Adhikarana athAbhiShyandapratishShedho nAmaikonaviMsho~adhyAyaH - pratij~jA (1) · Śloka 1
அதாதோऽபிஷ்யந்தப்ரதிஷேதஂ நாமாத்யாயஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ|
இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ||௧||
View original
अथातोऽभिष्यन्दप्रतिषेधं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः|
इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
உக்தேப்யஃ ஸர்வாக்ஷிரோகேப்யோऽபிஷ்யந்தஸ்ய ப்ராதாந்யாத்பதக்சிகித்ஸாஂ ப்ரதர்ஶயிதுமத்யாய ஆரப்யதே||௧||
Adhikarana pUrvarUpAvasthAyAM cikitsA (2) · Śloka 2
அத கலு ஸர்வாக்ஷிரோகாணாஂ பூர்வரூப ஏவ ஶிரோவிரேககவலதூமோபவாஸாநாஸேவேதாந்யத்ர மாருதோத்ரேகாத்||௨||
View original
अथ खलु सर्वाक्षिरोगाणां पूर्वरूप एव शिरोविरेककवलधूमोपवासानासेवेतान्यत्र मारुतोद्रेकात्||२||
அதேத்யாதிநா ஸாமாந்யேந ஸர்வக்ஷிரோகாணாமபிஷ்யந்தாதிமந்தாதீநாஂ சிகித்ஸா| ஸர்வாக்ஷிரோகாணாஂ பூர்வரூபதற்ஸந ஏவ ஶிரோவிரேகாதிகஂ குர்யாத்| கிஂ ஸர்வத்ர ? அபி து மாருதோத்ரேகாதந்யத்ர||௨||
Adhikarana vAtAbhiShyandAdhimanthayoshcikitsA - candanAdibiDAlakaH (3) · Śloka 3
ஸர்வத்ர து சந்தநமரிசபத்ரைலாஸ்வர்ணகைரிகதகரரஸாஞ்ஜநலவணயஷ்ட்யாஹ்வைர்விடாலகஂ குர்யாத்||௩||
View original
सर्वत्र तु चन्दनमरिचपत्रैलास्वर्णगैरिकतगररसाञ्जनलवणयष्ट्याह्वैर्विडालकं कुर्यात्||३||
ஸர்வத்ர சந்தநாதிநா விடாலகோ பஹிர்லேபோ ஹிதஃ| நவதாயாமஞ்ஜநப்ரதிஷேதாத்||௩||
Adhikarana biDAlakAntarANi (4) · Śloka 4
ததா தார்விதுத்தஹரீதகீபிர்வாதபித்தே|
கபே து ஹரீதகீநாகரரஸாஞ்ஜநஸ்வர்ணகைரிகைஃ|
அபி ச குஷ்டமிஸிபிப்பலீசந்தநோத்பலைர்விடாலகோ வேதநாக்நஃ|
முஸ்தாகருசந்தநைஃ க்ஷௌத்ரயுதைஃ ஶூலதாஹராகக்நஃ|
ஸைந்தவாகருத்ரிஜாதகத்ரிகடுகஸ்வர்ணகைரிககுஷ்டதகரஶைலேயகைஃ ஶூலஶ்வயதுதாஹராகநுத்||௪||
View original
तथा दार्वितुत्थहरीतकीभिर्वातपित्ते|
कफे तु हरीतकीनागररसाञ्जनस्वर्णगैरिकैः|
अपि च कुष्ठमिसिपिप्पलीचन्दनोत्पलैर्विडालको वेदनाघ्नः|
मुस्तागरुचन्दनैः क्षौद्रयुतैः शूलदाहरागघ्नः|
सैन्धवागरुत्रिजातकत्रिकटुकस्वर्णगैरिककुष्ठतगरशैलेयकैः शूलश्वयथुदाहरागनुत्||४||
தார்வ்யாதிபிர்விடாலகோ வாதபித்தே யோஜ்யஃ| ஹரீதக்யாதிபிஃ கபே| அபி சேதி ஸாதாரணஸமுச்சயாய| குஷ்டமுஸ்தாஸைந்தவாதயஸ்த்ரயோ விடாலகாஃ ஸுபோதாஃ| மிஸிஃ ஶதபுஷ்பா|| ௪||
Adhikarana netrAvacUrNanAni (5) · Śloka 5
ஶிக்ருபலமநோஹ்வாஶாபரலோத்ரைஃ க்ரமாச்சதுர்குணப்ரவத்தைஃ ஶ்லக்ஷ்ணரஜோபிஃ ஸூக்ஷ்மதாந்தவஸ்தைர்நயநமவசூர்ணயேத்|
ஶ்வேதலோத்ரத்வசஂ பஹிர்விலிகிதாஂ நிம்பபத்ரகல்கேந ப்ரதிக்தாஂ புடபாகே விபக்வாமர்தபலோந்மிதாஂ மரிசசதுஷ்டயயுக்தாஂ ஶ்லக்ஷ்ணரஜீகதாஂ வஸ்த்ரபத்தாமக்ஷ்ணயவகிரேத்|
ஏததவகுண்டநஂ ஶூலதாஹாஶ்ருஶ்வயதுகண்டூஷாபாகக்லேதோபதேஹஹரம்|
தயைவ ச போட்டலிகயாऽऽஶ்ச்யோதநகாலேऽவந்திஸோமாப்லுதயாऽऽஶ்ச்யோதயேத்|
பூர்வவத்வா லோத்ரவல்கலகல்கமுபஸ்கதஂ தந்மாத்ரமேவ மரிசத்வயேந மநஶ்ஶிலாபாதேநாஷ்டாஂஶகைஶ்ச யஷ்டீமதுகஶதபுஷ்பாஞ்ஜநைர்யுக்தஂ ப்ரகல்பயேத்|
அபி ச- ஆரண்யாஶ்சகணரஸே படாவபத்தாஃ ஸுஸ்விந்நா நகவிதுஷீகதாஃ குலாத்தாஃ|
தச்சூர்ணஂ ஸகதவசூர்ணநாந்நிஶீதே நேத்ராணாஂ விதமதி ஸத்ய ஏவ கோபம்||௫||
View original
शिग्रुफलमनोह्वाशाबरलोध्रैः क्रमाच्चतुर्गुणप्रवृद्धैः श्लक्ष्णरजोभिः सूक्ष्मतान्तवस्थैर्नयनमवचूर्णयेत्|
श्वेतलोध्रत्वचं बहिर्विलिखितां निम्बपत्रकल्केन प्रदिग्धां पुटपाके विपक्वामर्धपलोन्मितां मरिचचतुष्टययुक्तां श्लक्ष्णरजीकृतां वस्त्रबद्धामक्ष्णयवकिरेत्|
एतदवगुण्ठनं शूलदाहाश्रुश्वयथुकण्डूषापाकक्लेदोपदेहहरम्|
तयैव च पोट्टलिकयाऽऽश्च्योतनकालेऽवन्तिसोमाप्लुतयाऽऽश्च्योतयेत्|
पूर्ववद्वा लोध्रवल्कलकल्कमुपस्कृतं तन्मात्रमेव मरिचद्वयेन मनश्शिलापादेनाष्टांशकैश्च यष्टीमधुकशतपुष्पाञ्जनैर्युक्तं प्रकल्पयेत्|
अपि च- आरण्याश्छगणरसे पटावबद्धाः सुस्विन्ना नखवितुषीकृताः कुलात्थाः|
तच्चूर्णं सकृदवचूर्णनान्निशीथे नेत्राणां विधमति सद्य एव कोपम्||५||
ஶிக்ருபலாதிசூர்ணஂ வஸ்த்ரபத்தஂ நேத்ராவசூர்ணநஂ குர்யாத்| ஶிக்ருபலேப்யஸ்து துலயாவச்சிந்நேப்யஶ்சதுர்குணா மநஶ்ஶிலா| ததஶ்சதுர்குணஃ ஶாபரலோத்ர இதி க்ரமார்தஃ| லோத்ரத்வசோ யதோக்தவிதிநா பக்வாயா அர்தபலஂ சத்வாரி மரிசபலாநீத்யேதச்ச்லக்ஷ்ணசூர்ணஂ வஸ்த்ரேண பத்த்வாऽக்ஷிண்யவகிரேத்| அவகுண்டநமாச்சாதநசூர்ணமக்ஷ்ணஃ| தயைவ ச போட்டலிகயாऽவந்திஸோமே காஞ்ஜிகே ஆப்லுதயா ஆஶ்ச்யோதநகால இத்யபிநவே காலே ஏஷ்வேவ ரோகேஷ்வாஶ்ச்யோதநம்| அதவா லோத்ரஸ்ய வல்கலஂ த்வக் பூர்வவதுபஸ்கதஂ பஹிர்லேகநஂ கத்வா நிம்பபத்ரகல்கலேபநாதநந்தரஂ புடபாகேந ஸ்விந்நம்| தந்மாத்ரமித்யர்தபலோந்மிதம்| மரிசபலத்வயேந மநஶ்ஶிலாயாஶ்ச பாதேநார்தகர்ஷேண யஷ்ட்யாதிபிஶ்சாஷ்டாஂஶகைஃ ப்ரத்யேகஂ ஶாணப்ரமாணைர்யுக்தம்| பூர்வவதிதி சூர்ணமவகிரணே ஆஶ்ச்யோதநே ச ப்ரகல்பயேத்| அபி சேதி ஸமுச்சயே| ஆரண்யாஃ குலத்தா அக்ஷிபேஷஜாக்யாஃ படே பத்தாஃ சகணரஸே கோமயஸ்ய ரஸே ஸுஸ்விந்நா அநு ச நகைர்விதுஷீகதா யே தேஷாஂ சூர்ணஂ நிஶீதே ராத்ரௌ ஸகதேகவாரமேவாऽவசூர்ணநாதவகிரணாத் ஸத்ய ஏவ நேத்ராணாஂ கோபமபிஷ்யந்தஂ விதமதி நாஶயதி||௫||
Adhikarana netre AScyotanam (6) · Śloka 6
அத தாருஹரித்ராபலமுதகார்தப்ரஸ்தேநாஷ்டாஂஶஶேஷிதஂ க்வதிதஂ மாக்ஷிகயுக்தமாஶ்ச்யோதநஂ குர்வீத|
ஏவஂ சாநுபஶமே வாதாபிஷ்யந்திநமாதாவேவ ஜாங்கலரஸைர்போஜயித்வா தஶமூலராஸ்நாத்ரிபலாக்வாதேந ஜீவநீயகல்கேந ச பயோயுதஂ ஸித்தமிதரத்வா புராணஸர்பிஃ பாயயேத்|
ஆஶ்ச்யோதநஞ்ஜாஸ்யைரண்டமூலபல்லவைஃ ஶ்ரதமஜாக்ஷீரஂ குர்யாத்|
ஸாலபர்ணீபஶ்நிபர்ணீத்விபஹதீமதுகோருபூகைர்வா|
தத்வத்தகரஹ்ரீபேரஶார்ங்கோஷ்டோதும்பரமதுகபிப்பலீபஹதீத்வயைரண்டமூலைர்வா|
அஂஶுமதீத்வயபஹதீகண்டகாரிகாபிர்வா தாந்தவாவத்தாபிஃ ஸுராமத்யதாந்யாம்லாந்யதமாப்லுதாபிராநூபமாஂஸாம்லக்வாதேந வா||௬||
View original
अथ दारुहरिद्रापलमुदकार्धप्रस्थेनाष्टांशशेषितं क्वथितं माक्षिकयुक्तमाश्च्योतनं कुर्वीत|
एवं चानुपशमे वाताभिष्यन्दिनमादावेव जाङ्गलरसैर्भोजयित्वा दशमूलरास्नात्रिफलाक्वाथेन जीवनीयकल्केन च पयोयुतं सिद्धमितरद्वा पुराणसर्पिः पाययेत्|
आश्च्योतनञ्जास्यैरण्डमूलपल्लवैः श्रृतमजाक्षीरं कुर्यात्|
सालपर्णीपृश्निपर्णीद्विबृहतीमधुकोरुपूगैर्वा|
तद्वत्तगरह्रीबेरशार्ङ्गोष्ठोदुम्बरमधुकपिप्पलीबृहतीद्वयैरण्डमूलैर्वा|
अंशुमतीद्वयबृहतीकण्टकारिकाभिर्वा तान्तवावद्धाभिः सुरामद्यधान्याम्लान्यतमाप्लुताभिरानूपमांसाम्लक्वाथेन वा||६||
அதேத்யபிநவத்வே கதே ஹரித்ரேத்யாதிநாऽஶ்ச்யோதநஂ ஸுபோதம்| ஏவஂ கதே யத்யக்ஷிரோகஸ்யோபஶமோ ந பவதி தத இதமிதஂ குர்யாத்| ஸுபோதம்| தஶமூலாதிக்வாதேந ஜீவநீயகல்கேந ச க்ஷீரயுதஂ புராணஸர்பிஃ ஸித்தஂ வாऽஸித்தமேவ வா க்ஷீரதஶமூலாதிக்வாதே ஜீவநீயகல்கயுதஂ புராணஂ கதஂ பாயயேத்| கேசித்த்விதரதிதி கேவலஂ புராணகதமாஹுஃ| ஆஶ்ச்யோதநமித்யாதி ஸுபோதம்| அதவா ஸாலபர்ண்யாதிபிஃ ஸித்தமஜாக்ஷீரமாஶ்ச்யோதநஂ குர்யாதிதி ஸம்பந்தஃ| உருபூக ஏரண்டஃ| தகராதிபிரேரண்டமூலாந்தைஸ்தத்வதிதி ஶ்ரதமஜாக்ஷீரமாஶ்ச்யோதநம்| அதவாஂஶுமதீத்வயாதிபிஸ்தாந்தவே வஸ்த்ரே அவபுத்தாபிஃ ஸுராத்யந்யதமாப்லுதாபிராஶ்ச்யோதநம்| அதவாஂஶுமதீத்வயாதிபிஸ்தாந்தவபத்தாபிராநூபமாஂஸாநாமம்லாநாஂ ச தாடிமாதீநாஂ க்வாதேநாப்லுதாபிராஶ்ச்யோதநம்|| ௬||
Adhikarana utkArikAsvedaH (7) · Śloka 7
தைரேவ ச மாஂஸைர்வேஶவாரீகதஸ்விந்நைர்மஹாஸ்நேஹவத்பிர்யவசூர்ணலவணப்ரகாடாமுத்காரிகாஂ கத்வா லலாடகண்டாதீந் ஸ்வேதயேத்||௭||
View original
तैरेव च मांसैर्वेशवारीकृतस्विन्नैर्महास्नेहवद्भिर्यवचूर्णलवणप्रगाढामुत्कारिकां कृत्वा ललाटगण्डादीन् स्वेदयेत्||७||
அதவா தைரேவேத்யாநூபைர்மாஂஸைர்வேஶவாரீகதைஃ குட்டிதைரநு ச ஸ்விநைஃ ஸ்நேஹச்துஷ்டயுக்தைஶ்ச யவசூர்ணலவணாப்யாஂ ப்ரகாடாமாபாதிதபிண்டீபாவாமுத்காரிகாஂ கத்வா லலாடாதீந் ஸ்வேதயேத்||௭||
Adhikarana nAvanaM nADIsvedaSca (8) · Śloka 8
அதவா ராஸ்நாபீருதஶமூலபலாகோலகுலத்தயவாநாமஜாக்ஷீரஸ்விந்நாநாஂ வாஷ்பேண|
ராஸ்நாதிபிரேவ ஸித்தஂ தைலஂ ஸர்பிர்வா நாவநம்|
ஏவஂ விதைரேவ நாடீஸ்வேதஂ குர்யாத்||௮||
View original
अथवा रास्नाभीरुदशमूलबलाकोलकुलत्थयवानामजाक्षीरस्विन्नानां वाष्पेण|
रास्नादिभिरेव सिद्धं तैलं सर्पिर्वा नावनम्|
एवं विधैरेव नाडीस्वेदं कुर्यात्||८||
அதவா ராஸ்நாதீநாமஜாக்ஷீரஸ்விந்நாநாஂ வாஷ்பேண லாலாடாதீந் ஸ்வேதயேத்| ஸுபோதம்| ஏவஂவிதைரிதி ராஸ்நாதிஸமாநகுணைஃ||௮||
Adhikarana mukhAlepaH (9) · Śloka 9
ஸரலஸுரபிகநதேவதாருஹிஂஸ்ராகரஞ்ஜபலபில்வஸர்ஷபைஶ்ச ஸபஷ்டதிலைஃ பயஸா பிஷ்டைஃ ஸுகோஷ்ணைர்முகாலேபோऽக்ஷிவேதநாஸ்தம்பப்ரஸாதநஃ||௯||
View original
सरलसुरभिघनदेवदारुहिंस्राकरञ्जफलबिल्वसर्षपैश्च सभृष्टतिलैः पयसा पिष्टैः सुखोष्णैर्मुखालेपोऽक्षिवेदनास्तम्भप्रसादनः||९||
ஸரலாதிபிர்பஷ்டதிலயுக்தைஃ பஶ்சாச்ச பயஸா பிஷ்டைஃ ஸுகோஷ்ணைர்முகாலேபோऽக்ஷிவேதநாதிஶமநஃ||௯||
Adhikarana sirAmokShavirekAsthApanAnuvAsanAni (10) · Śloka 10
ஏவமஸ்யாநுபஶாந்தருஜஃ ஸிராஂ மோக்ஷயேத்|
ஸ்நேஹஸ்வேதவிஷ்யந்தஂ ஹி வாததுஷ்டமஸங்நிர்ஹ்ரியமாணஂ நாநிலப்ரகோபாய|
புநஶ்ச ஸ்நிக்தாய தில்வகேந ஸஂஸ்கதஂ ஸஂயுக்தஂ வா தில்வககஷாயாநுபாநஂ ஸர்பிர்விரேசநஂ தத்யாத்|
ஶுத்தஂ ச வாதப்ரதிஶ்யாயவதாஸ்தாபயேதநுவாஸயேச்ச||௧௦||
View original
एवमस्यानुपशान्तरुजः सिरां मोक्षयेत्|
स्नेहस्वेदविष्यन्दं हि वातदुष्टमसृङ्निर्ह्रियमाणं नानिलप्रकोपाय|
पुनश्च स्निग्धाय तिल्वकेन संस्कृतं संयुक्तं वा तिल्वककषायानुपानं सर्पिर्विरेचनं दद्यात्|
शुद्धं च वातप्रतिश्यायवदास्थापयेदनुवासयेच्च||१०||
ஏவமித்யாதி ஸுபோதம்| ஸ்நேஹேத்யாதி ஸிராமோக்ஷஹேதுஃ| புநரித்யஸ்ரே நிர்ஹதே| தில்வகஂ பட்டிகாலோத்ரம்|| ௧௦||
Adhikarana anuvAsanottaracikitsA (11) · Śloka 11
அத திலாந் நிஸ்துஷாந் பில்வபலக்வாதேந பாவயேந்நிஶி திவா ஶோஷயேதேவஂ பஞ்சாஹம்|
தேப்யஸ்தைலஂ கஹீத்வா வராஹமேதோயுக்தஂ பில்வமூலமதுயஷ்டிகாகல்கேந பயஸா ச பசேத்|
தேந நஸ்யஂ ஶிரோபஸ்திஂ ச குர்யாத்|
ஸர்வகந்தநிர்யூஹேண வா மதுககர்பஂ ஸக்ஷீரஂ தைலம்|
ஸ்நேஹிகஞ்ச தூமஂ பிபேத்||௧௧||
View original
अथ तिलान् निस्तुषान् बिल्वफलक्वाथेन भावयेन्निशि दिवा शोषयेदेवं पञ्चाहम्|
तेभ्यस्तैलं गृहीत्वा वराहमेदोयुक्तं बिल्वमूलमधुयष्टिकाकल्केन पयसा च पचेत्|
तेन नस्यं शिरोबस्तिं च कुर्यात्|
सर्वगन्धनिर्यूहेण वा मधुकगर्भं सक्षीरं तैलम्|
स्नेहिकञ्च धूमं पिबेत्||११||
அதாநுவாஸமாதநந்தரம்| திலாநித்யாதி ஸுபோதம்| ஶிரோபஸ்திஃ ஸூத்ரோக்தலக்ஷணஃ| அதவா ஸர்வகந்தத்ரவ்யாணாஂ நிர்யூஹேண க்வாதேந மதுயஷ்டீகர்பஂ ஸக்ஷீரஂ தைலஂ ஸித்தஂ நஸ்யஂ ஶிரோபஸ்திஶ்ச குர்யாதிதி ஸம்பந்தஃ| ஸ்நேஹிகோ தூமஃ ஶோதநாதிகணஸஂக்ரஹே அகருகுக்குல்வாதிநா ஸூத்ரோக்தஃ|| ௧௧||
Adhikarana netratarpaNayogAH (12) · Śloka 12
உபஶாந்தருஜோऽஸ்ய ச தர்பணம்|
காஶ்மர்யமதுககுமுதோத்பலோருபூககுஷ்டபஹதீதமாலமாஂஸீஸாரிவாப்ரபௌண்டரீகதர்பமூலகஶேருகாபிஃ பயஃ ஸாதயேத்|
தத்தர்பணநஸ்யாப்யங்கேஷு விதத்யாத்|
கஷ்ணஸர்பஶிரோ வா க்ஷீரே க்வாதயேத்|
ததஃ ஸ்நேஹமுத்தத்ய சந்தநோஶீரஶர்கரோத்பலகல்கேந க்ஷீரவதா பக்வஂ தர்பணம்|
அதவா பஞ்சமூலஜீவநீயகுக்குடமாஂஸைஃ பயோ விபசேத், ததோ நவநீதஂ கநாநந்தாஸாரிவோஶீரசந்தநைஃ ஸபயஸ்கைஃ ஸாதயேத்||௧௨||
View original
उपशान्तरुजोऽस्य च तर्पणम्|
काश्मर्यमधुककुमुदोत्पलोरुपूगकुष्ठबृहतीतमालमांसीसारिवाप्रपौण्डरीकदर्भमूलकशेरुकाभिः पयः साधयेत्|
तत्तर्पणनस्याभ्यङ्गेषु विदध्यात्|
कृष्णसर्पशिरो वा क्षीरे क्वाथयेत्|
ततः स्नेहमुद्धृत्य चन्दनोशीरशर्करोत्पलकल्केन क्षीरवता पक्वं तर्पणम्|
अथवा पञ्चमूलजीवनीयकुक्कुटमांसैः पयो विपचेत्, ततो नवनीतं घनानन्तासारिवोशीरचन्दनैः सपयस्कैः साधयेत्||१२||
ததோऽநந்தரமுபஶாந்தாயாஂ தீவ்ராயாஂ ருஜாயாஂ தர்பணஂ யோஜ்யம்| காஶ்மர்யாதிபிஃ ஸாதிதஂ பயஸ்தர்பணாதிஷு விதத்யாத்| காஶ்மர்யஃ ஶ்ரீபர்ணீ| உருபூகஃ ஏரண்டஃ| ப்ரபௌண்டரீகஃ ப்ரஸித்தோ மத்யதேஶே| கஷ்ணஸர்ப இத்யாதி ஸுபோதம்| தத இதி கஷ்ணஸர்பக்வதிதாத் க்ஷீராத்| அதவா பஞ்சமூலாதிநா தர்பணம்| ததஃ பஞ்சமூலாதிபாசிதாத் பயஸஃ|| ௧௨||
Adhikarana puTapAkaH (13) · Śloka 13
புடபாகஂ ச சாகோரப்ரவராஹாணாமந்யதமஸ்ய யகத்பிப்பலீஸைந்தவமதுகதோபேதஂ குர்யாத்||௧௩||
View original
पुटपाकं च छागोरभ्रवराहाणामन्यतमस्य यकृत्पिप्पलीसैन्धवमधुघृतोपेतं कुर्यात्||१३||
சாகாதீநாமந்யதமஸ்ய யகத் பிப்பல்யாதியுக்தஂ புடபாகஂ ஸூத்ரோக்தவிதாநேந நேத்ரே குர்யாத்||௧௩||
Adhikarana prasAdanA~jjanAni (14) · Śloka 14
அஞ்ஜநஂ சாஸ்ய தக்ப்ரஸாதநார்தம்|
கஷ்ணதிலாந் நிஸ்துஷாந் கத்வா ஸ்தந்யேந ஸப்தாஹஂ பாவயேச்சோஷயேச்ச|
தச்சூர்ணஂ ஸிதோபலாஸமஂ கத்வா மதுகார்தபாகேந ஸைந்தவாஂஶேந கஷ்ணஸர்பஶிரஸஶ்சாந்தர்தூமதக்தஸ்ய பாகேந ஸஂஸஷ்டஂ திவ்யோதகபிஷ்டாஂ குலிகாஂ காரயேத்|
கோதாஸர்பவாஸாயாஜமேதஸி ச ஸைந்தவபிப்பலீசூர்ணஂ ரஸாஞ்ஜநஂ சாவபேத்|
ஏஷா மாஸஂ ஸ்திதா ரஸக்ரியா தஷ்டிப்ரஸாதநீ ருஜாஹரா ச|
உத்ததஸரேண கவ்யேந தத்நாऽம்லேந ராஜதஂ பாஜநமாலிம்பேத்|
நீலீபூதஂ ச தத்விஶுஷ்கஂ மஸ்துநா வர்த்தயஃ கதாஃ சாயாவிஶோஷிதா வாதாக்ஷிரோகஂ ஜாயந்தி|
மாகதிகாகண்டகாரிகாத்வயமூலத்வங்மதுகஸிதாஸைந்தவதாம்ரரஜாஂஸ்யஜாக்ஷீரேண பிஷ்ட்வா தாம்ரபாத்ரமாலேபயேத்|
ஸப்தாஹாத்ஸப்தாஹாதபநீய புநஸ்ததைவ பிஷ்ட்வா லேபயேத்|
ஸப்தபிஃ ஸப்தராத்ரைர்குலிகாஃ கதாஃ பரஂ வாதாக்ஷிரோகவேதநாராகஶோபதிமிரகாசநக்தாந்த்யதாபாதிமந்தாபிகாதஹராஃ||௧௪||
View original
अञ्जनं चास्य दृक्प्रसादनार्थम्|
कृष्णतिलान् निस्तुषान् कृत्वा स्तन्येन सप्ताहं भावयेच्छोषयेच्च|
तच्चूर्णं सितोपलासमं कृत्वा मधुकार्धभागेन सैन्धवांशेन कृष्णसर्पशिरसश्चान्तर्धूमदग्धस्य भागेन संसृष्टं दिव्योदकपिष्टां गुलिकां कारयेत्|
गोधासर्पवासायाजमेदसि च सैन्धवपिप्पलीचूर्णं रसाञ्जनं चावपेत्|
एषा मासं स्थिता रसक्रिया दृष्टिप्रसादनी रुजाहरा च|
उद्धृतसरेण गव्येन दध्नाऽम्लेन राजतं भाजनमालिम्पेत्|
नीलीभूतं च तद्विशुष्कं मस्तुना वर्त्तयः कृताः छायाविशोषिता वाताक्षिरोगं जायन्ति|
मागधिकाकण्टकारिकाद्वयमूलत्वङ्मधुकसितासैन्धवताम्ररजांस्यजाक्षीरेण पिष्ट्वा ताम्रपात्रमालेपयेत्|
सप्ताहात्सप्ताहादपनीय पुनस्तथैव पिष्ट्वा लेपयेत्|
सप्तभिः सप्तरात्रैर्गुलिकाः कृताः परं वाताक्षिरोगवेदनारागशोफतिमिरकाचनक्तान्ध्यतापाधिमन्थाभिघातहराः||१४||
அஸ்ய சாபிஷ்யந்திநோ தக்ப்ரஸாதநார்தமஞ்ஜநஂ ச குர்யாத்| கிமித்யாஹ| கஷ்ணதிலாநித்யாதி ஸுபோதம்| அஂஶஶ்சதுர்தோ பாகஃ ஸமஶர்கரமிஶ்ராத்திலசூர்ணாத்| தத்வதேவாந்யபாகஃ| ஏஷா குலிகா தக்ப்ரஸாதநாஞ்ஜநம்| கோதாதிவஸாயாமாஜமேதஸி ச மிஶ்ரிதே ஸைந்தவாதிசூர்ணஂ ரஸாஞ்ஜநஶ்ச நிக்ஷிபேத்| மாஸஂ ஸ்திதைஷா ரஸக்ரியா தஷ்டேஃ ப்ரஸாதநீ ருஜாஹரா ச| உத்ததஸரேணேத்யாதிநா மாகதிகேத்யாதிநா ச ராஜஸதாம்ரலேபநப்ரயோகத்வயஂ வாதஜேஷு ஸர்வாக்ஷிரோகாதிஷு|| ௧௪||
Adhikarana pratya~jjanam (15) · Śloka 15
ப்ரத்யஞ்ஜ்நஂ சாத்ர ஸ்படிக்ரஶங்கநாபிமதுககைரிகைரிக்ஷுரஸபிஷ்டைர்வத்திஃ||௧௫||
View original
प्रत्यञ्ज्नं चात्र स्फटिक्रशङ्खनाभिमधुकगैरिकैरिक्षुरसपिष्टैर्वत्तिः||१५||
அத்ர ச வாதாபிஷ்யந்தே இக்ஷுரஸபிஷ்டைஃ ஸ்படிகாதிபிர்வத்திஃ ப்ரத்யஞ்ஜநம்| தீக்ஷ்ணாஞ்ஜநே ப்ரத்யுக்தே யந்மத்வஞ்ஜநஂ தத்ப்ரத்யஞ்ஜநஸஂஜ்ஞம்|| ௧௫||
Adhikarana atideshenAdhimanthacikitsA (16) · Śloka 16
அயமேவ ச ஸர்வோ விதிரதிமந்தாதிஷ்வபி ப்ரயோஜ்யஃ||௧௬||
View original
अयमेव च सर्वो विधिरधिमन्थादिष्वपि प्रयोज्यः||१६||
அயமேவ ச ஸர்வோ வாதாபிஷ்யந்தோக்தோ விதிஃ ஸர்வேஷ்வப்யதிமந்தாதிஷு ஸர்வகாக்ஷிரோகேஷு ப்ரயோஜ்யோ வாதஜேஷ்வித்யர்தாத்|| ௧௬||
Adhikarana vAtAdhimanthe cikitsAviSeShaH (17) · Śloka 17
விஶேஷதஸ்த்வதிமந்தே ஸஹசரஸ்பூர்ஜாதகதகபீஜபில்வவக்ஷாதநீநிர்யூஹேண ஸபயஸ்கஂ ஸர்பிஃ ஸித்தஂ பிபேத்|
ஸர்பிஷாநுபஶமே தைலஂ வஸாஂ மஜ்ஜாநஂ பூர்வோக்தவிதிவதவ்யத்யாஸேந குர்யாத்|
ஸர்வதாநுபஶாந்தாவுபரி ப்ருவோர்யதோக்தோ தாஹஃ||௧௭||
View original
विशेषतस्त्वधिमन्थे सहचरस्फूर्जातकतकबीजबिल्ववृक्षादनीनिर्यूहेण सपयस्कं सर्पिः सिद्धं पिबेत्|
सर्पिषानुपशमे तैलं वसां मज्जानं पूर्वोक्तविधिवदव्यत्यासेन कुर्यात्|
सर्वथानुपशान्तावुपरि भ्रुवोर्यथोक्तो दाहः||१७||
அதிமந்தே து விஶஷத இதஂ குர்யாத்| கிமித்யாஹ - ஸஹசரேத்யாதி| ஸ்பூர்ஜாதகஸ்ய பீஜம்| வக்ஷாதநீ த்ருமவ்யாதிஃ| ஸர்பிஷாநோநாநுபஶமே ஸஹசராதிபிஃ ஸாதிதஂ தைலாத்யந்யதமமநந்தரோக்தவிதிவத்வ்யத்யாஸேந பர்யாயேண குர்யாத்| தாஹஃ ஸுபோதஃ| இதி வாதாபிஷ்யந்தே|| ௧௭||
Adhikarana pittAbhiShyandAdhimanthayoshcikitsA - sarpiHpAnam (18) · Śloka 18
பித்தாபிஷ்யந்தாதிமந்தயோஃ ஶர்கராவசூர்ணிதஂ ஸர்பிஃ பாநம்|
திக்தகாநாந்யதமஂ வா||௧௮||
View original
पित्ताभिष्यन्दाधिमन्थयोः शर्करावचूर्णितं सर्पिः पानम्|
तिक्तकानान्यतमं वा||१८||
பித்தாபிஷ்யந்தே பித்தாதிமந்தே ச ஶர்கரயாऽவசூர்ணிதஂ கதஂ பாநம்| அதவா சிகித்ஸிதஸ்தாநநிர்திஷ்டாநாஂ திக்தகமஹாதிக்தமஹாதிக்தகுக்குலுதிக்தகாநாமந்யதமஂ வா பாநம்||௧௮||
Adhikarana AScyotanam (19) · Śloka 19
ப்ரபௌண்டரீகாமலகத்விபஹதீதர்பதஶமூலஶதாவரீதாலீஸபத்ரமஞ்ஜிஷ்டாநீலோத்பலக்வாதஃ ஸிதாஸ்தந்யேநாஶ்ச்யோதநம்|
மதுககடங்கடேரீநிர்யூஹோ வா|
ஸக்ஷௌத்ரஶ்சந்தநமதுகலோத்ரமஞ்ஜிஷ்டாஸ்வர்ணகைரிகக்வாதஸ்தீவ்ரஶூலதாஹஹஹரஃ||௧௯||
View original
प्रपौण्डरीकामलकद्विबृहतीदर्भदशमूलशतावरीतालीसपत्रमञ्जिष्ठानीलोत्पलक्वाथः सितास्तन्येनाश्च्योतनम्|
मधुककटङ्कटेरीनिर्यूहो वा|
सक्षौद्रश्चन्दनमधुकलोध्रमञ्जिष्ठास्वर्णगैरिकक्वाथस्तीव्रशूलदाहहहरः||१९||
ப்ரபௌண்டரீகாதீநாஂ க்வாதஃ ஸிதயா ஸ்தந்யேந ச யுக்த ஆஶ்ச்யோதநம்| மதுகாதிநிர்யூஹோ வா ஸிதாஸ்தந்யவாநாஶ்ச்யோதநம்| கடங்கடேரீ தாருஹரித்ரா| சந்தநாதீநாஂ வா க்வாதஃ க்ஷௌத்ரேண யுக்த ஆஶ்ச்யோதநேந தீவ்ரஶூலதாஹஹரஃ||௧௯||
Adhikarana sekaH (20) · Śloka 20
லோத்ரதார்வீமதுகப்ரபௌண்டரீகாந்யாபோத்ய நந்தகேந பத்நீயாத்|
தேந க்ஷௌத்ரஸலிலாப்லுதேந ஸேகோ வேதநாக்நஃ|
தேநைவ ச ஸஶர்கரஸ்த்ரீஸ்தந்யே ச்சாகதுக்தே வா தாஹராகக்நஃ||௨௦||
View original
लोध्रदार्वीमधुकप्रपौण्डरीकान्यापोथ्य नन्तकेन बध्नीयात्|
तेन क्षौद्रसलिलाप्लुतेन सेको वेदनाघ्नः|
तेनैव च सशर्करस्त्रीस्तन्ये च्छागदुग्धे वा दाहरागघ्नः||२०||
லோத்ராதிஸேகோ வேதநாக்நஃ ஸுபோதஃ| நந்தகஂ காலநவஸ்த்ரம்| தேநைவேதி லோத்ராதிஸஹிதேந நந்தகேந ஸஶர்கரஸ்த்ரீஸ்தந்யே சாகதுக்தே வாப்லுதேந ஸேக இதி ஸம்பந்தஃ||௨௦||
Adhikarana pariShekAH lepASca (21) · Śloka 21
ஶ்வேதலோத்ரஂ மதுகஂ ச ஸமஂ கதேந பர்ஜயித்வா சூர்ணயேத்|
ததஃ போட்டலிகாவபத்தஂ ஸ்தந்யேந தோயேந யா மதிதமாஶு ஶூலதாஹராகஶோபாநபோஹதி|
சந்தநநலிநகுமுதநலாதாதிபிர்வா க்ஷீரஸஂஸ்கதைஃ|
தைஶ்ச ஶிரோவக்த்ரப்ரலேபபரிஷேகாஃ||௨௧||
View original
श्वेतलोध्रं मधुकं च समं घृतेन भर्जयित्वा चूर्णयेत्|
ततः पोट्टलिकावबद्धं स्तन्येन तोयेन या मृदितमाशु शूलदाहरागशोफानपोहति|
चन्दननलिनकुमुदनलादादिभिर्वा क्षीरसंस्कृतैः|
तैश्च शिरोवक्त्रप्रलेपपरिषेकाः||२१||
ஶ்வேதலோத்ராதிகமாஶ்ச்யோதநமாஶு ஶூலாதீநபோஹதி| ஸுபோதம்| க்ஷீரஸஂஸ்கதைஶ்சந்தநாதிபிர்வா ஸேகஃ| அத்ராதிஶப்தேந ஶீதவீர்யாணாமந்யேஷாஂ க்ரஹணம்| தைரிதி க்ஷீரஸஂஸ்கதைஶ்சந்தநாதிபிஃ ஶிரோவக்த்ரலேபாதிகஂ ச||௨௧||
Adhikarana sirAvyadhaH (22) · Śloka 22
ஏவமஸித்தௌ ஸிராவ்யதஃ புநஃ ஸ்நிக்தஸ்ய ச த்ரிபலாகாஶ்மர்யக்வாதஶர்கராத்ரிவச்சூர்ணைர்விரேகஃ||௨௨||
View original
एवमसिद्धौ सिराव्यधः पुनः स्निग्धस्य च त्रिफलाकाश्मर्यक्वाथशर्करात्रिवृच्चूर्णैर्विरेकः||२२||
ஏவமித்யாதி ஸுபோதம்| ஸிராவ்யதஃ ஸூத்ரோக்தப்ரகாரேண| புநரித்யஸ்ரே ஹதே திக்தகாத்யந்யதமகதபாநேந ஸ்நிக்தஸ்ய ஸதஸ்த்ரிபலாதிபிர்விரேகஃ||௨௨||
Adhikarana rujAghnama~jjanam (23) · Śloka 23
ஶங்கமதுகஸைந்தவபஹதீமூலத்வசஃ பயஸாஜேந பிஷ்ட்வா தாம்ரபாத்ரஂ ப்ரலேபயேத்|
புநஃ ஸப்தாஹாதேவஂ அப்தபிஃ ஸப்தராத்ரைர்குலிகாஃ குர்யாத்|
தாஃ ஸ்தந்யகஷ்டாஃ பித்தாமயேஷ்வஞ்ஜநாத்ருஜமபஹரந்தி||௨௩||
View original
शङ्खमधुकसैन्धवबृहतीमूलत्वचः पयसाजेन पिष्ट्वा ताम्रपात्रं प्रलेपयेत्|
पुनः सप्ताहादेवं अप्तभिः सप्तरात्रैर्गुलिकाः कुर्यात्|
ताः स्तन्यघृष्टाः पित्तामयेष्वञ्जनाद्रुजमपहरन्ति||२३||
ஶாங்காதிபிர்குலிகாஃ பித்தாமயேஷு பித்தாபிஷ்யந்தாதிஷ்வஞ்ஜநாத்ருஜமபஹரந்தி||௨௩||
Adhikarana dAharAgaghnama~jjanam (24) · Śloka 24
ஸுவர்ணகைரிகஂ நிஶாஂ திவ்யऽம்பஸி ஸ்திதமஹஃ ஶோஷயேத் ஸப்தாஹமேவமேவ ச ஶுஶீதேந மதுரவர்ககஷாயேண பாவயேதேதச்சூர்ணாஞ்ஜநஂ தாஹராகக்நம்||௨௪||
View original
सुवर्णगैरिकं निशां दिव्यऽम्भसि स्थितमहः शोषयेत् सप्ताहमेवमेव च शुशीतेन मधुरवर्गकषायेण भावयेदेतच्चूर्णाञ्जनं दाहरागघ्नम्||२४||
ஸுவர்ணகைரிகபாவநஂ ஸுபோதம்| நிஶாமித்யத்யந்தஸஂயோகே| திவ்யாம்போ கங்காஜலம்| மதுரவர்கஃ ஸூத்ரோக்தஃ| ஏதச்சூர்ணாஞ்ஜநஂ தாஹாதிக்நம்||௨௪||
Adhikarana rasakriyA (25) · Śloka 25
பஞ்சாஶத்தார்வீபலாநி பாலிகாநி ச ஶாரிவாமதுககாகோலீத்விநிஶாமத்வீகாகாஶ்மர்யஸுநிஷண்ணகமஞ்ஜிஷ்டாலோத்ரோஶீரசந்தநாநி ஜலத்ரோணேऽஷ்டபாகாவஶேஷஂ பசேத்|
பரிஸ்ருதஞ்ச புநராதர்வீலேபாதவதார்ய ச ஸிதோபலாஸமாஂஶஂ மதுகதத்விபலஂ ப்ரக்ஷிபேத்|
ரஸக்ரியேயஂ மதுரா ஸர்வாக்ஷிரோகேஷு ஹிதா||௨௫||
View original
पञ्चाशद्दार्वीपलानि पालिकानि च शारिवामधुककाकोलीद्विनिशामृद्वीकाकाश्मर्यसुनिषण्णकमञ्जिष्ठालोध्रोशीरचन्दनानि जलद्रोणेऽष्टभागावशेषं पचेत्|
परिस्रुतञ्च पुनरादर्वीलेपादवतार्य च सितोपलासमांशं मधुघृतद्विपलं प्रक्षिपेत्|
रसक्रियेयं मधुरा सर्वाक्षिरोगेषु हिता||२५||
பஞ்சாஶத் தார்வீபலாநீத்யாதிநா ரஸக்ரியா வ்யாக்யாஸமா| புநராதர்வீலேபாத்பசேதிதி ஸம்பந்தஃ| ஸர்வாக்ஷிரோகேஷு பித்தஜேஷு||௨௫||
Adhikarana tarpaNaM puTapAkaSca (26) · Śloka 26
காஶ்மர்யஸ்வரஸபிஷ்டஃ ஸாரிவாஶர்கராகல்கோ நஸ்யமிக்ஷுரஸபிஷ்டஂ வா யஷ்ட்யாஹ்வம்|
க்ஷதஶுக்லோக்தஂ சாத்ர தர்பணஂ புடபாகஶ்ச||௨௬||
View original
काश्मर्यस्वरसपिष्टः सारिवाशर्कराकल्को नस्यमिक्षुरसपिष्टं वा यष्ट्याह्वम्|
क्षतशुक्लोक्तं चात्र तर्पणं पुटपाकश्च||२६||
காஶ்மர்யஸ்வரஸபிஷ்ட இத்யாதி ஸுபோதம்| காஶ்மர்யபலஸ்ய ரஸஃ காஶ்மர்யஸ்வரஸஃ| க்ஷதஶுக்லே மகவிஷ்கிரபிஶிதமித்யாதிநோக்தஂ தர்பணஂ குக்குடமுத்ததாந்த்ரிமித்யாதிநோக்தஃ| புடபாகஶ்சாத்ர பித்தாபிஷ்யந்தேऽதிமந்தே ச ஹிதஃ| இதி பித்தாபிஷ்யந்தே||௨௬||
Adhikarana SleShmABiShyandAdhimanthacikitsA viDAlakaH (27) · Śloka 27
ஶ்லேஷ்மாபிஷ்யந்தேऽதிமந்தே ச த்ர்யஹமுபவாஸஸ்தீக்ஷ்ணாநி தூமகவலநாவநாநி|
ஶார்ங்கேஷ்டாகுஷ்டதகரமுருங்கீவ்யோஷைலாதாருபிர்விடாலகஃ||௨௭||
View original
श्लेष्माभिष्यन्देऽधिमन्थे च त्र्यहमुपवासस्तीक्ष्णानि धूमकवलनावनानि|
शार्ङ्गेष्ठाकुष्ठतगरमुरुङ्गीव्योषैलादारुभिर्विडालकः||२७||
ஶ்லேஷ்மாபிஷ்யந்தாதிமந்தயோஸ்த்ர்யஹோபவாஸாதிகம்| ஶார்ங்கேஷ்டாபிர்விடாலகோ பஹிர்லேபஃ முருங்கீமதுஸ்ரவா||௨௭||
Adhikarana AScyotanam (28) · Śloka 28
தில்வகபஹதீநிதிக்தகாலோத்ராரக்வதமூலத்வக்பிர்கோமூத்ரக்வதிதைராஶ்ச்யோதநஂ ஶோபோபதேஹகண்டூக்நம்||௨௮||
View original
तिल्वकबृहतीनिदिग्धकालोध्रारग्वधमूलत्वग्भिर्गोमूत्रक्वथितैराश्च्योतनं शोफोपदेहकण्डूघ्नम्||२८||
கோமூத்ரக்வதிதைஸ்தில்வகாதிபிராஶ்ச்யோதநஂ ஶோபாதிக்நம்||௨௮||
Adhikarana shophAghnAnyAshcyotanAntarANi (29) · Śloka 29
நிம்பபத்ரகல்கதிக்தஂ வா லோத்ரமங்காரஸ்வேதிதஂ சூர்ணிதஂ தாந்தவாவபத்தமுஷ்ணாம்புமதிதம்|
தத்வதேவாபயாமலகோபகுல்யாபாடலீபில்வமூலஶுண்டீக்வாதோ வா||௨௯||
View original
निम्बपत्रकल्कदिग्धं वा लोध्रमङ्गारस्वेदितं चूर्णितं तान्तवावबद्धमुष्णाम्बुमृदितम्|
तद्वदेवाभयामलकोपकुल्यापाटलीबिल्वमूलशुण्ठीक्वाथो वा||२९||
நிம்பேத்யாதி ஸுபோதம்| உஷ்ணாம்புமதிதமாஶ்ச்யோதநஂ ஶோபாதிக்நமிதி ஸம்பந்தஃ| அபயாதீநாஂ சூர்ணாநி தத்வதித்யுஷ்ணாம்புமதிதாநி ச| ஶேஷஂ ஸுபோதம் ||௨௯||
Adhikarana sekaH (30) · Śloka 30
நிம்பபடோலஜாதிபத்ரலோத்ரத்வயமஹௌஷதைஃ கண்டஶஃ கல்பிதைர்வஸ்த்ரபத்தைஃ ஸக்ஷௌத்ரைர்கௌடே ஸீதௌ வா பரிப்லுதைஃ ஸேகஃ பரஂ ஶ்லேஷ்மஶூலக்நஃ||௩௦||
View original
निम्बपटोलजातिपत्रलोध्रद्वयमहौषधैः खण्डशः कल्पितैर्वस्त्रबद्धैः सक्षौद्रैर्गौडे सीधौ वा परिप्लुतैः सेकः परं श्लेष्मशूलघ्नः||३०||
கண்டஶஃ கல்பிதைஃ கத்தைஃ க்ஷௌத்ரஸஹிதைர்வஸ்த்ரேண பத்தைஃ கௌடே குடகதமத்யே ஸீதாவிக்ஷுகதமத்யே வா பரிப்லுதைர்நிம்பபத்ராதிபிஃ ஸேகஃ பரஂ ஶ்லேஷ்மஶூலஹரஃ||௩௦||
Adhikarana svedaH (31) · Śloka 31
ரோஹிஷபூதீககரஞ்ஜகபித்தாஸ்போதபீலுபில்வபத்ரஶிக்ருஸுரஸார்கநிம்பபத்ரைர்கோமூத்ரக்வதிதைஃ ஸ்வேதஃ||௩௧||
View original
रोहिषपूतीककरञ्जकपित्थास्फोतपीलुबिल्वपत्रशिग्रुसुरसार्कनिम्बपत्रैर्गोमूत्रक्वथितैः स्वेदः||३१||
ரோஹிஷாதிபிர்கோமூத்ரக்வதிதைஃ ஸ்வேதஃ பூர்வகுணஃ| ரோஹிஷஃ ப்லீஹக்நஃ| ஆஸ்போதஃ ஶ்வேதார்கஃ| ஏகஃ பத்ரஶப்தோ பில்வேந த்விதீயோ நிம்பேந ச ஸம்பத்யதே ||௩௧||
Adhikarana dhUpanaM sirAvyadhAdi ca (32) · Śloka 32
ததாபி ஶோபகர்ஷாநுபந்தே யவமதநபூர்ஜஶமீபத்ரைஃ ஸகதைர்கதேநைவ வா நாட்யாக்ஷி தூபயேத்|
லக்வஶிதஂ ச த்விதீயேऽஹ்நி ப்ராதர்வ்யோஷவிபக்வஂ யவக்ஷாராவசூர்ணிதஂ ஸர்பிஃ பாயயேத்|
ததஃ ஸிராவ்யதோ விரேகஶ்ச||௩௨||
View original
तथापि शोफघर्षानुबन्धे यवमदनभूर्जशमीपत्रैः सघृतैर्घृतेनैव वा नाड्याक्षि धूपयेत्|
लघ्वशितं च द्वितीयेऽह्नि प्रातर्व्योषविपक्वं यवक्षारावचूर्णितं सर्पिः पाययेत्|
ततः सिराव्यधो विरेकश्च||३२||
ததாபீத்யாதி| ஶோபகர்ஷயோரநுபந்தே ஸதி யவாதிபிஃ ஸகதைர்நாட்யா கரணபூதயா அக்ஷ்ணோர்தூபநம்| கேவலேநைவ வா கதேநாக்ஷிதூபநம்| மதநஂ மதூச்சிஷ்டம்||௩௨||
Adhikarana a~jjanAni (33) · Śloka 33
பஹதீத்வக்ஶுண்டீதாம்ரகாஂஸ்யரஜாஂஸி ததிமஸ்துநா பிஷ்ட்வா தாம்ரபாத்ரே ப்ரலேபயேத்|
ததைவ ச ஸப்தாஹே|
ஸப்தஸப்தாஹே ச கதே வர்த்தயஃ கார்யா|
மரிசஹரித்ராபயாஞ்ஜநைர்வா ஜலபிஷ்டா வர்த்திஃ|
த்ரிகடுகத்ரிபலாவிடங்கஸாரஹரித்ராபிர்வா|
ஹரீதகீ துத்தஂ ச ஸமபாகஂ துத்தாதஷ்டாஂஶேந மரிசமேஷா வர்த்திஃ குமாரீ ஸர்வஶ்லேஷ்மாக்ஷிரோகக்நீ|
விடங்கசூர்ணோ வா வாருண்யா பாவிதஃ ஶங்கோ பீஜபூரரஏந மதுகஂ த்ரிபலாரஸேந பதகைகத்யஂ வா சூர்ணாஞ்ஜநஂ வா பிண்டோ வா போதகீபஹலகபோத்க்லேஶாபிஷ்யந்தாநபஹரதி|
ஸ்வர்ணகைரிகஸைந்தவமநஃஶிலாலாக்ஷாநதகரஞ்ஜிகாஸுரஶங்கவ்யோஷதாலீஸகுஷ்டகலிங்கக- தேவதாருநலதஜாதீமுகுலரஸாஞ்ஜநைஃ ஸுராமண்டபிஷ்டைர்வர்த்திஃ ஸர்வஶ்லேஷ்மாக்ஷிரோகவிகாரஹரா|
புஷ்பகாஸீஸசூர்ணஂ தாம்ரஸமுத்ரே ஸுரஸபத்ரஸ்வரஸேந ஸப்தாஹஂ பாவயேத்|
தச்சூர்ணாஞ்ஜநஂ வர்த்மோபசயபக்ஷ்மஶாதக்நம்|
ஸைந்தவவ்யோஷவராவிடங்கலோத்ரப்ரபௌண்டரீகமதுகதுத்தகதார்க்ஷ்யஶைலதாம்ரசூர்ணைஃ சாகபயஃபிஷ்டைர்மார்கவஸ்வரஸபரிபீதைர்வர்த்திஃ காண்டசித்ராக்யா ஸர்வாக்ஷிரோகாந் ஜயதி|
கண்ட்வாஂ மநஶ்ஶிலாஸைந்தஶ்வோதமரிசைர்மாதுலுங்கரஸபிஷ்டைர்வர்த்திஃ|
ஸஶோபாயாஂ நாகரதேவதாருஸைந்தவஜாதிக்ஷாரகைஃ ஸுராமண்டபிஷ்டைஃ|
நக்தமாலலஶுநஶிக்ருஶிக்ருகபீஜைர்வா ரஸக்ரியா||௩௩||
View original
बृहतीत्वक्शुण्ठीताम्रकांस्यरजांसि दधिमस्तुना पिष्ट्वा ताम्रपात्रे प्रलेपयेत्|
तथैव च सप्ताहे|
सप्तसप्ताहे च गते वर्त्तयः कार्या|
मरिचहरिद्राभयाञ्जनैर्वा जलपिष्टा वर्त्तिः|
त्रिकटुकत्रिफलाविडङ्गसारहरिद्राभिर्वा|
हरीतकी तुत्थं च समभागं तुत्थादष्टांशेन मरिचमेषा वर्त्तिः कुमारी सर्वश्लेष्माक्षिरोगघ्नी|
विडङ्गचूर्णो वा वारुण्या भावितः शङ्खो बीजपूररएन मधुकं त्रिफलारसेन पृथगैकध्यं वा चूर्णाञ्जनं वा पिण्डो वा पोथकीबहलकफोत्क्लेशाभिष्यन्दानपहरति|
स्वर्णगैरिकसैन्धवमनःशिलालाक्षानतकरञ्जिकासुरशङ्खव्योषतालीसकुष्ठकलिङ्गक- देवदारुनलदजातीमुकुलरसाञ्जनैः सुरामण्डपिष्टैर्वर्त्तिः सर्वश्लेष्माक्षिरोगविकारहरा|
पुष्पकासीसचूर्णं ताम्रसमुद्रे सुरसपत्रस्वरसेन सप्ताहं भावयेत्|
तच्चूर्णाञ्जनं वर्त्मोपचयपक्ष्मशातघ्नम्|
सैन्धवव्योषवराविडङ्गलोध्रप्रपौण्डरीकमधुकतुत्थकतार्क्ष्यशैलताम्रचूर्णैः छागपयःपिष्टैर्मार्कवस्वरसपरिपीतैर्वर्त्तिः काण्डचित्राख्या सर्वाक्षिरोगान् जयति|
कण्ड्वां मनश्शिलासैन्धश्वोतमरिचैर्मातुलुङ्गरसपिष्टैर्वर्त्तिः|
सशोफायां नागरदेवदारुसैन्धवजातिक्षारकैः सुरामण्डपिष्टैः|
नक्तमाललशुनशिग्रुशिग्रुकबीजैर्वा रसक्रिया||३३||
பஹதீத்யாதி ஸுபோதம்| ததைவேதி தாம்ரபத்ரே ஸப்தாஹே பஹத்யாதிருபர்யுபரி லேபஃ| ஏவஂ ஸப்தஸப்தாஹே ஸப்தாலேபா பவந்தி| ஸுபோதம்| ஹரீதகீ துத்தஸமா| துத்தஸ்யாஷ்டபாகேந மரிசம்| ஏஷா வர்த்திஃ குமாரீ நாம்நா| விடங்கஶங்கமதுகாநி வாருணீபீஜபூரரஸத்ரிபலாரஸைர்பாவிதாநி தோஷாத்யபேக்ஷயா ப்ரத்யேகஂ வா ஏகத்யஂ வா சூர்ணாஞ்ஜநஂ வா பிண்டாஞ்ஜநஂ வா யோஜ்யாநி போதக்யாதிகே| ஸ்வர்ணகைரிகாதிபிர்வர்த்திஃ ஸ்லேஷ்மாக்ஷிரோகஹரா| கரஞ்ஜிகா கரஞ்ஜஃ| நலதஂ மாஂஸீ| ரஸாஞ்ஜநஂ தார்க்ஷ்யம்| புஷ்பகாஸீஸஶஷ்தேந தாதுகாஸீஸப்ராந்திநிவத்திஃ தாம்ரஸமுத்கஂ ஸதாம்ரபிதாநஂ தாம்ரபாஜநம்| ஸைந்தவாதிநா காண்டசித்ராக்யா வர்த்திஃ| மார்கவஸ்வரஸோ பங்கரஸஃ தேந பரிபீதைர்பாவிதைஃ| மநஶ்ஶிலாதிபிஃ கண்ட்வாஂ வர்த்திஃ| அஶோபாயாஂ கண்ட்வாஂ நாகராதிபிஃ ஸுராமண்டபிஷ்டைர்வர்த்திஃ| ஶ்வேதமரிசஂ ஶிக்ருபீஜம்| தத்ரைவ நக்தமாலாதிபீ ரஸக்ரியா ஸூத்ரோக்தலக்ஷணா| ஶிக்ருஶோபாஞ்ஜநஂ ஹரீதகஂ ச| ஶிக்ருகஂ ரக்தஶோபாஞ்ஜநம்|| ௩௩||
Adhikarana tarpaNaM puTapAkaSca (34) · Śloka 34
தர்பணஞ்ச யகதாஜமகருப்ரியங்குநலததேவதாருயுதஂ பயஸி க்வாதயேத்தஸ்மிந் ஶீதே கஜமதிதே யந்நவநீதஂ ததேபிரேவௌஷதைர்விபக்வம்|
புடபாகஶ்ச குஷ்டதகரதார்வீஸர்வகந்தைராஜேந யகதா ஸஹ பிஷ்டைர்மதுகதயுதைஃ||௩௪||
View original
तर्पणञ्च यकृदाजमगरुप्रियङ्गुनलददेवदारुयुतं पयसि क्वाथयेत्तस्मिन् शीते खजमथिते यन्नवनीतं तदेभिरेवौषधैर्विपक्वम्|
पुटपाकश्च कुष्ठतगरदार्वीसर्वगन्धैराजेन यकृता सह पिष्टैर्मधुघृतयुतैः||३४||
தர்பணஂ ச பவேத்| கிமித்யாஹ-யகதித்யாதி| ஆஜஂ யகதகர்வாதியுதஂ க்ஷீரே க்வாதயேத்| தஸ்மாத் க்ஷீராத் கஜமதிதாத் யந்நவநீதமுத்பத்யதே ததேதைரேவாகர்வாதிபிர்விபக்வஂ தர்பணம்| குஷ்டாதிபிர்நேத்ரே புடபாகஃ| இதி ஶ்லேஷ்மணி||௩௪||
Adhikarana raktajAbhiShyandAdhimanthayoshcikitsA - pittajacikitsAtideshaH (35) · Śloka 35
ரக்தஜஂ புநரபிஷ்யந்தமதிமந்தஂ ச பித்தவதுபக்ரமேத்|
ஸ்தந்யேக்ஷுரஸஶர்கரோதகாந்யதமேந வாஶ்ச்யோதயேத்|
புநஃ புநஶ்சாஸ்ய ருதிரமவஸேசயேத் ஸிராவ்யதேந ஜலௌகோபிஶ்ச|
தீவ்ரவேதநாயாஂ மஹதீஂ கதமாத்ராஂ பாயயேத்||௩௫||
View original
रक्तजं पुनरभिष्यन्दमधिमन्थं च पित्तवदुपक्रमेत्|
स्तन्येक्षुरसशर्करोदकान्यतमेन वाश्च्योतयेत्|
पुनः पुनश्चास्य रुधिरमवसेचयेत् सिराव्यधेन जलौकोभिश्च|
तीव्रवेदनायां महतीं घृतमात्रां पाययेत्||३५||
ரக்தஜே பித்தவத்| ததா ஸ்தந்யாத்யந்யதமமாஶ்ச்யோதநம்| அஸ்யேதி ரக்தேநாபிஷ்யந்திநோऽதிமந்திநோ வா| ஸுபோதம் ||௩௫||
Adhikarana guTikA~jjanam (36) · Śloka 36
ஆடகோகுர்யடபாடலீஶ்ரீபர்ணீவிதுலார்ஜுநபஹதீசம்பகமாலதீமூலாநி கர்ஜூரரஸபிஷ்டாநி குடிகாஞ்ஜநம்||௩௬||
View original
आढकोकुर्यटपाटलीश्रीपर्णीविदुलार्जुनबृहतीचम्पकमालतीमूलानि खर्जूररसपिष्टानि गुटिकाञ्जनम्||३६||
ஆடகீமூலாதிநா கர்ஜூரரஸபிஷ்டேந குடிகாஞ்ஜநம்| துவரீ ஆடகீ| குர்யடஸ்தருணிஃ| விதுலோ வேதஸஃ||௩௬||
Adhikarana pratya~jjanam (37) · Śloka 37
கேஶைர்ஜலாத்ரைஃ காஂஸ்யமுத்கர்ஷயேத்|
தாந் காஂஸ்யமலதிக்தாநந்தர்தூமஂ தக்த்வா தத் பஸ்ம த்ரிபலாக்வாதே ஸுரஸாஸ்வரஸே க்ஷீரே ச சாகே பஞ்சாஹஂ பாவயேத்|
ஏதச்சூர்ணஂ ஸ்ரோதோऽஜதுல்யஂ ப்ரத்யஞ்ஜநம்||௩௭||
View original
केशैर्जलाद्रैः कांस्यमुद्घर्षयेत्|
तान् कांस्यमलदिग्धानन्तर्धूमं दग्ध्वा तद् भस्म त्रिफलाक्वाथे सुरसास्वरसे क्षीरे च छागे पञ्चाहं भावयेत्|
एतच्चूर्णं स्रोतोऽजतुल्यं प्रत्यञ्जनम्||३७||
கேஶைரித்யாதி| காஂஸ்யமலதிக்தாந் ப்ரகர்ஷணாத்| தாந் மலிநகேஶாந்| ஸுபோதம்| ஸ்ரோதோஜஂ தத்ஸஂஜ்ஞமஞ்ஜநம்||௩௭||
Adhikarana snehA~jjanam (38) · Śloka 38
கஷ்ணஸர்பஂ பயஸி க்வாதயேத்ததஃ பூதஶீதமதிதாத் ஸ்நேஹமுபோஷிதாய ககவாகவே தத்யாத்|
தஸ்ய யத்புரீஷஂ தத்ஸ்நேஹாஞ்ஜநம்||௩௮||
View original
कृष्णसर्पं पयसि क्वाथयेत्ततः पूतशीतमथितात् स्नेहमुपोषिताय कृकवाकवे दद्यात्|
तस्य यत्पुरीषं तत्स्नेहाञ्जनम्||३८||
கஷ்ணஸர்பமித்யாதி| ககவாகுஃ குக்குடஃ| உபோஷிதஃ கதோபவாஸஃ||௩௮||
Adhikarana dRukprasAdanA~jjanam (39) · Śloka 39
கஷ்ணஸர்பமுகமநஸர்பிஷோஃ பூர்ணைஂ தர்பவேஷ்டிதஂ மதவலிப்தமதோமுகஂ கோமயேநாக்நிநா தக்த்வா ததோऽஞ்ஜநமாதாய பத்ரநலதநீலோத்பலதுல்யஂ சூர்ணீகதஂ பரஂ தக்ப்ரஸாதஜநநமஞ்ஜநம்||௩௯||
View original
कृष्णसर्पमुखमनसर्पिषोः पूर्णैं दर्भवेष्टितं मृदवलिप्तमधोमुखं गोमयेनाग्निना दग्ध्वा ततोऽञ्जनमादाय पत्रनलदनीलोत्पलतुल्यं चूर्णीकृतं परं दृक्प्रसादजननमञ्जनम्||३९||
கஷ்ணஸர்பமுகஸ்யாதோமுகத்வஂ பச்யமாநேऽஞ்ஜநே ஸ்நேஹவிஸ்ராவாய| ஶேஷஂ ஸுபோதம்||௩௯||
Adhikarana nasyam (40) · Śloka 40
கதமண்டஶ்ச ஶர்கராமதுகநீலோத்பலைர்மாநுஷீதுக்தோக்தைஃ ஸித்தோ நஸ்யமிதி||௪௦||
View original
घृतमण्डश्च शर्करामधुकनीलोत्पलैर्मानुषीदुग्धोक्तैः सिद्धो नस्यमिति||४०||
ஶர்கராதிபிர்யுக்தஃ ஸித்தோ கதமண்டஶ்ச நஸ்யம் ||௪௦||
Adhikarana sAdhAraNopadeSaH (41-19) · Śloka 19
பவதி சாத்ர ஸர்வேऽக்ஷிரோகா யத்ப்ராயோ ஜாயந்தே ஸ்யந்தபூர்வகாஃ|
யதஶ்ச ரக்தஂ ஸந்தூஷ்ய தாநதஸ்த்வரயா ஜயேத்|
ஸர்வோர்த்வஜத்ருகஸ்ரோதஸ்யந்தநாத் ஸ்யந்த உச்யதே|
தத்ஸ்தாநாஂ தத்வதங்காநாமதிமந்தோऽதிமந்தநாத்|
வாதேऽக்ஷிஸேகஸ்ஸைரண்டபஹதீமதுஶிக்ருணா|
ஸித்தேந பஞ்ஜமூலேந ஸஸிதைஃ பித்தரக்தயோஃ|
தார்வீலாக்ஷோத்பலத்ராக்ஷாமஞ்ஜிஷ்டாமதுகத்வயைஃ|
ஶ்லேஷ்மணி த்ரிபலாஶுண்டீநிம்பலோத்ராடரூஷகைஃ|
ஸமஸ்தைஸ்ஸந்நிபாதோத்தே குர்யாத்ஸ்யந்தேऽக்ஷிஸேசநம்|
துத்தவ்யோஷாபயாலோத்ரயஷ்ட்யாஹ்வைஃஸ்தாம்ரஸஂஸ்திதைஃ|
தாந்யாம்லபிஷ்டைஃ ஸேகோऽயஂ ஸர்வாபிஷ்யந்தருக்ப்ரணுத்|
தத்வத்துதாபயாலோத்ரயஷ்டீமதுரஸாஞ்ஜநைஃ|
ஶதாஹ்வார்த்தாஂஶஸஂயுக்தைஃ ஸேகஃ ஸர்வாக்ஷிஶூலஜித்|
புஷ்பாஞ்ஜநஸிதாக்ஷௌத்ரைஸ்தாம்ரஸஂஸ்தைஸ்திலாம்பஸா|
ஸேசநஂ ஹந்தி ருக்ராகதாஹஶ்வயதுகர்ஷணம்|
த்விநிஶாத்ரிபலாமுஸ்தைஃ ப்ரமாதாதுக்தகல்கிதைஃ|
ஸேகஃ ஸஶர்கராக்ஷௌத்ரைரபிகாதருஜாபஹஃ|
நிஷிக்தஂ துத்தகஂ வாராந் கோர்ஜலே பஞ்சவஂஶதிம்|
ஸ்தந்யே வா சாகதுக்தே வா ஸத்யஃ கோபே ததஞ்ஜநம்|
பதரீதலயஷ்ட்யாஹ்வதுத்ததாத்ரீபலைஃ ஸமைஃ|
புடாந்தைர்பாதராக்நீத்தைர்தகுத்கோபக்நமஞ்ஜநம்|
பஹத்யைரண்டமூலத்வக் ஶிக்ருமூலைஃ ஸஸைந்தவைஃ|
வர்த்திராஜபயஃபிஷ்டைஸ்ஸர்வவாதாக்ஷிரோகஜித்|
ஸுமநஃ க்ஷாரகாஃ ஶங்கஸ்த்ரிபலா மதுகஂ பலா|
பித்தரக்தாபஹா வர்த்திஃ பிஷ்டா திவ்யேந வாரிணா|
ஸைந்தவஂ த்ரிபலா வ்யோஷஂ ஶங்கநாபிஸ்ஸமுத்ரஜஃ|
பேநஃ ஶைலேயகஂ ஸர்ஜோ வர்த்திஃ ஶ்லேஷ்மாக்ஷிரோகஜித்|
ஶங்கவித்ருமவைடூர்யலோஹிதாக்ஷப்லவாஸ்திபிஃ|
ஸ்ரோதோஜஶ்வேதமரிசைர்வர்த்திஃ ஸர்வாக்ஷிரோகஜித்|
பிப்பல்யஃ கிஂஶுகரஸோ வஸா ஸர்பஸ்ய ஸைந்தவம்|
கதஂ ச ஜீர்ணஂ ஸர்வாக்ஷிவிகாரக்நீ ரஸக்ரியா|
ஶஸ்தா ஸர்வாக்ஷிரோகேஷு காசார்மபடலேஷு ச|
ரஸாஞ்ஜநஂ ஶ்ரங்கவேரமபயா துத்தகஂ ஶுபம்|
யதோத்தரஂ த்விகுணிதைஸ்தைர்வர்த்திரபராஜிதா|
தே வாதாதபிஷ்யந்தாத்திமிராணி குகூணகம்|
போதகீபிடகாஃ பில்லாநர்மாணி ச நியச்சதி|
தாம்ரே மஸ்து ஸமுத்கஷ்டஂ துத்தகஂ ஶ்யாவதாஂ கதம்|
ஸர்வாபிஷ்யாந்தஶுக்லார்மஸிராஜாலஜிதஞ்ஜநம்|
மரிசவரலவணபாகோ பாகௌ த்வௌ கர்ணஸமுத்ரபேநாப்யாம்|
ஸௌவீரபாகநவகஂ சித்ராயாஂ சூர்ணிதஂ கபாமயஜித்|
மரிசாமலகஜலோத்பவ- துத்தாஞ்ஜநதாப்யதாதுபிஃ க்ரமவத்தைஃ|
ஷண்மாக்ஷிக இதி யோக- ஸ்திமிரார்மக்லேதகாசகண்டூக்நஃ|
பிப்பலீஂ ஸதரோத்பலபத்ரா வர்த்தயேத்ஸமதுகாஂ ஸஹரித்ராம்|
ஏதயா ஸததமஞ்ஜயிதவ்யஂ யஃ ஸுபர்ணஸமமிச்சதி சக்ஷுஃ||௪௧||
இதி வைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸ்ய ஸூநோர்வாக்படஸ்ய கதாவஷ்டாங்கஸஂக்ரஹஸஂஹிதாயாமுத்தரதந்த்ரே அபிஷ்யந்தப்ரதிஷேதோ நாமைகோநவிஂஶோऽத்யாயஃ||௧௯||
View original
भवति चात्र सर्वेऽक्षिरोगा यत्प्रायो जायन्ते स्यन्दपूर्वकाः|
यतश्च रक्तं सन्दूष्य तानतस्त्वरया जयेत्|
सर्वोर्ध्वजत्रुगस्रोतस्यन्दनात् स्यन्द उच्यते|
तत्स्थानां तद्वदङ्गानामधिमन्थोऽतिमन्थनात्|
वातेऽक्षिसेकस्सैरण्डबृहतीमधुशिग्रुणा|
सिद्धेन पञ्जमूलेन ससितैः पित्तरक्तयोः|
दार्वीलाक्षोत्पलद्राक्षामञ्जिष्ठामधुकद्वयैः|
श्लेष्मणि त्रिफलाशुण्ठीनिम्बलोध्राटरूषकैः|
समस्तैस्सन्निपातोत्थे कुर्यात्स्यन्देऽक्षिसेचनम्|
तुत्थव्योषाभयालोध्रयष्ट्याह्वैःस्ताम्रसंस्थितैः|
धान्याम्लपिष्टैः सेकोऽयं सर्वाभिष्यन्दरुक्प्रणुत्|
तद्वत्तुथाभयालोध्रयष्टीमधुरसाञ्जनैः|
शताह्वार्द्धांशसंयुक्तैः सेकः सर्वाक्षिशूलजित्|
पुष्पाञ्जनसिताक्षौद्रैस्ताम्रसंस्थैस्तिलाम्भसा|
सेचनं हन्ति रुग्रागदाहश्वयथुघर्षणम्|
द्विनिशात्रिफलामुस्तैः प्रमादादुग्धकल्कितैः|
सेकः सशर्कराक्षौद्रैरभिघातरुजापहः|
निषिक्तं तुत्थकं वारान् गोर्जले पञ्चवंशतिम्|
स्तन्ये वा छागदुग्धे वा सद्यः कोपे तदञ्जनम्|
बदरीदलयष्ट्याह्वतुत्थधात्रीफलैः समैः|
पुटान्तैर्बादराग्नीद्धैर्दृगुत्कोपघ्नमञ्जनम्|
बृहत्यैरण्डमूलत्वक् शिग्रुमूलैः ससैन्धवैः|
वर्त्तिराजपयःपिष्टैस्सर्ववाताक्षिरोगजित्|
सुमनः क्षारकाः शङ्खस्त्रिफला मधुकं बला|
पित्तरक्तापहा वर्त्तिः पिष्टा दिव्येन वारिणा|
सैन्धवं त्रिफला व्योषं शङ्खनाभिस्समुद्रजः|
फेनः शैलेयकं सर्जो वर्त्तिः श्लेष्माक्षिरोगजित्|
शङ्खविद्रुमवैडूर्यलोहिताक्षप्लवास्थिभिः|
स्रोतोजश्वेतमरिचैर्वर्त्तिः सर्वाक्षिरोगजित्|
पिप्पल्यः किंशुकरसो वसा सर्पस्य सैन्धवम्|
घृतं च जीर्णं सर्वाक्षिविकारघ्नी रसक्रिया|
शस्ता सर्वाक्षिरोगेषु काचार्मपटलेषु च|
रसाञ्जनं श्रृङ्गवेरमभया तुत्थकं शुभम्|
यथोत्तरं द्विगुणितैस्तैर्वर्त्तिरपराजिता|
ऋते वातादभिष्यन्दात्तिमिराणि कुकूणकम्|
पोथकीपिटकाः पिल्लानर्माणि च नियच्छति|
ताम्रे मस्तु समुद्घृष्टं तुत्थकं श्यावतां गतम्|
सर्वाभिष्यान्दशुक्लार्मसिराजालजिदञ्जनम्|
मरिचवरलवणभागो भागौ द्वौ कर्णसमुद्रफेनाभ्याम्|
सौवीरभागनवकं चित्रायां चूर्णितं कफामयजित्|
मरिचामलकजलोद्भव- तुत्थाञ्जनताप्यधातुभिः क्रमवृद्धैः|
षण्माक्षिक इति योग- स्तिमिरार्मक्लेदकाचकण्डूघ्नः|
पिप्पलीं सतरोत्पलपत्रा वर्त्तयेत्समधुकां सहरिद्राम्|
एतया सततमञ्जयितव्यं यः सुपर्णसममिच्छति चक्षुः||४१||
इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे अभिष्यन्दप्रतिषेधो नामैकोनविंशोऽध्यायः||१९||
யத்யஸ்மாத்யே கேசநாऽக்ஷிரோகாஸ்தே ஸர்வே ப்ராயஃ ஸ்யந்தபூர்வகா அபிஷ்யந்தபூர்வகா ஜாயந்தே| யதஶ்ச தே ஸ்யந்தா ரக்தஂ க்ஷிப்ரகாரி ஸந்தூஷ்ய ஜாயந்தே அதஸ்தாந் ஸ்யந்தாஂஸ்த்வரயா ஜயேத்| ஸ ச ரோகஸ்ஸர்வேஷாமூர்த்வஜத்ருகதாநாஂ ஸ்ரோதஸாஂ ஸ்யந்தநாத் ஸ்ராவணாத் ஸ்யந்த இத்யுச்யதே| தத்வதேவ தத்ஸ்தாநாஂ ஜத்ரூர்த்வஸ்தாநாமங்காநாஂ மந்தநாததிமந்த இத்யுச்யதே| வாதேऽதிகே ஸ்யந்தாக்யேऽக்ஷிரோகே ஸித்தேந க்வதிதேந பஞ்சமூலேநைரண்டாதியுதேநாக்ஷிஸேகஃ| பித்தரக்தயோஃ ஸஸிதைர்தார்வ்யாதிபிஃ பரிஷேகஃ| மதுகத்வயஂ மதுயஷ்டீ மதுகஂ ச| த்ரிபலாதிபிஃ ஶ்லேஷ்மணி ஸேகஃ| ஸந்நிபாதோத்தே ஸ்யந்தே ஸமஸ்தைர்வாதபித்தகபௌஷதைஃ ஸேசநஂ குர்யாத்| துத்தாதிபிஃ ஸேகஃ ஸுபோதஃ| தத்தாபயாதிபிஸ்தத்வதிதி தாம்ரஸ்திதைர்த்தாந்யாம்லபிஷ்டைஶ்ச ஶதாஹ்வாயா அர்தாஂஶஃ ஸமுதாயாத்| புஷ்பாஞ்ஜநாதிகஂ தாம்ரஸ்தஂ திலபிஷ்டோதகயுக்தஂ ஸேகேந ருகாதீந் ஹந்தி| புஷ்பாஞ்ஜநஂ ரீதிபுஷ்பம்| த்விவநிஶாதிஸேகஃ ஸுபோதஃ| துத்தகசூர்ணஂ மூத்ரேண வா கோஃ ஸ்தந்யேந வா சாகதுக்தேந வா பஞ்ச-விஂஶதிவாராந் நிஷிக்தஂ ஸத்யஃ கோபேऽஞ்ஜநஂ தகுத்கோபக்நம்| ஸமைஃ புடஸ்யாந்தர்பாதரேணாக்நிநேத்தைர்தக்தைர்பதரீதலாபிஃ கதமஞ்ஜநஂ தகுத்கோபக்நம்| உத்கோபோऽபிஷ்யந்தஃ| ஆஜேந பயஸா க்ஷீரேண பிஷ்டைஃ ஸைந்தவஸஹிதைர்பஹத்யாதிபிஃ கதா வர்த்திஃ ஸர்வாந் வாதஜாநக்ஷிரோகாந் ஜயதி| ஸுமநஃக்ஷாரகாதிபிர்திவ்யேந வாரிணா பிஷ்டா வர்த்திஃ பித்தரக்தாபஹா பவதி| ஸுமநஃக்ஷாரகாஃ ஸுமநஃகலிகாஃ| ஸைந்தவாதிபிஃ கதா வர்த்திஃ ஶ்லேஷ்மாக்ஷிரோகஜித் ஶ்லேஷ்மாபிஷ்யந்தாதிமந்தாதிஶமநீ| அத்ராநுக்தத்ரவத்வா பூர்வோக்தேந திவ்யாம்புநா பிஷ்டைரேபிஃ கதேத்யர்தஃ| உபயோர்வாக்யயோர்மத்யஸ்தஂ பதஂ யுக்திவஶாதுபயத்ராபி ஸம்பத்யதே| ஶங்காதிபிஃ ஶ்வேதமரிசாம்ந்தைஃ கதா வர்த்திஃ ஸந்நிபாதாக்ஷிரோகஜித்| அத்ராப்யநுக்தத்ரவத்வாத் திவ்யேந வாரிணா பிஷ்டைரிதி போத்தவ்யம்| அஸ்திஶப்தோ லோஹிதாக்ஷப்லவாப்யாஂ ஸம்பத்யதே| லோஹிதாக்ஷஃ ஸாரஸவிஶேஷஃ|ப்லவோ வாடிம்பஃ| பிப்பல்யாதிநா ரஸக்ரியா ஸர்வாக்ஷிவிகாரநாஶநீ பவதி| கஷ்ணஸர்பவஸாதிபீ ரஸக்ரியா ஸர்வாக்ஷிரோகாதிஷு ஶஸ்தா ப்ரஶஸ்தா| கஷ்ணஸர்போ தர்வீகரவிஶேஷஃ| ரஸாஞ்ஜநாதிபிஶ்சதுபிர்யதோத்தரஂ த்விகுணிதைரபராஜிதாக்யா வர்த்திஃ| ரஸாஞ்ஜநாத் த்விகுணிதஂ ஶ்ரங்கவேரம்| ததோ த்விகுணா அபயா| ததஸ்துத்தலமிதி யதோத்தரார்தஃ| ஏஷாऽபராஜிதாக்யா வர்த்திர்வாதவர்ஜிதாந் ஸர்வாநபிஷ்யந்தாஂஸ்திமிராதிகஂ ச நியச்சதி நாஶயதி| மஸ்துநா தாம்ரபாத்ரே ஸமந்தாதுத்கஷ்டஂ தேந சோத்கர்ஷணேந ஶ்யாவதாஂ கதாஂ துத்தகஂ ஸர்வாபிஷ்யந்தஜிதஞ்ஜநம்| மரிசஸைந்தவாப்யாமஂகோ பாகஃ| பிப்பலீஸமுத்ரபேநாப்யாஂ த்வௌ பாகௌ| நவ பாகாஃ ஸௌவீரஸ்ய| ஏதத் சித்ராயாஂ நக்ஷத்ரே சூர்ணிதஂ கபாமயஜிதஞ்ஜநம்| மரிசாதிபிஃ க்ரமவத்தைஃ ஷண்மாக்ஷிகநாமா யோகோ நாநாப்ரயோகஸ்திமிராதீந் ஹந்தி| தாப்யதாதுர்வட்டமாக்ஷிகம்| மரிசஸ்யைகோ பாகஃ| ஆமலகாநாஂ த்வௌ| பேநஸ்ய த்ரயஃ| துத்தஸ்ய சத்வாரோऽஞ்ஜநஸ்ய பஞ்ச| தாப்யதாதோஃ ஷடிதி க்ரமவத்தார்தஃ| பிப்பலீ தகராதிநா ஸஹ வர்த்தயேத்வர்த்தித்வமாபாதயேத்| ஏதயா பிப்பல்யா தேந ஸததமஞ்ஜயிதவ்யஂ யோ கருடஸமஂ சக்ஷுரிச்சதீதி|| இதி ஶ்ரீமந்மஹாமஹோபாத்யாயேந்துவிரசிதாயாமஷ்டாங்கஸஂக்ரஹவ்யாக்யாயாஂ ஶஶிலேகாயாமுத்தரதந்த்ரே ஏகோநவிஂஶோऽத்யாயஃ