Adhikarana atha vividhadravyagaNasaMgraho nAma ShoDasho~adhyAyaH pratij~jA (1) · Śloka 1
ਅਥਾਤੋ ਵਿਵਿਧਦ੍ਰਵ੍ਯਗਣਸਂਗ੍ਰਹਮਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ||੧||
अथातो विविधद्रव्यगणसंग्रहमध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
ਪੂਰ੍ਵਸ੍ਮਿਨ੍ਨਧ੍ਯਾਯੇ ਅਸਾਧਾਰਣਤ੍ਵੇਨੋਕ੍ਤ੍ਵਾਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਾਧਾਰਣਤ੍ਵੇਨ ਗਣਾ ਨਿਰ੍ਦਿਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ||੧||
Adhikarana vidAryAdigaNaH tadguNAshca (2) · Śloka 2
ਵਿਦਾਰਿਪਞ੍ਚਾਙ੍ਗੁਲਵਸ਼੍ਚਿਕਾਲੀਵਸ਼੍ਚਲੀਵਦੇਵਾਹ੍ਵਯਸ਼ੂਰ੍ਪਪਰ੍ਣ੍ਯਃ| ਕਣ੍ਡੂਕਰੀ ਜੀਵਨਹ੍ਰਸ੍ਵਸਂਜ੍ਞੇ ਦ੍ਵੇ ਪਞ੍ਚਕੇ ਗੋਪਸੁਤਾ ਤ੍ਰਿਪਾਦੀ| ਵਿਦਾਰ੍ਯਾਦਿਰਯਂ ਹਦ੍ਯੋ ਬਂਹਣੋ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਹਾ| ਸ਼ੋਸਗੁਲ੍ਮਾਙ੍ਗਮਰ੍ਦੋਰ੍ਧ੍ਵਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਹਰੋ ਗਣਃ||੨||
विदारिपञ्चाङ्गुलवृश्चिकालीवृश्चलीवदेवाह्वयशूर्पपर्ण्यः| कण्डूकरी जीवनह्रस्वसंज्ञे द्वे पञ्चके गोपसुता त्रिपादी| विदार्यादिरयं हृद्यो बृंहणो वातपित्तहा| शोषगुल्माङ्गमर्दोर्ध्वश्वासकासहरो गणः||२||
🔊 Audio coming soon
ਵਿਦਾਰ੍ਯਾਦਿਗਣੋ ਹਦ੍ਯਤ੍ਵਾਦਿਗੁਣਯੁਕ੍ਤਃ||੨||
Adhikarana sArivAdigaNaH tadguNAshca (3) · Śloka 3
ਸਾਰਿਵੋਸ਼ੀਰਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਮਧੂਕਸ਼ਿਸ਼ਿਰਦ੍ਵਯਮ੍| ਯਸ੍ਟੀਪਰੂਸਕਂ ਹਨ੍ਤਿ ਦਾਹਪਿਤ੍ਤਾਸ੍ਰਤਡ੍ਜ੍ਵਰਾਨ੍||੩||
सारिवोशीरकाश्मर्यमधूकशिशिरद्वयम्| यष्टीपरूषकं हन्ति दाहपित्तास्रतृड्ज्वरान्||३||
🔊 Audio coming soon
ਸਾਰਿਵਾਦਿਰ੍ਦਾਹਾਦਿਨਾਸ਼ਨਃ||੩||
Adhikarana padmakAdigaNaH tadguNAshca (4) · Śloka 4
ਪਦ੍ਮਕਪੁਣ੍ਡ੍ਰੌ ਵਦ੍ਧਿਤੁਗਰ੍ਘ੍ਯਃ ਸ਼ਙ੍ਗ੍ਯਮਤਾ ਦਸ਼ ਜੀਵਨਸਂਜ੍ਞਾਃ| ਸ੍ਤਨ੍ਯਕਰਾ ਘ੍ਨਨ੍ਤੀਰਣਪਿਤ੍ਤਂ ਪ੍ਰੀਣਨਬਂਹਣਜੀਵਨਵਸ੍ਯਾਃ||੪||
पद्मकपुण्ड्रौ वृद्धितुगर्घ्यः शृङ्ग्यमृता दश जीवनसंज्ञाः| स्तन्यकरा घ्नन्तीरणपित्तं प्रीणनबृंहणजीवनवृष्याः||४||
🔊 Audio coming soon
ਪਦ੍ਮਕਾਦਿਸ੍ਤਨ੍ਯਕਰ੍ਤਤ੍ਵਾਦਿਯੁਕ੍ਤਃ||੪||
Adhikarana parUShakAdigaNaH tadguNAshca (5) · Śloka 5
ਪਰੂਸਕਂ ਵਰਾ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾ ਕਟ੍ਫਲਂ ਕਤਕਾਤ੍ ਫਲਮ੍| ਰਾਜਾਹ੍ਵਂ ਦਾਡਿਮਂ ਸ਼ਾਕਂ ਤਣ੍ਮੂਤ੍ਰਾਮਯਵਾਤਜਿਤ੍||੫||
परूषकं वरा द्राक्षा कट्फलं कतकात् फलम्| राजाह्वं दाडिमं शाकं तृण्मूत्रामयवातजित्||५||
🔊 Audio coming soon
ਪਰੂਸਕਾਦਿਸ੍ਤਡਾਦਿਨਾਸ਼ਨਃ||੫||
Adhikarana a~jjanAdigaNaH tadguNAshca (6) · Śloka 6
ਅਞ੍ਜਨਂ ਫਲਿਨੀ ਮਾਂਸੀ ਪਦ੍ਮੋਤ੍ਪਲਰਸਾਞ੍ਜਨਮ੍| ਸੈਲਾਮਧੁਕਨਾਗਾਹ੍ਵਂ ਵਿਸਾਨ੍ਤਰ੍ਦਾਹਪਿਤ੍ਤਨੁਤ੍||੬||
अञ्जनं फलिनी मांसी पद्मोत्पलरसाञ्जनम्| सैलामधुकनागाह्वं विषान्तर्दाहपित्तनुत्||६||
🔊 Audio coming soon
ਅਞ੍ਜਨਾਦਿਰ੍ਵਿਸਾਦਿਨਾਸ਼ਨਃ||੬||
Adhikarana paTolAdigaNaH tadguNAshca (7) · Śloka 2
ਪਟੋਲਕਟੁਰੋਹਿਣੀਚਨ੍ਦਨਂ ਮਧੁਸ੍ਰਵਗੁਡੂਚਿਪਾਠਾਨ੍ਵਿਤਮ੍| ਨਿਹਨ੍ਤਿ ਕਫਪਿਤ੍ਤਕੁਸ੍ਠਜ੍ਵਰਾਨਿਵਸਂ ਵਮਿਮਰੋਚਕਙ੍ਕਾਮਲਾਮ੍||੨||
पटोलकटुरोहिणीचन्दनं मधुस्रवगुडूचिपाठान्वितम्| निहन्ति कफपित्तकुष्ठज्वरानिवषं वमिमरोचकङ्कामलाम्||२||
🔊 Audio coming soon
ਪਟੋਲਾਦਿਃ ਕਫਾਦਿਨਾਸ਼ਨਃ||੭||
Adhikarana guDUcyAdigaNaH tadguNAshca (8) · Śloka 8
ਗੁਡੂਚੀਪਦ੍ਮਕਾਰਿਸ੍ਟਧਾਨਕਾਰਕ੍ਤਚਨ੍ਦਨਮ੍| ਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਜ੍ਵਰਚ੍ਛਰ੍ਦਿਦਾਹਤਸ੍ਣਾਘ੍ਨਮਗ੍ਨਿਕਤ੍||੮||
गुडूचीपद्मकारिष्टधानकारक्तचन्दनम्| पित्तश्लेष्मज्वरच्छर्दिदाहतृष्णाघ्नमग्निकृत्||८||
🔊 Audio coming soon
ਗੁਡੂਚ੍ਯਾਦਿਃ ਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਦਿਨਾਸ਼ਨਃ||੮||
Adhikarana AragvadhAdigaNaH tadguNAshca (9) · Śloka 9
ਆਰਗ੍ਵਧੇਨ੍ਦ੍ਰਯਵਪਾਟਲਿਕਾਕਤਿਕ੍ਤਾ ਨਿਮ੍ਬਾਮਤਾਮਧੁਰਸਾਸ੍ਰੁਵਵਕ੍ਸਪਾਠਾਃ| ਭੂਨਿਮ੍ਬਸੈਰ੍ਯਕਪਟੋਲਕਰਞ੍ਜਯੁਗ੍ਮ- ਸਪ੍ਤਚ੍ਛਦਾਗ੍ਨਿਸੁਸਵੀਫਲਬਾਣਘੋਣ੍ਟਾਃ| ਆਰਗ੍ਵਧਾਦਿਰ੍ਜਯਤਿ ਛਰ੍ਦਿਕੁਸ੍ਠਵਿਸਜ੍ਵਰਾਨ੍| ਕਫਂ ਕਣ੍ਡੂਂ ਪ੍ਰਮੇਹਂ ਚ ਦੁਸ੍ਟਵ੍ਰਣਵਿਸ਼ੋਧਨਃ||੯||
आरग्वधेन्द्रयवपाटलिकाकतिक्ता निम्बामृतामधुरसास्रुववृक्षपाठाः| भूनिम्बसैर्यकपटोलकरञ्जयुग्म- सप्तच्छदाग्निसुषवीफलबाणघोण्टाः| आरग्वधादिर्जयति छर्दिकुष्ठविषज्वरान्| कफं कण्डूं प्रमेहं च दुष्टव्रणविशोधनः||९||
🔊 Audio coming soon
ਆਰਗ੍ਵਧਾਦਿਃ ਛਰ੍ਦ੍ਯਾਦਿਨਾਸ਼ਨੋ ਦੁਸ੍ਟਵ੍ਰਣਵਿਸ਼ੋਘ੍ਨਸ਼੍ਚ||੯||
Adhikarana asanAdigaNaH tadguNAshca (10) · Śloka 10
ਅਸਨਤਿਨਿਸ਼ਭੂਰ੍ਜਸ਼੍ਵੇਤਵਾਹਪ੍ਰਕੀਰ੍ਯਾਃ ਖਦਿਰਕਦਰਭਣ੍ਡੀਸ਼ਿਂਸ਼ਪਾਮੇਸਸ਼ਙ੍ਗ੍ਯਃ| ਤ੍ਰਿਹਿਮਨਤਪਲਾਸ਼ਾਜੋਙ੍ਗਕਃ ਸ਼ਾਕਸਾਲੌ ਧਵਕਬੁਕਕਲਿਙ੍ਗਚ੍ਛਾਗਕਰ੍ਣਾਸ਼੍ਵਕਰ੍ਣਾਃ| ਅਸਨਾਦਿਰ੍ਵਿਜਯਤੇ ਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰਕੁਸ੍ਠਕਫਕ੍ਰਿਮੀਨ੍| ਪਾਣ੍ਡੁਰੋਗਂ ਪ੍ਰਮੇਹਂ ਚ ਮੇਦੋਦੋਸਨਿਬਰ੍ਹਣਃ||੧੦||
असनतिनिशभूर्जश्वेतवाहप्रकीर्याः खदिरकदरभण्डीशिंशपामेषशृङ्ग्यः| त्रिहिमनतपलाशाजोङ्गकः शाकसालौ धवकबुककलिङ्गच्छागकर्णाश्वकर्णाः| असनादिर्विजयते श्वित्रकुष्ठकफक्रिमीन्| पाण्डुरोगं प्रमेहं च मेदोदोषनिबर्हणः||१०||
🔊 Audio coming soon
ਅਸਨਾਦਿਃ ਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰਾਦਿਨਾਸ਼ਨਃ||੧੦||
Adhikarana varaNAdigaNaH tadguNAshca (11) · Śloka 11
ਵਰਣਸੈਰ੍ਯਕਯੁਗ੍ਮਸ਼ਤਾਵਰੀਦਹਨਮੋਰਟਬਿਲ੍ਵਵਿਸਾਣਿਕਾਃ| ਦ੍ਵਿਬਹਤੀਦ੍ਵਿਕਰਞ੍ਜਜਯਾਦ੍ਵਯਮ੍ਬਹਲਪਲ੍ਲਵਦਰ੍ਭਰੁਜਾਕਰਾਃ| ਵਰਣਾਦਿਃ ਕਫਂ ਮੇਦੋ ਮਨ੍ਦਾਗ੍ਨਿਤ੍ਵਂ ਨਿਯਚ੍ਛਤਿ| ਆਢ੍ਯਵਾਤਂ ਸ਼ਿਰਸ਼੍ਸ਼ੂਲਂ ਗੁਲ੍ਮਞ੍ਚਾਨ੍ਤਃ ਸਵਿਦ੍ਰਧਿਮ੍||੧੧||
वरणसैर्यकयुग्मशतावरीदहनमोरटबिल्वविषाणिकाः| द्विबृहतीद्विकरञ्जजयाद्वयम्बहलपल्लवदर्भरुजाकराः| वरणादिः कफं मेदो मन्दाग्नित्वं नियच्छति| आढ्यवातं शिरश्शूलं गुल्मञ्चान्तः सविद्रधिम्||११||
🔊 Audio coming soon
ਵਰਣਾਦਿਃ ਕਫਾਦਿਕਂ ਨਾਸ਼ਯਤਿ| ਆਢ੍ਯਵਾਤਂ ਮੇਦਸਾ ਰੁਦ੍ਧਮਾਰ੍ਗਂ ਵਾਤਂ ਵਾਤਵ੍ਯਾਧੌ ਵਕ੍ਸ੍ਯਤੇ| ਅਨ੍ਤਰ੍ਗੁਲ੍ਮਮਨ੍ਤਰ੍ਵਿਦ੍ਰਧਿਂ ਚ ਨਾਸ਼ਯਤਿ|
Adhikarana UShakAdigaNaH tadguNAshca (12) · Śloka 12
ਊਸਕਸ੍ਤੁਤ੍ਥਕਂ ਹਿਙ੍ਗੁਕਾਸੀਸਦ੍ਵਯਸੈਨ੍ਧਵਮ੍| ਸਸ਼ਿਲਾਜਤੁਕਚ੍ਛ੍ਰਾਸ਼੍ਮਗੁਲ੍ਮਮੇਦਃਕਫਾਪਹਮ੍||੧੨||
ऊषकस्तुत्थकं हिङ्गुकासीसद्वयसैन्धवम्| सशिलाजतुकृच्छ्राश्मगुल्ममेदःकफापहम्||१२||
🔊 Audio coming soon
ਊਸਕਾਦਿਰ੍ਮੂਤ੍ਰਕਚ੍ਛ੍ਰਾਦਿਨਾਸ਼ਨਃ||੧੨||
Adhikarana vIratarAdigaNaH tadguNAshca (13) · Śloka 13
ਭਵਨ੍ਤਿ ਚਾਤ੍ਰ- ਵੀਰਤਰਾਰਣਿਕੌ ਨਲਗੁਚ੍ਛੌ ਮੋਰਟਟੁਣ੍ਟੁਕਸੈਰ੍ਯਕਯੁਗ੍ਮਮ੍| ਮੁਸ੍ਤਕਮਞ੍ਜਰਿਕਰ੍ਕਸ਼ਪਾਰ੍ਥਾ ਮੂਤ੍ਰਵਿਰੇਕਕਰੋ ਦਸ਼ਕਸ਼੍ਚ| ਵਰ੍ਗੋ ਵੀਰਤਰਾਦ੍ਯੋਯਂ ਹਨ੍ਤਿ ਵਾਤਕਤਾਨ੍ ਗਦਾਨ੍| ਅਸ਼੍ਮਰੀਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮੂਤ੍ਰਕਚ੍ਛ੍ਰਾਘਾਤਰੁਜਾਪਹਃ||੧੩||
भवन्ति चात्र- वीरतरारणिकौ नलगुच्छौ मोरटटुण्टुकसैर्यकयुग्मम्| मुस्तकमञ्जरिकर्कशपार्था मूत्रविरेककरो दशकश्च| वर्गो वीरतराद्योऽयं हन्ति वातकृतान् गदान्| अश्मरीशर्करामूत्रकृच्छ्राघातरुजापहः||१३||
🔊 Audio coming soon
ਭਵਨ੍ਤਿ ਚਾਤ੍ਰੇਤਿ ਪਦ੍ਯਬਨ੍ਧਸਮੁਚ੍ਚਯੇ ਤਨ੍ਤ੍ਰਰੀਤਿਃ| ਵੀਰਤਰਾਦਿਰ੍ਵਾਤਵ੍ਯਾਧੀਨਾਮਨ੍ਯਦੋਸਾਧਿਕਾਨਾਮਸ਼੍ਮਰ੍ਯਾਦੀਨਾਂ ਚ ਨਾਸ਼ਨਃ||੧੩||
Adhikarana lodhrAdigaNaH tadguNAshca (14) · Śloka 14
ਲੋਧ੍ਰਸ਼ਾਬਰਕਲੋਧ੍ਰਪਲਾਸ਼ਾਜਿਙ੍ਗਿਣੀਸਰਲਕਟ੍ਫਲਯੁਕ੍ਤਾਃ| ਕੁਤ੍ਸਿਤਾਮ੍ਬਕਦਲੀਗਤਸ਼ੋਕਾਃ ਸੇਲਵਾਲੁਪਰਿਪੇਲਵਮੋਚਾਃ| ਏਸ ਲੋਧ੍ਰਾਦਿਕੋ ਨਾਮ ਮੇਦਃ ਕਫਹਰੋ ਗਣਃ| ਯੋਨਿਦੋਸਹਰਃ ਸ੍ਤਮ੍ਭੀ ਵਰ੍ਣ੍ਯੋ ਵਿਸਵਿਨਾਸ਼ਨਃ||੧੪||
लोध्रशाबरकलोध्रपलाशाजिङ्गिणीसरलकट्फलयुक्ताः| कुत्सिताम्बकदलीगतशोकाः सेलवालुपरिपेलवमोचाः| एष लोध्रादिको नाम मेदः कफहरो गणः| योनिदोषहरः स्तम्भी वर्ण्यो विषविनाशनः||१४||
🔊 Audio coming soon
ਲੋਧ੍ਰਾਦਿਰ੍ਮੇਦੋਨਾਸ਼ਨਤ੍ਵਾਦਿਯੁਕ੍ਤਃ||੧੪||
Adhikarana arkAdigaNaH tadguNAshca (15) · Śloka 15
ਅਰ੍ਕਾਲਰ੍ਕੌ ਨਾਗਦਨ੍ਤੀ ਵਿਸ਼ਲ੍ਯਾ ਭਾਙ੍ਗੀ ਰਾਸ੍ਨਾ ਵਸ਼੍ਚਿਕਾਲੀ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਯਾ| ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਪੁਸ੍ਪੀ ਪੀਤਤੈਲੋਦਕੀਰ੍ਯਾਃ ਸ਼੍ਵੇਤਾਯੁਗ੍ਮਂ ਤਾਪਸਾਨਾਂ ਚ ਵਕ੍ਸਃ| ਅਯਮਰ੍ਕਾਦਿਕੋ ਵਰ੍ਗਃ ਕਫਮੇਦੋਵਿਸਾਪਹਃ| ਕਮਿਕੁਸ੍ਠਪ੍ਰਸ਼ਮਨੋ ਵਿਸ਼ੇਸਾਦ੍ ਵ੍ਰਣਸ਼ੋਧਨਃ||੧੫||
अर्कालर्कौ नागदन्ती विशल्या भाङ्गी रास्ना वृश्चिकाली प्रकीर्या| प्रत्यक्पुष्पी पीततैलोदकीर्याः श्वेतायुग्मं तापसानां च वृक्षः| अयमर्कादिको वर्गः कफमेदोविषापहः| कृमिकुष्ठप्रशमनो विशेषाद् व्रणशोधनः||१५||
🔊 Audio coming soon
ਅਰ੍ਕਾਦਿਃ ਕਫਾਦਿਨਾਸ਼ਨੋ ਵ੍ਰਣਸ਼ੋਧਨਸ਼੍ਚ||੧੫||
Adhikarana surasAdigaNaH tadguNAshca (16) · Śloka 16
ਸੁਰਸਯੁਗਫਣਿਜ੍ਜਂ ਕਾਲਮਾਲਾਵਿਡਙ੍ਗਂ ਖਰਬੁਕਵਸਕਰ੍ਣੀਕਟ੍ਫਲਂ ਕਾਸਮਰ੍ਦਃ| ਕ੍ਸਵਕਸਰਸਿਭਾਰ੍ਙ੍ਗੀਕਾਰ੍ਮੁਕਾਃ ਕਾਕਮਾਚੀ ਕੁਲਹਲਵਿਸਮੁਸ੍ਟੀ ਭੂਸ੍ਤਣੀ ਭੂਤਕੇਸ਼ੀ| ਸੁਰਸਾਦਿਰ੍ਗਣਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਮੇਦਃਕ੍ਰਿਮਿਨਿਸੂਦਨਃ| ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਾਰੁਚਿਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਘ੍ਨੋ ਵ੍ਰਣਸ਼ੋਧਨਃ||੧੬||
सुरसयुगफणिज्जं कालमालाविडङ्गं खरबुकवृषकर्णीकट्फलं कासमर्दः| क्षवकसरसिभार्ङ्गीकार्मुकाः काकमाची कुलहलविषमुष्टी भूस्तृणी भूतकेशी| सुरसादिर्गणः श्लेष्ममेदःक्रिमिनिषूदनः| प्रतिश्यायारुचिश्वासकासघ्नो व्रणशोधनः||१६||
🔊 Audio coming soon
ਸੁਰਸਾਦਿਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਾਦਿਨਾਸ਼ਨੋ ਵ੍ਰਣਸ਼ੋਧਨਸ਼੍ਚ||੧੬||
Adhikarana muShkakAdigaNaH tadguNAshca (17) · Śloka 17
ਮੁਸ੍ਕਕਸ੍ਨੁਗ੍ਵਰਾਦ੍ਵੀਪੀਪਲਾਸ਼ਧਵਸ਼ਿਂਸ਼ਿਪਾਃ| ਗੁਲ੍ਮਮੇਹਾਸ਼੍ਮਰੀਪਾਣ੍ਡੁਮੇਦੋਰ੍ਸ਼ਃ ਕਫਸ਼ੁਕ੍ਰਜਿਤ੍||੧੭||
मुस्ककस्नुग्वराद्वीपीपलाशधवशिंशिपाः| गुल्ममेहाश्मरीपाण्डुमेदोऽर्शः कफशुक्रजित्||१७||
🔊 Audio coming soon
ਮੁਸ੍ਕਕਾਦਿਰ੍ਗੁਲ੍ਮਾਦਿਨਾਸ਼ਨਃ||੧੭||
Adhikarana vatsakAdigaNaH tadguNAshca (18) · Śloka 18
ਵਤ੍ਸਕੋ ਮਧੁਰਸਾ ਤ੍ਰੁਟਿਰ੍ਵਚਾ ਦੀਰ੍ਘਵਨ੍ਤਫਲਵੇਲ੍ਲਸਰ੍ਸਪਾਃ| ਰੋਹਿਣੀਸ੍ਥਪਨਿਹਿਙ੍ਗੁਭਾਰ੍ਙ੍ਗਯਃ ਸ਼ੂਲਘਾਤਿ ਦਸ਼ਕਂ ਘੁਣਪ੍ਰਿਯਾ ਵਤ੍ਸਕਾਦ੍ਯੋਨਿਲਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਮੇਦੋਰੋਚਕਪੀਨਸਾਨ੍| ਸ਼ੂਲਾਰ੍ਸ਼ੋਜ੍ਵਰਗੁਲ੍ਮਾਂਸ਼੍ਚ ਹਨ੍ਤਿ ਦੀਪਨਪਾਚਨਃ||੧੮||
वत्सको मधुरसा त्रुटिर्वचा दीर्घवृन्तफलवेल्लसर्षपाः| रोहिणीस्थपनिहिङ्गुभार्ङ्गयः शूलघाति दशकं घुणप्रिया वत्सकाद्योऽनिलश्लेष्ममेदोऽरोचकपीनसान्| शूलार्शोज्वरगुल्मांश्च हन्ति दीपनपाचनः||१८||
🔊 Audio coming soon
ਵਤ੍ਸਕਾਦੀਨਿ ਸ਼ੂਲਘ੍ਨਦਸ਼ਕਂ ਚ ਦੀਪ੍ਯਕਾਦਿਃ ਸਪਞ੍ਚਕੋਲੋ ਮਹਾਕਸਾਯਃ ਏਤਤ੍ਸਰ੍ਵਮਨਿਲਾਦਿਨਾਸ਼ਨਮ੍||੧੮||
Adhikarana vacAharidrAdigaNau tadguNAshca (19) · Śloka 19
ਵਚਾਜਲਦਦੇਵਾਹ੍ਵਨਾਗਰਾਤਿਵਿਸਾਭਯਾਃ| ਹਰਿਦ੍ਰਾਦ੍ਵਯਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਕਲਸ਼ੀਕੁਟਜੋਦ੍ਭਵਾਃ| ਵਚਾਹਰਿਦ੍ਰਾਦਿਗਣਾਵਾਮਾਤੀਸਾਰਨਾਸ਼ਨੌ| ਮੇਦਃ ਕਫਾਢ੍ਯਪਵਨਸ੍ਤਨ੍ਯਦੋਸਨਿਬਰ੍ਹਣੌ||੧੯||
वचाजलददेवाह्वनागरातिविषाभयाः| हरिद्राद्वययष्ट्याह्वकलशीकुटजोद्भवाः| वचाहरिद्रादिगणावामातीसारनाशनौ| मेदः कफाढ्यपवनस्तन्यदोषनिबर्हणौ||१९||
🔊 Audio coming soon
ਵਚਾਦਿਰਾਮਾਤੀਸਾਰਪਾਚਨਤ੍ਵਾਦਿਯੁਕ੍ਤਃ ਤਦ੍ਵਦ੍ ਹਰਿਦ੍ਰਾਦਿਃ||੧੯||
Adhikarana priya~ggvambaShThAdigaNau tadguNAshca (20) · Śloka 20
ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਪੁਸ੍ਪਾਞ੍ਜਨਯੁਗ੍ਮਪਦ੍ਮਾਃ ਪਦ੍ਮਾਦ੍ਰਜੋ ਯੋਜਨਵਲ੍ਯਨਨ੍ਤਾ| ਸਾਲਦ੍ਰੁਮੋ ਮੋਚਰਸਃ ਸਮਙ੍ਗਾ ਪੁਨ੍ਨਾਗਸ਼ੀਤਂ ਮਦਨੀਯਹੇਤੁਃ| ਅਮ੍ਬਸ੍ਠਾਮਧੁਕਂ ਨਮਸ੍ਕਰੀਨਨ੍ਦੀਵਕ੍ਸਪਲਾਸ਼ਕਚ੍ਛੁਰਾਃ| ਲੋਧ੍ਰਂ ਧਾਤਕਿਬਿਲ੍ਵਪੇਸ਼ਿਕਾ ਕਟ੍ਵਙ੍ਗਃ ਕਮਲੋਦ੍ਭਵਂ ਰਜਃ| ਗਣੌ ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗ੍ਵਮ੍ਬਸ੍ਠਾਦੀ ਪਕ੍ਵਾਤੀਸਾਰਨਾਸ਼ਨੌ| ਸਨ੍ਧਨੀਯੌ ਹਿਤੌ ਪਿਤ੍ਤੇ ਵ੍ਰਣਾਨਾਮਪਿ ਰੋਪਣੌ||੨੦||
प्रियङ्गुपुष्पाञ्जनयुग्मपद्माः पद्माद्रजो योजनवल्यनन्ता| सालद्रुमो मोचरसः समङ्गा पुन्नागशीतं मदनीयहेतुः| अम्बष्ठामधुकं नमस्करीनन्दीवृक्षपलाशकच्छुराः| लोध्रं धातकिबिल्वपेशिका कट्वङ्गः कमलोद्भवं रजः| गणौ प्रियङ्ग्वम्बष्ठादी पक्वातीसारनाशनौ| सन्धनीयौ हितौ पित्ते व्रणानामपि रोपणौ||२०||
🔊 Audio coming soon
ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗ੍ਵਾਦਿਃ ਪਕ੍ਵਾਤੀਸਾਰਨਾਸ਼ਨਤ੍ਵਾਦਿਯੁਕ੍ਤਃ| ਤਦ੍ਵਦਮ੍ਬਸ੍ਠਾਦਿਃ||੨੦||
Adhikarana mustAdigaNaH tadguNAshca (21) · Śloka 21
ਮੁਸ੍ਤਾਵਚਾਗ੍ਨਿਦ੍ਵਿਨਿਸ਼ਾ ਦ੍ਵਿਤਿਕ੍ਤਾ ਭਲ੍ਲਾਤਪਾਠਾਤ੍ਰਿਫਲਾਵਿਸਾਖ੍ਯਾਃ| ਕੁਸ੍ਠਂ ਤ੍ਰੁਟੀ ਹੈਮਵਤੀ ਚ ਯੋਨਿ- ਸ੍ਤਨ੍ਯਾਮਯਘ੍ਨਾ ਮਲਪਾਚਨਾਸ਼੍ਚ||੨੧||
मुस्तावचाग्निद्विनिशा द्वितिक्ता भल्लातपाठात्रिफलाविषाख्याः| कुष्ठं त्रुटी हैमवती च योनि- स्तन्यामयघ्ना मलपाचनाश्च||२१||
🔊 Audio coming soon
ਮੁਸ੍ਤਾਦਿਰ੍ਬਾਲਾਨਾਂ ਸ੍ਤਨ੍ਯਦੋਸਨਾਸ਼ਨੋ ਮਲਪਾਚਨਸ਼੍ਚ||੨੧||
Adhikarana nyagrodhAdigaNaH tadguNAshca (22) · Śloka 22
ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਪਿਪ੍ਪਲਸਦਾਫਲਲੋਧ੍ਰਯੁਗ੍ਮ- ਜਮ੍ਬੂਦ੍ਵਯਾਰ੍ਜੁਨਕਪੀਤਨਸੋਮਵਲ੍ਕਾਃ| ਪ੍ਲਕ੍ਸਾਮ੍ਰਵਞ੍ਜੁਲਪ੍ਰਿਯਾਲਪਲਾਸ਼ਨਨ੍ਦੀ- ਕੋਲੀਕਦਮ੍ਬਵਿਰਲਾਮਧੁਕਂ ਮਧੂਕਮ੍| ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਾਦਿਰ੍ਗਣੋ ਵ੍ਰਣ੍ਯਃ ਸਂਗ੍ਰਾਹੀ ਭਗ੍ਨਸਾਧਨਃ| ਮੇਦਃਪਿਤ੍ਤਾਸ੍ਰਤਡ੍ਦਾਹਯੋਨਿਰੋਗਨਿਬਰ੍ਹਣਃ||੨੨||
न्यग्रोधपिप्पलसदाफललोध्रयुग्म- जम्बूद्वयार्जुनकपीतनसोमवल्काः| प्लक्षाम्रवञ्जुलप्रियालपलाशनन्दी- कोलीकदम्बविरलामधुकं मधूकम्| न्यग्रोधादिर्गणो व्रण्यः संग्राही भग्नसाधनः| मेदःपित्तास्रतृड्दाहयोनिरोगनिबर्हणः||२२||
🔊 Audio coming soon
ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਾਦਿਰ੍ਵ੍ਰਣ੍ਯਤ੍ਵਾਦਿਗੁਣਯੁਕ੍ਤਃ||੨੨||
Adhikarana elAdigaNaH tadguNAshca (23) · Śloka 23
ਏਲਾਯੁਗ੍ਮਤੁਰੁਸ੍ਕਕੁਸ੍ਠਫਲਿਨੀਮਾਂਸੀਜਲਧ੍ਯਾਮਕ- ਸ੍ਪਕ੍ਕਾਚੋਰਕਚੋਚਪਤ੍ਰਤਗਰਸ੍ਥੌਣੇਯਜਾਤੀਰਸਾਃ| ਸ਼ੁਕ੍ਤਿਵ੍ਯਾਘ੍ਰਨਖੌਸੁਰਾਹ੍ਵਮਗੁਰੁਃ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਕਃ ਕੁਙ੍ਕੁਮਂ ਚਣ੍ਡਾਗੁਗ੍ਗੁਲੁਦੇਵਧੂਪਖਪੁਰਾਃ ਪੁਨ੍ਨਾਗਨਾਗਾਹ੍ਵਯਮ੍| ਏਲਾਦਿਕੋ ਵਾਤਕਫੌ ਵਿਸਞ੍ਚ ਵਿਨਿਯਚ੍ਛਤਿ| ਵਰ੍ਣਪ੍ਰਸਾਦਨਃ ਕਣ੍ਡੂਪਿਟਕਾਕੋਠਨਾਸ਼ਨਃ||੨੩||
एलायुग्मतुरुष्ककुष्ठफलिनीमांसीजलध्यामक- स्पृक्काचोरकचोचपत्रतगरस्थौणेयजातीरसाः| शुक्तिव्याघ्रनखौसुराह्वमगुरुः श्रीवासकः कुङ्कुमं चण्डागुग्गुलुदेवधूपखपुराः पुन्नागनागाह्वयम्| एलादिको वातकफौ विषञ्च विनियच्छति| वर्णप्रसादनः कण्डूपिटकाकोठनाशनः||२३||
🔊 Audio coming soon
ਏਲਾਦਿਰ੍ਵਾਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਘ੍ਨਤ੍ਵਾਦਿਯੁਕ੍ਤਃ||੨੩||
Adhikarana shyAmAdigaNaH tadguNAshca (24) · Śloka 24
ਸ਼੍ਯਾਮਾਦਨ੍ਤੀਦ੍ਰਵਨ੍ਤੀਕ੍ਰਮੁਕਕੁਠਰਣਾਸ਼ਙ੍ਖਿਨੀਚਰ੍ਮਸਾਹ੍ਵਾਸ੍ਵਰ੍ਣ- ਕ੍ਸੀਰੀਗਵਾਕ੍ਸੀਸ਼ਿਖਰਿਰਜਨਿਕਾਛਿਨ੍ਨਰੋਹਾਕਰਞ੍ਜਃ| ਬਸ੍ਤਾਨ੍ਤ੍ਰੀ ਵ੍ਯਾਧਿਘਾਤੋ ਬਹਲਬਹੁਰਸਸ੍ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਵਕ੍ਸਾਤ੍ਫਲਾਨਿ ਸ਼੍ਯਾਮਾਦ੍ਯੋ ਹਨ੍ਤਿ ਗੁਲ੍ਮਂ ਵਿਸਮਰੁਚਿਕਫੌ ਹਦ੍ਰੁਜਂ ਮੂਤ੍ਰਕਚ੍ਛ੍ਰਮ੍||੨੪||
श्यामादन्तीद्रवन्तीक्रमुककुठरणाशङ्खिनीचर्मसाह्वास्वर्ण- क्षीरीगवाक्षीशिखरिरजनिकाछिन्नरोहाकरञ्जः| बस्तान्त्री व्याधिघातो बहलबहुरसस्तीक्ष्णवृक्षात्फलानि श्यामाद्यो हन्ति गुल्मं विषमरुचिकफौ हृद्रुजं मूत्रकृच्छ्रम्||२४||
🔊 Audio coming soon
ਸ਼੍ਯਾਮਾਦਿਰ੍ਗੁਲ੍ਮਾਦਿਨਾਸ਼ਨਃ||੨੪||
Adhikarana pippalyAdigaNaH tadguNAshca (25) · Śloka 25
ਪਿਪ੍ਪਲੀਪਿਪ੍ਪਲੀਮੂਲਚਵ੍ਯਚਿਤ੍ਰਕਸ਼ਙ੍ਗਵੇਰਮਰਿਚਹਸ੍ਤਿਪਿਪ੍ਪਲੀ- ਹਰੇਣੁਕੈਲਾਜਮੋਜੇਨ੍ਦ੍ਰਯਵਪਾਠਾਜੀਰਕਸਰ੍ਸਪਮਹਾਨਿਮ੍ਬਫਲ੍ਗੁ- ਹਿਙ੍ਗੁਭਾਰ੍ਙ੍ਗੀਵਚਾਮੁਸ੍ਤਾਮਧੁਰਸਾਤਿਵਿਸਾਵਿਡਙ੍ਗਾਨਿ ਕਟੁਰੋਹਿਣੀ ਚੇਤਿ| ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾਦਿਃ ਕਫਹਰਃ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਾਨਿਲਾਰੁਚੀਃ| ਨਿਹਨ੍ਯਾਦ੍ ਦੀਪਨੋ ਗੁਲ੍ਮਸ਼ੂਲਘ੍ਨਸ਼੍ਚਾਮਪਾਚਨਃ||੨੫||
पिप्पलीपिप्पलीमूलचव्यचित्रकशृङ्गवेरमरिचहस्तिपिप्पली- हरेणुकैलाजमोजेन्द्रयवपाठाजीरकसर्षपमहानिम्बफल्गु- हिङ्गुभार्ङ्गीवचामुस्तामधुरसातिविषाविडङ्गानि कटुरोहिणी चेति| पिप्पल्यादिः कफहरः प्रतिश्यायानिलारुचीः| निहन्याद् दीपनो गुल्मशूलघ्नश्चामपाचनः||२५||
🔊 Audio coming soon
ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾਦਿ ਸੁਬੋਧਮ੍||੨੫||
Adhikarana yogikArayaugikadravyayoryogastyAgashca vidheyaH (26) · Śloka 26
ਪਞ੍ਚਵਿਂਸ਼ਤਿਰਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਵਰ੍ਗਾਸ੍ਤੇਸੁ ਤ੍ਵਲਾਭਤਃ| ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਤ੍ਤਦ੍ਵਿਧਮਨ੍ਯਚ੍ਚ ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਜਹ੍ਯਾਦਯੌਗਿਕਮ੍||੨੬||
पञ्चविंशतिरित्युक्ता वर्गास्तेषु त्वलाभतः| युञ्ज्यात्तद्विधमन्यच्च द्रव्यं जह्यादयौगिकम्||२६||
🔊 Audio coming soon
ਇਤਿ ਪਞ੍ਚਵਿਂਸ਼ਤਿਰ੍ਵਰ੍ਗਾ ਉਕ੍ਤਾਃ| ਤੇਸੁ ਚ ਦੋਸਰੋਗਾਤੁਰਵਿਕਲ੍ਪਾਦਯੌਗਿਕਮਯੋਗਾਰ੍ਹਮੌਸਧਂ ਜਹ੍ਯਾਤ੍ ਤ੍ਯਜੇਤ੍| ਅਨ੍ਯਚ੍ਚ ਯੌਗਿਕਂ ਯਥਾਲਾਭਂ ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਦਿਤਿ||੨੬||
Adhikarana uktavargANAmupayogavidhinirdeshaH (27-28) · Śloka 28
ਏਤੇ ਵਰ੍ਗਾ ਦੋਸਦੂਸ੍ਯਾਦਪੇਕ੍ਸ੍ਯ ਕਲ੍ਕਕ੍ਵਾਥਸ੍ਨੇਹਲੇਹਾਦਿਯੁਕ੍ਤਾਃ| ਪਾਨੇ ਨਸ੍ਯੇਨ੍ਵਾਸਨੇਨ੍ਤਰ੍ਬਹਿਰ੍ਵਾ ਲੇਪਾਭ੍ਯਙ੍ਗੈਰ੍ਘ੍ਨਨ੍ਤਿ ਰੋਗਾਨ੍ ਸੁਕਚ੍ਛ੍ਰਾਨ੍||੨੭|| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸ੍ਯ ਸੂਨੋਰ੍ਵਾਗ੍ਭਟਸ੍ਯ ਕਤੌ ਅਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਸੂਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨੇ ਵਿਵਿਧਦ੍ਰਵ੍ਯਗਣਸਙ੍ਗ੍ਰਹੋ ਨਾਮ ਸੋਡਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੨੮||
एते वर्गा दोषदूष्यादपेक्ष्य कल्कक्वाथस्नेहलेहादियुक्ताः| पाने नस्येऽन्वासनेऽन्तर्बहिर्वा लेपाभ्यङ्गैर्घ्नन्ति रोगान् सुकृच्छ्रान्||२७|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतौ अष्टाङ्गसंग्रहसंहितायां सूत्रस्थाने विविधद्रव्यगणसङ्ग्रहो नाम षोडशोऽध्यायः||२८||
🔊 Audio coming soon
ਏਤੇ ਵਰ੍ਗਾ ਦੋਸਦੂਸ੍ਯਾਦੀਨ੍ ਵਿਕਲ੍ਪ੍ਯ ਕਲ੍ਕਾਦਿਭਿਃ ਪ੍ਰਯੋਗੈਃ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਾਃ ਯਥੋਕ੍ਤਾਨ੍ ਸੁਕਚ੍ਛ੍ਰਾਨ੍ ਰੋਗਾਨ੍ ਘ੍ਨਨ੍ਤਿ||੨੭|| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਨ੍ਮਹਾਮਹੋਪਾਧ੍ਯਾਯੇਨ੍ਦੁਵਿਰਚਿਤਾਯਾਮ੍ ਅਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਖਾਯਾਂ ਸੂਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨੇ ਸੋਡਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ