Adhikarana atha bhUtavij~jAnIyo nAma saptamo~adhyAyaH - ata · Śloka
🔊 Audio coming soon
శారీరమానసదోషోపఘాతక్రమేణ భూతవిజ్ఞానీయాధ్యాయ ఆరభ్యతే||
7. bhūtavijñānīyaḥ
Adhikarana pratij~jA (1) · Śloka 1
అథాతో భూతవిజ్ఞానీయం నామాధ్యాయం వ్యాఖ్యాస్యామః| ఇతి హ స్మాహురాత్రేయాదయో మహర్షయః||1||
View original
अथातो भूतविज्ञानीयं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
అథాత ఇత్యాది పూర్వవత్|| 1||
Adhikarana BUtalokanirdeshaH (2) · Śloka 2
అష్టాదశ భూతాధిపతయః| తద్యథా-సురాసురగంధర్వారగ యక్షబ్రహ్మరాక్షసరాక్షసపిశాచప్రేతకూష్మాండకాఖోర్దమౌకి రణవేతాలపితరః ఋషిగురువృద్ధసిద్ధాశ్చ| తే పునః పృథక్ కోటిపరివారాః| తేషామపి ప్రత్యేకమపరిసంఖ్యేయః పరి వార ఇత్యనంతో భూతలోకః||2||
View original
अष्टादश भूताधिपतयः| तद्यथा-सुरासुरगन्धर्वारग यक्षब्रह्मराक्षसराक्षसपिशाचप्रेतकूष्माण्डकाखोर्दमौकि रणवेतालपितरः ऋषिगुरुवृद्धसिद्धाश्च| ते पुनः पृथक् कोटिपरिवाराः| तेषामपि प्रत्येकमपरिसङ्ख्येयः परि वार इत्यनन्तो भूतलोकः||२||
🔊 Audio coming soon
యథాఽష్టాదశభూతాధిపతయో భవంతి| తద్యథేత్యాదినా తథా దర్శయతి| తే చ సురాదయః పృథక్ ప్రత్యేకం కోటిపరివారాః తేషామపి పరివారాణాం ప్రత్యేకమపరిసంఖ్యేయః పరివార ఇత్యనేన ప్రకారేణాంతో భూతలోకః|| 2||
Adhikarana sAmAnyena BUtasvaBAvaH (3) · Śloka 3
సర్వేఽపి చ ప్రాయేణాహారకామా నిశాఽర్ధవిచారిణో భయా నకా మాంసాసృగ్వసాశినః||3||
View original
सर्वेऽपि च प्रायेणाहारकामा निशाऽर्धविचारिणो भया नका मांसासृग्वसाशिनः||३||
🔊 Audio coming soon
సర్వేఽపి భూతలోకా ఆహారకామినః సంతో నిశాఽర్ధవిచారిణో భవంతి| భయానకా భయంకరా మాంసాద్యాశినశ్చ|| 3||
Adhikarana BUtasaMj~jAvisheShe hetuH (4) · Śloka 4
అపి చ సురాసురాదిసంవాససంసర్గాత్తచ్ఛీలాచారకర్మతయా చ తత్సంజ్ఞాం లభంతే||4||
View original
अपि च सुरासुरादिसंवाससंसर्गात्तच्छीलाचारकर्मतया च तत्संज्ञां लभन्ते||४||
🔊 Audio coming soon
అపి చేతి సముచ్చయే| య ఏతేఽస్మాభిః సురాదయః ప్రదర్శితాః న తే పురందరబలిచిత్రరథవాసుకిధనదప్రభృతయో జ్ఞేయా అపి త్వన్య ఏవ| తేషాం తు సురాదీనాం సంవాససంసర్గాత్తత్సదృశశీలాదితయా చ సురాదిసంజ్ఞాం లభంతే|| 4||
Adhikarana BUtAnupraveshahetuH sampraptishca (5) · Śloka 5
తేషాం పునరనుప్రవేశే కారణం సద్యః పూర్వకృతో వా విశేషేణ ప్రజ్ఞాపరాధః| తేన హి కామక్రోధలోభమోహాదిజనితేన ప్రలుప్తధర్మో భిన్న వ్రతాచారశౌచో మలీమసః పూజ్యానతిక్రామన్నాత్మానముపహంతి| తతస్తమాత్మహనమవతారగవేషిణో దేవాదిగ్రహా అప్యనుఘ్నంతి| తద్వదున్మాదాపస్మారోపప్లుతచిత్తం తథా జ్వరాద్యామయోపహతమపి| విశేషతశ్చ వ్రణినః పూయాసృక్స్నేహగంధేన||5||
View original
तेषां पुनरनुप्रवेशे कारणं सद्यः पूर्वकृतो वा विशेषेण प्रज्ञापराधः| तेन हि कामक्रोधलोभमोहादिजनितेन प्रलुप्तधर्मो भिन्न व्रताचारशौचो मलीमसः पूज्यानतिक्रामन्नात्मानमुपहन्ति| ततस्तमात्महनमवतारगवेषिणो देवादिग्रहा अप्यनुघ्नन्ति| तद्वदुन्मादापस्मारोपप्लुतचित्तं तथा ज्वराद्यामयोपहतमपि| विशेषतश्च व्रणिनः पूयासृक्स्नेहगन्धेन||५||
🔊 Audio coming soon
తేషాం తు దేహానుప్రవేశే పుంసాం ప్రజ్ఞ్హాపరాధో విశేషతః కారణం| కింభూతః ప్రజ్ఞాపరాధ ఆహ| సద్యః కృతో వా పూర్వజన్మకృతో వా| స చ సూత్ర ఉక్తః| తేన హి ప్రజ్ఞాపరాధనకామాదిజనితేన లుప్తధర్మత్వాదియుక్త ఆత్మానముహంతి| భిన్నశబ్దస్య నష్టపర్యాయస్య శౌచాంతేన సంబంధః| తం తథావిధమాత్మనైవ హతాత్మానమవతారగవేషిణశ్ఛిద్రాన్వేషిణో దేవాదిగ్రహా అప్యను పశ్చాత్ ఘ్నంతి| తద్వదేవోన్మాదేనాపస్మారేణ వోపప్లుతచిత్తం దేవాదయోఽనుఘ్నంతి| వ్రణినశ్చ పురుషాణ్ పూయాదిగంధేన హేతునా విశేషతోఽనుఘ్నంతి||5||
Adhikarana BUtAveshakAlAH (6) · Śloka 6
ఏవంవిధాంస్తు పురుషనేష్వాఘాతకాలేష్వభిగచ్ఛంతి| తద్యథా-పాపస్య కర్మణః సమారంభే| పూర్వకృతస్య వా పరిణామకాలే| ఏకస్య వా శూన్యగృహనివాసే| చతుష్పథాధిష్ఠానే వ| సంధ్యావేలాయామప్రయతభావే వా పక్షసంధిషు యా మిథునీభావే| రజస్వలాభిగమనే వా| విగుణే వాధ్యా పనహోమబలిమంగలప్రయోగే| నియమబ్రహ్మచర్యవ్రతభంగే వా| మహాహవే వా| దేశపురకులవినాశే వా| మహాగ్రహోపగమనే వా| స్త్రియా వా ప్రజననకాలే| వివిధభూతాశుచిసంస్పర్శే వా| వమనవిరేచనరుధిరస్రావే వా| అశుచేరప్రయతస్య వా చైత్యదేవాయతనాభిగమనే వా| మాంసమధుగుడాతిలమద్యోచ్ఛిష్టే వా| దిగ్వాససి వా| నిశి నగరచతుష్పథోపవనశ్మశా నాభిగమనే వా| ద్విజగురుసురయతిపూజ్యవ్యతిక్రమే వా||6||
View original
एवंविधांस्तु पुरुषनेष्वाघातकालेष्वभिगच्छन्ति| तद्यथा-पापस्य कर्मणः समारम्भे| पूर्वकृतस्य वा परिणामकाले| एकस्य वा शून्यगृहनिवासे| चतुष्पथाधिष्ठाने व| सन्ध्यावेलायामप्रयतभावे वा पक्षसन्धिषु या मिथुनीभावे| रजस्वलाभिगमने वा| विगुणे वाध्या पनहोमबलिमङ्गलप्रयोगे| नियमब्रह्मचर्यव्रतभङ्गे वा| महाहवे वा| देशपुरकुलविनाशे वा| महाग्रहोपगमने वा| स्त्रिया वा प्रजननकाले| विविधभूताशुचिसंस्पर्शे वा| वमनविरेचनरुधिरस्रावे वा| अशुचेरप्रयतस्य वा चैत्यदेवायतनाभिगमने वा| मांसमधुगुडातिलमद्योच्छिष्टे वा| दिग्वाससि वा| निशि नगरचतुष्पथोपवनश्मशा नाभिगमने वा| द्विजगुरुसुरयतिपूज्यव्यतिक्रमे वा||६||
🔊 Audio coming soon
ఏవంవిధాన్ పూర్వోక్తప్రకారాన్ పురుషాంస్తు ఏషు వక్ష్యమాణేష్వాఘాతకాలేషు ఛిద్రేషు దేవాదయోఽభిగమనం కుర్వంతి| కేష్విత్యాహ-తద్యథేత్యాది| పాపం కర్మ హింసాదిః| అప్రయతభావోఽశుచిత్వం| పక్షసంధయోఽష్టమీచతుర్దశ్యమావాస్యాః| మిథునీభావో యోషితా రతిః| అథవాధ్యాపనాదీనాం ప్రయోణే విగుణే శాస్త్రనిషిద్ధే| అథవా నియమాదిభంగే| శాస్త్రతో నియమః స్మృతః| మహాహవో మహాన్ సంగ్రామః| దేశవినాశే వా పురవినాశే వా కులవినాశే వా| మహాగ్రహస్య రాహోరుపగమనే వా| స్త్రియాః ప్రజననకాలః ప్రసూతికాలః| అథవా వివిధానాం భూతానామశుచీనాం సంస్పర్శే వా| వమనాదీనాం ప్రయోగే వా| అశుచేరప్రయతస్య వా సతశ్చైత్యాద్యభిగమనే వా| మాంసాద్యుచ్ఛిష్టే వా| దిగ్వాససి నగ్నే| నిశి వా నగరాద్యభిగమనే| ద్విజాదీనాం పూజ్యానాం వ్యతిక్రమే వా|| 6||
Adhikarana surAdInAmAveshaprakAraH (7) · Śloka 7
తత్రావలోకయంతో జనయంతి మనోవికారం సురాసురగ్రహాః| స్పృశంతో గంధర్వాః| సమావిశంతో భుజగాః| యక్షాశ్చాత్మగంధమాఘ్రాపయంతః| రాక్షసా వాహయంతోఽధిరుహ్య| తథైవ పిశాచాద్యాః| దర్శయంతః పితరోఽభిశపంత ఋషిగురు వృద్ధసిద్ధాః||7||
View original
तत्रावलोकयन्तो जनयन्ति मनोविकारं सुरासुरग्रहाः| स्पृशन्तो गन्धर्वाः| समाविशन्तो भुजगाः| यक्षाश्चात्मगन्धमाघ्रापयन्तः| राक्षसा वाहयन्तोऽधिरुह्य| तथैव पिशाचाद्याः| दर्शयन्तः पितरोऽभिशपन्त ऋषिगुरु वृद्धसिद्धाः||७||
🔊 Audio coming soon
తత్రేత్యాదినా యో గ్రహో యేన ప్రకారేణ మనోవికారం జనయతీతి ప్రదర్శ్యతే| సుబోధం| రాక్షసా అధిరుహ్య వాహయంతస్తథైవ పిశాచాద్యా అపి| పితరో దర్శయంతః| ఋశ్యాదయస్త్వభిశాపం కుర్వంతః| అపి చ| ఆదూషయంతః పురుషస్య దేహం దేవాదయః స్వైస్తు గుణప్రభావైః| విశంత్యదృశ్యాస్తరసా యథైవ ఛాయాతపౌ దర్పణసూర్యకాంతౌ|| 7||
Adhikarana surAdInAmAveshapAtrANi kAlashca (8) · Śloka 8
తత్ర శీలవంతం చోక్షాచారం శుక్లాంబరధరం తపఃస్వా ధ్యాయపరం ప్రాయః శుక్లప్రతిపది త్రయోదశ్యాం చతుర్దశ్యాం పౌర్ణమాస్యాం వా దేవా గృహ్ణంతి| క్రోధనం కదర్యమాత్మసంభావినం కులరూపగర్వితం కృష్ణద్వాదశ్యాం కృష్ణత్రయోదశ్యాం సంధ్య యోశ్చాసురాః| ప్రియనృత్తగీతవాదిత్రగంధమాల్యాంబరం పరదార రతం చోక్షాచారం ప్రాయశ్చతుర్థ్యామష్టమ్యాం ద్వాదశ్యాం చతుర్దశ్యాం చ గంధర్వాః| స్వప్నశీలం చపలమనిమిత్తక్రోధనమర్థసిద్ధం బ్రాహ్మణం ప్రాయః పంచమ్యాం సంధ్యయోర్మధ్యాహ్నే చ నాగాః| సత్త్వబలరూపగాంధర్వధనశౌర్యయుక్తం మాల్యానులేపనహా స్యప్రియమతివ్యాకరణం ప్రాయః శుక్లసప్తమ్యామేకాదశ్యాంచ యక్షాః| స్వాధ్యాయతపోవ్రతచర్యాదేవయతిగురుపూజారతం భ్రష్టశౌచం వా బ్రాహ్మణమబ్రాహ్మణం వా బ్రహ్మవాదినం శూరం మానినం దేవాగార సలిలక్రీడనప్రియం చ స్ఖలితబ్రహ్మచర్యం ప్రాయః శుక్ల పంచమ్యామష్టమ్యాం పూర్ణచంద్రదర్శనే సంధ్యాసు చ బ్రహ్మరాక్షసాః| హీనస్త్వం పిశునం స్తేనం లుబ్ధం శఠం ప్రాయో ద్వితీయాతృతీ యాష్టమీషు రాక్షసపిశాచాదయః| కలిపానప్రియమసూయావంతం పరుషభాషిణం బహ్వాశినం చ కృష్ణనవమీద్వాదశ్యోర్నిశి చ రాక్షసాః| ఆత్మశ్లాఘినం కూటసాక్ష్యప్రదం పరోపతాపినం చ చతుర్దశ్యాం పిశాచాదయః| మాతాపితృగురువృద్ధసిద్ధాచార్యోపసేవినం ప్రాయో దశమ్యామమా వాస్యాం చ పితరః| తద్విధమేవ చ ప్రాయః షష్ఠ్యాం నవమ్యాం చ గురువృద్ధసిద్ధాః| తథైవ చ స్నానశుచివివిక్తసేవినం ధర్మశాస్త్రశ్రుతికావ్యకుశలమృషయః||8||
View original
तत्र शीलवन्तं चोक्षाचारं शुक्लाम्बरधरं तपःस्वा ध्यायपरं प्रायः शुक्लप्रतिपदि त्रयोदश्यां चतुर्दश्यां पौर्णमास्यां वा देवा गृह्णन्ति| क्रोधनं कदर्यमात्मसम्भाविनं कुलरूपगर्वितं कृष्णद्वादश्यां कृष्णत्रयोदश्यां सन्ध्य योश्चासुराः| प्रियनृत्तगीतवादित्रगन्धमाल्याम्बरं परदार रतम् चोक्षाचारं प्रायश्चतुर्थ्यामष्टम्यां द्वादश्यां चतुर्दश्यां च गन्धर्वाः| स्वप्नशीलं चपलमनिमित्तक्रोधनमर्थसिद्धं ब्राह्मणं प्रायः पञ्चम्यां सन्ध्ययोर्मध्याह्ने च नागाः| सत्त्वबलरूपगान्धर्वधनशौर्ययुक्तं माल्यानुलेपनहा स्यप्रियमतिव्याकरणं प्रायः शुक्लसप्तम्यामेकादश्याञ्च यक्षाः| स्वाध्यायतपोव्रतचर्यादेवयतिगुरुपूजारतं भ्रष्टशौचं वा ब्राह्मणमब्राह्मणं वा ब्रह्मवादिनं शूरं मानिनं देवागार सलिलक्रीडनप्रियं च स्खलितब्रह्मचर्यं प्रायः शुक्ल पञ्चम्यामष्टम्यां पूर्णचन्द्रदर्शने सन्ध्यासु च ब्रह्मराक्षसाः| हीनस्त्वं पिशुनं स्तेनं लुब्धं शठं प्रायो द्वितीयातृती याष्टमीषु राक्षसपिशाचादयः| कलिपानप्रियमसूयावन्तं परुषभाषिणं बह्वाशिनं च कृष्णनवमीद्वादश्योर्निशि च राक्षसाः| आत्मश्लाघिनं कूटसाक्ष्यप्रदं परोपतापिनं च चतुर्दश्यां पिशाचादयः| मातापितृगुरुवृद्धसिद्धाचार्योपसेविनं प्रायो दशम्याममा वास्यां च पितरः| तद्विधमेव च प्रायः षष्ठ्यां नवम्यां च गुरुवृद्धसिद्धाः| तथैव च स्नानशुचिविविक्तसेविनं धर्मशास्त्रश्रुतिकाव्यकुशलमृषयः||८||
🔊 Audio coming soon
తత్ర శీలవత్వాదిగుణం ప్రాయః శుక్లప్రతిపదాదిషు దేవా గృహ్ణంతి| క్రోధనాదికం కృష్ణద్వాదశ్యాదిష్వసురాః| ప్రియనృత్తగీతాదికం చతుర్థ్యాదిషు గంధర్వాః| స్వప్నశీలాదికం పంచమ్యాదిషు నాగాః| న్యస్యార్థేసిద్ధోఽర్థసిద్ధః| సత్త్వాదియుక్తం మాల్యాదిప్రియం చ వాచమతిక్రమ్యచరతి యస్తం శుక్లసప్తమ్యాదిషు యక్షాః| స్వాధ్యాయాదిరతం బ్రాహ్మణమబ్రాహ్మణం వా బ్రహ్మవాదినం వేదపాఠశీలం దేవాగారాదిప్రియం స్ఖలితబ్రహ్మచర్యం చ శుక్లపంచమ్యాదిషు బ్రహ్మరాక్షసాః| హీనసత్త్వాదికం ద్వితీయాదిషు రాక్షసపిశాచాదయః| తత్ర విశేషః కలిప్రియాదికం కృష్ణనవమ్యదిషు రాక్షసాః| ఆత్మశ్లాఘిప్రవృత్తినం చతుర్దశ్యాం పిశాచాదయః| కూటసాక్ష్యమసత్యసాక్ష్యం| మాత్రాద్యుపసేవినం పితరో దశమ్యాదికే| తద్విధమేవ చ మాత్రాద్యుపసేవినం షష్ఠ్యాదికే గుర్వాదయః| తథైవ చేతి షష్ఠ్యాం నవమ్యాం చ స్నానాదిసేవినం ధర్మశాస్త్రాదికుశలం చర్షయః|| 8||
Adhikarana grahagrahaNapUrvarUpANi (9) · Śloka 9
తేషాం తు గ్రహీష్యతాం పూర్వారూపాణి భవంతి| తద్యథా-దేవ గోబ్రాహ్మణతపస్వినాం హింసారుచిత్వం నృశంసాభిప్రాయతా కోప నత్వమరతిరోజోవర్ణచ్ఛాయాబలవపుషాం చోపతప్తిః స్వప్నే దేవాదిభిర్భర్త్సనం ప్రవర్త్తనం చ||9||
View original
तेषां तु ग्रहीष्यतां पूर्वारूपाणि भवन्ति| तद्यथा-देव गोब्राह्मणतपस्विनां हिंसारुचित्वं नृशंसाभिप्रायता कोप नत्वमरतिरोजोवर्णच्छायाबलवपुषां चोपतप्तिः स्वप्ने देवादिभिर्भर्त्सनं प्रवर्त्तनं च||९||
🔊 Audio coming soon
తేషాం తు సర్వేషాం సురాదీనాం గ్రహీష్యతాం గ్రహణం కరిష్యతాం పూర్వరూపాణి భవంతి| కానీత్యాహ-తద్యథేత్యాది| ఉపతప్తేరోజోవర్ణాదిభిః సంబంధః| స్వప్నే దేవాదిభిర్భర్త్సనం సంతర్జనం| ప్రవర్తనం చ యథోక్తేషు వ్యాపారేషు|| 9||
Adhikarana devagrahAviShTe lakShaNAni (10) · Śloka 10
తత్ర సౌమ్యదృష్టిం గంభీరమప్రధృష్యమకోపనం శుచిమనిద్రం భోజ నానాభిలాషిణమల్పస్వేదమూత్రపురీషవాచం సంస్కృతవాదినం దేవద్విజగురుభక్తం శుక్లమాల్యాంబరసరిత్పులినశైలోచ్చ భవనదధిక్షీరసురభిప్రియం చిరాదక్షిణీ నిమీలయంతంవర ప్రదాతారం శుభగంధం వర్చస్వినం ఫుల్లపద్మోపమముఖం దేవగ్రహేణ గృహీతం విద్యాత్| తత్రాపి గోవృషమివ నదంతం దీప్తముఖనయనమాదీప్తేన స్వరేణ సర్వమా భాషమాణమీశ్వరేణ| మేఘస్తనితవిద్యుదృష్టీర్వాచా విసృజంతమింద్రేణ| ధనాని వాచా ప్రయచ్ఛంతమాచ్ఛిందంతం చ ధనదేన| సురాసవసమగంధం కాష్ఠతృణరజ్జ్వాది సర్వం పాశమభిమన్యమానం వరుణేన||10||
View original
तत्र सौम्यदृष्टिं गम्भीरमप्रधृष्यमकोपनं शुचिमनिद्रं भोज नानाभिलाषिणमल्पस्वेदमूत्रपुरीषवाचं संस्कृतवादिनं देवद्विजगुरुभक्तं शुक्लमाल्याम्बरसरित्पुलिनशैलोच्च भवनदधिक्षीरसुरभिप्रियं चिरादक्षिणी निमीलयन्तंवर प्रदातारं शुभगन्धं वर्चस्विनं फुल्लपद्मोपममुखं देवग्रहेण गृहीतं विद्यात्| तत्रापि गोवृषमिव नदन्तं दीप्तमुखनयनमादीप्तेन स्वरेण सर्वमा भाषमाणमीश्वरेण| मेघस्तनितविद्युदृष्टीर्वाचा विसृजन्तमिन्द्रेण| धनानि वाचा प्रयच्छन्तमाच्छिन्दन्तं च धनदेन| सुरासवसमगन्धं काष्ठतृणरज्ज्वादि सर्वं पाशमभिमन्यमानं वरुणेन||१०||
🔊 Audio coming soon
తత్రేత్యాదినా సురాదినామష్టాదశానామవిష్టానాం క్రమేణ లక్షణం| తత్ర సౌమ్యదృష్ట్యాదికం దేవగ్రహేణ గృహీతం విద్యాత్| గంభీరం| యస్య ప్రభావాదాకారే క్రోధశోకభయాదయః భావస్థా నోపలక్ష్యంతే తద్గాంభీర్యమితి స్మృతమితి| తేన యుక్తం| స్వేదాదివాగంతానామల్పశబ్దేన సంబంధః| భక్తశబ్దస్య దేవాదిభిః| ప్రియశబ్దస్య మాల్యాదిభిః| వర్చస్వీ తేజస్వీ| తత్రాపీత్యాదినా ఈశ్వరాఖ్యస్య దేవవిశేషస్య లక్షణం| గోవృషో మదోత్కటో గౌః| ఆదీప్తః స్వర ఓజస్వీ| మేధస్తనితాది వాచా విసృజంతమింద్రాఖ్యేన దేవేన గృహీతం విద్యాత్| వాచైవ ధనాని ప్రయచ్ఛంతం ధనదేన గృహీతం విద్యాత్| వరుణాఖ్యేన దేవేన గృహీతః సురాదిగంధో భవతి| కాష్ఠాదికంచ సర్వం పాశం మన్యతే| ఇతి దేవానాం లక్షణం|| 10||
Adhikarana asurAviShTe lakShaNAni (11) · Śloka 11
జిహ్వాదృష్టిం దుష్టాత్మానం క్రోధనమతృప్తం సస్వేదగాత్రం దేవ బ్రాహ్మణగురుద్వేషిణం నిర్భయమభిమానినం శూరం వ్యవసాయినం రుద్రోఽహమింద్రోఽహముపేంద్రోఽహం స్కందోఽహం విశాఖేఽహమి త్యాదిభాషమాణం వికృతవాచమసకృద్ధసంతం సురామిషరుచిం దంతైర్నఖైశ్చ పరాన్ హింసంతమసురేణ||11||
View original
जिह्वादृष्टिं दुष्टात्मानं क्रोधनमतृप्तं सस्वेदगात्रं देव ब्राह्मणगुरुद्वेषिणं निर्भयमभिमानिनं शूरं व्यवसायिनं रुद्रोऽहमिन्द्रोऽहमुपेन्द्रोऽहं स्कन्दोऽहं विशाखेऽहमि त्यादिभाषमाणं विकृतवाचमसकृद्धसन्तं सुरामिषरुचिं दन्तैर्नखैश्च परान् हिंसन्तमसुरेण||११||
🔊 Audio coming soon
జిహ్వాదృష్ట్యాదికమసురేణ గృహీతం విద్యాత్| దుష్టాత్మానం దుష్టబుద్ధిం||11||
Adhikarana gandharvAviShTe lakShaNAni (12) · Śloka 12
స్వాచారం హృష్టాత్మానం శుభగంధమల్పవ్యవహారం నృత్యంతం గాయంతం ముఖవాద్యాని కుర్వంతం ప్రియోద్యానపులినరక్తవస్త్రస్నానమా- ల్యానులేపనధూపాన్నపానహాసలీలా శృంగారకథాగాంధర్వం గంధ ర్వేణ| తత్రాపి శిరో ధునానం కలహం కుర్వంతం సంరంభేణ జా-గరూకం పఠంతం హసంతం హసనేన||12||
View original
स्वाचारं हृष्टात्मानं शुभगन्धमल्पव्यवहारं नृत्यन्तं गायन्तं मुखवाद्यानि कुर्वन्तं प्रियोद्यानपुलिनरक्तवस्त्रस्नानमा- ल्यानुलेपनधूपान्नपानहासलीला शृङ्गारकथागान्धर्वं गन्ध र्वेण| तत्रापि शिरो धुनानं कलहं कुर्वन्तं संरम्भेण जा-गरूकं पठन्तं हसन्तं हसनेन||१२||
🔊 Audio coming soon
స్వాచారాదికం గంధర్వేణ గృహీతం విద్యాత్| తత్రాపి శిరో ధునానమిత్యాదికం హసనేన| ఇతి గంధర్వాః|| 12||
Adhikarana uragAviShTe lakShaNAni (13) · Śloka 13
క్రోధనమనిశం నిఃశ్వసంతం భ్రమంతమాతపత్రాత్ త్రస్యంతం రక్తాక్షం స్తబ్ధదృష్టిం జిహ్వాం లోలయంతం సృక్కిణ్యౌ లిహానమధోముఖ శాయినం చలం వక్రగామినం బిలమవలోక్య సర్పవదూర్ధ్వం ప్రసరంతం జలౌఘఘనదున్నుభిస్వనైర్హృష్యంతం క్షీరఘృతగుడమధు స్నానమాల్యప్రియం గాత్రాణి కంపయంతం దంతైః ఖాదంతం జలేఽవతీర్ణముత్తరణమనిచ్ఛంతమురగేణ||13||
View original
क्रोधनमनिशं निःश्वसन्तं भ्रमन्तमातपत्रात् त्रस्यन्तं रक्ताक्षं स्तब्धदृष्टिं जिह्वां लोलयन्तं सृक्किण्यौ लिहानमधोमुख शायिनं चलं वक्रगामिनं बिलमवलोक्य सर्पवदूर्ध्वं प्रसरन्तं जलौघघनदुन्नुभिस्वनैर्हृष्यन्तं क्षीरघृतगुडमधु स्नानमाल्यप्रियं गात्राणि कम्पयन्तं दन्तैः खादन्तं जलेऽवतीर्णमुत्तरणमनिच्छन्तमुरगेण||१३||
🔊 Audio coming soon
క్రోధనత్వాదిగుణమురగేణ గృహీతం విద్యాత్| అనిశం ప్రతిక్షణం జిహ్వాం లోలయంతం పరిలోలయంతం| సృక్కిణ్యావోష్ఠసంధీ| బిలం ఛిద్రమవలోక్య దృష్ట్వా సర్పవదూర్ధ్వం ప్రసరంతం| జలౌఘాదిస్వనైర్హృష్యంతం| జలౌఘాదిస్వనైర్హృష్యంతం| ప్రియశబ్దస్య క్షీరాదిభిః సంబంధః|| 13||
Adhikarana yakShAviShTe lakShaNAni (14) · Śloka 14
అసకృత్ స్వప్నరోదనహాసనృత్యగీతపాఠకథాన్నపానస్నాన మాల్యధూపగంధరక్తవస్త్రరతిం రక్తత్రస్తవిప్లుతాక్షం ద్రుతం సగర్వం మత్తమివ గచ్ఛంతం వస్త్రాంతముత్కర్షయంతం చలితాగ్రహస్తం బహు భాషిణం స్త్రీలోలుపం మద్యామిషప్రియం సన్నహ్య శస్త్రం మృగయమాణ మతిబలమవ్యథం హృష్టం తుష్టమల్పరోషం కిం కస్మై దదామీతి వాదినం శుభగంధం వర్చస్వినం ద్విజాతివైద్యపరిభావినం రహస్య భాషిణం యక్షేణ||14||
View original
असकृत् स्वप्नरोदनहासनृत्यगीतपाठकथान्नपानस्नान माल्यधूपगन्धरक्तवस्त्ररतिं रक्तत्रस्तविप्लुताक्षं द्रुतं सगर्वं मत्तमिव गच्छन्तं वस्त्रान्तमुत्कर्षयन्तं चलिताग्रहस्तं बहु भाषिणं स्त्रीलोलुपं मद्यामिषप्रियं सन्नह्य शस्त्रं मृगयमाण मतिबलमव्यथं हृष्टं तुष्टमल्परोषं किं कस्मै ददामीति वादिनं शुभगन्धं वर्चस्विनं द्विजातिवैद्यपरिभाविनं रहस्य भाषिणं यक्षेण||१४||
🔊 Audio coming soon
అసకృత్స్వప్నాదిరతిం రక్తాక్షత్వాదిగుణంచ యక్షేణ గృహీతం విద్యాత్| వస్త్రాంతమంచలం| సన్నహ్య కంకటం గృహీత్వా యుద్ధాయ శస్త్రం మార్గయంతం||14||
Adhikarana yakShavisheShAviShTe lakShaNAni (15) · Śloka 15
తత్రాపి హృషితరోమాణమూర్ధ్వేక్షణం ప్రహృష్టనయనం చండం పరుషం మహానినాదం మణివరేణ| రహోహసితనృత్యగీతాన్యాచరంత మాకీర్ణే మౌనమాసేవమానం వికటేన||15||
View original
तत्रापि हृषितरोमाणमूर्ध्वेक्षणं प्रहृष्टनयनं चण्डं परुषं महानिनादं मणिवरेण| रहोहसितनृत्यगीतान्याचरन्त माकीर्णे मौनमासेवमानं विकटेन||१५||
🔊 Audio coming soon
తత్రాపీత్యాదినా యక్షవిశేషాః| హృషితరోమత్వాదిరూపం మణివరాఖ్యేన యక్షేణ గృహీతం విద్యాత్| రహఃప్రభృత్యాచరంతమాకీర్ణే జనసంకులే మౌనమాచరంతం వికటాఖ్యేన యక్షేణ గృహీతం విద్యాత్||15||
Adhikarana brahmarAkShasAviShTe lakShaNAni (16) · Śloka 16
హాసనృత్తప్రియమాక్రోశినం ప్రధావినం దేవద్విజభిషగ్ద్వేషిణం మంత్ర వేదశాస్త్రాభిధాయినం కాష్ఠశస్త్రాదిభిశ్చాత్మానమాఘ్నంతం ఛిద్రప్రహారిణం వైద్యరంధ్రాన్వేషిణం భోఃశబ్దవాదినం పరుషం రౌద్ర చేష్టం శీఘ్రగామినం బ్రహ్మరాక్షసేన| తత్రాపి వికృతస్వరం భాషయంతముత్రాసయంతం బ్రహ్మవాదినం సంస్కృతభాషిణం బహుశ స్తోయం యాచంతం యజ్ఞసేనేన||16||
View original
हासनृत्तप्रियमाक्रोशिनं प्रधाविनं देवद्विजभिषग्द्वेषिणं मन्त्र वेदशास्त्राभिधायिनं काष्ठशस्त्रादिभिश्चात्मानमाघ्नन्तं छिद्रप्रहारिणं वैद्यरन्ध्रान्वेषिणं भोःशब्दवादिनं परुषं रौद्र चेष्टं शीघ्रगामिनं ब्रह्मराक्षसेन| तत्रापि विकृतस्वरं भाषयन्तमुत्रासयन्तं ब्रह्मवादिनं संस्कृतभाषिणं बहुश स्तोयं याचन्तं यज्ञसेनेन||१६||
🔊 Audio coming soon
హాసనృత్తప్రియాదిగుణం బ్రహ్మరాక్షసేన గృహీతం విద్యాత్| వైద్యస్య రంధ్రాన్వేషిణం రంధ్రం ప్రహరణావసరం| తత్రాపి బ్రహ్మరాక్షసేషు మధ్యే వికృతస్వరాదిగుణం యజ్ఞసేనాఖ్యేన గృహీతం విద్యాత్| ఇతి యక్షాః||16||
Adhikarana rAkShasAviShTe lakShaNAni (17) · Śloka 17
సక్Rరోధదృష్టిం భ్రూకుటిముద్వహంతం భైరవాస్యం త్వరితమభిధావంతం రువంతం ససంభ్రమం ప్రహరంతం నష్టనిద్రం నిశావిచారిణమన్న ద్వేషిణమనాహారమప్యతిబలినమన్నకాలే హసంతం నిర్లజ్జం శూరం రోషణమప్రియవాదినమశుచిం స్త్రీమద్యమాంసరక్తమాల్యప్రియం రక్తమామివం వా దృష్ట్వోష్ఠౌ పరిలిహంతం దీనం శంకితం ధావ ంతమకస్మాద్రుదంతం హసంతం గాయంతం నృత్యంతం నిరర్థకం పరి భాషమాణం రాక్షసేన| తత్రాపి పరుషచ్ఛవిం భూమిం తాడయంత మకస్మాద్రుదంతం విశాఖేన| భిన్నగద్గదకంఠమంగాని భంజ యంతం జిహ్వాం పరిలిహానమక్షమాలయా జపమానం శౌచమభీక్ష్ణం కుర్వాణం సఙమేన| మేఘవిద్యుదుదయాయాసతే క్రుధ్యంతం జలవృష్టిం సమంతాన్మన్యమానం శకటనిష్పీడినం విద్యున్మాలినా| ఆమ మాంసపలమూలకాపూపపరమాన్నయాచినం రూక్షచ్ఛవిం విరూ పాక్షేణ||17||
View original
सक्ऱ्रोधदृष्टिं भ्रूकुटिमुद्वहन्तं भैरवास्यं त्वरितमभिधावन्तं रुवन्तं ससम्भ्रमं प्रहरन्तं नष्टनिद्रं निशाविचारिणमन्न द्वेषिणमनाहारमप्यतिबलिनमन्नकाले हसन्तं निर्लज्जं शूरं रोषणमप्रियवादिनमशुचिं स्त्रीमद्यमांसरक्तमाल्यप्रियं रक्तमामिवं वा दृष्ट्वोष्ठौ परिलिहन्तं दीनं शङ्कितं धाव न्तमकस्माद्रुदन्तं हसन्तं गायन्तं नृत्यन्तं निरर्थकं परि भाषमाणं राक्षसेन| तत्रापि परुषच्छविं भूमिं ताडयन्त मकस्माद्रुदन्तं विशाखेन| भिन्नगद्गदकण्ठमङ्गानि भञ्ज यन्तं जिह्वां परिलिहानमक्षमालया जपमानं शौचमभीक्ष्णं कुर्वाणं सङमेन| मेघविद्युदुदयायासते क्रुध्यन्तं जलवृष्टिं समन्तान्मन्यमानं शकटनिष्पीडिनं विद्युन्मालिना| आम मांसपलमूलकापूपपरमान्नयाचिनं रूक्षच्छविं विरू पाक्षेण||१७||
🔊 Audio coming soon
సక్రోధదృష్టిత్వాదియుక్తం రాక్షసేన గృహీతం విద్యాత్| భైరవం భీషణం| రువంతం శబ్దం కుర్వంతం| ప్రియశబ్దస్య స్త్ర్యాదిభిః సంబంధః| అకస్మాదితి శంకితాదినాపి సంబద్ధ్యతే| తత్రాపి రాక్షసేషు మధ్యే పరుషచ్ఛవిత్వాదియుక్తం విశాఖాఖ్యేన రాక్షసేన గృహీతం విద్యాత్| భిన్నగద్గదకంఠత్వాదియుక్తం సంగమాఖ్యేన గృహీతం| అసతే అభవతే మేఘాద్యుదయాయ క్రుధ్యంతమేవమాదిగుణం విద్యున్మాలినా గృహీతం| ఆమమాంసాదియాచినం రూక్షచ్ఛవిం చ విరూపాక్షేణ గృహీతం విద్యాత్| ఇతి రాక్షసవిశేషాః|| 17||
Adhikarana pishAcAviShTe lakShaNAni (18) · Śloka 18
అస్వస్థచిత్తం నైకత్ర తిష్ఠంతం పరిధావినం దయితనృత్యగీత హాసోచ్ఛిష్టమద్యమాంసశూన్యనివాసరతిం పురస్తాదభిఘ్నంతం నిర్భర్త్సనాద్దీనశంకితవదనం నఖైరాత్మవపుషి లిఖంతం నష్ట స్మృతిం బద్ధాబద్ధభాషిణమకస్మాద్రుదంతం దుఃఖాన్యావేదయమాన ముధ్వస్తరూక్షదేహస్వరం దుర్గంధమశుచిం నగ్నం మలినం రథ్యాచైల తృణాభరణాం సంకరకూటకాష్ఠాశ్వారోహిణం లోలం బహ్వాశినం పిశాచేన||18||
View original
अस्वस्थचित्तं नैकत्र तिष्ठन्तं परिधाविनं दयितनृत्यगीत हासोच्छिष्टमद्यमांसशून्यनिवासरतिं पुरस्तादभिघ्नन्तं निर्भर्त्सनाद्दीनशङ्कितवदनं नखैरात्मवपुषि लिखन्तं नष्ट स्मृतिं बद्धाबद्धभाषिणमकस्माद्रुदन्तं दुःखान्यावेदयमान मुध्वस्तरूक्षदेहस्वरं दुर्गन्धमशुचिं नग्नं मलिनं रथ्याचैल तृणाभरणां सङ्करकूटकाष्ठाश्वारोहिणं लोलं बह्वाशिनं पिशाचेन||१८||
🔊 Audio coming soon
అస్వస్థచిత్తత్వాదిగుణం పిశాచేన గృహీతం విద్యాత్| నిర్భర్త్సనం సంతర్జనం| ఆవేదయమానం కథయంతం| రథ్యాచైలం మార్గవస్త్ర ఖండికా| సంకరకూటమవకరనికరం| కాష్ఠమయ్యశ్వప్రతికృతిః కాష్ఠాశ్వః|| 18||
Adhikarana pretAviShTe lakShaNAni (19) · Śloka 19
తత్రాపి భోజనం దృష్ట్వా హసంతం విస్వరం క్రోశంతం నిత్యభీతం కశ్మలేన| సర్వగాత్రాణి స్పందయంతం ముహుర్ముహుర్ధావంతం భీష యమాణం కుశేన| వైద్య దృష్ట్వా కుప్యంతం భ్రమద్భోజిన బహ్వాశినం భస్మగంఠనశయనం స్త్రియోమార్గే రుంధానం మూత్రపురీషవిమర్దినం నిస్తేజసా| ప్రేతాకృతిచేష్టాగంధం తృణచ్ఛేదినం భీతమాహార ద్వేషిణం ప్రేతేన||19||
View original
तत्रापि भोजनं दृष्ट्वा हसन्तं विस्वरं क्रोशन्तं नित्यभीतं कश्मलेन| सर्वगात्राणि स्पन्दयन्तं मुहुर्मुहुर्धावन्तं भीष यमाणं कुशेन| वैद्य दृष्ट्वा कुप्यन्तं भ्रमद्भोजिन बह्वाशिनं भस्मगण्ठनशयनं स्त्रियोमार्गे रुन्धानं मूत्रपुरीषविमर्दिनं निस्तेजसा| प्रेताकृतिचेष्टागन्धं तृणच्छेदिनं भीतमाहार द्वेषिणं प्रेतेन||१९||
🔊 Audio coming soon
తత్రాపి పిశాచగ్రహేష్వపి ప్రేతాకృతీత్యాద్యంతేన గ్రంథేన కశ్మలాదిభిః ప్రేతాంతైర్గృహీతానాం లక్షణం సుబోధం| ఇతి పిశాచాః||19||
Adhikarana kUShmANDAviShTe lakShaNAni (20) · Śloka 20
బహుప్రలాపముగ్రవాక్యం విలంబితగతిం కృష్ణవదనం శూనప్రల ంబవృషణం కూష్మాండేన||20||
View original
बहुप्रलापमुग्रवाक्यं विलम्बितगतिं कृष्णवदनं शूनप्रल म्बवृषणं कूष्माण्डेन||२०||
🔊 Audio coming soon
బహుప్రలాపాదిగుణం కుష్మాండేన గృహీతం విద్యాత్||20||
Adhikarana kAkhordAviShTe lakShaNAni (21) · Śloka 21
నగ్నం ధావంతమకస్మాదశ్మకాష్ఠాది గృహీత్వా భ్రమంతం తృణ చీరమాల్యనివసనముత్రస్తదృష్టిం పరుషాభిధయినం శ్మశాన శూన్యైకవృక్షరథ్యానిషేవిణం తిలాన్నమద్యామిషసక్తదృష్టిం కాఖోర్దేన||21||
View original
नग्नं धावन्तमकस्मादश्मकाष्ठादि गृहीत्वा भ्रमन्तं तृण चीरमाल्यनिवसनमुत्रस्तदृष्टिं परुषाभिधयिनं श्मशान शून्यैकवृक्षरथ्यानिषेविणं तिलान्नमद्यामिषसक्तदृष्टिं काखोर्देन||२१||
🔊 Audio coming soon
నగ్నత్వాదిగుణం కాఖోర్దాఖ్యేన గ్రహేణాధిష్ఠితం విద్యాత్| నివసనశబ్దస్య తృణాదిభిః సంబంధః| సక్తశబ్దస్య తిలాన్నాదిభిః||21||
Adhikarana maukiraNAviShTe lakShaNAni (22) · Śloka 22
ఉగ్రవాదినం రక్తత్రస్తనేన్నమన్నాభిలాషిణముదకం ప్రార్థయమానం మౌకిరణేన||22||
View original
उग्रवादिनं रक्तत्रस्तनेन्नमन्नाभिलाषिणमुदकं प्रार्थयमानं मौकिरणेन||२२||
🔊 Audio coming soon
ఉగ్రవాగాదియుతం మౌకిరణేన గృహీతం విద్యాత్|| 22||
Adhikarana vetAlAviShTe lakShaNAni (23) · Śloka 23
సత్యవాదినం పరివేపినం ధూపగంధమాల్యరతిమతినిద్రాలుం వేతా లేన||23||
View original
सत्यवादिनं परिवेपिनं धूपगन्धमाल्यरतिमतिनिद्रालुं वेता लेन||२३||
🔊 Audio coming soon
సత్యవాగాదిగుణం వేతాలేన గృహీతమితి జానీయాత్| పరివేపనం కంపనం||23||
Adhikarana pitRugrahAviShTe lakShaNAni (24) · Śloka 24
అప్రసన్నదృష్టిం చలన్నేత్రపక్ష్మాణం శంకితేక్షణం దీనవదనం సం శుష్కతాలుం నిద్రాలుం ప్రతిహతవాచమపసవ్యవస్త్రమల్పాగ్ని మరోచకినం తిలగుడపాయసమాంసరుచిం చ పితృగ్రహేణ||24||
View original
अप्रसन्नदृष्टिं चलन्नेत्रपक्ष्माणं शङ्कितेक्षणं दीनवदनं सं शुष्कतालुं निद्रालुं प्रतिहतवाचमपसव्यवस्त्रमल्पाग्नि मरोचकिनं तिलगुडपायसमांसरुचिं च पितृग्रहेण||२४||
🔊 Audio coming soon
అప్రసన్నదృష్టిత్వాదిగుణం పితృగ్రహేణ గృహీతం విద్యాత్| అపసవ్యమవామం| రుచిశబ్దస్తిలాదిభిః సంబధ్యతే| తేన తిలరుచిం వా గుడరుచిం వా పాయసరుచిం వా మాంసరుచిం వా ఇతి|| 24||
Adhikarana RuShyAdyAviShTe lakShaNam (25) · Śloka 25
ఋషిగురువృద్ధసిద్ధానామభిశాపానుధ్యానానురూపవిహార వ్యాహారం తద్ గ్రహేణ గృహీతం విద్యాదితి||25||
View original
ऋषिगुरुवृद्धसिद्धानामभिशापानुध्यानानुरूपविहार व्याहारं तद् ग्रहेण गृहीतं विद्यादिति||२५||
🔊 Audio coming soon
ఋష్యాదీనామన్యతమస్య యస్య వాఽభిశాపానుధ్యానస్యానురూపైః ప్రత్యక్షానుమితైర్విహారాదిభిర్యుక్తస్తం తద్గృహీతమేవ విద్యాత్| (యో నరో గుర్వాదీనాం శాపస్యానుధ్యానేన 'తే మామేవం శప్తవంతా ఇత్యాది సర్వదా వ్యవహరతి తద్విధాహారచేష్టో వా భవతి తం గుర్వాద్యన్యతమగ్రహేణ గృహీతం విద్యాదితి కైరలీ వ్యాఖ్యా)||25||
Adhikarana saMgrahashlokaH (26) · Śloka 26
భవతి చాత్ర లక్షయేత్ జ్ఞానవిజ్ఞానవాక్చేష్టాబలపౌరుషం| పురుషేఽపౌరుషం యత్ర తత్ర భూతగ్రహం వదేత్||26||
View original
भवति चात्र लक्षयेत् ज्ञानविज्ञानवाक्चेष्टाबलपौरुषम्| पुरुषेऽपौरुषं यत्र तत्र भूतग्रहं वदेत्||२६||
🔊 Audio coming soon
యత్ర యస్మిన్ పురుషేఽపౌరుషమపురుషోచితం జ్ఞానాదికం వైద్యో లక్షయేత్ తత్ర భూతగ్రహమస్తీతి వదేదితి సాధారణం లింగం||26||
Adhikarana asAdhyagrahalakShaNam (27-28) · Śloka 28
కుమారవృందానుగతం నగ్నముద్ధతమూర్ధజం| అస్వస్థమనసం దైర్ఘ్యకాలికం సగ్రహం త్యజేత్||27|| ఇతి వైద్యపతిసింహగుప్తస్య సూనోర్వాగ్భటస్య కృతావష్టాంగసంగ్రహసంహితాయాముత్తరతంత్రే భూతవిజ్ఞానీయో నామ సప్తమోఽధ్యాయః||28||
View original
कुमारवृन्दानुगतं नग्नमुद्धतमूर्धजम्| अस्वस्थमनसं दैर्घ्यकालिकं सग्रहं त्यजेत्||२७|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे भूतविज्ञानीयो नाम सप्तमोऽध्यायः||२८||
🔊 Audio coming soon
కుమారవృందానుగతమిత్యాద్యసాధ్యగ్రహలక్షణం ||27|| ఇతి శ్రీమన్మహామహోపాధ్యాయేందువిరచితాయా- మష్టాంగసంగ్రహవ్యాఖ్యాయాం శశిలేఖాయాముత్తరతంత్రే సప్తమోఽధ్యాయః