Adhikarana athAtaH shodhanAdigaNasaMgraho nAma caturdasho~adhyAyaH pratij~jA (1) · Śloka 1
ਅਥਾਤਃ ਸ਼ੋਧਨਾਦਿਗਣਸਙ੍ਗ੍ਰਹਮਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ||੧||
अथातः शोधनादिगणसङ्ग्रहमध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ੋਧਨਂ ਵਮਨਵਿਰੇਚਨਕਾਰਣਤ੍ਵਾਤ੍ ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਸ਼ੋਧਨਮ੍| ਅਥਵਾ ਕਰਣਸਾਧਨ ਏਵ ਸ਼ੋਧਨਸ਼ਬ੍ਦਃ ਆਦਿਗ੍ਰਹਣੇਨਾਸ੍ਥਾਪਨਾਨੁਵਾਸਨਾਦਿ- ਪਰਿਗ੍ਰਹਃ| ਗਣਃ ਸਮੂਹਃ| ਤੇਸਾਂ ਸ਼ੋਧਨਾਦਿਗਣਾਨਾਂ ਸਙ੍ਗ੍ਰਹਮੇਕਤ੍ਰਸ੍ਥਾਪਨਮਸ੍ਮਿਨ੍ਨਧ੍ਯਾਯੇ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਸੁਖਗ੍ਰਹਣਾਰ੍ਥਮ੍||੧||
Adhikarana vamanopayogIni dravyANi (2) · Śloka 2
ਮਦਨਜੀਮੂਤਕੇਕ੍ਸ੍ਵਾਕੁਕੋਸ਼ਾਤਕੀਦ੍ਵਯਫਲਪੁਸ੍ਪਪਤ੍ਰਾਣਿ ਕੁਟਜ- ਕਰਞ੍ਜਤ੍ਰਪੁਸਸਰ੍ਸਪਪਿਪ੍ਪਲੀਵਿਡਙ੍ਗੈਲਾਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਪੁਸ੍ਪੀਹਰੇਣੁ- ਪਥ੍ਵੀਕਾਕੁਸ੍ਤੁਮ੍ਬਰੁਪ੍ਰਪੁਨ੍ਨਾਟਾਨਾਂ ਫਲਾਨਿ ਸ਼ਾਰਦਾਨਿ ਚ, ਹਸ੍ਤਿਪਰ੍ਣ੍ਯਾਃ ਕੋਵਿਦਾਰਕਰ੍ਬੁਦਾਰਾਰਿਸ੍ਟਾਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾਨੀਪਵਿਦੁਲਬਿਲ੍ਵਬਿਮ੍ਬੀਬਨ੍ਧੁ-ਜੀਵਕਸ਼੍ਵੇਤਾਸ਼ਣਪੁਸ੍ਪੀਸਦਾਪੁਸ੍ਪੀਵਚਾਚਿਤ੍ਰਾਚਿਤ੍ਰਕਮਗੇਨ੍ਦ੍ਰ-ਵਾਰੁਣੀਸੁਸਵੀਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲਸ੍ਵਾਦੁਕਣ੍ਟਕਪਾਠਾਪਾਟਲੀਸ਼ਾਰ੍ਙ੍ਗੇਸ੍ਟਾ-ਮਧੁਕਮੂਰ੍ਵਾਸਪ੍ਤਪਰ੍ਣਸੋਮਵਲ੍ਕਦ੍ਵੀਪਿਸ਼ਿਗ੍ਰੁਸੁਮਨਸ੍ਸੌਮਨਸ੍ਯਾ- ਯਵਾਨੀਵਸ਼੍ਚੀਵਪੁਨਰ੍ਨਵਾਮਹਾਸਹਾਕ੍ਸੁਦ੍ਰਸਹੇਕ੍ਸੁਕਾਣ੍ਡਕਾਲਕ੍ਤ ਵਨ੍ਤਪਿਪ੍ਪਲੀਮੂਲਚਵਿਕਾਨਲਦੋਸ਼ੀਰਹ੍ਰੀਬੇਰਮੂਲਾਨਿ| ਸ਼ਾਲ੍ਮਲੀਸ਼ੇਲੁਕਾਭਦ੍ਰਪਰ੍ਣ੍ਯੈਰਾਵਣ੍ਯਾਵਰ੍ਤਕ੍ਯੁਪੋਦਕੋਦ੍ਦਾਲਧਨ੍ਵਨ-ਰਸਾਞ੍ਜਨਰਾਜਾਦਨੋਪਚਿਤ੍ਰਾਗੋਪਸ਼ਙ੍ਗਾਟਿਕਾਪਿਚ੍ਛਾਃ| ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਪੁਸ੍ਪਮ੍| ਤਾਲੀਸਪਤ੍ਰਮ੍| ਹਰਿਦ੍ਰਾਸ਼ਙ੍ਗਵੇਰਕਨ੍ਦੌ| ਮਧੁਯਸ੍ਟੀ ਦਾਰੁਹਰਿਦ੍ਰਾਸਾਰੌ| ਤਗਰਗੁਡੂਚੀਮਧੁਫਾਣਿਤ ਕ੍ਸੀਰਕ੍ਸਾਰਲਵਣਾਨਿ ਚੇਤਿ ਵਮਨੋਪਯੋਗੀਨਿ||੨||
मदनजीमूतकेक्ष्वाकुकोशातकीद्वयफलपुष्पपत्राणि कुटज- करञ्जत्रपुससर्षपपिप्पलीविडङ्गैलाप्रत्यक्पुष्पीहरेणु- पृथ्वीकाकुस्तुम्बरुप्रपुन्नाटानां फलानि शारदानि च, हस्तिपर्ण्याः कोविदारकर्बुदारारिष्टाश्वगन्धानीपविदुलबिल्वबिम्बीबन्धु-जीवकश्वेताशणपुष्पीसदापुष्पीवचाचित्राचित्रकमृगेन्द्र-वारुणीसुषवीचतुरङ्गुलस्वादुकण्टकपाठापाटलीशार्ङ्गेष्टा-मधुकमूर्वासप्तपर्णसोमवल्कद्वीपिशिग्रुसुमनस्सौमनस्या- यवानीवृश्चीवपुनर्नवामहासहाक्षुद्रसहेक्षुकाण्डकालक्त वृन्तपिप्पलीमूलचविकानलदोशीरह्रीबेरमूलानि| शाल्मलीशेलुकाभद्रपर्ण्यैरावण्यावर्तक्युपोदकोद्दालधन्वन-रसाञ्जनराजादनोपचित्रागोपशृङ्गाटिकापिच्छाः| प्रियङ्गुपुष्पम्| तालीसपत्रम्| हरिद्राशृङ्गवेरकन्दौ| मधुयष्टी दारुहरिद्रासारौ| तगरगुडूचीमधुफाणित क्षीरक्षारलवणानि चेति वमनोपयोगीनि||२||
🔊 Audio coming soon
ਮਦਨਾਦੀਨਾਂ ਪਞ੍ਚਾਨਾਂ ਫਲਂ ਪੁਸ੍ਪਂ ਪਤ੍ਰਂ ਚ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਮ੍| ਕੁਟਜਾਦੀਨਾਂ ਚ ਫਲਾਨਿ| ਹਸ੍ਤਿਪਰ੍ਣ੍ਯਾਃ ਸ਼ਰਦੁਦ੍ਭੂਤਾਨਿ ਫਲਾਨਿ| ਕੋਵਿਦਾਰਾਦੀਨਾਂ ਚ ਮੂਲਾਨਿ| ਸ਼ਾਲ੍ਮਲ੍ਯਾਦੀਨਾਂ ਚ ਪਿਚ੍ਛਾ ਮਣ੍ਡਪ੍ਰਾਯਮ੍| ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੋਃ ਪੁਸ੍ਪਮ੍| ਤਾਲੀਸਸ੍ਯ ਪਤ੍ਰਮ੍| ਪਿਣ੍ਡਹਰਿਦ੍ਰਾਯਾਃ ਸ਼ਙ੍ਗਵੇਰਸ੍ਯ ਚ ਕਨ੍ਦੋ ਭੂਮਿਭਵਃ| ਮਧੁਯਸ੍ਟ੍ਯਾ ਦਾਰੁਹਰਿਦ੍ਰਾਯਾਸ਼੍ਚ ਸਾਰਂ ਕਾਸ੍ਠਮ੍| ਤਗਰਾਦੀਨਿ ਸ੍ਵਰੁਪੇਣੈਵ| ਇਤ੍ਯੇਤਾਨਿ ਸਕਲਾਨਿ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ ਵਮਨੋਪਯੋਗੇ ਤ੍ਵਙ੍ਗਤ੍ਵਂ ਯਾਨ੍ਤੀਤਿ || ੨||
Adhikarana virecanopayogIni dravyANi (3) · Śloka 3
ਤ੍ਰਿਵਚ੍ਛ੍ਯਾਮਾਦਨ੍ਤੀਦ੍ਰਵਨ੍ਤੀਸ਼ਙ੍ਖਿਨੀਸਪ੍ਤਲਾਜਗਨ੍ਧਾਜਸ਼ਙ੍ਗੀਵਚਾ ਗਵਾਕ੍ਸੀਛਗਲਾਨ੍ਤ੍ਰੀਸੁਵਰ੍ਣਕ੍ਸੀਰੀਚਿਤ੍ਰਕਕਿਣਿਹੀਹ੍ਰਸ੍ਵਪਞ੍ਚਮੂਲ ਵਸ਼੍ਚੀਵਪੁਨਰ੍ਨਵਾਪਲਙਕਸਾਵਾਸ੍ਤੁਕਸ਼ਾਕਸਾਲਮੂਲਾਨਿ| ਤਿਲ੍ਵਕ ਰਮ੍ਯਕਕਾਮ੍ਪਿਲ੍ਯਕਪਾਟਲੀਤ੍ਵਚਃ| ਤ੍ਰਿਫਲਾਪੀਲੁਪ੍ਰਿਯਾਲਕੁਵਲਬਦਰ ਕਰ੍ਕਨ੍ਧੁਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਪਰੂਸਕਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਨੀਲਿਨੀਕ੍ਲੀਤਨਕੋਦਕੀਰ੍ਯਾਵਿਡਙ੍ਗ ਪੂਗਪਞਾਙ੍ਗੁਲਫਲਾਨਿ| ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲਫਲਪਤ੍ਰਾਣਿ| ਪੂਤੀਕਸ੍ਯ ਤ੍ਵਕ੍ਫਲਪਤ੍ਰਾਣਿ| ਮਹਾਵਕ੍ਸਸਪ੍ਤਚ੍ਛਦਜ੍ਯੋਤਿਸ੍ਮਤੀਕ੍ਸੀਰਾਣਿ| ਕ੍ਸੀਰਮਦ੍ਯਮਸ੍ਤੁਤਕ੍ਰਧਾਨ੍ਯਾਮ੍ਲਮੂਤ੍ਰਾਣਿ ਚੇਤਿ ਵਿਰੇਚਨੋਪਯੋਗੀਨਿ||੩||
त्रिवृच्छ्यामादन्तीद्रवन्तीशङ्खिनीसप्तलाजगन्धाजशृङ्गीवचा गवाक्षीछगलान्त्रीसुवर्णक्षीरीचित्रककिणिहीह्रस्वपञ्चमूल वृश्चीवपुनर्नवापलङकषावास्तुकशाकसालमूलानि| तिल्वक रम्यककाम्पिल्यकपाटलीत्वचः| त्रिफलापीलुप्रियालकुवलबदर कर्कन्धुकाश्मर्यपरूषकद्राक्षानीलिनीक्लीतनकोदकीर्याविडङ्ग पूगपञाङ्गुलफलानि| चतुरङ्गुलफलपत्राणि| पूतीकस्य त्वक्फलपत्राणि| महावृक्षसप्तच्छदज्योतिष्मतीक्षीराणि| क्षीरमद्यमस्तुतक्रधान्याम्लमूत्राणि चेति विरेचनोपयोगीनि||३||
🔊 Audio coming soon
ਤ੍ਰਿਵਤਾਦੀਨਾਂ ਮੂਲਾਨਿ| ਤਿਲ੍ਵਕਾਦੀਨਾਂ ਤ੍ਵਕ੍| ਤ੍ਰਿਫਲਾਦਿ ਫਲਾਨਿ| ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲਸ੍ਯ ਫਲਂ ਪਤ੍ਰਂ ਚ| ਪੂਤੀਕਸ੍ਯ ਤ੍ਵਕ੍ ਫਲਂ ਪਤ੍ਰਂ ਚ| ਮਹਾਵਕ੍ਸਾਦੀਨਾਂ ਕ੍ਸੀਰਾਣਿ| ਕ੍ਸੀਰਾਦੀਨਿ ਸ੍ਵਰੂਪੇਣੈਵੇਤਿ ਵਿਰੇਚਨੋਪਯੋਗੀਨਿ||੩||
Adhikarana vamanavirecanopayogIni dravyANi (4) · Śloka 4
ਕੋਸ਼ਾਤਕੀਦੇਵਦਾਲੀਸਪ੍ਤਲਾਕਾਰਵੇਲ੍ਲਿਕਾਸ੍ਵਰਸਮਰ੍ਕਕ੍ਸੀਰਮੁਸ੍ਣੋ-ਦਕਂ ਚੇਤ੍ਯੁਭਯਾਤ੍ਮਕਾਨਿ||੪||
कोशातकीदेवदालीसप्तलाकारवेल्लिकास्वरसमर्कक्षीरमुष्णो-दकं चेत्युभयात्मकानि||४||
🔊 Audio coming soon
ਕੋਸ਼ਾਤਕ੍ਯਾਦੀਨਾਂ ਸ੍ਵਰਸਾਃ ਅਰ੍ਕਕ੍ਸੀਰਮੁਸ੍ਣੋਦਕਂ ਚੋਭਯੋਪਯੋਗਿ ਵਮਨੇ ਵਿਰੇਚਨੇ ਚੋਪਯੁਜ੍ਯਤੇ||੪||
Adhikarana bastyupayogIni dravyANi (5) · Śloka 5
ਬਸ੍ਤਿਸੁ ਤੁ ਤੇਸੁ ਤੇਸ੍ਵਵਸ੍ਥਾਨ੍ਤਰੇਸੁ ਯਾਨ੍ਯੁਪਯੁਜ੍ਯਨ੍ਤੇ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ ਤਾਨ੍ਯੇਵਾਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯਤ੍ਵਾਨ੍ਨੋਪਦਿਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ| ਅਸਸ੍ਕਨ੍ਧੇਭ੍ਯ ਏਵ ਯਥਾਦੋਸਂ ਯਥਾਵਸ੍ਥਂ ਚ ਵਿਭਜੇਤ੍| ਸਰ੍ਵੇਸੁ ਤੁ ਪ੍ਰਾਯੋ ਮਦਨਕੁਟਜਜੀਮੂਤਕੇਕ੍ਸ੍ਵਾਕੁਕੋਸ਼ਾਤਕੀਦ੍ਵਯਤ੍ਰਪੁਸਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥਕ ਸ਼ਤਾਹ੍ਵਾਫਲਾਨਿ| ਬਲਾਦਸ਼ਮੂਲੈਰਣ੍ਡਤ੍ਰਿਵਦ੍ਧਚਾਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਕੁਸ੍ਠ- ਰਾਸ੍ਨਾਪੁਨਰ੍ਨਵਕਤ੍ਤਣਮੂਲਾਨਿ| ਸਰਲਦੇਵਦਾਰੁਹਪੁਸਾਹਿਙ੍ਗੁ- ਰਸਾਞ੍ਜਨਵ੍ਯੋਸਪਤ੍ਰੈਲਾਮਤਾਯਵਕੋਲਕੁਲਤ੍ਥਗੁਡਲਵਣਮਸ੍ਤੁ ਧਾਨ੍ਯਾਮ੍ਲਮੂਤ੍ਰਸ੍ਨੇਹਕ੍ਸੀਰਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਣਿ ਚੇਤਿ ਨਿਰੂਹੋਪਯੋਗੀਨਿ||੫||
बस्तिषु तु तेषु तेष्ववस्थान्तरेषु यान्युपयुज्यन्ते द्रव्याणि तान्येवासङ्ख्येयत्वान्नोपदिश्यन्ते| असस्कन्धेभ्य एव यथादोषं यथावस्थं च विभजेत्| सर्वेषु तु प्रायो मदनकुटजजीमूतकेक्ष्वाकुकोशातकीद्वयत्रपुससिद्धार्थक शताह्वाफलानि| बलादशमूलैरण्डत्रिवृद्धचायष्ट्याह्वकुष्ठ- रास्नापुनर्नवकत्तृणमूलानि| सरलदेवदारुहपुषाहिङ्गु- रसाञ्जनव्योषपत्रैलामृतायवकोलकुलत्थगुडलवणमस्तु धान्याम्लमूत्रस्नेहक्षीरक्षौद्राणि चेति निरूहोपयोगीनि||५||
🔊 Audio coming soon
ਬਸ੍ਤਿਸੁ ਤ੍ਵੌਸਧਾਨ੍ਯਸ੍ਮਾਭਿਰ੍ਨ੍ਨੋਪਦਿਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ| ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯਤ੍ਵਾਤ੍| ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯਤ੍ਵਂ ਵ੍ਯਾਧ੍ਯਵਸ੍ਥਾਵਿਸ਼ੇਸੇਸੁ ਤੇਸੁ ਤੇਸੁ ਚ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਸ੍ਥਾਨੋਕ੍ਤੇਰਵਸ੍ਥਾਨ੍ਤਰੇਸੁ ਬਹੁਭਿਰ੍ਭੇਦੈਰ੍ਯਤੋ ਬਸ੍ਤਸ੍ਯ ਉਕ੍ਤਾਃ| ਬਸ੍ਤਿਸ਼ਬ੍ਦੇਨਾਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵਂ ਨਿਰੂਹਾਦਿਕਮੁਚ੍ਯਤੇ| ਤਾਨਿ ਤੁ ਬਸ੍ਤਿਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ ਵਾਤਾਦਿਦੋਸਾਪੇਕ੍ਸਯਾ ਵ੍ਯਾਧ੍ਯਵਸ੍ਥਾਪੇਕ੍ਸਯਾ ਚ ਵਿਭਜੇਤ੍| ਰਸਸ੍ਕਨ੍ਧੇਭ੍ਯੋ ਰਸਭੇਦੀਯੇ ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣੇਭ੍ਯੋ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਦਿਭ੍ਯ ਉਦ੍ਧਤ੍ਯ| ਸਰ੍ਵਬਸ੍ਤਿਸੁ ਚ ਪ੍ਰਾਯੋ ਬਾਹੁਲ੍ਯੇਨ ਯਾਨਿ ਦਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ ਤਾਨ੍ਯੁਚ੍ਯਨ੍ਤੇ| ਮਦਨਾਦੀਨਾਂ ਫਲਾਨਿ| ਬਲਾਦੀਨਾਂ ਮੂਲਾਨਿ| ਸਰਲਾਦੀਨਿ ਸ੍ਵਰੂਪੇਣੈਵੇਤਿ ਬਸ੍ਤ੍ਯੁਪਯੋਗੀਨਿ|
Adhikarana shirovirecanopayogIni dravyANi (6) · Śloka 6
ਅਪਾਮਾਰ੍ਗਵਿਡਙ੍ਗਮਰਿਚਪਿਪ੍ਪਲੀਸ਼ਿਰੀਸਬਿਲ੍ਵਾਜਾਜ੍ਯਜਮੋਜਵਾਰ੍ਤਾਕ- ਪਥ੍ਵੀਕੈਲਾਹਰੇਣੁਫਲਾਨਿ| ਤਾਲੀਸਤਮਾਲਤਰ੍ਕਾਰੀਹਰਿਤਕਵਰ੍ਗਪਤ੍ਰਾਣਿ| ਸਰ੍ਸਪਾਫਲਪਤ੍ਰਾਣਿ| ਸ਼ਿਗ੍ਰੁਫਲਪਤ੍ਰਤ੍ਵਚਃ| ਹਰਿਦ੍ਰਾਮੂਲਕਲਸ਼ੁਨਨਾਗਰਕਨ੍ਦਪਤ੍ਰਾਣਿ| ਅਤਿਵਿਸਾਕਨ੍ਦਾਃ| ਕੁਸ੍ਠਵਚਾਭਾਰ੍ਙ੍ਗੀਸ਼੍ਵੇਤਾਕਿਣਿਹੀਨਾਗਦਨ੍ਤੀ- ਜ੍ਯੋਤਿਸ੍ਮਤੀਗਵਾਕ੍ਸੀਵਯਃਸ੍ਥਾਵਸ਼੍ਚਿਕਾਲੀਬਿਮ੍ਬੀਕਰਞ੍ਜਮੂਲਾਨਿ| ਅਰ੍ਕਾਲਰ੍ਕਪੁਸ੍ਪਮੂਲਾਨਿ| ਲੋਧ੍ਰਮਦਨਸਪ੍ਤਪਰ੍ਣਨਿਮ੍ਬਪੀਲੁਬੀਜਾਨਿ| ਮੁਰੁਙ੍ਗੀਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗੀ ਲਵਙ੍ਗਪੁਸ੍ਪਾਣਿ| ਅਗਰੁਸੁਰਦਾਰੁਸਰਲਸਲ੍ਲਕੀਜਿਙ੍ਗਿਣ੍ਯਨਰਸਾਞ੍ਜਨਹਿਙ੍ਗੁਲਾਕ੍ਸਾ-ਨਿਰ੍ਯਾਸਾਃ| ਤਮਾਲਸਾਲਤਾਲਮਧੂਕਦਾਰ੍ਵੀਸਾਰਾਃ| ਤੇਜਸ੍ਵਿਨੀ-ਮੇਸਸ਼ਙ੍ਗੀਵਰਾਙ੍ਗੇਙ੍ਗੁਦੀਬਹਤੀਦ੍ਵਯਚੋਚਤ੍ਵਚਃ| ਰਾਜਾਦਨਮਜ੍ਜਕ੍ਸੌਦ੍ਰਲਵਣਾਨਿ ਮਦ੍ਯਾਨਿ ਗਵਾਦਿਸ਼ਕਦ੍ਰਸਮੂਤ੍ਰ- ਪਿਤ੍ਤਾਨ੍ਯੇਵਂਵਿਧਾਨਿ ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋਪਸ਼ਯਾਨ੍ਯਨ੍ਯਾਨਪਿ ਤਥਾ ਸ੍ਨੇਹਾਃ ਕ੍ਸੀਰਂ ਰਕ੍ਤਂ ਮਾਂਸਰਸੋ ਧਾਨ੍ਯਰਸਸ੍ਤੋਯਮਿਤਿ ਸ਼ਿਰੋਵਿਰੇਚਨੋਪ- ਯੋਗੀਨਿ||੬||
अपामार्गविडङ्गमरिचपिप्पलीशिरीषबिल्वाजाज्यजमोजवार्ताक- पृथ्वीकैलाहरेणुफलानि| तालीसतमालतर्कारीहरितकवर्गपत्राणि| सर्षपाफलपत्राणि| शिग्रुफलपत्रत्वचः| हरिद्रामूलकलशुननागरकन्दपत्राणि| अतिविषाकन्दाः| कुष्ठवचाभार्ङ्गीश्वेताकिणिहीनागदन्ती- ज्योतिष्मतीगवाक्षीवयःस्थावृश्चिकालीबिम्बीकरञ्जमूलानि| अर्कालर्कपुष्पमूलानि| लोध्रमदनसप्तपर्णनिम्बपीलुबीजानि| मुरुङ्गीमातुलुङ्गी लवङ्गपुष्पाणि| अगरुसुरदारुसरलसल्लकीजिङ्गिण्यनरसाञ्जनहिङ्गुलाक्षा-निर्यासाः| तमालसालतालमधूकदार्वीसाराः| तेजस्विनी-मेषशृङ्गीवराङ्गेङ्गुदीबृहतीद्वयचोचत्वचः| राजादनमज्जक्षौद्रलवणानि मद्यानि गवादिशकृद्रसमूत्र- पित्तान्येवंविधानि चेन्द्रियोपशयान्यन्यानपि तथा स्नेहाः क्षीरं रक्तं मांसरसो धान्यरसस्तोयमिति शिरोविरेचनोप- योगीनि||६||
🔊 Audio coming soon
ਅਪਾਮਾਰ੍ਗਾਦੀਨਾਂ ਫਲਾਨਿ| ਤਾਲੀਸਾਦਿਪਤ੍ਰਾਣਿ| ਸਰ੍ਸਪਾਯਾਃ ਪਤ੍ਰਂ ਫਲਞ੍ਚ| ਸ਼ਿਗ੍ਰੋਃ ਫਲਂ ਪਤ੍ਰਂ ਤ੍ਵਕ੍ ਚ| ਹਰਿਦ੍ਰਾਦੀਨਾਂ ਕਨ੍ਦਃ ਪਤ੍ਰਂ ਚ| ਅਤਿਵਿਸਾਯਾਃ ਕਨ੍ਦਃ| ਕੁਸ੍ਠਾਦੀਨਾਂ ਮੂਲਾਨਿ| ਅਰ੍ਕਾਲਰ੍ਕਯੋਃ ਪੁਸ੍ਪਂ ਮੂਲਂ ਚ| ਲੋਧ੍ਰਾਦੀਨਾਂ ਬੀਜਾਨਿ ਮੁਰਙ੍ਗ੍ਯਾਦੀਨਾਂ ਪੁਸ੍ਪਾਣਿ| ਅਗਰ੍ਵਾਦੀਨਾਂ ਨਿਰ੍ਯਾਸਃ ਸ੍ਵਯਂ ਪ੍ਰਸ੍ਤੁਤੋ ਰਸਃ| ਸਾਲਾਦੀਨਾਂ ਸਾਰਃ| ਤੇਜਸ੍ਵਿਨ੍ਯਾਦੀਨਾਂ ਤ੍ਵਕ੍| ਰਾਜਾਦਨਸ੍ਯ ਮਜ੍ਜਾ| ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਦੀਨਿ ਸ੍ਵਰੂਪੇਣੈਵ| ਗਵਾਦੀਨਾਮਸ੍ਟਾਨਾਂ ਮੂਤ੍ਰਯੋਨਿਤ੍ਵਪਾਠਿਤਾਨਾਂ ਸ਼ਕਤਃ ਪੀਡਿਤੋ ਰਸਃ| ਮੂਤ੍ਰਂ ਪਿਤ੍ਤਂ ਚ ਤੇਸਾਮੇਵੈਵਂਵਿਧਾਨਿ ਰਸਵੀਰ੍ਯਵਿਪਾਕਪ੍ਰਭਾਵੈਰੇਤਤ੍ਸਦਸ਼ਾ-ਨੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਚਕ੍ਸੁਰਾਦਿਨਾਮੁਪਸ਼ਯਾਨਿ ਸ੍ਵਾਸ੍ਥ੍ਯਸਂਵਾਹਕਾਨਿ ਤਾਨਿ ਸ੍ਨੇਹਾ ਯਥੋਕ੍ਤਾਃ ਕ੍ਸੀਰਰਕ੍ਤਾਦਯਸ਼੍ਚੇਤਿ ਸ਼ਿਰੋਵਿਰੇਚਨੇ ਨਸ੍ਯੇ ਉਪਯੁਜ੍ਯਤੇ||੬||
Adhikarana prAyogikadhUmopayogIni dravyANi (7) · Śloka 7
ਮਧੁਕਪਦ੍ਮਕਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਸ਼ਾਰਿਵਾਮੁਸ੍ਤਾਪੁਨ੍ਨਾਗਨਾਗਕੇਸਰੈਵਾਲਵਾਲੁਕ ਸੁਵਰ੍ਣਤ੍ਵਕ੍ਤਮਾਲਪਥ੍ਵੀਕਾਹਰੇਣੁਲਾਕ੍ਸਾਸ਼ਤਪੁਸ੍ਪਾਸਲ੍ਲਕੀਸ਼ਰ੍ਕਰਾ-ਮਦਨਕਮਰੁਬਕਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧੋਦੁਮ੍ਬਰਾਸ਼੍ਵਤ੍ਥਪ੍ਲਕ੍ਸਲੋਧ੍ਰਤ੍ਵਕ੍ਪਦ੍ਮੋ-ਤ੍ਪਲਾਨਿ ਸਰ੍ਵਗਨ੍ਧਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ ਚ ਕੁਸ੍ਠਤਗਰਵਰ੍ਜ੍ਯਾਨਿ ਪ੍ਰਾਯੋਗਿਕਧੂਮੋਪਯੋਗੀਨਿ||੭||
मधुकपद्मकमञ्जिष्ठाशारिवामुस्तापुन्नागनागकेसरैवालवालुक सुवर्णत्वक्तमालपृथ्वीकाहरेणुलाक्षाशतपुष्पासल्लकीशर्करा-मदनकमरुबकन्यग्रोधोदुम्बराश्वत्थप्लक्षलोध्रत्वक्पद्मो-त्पलानि सर्वगन्धद्रव्याणि च कुष्ठतगरवर्ज्यानि प्रायोगिकधूमोपयोगीनि||७||
🔊 Audio coming soon
ਮਧੁਕਾਦੀਨਿ ਪ੍ਰਾਯੋਗਿਕੇ ਸ੍ਵਾਸ੍ਥ੍ਯਵਤ੍ਤਿਕੇ ਧੂਮੇ ਯੋਗਮਰ੍ਹਨ੍ਤੀਤਿ|
Adhikarana snaihikadhUmopayogIni dravyANi (8) · Śloka 8
ਅਗਰੁਗੁਗ੍ਗੁਲੁਸਲ੍ਲਕੀਸ਼ੈਲੇਯਕਨਲਦਹ੍ਰੀਬੇਰਹਰੇਣੂਸ਼ੀਰਮੁਸ੍ਤਾ- ਧ੍ਯਾਮਕਵਰਾਙ੍ਗਸ਼੍ਰੀਵੇਸ੍ਟਕਸ੍ਥੌਣੇਯਕਪਰਿਪੇਲਵੈਲਵਾਲੁਕ ਕੁਨ੍ਦਰੁਕਸਰ੍ਜਰਸਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਫਲਸਾਰਸ੍ਨੇਹਮਧੂਚ੍ਛਿਸ੍ਟਬਿਲ੍ਵਫਲ- ਮਜ੍ਜਯਵਤਿਲਮਾਸਕੁਙ੍ਕੁਮਾਨਿ ਮੇਦੋਮਜ੍ਜਵਸਾਸਰ੍ਪਿਸਿ ਚ ਸ੍ਨੈਹਿਕਧੂਮੋਪਯੋਗੀਨਿ||੮||
अगरुगुग्गुलुसल्लकीशैलेयकनलदह्रीबेरहरेणूशीरमुस्ता- ध्यामकवराङ्गश्रीवेष्टकस्थौणेयकपरिपेलवैलवालुक कुन्दरुकसर्जरसयष्ट्याह्वफलसारस्नेहमधूच्छिष्टबिल्वफल- मज्जयवतिलमाषकुङ्कुमानि मेदोमज्जवसासर्पिषि च स्नैहिकधूमोपयोगीनि||८||
🔊 Audio coming soon
ਅਗਰ੍ਵਾਦੀਨਿ ਸ੍ਨੈਹਿਕਧੂਮੋਪਯੋਗੀਨਿ||੮||
Adhikarana tIkShNAni shirovirecanadravyANi (9) · Śloka 9
ਸ਼ਿਰੋਵਿਰੇਚਨਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ ਗਨ੍ਧਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ ਚ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਾਨਿ ਮਨੋਹ੍ਵਾ ਹਰਿਤਾਲਂ ਚੇਤਿ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਧੂਮੋਪਯੋਗੀਨਿ||੯||
शिरोविरेचनद्रव्याणि गन्धद्रव्याणि च तीक्ष्णानि मनोह्वा हरितालं चेति तीक्ष्णधूमोपयोगीनि||९||
🔊 Audio coming soon
ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਾਨਿ ਸ਼ਿਰੋਵਿਰੇਚਨਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ ਹੈਮਵਤੀਦਨ੍ਤ੍ਯਾਦੀਨਿ ਮਨਸ਼੍ਸ਼ਿਲਾ ਹਰਿਤਾਲਂ ਚੇਤਿ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਧੂਮੋਪਯੋਗੀਨਿ||੯||
Adhikarana vAtashamanAni dravyANi (10) · Śloka 10
ਭਦ੍ਰਦਾਰੁਕੁਸ੍ਠਤਗਰਵਰੁਣਬਲਾਤਿਬਲਾਤਿਬਲਾਰ੍ਤਗਲਕਚ੍ਛੁਰਾ- ਹ੍ਲਾਦਿਨੀਕੁਬੇਰਾਕ੍ਸੀਵਤ੍ਸਾਦਿਨ੍ਯਰ੍ਕਾਲਰ੍ਕਕਤਕਭਾਰ੍ਙ੍ਗੀਕਾਰ੍ਪਾਸੀਵਸ਼੍ਚਿਕਾ- ਲੀਪਤ੍ਤੂਰਪ੍ਰਭਤੀਨਿ ਵਿਦਾਰ੍ਯਾਦਿਗਣੋ ਵੀਰਤਰਾਦਿਸ੍ਤਣਾਖ੍ਯਵਰ੍ਜ੍ਯਾਨਿ ਸਟ੍ ਪਞ੍ਚਮੂਲਾਨਿ ਚੇਤਿ ਵਾਤਸ਼ਮਨਾਨਿ||੧੦||
भद्रदारुकुष्ठतगरवरुणबलातिबलातिबलार्तगलकच्छुरा- ह्लादिनीकुबेराक्षीवत्सादिन्यर्कालर्ककतकभार्ङ्गीकार्पासीवृश्चिका- लीपत्तूरप्रभृतीनि विदार्यादिगणो वीरतरादिस्तृणाख्यवर्ज्यानि षट् पञ्चमूलानि चेति वातशमनानि||१०||
🔊 Audio coming soon
ਭਦ੍ਰਦਾਰ੍ਵਾਦੀਨਿ ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣੌ ਚ ਵਿਦਾਰੀਵੀਰਤਰਾਦਿਕੌ ਗਣੌ ਤਣਾਖ੍ਯਪਞ੍ਚਮੂਲਂ ਵਰ੍ਜਯਿਤ੍ਵਾ ਸ਼ੇਸਾਣਿ ਸਟ੍ ਪਞ੍ਚਮੂਲਾਨਿ ਚੇਤਿ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧ ਵਾਤਸ਼ਮਨਾਨਿ||੧੦||
Adhikarana pittashamanAni dravyANi (11) · Śloka 11
ਦੂਰ੍ਵਾਨਨ੍ਤਾਮੋਚਰਸਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਪਰਿਪੇਲਵਕਾਲਾਕਾਲੀਯਕ- ਕਦਲੀਕਨ੍ਦਲੀਪਯਸ੍ਯਾਤ੍ਮਗੁਪ੍ਤਾਨਾਲਿਕੇਰਖਰ੍ਜ੍ਜੂਰਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਵਿਦਾਰੀਬਦਰੀ- ਬਲਾਨਾਗਬਲਾਨਾਗਪੁਸ੍ਪਾਸ਼ਤਾਵਰੀਸ਼ੀਤਪਾਕ੍ਯੋਦਨਪਾਕੀਤਣ- ਸ਼ੂਲ੍ਯਾਂਸ਼ੁਮਤੀਦ੍ਵਯਾਰਿਸ੍ਟਕਾਰਿਸ੍ਟਾਟਰੂਸਕੇਤ੍ਕਟਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਧਾਤਕੀਧਵਧਨ੍ਵਨ- ਸ੍ਯਨ੍ਦਨਖਦਿਰਕਦਰਪ੍ਰਿਯਾਲਤਾਲਸਾਲਸਰ੍ਜਤਿਨਿਸ਼ਾਸ਼੍ਵਕਰ੍ਣ-ਗੁਨ੍ਦ੍ਰਾਵਾਨੀਰਪਦ੍ਮਾਪਦ੍ਮਬੀਜਮਣਾਲਕੁਮੁਦਨਲ਼ਿਨਸੌਗਨ੍ਧਿਕ-ਪੁਣ੍ਡਰੀਕਸ਼ਤਪਤ੍ਰਸ਼ੈਵਾਲਕਲ੍ਹਾਰੋਤ੍ਪਲਕਾਕੋਲ੍ਯੁਤ੍ਪਲਿਕਾਸ਼ਾਲੂਕ-ਸ਼ਙ੍ਗਾਟਕਕਸ਼ੇਰੁਕਕ੍ਰੌਞ੍ਚਾਦਨਪ੍ਰਭਤੀਨਿ ਅਨ੍ਯਾਨਿ ਚ ਸ਼ੀਤਵੀਰ੍ਯਾਣਿ ਸਾਰਿਵਾਦਿਃ ਪਦ੍ਮਕਾਦਿਃ ਪਟੋਲਾਦਿਰ੍ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਾਦਿਰ੍ਦਾਹਹਰੋ ਮਹਾਕਸਾਯਸ੍ਤਣਪਞ੍ਚਮੂਲਂ ਚੇਤਿ ਪਿਤ੍ਤਸ਼ਮਨਾਨਿ||੧੧||
दूर्वाऽनन्तामोचरसमञ्जिष्ठापरिपेलवकालाकालीयक- कदलीकन्दलीपयस्यात्मगुप्तानालिकेरखर्ज्जूरद्राक्षाविदारीबदरी- बलानागबलानागपुष्पाशतावरीशीतपाक्योदनपाकीतृण- शूल्यांशुमतीद्वयारिष्टकारिष्टाटरूषकेत्कटप्रियङ्गुधातकीधवधन्वन- स्यन्दनखदिरकदरप्रियालतालसालसर्जतिनिशाश्वकर्ण-गुन्द्रावानीरपद्मापद्मबीजमृणालकुमुदनळिनसौगन्धिक-पुण्डरीकशतपत्रशैवालकल्हारोत्पलकाकोल्युत्पलिकाशालूक-शृङ्गाटककशेरुकक्रौञ्चादनप्रभृतीनि अन्यानि च शीतवीर्याणि सारिवादिः पद्मकादिः पटोलादिर्न्यग्रोधादिर्दाहहरो महाकषायस्तृणपञ्चमूलं चेति पित्तशमनानि||११||
🔊 Audio coming soon
ਦੂਰ੍ਵਾਦੀਨਿ ਯਥਾਪਠਿਤਾਨ੍ਯਨ੍ਯਾਨਿ ਚ ਸ਼ੀਤਵੀਰ੍ਯਾਣਿ ਸ਼ਾਰਿਵਾਪਦ੍ਮਕਪਟੋਲਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਾਦਿਗਣਚਤੁਸ੍ਟਯਂ ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣਂ, ਦਾਹਹਰੋ ਮਹਾਕਸਾਯਃ ਤਣਪਞ੍ਚਮੂਲਂ ਚੇਤਿ ਪਿਤ੍ਤਸ਼ਮਨਾਨਿ||੧੧||
Adhikarana shleShmashamanAni dravyANi (12) · Śloka 1
ਸ਼ੀਤਸ਼ਿਵਸ਼ਤਪੁਸ੍ਪਾਸਰਲਸੁਰਦਾਰੁਰਾਸ੍ਨੇਨ੍ਗੁਦੀਸਾਤਲਾਸੁਮਨਃ-ਕਾਕਾਦਨੀਲਾਙ੍ਗਲਿਕਾਹਸ੍ਤਿਕਰ੍ਣਮੁਞ੍ਜਾਤਲਾਮਜ੍ਜਕਪ੍ਰਭਤੀਨ੍ਯਾਨਿ ਚ ਰੂਕ੍ਸ੍ਣੋਸ੍ਣਵੀਰ੍ਯਾਣ੍ਯਾਰਗ੍ਵਧਾਦਿਰਸਨਾਦਿਰਰ੍ਕਾਦਿਃ ਸੁਰਸਾਦਿਰ੍ਮੁਸ੍ਕਕਾਦਿਰ੍ਵਤ੍ਸਕਾਰ੍ਮੁਸ੍ਤਾਦਿਃ ਸ਼ੀਤਘ੍ਨਸ਼੍ਚ ਮਹਾਕਸਾਯੋ ਵਲ੍ਲੀਕਣ੍ਟਕਪਞ੍ਚਮੂਲੇ ਚ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਸ਼ਮਨਾਨੀਤਿ||੧||
शीतशिवशतपुष्पासरलसुरदारुरास्नेन्गुदीसातलासुमनः-काकादनीलाङ्गलिकाहस्तिकर्णमुञ्जातलामज्जकप्रभृतीन्यानि च रूक्ष्णोष्णवीर्याण्यारग्वधादिरसनादिरर्कादिः सुरसादिर्मुष्ककादिर्वत्सकार्मुस्तादिः शीतघ्नश्च महाकषायो वल्लीकण्टकपञ्चमूले च श्लेष्मशमनानीति||१||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼ੀਤਸ਼ਿਵਾਦ੍ਯਨ੍ਯਾਨਿ ਚ ਰੂਕ੍ਸ੍ਣੋਸ੍ਣਵੀਰ੍ਯਾਣਿ ਆਰਗ੍ਵਧਾਸਨਾਰ੍ਕਸੁਰਸਮੁਸ੍ਕਕਵਤ੍ਸਕਮੁਸ੍ਤਾਦਿਗਣਸਪ੍ਤਕਂ ਸ਼ੀਤਘ੍ਨਸ਼੍ਚ ਮਹਾਕਸਾਯੋ ਬਲ੍ਯਾਖ੍ਯਂ ਪਞ੍ਚਮੂਲਂ ਕਣ੍ਟਕਾਖ੍ਯਂ ਚੇਤਿ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਪ੍ਰਸ਼ਮਨਾਨਿ||੧੨||
Adhikarana upasaMhAraH (13-14) · Śloka 14
ਭਵਤਿ ਚਾਤ੍ਰ- ਸਮੀਕ੍ਸ੍ਯ ਦੋਸਦੂਸ੍ਯਾਦੀਨਮੀ ਵਰ੍ਗਾਃ ਸੁਯੋਜਿਤਾਃ| ਸਰ੍ਵਾਮਯਜਯਾਯਾਲਂ ਜਯਨ੍ਤੇ ਨਿਯਤਾਤ੍ਮਨਾਮ੍||੧੩|| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸ੍ਯ ਸੂਨੋਰ੍ਵਾਗ੍ਭਟਸ੍ਯ ਕਤਾਵਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਸੂਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨੇ ਸ਼ੋਧਨਾਦਿਗਣਸਂਗ੍ਰਹੋ ਨਾਮ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੧੪||
भवति चात्र- समीक्ष्य दोषदूष्यादीनमी वर्गाः सुयोजिताः| सर्वामयजयायालं जयन्ते नियतात्मनाम्||१३|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां सूत्रस्थाने शोधनादिगणसंग्रहो नाम चतुर्दशोऽध्यायः||१४||
🔊 Audio coming soon
ਭਵਤਿ ਚਾਤ੍ਰੇਤਿ ਤਨ੍ਤ੍ਰਰੀਤਿਃ| ਅਮੀ ਯਥੋਕ੍ਤਵਰ੍ਗਾ ਵਮਨੋਪਯੋਗ੍ਯਾਦਯੋ ਦੋਸਦੂਸ੍ਯਬਲਕਾਲਾਦੀਨਵੇਕ੍ਸ੍ਯ ਨਾਨਾਵਿਧਾਭਿਃ ਕ੍ਵਾਥਸ੍ਨੇਹਾਦਿਪਰਿਕਲ੍ਪਨਾਭਿਃ ਯੋਜਿਤਾ ਨਿਯਤਾਤ੍ਮਨਾਮਲੋਲੁਪਾਨਾਂ ਸਰ੍ਵਵ੍ਯਾਧਿਨਾਸ਼ਨਾਯਾਲਂ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਪਰ੍ਯਾਪ੍ਤਂ ਭਵਨ੍ਤੀਤ੍ਯਰ੍ਥਃ||੧੩|| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਨ੍ਮਹਾਮਹੋਪਾਧ੍ਯਾਯੇਨ੍ਦੁਵਿਰਚਿਤਾਯਾ-ਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਖਾਯਾਂ ਸੂਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨੇ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ