16. vividhadravyagaṇasaṅgrahaḥ

Adhikarana atha vividhadravyagaNasaMgraho nAma ShoDasho~adhyAyaH pratij~jA (1) · Śloka 1

ಅಥಾತೋ ವಿವಿಧದ್ರವ್ಯಗಣಸಂಗ್ರಹಮಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ||೧||

ಪೂರ್ವಸ್ಮಿನ್ನಧ್ಯಾಯೇ ಅಸಾಧಾರಣತ್ವೇನೋಕ್ತ್ವಾಽಸ್ಮಿನ್ ಸಾಧಾರಣತ್ವೇನ ಗಣಾ ನಿರ್ದಿಶ್ಯನ್ತೇ||೧||

Adhikarana vidAryAdigaNaH tadguNAshca (2) · Śloka 2

ವಿದಾರಿಪಞ್ಚಾಙ್ಗುಲವೃಶ್ಚಿಕಾಲೀವೃಶ್ಚಲೀವದೇವಾಹ್ವಯಶೂರ್ಪಪರ್ಣ್ಯಃ| ಕಣ್ಡೂಕರೀ ಜೀವನಹ್ರಸ್ವಸಂಜ್ಞೇ ದ್ವೇ ಪಞ್ಚಕೇ ಗೋಪಸುತಾ ತ್ರಿಪಾದೀ| ವಿದಾರ್ಯಾದಿರಯಂ ಹೃದ್ಯೋ ಬೃಂಹಣೋ ವಾತಪಿತ್ತಹಾ| ಶೋಷಗುಲ್ಮಾಙ್ಗಮರ್ದೋರ್ಧ್ವಶ್ವಾಸಕಾಸಹರೋ ಗಣಃ||೨||

ವಿದಾರ್ಯಾದಿಗಣೋ ಹೃದ್ಯತ್ವಾದಿಗುಣಯುಕ್ತಃ||೨||

Adhikarana sArivAdigaNaH tadguNAshca (3) · Śloka 3

ಸಾರಿವೋಶೀರಕಾಶ್ಮರ್ಯಮಧೂಕಶಿಶಿರದ್ವಯಮ್| ಯಷ್ಟೀಪರೂಷಕಂ ಹನ್ತಿ ದಾಹಪಿತ್ತಾಸ್ರತೃಡ್ಜ್ವರಾನ್||೩||

ಸಾರಿವಾದಿರ್ದಾಹಾದಿನಾಶನಃ||೩||

Adhikarana padmakAdigaNaH tadguNAshca (4) · Śloka 4

ಪದ್ಮಕಪುಣ್ಡ್ರೌ ವೃದ್ಧಿತುಗರ್ಘ್ಯಃ ಶೃಙ್ಗ್ಯಮೃತಾ ದಶ ಜೀವನಸಂಜ್ಞಾಃ| ಸ್ತನ್ಯಕರಾ ಘ್ನನ್ತೀರಣಪಿತ್ತಂ ಪ್ರೀಣನಬೃಂಹಣಜೀವನವೃಷ್ಯಾಃ||೪||

ಪದ್ಮಕಾದಿಸ್ತನ್ಯಕರ್ತೃತ್ವಾದಿಯುಕ್ತಃ||೪||

Adhikarana parUShakAdigaNaH tadguNAshca (5) · Śloka 5

ಪರೂಷಕಂ ವರಾ ದ್ರಾಕ್ಷಾ ಕಟ್ಫಲಂ ಕತಕಾತ್ ಫಲಮ್| ರಾಜಾಹ್ವಂ ದಾಡಿಮಂ ಶಾಕಂ ತೃಣ್ಮೂತ್ರಾಮಯವಾತಜಿತ್||೫||

ಪರೂಷಕಾದಿಸ್ತೃಡಾದಿನಾಶನಃ||೫||

Adhikarana a~jjanAdigaNaH tadguNAshca (6) · Śloka 6

ಅಞ್ಜನಂ ಫಲಿನೀ ಮಾಂಸೀ ಪದ್ಮೋತ್ಪಲರಸಾಞ್ಜನಮ್| ಸೈಲಾಮಧುಕನಾಗಾಹ್ವಂ ವಿಷಾನ್ತರ್ದಾಹಪಿತ್ತನುತ್||೬||

ಅಞ್ಜನಾದಿರ್ವಿಷಾದಿನಾಶನಃ||೬||

Adhikarana paTolAdigaNaH tadguNAshca (7) · Śloka 2

ಪಟೋಲಕಟುರೋಹಿಣೀಚನ್ದನಂ ಮಧುಸ್ರವಗುಡೂಚಿಪಾಠಾನ್ವಿತಮ್| ನಿಹನ್ತಿ ಕಫಪಿತ್ತಕುಷ್ಠಜ್ವರಾನಿವಷಂ ವಮಿಮರೋಚಕಙ್ಕಾಮಲಾಮ್||೨||

ಪಟೋಲಾದಿಃ ಕಫಾದಿನಾಶನಃ||೭||

Adhikarana guDUcyAdigaNaH tadguNAshca (8) · Śloka 8

ಗುಡೂಚೀಪದ್ಮಕಾರಿಷ್ಟಧಾನಕಾರಕ್ತಚನ್ದನಮ್| ಪಿತ್ತಶ್ಲೇಷ್ಮಜ್ವರಚ್ಛರ್ದಿದಾಹತೃಷ್ಣಾಘ್ನಮಗ್ನಿಕೃತ್||೮||

ಗುಡೂಚ್ಯಾದಿಃ ಪಿತ್ತಶ್ಲೇಷ್ಮಾದಿನಾಶನಃ||೮||

Adhikarana AragvadhAdigaNaH tadguNAshca (9) · Śloka 9

ಆರಗ್ವಧೇನ್ದ್ರಯವಪಾಟಲಿಕಾಕತಿಕ್ತಾ ನಿಮ್ಬಾಮೃತಾಮಧುರಸಾಸ್ರುವವೃಕ್ಷಪಾಠಾಃ| ಭೂನಿಮ್ಬಸೈರ್ಯಕಪಟೋಲಕರಞ್ಜಯುಗ್ಮ- ಸಪ್ತಚ್ಛದಾಗ್ನಿಸುಷವೀಫಲಬಾಣಘೋಣ್ಟಾಃ| ಆರಗ್ವಧಾದಿರ್ಜಯತಿ ಛರ್ದಿಕುಷ್ಠವಿಷಜ್ವರಾನ್| ಕಫಂ ಕಣ್ಡೂಂ ಪ್ರಮೇಹಂ ಚ ದುಷ್ಟವ್ರಣವಿಶೋಧನಃ||೯||

ಆರಗ್ವಧಾದಿಃ ಛರ್ದ್ಯಾದಿನಾಶನೋ ದುಷ್ಟವ್ರಣವಿಶೋಘ್ನಶ್ಚ||೯||

Adhikarana asanAdigaNaH tadguNAshca (10) · Śloka 10

ಅಸನತಿನಿಶಭೂರ್ಜಶ್ವೇತವಾಹಪ್ರಕೀರ್ಯಾಃ ಖದಿರಕದರಭಣ್ಡೀಶಿಂಶಪಾಮೇಷಶೃಙ್ಗ್ಯಃ| ತ್ರಿಹಿಮನತಪಲಾಶಾಜೋಙ್ಗಕಃ ಶಾಕಸಾಲೌ ಧವಕಬುಕಕಲಿಙ್ಗಚ್ಛಾಗಕರ್ಣಾಶ್ವಕರ್ಣಾಃ| ಅಸನಾದಿರ್ವಿಜಯತೇ ಶ್ವಿತ್ರಕುಷ್ಠಕಫಕ್ರಿಮೀನ್| ಪಾಣ್ಡುರೋಗಂ ಪ್ರಮೇಹಂ ಚ ಮೇದೋದೋಷನಿಬರ್ಹಣಃ||೧೦||

ಅಸನಾದಿಃ ಶ್ವಿತ್ರಾದಿನಾಶನಃ||೧೦||

Adhikarana varaNAdigaNaH tadguNAshca (11) · Śloka 11

ವರಣಸೈರ್ಯಕಯುಗ್ಮಶತಾವರೀದಹನಮೋರಟಬಿಲ್ವವಿಷಾಣಿಕಾಃ| ದ್ವಿಬೃಹತೀದ್ವಿಕರಞ್ಜಜಯಾದ್ವಯಮ್ಬಹಲಪಲ್ಲವದರ್ಭರುಜಾಕರಾಃ| ವರಣಾದಿಃ ಕಫಂ ಮೇದೋ ಮನ್ದಾಗ್ನಿತ್ವಂ ನಿಯಚ್ಛತಿ| ಆಢ್ಯವಾತಂ ಶಿರಶ್ಶೂಲಂ ಗುಲ್ಮಞ್ಚಾನ್ತಃ ಸವಿದ್ರಧಿಮ್||೧೧||

ವರಣಾದಿಃ ಕಫಾದಿಕಂ ನಾಶಯತಿ| ಆಢ್ಯವಾತಂ ಮೇದಸಾ ರುದ್ಧಮಾರ್ಗಂ ವಾತಂ ವಾತವ್ಯಾಧೌ ವಕ್ಷ್ಯತೇ| ಅನ್ತರ್ಗುಲ್ಮಮನ್ತರ್ವಿದ್ರಧಿಂ ಚ ನಾಶಯತಿ|

Adhikarana UShakAdigaNaH tadguNAshca (12) · Śloka 12

ಊಷಕಸ್ತುತ್ಥಕಂ ಹಿಙ್ಗುಕಾಸೀಸದ್ವಯಸೈನ್ಧವಮ್| ಸಶಿಲಾಜತುಕೃಚ್ಛ್ರಾಶ್ಮಗುಲ್ಮಮೇದಃಕಫಾಪಹಮ್||೧೨||

ಊಷಕಾದಿರ್ಮೂತ್ರಕೃಚ್ಛ್ರಾದಿನಾಶನಃ||೧೨||

Adhikarana vIratarAdigaNaH tadguNAshca (13) · Śloka 13

ಭವನ್ತಿ ಚಾತ್ರ- ವೀರತರಾರಣಿಕೌ ನಲಗುಚ್ಛೌ ಮೋರಟಟುಣ್ಟುಕಸೈರ್ಯಕಯುಗ್ಮಮ್| ಮುಸ್ತಕಮಞ್ಜರಿಕರ್ಕಶಪಾರ್ಥಾ ಮೂತ್ರವಿರೇಕಕರೋ ದಶಕಶ್ಚ| ವರ್ಗೋ ವೀರತರಾದ್ಯೋಽಯಂ ಹನ್ತಿ ವಾತಕೃತಾನ್ ಗದಾನ್| ಅಶ್ಮರೀಶರ್ಕರಾಮೂತ್ರಕೃಚ್ಛ್ರಾಘಾತರುಜಾಪಹಃ||೧೩||

ಭವನ್ತಿ ಚಾತ್ರೇತಿ ಪದ್ಯಬನ್ಧಸಮುಚ್ಚಯೇ ತನ್ತ್ರರೀತಿಃ| ವೀರತರಾದಿರ್ವಾತವ್ಯಾಧೀನಾಮನ್ಯದೋಷಾಧಿಕಾನಾಮಶ್ಮರ್ಯಾದೀನಾಂ ಚ ನಾಶನಃ||೧೩||

Adhikarana lodhrAdigaNaH tadguNAshca (14) · Śloka 14

ಲೋಧ್ರಶಾಬರಕಲೋಧ್ರಪಲಾಶಾಜಿಙ್ಗಿಣೀಸರಲಕಟ್ಫಲಯುಕ್ತಾಃ| ಕುತ್ಸಿತಾಮ್ಬಕದಲೀಗತಶೋಕಾಃ ಸೇಲವಾಲುಪರಿಪೇಲವಮೋಚಾಃ| ಏಷ ಲೋಧ್ರಾದಿಕೋ ನಾಮ ಮೇದಃ ಕಫಹರೋ ಗಣಃ| ಯೋನಿದೋಷಹರಃ ಸ್ತಮ್ಭೀ ವರ್ಣ್ಯೋ ವಿಷವಿನಾಶನಃ||೧೪||

ಲೋಧ್ರಾದಿರ್ಮೇದೋನಾಶನತ್ವಾದಿಯುಕ್ತಃ||೧೪||

Adhikarana arkAdigaNaH tadguNAshca (15) · Śloka 15

ಅರ್ಕಾಲರ್ಕೌ ನಾಗದನ್ತೀ ವಿಶಲ್ಯಾ ಭಾಙ್ಗೀ ರಾಸ್ನಾ ವೃಶ್ಚಿಕಾಲೀ ಪ್ರಕೀರ್ಯಾ| ಪ್ರತ್ಯಕ್ಪುಷ್ಪೀ ಪೀತತೈಲೋದಕೀರ್ಯಾಃ ಶ್ವೇತಾಯುಗ್ಮಂ ತಾಪಸಾನಾಂ ಚ ವೃಕ್ಷಃ| ಅಯಮರ್ಕಾದಿಕೋ ವರ್ಗಃ ಕಫಮೇದೋವಿಷಾಪಹಃ| ಕೃಮಿಕುಷ್ಠಪ್ರಶಮನೋ ವಿಶೇಷಾದ್ ವ್ರಣಶೋಧನಃ||೧೫||

ಅರ್ಕಾದಿಃ ಕಫಾದಿನಾಶನೋ ವ್ರಣಶೋಧನಶ್ಚ||೧೫||

Adhikarana surasAdigaNaH tadguNAshca (16) · Śloka 16

ಸುರಸಯುಗಫಣಿಜ್ಜಂ ಕಾಲಮಾಲಾವಿಡಙ್ಗಂ ಖರಬುಕವೃಷಕರ್ಣೀಕಟ್ಫಲಂ ಕಾಸಮರ್ದಃ| ಕ್ಷವಕಸರಸಿಭಾರ್ಙ್ಗೀಕಾರ್ಮುಕಾಃ ಕಾಕಮಾಚೀ ಕುಲಹಲವಿಷಮುಷ್ಟೀ ಭೂಸ್ತೃಣೀ ಭೂತಕೇಶೀ| ಸುರಸಾದಿರ್ಗಣಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಮೇದಃಕ್ರಿಮಿನಿಷೂದನಃ| ಪ್ರತಿಶ್ಯಾಯಾರುಚಿಶ್ವಾಸಕಾಸಘ್ನೋ ವ್ರಣಶೋಧನಃ||೧೬||

ಸುರಸಾದಿಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಪ್ರತಿಶ್ಯಾಯಾದಿನಾಶನೋ ವ್ರಣಶೋಧನಶ್ಚ||೧೬||

Adhikarana muShkakAdigaNaH tadguNAshca (17) · Śloka 17

ಮುಸ್ಕಕಸ್ನುಗ್ವರಾದ್ವೀಪೀಪಲಾಶಧವಶಿಂಶಿಪಾಃ| ಗುಲ್ಮಮೇಹಾಶ್ಮರೀಪಾಣ್ಡುಮೇದೋಽರ್ಶಃ ಕಫಶುಕ್ರಜಿತ್||೧೭||

ಮುಷ್ಕಕಾದಿರ್ಗುಲ್ಮಾದಿನಾಶನಃ||೧೭||

Adhikarana vatsakAdigaNaH tadguNAshca (18) · Śloka 18

ವತ್ಸಕೋ ಮಧುರಸಾ ತ್ರುಟಿರ್ವಚಾ ದೀರ್ಘವೃನ್ತಫಲವೇಲ್ಲಸರ್ಷಪಾಃ| ರೋಹಿಣೀಸ್ಥಪನಿಹಿಙ್ಗುಭಾರ್ಙ್ಗಯಃ ಶೂಲಘಾತಿ ದಶಕಂ ಘುಣಪ್ರಿಯಾ ವತ್ಸಕಾದ್ಯೋಽನಿಲಶ್ಲೇಷ್ಮಮೇದೋಽರೋಚಕಪೀನಸಾನ್| ಶೂಲಾರ್ಶೋಜ್ವರಗುಲ್ಮಾಂಶ್ಚ ಹನ್ತಿ ದೀಪನಪಾಚನಃ||೧೮||

ವತ್ಸಕಾದೀನಿ ಶೂಲಘ್ನದಶಕಂ ಚ ದೀಪ್ಯಕಾದಿಃ ಸಪಞ್ಚಕೋಲೋ ಮಹಾಕಷಾಯಃ ಏತತ್ಸರ್ವಮನಿಲಾದಿನಾಶನಮ್||೧೮||

Adhikarana vacAharidrAdigaNau tadguNAshca (19) · Śloka 19

ವಚಾಜಲದದೇವಾಹ್ವನಾಗರಾತಿವಿಷಾಭಯಾಃ| ಹರಿದ್ರಾದ್ವಯಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಕಲಶೀಕುಟಜೋದ್ಭವಾಃ| ವಚಾಹರಿದ್ರಾದಿಗಣಾವಾಮಾತೀಸಾರನಾಶನೌ| ಮೇದಃ ಕಫಾಢ್ಯಪವನಸ್ತನ್ಯದೋಷನಿಬರ್ಹಣೌ||೧೯||

ವಚಾದಿರಾಮಾತೀಸಾರಪಾಚನತ್ವಾದಿಯುಕ್ತಃ ತದ್ವದ್ ಹರಿದ್ರಾದಿಃ||೧೯||

Adhikarana priya~ggvambaShThAdigaNau tadguNAshca (20) · Śloka 20

ಪ್ರಿಯಙ್ಗುಪುಷ್ಪಾಞ್ಜನಯುಗ್ಮಪದ್ಮಾಃ ಪದ್ಮಾದ್ರಜೋ ಯೋಜನವಲ್ಯನನ್ತಾ| ಸಾಲದ್ರುಮೋ ಮೋಚರಸಃ ಸಮಙ್ಗಾ ಪುನ್ನಾಗಶೀತಂ ಮದನೀಯಹೇತುಃ| ಅಮ್ಬಷ್ಠಾಮಧುಕಂ ನಮಸ್ಕರೀನನ್ದೀವೃಕ್ಷಪಲಾಶಕಚ್ಛುರಾಃ| ಲೋಧ್ರಂ ಧಾತಕಿಬಿಲ್ವಪೇಶಿಕಾ ಕಟ್ವಙ್ಗಃ ಕಮಲೋದ್ಭವಂ ರಜಃ| ಗಣೌ ಪ್ರಿಯಙ್ಗ್ವಮ್ಬಷ್ಠಾದೀ ಪಕ್ವಾತೀಸಾರನಾಶನೌ| ಸನ್ಧನೀಯೌ ಹಿತೌ ಪಿತ್ತೇ ವ್ರಣಾನಾಮಪಿ ರೋಪಣೌ||೨೦||

ಪ್ರಿಯಙ್ಗ್ವಾದಿಃ ಪಕ್ವಾತೀಸಾರನಾಶನತ್ವಾದಿಯುಕ್ತಃ| ತದ್ವದಮ್ಬಷ್ಠಾದಿಃ||೨೦||

Adhikarana mustAdigaNaH tadguNAshca (21) · Śloka 21

ಮುಸ್ತಾವಚಾಗ್ನಿದ್ವಿನಿಶಾ ದ್ವಿತಿಕ್ತಾ ಭಲ್ಲಾತಪಾಠಾತ್ರಿಫಲಾವಿಷಾಖ್ಯಾಃ| ಕುಷ್ಠಂ ತ್ರುಟೀ ಹೈಮವತೀ ಚ ಯೋನಿ- ಸ್ತನ್ಯಾಮಯಘ್ನಾ ಮಲಪಾಚನಾಶ್ಚ||೨೧||

ಮುಸ್ತಾದಿರ್ಬಾಲಾನಾಂ ಸ್ತನ್ಯದೋಷನಾಶನೋ ಮಲಪಾಚನಶ್ಚ||೨೧||

Adhikarana nyagrodhAdigaNaH tadguNAshca (22) · Śloka 22

ನ್ಯಗ್ರೋಧಪಿಪ್ಪಲಸದಾಫಲಲೋಧ್ರಯುಗ್ಮ- ಜಮ್ಬೂದ್ವಯಾರ್ಜುನಕಪೀತನಸೋಮವಲ್ಕಾಃ| ಪ್ಲಕ್ಷಾಮ್ರವಞ್ಜುಲಪ್ರಿಯಾಲಪಲಾಶನನ್ದೀ- ಕೋಲೀಕದಮ್ಬವಿರಲಾಮಧುಕಂ ಮಧೂಕಮ್| ನ್ಯಗ್ರೋಧಾದಿರ್ಗಣೋ ವ್ರಣ್ಯಃ ಸಂಗ್ರಾಹೀ ಭಗ್ನಸಾಧನಃ| ಮೇದಃಪಿತ್ತಾಸ್ರತೃಡ್ದಾಹಯೋನಿರೋಗನಿಬರ್ಹಣಃ||೨೨||

ನ್ಯಗ್ರೋಧಾದಿರ್ವ್ರಣ್ಯತ್ವಾದಿಗುಣಯುಕ್ತಃ||೨೨||

Adhikarana elAdigaNaH tadguNAshca (23) · Śloka 23

ಏಲಾಯುಗ್ಮತುರುಷ್ಕಕುಷ್ಠಫಲಿನೀಮಾಂಸೀಜಲಧ್ಯಾಮಕ- ಸ್ಪೃಕ್ಕಾಚೋರಕಚೋಚಪತ್ರತಗರಸ್ಥೌಣೇಯಜಾತೀರಸಾಃ| ಶುಕ್ತಿವ್ಯಾಘ್ರನಖೌಸುರಾಹ್ವಮಗುರುಃ ಶ್ರೀವಾಸಕಃ ಕುಙ್ಕುಮಂ ಚಣ್ಡಾಗುಗ್ಗುಲುದೇವಧೂಪಖಪುರಾಃ ಪುನ್ನಾಗನಾಗಾಹ್ವಯಮ್| ಏಲಾದಿಕೋ ವಾತಕಫೌ ವಿಷಞ್ಚ ವಿನಿಯಚ್ಛತಿ| ವರ್ಣಪ್ರಸಾದನಃ ಕಣ್ಡೂಪಿಟಕಾಕೋಠನಾಶನಃ||೨೩||

ಏಲಾದಿರ್ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮಘ್ನತ್ವಾದಿಯುಕ್ತಃ||೨೩||

Adhikarana shyAmAdigaNaH tadguNAshca (24) · Śloka 24

ಶ್ಯಾಮಾದನ್ತೀದ್ರವನ್ತೀಕ್ರಮುಕಕುಠರಣಾಶಙ್ಖಿನೀಚರ್ಮಸಾಹ್ವಾಸ್ವರ್ಣ- ಕ್ಷೀರೀಗವಾಕ್ಷೀಶಿಖರಿರಜನಿಕಾಛಿನ್ನರೋಹಾಕರಞ್ಜಃ| ಬಸ್ತಾನ್ತ್ರೀ ವ್ಯಾಧಿಘಾತೋ ಬಹಲಬಹುರಸಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣವೃಕ್ಷಾತ್ಫಲಾನಿ ಶ್ಯಾಮಾದ್ಯೋ ಹನ್ತಿ ಗುಲ್ಮಂ ವಿಷಮರುಚಿಕಫೌ ಹೃದ್ರುಜಂ ಮೂತ್ರಕೃಚ್ಛ್ರಮ್||೨೪||

ಶ್ಯಾಮಾದಿರ್ಗುಲ್ಮಾದಿನಾಶನಃ||೨೪||

Adhikarana pippalyAdigaNaH tadguNAshca (25) · Śloka 25

ಪಿಪ್ಪಲೀಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಚವ್ಯಚಿತ್ರಕಶೃಙ್ಗವೇರಮರಿಚಹಸ್ತಿಪಿಪ್ಪಲೀ- ಹರೇಣುಕೈಲಾಜಮೋಜೇನ್ದ್ರಯವಪಾಠಾಜೀರಕಸರ್ಷಪಮಹಾನಿಮ್ಬಫಲ್ಗು- ಹಿಙ್ಗುಭಾರ್ಙ್ಗೀವಚಾಮುಸ್ತಾಮಧುರಸಾತಿವಿಷಾವಿಡಙ್ಗಾನಿ ಕಟುರೋಹಿಣೀ ಚೇತಿ| ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾದಿಃ ಕಫಹರಃ ಪ್ರತಿಶ್ಯಾಯಾನಿಲಾರುಚೀಃ| ನಿಹನ್ಯಾದ್ ದೀಪನೋ ಗುಲ್ಮಶೂಲಘ್ನಶ್ಚಾಮಪಾಚನಃ||೨೫||

ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾದಿ ಸುಬೋಧಮ್||೨೫||

Adhikarana yogikArayaugikadravyayoryogastyAgashca vidheyaH (26) · Śloka 26

ಪಞ್ಚವಿಂಶತಿರಿತ್ಯುಕ್ತಾ ವರ್ಗಾಸ್ತೇಷು ತ್ವಲಾಭತಃ| ಯುಞ್ಜ್ಯಾತ್ತದ್ವಿಧಮನ್ಯಚ್ಚ ದ್ರವ್ಯಂ ಜಹ್ಯಾದಯೌಗಿಕಮ್||೨೬||

ಇತಿ ಪಞ್ಚವಿಂಶತಿರ್ವರ್ಗಾ ಉಕ್ತಾಃ| ತೇಷು ಚ ದೋಷರೋಗಾತುರವಿಕಲ್ಪಾದಯೌಗಿಕಮಯೋಗಾರ್ಹಮೌಷಧಂ ಜಹ್ಯಾತ್ ತ್ಯಜೇತ್| ಅನ್ಯಚ್ಚ ಯೌಗಿಕಂ ಯಥಾಲಾಭಂ ಯುಞ್ಜ್ಯಾದಿತಿ||೨೬||

Adhikarana uktavargANAmupayogavidhinirdeshaH (27-28) · Śloka 28

ಏತೇ ವರ್ಗಾ ದೋಷದೂಷ್ಯಾದಪೇಕ್ಷ್ಯ ಕಲ್ಕಕ್ವಾಥಸ್ನೇಹಲೇಹಾದಿಯುಕ್ತಾಃ| ಪಾನೇ ನಸ್ಯೇಽನ್ವಾಸನೇಽನ್ತರ್ಬಹಿರ್ವಾ ಲೇಪಾಭ್ಯಙ್ಗೈರ್ಘ್ನನ್ತಿ ರೋಗಾನ್ ಸುಕೃಚ್ಛ್ರಾನ್||೨೭|| ಇತಿ ಶ್ರೀವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸ್ಯ ಸೂನೋರ್ವಾಗ್ಭಟಸ್ಯ ಕೃತೌ ಅಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಸೂತ್ರಸ್ಥಾನೇ ವಿವಿಧದ್ರವ್ಯಗಣಸಙ್ಗ್ರಹೋ ನಾಮ ಷೋಡಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೨೮||

ಏತೇ ವರ್ಗಾ ದೋಷದೂಷ್ಯಾದೀನ್ ವಿಕಲ್ಪ್ಯ ಕಲ್ಕಾದಿಭಿಃ ಪ್ರಯೋಗೈಃ ಪ್ರಯುಕ್ತಾಃ ಯಥೋಕ್ತಾನ್ ಸುಕೃಚ್ಛ್ರಾನ್ ರೋಗಾನ್ ಘ್ನನ್ತಿ||೨೭|| ಇತಿ ಶ್ರೀಮನ್ಮಹಾಮಹೋಪಾಧ್ಯಾಯೇನ್ದುವಿರಚಿತಾಯಾಮ್ ಅಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹವ್ಯಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಶಶಿಲೇಖಾಯಾಂ ಸೂತ್ರಸ್ಥಾನೇ ಷೋಡಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ