10. apasmārapratiṣēdhaḥ

Adhikarana athApasmArapratiShedho nAma dashamo~adhyAyaH - pratij~jA (1) · Śloka 1

அதாதோऽபஸ்மாரப்ரதிஷேதஂ நாமாத்யாயஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ||௧||

உந்மாதாநந்தரமபஸ்மாரே பூர்வமுக்தஂ ப்ரயோஜநஂ தத்விஜ்ஞாநார்தமத்யாய ஆரப்யதே||௧||

Adhikarana apasmArahetuH samprAptishca (2) · Śloka 2

ஸ்மத்யாபாயோ ஹ்யபஸ்மாரஃ ஸ தீஸத்த்வாபிஸஂப்லவாத்| ஜாயதேऽபிஹதே சித்தே சிந்தாஶோகபயாதிபிஃ| உந்மாதவத் ப்ரகுபிதைஶ்சித்ததேஹகதைர்மலைஃ| ஸதே ஸத்த்வே ஹதி வ்யாப்தே ஸஂஜ்ஞாவாஹிஷு கேஷு ச| தமோ விஶந் மூடமதிர்பீபத்ஸாஃ குருதே க்ரியாஃ| தந்தாந் காதந் வமந் பேநஂ ஹஸ்தௌ பாதௌ ச விக்ஷிபந்| பஶ்யந்நஸந்தி ரூபாணி ப்ரஸ்கலந் பததி க்ஷிதௌ| விஜிஹ்யாக்ஷிப்ருவோ தோஷவேகேऽதீதே விபுத்யதே| காலாந்தரேண ஸ புநஶ்சைவமேவ விசேஷ்டதே| அபஸ்மாரஶ்சதுர்பேதோ வாதாத்யைர்நிசயேந ச||௨||

அபஸ்மாரோ ஹி ஸ்மத்யபாயஃ ஸ்மத்யபகம உச்யதே| ஸ சாபஸ்மாரோ தியோ புத்தேஃ ஸத்த்வஸ்ய தைர்யஸ்ய சாபிஸஂப்லவாத் விநாஶாஜ்ஜாயதே| கதமித்யாஹ| சிந்தாதிபிஶ்சித்தேऽபிஹதே உந்மாதோக்தப்ரகாரேண ப்ரகுபிதைஶ்சித்ததேஹகதைர்மலை ரஜஸ்தமோவாதாதிபிஃ ஸத்த்வே ஹதே ஹதி ச வ்யாப்தே ஸஂஜ்ஞாவாஹிஷு ச ஸ்ரோதஃஸு வ்யாப்தேஷ்வேவஂ ஸதி புருஷோ மூடமதிஸ்தமோ விஶந் வீபத்ஸாஃ க்ரியாஃ குருதே| தந்தகாதநாதி குர்வந் க்ஷிதௌ பததி| ததோ தோஷாணஂ வேகேऽதீதே விஜிஹ்மாக்ஷிப்ருவோ விபுத்யதே| ஸுபோதம்| நிசயஃ ஸந்நிபாதஃ|| ௨||

Adhikarana pUrvarUpam (3) · Śloka 3

ரூபமுத்பத்ஸ்யமாநேऽஸ்மிந் ஹத்கம்பஃ ஸ்நூந்யதா ப்ரமஃ| தமஸோ தர்ஶநஂ த்யாநஂ ப்ரூவ்யுதாஸோऽக்ஷிவைகதம்| அஶப்தஶ்ரவணஂ ஸ்வேதோ லாலாஸிங்காணகஸ்ருதிஃ| அவிபாகோऽருசிர்மூர்ச்சா குக்ஷ்யாடோபோ பலக்ஷயஃ| நித்ராநாஶோऽங்கமர்தஸ்தட் ஸ்வப்நே காநஂ ஸநர்தநம்| பாநஂ தைலஸ்ய மத்யஸ்ய தயோரேவ ச மேஹநம்||௩||

அஸ்மிந்நபஸ்மார உத்பத்ஸ்யமாநே பவிஷ்யதி ஹத்கம்பாதிகஂ ரூபம்| ஸிங்காணகஸ்ருதிஃ நாஸாஸ்ராவஃ| தயோரிதி தைலமத்யயோர்மேஹநம்| இதி ஸாமாந்யேந பூர்வரூபம்||௩||

Adhikarana vAtajApasmAralakShaNam (4) · Śloka 4

தத்ர வாதாத் ஸ்புரத்ஸக்திஃ ப்ரததஂ ச முஹுர்முஹுஃ| அபஸ்மரதி ஸஂஜ்ஞாஂ ச லபதே விஸ்வரஂ ருதந்| உத்பிண்டிதாக்ஷஃ ஶ்வஸிதி பேநஂ வமதி கம்பதே| ஆவித்யதி ஶிரோ தந்தாந் தஶத்யாத்மாதகந்தரஃ| பரிதோ விக்ஷிபத்யங்கஂ விஷமஂ விநதாங்குலிஃ| ரூக்ஷஶ்யாவாருணாக்ஷித்வங்நகாஸ்யஃ கஷ்ணமீக்ஷதே| சபலஂ பருஷஂ ரூபஂ விரூபஂ விகதாநநம்||௪||

தத்ரேத்யாதி விகதாநநாந்தஂ வாதாபஸ்மாரலக்ஷணம்| ப்ரததஂ ஸந்ததஂ முஹுர்முஹுஃ ப்ரதிக்ஷணமபஸ்மரதி ஸஂஜ்ஞாஂ ச லபதே| விஸ்வரஂ ருதந் ஶப்தஂ குர்வந் ஶிர ஆவித்யதி பித்யாதாவாவித்தஂ கரோதி| ஆத்மாதா ஸமந்தாத் த்மாதா கந்தரா க்ரீவா யஸ்ய| ரூக்ஷத்வாதியுக்தமக்ஷ்யாதிகஂ யஸ்ய| ஸர்வஂ ச ரூபஂ கஷ்ணஂ சபலாதிகுணமீக்ஷதே பஶ்யதி||௪||

Adhikarana pittApasmAralakShaNam (5) · Śloka 5

அபஸ்மரதி பித்தேந முஹுஃ ஸஂஜ்ஞாஂ ச விந்ததி| பீதபேநாக்ஷிவக்த்ரத்வகாஸ்பாலயதி மேதிநீம்| பைரவாதீப்தருஷிதரூபதர்ஶீ தஷாந்விதஃ||௫||

தஷாந்விதாந்தஂ பித்தாபஸ்மாரலக்ஷணம்| பீதைஃ பேநாதிபிர்யுக்தோ மேதிநீஂ புவமாஸ்பாலயத்யபஹந்தி| பைரவாதிகுணரூபதர்ஶீ ச பவதி||௫||

Adhikarana kaPApasmAralakShaNam (6) · Śloka 6

கபாச்சிரேண க்ரஹணஂ சிரேணைவ விபோதநம்| ஶுக்லாபருபதர்ஶித்வம் ..................||௬||

ஶுக்லாபருபதர்ஶித்வாந்தஂ கபாபஸ்மாரலக்ஷணம்||௬||

Adhikarana sannipAtApasmAralakShaNam (7) · Śloka 7

............................. ஸர்வலிங்கஂ து வர்ஜயேத்||௭||

ஸர்வாலிங்கமபஸ்மாரஂ நிசயோத்பவத்வாத்வர்ஜயேத்| (அத்ர து ஶப்தோ விஶேஷத்யோதகஃ| அஸ்யாஸாத்யத்வகதநேநாந்யேஷாஂ ஸாத்யத்வஂ ஸூசிதமிதி )||௭||

Adhikarana cikitsAkramaH (8) · Śloka 8

அதாவதாநாஂ தீசித்தஹத்காநாஂ ப்ராக்ப்ரபோதநம்| தீக்ஷ்ணைஃ குர்யாதபஸ்மாரே கர்மபிர்வமநாதிபிஃ| வாதிகஂ பஸ்திபூயிஷ்டைஃ பைத்தஂ ப்ராயோ விரேசநைஃ| ஶ்லைஷ்மிகஂ வமநப்ராயைரபஸ்மாரமுபாசரேத்||௮||

அதேத்யாதிநா அபஸ்மாராணாமுக்தக்ரமேண சிகித்ஸோச்யதே| ஸர்வஸ்மிந்நபஸ்மாரே ப்ராக் ப்ரதமமாவதாநாஂ புத்த்யாதீநாஂ தீக்ஷ்ணைர்வமநாதிபிஃ கர்மபிஃ ப்ரபோதஂ குர்யாத்| வாதிகமித்யாதி வ்யாக்யாஸமம்| ததீயாபஹுவசநஂ ஸாமாநாதிகரண்யாத்| (வாதிகஂ வாதகதமபஸ்மாரஂ பஸ்திபூயிஷ்டைர்பஸ்திபஹுலைஃ கர்மபிருபாசரேத்| பூயிஷ்டக்ரஹணேந வமநாதிபிஃ ஸஂஶமநைஶ்சேதி போத்தவ்யம்| பித்தஶ்லேஷ்மணோஶ்ச ப்ராயோக்ரஹணாதேவமேவோபாசரேத் சிகித்ஸேத் )||௮||

Adhikarana shodhanacikitsA (9) · Śloka 9

வமநஂ மதநஂ லம்பா விஶாலாऽரிஷ்டகௌடஜம்| ரேகோ மூத்ரத்ரிவச்ச்யாமா த்ரவந்தீ ஸப்தலா ஸ்நுஹீ| தஶமூலபலாராஸ்நாஸரலாமரதாருபிஃ| யவகிலகுலத்தைஶ்ச ஸமூத்ரக்ஷாரஸைந்தவைஃ| ஆஸ்தாபநஂ ப்ரயுஞ்ஜீத ஹிங்குஸ்நேஹஸமந்விதைஃ| ஏபிரந்யைஶ்ச வாதக்நைஃ கடுதைலஂ ப்ரஸாதிதம்| வாதாபஸ்மாரஶமநஂ நஸ்யாப்யங்காநுவாஸநைஃ||௯||

வமநமித்யாதி ஸுபோதம்| மதநாதீநி வமநத்ரவ்யாணி| மதநஂ ராடஃ| விஶாலா இந்த்ரவாருணீ| அரிஷ்டோ நிம்பஃ| கௌடஜஂ குடஜபலம்| மூத்ராதீநி விரேசநத்ரவ்யாணி| மூத்ரஂ கோமத்ரம்| த்ரவந்தீ ஸமுத்ரைரண்டஃ| மூஷிகபர்ணீதி ச| மூத்ராதிபிர்ஹிங்குநா ஸ்நேஹேந ச யுக்தைதர்ஶமூலாதிபிராஸ்தாபநஂ நிரூஹஂ ப்ரயுஞ்ஜீத| ஏபிரிதி தஶமூலாதிபிரந்யைரநுக்தைர்வாதஹரைர்த்ரவ்யைஶ்ச ப்ரஸாதிதஂ கடுதைலஂ நஸ்யாதிபிர்வாதாபஸ்மாரஶமநஂ பவதி||௯||

Adhikarana saMshamanayogAH - tatra pa~jcagavyaM ghRutam (10) · Śloka 10

ஸர்வதஃ ஸுவிஶுத்தஸ்ய ஸம்யகாஶ்வாஸிதஸ்ய ச| அபஸ்மாரவிமோக்ஷார்தஂ யோகாந் ஸஂஶமநாந் ஶணு| கோமயஸ்வரஸக்ஷீரததிமூத்ரைஃ ஶதஂ ஹவிஃ| அபஸ்மாரஜ்வரோந்மாதகாமலாந்தகரஂ பிபேத்||௧௦||

ஸர்வத இத்யாதிநா ஶமநயோகாநாமதிகாரநிர்தேஶஃ| ஸர்வத ஊர்த்வமதஶ்ச ஸுவிஶுத்தஸ்ய ஸுதராஂ விஶுத்தஸ்ய ஸம்யக்விஶுத்தஸ்யேத்யர்தஃ| (ஸம்யகாஶ்வாஸிதஸ்ய ஸம்யக் ப்ரதாநமத்யாவரஶுத்த்யநுஸாரேண பேயாத்யாஸேவநாதாஶ்வாஸிதஸ்ய ச அபஸ்மாரவிமோசநார்தஂ வக்ஷ்யமாணாந் ஶமநப்ராயாந் யோகாநாகர்ணய)| தாநேவாஹ-கோமயேத்யாதி| கோமயஸ்வரஸாதிபிஃ ஶதஂ ஹவிரபஸ்மாரத்யந்தகரஂ பிபேத்| உத்தரே ஹவிஷீதஂ பஞ்சகவ்யஂ மஹதிதி பாடாதஸ்ய லகுபஞ்சகவ்யநாமகத்வமபிமதம்| (அத்ர ச கோமயஸ்வரஸாதீநாஂ ஸாமாந்யபரிபாஷயாऽந்யோந்யஸமத்வஂ கதாச்சதுர்குணத்வஞ்ச ஜ்ஞேயம்| சரகே து கோஶகத்ரஸதத்யம்லக்ஷீரமூத்ரைஃ ஸமைர்கதமிதி பாடஃ)|| ௧௦||

Adhikarana mahatpa~jcagavyaM ghRutam (11) · Śloka 11

த்விபஞ்சமூலத்ரிபலாத்விநிஶாகுடஜத்வசஃ| ஸப்தபர்ணமபாமார்கஂ நீலிநீஂ கடுரோஹிணீம்| ஶம்யாகபுஷ்கரஜடாபல்குமூலதுராலபா| த்விபலாஃ ஸலிலத்ரோணே பக்த்வா பாதாவிஶேஷிதே| பார்ங்கீபாடாடகீகும்பநிகும்பவ்யோஷரோஹிஷைஃ| மூர்வாபூதீகபூநிம்பஶ்ரேயஸீஶாரிவாத்வயைஃ| மதயந்த்யக்நிநிசுலைரக்ஷாஂஶைஃ ஸர்பிஷஃ பசேத்| ப்ரஸ்தஂ தத்வத்த்ரவைஃ பூர்வைஃ பஞ்சகவ்யமிதஂ மஹத்| ஜ்வராபஸ்மாரஜடரபகந்தரஹரஂ பரம்| ஶோபார்ஶஃ காமலாபாண்டுகுல்மகாஸக்ரஹாபஹம்||௧௧||

த்விபஞ்சமூலேத்யாதிநா மஹத் பஞ்சகவ்யஂ கதஂ ஸுபோதம்| த்ரவைஃ பூர்வைரிதி பூர்வோக்தைர்கோமயஸ்வரஸாதிபிஃ ஏதேஷாஂ பஞ்சப்ரபதித்ரவத்வாத் பதக் ஸ்நேஹஸமத்வம்| (த்விபஞ்சமூலேதி| த்விபலாநி த்விபலப்ரமாணாநி த்விபஞ்சமூலாதீநி ஸலிலத்ரோணே பகத்வா பாதாவஶேஷிதே க்வாதே அக்ஷாஂஶைஃ கர்ஷப்ரமாணைர்பாங்கர்யாதிபிஃ தத்வத் பூர்வைர்கோமயஸ்வரஸாதித்ரவைஶ்ச கதஸ்ய ப்ரஸ்தஂ பசேத்| மஹத் பஞ்சகவ்யமிதஂ கதஂ பரமதிஶயேந ஜ்வராதிஹரம்| த்விபஞ்சமூலஂ தஶமூலம்| ஸப்தபர்ணஃ ஸப்தச்சதஃ| ஶம்யாக ஆரக்வதஃ| புஷ்கரஜடா புஷ்கரமூலம்| பல்குர்மலயூஸ்தஸ்ய மூலம்| ரோஹிஷஃ ப்லீஹக்நஃ| (அடக்காவாணியந்)| மதயந்தீ தாதகீ| நிசுபோ வேதஸஃ )| க்ஷிபேத்பிஷ்ட்வாக்ஷமாத்ராணி தேந ப்ரஸ்தஂ கதாந் பசேத்| கோஶகத்ரஸதத்யம்லக்ஷீரமூத்ரைஶ்ச தத்ஸமைஃ|| இதி சரகபாடஃ|| ௧௧||

Adhikarana shirIShatailam (12) · Śloka 12

ஶிரீஷபுஷ்பபத்ரத்வக்ஸாரமூலதுலாத்வயம்| வரணைரண்டஶம்யாகதஶமூலாடரூஷகம்| ஶதாவரீபலாராஸ்நாஸுஷவீபாரிபத்ரகம்| முரூங்கீ வஞ்ஜுலஂ தந்தீஂ ககுபஂ ஸபுநர்நவம்| ரோஹிஷஸ்ய ஜடாஂ புஷ்பஂ கரகாடமயூரகம்| ஶதார்தாஂஶஂ பதக்த்ராக்ஷாலாக்ஷாமிஸிவராயவாந்| ஸகோலாந் ஸகுலத்தாஂஶ்ச பதகர்தாடகோந்மிதாந்| த்விஶதஂ பிஶிதாத்கவ்யாச்சாகாத்வா தத்பசேதபாம்| த்ரோணைர்த்வாத்ரிஂஶதாஷ்டாஂஶஶேஷேண ச விபாசயேத்| தைலத்ரோணஂ ததிவஹே ஶ்லக்ஷ்ணபிஷ்டைஶ்ச பாலிகைஃ| பாடாஸமங்காஸுஷவீத்விநிஶாசந்தநத்வயைஃ| ஏலாஜலோத்பலபலாஶ்வதஂஷ்ட்ராஶாரிவாகநைஃ| மஞ்ஜிஷ்டாகுஷ்டமதுகலோத்ரராஸ்நாகுடந்நடைஃ| ஶடீஶிரீஷகுஸுமநதநாகாமராஹ்வயைஃ| வராங்கஜோங்கபத்நங்கவிடங்கைஃ ஸப்ரியங்குபிஃ| முருங்கீபத்ரநலதஸேவ்யகுந்தநகத்வயைஃ| திலபர்ண்யா ச தத்பாநவஸ்த்யப்யஞ்ஜநநாவநைஃ| அபஸ்மாரக்ரஹோந்மாதாந் ஸஶோஷவிஷமஜ்வராந்| யோநிஶுக்லாமயாந் குல்மப்ரமேஹஂ பாண்டுதாஂ மதம்| வாதஶோணிதவீஸர்பபக்ஷாகாதார்திதாதிகாந்| ஸர்வாந் மாருதஜாந்ரோகாந்விஶேஷாத்விஷவாதஜாந்| நிஹந்தி கார்மணஂ கத்யாஂ மூலதஂஷ்ட்ராவிஷஂ கரம்| ரஸாயநாநாஂ ப்ரவரஂ மேத்யஂ வாஜீகரஂ பரம்||௧௨||

ஶிரீஷேத்யாதிநா ஶைரீஷஂ தைலஂ பாநாதிபிரபஸ்மாராதீந் நிஹந்தி| ரஸாயநாநாஂ ப்ரவரஂ ஶ்ரேஷ்டஂ மேத்யஂ பரஂ வாஜீகரஂ ச| ஶிரீஷஸ்ய புஷ்பதிகாந்மிஶ்ரீபூதாத்துலாத்வயம்| ஸுஷவீ பாநீயவல்லீ| பாரிபத்ரகோ நிம்பஃ பாரிஜாதஶ்ச| முருங்கீ மதுஸ்ரவா| வஞ்ஜுலஂ தீர்கபத்ரோ வேதஸஃ| ரோஹிஷஸ்ய ப்லீஹக்நஸ்ய ஜடா மூலம்| கரகாடோ மதநஃ மயூரகோऽபாமார்கஸ்தயோஃ புஷ்பம்| ஏதத்வரணாதிகஂ பதக் ஶதார்தாஂஶஂ பஞ்சாஶத் பலாநி| த்ராக்ஷாதிகஂ பதகர்தாடகஂ த்வாத்ரிஂஶத் பலாநாம்| தத் ஸர்வமபாஂ த்வாத்ரிஂஶதா த்ரோணைஃ பசேத்| அஷ்டாஂஶஶேஷேண தேந பாலிகைஃ பலப்ரமாணைஃ ஶ்லக்ஷ்ணபிஷ்டைஃ பாடாதிபிஷ்ச ஸஹ ததிவஹே தைலத்ரோணஂ ஸத்வாதஶாநி பஞ்ச பலஶதாநி விபாசயேத்| ஸமங்கா மஞ்ஜிஷ்டா| ஸுஷவீ பாநீயவல்லீ| குடந்நடஂ பரிபேலவம்| நாகஂ நாககேஸரம்| அமராஹ்வயஂ தேவதாரு| வராங்கஂ த்வக்| ஜோங்ககஂ கஷ்ணாகுரு| முருங்கீ மதுஸ்ரவா| நகத்வயஂ ஹஸ்திநகஂ ச| திலபர்ணீ பதரகஃ| விஷவாதோ விஷௌஷதிவாதஃ| கார்மணஂ கத்ரிமயோகஃ| கத்யா அபிசாரதேவதா| மூலவிஶஂ ஶங்யாதிகம்| தஂஷ்ட்ராவிஷஂ ஸர்பாதிஜம்||௧௨||

Adhikarana brAhmIghRutam (13) · Śloka 13

ப்ராஹ்மீரஸவசாகுஷ்டஶங்கபுஷ்பீஶதஂ கதம்| புராணஂ மேத்யமுந்மாதாலக்ஷ்ம்யபஸ்மாரபாப்மஜித்||௧௩||

ப்ராஹ்மீரஸாதிபிஃ ஶதஂ புராணஂ கதஂ மேத்யாதிகுணம்| (ப்ராஹ்மீரஸே கல்கிதைர்வசாதிபிஃ ஸித்தஂ புராணஂ கதஂ மேத்யஂ மேதாயை ஹிதஂ உந்மாதாதிஜிச்ச| அலக்ஷ்மீஃ அஶ்ரீஃ )|| ௧௩||

Adhikarana jIvanIyaghRutam (yamakam) (14) · Śloka 14

தைலப்ரஸ்தஂ கதப்ரஸ்தஂ ஜீவநீயைஃ பலோந்மிதைஃ| க்ஷீரத்ரோணே பசேத் ஸித்தமபஸ்மாரவிமோக்ஷணம்||௧௪||

தைலப்ரஸ்தமித்யாதிநா யமகஂ ஸுபோதம்| (க்ஷீரஸ்ய த்ரோணே சதுஷ்ஷஷ்டிகுடவே பலோந்மிதைஃ பலப்ரமாணைர்ஜீவநீயைர்ஜீவநீயகணேந ஸஹ தைலகதயோஃ ப்ரஸ்தஂ மிஶ்ரீகத்ய பசேத்| ஸித்தஂ தத்பாநாதிபிரபஸ்மாரவிமோசநம்||௧௪||

Adhikarana jIvanIyaghRutamaparam (15) · Śloka 15

கஂஸே க்ஷீரேக்ஷுரஸயோஃ காஶ்மர்யேऽஷ்டகுணே ரஸே| கார்ஷிகைர்ஜீவநீயைஶ்ச ஸர்பிஃ ப்ரஸ்தஂ விபாசயேத்| வாதபித்தோத்பவஂ க்ஷிப்ரமபஸ்மாரஂ நிஹந்தி தத்||௧௫||

கஂஸ இத்யாதி வ்யாக்யாஸமம்| அஷ்டகுணஂ ஸர்பிஷஃ| (க்ஷீரேக்ஷுரஸயோஃ கஂஸே ஆடகே க்ஷீரமிக்ஷுரஸஶ்ச ப்ரத்யேகஂ த்விப்ரஸ்தபரிமிதமித்யர்தஃ| அஷ்டகுணே கதாதஷ்டாதிகே த்வயாடக இத்யர்தஃ| காஶ்மர்யே ரஸே காஶ்மர்ய ஸம்பந்திநி ரஸே| காஶ்மர்ய இத்யத்ர வத்தாச்ச இத்யஸ்த்யாநித்யத்வாதஸ்யேதமித்யண்ப்ரத்யயஃ| கார்ஷிகைஃ கர்ஷப்ரமாணைர்ஜீவநீயகணேந ச| சஶப்தஃ ஸமுச்சயே| ப்ரஸ்தஂ சதுஷ்குடவஂ ஸர்பிர்விபாசயேத் தத் கதஂ பாநாதிபிர்வாதோத்பவஂ பித்தோத்பவஂ சாபஸ்மாரஂ க்ஷிப்ரமாஶு நிஹந்தி)||௧௫||

Adhikarana kAshAdikShIram (16) · Śloka 16

தத்வத் காஶவிதாரீக்ஷுகுஶக்வாத ஶதஂ பயஃ||௧௬||

காஶாதிஶதஂ பயஃ க்ஷீரஂ தத்வதிதி க்ஷிப்ரஂ வாதபித்தோத்பவமபஸ்மாரஂ நிஹந்தி| (காஶாதிக்வாதேந ஸஹ ஶதஂ பயஸ்தத்வத்| வாதஜஂ பித்தஜஂ சாபஸ்மாரஂ க்ஷிப்ரஂ நிஹந்தீத்யர்தஃ )||௧௬||

Adhikarana madhukaghRutam (17) · Śloka 17

மதுகத்விபலே கல்கே த்ரோணே சாமலகீரஸாத்| ஸித்தஂ ஸித்தோ கதப்ரஸ்தஃ பித்தாபஸ்மார பேஷஜம்||௧௭||

ஆமலகீரஸாத் த்ரோணே மதுகத்விபலே கல்கே ச ஸித்தஃ ஶதோ கதஸ்ய ப்ரஸ்தஃ பித்தாபஸ்மாரபேஷஜஂ ஸித்தமப்ரதிஹதம்||௧௭||

Adhikarana yaShTIghRutamaparam (18) · Śloka 18

கூஷ்மாண்டஸ்வரஸே ஸர்பிரஷ்டாதஶகுணே ஶதம்| யஷ்டீகல்கமபஸ்மாரஹரஂ தீவாக்ஸ்வரப்ரதம்||௧௮||

கூஷ்மாண்டஸ்வரஸ இத்யாதி ஸுபோதம்| (அஷ்டாதஶகுணே கதாதஷ்டாதஶப்ரமாணாதிகே கூஷ்மாண்டஸ்வரஸே கதகுடுவாதாஷ்டாதஶகுடுவா திககூஷ்மாண்டஸ்வரஸ இத்யர்தஃ| யஷ்டீகல்கஂ ஶதஂ பக்வஂ ஸர்பிரபஸ்மாரஂ ஹரதி தீவாக்ஸ்வராந் ப்ரததாதி ச)||௧௮||

Adhikarana gavAdipittanAvanam (19) · Śloka 19

கபிலாநாஂ கவாஂ பித்தஂ நாவநஂ பரமஂ ஹிதம்| ஶ்வஸகாலவிடாலாநாஂ ஸிஂஹாதீநாஂ ச பூஜிதம்||௧௯||

ஶ்வாதீநாஂ பித்தஂ நாவநமிதி ஸம்பத்யதே| (கபிலேதி| கபிலாநாஂ கபிலவர்ணாநாஂ கவாஂ தாஸாமசிந்த்யப்ரபாவத்வாத் ந ஶ்வேதரக்தகஷ்ணாநாம்| பித்தஂ ஹதயாததஃஸ்திதத்ரவவிஶேஷஂ நாவநஂ நஸ்யஂ பரமஂ ஹிதஂ அபஸ்மாரஹரமித்யர்தஃ| ஶ்வஸகாலாதீநாஂ பித்தஞ்ச நாவநே ப்ரஶஸ்தம்)||௧௯||

Adhikarana godhAdipittasiddhaM tailam (20) · Śloka 20

கோதாநகுலநாகாநாஂ பஷதர்க்ஷகவாமபி| பித்தேஷு ஸாதிதஂ தைலஂ நஸ்யேऽப்யங்கே ச ஶஸ்யதே||௨௦||

கோதாதீநாஂ பித்தேஷ்வேகீகதேஷு தைலஂ ஸாதிதஂ நஸ்யேऽப்யங்கே ச ஶஸ்யதே||௨௦||

Adhikarana triPalAdinasyam (21) · Śloka 21

த்ரிபலாவ்யோஷபீதத்ருயவக்ஷாரபணிஜ்ஜகைஃ| ஶ்ர்யாஹ்வாபாமர்ககாரஞ்ஜபீஜைஸ்தைலஂ ப்ரஸாதிதம்| பஸ்தமூத்ரே ஹிதஂ நஸ்யஂ சூர்ணஂ வாத்மாபயேத்பிஷக்||௨௧||

த்ரிபலாதிபிர்பஸ்தமூத்ரே தைலஂ ப்ரஸாதிதஂ நஸ்யஂ ஹிதம்| ஏபிரேவ கதஂ சூர்ணஂ வா பிஷங்நாஸாயாஂ த்யாபயேத்| பீதத்ருர்தார்வீ| ஶ்ர்யாஹ்வஂ பில்வம்| (பிஷக்வைத்ய ஏஷாஂ த்ரிபலாதீநாஂ சூர்ணஂ த்மாபயேத் முகவாயுநாऽऽதுரஸ்ய நாஸாயாஂ நாடீயந்த்ரேண ப்ரவேஶயேத் சூர்ணநஸ்யஂ குர்யாதித்யர்தஃ)||௨௧||

Adhikarana vRushcikAlyAdivartiH (22) · Śloka 22

வஶ்சிகாலீபலாகுஷ்டபார்ங்கீலவணபஞ்சகம்| காயஸ்தாஂ ஶாரதாஂ முத்கமுஶீரஂ ஜலதஂ யவாந்| வ்யோஷஞ்ச பஸ்தமூத்ரேண பிஷ்ட்வா வர்திஂ ப்ரகல்பயேத்| அபஸ்மாரகரோந்மாதஸர்பதஷ்டவிஷாஶிதே||௨௨||

வஶ்சிகால்யாதிகஂ பஸ்தமூத்ரேண பிஷ்ட்வா அஞ்ஜநாய வர்திஂ ப்ரகல்பயேதபஸ்மாராதிகே| ஶாரதா ஜலபிப்பலீ||௨௨||

Adhikarana mustAdivartiH (23) · Śloka 23

முஸ்தாவயஸ்தாத்ரிபலாகாயஸ்தாஹிங்குஶாத்வலைஃ| வ்யோஷமாஷயவைர்மூத்ரைர்பஸ்தமேஷர்ஷபோத்பவைஃ| ஹந்தி வர்திரபஸ்மாரகிலாஸவிஷமஜ்வராந்||௨௩||

முஸ்தாதிபிர்பஸ்தமேஷாத்யுத்பவைர்மூத்ரைஃ கதா வர்திரஞ்ஜநாதபஸ்மாராதீந் ஹந்தி||௨௩||

Adhikarana shunaH pittA~jjanam (24) · Śloka 24

புஷ்போத்ததஂ ஶுநஃ பித்தமபஸ்மாரக்நமஞ்ஜநம்| ததேவ ஸர்பிஷா யுக்தஂ தூபநஂ பரமஂ ஹிதம்||௨௪||

ஸுபோதம்| ததேவேதி புஷ்போத்ததஂ ஶ்வபித்தம் ||௨௪||

Adhikarana kaTaByAditailamaBya~ggArthe (25) · Śloka 25

கடபீநிம்பகட்வங்கமதுஶிக்ருத்வசாஂ ரஸே| ஸித்தஂ மூத்ரஸமஂ தைலமப்யங்கார்தஂ ப்ரஶஸ்யதே||௨௫||

கடப்யாதீநாஂ க்வாதே மூத்ரஸமஂ தைலஂ ஸித்தமப்யங்கார்தஂ ப்ரஶஸ்யதே| கடபீ ஶ்வேதகுஞ்ஜா ப்ரஸித்தா| மூத்ரஂ கோஃ||௨௫||

Adhikarana pala~gkaShAditailamaBya~ggArthe (26) · Śloka 26

பலங்கஷாவசாபத்யாவஶ்சிகால்யர்கஸர்ஷபைஃ| ஜடிலாபூதநாகேஶீநாகுலீஹிங்குசோரகைஃ| லஶுநாதிரஸாச்சத்ராகுஷ்டைர்விட்பிஶ்ச பக்ஷிணாம்| மாஂஸாஶிநாஂ யதாலாபஂ பஸ்தமூத்ரே விபாசிதம்| தைலமப்யஞ்ஜநஂ கார்யஂ தைஶ்ச தூபநலேபநம்||௨௬||

பலங்கஷாதிபிர்மாஂஸாஶிநாஂ பக்ஷிணாஂ விட்பிஶ்ச பஸ்தமூத்ரே ஸாதிதஂ தைலமப்யஞ்ஜநஂ தைஃ பலங்கஷாதிபிர்தூபநஂ லேபநஂ ச கார்யம்| பலங்கஷா லாக்ஷா| வஶ்சிகால்யுஷ்ட்ரதூமகஃ| அதிரஸா மூர்வா| சத்ரா கௌதமாக்யா குதூம்பகஂ ச| மாஂஸாஶிநஃ பக்ஷிணஃ ஶ்யேநாதயஸ்தேஷாஂ யதாலாபஂ விட்பிஃ||௨௬||

Adhikarana dhUpanauShadham (27) · Śloka 27

நகுலோலூகமார்ஜாரகத்ரகீடாஹிகாகஜைஃ| துண்டைஃ பக்ஷைஃ புரீஷைஶ்ச தூபமஸ்ய ப்ரயோஜயேத்| காகோலீஶிக்ருலவணஹிங்குஹிங்குஶிவாடிகாஃ| கைடர்யஂ சந்தநஂ கஷ்ணாஂ காகநாஸாஂ ஸஸர்ஷபாம்| ஶுநஃ ஸ்கந்தாக்ஷிநகராந் பர்ஶுகாஂஶ்சேதி பேஷயேத்| பஸ்தமூத்ரேண புஷ்யர்க்ஷே தைர்திஹ்யாத்தூபயேச்ச தைஃ||௨௭||

நகுலாதிஜைஸ்துண்டாதிபிரஸ்யாபஸ்மாணௌ தூபஂ ப்ரயோஜயேத்| துண்டஂ முகாக்ரம்| புஷ்யநக்ஷத்ரே காகோல்யாதிகஂ பஸ்தமூத்ரேண பேஷயேத்| பிஷ்டைஸ்தைரபஸ்மாரிணஂ திஹ்யத்தூபயேச்ச| ஹிங்குஶிவாடிகா ஹிங்குபத்ரிகா| கைடர்யஃ பூதிகரஞ்ஜஃ||௨௭||

Adhikarana udvartanapariShecanauShadham (28) · Śloka 28

கோபுச்சலோமபிர்தக்தைரதவா பஸ்தரோமபிஃ| கராஸ்திபிர்ஹஸ்திநகைஸ்தத்வத்வா மூத்ரகல்கிதைஃ| உத்வர்தநஂ ஸதா குர்யாச்சதைஶ்ச பரிஷேசநம்||௨௮||

கோபுச்சலோமபிர்தக்தைர்மூத்ரகல்கிதைஶ்சோத்வர்தநஂ ஸதா குர்யாத்| அதவா பஸ்தரோமபிர்தக்தைர்மூத்ரகல்கிதைஶ்சோத்வர்தநமதவா கராஸ்திபிர்ஹஸ்திநகைஸ்தத்வதிதி துக்தைரநு ச மூத்ரகல்கிதைர்ஜலே ஶதைர்கோபுச்சலோமாதிபிஃ பரிஷேசநஂ ச குர்யாத்||௨௮||

Adhikarana uktacikitsAPalam (29) · Śloka 29

ஆபிஃ க்ரியாபிஃ ஸித்தாபிர்ஹதயஂ ஸம்ப்ரமுச்யதே| ஸ்ரோதாஂஸி சாஸ்ய ஶுத்த்யந்தி ஸ்மதிஂ ஸஂஜ்ஞாஞ்ச விந்ததி||௨௯||

ஆபிரநந்தரோக்தாபிஃ க்ரியாபிஃ ஸித்தாபிரஸந்திக்தகார்யகரணஸ்வபாவாபிரஸ்யாபஸ்மாரிணோ ஹதயஂ ஸம்யக் ப்ரமுச்யதே ஸ்ரோதாஂஸி ஶுத்த்யந்தி ச| ஸஃ ஸ்மதிஂ ஸஂஜ்ஞாஂ ச விந்ததி லபதே||௨௯||

Adhikarana daivavyapAshrayacikitsA (30) · Śloka 30

பூதாநுபந்தேऽபஸ்மாரே தோஷலிங்காதிகாகதௌ| யுஞ்ஜ்யாத்யதாஸ்வஂ பூதோக்தாஂ க்ரியாஂ தைவவ்யபாஶ்ரயாம்||௩௦||

அபஸ்மாரே யத்யுக்தலிங்காதிக்யலக்ஷணைர்பூதாநுபந்தோ தஶ்யதே அதஸ்தத்ர தைவவ்யபாஶ்ரயாஂ மாத்ராதிகாஂ க்ரியாஂ யுஞ்ஜ்யாத்| யஸ்யைவ ஸுராத்யந்யதமஸ்யாநுபந்தஸ்தஸ்யைவ க்ரியேதி யதாஸ்வஶப்தார்தஃ||௩௦||

Adhikarana tailalashunAdyaByAsaH (31) · Śloka 31

ஶீலயேத்தைலலஶுநஂ பயஸா வா ஶதாவரீம்| ப்ராஹ்மீரஸஂ குஷ்டரஸஂ வசாஂ வா மதுஸஂயுதாம்||௩௧||

ஶீலயேதித்யாதி ஸுபோதம்| தைலலஶுநாதீநாஂ ஶீலநமப்யாஸஃ||௩௧||

Adhikarana rasAyanaprayogaucityam (32) · Śloka 32

ஸமஂ க்ருத்தைரபஸ்மாரோ தோஷைஃ ஶாரீரமாநஸைஃ| யஜ்ஜாயதே யதஶ்சைஷ மஹாமர்மஸமாஶ்ரயஃ| தஸ்மாத்ரஸாயநைரேநஂ துஶ்சிகித்ஸ்யமுபாசரேத்| ததார்த்தஂ சாக்நிதோயாதேர்விஷமாத் பாலயேத்ஸதா||௩௨||

ஏஷ சாபஸ்மாரோ துஶ்சிகித்ஸ்யஸ்வபாவோ யத்யஸ்மாச்சாரீரைர்மாநஸைஶ்ச தோஷைஃ ஸமமேககாலஂ க்ருத்தைர்ஜாயதே| ஏஷ சாபஸ்மாரோ யதோ மஹாமர்மஸமாஶ்ரயோ ஹதயாஶ்ரயஸ்தஸ்மாதேநஂ துஶ்சிகித்ஸ்யஂ ரஸாயநைஃ ஸதோபசரேத்| ததித்யபஸ்மாரபராமர்ஶஃ| ஸுபோதம்||௩௨||

Adhikarana visheShaM pathyam (33) · Śloka 33

முக்தஂ மநோவிகாரேண த்வமித்தஂ கதவாநிதி| ந ப்ரூயாத்விஷயைரிஷ்டைஃ க்லிஷ்டஂ சேதோऽஸ்ய பஂஹயேத்||௩௩||

மநோவிகாரேண சோந்மாதபூதாதிகாநாஂ முக்தஂ நிவத்தமநோவிகாரஂ நரஂ த்வமித்தஂ கதவாநிதி ந ப்ரூயாதாவேஶே பவதேதஂ கதமிதி ந ஸ்மாரயேத்| அஸ்ய தூந்மாதாதிநஃ க்லிஷ்டஂ சேதோ மந இஷ்டைர்விஷயைஃ ஶப்தாதிபிர்பஂஹயேத்||௩௩||

Adhikarana mahAsnehaprashaMsA (10) · Śloka 10

க்ரஹோபஶ்லிஷ்டதேஹாநாஂ விப்ராந்தஸ்மதிசேதஸாம்| மஹாஸ்நேஹஂ ப்ரஶஂஸந்தி பாநாப்யஞ்ஜநபஸ்திஷு||௩௪|| இதி வைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸ்ய ஸூநோர்வாக்படஸ்ய கதாவஷ்டாங்கஸஂக்ரஹஸஂஹிதாயாமுத்தரதந்த்ரே அபஸ்மார ப்ரதிஷேதோ நாம தஶமோऽத்யாயஃ||௧௦||

ப்ரஸங்கேநோச்யதே| க்ரஹைஃ உபரிலஷ்டதேஹாநாமாசார்யாஃ பாநாதிஷு மஹாஸ்நேஹஂ ஸ்நேஹசதுஷ்டயஂ ப்ரஶஂஸந்தீதி|| ௩௪|| இதி ஶ்ரீமந்மஹாமஹோபாத்யாயேந்துவிரசிதாயா- மஷ்டாங்கஸஂக்ரஹவ்யாக்யாயாஂ ஶஶிலேகாயாமுத்தரதந்த்ரே தஶமோऽத்யாயஃ||௧௦||