಥೋನ್ನಮಯಞ್ಛಿರೋ ವೇಗೇನ ಶಲ್ಯಮುದ್ಧರತಿ| ದೃಢಾಂ ವಾ ವೃಕ್ಷಶಾಖಾಮವನಮ್ಯ ತಸ್ಯಾಂ ಪುರ್ವವದ್ಬಧ್ವೋದ್ಧರೇತ್| ದುರ್ಬಲವಾರಙ್ಗಂ ತು ಕುಶಾಭಿರ್ಬಧ್ವಾ| ಶ್ವಯಥುಗ್ರಸ್ತವಾರಙ್ಗಮುತ್ಪೀಡ್ಯ ಶ್ವಯಥುಮ್||೨೦||

ಅಸ್ಥಿವಿದಷ್ಟಮಸ್ಥಿದ್ವಯಮಧ್ಯಗತಮ್| ವಿದಷ್ಟಮಿವ ವಿದಷ್ಟಮ್| ಶಲ್ಯವಾರಙ್ಗಂ ಪ್ರತಿಭುಜ್ಯ ಕುಟಿಲೀಕೃತ್ಯ ಯಥಾ ರಜ್ವಾ ಗೃಹೀತುಂ ಯುಜ್ಯತೇ| ಅಶ್ವಸ್ಯ ಪಞ್ಚಾಙ್ಗೀ ಮುಖಂ ಖುರಚತುಷ್ಟಯಂ ಚ ತಾಡಯೇನ್ಮುಖತಸ್ತಥಾ ವೇಗೇನ ಶಿರ ಉನ್ನಮಯತಿ| ಪೂರ್ವವದಿತಿ ಬಲಿಭಿರ್ಗೃಹೀತಸ್ಯ ವಾರಙ್ಗಂ ಪ್ರತಿಭುಜ್ಯ| ಏಕತೋ ರಜ್ಯುರ್ಬಧ್ಯತೇ ಅನ್ಯತಶ್ಚ ವೃಕ್ಷಶಾಖಾಯಾಮಿತಿ| ದುರ್ಬಲವಾರಙ್ಗಂ ಯದ್ರಜ್ಜ್ವಾ ಯನ್ತ್ರೇಣ ವಾ ಆಕೃಷ್ಯಮಾಣಂ ಭಜ್ಯತೇ ತತ್ ಕುಶಾಭಿರಭಿವೇಷ್ಟ್ಯಾಹರೇತ್|| ೨೦||

Adhikarana adeshottuNDitashalyAharaNopAyAH (21) · Śloka 21

ಅದೇಶೋತ್ತುಣ್ಡಿತಮಶ್ಮಮುದ್ಗರಪ್ರಹಾರೇಣ ವಿಚಾಲ್ಯ ಯಥಾಮಾರ್ಗಮೇವ||೨೧||

ಅದೇಶೋತ್ತುಣ್ಡಿತಂ ಯತೋ ನಿರ್ಹರ್ತ್ತುಂ ನ ಯುಜ್ಯತೇ ತತೋಽಶ್ಮಾದಿಪ್ರಹಾರೇಣ ಚಾಲಯಿತ್ವ ಯಥಾಮಾರ್ಗಮೇವಾನೀಯಾಹರೇತ್|| ೨೧||

Adhikarana karNayuktashalyAharaNopAyAH (22) · Śloka 22

ಕರ್ಣವತ್ತು ಯನ್ತ್ರೇಣ ವಿಮೃದಿತಕರ್ಣಂ ಕೃತ್ವಾ| ನಾಡೀಯನ್ತ್ರೇಣ ವಾ ಬಹುಮುಖೇನ ಯಥಾಸ್ವಮುಪಸಙ್ಗೃಹ್ಯ ಶಲಾಕಾಯನ್ತ್ರೇಣಾಽನ್ಯೇನ ವಾ ಪೂರ್ವವದಾಹರೇತ್||೨೨||

ದೃಶ್ಯಮುಖಂ ಸಕರ್ಣಂ ಶಲ್ಯಂ ಯನ್ತ್ರೇಣ ವಿಮೃದಿತಕರ್ಣಂ ಕೃತ್ವಾಹರೇತ್| ನಾಡೀಯನ್ತ್ರೇಣ ವಾ ಬಹುಮುಖೇನಾಮೃತಿದಕರ್ಣಮೇವ|| ೨೨||

Adhikarana akarNashalyAharaNopAyAH (23) · Śloka 23

ಅನುಲೋಮಮಕರ್ಣಮನಲ್ಪವ್ರಣಮುಖಮಯಸ್ಕಾನ್ತೇನ||೨೩||

ಅನುಲೋಮತ್ವಾದಿಯುಕ್ತಮಯಸ್ಕಾನ್ತೇನ|| ೨೩||

Adhikarana pakvAshayagatashalyAharaNopAyaH (24) · Śloka 24

ಪಕ್ವಾಶಯಗತಂ ವಿರೇಚನೇನ||೨೪||

ಸುಬೋಧಮ್|| ೨೪||

Adhikarana vAtaviNmUtragarBashalyAharaNopAyaH (25) · Śloka 25

ವಾತವಿಣ್ಮೂತ್ರಗರ್ಭಸಙ್ಗಂ ಪ್ರವಾಹಣೇನ||೨೫||

ಅಧೋವಾತಾದಿಶಲ್ಯಂ ಪ್ರವಾಹಣೇನ ನಿಸ್ತಾನನಾದಿನಾ|| ೨೫||

Adhikarana duShTavAtAdishalyAharaNopAyAH (26) · Śloka 26

ದುಷ್ಟವಾತವಿಷಸ್ತನ್ಯಾದೀನ್ಯಾಸ್ಯವಿಷಾಣಚೂಷಣೇನ||೨೬||

ದುಷ್ಟವಾತಾದೀನಿ ಕರ್ಣಾದಿಗತಾನ್ಯಾಸ್ಯಚೂಷಣೇನ ವಿಷಾಣಚೂಷಣೇನ ವಾ| ವಿಷಾಣಂ ಶೃಙ್ಗಮ್|| ೨೬||

Adhikarana kaNThasrotogatashalyAharaNopAyAH (27) · Śloka 27

ಕಣ್ಠಸ್ರೋತೋಗತೇ ತು ಶಲ್ಯೇ ವಿಸಂಸಕ್ತಂ ಸೂತ್ರಂ ಕಣ್ಠೇ ಪ್ರವೇಶಯೇತ್| ಅಥ ತದ್ಗೃಹೀತಂ ವಿಜ್ಞಾಯ ಶಲ್ಯಂ ಸಮಮೇವ ಸೂತ್ರಂ ಬಿಸಂ ಚಾಕ್ಷಿಪೇತ್| ಬಿಸಾಭಾವೇ ಮೃಣಾಲೇಽಪ್ಯಯಮೇವ ವಿಧಿಃ|೨೭|

Adhikarana kaNThAsakte jAtuShAjAtuShashalyAharaNopAyAH (27) · Śloka 27

ಜಾತುಷೇ ತು ಕಣ್ಠಸಕ್ತೇ ನಾಡೀಂ ಪ್ರವೇಶಯೇತ್ತದಾ ಚಾಗ್ನಿತಪ್ತಾಂ ಸೂಕ್ಷ್ಮಮುಖೀಂ ಶಲಾಕಾಮಥ ತಾಂ ಗೃಹೀತಶಲ್ಯಾಂ ಶೀತಾಭಿರದ್ಭಿಃ ಪರಿಷಿಚ್ಯ ಸ್ಥಿರೀಭೂತಾಮಾಹರೇತ್| ಅಜಾತುಷೇಽಪ್ಯೇವಮೇವ ಪ್ರತಪ್ತಾಂ ಜತುಮಧೂಚ್ಛಿಷ್ಟಾನ್ಯತರಪ್ರದಿಗ್ಧಾಂ ಶಲಾಕಾಮ್|೨೭|

Adhikarana kaNThasaktakaNTakashalyAharaNopAyAH (27) · Śloka 27

ಮತ್ಸ್ಯಕಣ್ಟಕಮನ್ಯದ್ವಾ ತಾದೃಗಸ್ಥಿಶಲ್ಯಂ ಕಣ್ಠಲಗ್ನಂ ಸೂತ್ರೇಣ ಸೂತ್ರಪ್ಲೋತೇನ ವಾ ವೇಷ್ಟಿತಯಾಽಙ್ಗುಲ್ಯಾಽಪಹರೇತ್| ಅಥವಾ ಕೇಶೋಣ್ಡುಕಂ ದೃಢದೀರ್ಘಸೂತ್ರಬದ್ಧಂ ದ್ರವೋಪಹಿತಂ ಪಾಯಯೇದ್ವಾಮಯೇಚ್ಚ| ವಮತಶ್ಚ ಶಲ್ಯೈಕದೇಶಸಕ್ತಂ ಸೂತ್ರಂ ಸಹಸೈವಾಕ್ಷಿಪೇತ್| ಮೃದುನಾ ವಾ ದನ್ತಧಾವನಕೂರ್ಚ್ಚೇನಾಪಹರೇತ್| ಪರತೋ ವ ಪ್ರಣದೇತ್| ವಾಲೋಣ್ಡುಕೇ ವಿಲಗ್ನೇ ತದ್ವತ್ಕಣ್ಟಕಮ್| ಕ್ಷತಕಣ್ಠಶ್ಚ ತ್ರಿಫಲಾಚೂರ್ಣಂ ಮಧುಘೃತಸಿತೋಪೇತಮನುಕಣ್ಠಯನ್ ಲಿಹ್ಯಾತ್||೨೭||

ಕಣ್ಠಸ್ರೋತೋಗತ ಇತ್ಯಾದಿ ಸುಬೋಧಮ್| ಮೃಣಾಲಂ ಬಿಸಾಙ್ಕುರಮ್| ವಮತಶ್ಚ ಯದಿ ಕೇಶೋಣ್ಡುಕಂ ಸಜ್ಜತಿ ತತೋ ಗೃಹೀತಶಲ್ಯಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಜಟಿತ್ಯಾಕರ್ಷಯೇತ್| ಪರತಃ ಅತಃ ಪ್ರಣುದೇತ್ ಬಾಲೋಣ್ಡುಕಮ್| ಬಾಲೋಣ್ಡುಕೇ ಕಣ್ಠಲಗ್ನೇ ಕಣ್ಟಕಂ ತದ್ವದ್ ದ್ರವೇಣ ಸೂತ್ರಬದ್ಧಂ ಪಾಯಯೇದ್ವಾಮಯೇದಾಕರ್ಷೇಚ್ಚ| ಕ್ಷತಕಣ್ಠಸ್ತ್ರಿಫಲಾಚೂರ್ಣಂ ಲಿಹ್ಯಾದನುಕಣ್ಠಯನ್ ಕಣ್ಠೇ ಅವಲೇಹಸ್ಯ ಸಙ್ಗಂ ಕುರ್ವನ್ ನ ತು ತ್ವರಯಾ|| ೨೭||

Adhikarana apshalyAharaNopAyAH (28) · Śloka 28

ಅಪಾಂ ಪೂರ್ಣಂ ಪುರುಷಮವಾಕ್ಶಿರಸಮವಪೀಡಯೇದ್ಧುನುಯಾದ್ವಾಮಯೇಚ್ಚ ಭಸ್ಮರಾಶೌ ವ ನಿಖನ್ಯಾದಾಮುಖಾತ್| ಅನ್ಯಥಾ ಹ್ಯುನ್ಮಾರ್ಗಗಾಮಿಭಿರದ್ಭಿರಾಧ್ಮಾನಕಾಸಶ್ವಾಸಪೀನಸೇನ್ದ್ರಿಯೋಪಘಾತಜ್ವರಾದಯಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮವಿಕಾರಾ ಮೃತ್ಯುಶ್ಚ| ತತ್ರ ಯಥಾಸ್ವಂ ಕಫೇ ಪ್ರತಿಕುರ್ಯಾತ್|೨೮|

Adhikarana grAsashalyapraveshanopAyaH (28) · Śloka 28

ಗ್ರಾಸಶಲ್ಯಮಮ್ಬುನಾ ಪ್ರವೇಶಯೇತ್ಸ್ಕನ್ಧೇ ವಾ ಮುಷ್ಟಿನಾಭಿಹನ್ಯಾತ್|೨೮|

Adhikarana kaNThasthashleShmAdishalyanirharaNopAyaH (28) · Śloka 28

ಕಣ್ಠಸ್ಥಂ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾಣಮನ್ನಲವಂ ವಾ ಪ್ರಧಮನೋತ್ಕಾಸನಾಪಕಸನೈರ್ವಿಧಮೇತ್||೨೮||

ಅಪಾಂ ಪೂರ್ಣಂ ನದ್ಯಾದಿಪತನೇ| ಆಮುಖಾತ್| ಮುಖವರ್ಜ್ಯಮ್| ಆಧ್ಮಾನಾದಿಷು ಯಥಾಸ್ವಮಾತ್ಮೀಯಂ ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಿ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕಾರ್ಯಾ| ಉತ್ಕಸನಂ ಬಹಿರೀರಣಮ್| ಅಪಕಸನಮನ್ತರೀರಣಮ್|| ೨೮||

Adhikarana netrashalyAharaNopAyAH (29) · Śloka 29

ಸೂಕ್ಷ್ಮಮಕ್ಷಿಶಲ್ಯಂ ಲೇಖನಪ್ರಧಮನವಾಲಜಲವಸ್ತ್ರಜಿಹ್ವಾಭಿರಪನಯೇತ್| ತಥಾ ನಿರ್ಭುಜ್ಯ ವರ್ತ್ಮ ವರ್ತ್ಮಗತಮಪನೀಯ ಚೋಷ್ಣಾಮ್ಬುಬಾಷ್ಪಸ್ವೇದಂ ಸಮಧುಮಧುಕಕ್ವಾಥೇನ ಸರ್ಪಿಷಾ ಚ ಪರಿಷೇಕಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ಸ್ವಯಮಪಿ ಚ ಶಲ್ಯಮಶ್ರುಕ್ಷವಥುಕಾಸೋದ್ಗಾರಮೂತ್ರಪುರೀಷಾನಿಲೈರ್ನಯನಾದಿಭ್ಯೋಙ್ಗಾವಯವೇಭ್ಯಃ ಪತತಿ||೨೯||

ವರ್ತ್ಮಗತಂ ವರ್ತ್ಮಾಕ್ಷಿಪುಟಂ ನಿರ್ಭುಜ್ಯ ಪರಿವರ್ತ್ಯಾಹರೇತ್| ನಯನನಾಸಾದಿಷು ಶಲ್ಯಂ ಕ್ಷವಥ್ವಾದಿಭಿಃ ಕ್ರಿಯಮಾಣೈಃ ಸ್ವಯಂ ಪತತಿ|| ೨೯||

Adhikarana karNagatakITashalyAharaNopAyAH (30) · Śloka 30

ಕೀಟೇ ಕರ್ಣಸ್ರೋತಃಪ್ರವಿಷ್ಟೇ ತೋದೋ ಗೌರವಂ ಭರಭರಾಯಮಾಣಂ ಚ ಭವತಿ ಸ್ಪನ್ದಮಾನೇ ಚಾಪ್ಯಧಿಕಂ ವೇದನಾ| ತತ್ರ ಸಲವಣೇನಾಮ್ಬುನಾ ಮಧುಕಯುಕ್ತೇನ ಮದ್ಯೇನ ವಾ ಸುಖೋಷ್ಣೇನ ಪೂರಣಮ್| ನಿರ್ಗತೇ ಚ ಕೀಟೇ ತದುತ್ಸರ್ಜನಮ್| ತತ್ರೈವ ತು ಮೃತೇ ಪಾಕಕೋಥಕ್ಲೇದಾ ಭವನ್ತಿ| ತೇಷು ಕರ್ಣಸ್ರಾವೋಕ್ತಂ ಕುರ್ಯಾತ್ಪ್ರತಿನಾಹೋಕ್ತಞ್ಚ| ತೋಯಪೂರ್ಣಂ ಕರ್ಣಂ ಹಸ್ತೋನ್ಮಥಿತೇನ ತೈಲಾಮ್ಬುನಾ ಪೂರಯೇತ್| ಪಾರ್ಶ್ವಾವನತಂ ವಾ ಕೃತ್ವಾ ಹಸ್ತೇನಾಹನ್ಯಾನ್ನಾಡ್ಯಾ ವಾಽಽಚೂಷಯೇತ್||೩೦||

ಕೀಟ ಇತ್ಯಾದಿ ಸುಬೋಧಮ್| ನಿರ್ಗತೇ ಕೀಟೇ ತದುತ್ಸರ್ಜನಂ ಲವಣಾಮ್ಬ್ವಾದಿನಾ ಸಹ ತ್ಯಾಗಃ| ಪ್ರತೀನಾಹೋ ನಾಸಾರೋಗವಿಶೇಷಃ| ಕರ್ಣಸ್ರಾವಶ್ಚ ಕರ್ನರೋಗೇ ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣಃ|| ೩೦||

Adhikarana dehe vilIyamAnAni shalyAni (31) · Śloka 31

ಭವನ್ತಿ ಚಾತ್ರ ಶ್ಲೋಕಾಃ- ಜಾತುಷಂ ಹೇಮರೂಪ್ಯಾದಿಧಾತುಜಂ ಚ ಚಿರಸ್ಥಿತಮ್| ಊಷ್ಮಣಾ ಪ್ರಾಯಶಃ ಶಲ್ಯಂ ದೇಹಜೇನ ವಿಲೀಯತೇ|೩೧|

Adhikarana dehe avilIyamAnAni shalyAni (31) · Śloka 31

ವಿಷಾಣವೇಣುದಾರ್ವಸ್ಥಿದನ್ತವಾಲೋಪಲಾನಿ ತು| ಶಲ್ಯಾನಿ ನ ವಿಶೀರ್ಯನ್ತೇ ಶರೀರೇ ಮೃನ್ಮಯಾನಿ ಚ| ವಿಷಾಣವೇಣ್ವಯಸ್ತಾಲದಾರುಶಲ್ಯಂ ಚಿರಾದಪಿ| ಪ್ರಾಯೋ ನಿರ್ಭುಜ್ಯತೇ ತದ್ಧಿ ಪಚತ್ಯಾಶು ಪಲಾಸೃಜೀ||೩೧||

ಭವನ್ತಿ ಚಾತ್ರೇತಿ ತನ್ತ್ರರೀತಿಃ| ಜಾತುಷಾದಿಶಲ್ಯಂ ದೇಹೇ ಚಿರಸ್ಥಿತಂ ಸತ್ ದೇಹೋಷ್ಮಣಾ ವಿಲೀಯತೇ| ವಿಷಾಣಾದಿ ದೇಹಸ್ಥಂ ನ ಶೀರ್ಯತೇ| ನ ವಿಲೀಯತ ಇತ್ಯರ್ಥಃ| ತತೋಽಪಿ ನಿರ್ಧಾರ್ಯತೇ| ವಿಷಾಣವೇಣ್ವಾದಿ ಚಿರಾದಪಿ ನ ವಿಶೀರ್ಯತೇ| ತದ್ವಿಷಾಣಾದಿ ಶಲ್ಯಂ ನಿರ್ಭುಜ್ಯತೇ ಕುಟಿಲೋ ಭವತಿ| ಶೀಘ್ರಞ್ಚ ಪಲಾಸೃಜೀ ಮಾಂಸರಕ್ತೇ ಪಚತಿ|| ೩೧||

Adhikarana avagADhashalyAharaNopAyAH (32) · Śloka 32

ಶಲ್ಯೇ ಮಾಂಸಾವಗಾಢೇ ಚೇತ್ಸ ದೇಶೋ ನ ವಿದಹ್ಯತೇ| ತತಸ್ತಂ ಮರ್ದನಸ್ವೇದಶುದ್ಧಿಕರ್ಶನಬೃಂಹಣೈಃ| ತೀಕ್ಷ್ಣೋಪನಾಹಪಾನಾನ್ನಘನಶಸ್ತ್ರಪದಾಙ್ಕನೈಃ| ಪಾಚಯಿತ್ವಾ ಹರೇಚ್ಛಲ್ಯಂ ಪಾಟನೈಷಣಪೀಡನೈಃ||೩೨||

ಮಾಂಸಸಕ್ತೇ ಶಲ್ಯೇ ಯದಿ ಶಲ್ಯಪ್ರದೇಶೋ ನ ವಿದಹ್ಯತೇ ಪಾಕಾಭಿಮುಖೋ ನ ಭವತಿ| ತತೋ ಮರ್ದನಾದಿಭಿಃ ಪಾಚಯೈತ್ವ ಪಾಟನಾದಿಭಿರಪಹರೇತ್||೩೨||

Adhikarana upasaMhAraH (33) · Śloka 33

ಶಲ್ಯಪ್ರದೇಶಯನ್ತ್ರಾಣಾಮವೇಕ್ಷ್ಯ ಬಹುರೂಪತಾಮ್| ತೈಸ್ತೈರುಪಾಯೈರ್ಮತಿಮಾನ್ ಶಲ್ಯಂ ವಿದ್ಯಾತ್ತಥಾಹರೇತ್||೩೩||

ಶಲ್ಯಾನಾಂ ಬಹುರೂಪತಾಮವೇಕ್ಷ್ಯ ದೇಹಪ್ರದೇಶಾನಾಂ ಬಹುರೂಪತಾಂ ಯನ್ತ್ರಾಣಾಂ ಚ ರೂಪತಾಮವೇಕ್ಷ್ಯ ತೈಸ್ತೈರ್ಯಥೋಕ್ತೈರುಪಾಯೈಃ ಶಲ್ಯಮೇವಂವಿಧಮಿತಿ ವಿದ್ಯಾದಾಹರೇಚ್ಚ|| ೩೩||

Adhikarana niHshalyavraNalakShaNam (34) · Śloka 34

ವ್ರಣೇ ಪ್ರಶಾನ್ತೇ ಪ್ರಾನ್ತೇಷು ನಾತಿಸ್ಪರ್ಶಾಸಹಿಷ್ಣುಷು| ಅಲ್ಪೇ ಶೋಫೇ ಚ ತಾಪೇ ಚ ನಿಃಶಲ್ಯಮಿತಿ ನಿರ್ದಿಶೇತ್|೩೪|

ವ್ರಣೇಷು ಪ್ರಸನ್ನತ್ವಾದಿಯುಕ್ತೇಷು ನಿಶ್ಶಲ್ಯತಾಂ ಶಲ್ಯರಹಿತತ್ವಮಾದಿಶೇತ್|| ೩೪||

Adhikarana kAya eva shalyam (34-35) · Śloka 35

ಕಾಯ ಏವ ಪರಂ ಶಲ್ಯಂ ನಿಜದೋಷಮಲಾವಿಲಃ| ಶಲ್ಯೇ ಶಲ್ಯಂ ಶರಾದ್ಯಂ ತು ವಿಶೇಷಾತ್ತೇನ ಚಿನ್ತ್ಯತೇ||೩೪|| ಇತಿ ಶ್ರೀವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸ್ಯ ಸೂನೋರ್ವಾಗ್ಭಟಸ್ಯ ಕೃತೌ ಅಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಸೂತ್ರಸ್ಥಾನೇ ಶಲ್ಯಾಹರಣವಿಧಿರ್ನಾಮ ಸಪ್ತತ್ರಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೩೫||

ಸರ್ವಸ್ಯ ಚಾತ್ಮೀಯ ಏವ ಕಾಯಃ ಪರಂ ಶಲ್ಯಂ ಜನ್ಮಸಹಸ್ನೇಷ್ವಾಬಾಧಕತ್ವಾತ್| ಕಿಮ್ಭೂತಃ ಕಾಯ ಆಹ-ನಿಜದೋಷಮಲಾವಿಲಃ| ಶಲ್ಯಂ ಹಿ ಮಲಾವಿಲಂ ಭವತಿ| ಕಾಯೇ ತು ಯ ಏವ ನಿಜಾ ದೋಷಾ ರಾಗಾದಯೋ ವಾತಾದಯಶ್ಚ ತದೇವ ಮಲಮ್| ತತ್ರ ಕಾಯೇ ಶಲ್ಯೇ ಯದ್ಯಚ್ಚ ಶರಾದ್ಯಂ ಶಲ್ಯಂ ತಚ್ಛಲ್ಯೇ ಶಲ್ಯಂ ಕ್ಷತೇ ಕ್ಷಾರಸ್ತೇನ ವಿಶೇಷಾತ್ ಚಿನ್ತ್ಯತೇ ಚರ್ಚ್ಯತ ಇತಿ|| ೩೫|| ಇತಿ ಶ್ರೀಮನ್ಮಹಾಮಹೋಪಾಧ್ಯಾಯೇನ್ದುವಿರಚಿತಾಯಾಮ್ ಅಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹವ್ಯಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಶಶಿಲೇಖಾಯಾಂ ಸೂತ್ರಸ್ಥಾನೇ ಸಪ್ತತ್ರಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ