Adhikarana pratij~jA (1) · Śloka 1
ਅਥਾਤਃ ਸ਼ਿਸ੍ਯੋਪਨਯਨੀਯਮਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ||੧||
अथाऽतः शिष्योपनयनीयमध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
ਤਨ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਂ ਸਰ੍ਵਂ ਪੂਰ੍ਵਸ੍ਮਿਨ੍ਨਧ੍ਯਾਯੇ ਸੂਤ੍ਰਯਿਤ੍ਵਾ ਏਵਂਵਿਧਃ ਸ਼ਿਸ੍ਯਃ ਤਨ੍ਤ੍ਰਂ ਸ਼ਿਕ੍ਸਯਿਤਵ੍ਯ ਇਤਿ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਨਾਰ੍ਥਮਧ੍ਯਾਯ ਆਰਭ੍ਯਤੇ- ਅਥਾਤ ਇਤਿ| ਅਥੇਤਿ ਸਰ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯੇਸੁ ਮਙ੍ਗਲਾਰ੍ਥਃ| ਤਥਾ ਅਤ ਇਤ੍ਯਾਨਨ੍ਤਰ੍ਯੇ| `ਅਧਿਕਤ੍ਯ ਕਤੇ ਗ੍ਰਨ੍ਥ' ਇਤਿ ਛਪ੍ਰਤ੍ਯਯਃ|| ੧||
Adhikarana shiShyaguNAH (2) · Śloka 2
ਗੁਰੁਭਕ੍ਤੋਭਿਯੁਕ੍ਤੋਤਿਯੁਕ੍ਤੋ ਧੀਸ੍ਮਤਿਪਾਟਵੈਃ| ਜ੍ਵਾਸ੍ਯਨਾਸਾਨਯਨਸ੍ਤਨੁਸ੍ਨਿਗ੍ਧਨਖਚ੍ਛਵਿਃ| ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਜਿਤਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵੋ ਧੀਰਃ ਸੁਚਰਿਤਃ ਸ੍ਥਿਰਃ| ਸਣ੍ਮਾਸਾਨੁਸਿਤਃ ਸ਼ਕ੍ਲੋ ਲਜ੍ਜਾਸ਼ੌਚਕੁਲਾਨ੍ਵਿਤਃ| ਸ਼ਿਸ੍ਯੋਧ੍ਯਾਪ੍ਯੋ ਗਤੋ ਯਾਵਦਨ੍ਤਂ ਤਨ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਕਰ੍ਮਣਾਮ੍||੨||
गुरुभक्तोऽभियुक्तोऽतियुक्तो धीस्मृतिपाटवैः| ऋज्वास्यनासानयनस्तनुस्निग्धनखच्छविः| ब्रह्मचारी जितद्वन्द्वो धीरः सुचरितः स्थिरः| षण्मासानुषितः शक्लो लज्जाशौचकुलान्वितः| शिष्योऽध्याप्यो गतो यावदन्तं तन्त्रार्थकर्मणाम्||२||
🔊 Audio coming soon
ਗੁਰੁਭਕ੍ਤਤ੍ਵਾਦਿਯੁਕ੍ਤਃ ਸ਼ਿਸ੍ਯੋਧ੍ਯਾਪ੍ਯਃ ਸ਼ਿਕ੍ਸਯਿਤਵ੍ਯਃ| ਆਤਨ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਕਰ੍ਮਣਾਮਨ੍ਤਗਮਨਾਤ੍| ਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਃ ਤਨ੍ਤ੍ਰਪਾਠਨਿਸ੍ਪਤ੍ਤਿਃ| ਅਰ੍ਥਾਨ੍ਤਃ ਤਨ੍ਤ੍ਰਾਵਬੋਧਃ| ਕਰ੍ਮਾਨ੍ਤੋ ਜ੍ਞਾਤਸ੍ਯ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸ੍ਯੇ ਨਿਯੋਗਃ| ਗੁਰੋਰੁਪਾਧ੍ਯਾਯਸ੍ਯ ਭਕ੍ਤਃ ਸੇਵਾਤਤ੍ਪਰਃ| ਅਭਿਯੁਕ੍ਤਃ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਜ੍ਞਾਨੇ ਯਤ੍ਨਪਰਃ| ਤਥਾ ਧੀਸ੍ਮਤਿਪਾਟਵੈਰਤਿਯੁਕ੍ਤਃ ਅਤਿਸ਼ਯੇਨ ਯੁਕ੍ਤਃ ਧੀਰ੍ਗ੍ਰਹਣਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ਸ੍ਮਤਿਃ ਸ੍ਮਰਣਂ ਪਾਟਵਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸੌਸ੍ਠਵਮ੍| ਸ੍ਪਸ੍ਟਮੁਖਃ ਸ੍ਪਸ੍ਟਨਾਸ਼ਃ ਸ੍ਪਸ੍ਟਨੇਤ੍ਰਃ| ਤਨੁਨਖਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਨਖਃ| ਤਨੁਤ੍ਵਕ੍ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਤ੍ਵਕ੍| ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਨਿਰ੍ਵ੍ਯਵਾਯਃ| ਜਿਤਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵੋ ਨਿਰ੍ਦੋਸਃ| ਧੀਰੋ ਵਿਗਤਭੀਃ| ਸਾਧੁਸ਼ੀਲਃ ਸਚ੍ਚਰਿਤਃ| ਸ੍ਥਿਰਃ ਅਚਪਲਸ੍ਵਭਾਵਃ| ਸਣ੍ਮਾਸਾਨੁਪਾਧ੍ਯਾਯਨਿਕਟੇ ਉਸਿਤਃ ਏਤਾਵਤਾ ਹਿ ਸਾਧ੍ਵਸਾਧੁਸ੍ਵਭਾਵਤਾਂ ਸ਼ਿਸ੍ਯਸ੍ਯੋਪਾਧ੍ਯਾਯੋਧਿਗਚ੍ਛਤਿ| ਸ਼ਕ੍ਲਃ ਪ੍ਰਿਯਂਵਦਃ| ਲਜ੍ਜਯਾਨ੍ਵਿਤਃ ਸ਼ੌਚੇਨ ਚ ਸ਼ਾਰੀਰਮਾਨਸਯਾ ਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਸਮਨ੍ਵਿਤਃ ਸੁਕੁਲੀਨਃ|| ੨||
Adhikarana anadhyAyAH (3) · Śloka 3
ਨਾਕਾਲਵਿਦ੍ਯੁਤ੍ਸ੍ਤਨਿਤੇ ਭੂਕਮ੍ਪੇ ਰਾਹੁਦਰ੍ਸ਼ਨੇ| ਪਞ੍ਚਦਸ਼੍ਯਾਮਚਨ੍ਦ੍ਰਾਯਾਂ ਪਰੋਕ੍ਸੇ ਵਾ ਗੁਰੋਃ ਪਠੇਤ੍||੩||
नाऽकालविद्युत्स्तनिते भूकम्पे राहुदर्शने| पञ्चदश्यामचन्द्रायां परोक्षे वा गुरोः पठेत्||३||
🔊 Audio coming soon
ਸ ਚ ਸ਼ਿਸ੍ਯਃ ਅਕਾਲਵਿਦ੍ਯੁਦਾਦਿਸੁ ਨ ਪਠੇਤ੍| ਅਕਾਲਵਿਦ੍ਯੁਦ੍ਯਾ ਵਰ੍ਸਾਕਾਲਾਦਨ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਕਾਲੇ ਦਸ੍ਟਾ, ਤਦ੍ਵਦਕਾਲਸ੍ਤਨਿਤਮ੍| ਸ੍ਤਨਿਤਂ ਮੇਘਸ਼ਬ੍ਦਃ| ਭੂਕਮ੍ਪਰਾਹੁਦਰ੍ਸ਼ਨੇ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧੇ| ਅਚਨ੍ਦ੍ਰਾ ਪਞ੍ਚਦਸ਼ੀ ਅਮਾਵਾਸ੍ਯਾ ਯਾ ਕੁਹੂਰਿਤ੍ਯੁਚ੍ਯਤੇ| ਗੁਰਾਵਨਵਸ੍ਥਿਤੇ ਨ ਪਠੇਤ੍| ਏਤਾਵਤਾ ਹਿ ਦੁਃਸ਼ਿਕ੍ਸਿਤੋ ਭਵਤਿ|| ੩||
Adhikarana adhyayanavidhiH (4) · Śloka 4
ਨਾਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਪਦਂ ਨਾਤਿਮਨ੍ਦਂ ਨਾਤ੍ਯੁਚ੍ਚਨੀਚਕੈਃ||੪||
नाविच्छिन्नपदं नातिमन्दं नात्युच्चनीचकैः||४||
🔊 Audio coming soon
ਤਥਾ ਅਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਪਦਂ ਨ ਪਠੇਤ੍ ਸਂਹਿਤਯਾ ਨ ਪਠੇਤ੍| ਤਥਾ ਹਿ ਵਿਸਨ੍ਧ੍ਯਭ੍ਯਾਸੋ ਭਵਤਿ| ਅਤਿਮਨ੍ਦਮਤਿਸ੍ਤਬ੍ਧਞ੍ਚ ਨ ਪਠੇਤ੍| ਇਤਿ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਵਿਸ਼ੇਸਃ| ਨਾਤ੍ਯੁਚ੍ਚੈਰ੍ਨਾਤਿਨੀਚੈਸ਼੍ਚ ਇਤਿ ਸ੍ਵਰਵਿਸ਼ੇਸਃ|| ੪||
Adhikarana guruparicaryAkramaH (5) · Śloka 5
ਹੀਨਾਨ੍ਯਵੇਸ ਆਚਾਰ੍ਯਂ ਪਰ੍ਯੁਪਾਸੀਤ ਰਾਜਵਤ੍| ਸ਼ਯੀਤ ਸੁਪ੍ਤ ਏਵਾਸ੍ਮਿਨ੍ਨੁਤ੍ਤਿਸ੍ਠੇਤਾਸ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵਤਃ| ਨ ਬ੍ਰੂਯਾਤ੍ਕੇਵਲਂ ਨਾਮ ਨਾਸਾਧ੍ਵਪਿ ਵਿਨਾਟਯੇਤ੍||੫||
हीनान्यवेष आचार्यं पर्युपासीत राजवत्| शयीत सुप्त एवास्मिन्नुत्तिष्ठेतास्य पूर्वतः| न ब्रूयात्केवलं नाम नाऽसाध्वपि विनाटयेत्||५||
🔊 Audio coming soon
ਅਨ੍ਯਚ੍ਚੇਦਂ ਸ਼ਿਸ੍ਯਃ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਰਾਜਵਨ੍ਨਪਵਚ੍ਚਾਚਾਰ੍ਯਂ ਪਰ੍ਯੁਪਾਸੀਤ ਸੇਵੇਤ| ਕਿਮ੍ਭੂਤਃ? ਹੀਨਾਨ੍ਯਵੇਸਃ ਪ੍ਰਕਰਣਾਦ੍ਗੁਰੁਤ ਏਵ ਹੀਨਵੇਸਃ| ਗੁਰੁਵੇਸਾਤ੍ ਸ੍ਵਲ੍ਪਵੇਸਃ, ਅਨ੍ਯਵੇਸਃ ਵਿਸਦਸ਼ਵੇਸਃ| ਤਥਾ ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਗੁਰੌ ਸੁਪ੍ਤ ਏਵ ਸ਼ਯੀਤ ਨਾਸੁਪ੍ਤੇ ਸ੍ਵਪ੍ਯਾਤ੍| ਅਸ੍ਯ ਚ ਗੁਰੋਃ ਪੂਰ੍ਵਤਃ ਪੂਰ੍ਵਮੁਤ੍ਤਿਸ੍ਠੇਤ੍ ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ਼ਯਨਾਦਨੁਤ੍ਥਿਤ ਏਵੋਤ੍ਤਿਸ੍ਠੇਤ੍| ਅਨ੍ਯਚ੍ਚ ਤਸ੍ਯ ਗੁਰੋਃ ਕੇਵਲਂ ਪੂਜਾਵਾਚਕੋਪਪਦਰਹਿਤਂ ਨਾਮ ਨ ਕੀਰ੍ਤਯੇਨ੍ਨ ਕੇਵਲਂ ਨਾਮ ਬ੍ਰੂਯਾਤ੍| ਯਾਵਦਸਾਧ੍ਵਪਿ ਨ ਵਿਨਾਟਯੇਤ੍ ਗੁਰੁਕਤਾਂ ਦੁਰੀਹਾਮੁਪਹਾਸਪੂਰ੍ਵਕਂ ਨਾਨੁਕੁਰ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ|| ੫||
Adhikarana BiShaglakShaNam (6) · Śloka 6
ਅਭੇਦ੍ਯੋਨੁਦ੍ਧਤਃ ਸ੍ਤਬ੍ਧਃ ਸੂਨਤਃ ਪ੍ਰਿਯਦਰ੍ਸ਼ਨਃ| ਬਹੁਸ਼੍ਰੁਤਃ ਕਾਲਵੇਦੀ ਜ੍ਞਾਤਗ੍ਰਨ੍ਥੋਰ੍ਥਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਤ੍| ਅਨਾਥਾਨ੍ ਰੋਗਿਣੋ ਯਸ਼੍ਚ ਪੁਤ੍ਰਵਤ੍ਸਮੁਪਾਚਰੇਤ੍| ਗੁਰੁਣਾ ਸਮਨੁਜ੍ਞਾਤਃ ਸ ਭਿਸਕ੍ਛਬ੍ਦਮਸ਼੍ਨੁਤੇ||੬||
अभेद्योऽनुद्धतः स्तब्धः सूनृतः प्रियदर्शनः| बहुश्रुतः कालवेदी ज्ञातग्रन्थोऽर्थशास्त्रवित्| अनाथान् रोगिणो यश्च पुत्रवत्समुपाचरेत्| गुरुणा समनुज्ञातः स भिषक्छब्दमश्नुते||६||
🔊 Audio coming soon
ਸ ਚ ਸ਼ਿਸ੍ਯਃ ਅਭੇਦ੍ਯਤ੍ਵਾਦਿਗੁਣਯੋਗਾਦ੍ਭਿਸਕ੍ਛਬ੍ਦਃ ਭਿਸਗਿਤਿ ਨਾਮ ਅਸ਼੍ਨੁਤੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ| ਅਭੇਦ੍ਯਃ ਪਰੈਃ ਪ੍ਰਤਿਵਾਦਿਤਧੂਰ੍ਤ੍ਤਾਦਿਭਿਰਧਸ੍ਯਃ| ਅਨੁਦ੍ਧਤਃ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਃ| ਸ੍ਤਬ੍ਧਃ ਚਿਰਕਾਰੀ| ਸੂਨਤਃ ਸੁਖੋਪਗਮਨੀਯਃ| ਪ੍ਰਿਯਦਰ੍ਸ਼ਨਃ ਸੁਮੁਖਃ ਸੁਵੇਸਸ਼੍ਚ| ਬਹੁਸ਼੍ਰੁਤਃ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਃ| ਕਾਲਵੇਦੀ ਰੋਗਿਣੋਨ੍ਯਸ੍ਯ ਚਾਵਸ੍ਥਾਸ੍ਵਭਾਵਵਿਸ਼ੇਸਂ ਜਾਨਾਤਿ| ਜ੍ਞਾਤਗ੍ਰਨ੍ਥਃ ਅਭ੍ਯਸ੍ਤਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਃ| ਤਥਾ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਜ੍ਞਸ਼੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਸ਼੍ਚ| ਯਸ਼੍ਚ ਸ਼ਿਸ੍ਯਃ ਅਨਾਥਾਨ੍ ਸ੍ਵਾਮਿਬਾਨ੍ਧਵਾਦ੍ਯਭਾਵਾਨ੍ਨਿਰੁਪਾਯਾਨ੍ ਵ੍ਯਾਧਿਤਾਨ੍| ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਨੇਹੇਨ ਪਰਿਪਾਲਯੇਤ੍ ਗੁਰੁਣਾ ਯੋਗ੍ਯਤ੍ਵਾਚ੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਕਰਣੇ ਸਮਨੁਜ੍ਞਾਤਃ| ਸ ਭਿਸਕ੍ਛਬ੍ਦਮਸ਼੍ਨੁਤੇ|| ੬||
Adhikarana kevalashAstraj~jasya doShAH (7) · Śloka 7
ਯਸ੍ਤੁ ਕੇਵਲਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਜ੍ਞਃ ਕਰ੍ਮਸ੍ਵਪਰਿਨਿਸ੍ਠਿਤਃ| ਸ ਮੁਹ੍ਯਤ੍ਯਾਤੁਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਭੀਰੁਰਿਵਾਹਵਮ੍||੭||
यस्तु केवलशास्त्रज्ञः कर्मस्वपरिनिष्ठितः| स मुह्यत्यातुरं प्राप्य प्राप्य भीरुरिवाहवम्||७||
🔊 Audio coming soon
ਯਃ ਪੁਨਃ ਕੇਵਲਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਜ੍ਞਃ ਕਰ੍ਮਸੁ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤੇਸ੍ਵਪਰਿਨਿਸ੍ਠਿਤਃ ਅਵਿਜ੍ਞਾਤਯਾਥਾਤਥ੍ਥਃ ਸ ਆਤੁਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਮੁਹ੍ਯਤਿ| ਯਥਾ ਭੀਰੁਰਾਹਵਂ ਸਂਗ੍ਰਾਮਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਮੁਹ੍ਯਤਿ| ਨ ਹ੍ਯਾਤੁਰਸ੍ਯ ਗ੍ਰਨ੍ਥਪਦਾਰ੍ਥਵਾਕ੍ਯਾਰ੍ਥਾਵਬੋਧਾਦ੍ ਰੋਗੋਪਸ਼ਮਃ|| ੭||
Adhikarana shAstravidhurasya nindyatvam (8) · Śloka 8
ਯਃ ਪੁਨਃ ਕੁਰੁਤੇ ਕਰ੍ਮ ਧਾਰ੍ਸ੍ਟ੍ਯਾਚ੍ਛਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ| ਸ ਸਤ੍ਸੁ ਗਰ੍ਹਾਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਵਧਂ ਚਰ੍ਚ੍ਛਤਿ ਰਾਜਤਃ||੮||
यः पुनः कुरुते कर्म धार्ष्ट्याच्छास्त्रविवर्जितः| स सत्सु गर्हामाप्नोति वधं चर्च्छति राजतः||८||
🔊 Audio coming soon
ਯਃ ਪੁਨਃ ਭਿਸਗਾਭਾਸਃ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਜ੍ਞਾਨੇਨੈਵ ਰਹਿਤਃ ਧਾਰ੍ਸ੍ਟ੍ਯਾਤ੍ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਂ ਕਰੋਤਿ ਸ ਸਤ੍ਸੁ ਸਾਧੁਸੁ ਮਧ੍ਯੇ ਗਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਰਾਜਤਸ਼੍ਚ ਵਧਮ੍| ਯਤਃ ਸ ਰਾਜ੍ਯਕਣ੍ਟਕਤ੍ਵਾਦ੍ਰਾਜ੍ਞਾ ਵਧ੍ਯਃ ਆਮ੍ਨਾਤਃ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰੇ|| ੮||
Adhikarana BiShaktamalakShaNam (9) · Śloka 9
ਹੇਤੌ ਲਿਙ੍ਗੇ ਪ੍ਰਸ਼ਮਨੇ ਰੋਗਾਣਾਮਪੁਨਰ੍ਭਵੇ| ਜ੍ਞਾਨਂ ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਂ ਯਸ੍ਯ ਸ ਰਾਜਾਰ੍ਹੋ ਭਿਸਕ੍ਤਮਃ||੯||
हेतौ लिङ्गे प्रशमने रोगाणामपुनर्भवे| ज्ञानं चतुर्विधं यस्य स राजार्हो भिषक्तमः||९||
🔊 Audio coming soon
ਭਿਸਗ੍ਦੋਸਾਨੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਭਿਸਗ੍ਗੁਣਾਨਾਹ-ਹੇਤਾਵਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਚਤੁਃਪ੍ਰਕਾਰਂ ਯਸ੍ਯ ਜ੍ਞਾਨਂ ਸ ਭਿਸਕ੍ਤਮੋ ਰਾਜਾਰ੍ਹਃ| ਭਿਸਜਸ਼੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਜ੍ਞਾਨ-ਯੋਗਾਦਤਿਸ਼ਯਃ| ਹੇਤੌ ਨਿਦਾਨੇ, ਲਿਙ੍ਗੇ ਲਕ੍ਸਣੇ| ਪ੍ਰਸ਼ਮਨੇ ਰੋਗਾਣਾਮਪੁਨਰ੍ਭਵੇ ਨਸ੍ਟੋ ਰੋਗੋ ਯਥਾ ਨ ਪੁਨਰ੍ਜਾਯਤ ਇਤਿ ਜ੍ਞਾਨਚਾਤੁਰ੍ਵਿਧ੍ਯਮ੍|| ੯||
Adhikarana bAhushrutyena praj~jAmupabRuMhayet (10) · Śloka 10
ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਂ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਸਲਿਲਂ ਗੁਣਾਦੋਸਪ੍ਰਵਤ੍ਤਯੇ| ਪਾਤ੍ਰਾਪੇਕ੍ਸੀਣ੍ਯਤਃ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਂ ਬਾਹੁਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯੇਨ ਬਂਹਯੇਤ੍||੧੦||
शस्त्रं शास्त्राणि सलिलं गुणादोषप्रवृत्तये| पात्रापेक्षीण्यतः प्रज्ञां बाहुश्रुत्येन बृंहयेत्||१०||
🔊 Audio coming soon
ਅਨ੍ਯਤ੍ ਭਿਸਜਾ ਕਿਂ ਕਾਰ੍ਯਮ੍? ਬਾਹੁਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯੇਨ ਪ੍ਰਭੂਤਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਸ਼੍ਰਵਣੇਨ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਂ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਨਂ ਬਂਹਯੇਤ੍| ਯਤੋ ਦਸ੍ਟਂ ਗੁਣਦੋਸਕਰਣਂ ਭਾਵਾਃ ਪਾਤ੍ਰਮਪੇਕ੍ਸਨ੍ਤੇ| ਤਥਾ ਚ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਂ ਸ਼ੌਰ੍ਯਯੁਕ੍ਤੇ ਪਾਤ੍ਰੇ ਸ੍ਥਿਤਂ ਕਾਰ੍ਯਕਰਂ ਭਵਤਿ, ਭੀਰੌ ਚ ਦੋਸਕਰਮ੍| ਏਵਂ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਸਲਿਲੇਪਿ ਪਰਿਕਲ੍ਪਨੀਯੇ| ਬਾਹੁਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯੋਪਬਂਹਿਤਪ੍ਰਜ੍ਞੇ ਸ੍ਥਿਤਂ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਸ਼ੋਭਨਤਾਂ ਯਾਤੀਤ੍ਯਰ੍ਥਃ|| ੧੦||
Adhikarana praj~jopabRuMhaNe hetuH (11) · Śloka 11
ਪ੍ਰਦੀਪਭੂਤਂ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਹਿ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਵਿਪੁਲਾ ਮਤਿਃ| ਤਾਭ੍ਯਾਮ੍ਭਿਸਕ੍ਸੁਯੁਕ੍ਤਾਭ੍ਯਾਞ੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਨ੍ਨਾਪਰਾਧ੍ਯਤਿ||੧੧||
प्रदीपभूतं शास्त्रं हि दर्शनं विपुला मतिः| ताभ्याम्भिषक्सुयुक्ताभ्याञ्चिकित्सन्नापराध्यति||११||
🔊 Audio coming soon
ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਮੁਪਬਂਹਯੇਦਿਤ੍ਯਤ ਆਹ-ਪ੍ਰਦੀਪਭੂਤਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਪ੍ਰਦੀਪਯੋਃ ਸਾਦਸ਼੍ਯਮ੍| ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਾ ਮਤਿਰ੍ਦਸ੍ਟ੍ਯਾ ਸਮਾਨਾ| ਯਥਾ ਪ੍ਰਦੀਪੋਪਬਂਹੀਤਾ ਦਸ੍ਟਿਰ੍ਭਾਵਗ੍ਰਹਣੇ ਸਮਰ੍ਥਾ ਭਵਤ੍ਯੇਵਂ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੋਪਬਂਹਿਤਾ ਵਿਪੁਲਾ ਮਤਿਸ਼੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਯੋਗ੍ਯਾ| ਏਵਂ ਹਿ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਨ੍ਨਾਪਰਾਧਵਾਨ੍ ਭਵਤਿ|| ੧੧||
Adhikarana siddhiBAgvaidyalakShaNam (12) · Śloka 12
ਆਹੂਤ ਏਵ ਯੋ ਯਾਤਿ ਸੁਵੇਸਃ ਸੁਨਿਮਿਤ੍ਤਤਃ| ਗਤ੍ਵਾਤੁਰਾਰ੍ਥਾਦਨ੍ਯਤ੍ਰ ਨ ਨਿਧਤ੍ਤੇ ਮਨਃ ਕ੍ਵਚਿਤ੍| ਵ੍ਯਾਧੀਨ੍ ਪਰੀਕ੍ਸਤੇ ਸਮ੍ਯਙ੍ਨਿਦਾਨਾਦਿਵਿਸ਼ੇਸਤਃ| ਹ੍ਰੇਪਣੀਯਾਂ ਚ ਤਦ੍ਵਾਰ੍ਤ੍ਤਾਂ ਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਯਤੇ ਬਹਿਃ| ਸਹਸਾ ਨ ਚ ਤਸ੍ਯਾਪਿ ਕ੍ਰਿਯਾਕਾਲਮਹਾਪਯਨ੍| ਜਾਨਾਤਿ ਚੋਪਚਰਿਤੁਂ ਸ ਵੈਦ੍ਯਃ ਸਿਦ੍ਧਿਮਸ਼੍ਨੁਤੇ||੧੨||
आहूत एव यो याति सुवेषः सुनिमित्ततः| गत्वाऽतुरार्थादन्यत्र न निधत्ते मनः क्वचित्| व्याधीन् परीक्षते सम्यङ्निदानादिविशेषतः| ह्रेपणीयां च तद्वार्त्तां न प्रकाशयते बहिः| सहसा न च तस्यापि क्रियाकालमहापयन्| जानाति चोपचरितुं स वैद्यः सिद्धिमश्नुते||१२||
🔊 Audio coming soon
ਕਿਮ੍ਭੂਤਸ਼੍ਚ ਵੈਦ੍ਯਃ ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤੀਤ੍ਯਾਹ-ਆਹੂਤ ਇਤਿ| ਯ ਆਹੂਤ ਏਵਤੁਰਗਹਂ ਯਾਤਿ| ਸੁਵੇਸਃ ਦੂਤਾਦਿਵਿਜ੍ਞਾਨੀਯੋਕ੍ਤਕੁਚੇਲਾਦਿਵੇਸਰਹਿਤਃ| ਸੁਨਿਮਿਤ੍ਤਤੋ ਯਾਤਿ ਦੁਰ੍ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਦਸ੍ਟ੍ਵਾ ਨਯਾਤੀਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਗਤ੍ਵਾ ਚਾਤੁਰਾਰ੍ਥਂ ਵਰ੍ਜਯਿਤ੍ਵਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਮਨੋ ਨ ਨਿਧਤ੍ਤੇ| ਆਤੁਰਾਰ੍ਥੋ ਨਿਦਾਨਾਦਿਭਿਃ ਪਂਚਭਿਃ ਵਿਸ਼ੇਸੈਰ੍ਵ੍ਯਾਧਿਪਰੀਕ੍ਸਣਂ ਤਦ੍ਯੋਗ੍ਯਾ ਚ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾ| ਹ੍ਰੇਪਣੀਯਾਂ ਗੋਪ੍ਯਾਂ ਲਜ੍ਜਾਵਹਾਂ ਚਾਤੁਰਵਾਰ੍ਤਾਂ ਬਹਿਰ੍ਜਨਸਂਸਦਿ ਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਯੇਤ੍| ਆਤੁਰਸ੍ਯਾਪਿ ਝਟਿਤਿ ਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਯੇਤ੍ ਈਦਸ਼ੀ ਤਵੋਪਗਤਾ ਪੀਡੇਤਿ| ਏਵਂ ਹ੍ਯਾਤੁਰਸ੍ਯ ਵ੍ਯਾਧਿਸ੍ਵਰੂਪਂ ਕਥਯਤੋ ਭਿਸਜਃ ਕਦਾਚਿਚ੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਹਾਨਿਰ੍ਭਵਤਿ| ਕ੍ਰਿਯਾਕਾਲਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਕਾਲਮਤ੍ਯਜਨ੍ਨੁਪਚਰਿਤੁਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤੁਂ ਚ ਯੋ ਜਾਨਾਤਿ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਰ੍ਗੇ ਸ੍ਪਸ੍ਟਵਿਕਲ੍ਪਯੋਗ੍ਯਾ ਬੁਦ੍ਧਿਰਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਏਵਮ੍ਭੂਤੋ ਵੈਦ੍ਯੋ ਰੋਗੋਪਸ਼ਮਲਕ੍ਸਣਾਂ ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ|
Adhikarana vaidyena varjanIyam (13) · Śloka 13
ਨਾਵਦੀਤਾਮਿਸਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਭ੍ਯਸ੍ਤਦਧ੍ਯਕ੍ਸੇ ਪਰਾਙ੍ਮੁਖੇ| ਤਾਭਿਸ਼੍ਚ ਰਹਸਿ ਸ੍ਥਾਨਂ ਪਰਿਹਾਸਂ ਚ ਵਰ੍ਜਯੇਤ੍||੧੩||
नावदीताऽमिषं स्त्रीभ्यस्तदध्यक्षे पराङ्मुखे| ताभिश्च रहसि स्थानं परिहासं च वर्जयेत्||१३||
🔊 Audio coming soon
ਏਤਤ੍ ਪ੍ਰਸਙ੍ਗੇਨੈਵ ਵੈਦ੍ਯੇਨੇਦਮਨੁਸ੍ਠੇਯਂ ਨੇਦਮਨੁਸ੍ਠੇਯਮਿਤ੍ਯਾਹ-ਨਾਦਦੀਤੇਤਿ| ਪਰਸ੍ਤ੍ਰੀਭ੍ਯ ਆਮਿਸਮਰ੍ਥਾਦਿਕਂ ਨਾਦਦੀਤ ਨ ਗਹ੍ਣੀਯਾਤ੍| `ਆਮਿਸਂ ਭੋਗ੍ਯਵਸ੍ਤੁਨਿ' ਇਤਿ ਕੋਸ਼ਃ| ਤਦਧ੍ਯਕ੍ਸੇ ਆਮਿਸਦਾਤਯੋਸਿਦ੍ਰਕ੍ਸਾਧਿਕਤੇ ਪਰਾਙ੍ਮੁਖੇ ਪਰੋਕ੍ਸੇ ਤਾਭਿਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਭਿਸ਼੍ਚ ਰਹਸਿ ਏਕਾਨ੍ਤੇ ਸ੍ਥਿਤਿਂ ਪਰਿਹਾਸਞ੍ਚ ਵਰ੍ਜਯੇਤ੍|| ੧੩ ||
Adhikarana acikitsyAH (14) · Śloka 14
ਆਰ੍ਤ੍ਤਂ ਚ ਨਪਸਦ੍ਵੈਦ੍ਯੈਰ੍ਦ੍ਵਿਸ੍ਟਂ ਤਦ੍ਦ੍ਵੇਸਿਣਂ ਦ੍ਵਿਸਮ੍| ਚਣ੍ਡਂ ਸ਼ੋਕਾਤੁਰਂ ਭੀਰੁਂ ਕਤਘ੍ਨਂ ਵੈਦ੍ਯਮਾਨਿਨਮ੍| ਹੀਨੋਪਕਰਣਂ ਵ੍ਯਗ੍ਰਮਵਿਧੇਯਂ ਗਤਾਯੁਸਮ੍||੧੪||
आर्त्तं च नृपसद्वैद्यैर्द्विष्टं तद्द्वेषिणं द्विषम्| चण्डं शोकातुरं भीरुं कृतघ्नं वैद्यमानिनम्| हीनोपकरणं व्यग्रमविधेयं गतायुषम्||१४||
🔊 Audio coming soon
ਆਰ੍ਤ੍ਤਂ ਰੋਗਿਣਞ੍ਚੈਵਮ੍ਭੂਤਂ ਭਿਸਗ੍ਵਰ੍ਜਯੇਤ੍| ਕਿਮ੍ਭੂਤਮ੍? ਨਪੇਣ ਰਾਜ੍ਞਾ ਦ੍ਵਿਸ੍ਟਂ ਸਦ੍ਵੈਦ੍ਯੈਸ਼੍ਚ| ਅਥਵਾ ਨਪੇਣ ਸਦ੍ਭਿਸ਼੍ਚ ਵੈਦ੍ਯੈਸ਼੍ਚ| ਤਦ੍ਦ੍ਵੇਸਿਣਂ ਤਾਨ੍ ਨਪਸਦ੍ਵੈਦ੍ਯਾਨ੍ ਯੋ ਦ੍ਵੇਸ੍ਟਿ ਤਮ੍| ਦ੍ਵਿਸਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਂ ਚ ਨ ਚਿਕਿਤ੍ਸੇਤ੍| ਚਣ੍ਡਂ ਦਰ੍ਪਿਣਮ੍| ਸ਼ੋਕਾਤੁਰਾਦਯਃ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਾਃ| ਵੈਦ੍ਯਮਾਨਿਨਂ ਅਵੈਦ੍ਯੋਪਿ ਯੋ ਵੈਦ੍ਯਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਮਨ੍ਯਤੇ ਸ੍ਵਮਤੇਨੌਸਧਂ ਕਰੋਤੀਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਹੀਨੋਪਕਰਣਂ ਹੀਨਚਿਕਿਤ੍ਸਾਙ੍ਗਮ੍| ਵ੍ਯਗ੍ਰਂ ਕਾਰ੍ਯਬਹੁਲਮ੍| ਅਵਿਧੇਯਂ ਭਿਸਜਃ| ਗਤਾਯੁਸਂ ਰਿਸ੍ਟਜ੍ਞਾਨੇਨ|| ੧੪||
Adhikarana varjanIyavaidyAH (15) · Śloka 15
ਜਿਜੀਵਿਸੁਰ੍ਵ੍ਯਾਧਿਤੋਪਿ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਗੁਣਵਰ੍ਜਿਤਾਨ੍| ਕ੍ਰਿਯਾਵਿਕ੍ਰਿਯਿਣੋ ਵੈਦ੍ਯਾਨ੍ ਮਤ੍ਯੋਰਗ੍ਰੇਸਰਾ ਹਿ ਤੇ||੧੫||
जिजीविषुर्व्याधितोऽपि पूर्वोक्तगुणवर्जितान्| क्रियाविक्रियिणो वैद्यान् मृत्योरग्रेसरा हि ते||१५||
🔊 Audio coming soon
ਨ ਕੇਵਲਂ ਭਿਸਗੇਵਮ੍ਭੂਤਮਾਤੁਰਂ ਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ ਯਾਵਦਾਤੁਰੋਪਿ ਜੀਵਿਤੁਮਿਚ੍ਛੁਃ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਵੈਦ੍ਯਗੁਣਵਰ੍ਜਿਤਾਨ੍ ਵੈਦ੍ਯਾਂਸ੍ਤ੍ਯਜੇਤ੍| ਕ੍ਰਿਯਾਵਿਕ੍ਰਯਿਣਃ ਪਣ੍ਯਚਿਕਿਤ੍ਸਕਾਨ੍| ਤੇ ਹਿ ਮਤ੍ਯੋਰਗ੍ਰੇਸਰਾਃ ਪੁਰਸ੍ਸਰਾਃ ਪੁਰੁਸਾਃ, ਪਦਾਤਯਃ|| ੧੫||
Adhikarana cikitsAyAH pAdacatuShTayam (16) · Śloka 16
ਭਿਸਗ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣ੍ਯੁਪਸ੍ਥਾਤਾ ਰੋਗੀ ਪਾਦਚਤੁਸ੍ਟਯਮ੍| ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਸ੍ਯ ਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਤਚ੍ਚਤੁਰ੍ਗੁਣਮ੍||੧੬||
भिषग्द्रव्याण्युपस्थाता रोगी पादचतुष्टयम्| चिकित्सितस्य निर्दिष्टं प्रत्येकं तच्चतुर्गुणम्||१६||
🔊 Audio coming soon
ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਯਾਃ ਪ੍ਰਕਤਤ੍ਵਾਤ੍ ਇਦਮੁਚ੍ਯਤੇ-ਭਿਸਗਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਸ੍ਯ ਰੋਗੋਪਸ਼ਮਲਕ੍ਸਣਸ੍ਯ ਪਾਦਚਤੁਸ੍ਟਯਮਙ੍ਗਚਤੁਸ੍ਟਯਮੁਕ੍ਤਮ੍| ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਤਚ੍ਚਤੁਰ੍ਗੁਣਮ੍| ਉਪਸ੍ਥਾਤਾ ਪਰਿਚਾਰਕਃ|| ੧੬||
Adhikarana BiShagguNAH (17) · Śloka 17
ਦਕ੍ਸਸ੍ਤੀਰ੍ਥਾਤ੍ਤਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥੋ ਦਸ੍ਟਕਰ੍ਮਾ ਸ਼ੁਚਿਰ੍ਭਿਸਕ੍||੧੭||
दक्षस्तीर्थात्तशास्त्रार्थो दृष्टकर्मा शुचिर्भिषक्||१७||
🔊 Audio coming soon
ਭਿਸਕ੍ ਵੈਦ੍ਯਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਗੁਣਃ| ਦਕ੍ਸਸ਼੍ਚਤੁਰਃ| ਤੀਰ੍ਥਾਤ੍ਤਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਃ ਉਪਾਧ੍ਯਾਯਾਤ੍ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਸ੍ਵਰੂਪਃ| ਦਸ੍ਟਕਰ੍ਮਾ ਬਹੁਸ਼ਸ਼੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਰੋਗਃ| ਸ਼ੁਚਿਃ ਸ਼ਰੀਰੇਣ ਮਨਸਾ ਵਾ|| ੧੭||
Adhikarana auShadhaguNAH (18) · Śloka 18
ਬਹੁਕਲ੍ਪਂ ਬਹੁਗੁਣਂ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਯੋਗ੍ਯਮੌਸਧਮ੍||੧੮||
बहुकल्पं बहुगुणं सम्पन्नं योग्यमौषधम्||१८||
🔊 Audio coming soon
ਔਸਧਮਪਿ ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਮ੍| ਬਹੁਕਲ੍ਪਂ ਬਹਵਃ ਕਲ੍ਪਾਃ ਸ੍ਵਰਸਕ੍ਵਾਥਚੂਰ੍ਣਾਦਿਕਾਃ ਕਲ੍ਪਨਾ ਯਸ੍ਯ ਨ ਤੁ ਲਵਣਵਦੇਕਕਲ੍ਪਮ੍| ਬਹਵੋ ਗੁਣਾਃ ਸਤ੍ਤ੍ਵਾਦਯੋ ਯਸ੍ਯ ਤਦ੍ਬਹੁਗੁਣਮ੍| ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਾਕਸਂਸ੍ਕਾਰਾਦਿਯੁਕ੍ਤਮ੍| ਯੋਗ੍ਯਂ ਰੋਗਸ੍ਯ ਰੋਗਿਣਸ਼੍ਚ ਦੇਸ਼ਕਾਲਾਦ੍ਯਵਸ੍ਥਾਪੇਕ੍ਸਯਾ|| ੧੮||
Adhikarana paricArakaguNAH (19) · Śloka 19
ਅਨੁਰਕ੍ਤਃ ਸ਼ੁਚਿਰ੍ਦਕ੍ਸੋ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍ ਪਰਿਚਾਰਕਃ||੧੯||
अनुरक्तः शुचिर्दक्षो बुद्धिमान् परिचारकः||१९||
🔊 Audio coming soon
ਉਪਸ੍ਥਾਤਾਪਿ ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਃ| ਆਤੁਰਸ੍ਯਾਨੁਰਕ੍ਤਃ| ਸ਼ੁਚਿਰ੍ਦਕ੍ਸੌ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤੌ| ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਃ|| ੧੯||
Adhikarana rogiguNAH (20) · Śloka 20
ਆਢ੍ਯੋ ਰੋਗੀ ਭਿਸਗ੍ਵਸ਼੍ਯੋ ਜ੍ਞਾਪਕਸ੍ਸਤ੍ਤ੍ਵਵਾਨਪਿ||੨੦||
आढ्यो रोगी भिषग्वश्यो ज्ञापकस्सत्त्ववानपि||२०||
🔊 Audio coming soon
ਰੋਗ੍ਯਪਿ ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਃ| ਆਢ੍ਯੋ ਧਨਵਾਨ੍| ਵੈਦ੍ਯਵਸ਼੍ਯਃ| ਜ੍ਞਾਪਕਃ ਵੈਦ੍ਯਂ ਰੋਗਾਹਾਰਵਿਹਾਰਾਦੀਨਾਮਨ੍ਵਯਵ੍ਯਤਿਰੇਕਂ ਬੋਧਯਿਤੁਂ ਸਮਰ੍ਥਃ| ਸਤ੍ਤ੍ਵਵਾਨਭੀਰੁਃ|| ੨੦||
Adhikarana cikitsAyAH pradhAnaM kAraNaM BiShak (21) · Śloka 21
ਯਦ੍ਵੈਦ੍ਯੇ ਵਿਗੁਣੇ ਪਾਦਾ ਗੁਣਵਨ੍ਤੋਪ੍ਯਨਰ੍ਥਕਾਃ| ਸ ਪਾਦਹੀਨਾਨਪ੍ਯਾਰ੍ਤ੍ਤਾਨ੍ ਗੁਣਵਾਨ੍ ਯਚ੍ਚ ਯਾਪਯੇਤ੍| ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਯਾਸ੍ਤਮੇਵਾਤਃ ਪ੍ਰਧਾਨਂ ਕਾਰਣਂ ਵਿਦੁਃ||੨੧||
यद्वैद्ये विगुणे पादा गुणवन्तोऽप्यनर्थकाः| स पादहीनानप्यार्त्तान् गुणवान् यच्च यापयेत्| चिकित्सायास्तमेवातः प्रधानं कारणं विदुः||२१||
🔊 Audio coming soon
ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਯਾਸ਼੍ਚ ਯਦ੍ਯਪਿ ਕਾਰਣਂ ਚਤੁਸ੍ਟਯਮੁਕ੍ਤਂ ਤਥਾਪਿ ਵੈਦ੍ਯ ਏਵ ਪ੍ਰਧਾਨਂ ਕਾਰਣਮ੍| ਕੁਤਃ? ਆਹ- ਯਦ੍ਵੈਦ੍ਯ ਇਤਿ| ਯਦ੍ਯਸ੍ਮਾਦ੍ਵੈਦ੍ਯੇ ਵਿਗੁਣੇ ਯਥੋਕ੍ਤਗੁਣਰਹਿਤੇ, ਸ਼ੇਸਾਸ੍ਤ੍ਰਯਃ ਪਾਦਾਃ ਗੁਣਵਨ੍ਤੋ ਯਥੋਕ੍ਤਗੁਣਾ ਅਪ੍ਯਨਰ੍ਥਕਾਃ| ਅਯਮਪਰੋ ਹੇਤੁਃ- ਯਚ੍ਚ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ ਚ ਵੈਦ੍ਯੋ ਗੁਣਵਾਨ੍ ਪਾਦਹੀਨਾਨਪ੍ਯਾਰ੍ਤਾਨ੍ ਯਾਪਯੇਤ੍ ਮਰਣਾਦ੍ਰਕ੍ਸਤਿ| ਅਤੋਪਿ ਤਮੇਵ ਪ੍ਰਧਾਨਮ੍ ਕਾਰਣਂ ਵਿਦੁਰ੍ਵਿਦ੍ਵਾਂਸਃ||੨੧||
Adhikarana vyAdhiprakArAH (22) · Śloka 22
ਸਾਧ੍ਯੋਸਾਧ੍ਯ ਇਤਿ ਵ੍ਯਾਧਿਰ੍ਦ੍ਵਿਧਾ ਤੌ ਤੁ ਪੁਨਸ੍ਤ੍ਰਿਧਾ| ਸੁਸਾਧ੍ਯਃ ਕਚ੍ਛ੍ਰਸਾਧ੍ਯਸ਼੍ਚ ਵ੍ਯਾਪ੍ਯੋ ਯਸ਼੍ਚਾਨੁਪਕ੍ਰਮਃ||੨੨||
साध्योऽसाध्य इति व्याधिर्द्विधा तौ तु पुनस्त्रिधा| सुसाध्यः कृच्छ्रसाध्यश्च व्याप्यो यश्चानुपक्रमः||२२||
🔊 Audio coming soon
ਚਿਕਿਤ੍ਸਾ ਪ੍ਰਕਤਾ| ਸਾ ਚ ਵ੍ਯਾਧੇਰ੍ਨਾਸ਼ਨਮ੍| ਅਤ ਉਚ੍ਯਤੇ, ਦ੍ਵਿਵਿਧੋ ਵ੍ਯਾਧਿਃ ਸਾਧ੍ਯੋਸਾਧ੍ਯਸ਼੍ਚ| ਸਾਧ੍ਯੋ ਦ੍ਵਿਵਿਧਃ ਸੁਖਸਾਧ੍ਯਃ ਕਚ੍ਛ੍ਰਸਾਧ੍ਯਸ਼੍ਚ| ਅਸਾਧ੍ਯੋਪਿ ਦ੍ਵਿਵਿਧਃ ਯਾਪ੍ਯਃ ਅਨੁਪਕ੍ਰਮਸ਼੍ਚੇਤਿ|| ੨੨||
Adhikarana suKasAdhyavyAdhilakShaNam (23) · Śloka 23
ਸਰ੍ਵੌਸਧਕ੍ਸਮੇ ਦੇਹੇ ਯੂਨਃ ਪੁਂਸੋ ਜਿਤਾਤ੍ਮਨਃ| ਅਮਰ੍ਮਗੋਲ੍ਪਹੇਤ੍ਵਗ੍ਰਰੂਪਰੂਪੋਨੁਪਦ੍ਰਵਃ| ਅਤੁਲ੍ਯਦੂਸ੍ਯਦੇਸ਼ਰ੍ਤੁਪ੍ਰਕਤਿਃ ਪਾਦਸ੍ਮ੍ਪਦਿ| ਗ੍ਰਹੇਸ੍ਵਨੁਗੁਣੇਸ੍ਵੇਕਦੋਸਮਾਰ੍ਗੋ ਨਵਃ ਸੁਖਃ| ਸੁਖਸਾਧ੍ਯਃ ਸੁਖੋਪਾਯਃ ਕਾਲੇਨਾਲ੍ਪੇਨ ਸਾਧ੍ਯਤੇ||੨੩||
सर्वौषधक्षमे देहे यूनः पुंसो जितात्मनः| अमर्मगोऽल्पहेत्वग्ररूपरूपोऽनुपद्रवः| अतुल्यदूष्यदेशर्तुप्रकृतिः पादस्म्पदि| ग्रहेष्वनुगुणेष्वेकदोषमार्गो नवः सुखः| सुखसाध्यः सुखोपायः कालेनाल्पेन साध्यते||२३||
🔊 Audio coming soon
ਸੁਖਸਾਧ੍ਯਾਦਿਕਸ੍ਯ ਵ੍ਯਾਧਿਚਤੁਸ੍ਟਯਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਮੁਚ੍ਯਤੇ| ਸਰ੍ਵੌਸਧਕ੍ਸਮੇ ਦੇਹੇ ਉਤ੍ਪਨ੍ਨੋ ਵ੍ਯਾਧਿਃ ਸੁਖਃ ਸੁਖਸਾਧ੍ਯਃ| ਯੂਨਃ ਤਰੁਣਸ੍ਯ| ਪੁਂਸਃ ਪੁਰੁਸਸ੍ਯ| ਜਿਤਾਤ੍ਮਨੋ ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਯ ਗੇਯਸ਼ਬ੍ਦਾਦੀਨਾਮਲੋਲੁਪਸ੍ਯ ਦੇਹ ਉਤ੍ਪਨ੍ਨਃ| ਅਨ੍ਯਚ੍ਚ ਕਿਮ੍ਭੂਤਃ? ਅਮਰ੍ਮਗਃ ਹਤ੍ ਕਣ੍ਠਾਦਿਪੀਡਾਕਰਣੇ ਅਸਮਰ੍ਥਃ| ਸ੍ਵਲ੍ਪਨਿਦਾਨਃ ਸ੍ਵਲ੍ਪਪੂਰ੍ਵਰੂਪਃ ਸ੍ਵਲ੍ਪਲਕ੍ਸਣਸ਼੍ਚ ਸੁਸਾਧ੍ਯਃ| ਤਥੋਪਦ੍ਰਵਰਹਿਤਃ ਉਤ੍ਪਨ੍ਨੇ ਵ੍ਯਾਧਾਵੁਤ੍ਪਨ੍ਨਂ ਦੁਃਖਾਨੁਬਨ੍ਧਿਵ੍ਯਾਧ੍ਯਨ੍ਤਰਮੁਪਦ੍ਰਵਸ਼ਬ੍ਦੇਨੋਚ੍ਯਤੇ| ਤਥਾ ਅਤੁਲ੍ਯਦੂਸ੍ਯਃ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਵ੍ਯਾਧੌ ਵਿਸਦਸ਼ੇਨ ਦੋਸੇਣ ਦੂਸਿਤੋ ਦੂਸ੍ਯਃ| ਯਥਾ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਾ ਸ਼ੀਤੇਨ ਰਕ੍ਤਮੁਸ੍ਣਂ ਦੂਸਿਤਮ੍| ਤਥਾ ਅਤੁਲ੍ਯਦੇਸ਼ੋ ਵ੍ਯਾਧਿਃ, ਯਥਾ ਆਨੂਪਦੇਸ਼ੇ ਪਿਤ੍ਤਸਮ੍ਭੂਤਃ| ਅਤੁਲ੍ਯਰ੍ਤੁਰ੍ਯਥਾ ਸ਼ਰਦਿ ਕਫੋਦ੍ਭਵਃ| ਅਤੁਲ੍ਯਪ੍ਰਕਤਿਰ੍ਯਥਾ ਪਿਤ੍ਤਪ੍ਰਕਤੇਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਸਮ੍ਭਵਃ| ਪਾਦਸਮ੍ਪਦ੍ਯਙ੍ਗਚਤੁਸ੍ਟਯਪਰਿਪੂਰ੍ਣਤ੍ਵੇ ਸਤਿ ਵ੍ਯਾਧਿਃ ਸੁਖਸਾਧ੍ਯਃ| ਤਥਾ ਗ੍ਰਹੇਸੁ ਅਨੁਗੁਣੇਸੁ ਅਨੁਕੂਲਰਾਸ਼ਿਸ੍ਥਿਤੇਸੁ| ਤਥੈਕੇਨ ਵਾਤਾਦੀਨਾਮਨ੍ਯਤਮੇਨ ਦੋਸੇਣ ਯੋ ਜਾਤਃ ਤਥਾ ਏਕਮਾਰ੍ਗਃ ਅਨ੍ਤਰ੍ਮਾਰ੍ਗ ਏਵ ਵਾ ਬਹਿਰ੍ਮਾਰ੍ਗ ਏਵ ਵਾ| ਏਤਚ੍ਚ ਪਰਸ੍ਤਾਦ੍ਵਕ੍ਸ੍ਯਾਮਃ| ਤਥਾ ਨਵਃ| ਇਤਿ ਸੁਖਸਾਧ੍ਯਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਮੁਕ੍ਤਮ੍| ਤਸ੍ਯੈਵ ਸੁਖਸਾਧ੍ਯਸ੍ਯ ਅਨ੍ਵਰ੍ਥਤਾਪ੍ਯੁਚ੍ਯਤੇ| ਸੁਖਸਾਧ੍ਯੋ ਯਃ ਸੁਖੋਪਾਯਃ ਸ੍ਵਲ੍ਪੋਪਾਯ ਇਤ੍ਯਲ੍ਪੇਨ ਚ ਕਾਲੇਨ ਸਿਦ੍ਧ੍ਯਤਿ|| ੨੩||
Adhikarana kRucCrasAdhyalakShaNam (24) · Śloka 24
ਕਚ੍ਛ੍ਰੈਰੁਪਾਯੈਃ ਕਚ੍ਛ੍ਰਸ੍ਤੁ ਮਹਦ੍ਭਿਸ਼੍ਚ ਚਿਰੇਣ ਵਾ| ਅਸਾਧ੍ਯਲਿਙ੍ਗਸਙ੍ਕੀਰ੍ਣਸ੍ਤਥਾ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਦਿਸਾਧਨਃ||੨੪||
कृच्छ्रैरुपायैः कृच्छ्रस्तु महद्भिश्च चिरेण वा| असाध्यलिङ्गसङ्कीर्णस्तथा शस्त्रादिसाधनः||२४||
🔊 Audio coming soon
ਕਚ੍ਛ੍ਰਸਾਧ੍ਯਸ੍ਤੁ ਕਚ੍ਛ੍ਰੈਃ ਸੁਦੁਸ੍ਕਰੈਰੁਪਾਯੈਰ੍ਮਹਦ੍ਭਿਃ ਪ੍ਰਭੂਤੈਸ਼੍ਚਿਰੇਣ ਚ ਸਿਦ੍ਧ੍ਯਤਿ| ਅਸਾਧ੍ਯਲਿਙ੍ਗਾਨਿ ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣਾਨਿ| ਤੈਃ ਸਙ੍ਕੀਰ੍ਣੋ ਮਿਸ਼੍ਰਿਤਃ| ਤਥਾ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਦਿਕਂ ਸਾਧਨਮੁਪਾਯੋ ਯਸ੍ਯ| ਆਦਿਗ੍ਰਹਣੇਨਾਗ੍ਨਿਕ੍ਸਾਰਾਦੀਨਾਂ ਗ੍ਰਹਣਮਿਤਿ ਕਚ੍ਛ੍ਰਸਾਧ੍ਯਲਕ੍ਸਣਾਨਿ|| ੨੪||
Adhikarana yApyavyAdhilakShaNam (25) · Śloka 25
ਸ਼ੇਸਤ੍ਵਾਦਾਯੁਸਃ ਪਥ੍ਯੈਰ੍ਯਾਪ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾਯੋ ਵਿਪਰ੍ਯਯੇ| ਦਤ੍ਤ੍ਵਾਲ੍ਪਂ ਸੁਖਮਲ੍ਪੇਨ ਹੇਤੁਨਾ ਸ ਪ੍ਰਤਨ੍ਯਤੇ| ਯਾਤਿ ਨਾਸ਼ੇਸਤਾਂ ਰੋਗਃ ਕਰ੍ਮਜੋ ਨਿਯਤਾਯੁਸਃ| ਪ੍ਰਪਤਨ੍ਨਿਵ ਵਿਸ੍ਕਮ੍ਭੈਰ੍ਧਾਰ੍ਯਤੇਤ੍ਰਾਤੁਰੋ ਹਿਤੈਃ||੨੫||
शेषत्वादायुषः पथ्यैर्याप्यः प्रायो विपर्यये| दत्त्वाऽल्पं सुखमल्पेन हेतुना स प्रतन्यते| याति नाशेषतां रोगः कर्मजो नियतायुषः| प्रपतन्निव विष्कम्भैर्धार्यतेऽत्रातुरो हितैः||२५||
🔊 Audio coming soon
ਯਾਪ੍ਯ ਉਚ੍ਯਤੇ- ਸ਼ੇਸਤ੍ਵਾਦਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਬਾਹੁਲ੍ਯੇਨ ਵਿਪਰ੍ਯਯੇ ਸਾਧ੍ਯਲਕ੍ਸਣਵਿਪਰੀਤਤ੍ਵੇ ਸਤ੍ਯਾਯੁਸੋ ਜੀਵਿਤਸ੍ਯ ਸ਼ੇਸਤ੍ਵਾਦਕ੍ਸੀਣਤ੍ਵਾਨ੍ਮਾਰਯਿਤੁਮਸਮਰ੍ਥਃ| ਪਥ੍ਯੈਰਾਹਾਰਵਿਹਾਰੈਰ੍ਯਾਪ੍ਯਃ| ਸ ਚ ਵ੍ਯਾਧਿਃ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤੇਨਾਲ੍ਪਂ ਸੁਖਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਪੁਨਃ ਸੋਲ੍ਪੇਨੈਵ ਹੇਤੁਨਾ ਪ੍ਰਤਨ੍ਯਤੇ ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਯਤੇ| ਯਤਸ਼੍ਚ ਦੁਸ੍ਕਤਕਰ੍ਮਜੋ ਰੋਗੋ ਨਿਯਤਾਯੁਸ ਉਤ੍ਪਨ੍ਨੋ ਨ ਚ ਨਸ਼੍ਯਤਿ ਨਾਪਿ ਮਾਰਯਤਿ| ਅਤ੍ਰ ਚ ਯਾਪ੍ਯੇ ਵ੍ਯਾਧੌ ਆਤੁਰੋ ਹਿਤੈਰਾਹਾਰਵਿਹਾਰਾਦਿਕੈਰ੍ਧਾਰ੍ਯਤੇ, ਯਥਾ- ਪ੍ਰਪਤਨ੍ ਪਿਪਤਿਸੁਃ ਕੁਡ੍ਯਾਦਿਰ੍ਵਿਸ੍ਕਮ੍ਭੈਃ ਸ੍ਤਮ੍ਭੈਰ੍ਧਾਰ੍ਯਤੇ| ਇਤਿ ਯਾਪ੍ਯਲਕ੍ਸਣਾਨਿ|| ੨੫||
Adhikarana asAdhyavyAdhilakShaNam (26) · Śloka 26
ਪਰੋਸਾਧ੍ਯਃ ਕ੍ਰਿਯਾਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਖ੍ਯੇਯੋਤਿਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ| ਤਸ੍ਮਾਦੁਪੇਕ੍ਸ੍ਯ ਏਵਾਸੌ ਸ੍ਥਿਤੋਤ੍ਯਨ੍ਤਵਿਪਰ੍ਯਯੇ| ਭ੍ਰਮਮੋਹਾਰਤਿਕਰੋ ਦਸ੍ਟਿਰਿਸ੍ਟੋਕ੍ਸਨਾਸ਼ਨਃ||੨੬||
परोऽसाध्यः क्रियाः सर्वाः प्रत्याख्येयोऽतिवर्त्तते| तस्मादुपेक्ष्य एवासौ स्थितोऽत्यन्तविपर्यये| भ्रममोहारतिकरो दृष्टिरिष्टोऽक्षनाशनः||२६||
🔊 Audio coming soon
ਅਨੁਪਕ੍ਰਮਣਲਕ੍ਸਣਾਨ੍ਯੁਚ੍ਯਨ੍ਤੇ| ਪਰਸ਼੍ਚੈਸਾਂ ਸ਼ੇਸ ਅਸਾਧ੍ਯਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਖ੍ਯੇਯਃ ਸਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਃ ਕ੍ਰਿਯਾਃ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਃ ਅਤਿਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ ਕੁਣ੍ਠਯਤਿ| ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸੁਖਸਾਧ੍ਯਲਕ੍ਸਣੇਭ੍ਯੋਤ੍ਯਨ੍ਤਵਿਪਰੀਤਤ੍ਵੇ ਸ੍ਥਿਤ ਉਪੇਕ੍ਸਣੀਯ ਏਵ| ਤਥਾ ਭ੍ਰਮਾਦਿਕਰਃ ਭ੍ਰਮ ਇਵ ਭ੍ਰਮਃ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਬਹੁਸ੍ਵਰੂਪਮਵਸ੍ਥਾਨਮ੍| ਮੋਹੋ ਵੈ ਚੈਤਨ੍ਯਮ੍| ਅਰਤਿਃ ਕੁਤ੍ਰਚਿਦਨਵਸ੍ਥਿਤਿਃ| ਤਥਾਕ੍ਸਨਾਸ਼ਨੋ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਨਾਸ਼ਨ| ਇਤ੍ਯਨੁਕ੍ਰਮਲਕ੍ਸਣਾਨਿ|
Adhikarana vyAdhIn vimRushya cikitsAmAraBeta (27) · Śloka 27
ਵ੍ਯਾਧੀਨ੍ ਪੁਰਾ ਪਰੀਕ੍ਸੈਵਮਾਰਭੇਤ ਤਤਃ ਕ੍ਰਿਯਾਮ੍| ਸ੍ਵਾਰ੍ਥਵਿਦ੍ਯਾਯਸ਼ੋਹਾਨਿਮਨ੍ਯਥਾ ਧ੍ਰੁਵਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍||੨੭||
व्याधीन् पुरा परीक्षैवमारभेत ततः क्रियाम्| स्वार्थविद्यायशोहानिमन्यथा ध्रुवमाप्नुयात्||२७||
🔊 Audio coming soon
ਇਤ੍ਯੇਵਮਨਨ੍ਤਰੋਕ੍ਤਪ੍ਰਕਾਰੇਣ ਵ੍ਯਾਧੀਨ੍ ਪੁਰਾਤੁਰਸਂਯੋਗ ਏਵ ਸਮੀਕ੍ਸ੍ਯ ਤਤਃ ਕ੍ਰਿਯਾਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਰਭੇਤ| ਅਨ੍ਯਥੈਤਦਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਧ੍ਰੁਵਮਵਸ਼੍ਯਂ ਸ੍ਵਾਰ੍ਥਾਦਿਹਾਨਿਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਦਸ਼੍ਨੁਵੀਤ|| ੨੭||
Adhikarana sAdhyasyA~apyasAdhyatAprAptiH (28) · Śloka 28
ਸਾਧ੍ਯਯੋਰਪਿ ਸਂਯੋਗੋ ਬਲਿਨੋਰ੍ਯਾਤ੍ਯਸਾਧ੍ਯਤਾਮ੍| ਵਿਦ੍ਯਾਦਸਾਧ੍ਯਮੇਵਾਤਃ ਸਾਧ੍ਯਾਸਾਧ੍ਯਸਮਾਗਮਮ੍| ਨਾਸਾਧ੍ਯਸ੍ਸਾਧ੍ਯਤਾਂ ਯਾਤਿ ਸਾਧ੍ਯੋ ਯਾਤਿ ਤ੍ਵਸਾਧ੍ਯਤਾਮ੍||੨੮||
साध्ययोरपि संयोगो बलिनोर्यात्यसाध्यताम्| विद्यादसाध्यमेवातः साध्यासाध्यसमागमम्| नासाध्यस्साध्यतां याति साध्यो याति त्वसाध्यताम्||२८||
🔊 Audio coming soon
ਵੇਦ੍ਯਸ੍ਯ ਪਰੀਕ੍ਸਣੀਯਪ੍ਰਸਙ੍ਗਃ ਇਦਮਪ੍ਯਾਹ- ਸਾਧ੍ਯਯੋਰਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਬਲਿਨੋਰ੍ਬਲਯੁਕ੍ਤਯੋਃ ਸਾਧ੍ਯਲਕ੍ਸਣਯੁਕ੍ਤਯੋਃ ਸਂਯੋਗੋਪ੍ਯਸਾਧ੍ਯਤਾਂ ਯਾਤਿ| ਅਤ ਏਵ ਸਂਯੋਗਾਦ੍ਧੇਤੋਃ ਸਾਧ੍ਯਾਸਾਧ੍ਯਸਮਾਗਮਮਪ੍ਯਸਾਧ੍ਯਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍| ਤਥਾ ਯੋਸਾਧ੍ਯੋ ਵ੍ਯਾਧਿਃ ਸ ਨ ਕਦਾਚਿਦਪਿ ਸਾਧ੍ਯਤਾਮੇਤਿ| ਸਾਧ੍ਯਃ ਪੁਨਰਸਾਧ੍ਯਤਾਮੇਤਿ|| ੨੮||
Adhikarana vyAdhInAmavasthAntaragamane hetuH (29) · Śloka 29
ਪਾਦਾਪਚਾਰਾਦ੍ਦੈਵਾਚ੍ਚ ਯਾਨ੍ਤਵਸ੍ਥਾਨ੍ਤਰਂ ਗਦਾਃ||੨੯||
पादापचाराद्दैवाच्च यान्तवस्थान्तरं गदाः||२९||
🔊 Audio coming soon
ਕਥਮਿਤ੍ਯਾਹ- ਪਾਦਾਪਚਾਰਾਦਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਪਾਦਾਪਚਾਰੋ ਯਥੋਕ੍ਤਾਨਾਮਙ੍ਗਾਨਾਮਪਰਿਪੂਰ੍ਣਤ੍ਵਮ੍| ਅਥਵਾ ਸਰ੍ਵ ਏਵ ਵ੍ਯਾਧਯਃ ਪਾਦਨਿਰਪੇਕ੍ਸਾ ਏਵ ਦੈਵਾਦ੍ਧੇਤੋਰਵਸ੍ਥਾਨ੍ਤਰਂ ਸ੍ਵਰੂਪਾਦ੍ਵਿਲਕ੍ਸਣਤਾਂ ਯਾਨ੍ਤਿ| ਦੈਵਮਨ੍ਯਜਨ੍ਮਕਤਂ ਕਰ੍ਮ|| ੨੯||
Adhikarana vaidyavRuttam (30) · Śloka 30
ਵਰਮਾਸ਼ੀਵਿਸਵਿਸਂ ਦੀਪ੍ਤਮਗ੍ਨਿਮਯੋਪਿ ਵਾ| ਉਪਯੁਞ੍ਜੀਤ ਨ ਤ੍ਵਰ੍ਤ੍ਤਾਦਾਮਿਸਂ ਕਪਣਾਜ੍ਜਨਾਤ੍||੩੦||
वरमाशीविषविषं दीप्तमग्निमयोऽपि वा| उपयुञ्जीत न त्वर्त्तादामिषं कृपणाज्जनात्||३०||
🔊 Audio coming soon
ਵੈਦ੍ਯਸ੍ਯਾਨੁਸ੍ਠੇਯਪ੍ਰਸਙ੍ਗ ਇਦਮਪ੍ਯਾਹ- ਵਰਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਵਰਮਾਸ਼ੀਵਿਸਾਣਾਂ ਦਂਸ੍ਟ੍ਰਿਣਾਂ ਵਿਸਮੁਪਯੁਕ੍ਤਮ੍| ਦੀਪ੍ਤੋ ਵਾਗ੍ਨਿਰੁਪਯੁਕ੍ਤਃ| ਦੀਪ੍ਤਾਮਯੋਪਿ ਵਾ ਉਪਯੁਕ੍ਤਂ ਸ਼ਰੀਰੇਣ ਸਂਯੋਗਂ ਨੀਤਮ੍| ਨ ਤੁ ਕਪਣਾਜ੍ਜਨਾਦਾਮਿਸਮਰ੍ਥਾਦਿਕਮੁਪਯੁਕ੍ਤਮ੍| ਅਥਵਾ ਆਸ਼ੀਵਿਸਾਸ਼੍ਚ ਵਰਮ੍| ਵਿਸਸ਼੍ਚ ਵਰਮ੍|| ੩੦||
Adhikarana antya (2) · Śloka 2
ਵਰੋ ਭੂਤਦਯਾ ਧਰ੍ਮ ਇਤ੍ਯਾਰ੍ਤ੍ਤੇਸੁ ਭਿਸਗ੍ਵਰਃ| ਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ ਯਸ੍ਤੁ ਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥਃ ਸ ਸਰ੍ਵਮਤਿਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ||੩੧|| ਇਤਿ ਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸ੍ਯ ਸੂਨੋਰ੍ਵਾਗ੍ਭਟਸ੍ਯ ਕਤਾਵਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਸੂਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨੇ ਸ਼ਿਸ੍ਯੋਪਨਯਨੀਯੋ ਨਾਮ ਦ੍ਵਿਤੀਯੋਧ੍ਯਾਯਃ||੨||
वरो भूतदया धर्म इत्यार्त्तेषु भिषग्वरः| वर्त्तते यस्तु सिद्धार्थः स सर्वमतिवर्त्तते||३१|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां सूत्रस्थाने शिष्योपनयनीयो नाम द्वितीयोऽध्यायः||२||
🔊 Audio coming soon
ਇਤਿ ਯੋ ਭਿਸਗ੍ਵੈਦ੍ਯਃ ਭੂਤਦਯਾ ਵਰਃ ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠੋ ਧਰ੍ਮਃ ਇਤਿ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾਰ੍ਤ੍ਤੇਸੁ ਰੋਗਿਸੁ ਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ, ਸ ਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥਃ ਅਰ੍ਥਸਿਦ੍ਧ੍ਯਾ ਯੁਕ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵਂ ਸਦਾਚਾਰਂ ਜਨਮਤਿਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ ਤੇਸਾਮੁਪਰਿ ਭਵਤੀਤ੍ਯਰ੍ਥਃ|| ੩੧|| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਨ੍ਮਹਾਮਹੋਪਾਧ੍ਯਾਯੇਨ੍ਦੁਵਿਰਚਿਤਾਯਾ-ਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਖਾਯਾਂ ਸੂਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨੇ ਦ੍ਵਿਤੀਯੋਧ੍ਯਾਯਃ||੨||