Adhikarana atha granthyarbudashlIpadA~apacInADIpratiShedho nAma pa~jcatriMsho~adhyAyaH | pratij~jA (1) · Śloka 1
അഥാതോ ഗ്രന്ഥ്യാദിപ്രതിഷേധം നാമാധ്യായം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ| ഇതി ഹ സ്മാഹുരാത്രയാദയോ മഹര്ഷയഃ||൧||
अथातो ग्रन्थ्यादिप्रतिषेधं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
ഉക്തക്രമേണൈവ ഗ്രന്ഥ്യാദീനാം സാധനം പ്രദര്ശയിതുമധ്യായ ആരഭ്യതേ||൧||
Adhikarana granthiShu sAmAnyacikitsA (2) · Śloka 2
സര്വേഷ്വേവ പൂര്വം ഗ്രന്ഥിഷു ബൃഹതീദ്വയപിപ്പലീചിത്രകസാധിതേന പുരാണസര്പിഷാ സ്നിഗ്ധം വാമയേദ്വിരേചയേച്ച| കൃതസംസര്ജനസ്യ ചോത്തമാങ്ഗഗതേഷു ഗ്രന്ഥിഷു ലാക്ഷാദ്വിരജനീവിഡങ്ഗശുണ്ഠീപൂതീ ദാരുഭിഃ ശിരോ വിരചയേത്| ധൂമകവലഗണ്ഡൂഷാംശ്ച സംസേവേത| അങ്കോലമധുകമാതുലുങ്ഗഹിംസ്രാപൂതീദാരുബില്വമൂലസരലകുഷ്ഠവചാവരുണത്വക്കാലാതിവിഷാജഗന്ധാര്ഭിര്ലേപഃ| ശ്യാമാ സുരദാരുസമങ്ഗാകോശാതകോപുനര്നവസര്ഷപൈര്Vവാ| സശോഫരുക്സ്തമ്ഭേ ചോപനാഹോ യവസക്തുമധുകകുഷ്ഠശത പുഷ്പാദേവദാരുഭിര്ഘൃതയുക്തൈഃ| ഗോജാऽവിഖരോഷ്ട്രാശ്വഹസ്തിമൂ ഷികമാംസൈര്വാ വേശവാരീകൃതൈര്വസാതൈലവദ്ഭിഃ| പലാശവൃന്താഗ്നിമന്ഥത്വക്കല്കേന മാംസപിണ്ഡൈര്വാ| ബഹുശഃ സ്വിന്നമങ്ഗുഷ്ഠേന വേണുപര്വണാ വാ ശതൈശ്ശനൈഃ പുനഃ പുനര്വിമ ര്ദ്ദയേത്| യഥായഥഞ്ച ശോഫവത് ക്രിയാം പ്രയുഞ്ജീത||൨||
सर्वेष्वेव पूर्वं ग्रन्थिषु बृहतीद्वयपिप्पलीचित्रकसाधितेन पुराणसर्पिषा स्निग्धं वामयेद्विरेचयेच्च| कृतसंसर्जनस्य चोत्तमाङ्गगतेषु ग्रन्थिषु लाक्षाद्विरजनीविडङ्गशुण्ठीपूती दारुभिः शिरो विरचयेत्| धूमकवलगण्डूषांश्च संसेवेत| अङ्कोलमधुकमातुलुङ्गहिंस्रापूतीदारुबिल्वमूलसरलकुष्ठवचावरुणत्वक्कालातिविषाजगन्धार्भिर्लेपः| श्यामा सुरदारुसमङ्गाकोशातकोपुनर्नवसर्षपैर्Vवा| सशोफरुक्स्तम्भे चोपनाहो यवसक्तुमधुककुष्ठशत पुष्पादेवदारुभिर्घृतयुक्तैः| गोजाऽविखरोष्ट्राश्वहस्तिमू षिकमांसैर्वा वेशवारीकृतैर्वसातैलवद्भिः| पलाशवृन्ताग्निमन्थत्वक्कल्केन मांसपिण्डैर्वा| बहुशः स्विन्नमङ्गुष्ठेन वेणुपर्वणा वा शतैश्शनैः पुनः पुनर्विम र्द्दयेत्| यथायथञ्च शोफवत् क्रियां प्रयुञ्जीत||२||
🔊 Audio coming soon
സര്വേഷു ഗ്രന്ഥിഷു പൂര്വം ബൃഹതീദ്വയാദിസിദ്ധേന പുരാണസര്പിഷാ സ്നേഹഃ| തത്സ്നിഗ്ധസ്യ വമനം വിരേചനഞ്ച| പശ്ചാത് സംസര്ജനേ പേയാദിക്രമേ കൃത ഊര്ധ്വാങ്ഗഗതേഷു ഗ്രന്ഥിഷു ലാക്ഷാദിഭിഃ ശിരോ വിരേചയേത്| ധൂമാദീമ്ശ്ച യഥാഗമം സേവേത| അങ്കോലാദിനാ സാമാന്യലേപഃ| ശ്യാമാദിഭിര്വാ| അങ്കോലഃ പ്രസിദ്ധോ മാലവാദിഷു വേതസാകാരപത്രൈസ്സകണ്ടകഃ| ഹിംസ്രാ മാംസീ| കാലാ നീലിനീ| സശോഫാദികേ ച ഗ്രന്ഥൌ യവസക്ത്വാദിഭിര്വാ ഗവാദിമാംസൈര്വാ വേശവാരീകൃതൈര്വസാതൈലവദ്ഭിരുപനാഹോ ബന്ധഃ| പലാശവൃന്താദിഭിര്വാ സ്വിന്നേ യഥോക്തേന വിമര്ദ്ദനം യഥായഥമിതി ദോഷാദ്യനതിക്രമേണ| ഇതി സാധാരണമ്|| ൨||
Adhikarana vAtajagranthicikitsA (3) · Śloka 3
അഥ വാതജേ ഗ്രന്ഥൌ ദശമൂലസിദ്ധം മഹാസ്നേഹം പിബേത്| അമൃതാ നിമ്ബബീജഭാര്ങ്ഗീസ്യോനാകബാണതാലപത്രീകൃഷ്ണഗന്ധാഗരുഭിഃ ക്ഷീരപിഷ്ടൈസ്സുഖോഷ്ണൈര്ലേപഃ| വിവിധാശ്ച വാതവ്യാധിവിഹിതാഃ സ്നേഹസ്വേദോപനാഹാഃ| തഥാനുപശമേ സിരാവ്യധഃ| പക്വം തു വിദാര്യ നിരസ്തപൂയം കൃത്വാऽര്കാദിവര്ഗാമ്ഭസാ പ്രക്ഷാ ല്യ തിലകല്കേന സചിത്രകസൈന്ധവേനാലേപയേത്| തൈലഞ്ച രോപണം രാസ്നാസരലോശീരവിഡങ്ഗമധുകക്ഷീരസംസ്കൃതം കുര്യാത്||൩||
अथ वातजे ग्रन्थौ दशमूलसिद्धं महास्नेहं पिबेत्| अमृता निम्बबीजभार्ङ्गीस्योनाकबाणतालपत्रीकृष्णगन्धागरुभिः क्षीरपिष्टैस्सुखोष्णैर्लेपः| विविधाश्च वातव्याधिविहिताः स्नेहस्वेदोपनाहाः| तथानुपशमे सिराव्यधः| पक्वं तु विदार्य निरस्तपूयं कृत्वाऽर्कादिवर्गाम्भसा प्रक्षा ल्य तिलकल्केन सचित्रकसैन्धवेनालेपयेत्| तैलञ्च रोपणं रास्नासरलोशीरविडङ्गमधुकक्षीरसंस्कृतं कुर्यात्||३||
🔊 Audio coming soon
(അഥേത്യാദിനാ വാതാദിവിശേഷേണോച്യതേ) മഹാസ്നേഹഃ സ്നേഹചതുഷ്ടയമ്| അമൃതാദിഭിഃ ക്ഷീരപിഷ്ടൈഃ സുഖോഷ്ണൈര്ലേപഃ| ബാണോ നീലസഹചരഃ| താലപത്രീ മൌസലീ| കൃഷ്ണഗന്ധാ സൌഭാഞ്ജനമ്| സുബോധമ്| പക്വമിതി ഗ്രന്ഥിം രാസ്നാദിഭിഃ സംസ്കൃതം തൈലം രോപണം കുര്യാത്|| ൩||
Adhikarana pittajagranthicikitsA raktajA ca (4) · Śloka 4
പിത്തജേ രക്തജേ ച ജലൌകസോ ന്യഗ്രോധാദിഃ പ്രദേഹപരിഷേ കയോഃ പദ്മകാദിഃ പാനേ ച ദ്രാക്ഷേക്ഷുരസയുക്താ ഹരീതകീവിരേകഃ| പക്വേ പാടിതേ ച പിത്തവ്രണോക്തോ വിധിഃ||൪||
पित्तजे रक्तजे च जलौकसो न्यग्रोधादिः प्रदेहपरिषे कयोः पद्मकादिः पाने च द्राक्षेक्षुरसयुक्ता हरीतकीविरेकः| पक्वे पाटिते च पित्तव्रणोक्तो विधिः||४||
🔊 Audio coming soon
പിത്തജരക്തജയോഃ സുബോധമ്| ഉഭയേ ഭിന്നവിപക്വേ പിത്തവ്രണോക്തോവിധിഃ|| ൪||
Adhikarana kaphajagranthicikitsA (5) · Śloka 5
കഫജമന്തഃശുദ്ധസ്യ ഭൃശം സ്വേദയേദ്വിമ്ലാപയേച്ച കാകാ ദനീവികങ്കതകാകനന്ദികാരഗ്വധേങ്ഗുദമൂലമദനഫലഭാര്ങ്ഗീ കരഞ്ജൈര്ലേപയേത്| നാഗരവിഡങ്ഗൈലവാലുകചവ്യപലാശവൃന്ത ചിത്രകൈര്വാ| ഭല്ലാതകസൈന്ധവാജഗന്ധാസര്ഷര്പൈര്വാ| ഏവമപ്യപച്യമാനമമര്മസ്ഥം വിദാര്യ സ്ഥിതരക്തം നിശ്ശേഷ മഗ്നിനാ ദഹേത്| സശേഷോ ഹി പുനരാപൂര്യതേ| തതോ നിര്വാപിതം ക്ഷാരക്ഷൌദ്രഗുഡോത്തരൈരാലേപൈസ്സംശുദ്ധം രോപയേത്||൫||
कफजमन्तःशुद्धस्य भृशं स्वेदयेद्विम्लापयेच्च काका दनीविकङ्कतकाकनन्दिकारग्वधेङ्गुदमूलमदनफलभार्ङ्गी करञ्जैर्लेपयेत्| नागरविडङ्गैलवालुकचव्यपलाशवृन्त चित्रकैर्वा| भल्लातकसैन्धवाजगन्धासर्षर्पैर्वा| एवमप्यपच्यमानममर्मस्थं विदार्य स्थितरक्तं निश्शेष मग्निना दहेत्| सशेषो हि पुनरापूर्यते| ततो निर्वापितं क्षारक्षौद्रगुडोत्तरैरालेपैस्संशुद्धं रोपयेत्||५||
🔊 Audio coming soon
കഫജേऽന്തശ്ശുദ്ധിര്വമനവിരേചനാഭ്യാമ്| വിമ്ലാപനം വിലായനമ്| കാകാദന്യാദിഭിര്ലേപയേത്| കാകാദനീ സ്ഥൂലകാകാദിനീ| കാകനന്ദികാ ഗുഞ്ജാ| (നാഗരാദിഭിര്വാ ലേപയേദിതി സമ്ബന്ധഃ) പലാശവൃന്തം പലാശപത്രമ്| ഏവമിത്യനന്തരോക്തക്രിയയാऽപച്യമാനമര്മണോऽന്യത്ര സ്ഥിതം ശസ്ത്രേണ വിദാര്യ സ്ഥിതരക്തം നിശ്ശേഷമഗ്നിനാ ദഹേത്| സശേഷസ്യ പുനരാപൂരണാത്| നിര്വാപിതം ശീതീകൃതമ്| രോപണൈരോലേപൈഃ ക്ഷാരാദ്യധികൈസ്സംശുദ്ധം രോപയേത്||൫||
Adhikarana mAMsavraNamedogranthInAM cikitsA (6) · Śloka 6
മാംസവ്രണഗ്രന്ഥീ ചൈവമേവ യാപയേത്| മേദോജേऽപ്യയമേവ വിധിഃ| അപി ച മേദോഗ്രന്ഥിം തിലകല്കദിഗ്ധം ദ്വിഗുണപടാന്തരിതം തപ്തേന ഫാലേന ദര്വ്യാ വാ ജതുലിപ്തയാ ബഹുശഃ പ്രമൃജ്യാത്| ശസ്ത്രം ചാവചാര്യ പൂര്വവന്മേദോ ദഹേത്| സുപക്വം വാ വിപാട്യ മൂത്രപ്രക്ഷാലിതം ക്ഷൌദ്രസൈന്ധവസുവര്ചികാകാഞ്ചനക്ഷീരീഹരിതാല മിശ്രൈഃ ക്ഷീരബകപ്രഗാഢൈസ്തിലൈരാലേപയേത്| ഗുഞ്ജാദ്വികരഞ്ജതാപസവൃക്ഷവംശാവലേഖമൂത്രസിദ്ധം തൈലമഭ്യങ്ഗഃ| സമ്യകശുദ്ധം ചൈനം രോപയേത്||൬||
मांसव्रणग्रन्थी चैवमेव यापयेत्| मेदोजेऽप्ययमेव विधिः| अपि च मेदोग्रन्थिं तिलकल्कदिग्धं द्विगुणपटान्तरितं तप्तेन फालेन दर्व्या वा जतुलिप्तया बहुशः प्रमृज्यात्| शस्त्रं चावचार्य पूर्ववन्मेदो दहेत्| सुपक्वं वा विपाट्य मूत्रप्रक्षालितं क्षौद्रसैन्धवसुवर्चिकाकाञ्चनक्षीरीहरिताल मिश्रैः क्षीरबकप्रगाढैस्तिलैरालेपयेत्| गुञ्जाद्विकरञ्जतापसवृक्षवंशावलेखमूत्रसिद्धं तैलमभ्यङ्गः| सम्यकशुद्धं चैनं रोपयेत्||६||
🔊 Audio coming soon
ഏവമേവേത്യനയൈവ കിര്യയാ യാപയേത്| അപി ചേതി സമുച്ചയേ| സുബോധമ്| ഫാലോ ലോഹദലഃ| ജതുലിപ്തയാ ദര്വ്യാ തപ്തയേത്യര്ഥാത്| ശസ്ത്രമവചാര്യ ശസ്ത്രേണ പാടയിത്വേത്യര്ഥഃ| ക്ഷീരബകം ശ്വേതികാ| ഗുഞ്ജാദിസിദ്ധം തൈലമഭ്യങ്ഗഃ| താപസവൃക്ഷഃ ഇങ്ഗുദഃ| വംശാവലേഖോ വംശതനുവല്കഃ| സമ്യക്ശുദ്ധമേനം രോപയേത്|| ൬||
Adhikarana sirAgranthicikitsA (7) · Śloka 7
സിരാഗ്രന്ഥൌ ത്വഭിനവേ തൈലേ സാഹചരം പിബേത് ഉപനാഹഞ്ച വാത ഹരൈര്ബസ്തികര്മ ച കുര്യാത്| സിരാവ്യധഞ്ച||൭||
सिराग्रन्थौ त्वभिनवे तैले साहचरं पिबेत् उपनाहञ्च वात हरैर्बस्तिकर्म च कुर्यात्| सिराव्यधञ्च||७||
🔊 Audio coming soon
അഭിനവേ സിരാഗ്രന്ഥൌ സാഹചരം തൈലം പിബേത്| ഉപനാഹാദീംശ്ച കുര്യാത്||൭||
Adhikarana vAtArbudacikitsA (8) · Śloka 8
വാതാര്ബുദമൈരണ്ഡപ്രിയാലനാലികേരമജ്ജോര്വാരുകര്കാരുബീ ജോത്കാരികയോപനാഹയേത്| ആനൂപാമിഷവേശവാരൈര്വാ| നാഡീ സ്വേദഞ്ച കുര്യാത് ബഹുശശ്ചാത്ര ശൃങ്ഗേണ രുധിരമവസേചയേത്| വാതഹരവര്ഗക്വാഥപയോऽമ്ലസിദ്ധം ത്രിവൃതം പിബേത്||൮||
वातार्बुदमैरण्डप्रियालनालिकेरमज्जोर्वारुकर्कारुबी जोत्कारिकयोपनाहयेत्| आनूपामिषवेशवारैर्वा| नाडी स्वेदञ्च कुर्यात् बहुशश्चात्र शृङ्गेण रुधिरमवसेचयेत्| वातहरवर्गक्वाथपयोऽम्लसिद्धं त्रिवृतं पिबेत्||८||
🔊 Audio coming soon
വാതാര്ബുദേ ഏരണ്ഡപത്രാദിഭിരുപനാഹം നാഡീസ്വേദഞ്ച കുര്യാത്| അത്ര വാതാര്ബുദേ ബഹുശഃ ശൃങ്ഗേണ രുധിരമവസേചയേത്| വാതഹരവര്ഗാദിസിദ്ധം ത്രിവൃത്സ്നേഹം പിബേത്|| ൮||
Adhikarana pittArbudacikitsA (9) · Śloka 9
പിത്തോത്ഥേ മൃദൂന് സ്വേദോപനാഹാന് കായവിരേചനഞ്ച പ്രയോജയേത്| ശാകകാകോദുമ്ബരികാപത്രഘൃഷ്ടേ ച പ്രിയങ്ഗുപത്തങ്ഗങ്ഗസര്ജരസാ ര്ജുനലോധ്രമധുകൈര്ലേപഃ| ശ്യാമാഗിരികര്ണികാഞ്ജനക്ലീതന കനഖദ്രാക്ഷാസപ്തലാന്യതമരസസാധിതം സര്പിഃ പീതം പിത്താ ര്ബുദശ്ലീപദോദരഘ്നമ്||൯||
पित्तोत्थे मृदून् स्वेदोपनाहान् कायविरेचनञ्च प्रयोजयेत्| शाककाकोदुम्बरिकापत्रघृष्टे च प्रियङ्गुपत्तङ्गङ्गसर्जरसा र्जुनलोध्रमधुकैर्लेपः| श्यामागिरिकर्णिकाञ्जनक्लीतन कनखद्राक्षासप्तलान्यतमरससाधितं सर्पिः पीतं पित्ता र्बुदश्लीपदोदरघ्नम्||९||
🔊 Audio coming soon
പിത്തോത്ഥേ മൃദൂന് സ്വേദോപനാഹാന് കായവിരേചനഞ്ച ശാകാദിപത്രഘൃഷ്ടേ പ്രിയംഗ്വാദിഭിര്ലേപഃ| പ്രിയംഗ്വാദിഭിസ്സാധിതം സര്പിഃ പീതം പിത്താര്ബുദാദിഘ്നമ്|| ൯||
Adhikarana shleShmArbudacikitsA (10) · Śloka 10
ശ്ലേഷ്മജേ തൂര്ധ്വമധശ്ച ഹൃതദോഷസ്യ സ്രുതരക്തസ്യ ച വമന വിരേചനദ്രവ്യൈഃ പ്രലേപഃ| കാകാദനീശുകബര്ഹിഗ്നിജിഹ്വാമൂല ദക്ഷകപോതഗൃധ്രപുരീഷകാശമൂലൈര്വാ പലാശക്ഷീരപിഷ്ടൈഃ| പിണ്യാ കകുലത്ഥനിഷ്പാവൈര്വാ മാംസപ്രഗാഢൈര്ദധിപിഷ്ടൈര്ലേപയേത്| ലേപാ സ്വാദലോഭേന ച നിലീയമാനാഃ മക്ഷികാഃ സമുപേക്ഷേത| തദ്വിമുക്തൈഃ കൃമിഭിരിതരൈര്വാ ഭക്ഷ്യമാണഞ്ച| തതഃ കൃമിഭക്ഷി താവശേഷം ശാകാദിപത്രൈര്വിലിഖ്യാऽഗ്നിനാ പ്രതിസാരയേത്| അല്പമൂലം വാ ത്രപുതാമ്രായഃ സീസപട്ടകവേഷ്ടിതമ്| പുനഃ പുനശ്ച ക്ഷാരാന് കാലാപേക്ഷയാ യോജയേത്| ജാത്യാസ്ഫോതകരവീരപല്ലവാംശ്ച വ്രണശോധനായ കല്കാദൌ| തൈലഞ്ചാത്ര പാഠാവി ഡങ്ഗഭാര്ങ്ഗീത്രിഫലാകഷായസിദ്ധമഭ്യഞ്ജനമ്||൧൦||
श्लेष्मजे तूर्ध्वमधश्च हृतदोषस्य स्रुतरक्तस्य च वमन विरेचनद्रव्यैः प्रलेपः| काकादनीशुकबर्हिग्निजिह्वामूल दक्षकपोतगृध्रपुरीषकाशमूलैर्वा पलाशक्षीरपिष्टैः| पिण्या ककुलत्थनिष्पावैर्वा मांसप्रगाढैर्दधिपिष्टैर्लेपयेत्| लेपा स्वादलोभेन च निलीयमानाः मक्षिकाः समुपेक्षेत| तद्विमुक्तैः कृमिभिरितरैर्वा भक्ष्यमाणञ्च| ततः कृमिभक्षि तावशेषं शाकादिपत्रैर्विलिख्याऽग्निना प्रतिसारयेत्| अल्पमूलं वा त्रपुताम्रायः सीसपट्टकवेष्टितम्| पुनः पुनश्च क्षारान् कालापेक्षया योजयेत्| जात्यास्फोतकरवीरपल्लवांश्च व्रणशोधनाय कल्कादौ| तैलञ्चात्र पाठावि डङ्गभार्ङ्गीत्रिफलाकषायसिद्धमभ्यञ्जनम्||१०||
🔊 Audio coming soon
ശ്ലേഷ്മജേ ഊര്ധ്വമധശ്ച ഹൃതദോഷസ്യ സ്രുതരക്തസ്യ വമനവിരേചന ദ്രവ്യൈര്മദനാദിഭിഃ പ്രലേപഃ കാകാദന്യാദിഭിര്വാ| ശേഷം സുബോധമ്|| ൧൦||
Adhikarana medo~arbudacikitsA (11) · Śloka 11
മേദോऽര്ബുദം സ്വിന്നഭിന്നം സുശോധിതമേദസ്കമുപശാന്തരക്ത സ്രാവം സദ്യസ്സീവ്യേത്| തതോ ഗൃഹധൂമലോധ്രമനഃ ശിലാഹരി ദ്രാപത്തങ്ഗചൂര്ണൈര്മധുമദ്ഭിഃ പ്രതിസാരയേത്| കരഞ്ജതൈലഞ്ചാഭ്യഞ്ചനാര്ഥേ നിയുഞ്ജീത| സര്വാര്ബുദാനി ച യദൃച്ഛയാ പര്യാഗതാനി സുപരിശോധിതാനി രോപയേത്| അപി ച സശോഷദോഷാണി തു യോऽര്ബുദാനി കരോതി തസ്യാശു പുനര്ഭവന്തി| തസ്മാദശേഷോദ്ധരണം പ്രശസ്തം ക്ഷാരേണ ശസ്ത്രേണ തഥാഗ്നിനാ വാ||൧൧||
मेदोऽर्बुदं स्विन्नभिन्नं सुशोधितमेदस्कमुपशान्तरक्त स्रावं सद्यस्सीव्येत्| ततो गृहधूमलोध्रमनः शिलाहरि द्रापत्तङ्गचूर्णैर्मधुमद्भिः प्रतिसारयेत्| करञ्जतैलञ्चाभ्यञ्चनार्थे नियुञ्जीत| सर्वार्बुदानि च यदृच्छया पर्यागतानि सुपरिशोधितानि रोपयेत्| अपि च सशोषदोषाणि तु योऽर्बुदानि करोति तस्याशु पुनर्भवन्ति| तस्मादशेषोद्धरणं प्रशस्तं क्षारेण शस्त्रेण तथाग्निना वा||११||
🔊 Audio coming soon
മേദോऽര്ബുദക്രിയാ ച സുബോധാ|| ൧൧||
Adhikarana vAtajashlIpadacikitsA (12) · Śloka 12
ശ്ലീപദേ തു വാതാത്മകേ സ്നേഹസ്വേദോപനാഹാന് പ്രയുജ്യഗുല്ഫസ്യോപരിഷ്ട്യങ്ഗുലേ സിരാം വിധ്യേത്| ഏരണ്ഡതൈലഞ്ച ഗോമൂത്രേണ മാസം പിബേത്| ജീര്ണേ നാഗരക്വഥിതേന പയസാ പുരാണധാ ന്യാന്യശ്നീയാത്| ത്രിവൃതഞ്ച പായയേത്| ബസ്തിഞ്ച പ്രയുഞ്ജീത| ഏവമപ്യശാമ്യത്യഗ്നിനാ ദഹേത്||൧൨||
श्लीपदे तु वातात्मके स्नेहस्वेदोपनाहान् प्रयुज्यगुल्फस्योपरिष्ट्यङ्गुले सिरां विध्येत्| एरण्डतैलञ्च गोमूत्रेण मासं पिबेत्| जीर्णे नागरक्वथितेन पयसा पुराणधा न्यान्यश्नीयात्| त्रिवृतञ्च पाययेत्| बस्तिञ्च प्रयुञ्जीत| एवमप्यशाम्यत्यग्निना दहेत्||१२||
🔊 Audio coming soon
വാതാത്മകേ ശ്ലീപദേ സ്വേദാദീന് പ്രയുജ്യ സിരാം വിധ്യേത്| ഏരണ്ഡതൈലം ത്രിവൃത്സ്നേഹഞ്ച പായയേത്| ബസ്തിഞ്ച കുര്യാത്| അനന്തരോക്തേനാശാന്യത്യഗ്നിനാ ദാഹഃ|| ൧൨||
Adhikarana paittikashlIpadacikitsA (13) · Śloka 13
പൈത്തികേ മൃദുരുപനാഹോ ഗുല്ഫസ്യാധഃസിരാമോക്ഷഃ പിത്താര്ബുദോ ക്താഃ സ്നേഹവിരേകാഃ പിത്തഘ്നാശ്ച ലേപാഃ||൧൩||
पैत्तिके मृदुरुपनाहो गुल्फस्याधःसिरामोक्षः पित्तार्बुदो क्ताः स्नेहविरेकाः पित्तघ्नाश्च लेपाः||१३||
🔊 Audio coming soon
പൈത്തികേ ഉപനാഹാദികം പിത്തഘ്നലേപാന്തമ്|| ൧൩||
Adhikarana shlaiShmikashlIpadacikitsA (14) · Śloka 14
ശ്ലൈഷ്മികേ ത്വങ്ഗുഷ്ഠേ സിരാം മുഞ്ചേത്| സക്ഷൌദ്രാംശ്ച കഫഘ്നാന് കഷായാനഭീക്ഷ്ണം പായയേത്| യഥാബലം വാ ഹരീതകീ വര്ദ്ധ മാനാഃ||൧൪||
श्लैष्मिके त्वङ्गुष्ठे सिरां मुञ्चेत्| सक्षौद्रांश्च कफघ्नान् कषायानभीक्ष्णं पाययेत्| यथाबलं वा हरीतकी वर्द्ध मानाः||१४||
🔊 Audio coming soon
ശ്ലേഷ്മാത്മകേ അങ്ഗുഷ്ഠേ സിരാവ്യധഃ| കഫഘ്നാന്യുക്താനി തേഷാം കഷായാത്സക്ഷൌദ്രാനഭീക്ഷ്ണം പായയേത്| പിപ്പലീവര്ദ്ധമാനം രസായനേ വക്ഷ്യതേ||൧൪||
Adhikarana shlIpadAdiShu AhAryakShAraprayogaH (15) · Śloka 15
ആദാരീകാകജങ്ഗാകാകാദനീശുകനാസാകദമ്ബപുഷ്പബൃഹതീ ദ്വയമന്തര്ധൂമം ദഗ്ധ്വാ ഗോമൂത്രേണ ബഹുശഃ പരിസ്രാവയേത്| തത സ്തത് ക്ഷാരോദകം ക്ഷാരകല്പേന വിപചേത്| ദദ്യാച്ചാത്ര പ്രതീ വാപം ഫല്ഗുശുകാഖ്യാ മദനഫലരസമ്| ഏഷ ക്ഷാരോ മധുരാ ഹാരേണാഭ്യസ്തഃ ശ്ലീപദാപചീഗ്രഹണീദോഷാരോചകാന് സര്വ വിഷാണി ച നിയച്ഛതി||൧൫||
आदारीकाकजङ्गाकाकादनीशुकनासाकदम्बपुष्पबृहती द्वयमन्तर्धूमं दग्ध्वा गोमूत्रेण बहुशः परिस्रावयेत्| तत स्तत् क्षारोदकं क्षारकल्पेन विपचेत्| दद्याच्चात्र प्रती वापं फल्गुशुकाख्या मदनफलरसम्| एष क्षारो मधुरा हारेणाभ्यस्तः श्लीपदापचीग्रहणीदोषारोचकान् सर्व विषाणि च नियच्छति||१५||
🔊 Audio coming soon
ആദാര്യാദീനാമന്തര്ധൂമദഗ്ധാനാം ക്ഷാരപരിസ്രുതം ഗോമൂത്രം സൂത്രോക്തക്ഷാരവിധാനേന വിപചേത്| ക്ഷാരോദകശബ്ദേന സാമാന്യേന ക്ഷാരാച്ഛമുച്യതേ||൧൫||
Adhikarana viDa~ggAditailapAnam (16) · Śloka 16
തൈലം വാ പിബേദ്വിഡങ്ഗാര്കമരിചചിത്രകശുണ്ഠീദേവദാര്വൈലവാലു കലവണപഞ്ചകൈസ്സിദ്ധമ്||൧൬||
तैलं वा पिबेद्विडङ्गार्कमरिचचित्रकशुण्ठीदेवदार्वैलवालु कलवणपञ्चकैस्सिद्धम्||१६||
🔊 Audio coming soon
വിഡങ്ഗാദിഭിസ്സിദ്ധം തൈലം വാ പിബേത്|| ൧൬||
Adhikarana nAgarAdyAlepanAni (17) · Śloka 17
ഓലേപയേച്ച നാഗരാമൃതാവിഡങ്ഗകടുകാഭദ്രദാരുഭിര്മൂത്രപിഷ്ടൈഃ ഊരുസ്തമ്ഭോക്തൈശ്ച ഭേഷജൈര്യവാന്നഞ്ച ശീലയേത്||൧൭||
ओलेपयेच्च नागरामृताविडङ्गकटुकाभद्रदारुभिर्मूत्रपिष्टैः ऊरुस्तम्भोक्तैश्च भेषजैर्यवान्नञ्च शीलयेत्||१७||
🔊 Audio coming soon
ആലേപയേന്നാഗരാദിഭിഃ| ഉരുസ്തമ്ഭോക്തൈശ്ച ഭേഷജൈര്മൂത്രപിഷ്ടൈരാലേപയേദിതി സമ്ബന്ധഃ| യവാന്നഞ്ച ഭോജനേ ശീലയേത്| ഇതി ശ്ലീപദമ്||൧൭||
Adhikarana gaNDamAlAcikitsA (18) · Śloka 18
ഗണ്ഡമാലായാം കുമ്ഭനികുമ്ഭദ്രവന്തീജീമൂതകോശാതകീ ഫലവിപക്വം ഘൃതമുഭയാനുലോമനം പിബേത്| ശാര്ങ്ഗഷ്ടാമൂലം വാ തക്രപിഷ്ടമ്| വമനാര്ഥം സുഖോദകേന വാ ജാതീര്ബഹിഷ്ഠ നിര്ഗുണ്ഡീജീമൂതകോത്തുണ്ഡകീമൂലത്വക്ചൂര്ണമ്| സിരാ ചാസ്യ വിധ്യേത്| സശേഷദോഷം തു കൌഷ്ഠികം നവകം പായയേത്| രസാഞ്ജനം ഗോമൂത്ര തണ്ഡുലോദകാന്യതരേണ| തദേവ ച നാവയേത്| മധുകസാരം വാ ശിഗ്രുഫലാനി വാ നിമ്ബകരഞ്ജകരവീരസിദ്ധം വാ തൈലം വൈരേചനികഞ്ച ധൂമം പിബേത്| അപക്വാംശ്ച ഗണ്ഡാന്നാകുലീസൈന്ധവനാഗരൈര്ലേപയേത്| ഗുഞ്ജാക രവീരാര്കശ്യാമാസിദ്ധാര്ഥകൈരജാമൂത്രയുക്തൈര്ദ്ദശകൃത്വോ വിപക്വം തൈലം ലവണപഞ്ചകപിപ്പലീമരിചചൂര്ണോപേതമഭ്യങ്ഗാത്സര്വാവ സ്ഥാനപച്യര്ശോऽര്ബുദനാഡീദുഷ്ടവ്രണവല്മീകാനപോഹതി||൧൮||
गण्डमालायां कुम्भनिकुम्भद्रवन्तीजीमूतकोशातकी फलविपक्वं घृतमुभयानुलोमनं पिबेत्| शार्ङ्गष्टामूलं वा तक्रपिष्टम्| वमनार्थं सुखोदकेन वा जातीर्बहिष्ठ निर्गुण्डीजीमूतकोत्तुण्डकीमूलत्वक्चूर्णम्| सिरा चास्य विध्येत्| सशेषदोषं तु कौष्ठिकं नवकं पाययेत्| रसाञ्जनं गोमूत्र तण्डुलोदकान्यतरेण| तदेव च नावयेत्| मधुकसारं वा शिग्रुफलानि वा निम्बकरञ्जकरवीरसिद्धं वा तैलं वैरेचनिकञ्च धूमं पिबेत्| अपक्वांश्च गण्डान्नाकुलीसैन्धवनागरैर्लेपयेत्| गुञ्जाक रवीरार्कश्यामासिद्धार्थकैरजामूत्रयुक्तैर्द्दशकृत्वो विपक्वं तैलं लवणपञ्चकपिप्पलीमरिचचूर्णोपेतमभ्यङ्गात्सर्वाव स्थानपच्यर्शोऽर्बुदनाडीदुष्टव्रणवल्मीकानपोहति||१८||
🔊 Audio coming soon
ഗണ്ഡമാലായാം കുമ്ഭാദിവിപക്വം ഘൃതമുഭയാനുലോമകം വമനവിരേചനം പിബേത്| ശാര്ങ്ഗാഷ്ടാമൂലം വാ തക്രപിഷ്ടം പിബേത്| ജാത്യാദിമൂലത്വക്ചൂര്ണം വോഷ്ണോദകേന വമനാര്ഥം പിബേത്| ബര്ഹിഷ്ഠം ഹ്നീബേരമ്| അസ്യേതി ഗണ്ഡമാലാവതഃ| ശോധനേന സശേഷദോഷം ഗണ്ഡമാലിനം കുഷ്ഠോക്തം നവകം ഹരിദ്രാദികം പായയേത്| ഗൂമൂത്രേണ വാ തണ്ഡുലോദകേന വാ രസാഞ്ജനം പായയേത്| തദേവേതി ഗോമൂത്രേണ തണ്ഡുലോദകേന വാ യുക്തം രസാഞ്ജനം നാവയേത്| മധൂകസാരാദ്യന്യതമ്മം വാ നാവയേത്| വൈരേചനികഞ്ച ധൂമം സൂത്രോക്തമ്| അപക്വശ്ചേത്യാദി സുബോധമ്| നാകുലീ സര്പഗന്ധാ| ഗുഞ്ജാദിഭിര്വിപക്വം തൈലം തൈരേവ പുനഃ പചേത്| ഏവമേവ പുനര്ദ്ദശവാരാന് ഏവംപക്വേന ലവണാദ്യുപേതേനാഭ്യങ്ഗഃ സര്വാവസ്ഥാനപച്യാദീനപോഹതി| വല്മീകാഖ്യഃ ക്ഷുദ്രരോഗഃ|| ൧൮||
Adhikarana apacIcikitsA (19) · Śloka 19
ഔര്വചലസൈന്ധവോദ്ഭിദദന്തീഭല്ലാതകചിത്രകകല്കേന സിദ്ധം തൈലമഭ്യങ്ഗോऽപച്യാമ്| തണ്ഡുലീയകസ്വരസേന വാ സനി ര്ഗുണ്ഡീരസം വാ തൈലം സാധിതമഭ്യങ്ഗപാനനാവനൈര്ഗണ്ഡമാലാ നാഡീവ്രണകുഷ്ഠാനിലര്തിഹരമ്| കാകാദനീനലികാഗ്നിജിഹ്വാവന്ധ്യാകര്കോടകീവിശാ ലാപാഠോത്തുണ്ഡകീജീമൂതകോശാതകീബീജൈരാര്ദ്ധപലംശൈര്വിഷക ര്ഷയുക്തൈര്നിര്ഗുണ്ഡീസ്വരസോപേതം കരഞ്ജതൈലപ്രസ്ഥം വിപചേത്തത്പൂര്വ വദേവ പ്രയുക്തം പരമപചീഘ്നമ്||൧൯||
और्वचलसैन्धवोद्भिददन्तीभल्लातकचित्रककल्केन सिद्धं तैलमभ्यङ्गोऽपच्याम्| तण्डुलीयकस्वरसेन वा सनि र्गुण्डीरसं वा तैलं साधितमभ्यङ्गपाननावनैर्गण्डमाला नाडीव्रणकुष्ठानिलर्तिहरम्| काकादनीनलिकाग्निजिह्वावन्ध्याकर्कोटकीविशा लापाठोत्तुण्डकीजीमूतकोशातकीबीजैरार्द्धपलंशैर्विषक र्षयुक्तैर्निर्गुण्डीस्वरसोपेतं करञ्जतैलप्रस्थं विपचेत्तत्पूर्व वदेव प्रयुक्तं परमपचीघ्नम्||१९||
🔊 Audio coming soon
സൌവര്ചലാദിസിദ്ധം തൈലമപച്യാമഭ്യങ്ഗഃ| തണ്ഡുലീയകനിര്ഗുണ്ഡീസ്വരസാഭ്യാം പ്രത്യേകം തൈലം സാധിതമഭ്യങ്ഗാദിഭിര്ഗണ്ഡമാലാദിഹരമ്| കാകാദന്യാദിഭിഃ പലാംശികൈര്വിഷകര്ഷേണ യുക്തൈര്നിര്ഗുണ്ഡീസ്വരസസമം തൈലപ്രസ്ഥം വിപചേത്തത്പൂര്വവദഭ്യങ്ഗാദിഷൂപയുക്തം പരമതിശയേനാऽപചീഘ്നമ്| ബന്ധ്യാകര്കോടകീ നിഷ്ഫലാ| വനജാ കാരവല്ലീ|| ൧൯||
Adhikarana amarmajeShu gaNDeShu shastrakarma (20) · Śloka 20
അമര്മജാംശ്ച ഗണ്ഡാനപക്വാനേവോദ്ധൃത്യാഗ്നിനാ ക്ഷാരേണ വാ പ്രസാധയേത്| സര്ഷപവൃക്ഷാദനീക്വാഥൈര്വ്രണക്ഷാലനമ്| തിലകു ന്തലക്ഷാരപിഷ്ടസ്തിലകല്കഃ സുഖോഷ്ണോ ലേപഃ| കാകകൃ കലാസഗോധാഹിനിര്മോകകൂര്മാണാമന്യതമസ്യാന്തര്ധൂമദഗ്ധസ്യ മഷീങ്ഗുദതൈലപ്ലുതാഭ്യങ്ഗഃ| മാംസീസര്ജരസകാര്പാസീഫല സൈന്ധവൈഃ സ്തന്യപിഷ്ടൈസ്തൈലം വിപക്വമഭ്യങ്ഗോ വ്രണകാഠിന്യഘ്നഃ സര്പാജഗരവസേ തൈലം ച സമം ത്രയമേതദപചീഘ്നമ്| ശ്ലീ പദോക്താനി ച തൈലാനി പ്രയോജയേത്| ഏവമനുപശമേ വാമപാര്ശ്വജായാം ദക്ഷിണജങ്ഘാപൃഷ്ഠമധ്യാദിന്ദ്ര വസ്തേരധ ഊര്ധ്വം വാ ശസ്ത്രേണാക്ഷിമാത്രം വ്രണം കൃത്വാ മത്സ്യാ ണ്ഡജാലനിഭം മേദോപനീയാऽഗ്നിനാ ദഹേത്| അനേനേതരപാര്ശ്വജാ വ്യാഖ്യാതാ| ഏവമുഭയപാര്ശ്വജായാമുഭയതഃ| യവമുദ്ഗപ്രായം ച ഗണ്ഡമാലാസു ഭോജനമ്||൨൦||
अमर्मजांश्च गण्डानपक्वानेवोद्धृत्याग्निना क्षारेण वा प्रसाधयेत्| सर्षपवृक्षादनीक्वाथैर्व्रणक्षालनम्| तिलकु न्तलक्षारपिष्टस्तिलकल्कः सुखोष्णो लेपः| काककृ कलासगोधाहिनिर्मोककूर्माणामन्यतमस्यान्तर्धूमदग्धस्य मषीङ्गुदतैलप्लुताभ्यङ्गः| मांसीसर्जरसकार्पासीफल सैन्धवैः स्तन्यपिष्टैस्तैलं विपक्वमभ्यङ्गो व्रणकाठिन्यघ्नः सर्पाजगरवसे तैलं च समं त्रयमेतदपचीघ्नम्| श्ली पदोक्तानि च तैलानि प्रयोजयेत्| एवमनुपशमे वामपार्श्वजायां दक्षिणजङ्घापृष्ठमध्यादिन्द्र वस्तेरध ऊर्ध्वं वा शस्त्रेणाक्षिमात्रं व्रणं कृत्वा मत्स्या ण्डजालनिभं मेदोपनीयाऽग्निना दहेत्| अनेनेतरपार्श्वजा व्याख्याता| एवमुभयपार्श्वजायामुभयतः| यवमुद्गप्रायं च गण्डमालासु भोजनम्||२०||
🔊 Audio coming soon
തത്ര ചാമര്മജാന് ഗണ്ഡാന് മര്മേഭ്യോऽന്യത്ര ജാതാനുദ്ധൃത്യോത്പാട്യാऽഗ്നിക്ഷാരാന്യതരേണ സാധയേത്| പ്രക്ഷാലനേലേപൌ സുബോധൌ| കാകാദീനാമന്യതമസ്യാऽന്തര്ധൂമദഗ്ധസ്യ മഷീങ്ഗുദതൈലാപ്ലുതാഭ്യങ്ഗഃ| മാംസ്യാദിഭിസ്തൈലം സുബോധമ്| സര്ഷപവസാऽജഗരവസാ തൈലഞ്ചേത്യേതത് ത്രയമഭ്യങ്ഗേനാऽപചീഘ്നമ്| സുബോധമ്| ഏവമിത്യനന്തരോക്തപ്രകാരേണ ഗണ്ഡമാലായാ അനുപശമേ വാമപാര്ശ്വജായാമപച്യാം ദക്ഷിണജങ്ഘായാഃ യത് പൃഷ്ഠമഗ്രഭാഗം തസ്യ മധ്യേന്ദ്രവസ്ത്യാഖ്യസ്യ ജങ്ഘാമധ്യഭവമര്മണ ഊര്ധ്വം വാऽധോ വാऽക്ഷിമാത്രം വ്രണം കൃത്വാ തതോ മത്സ്യാണ്ഡജാലനിഭം മേദോപനീയ വ്രണമഗ്നിനാ ദഹേത്| അനേന വാമപാര്ശ്വജങ്ഘാവിധാനേനേതരപാറ്ശ്വജാ ദക്ഷിണപാര്ശ്വജാऽപചീ വ്യാഖ്യാതാ| തേനൈതദുക്തം ഭവതി-ദക്ഷിണപാര്ശ്വജായാമപച്യാം വാമജങ്ഘായാം ദക്ഷിണപ്രകാരേണ കര്മ കാര്യമിതി| ഉഭയപാര്ശ്വജായാം ഗണ്ഡമാലായാം ദക്ഷിണപാര്ശ്വമാശ്രിതായാം വാമപാര്ശ്വജങ്ഘായാമപി വാമപാര്ശ്വമാശ്രിതായാം ദക്ഷിണപാര്ശ്വജങ്ഘായാമപി| യവമുദ്ഗപ്രായം യവമുദ്ഗഭൂയിഷ്ഠമ് ഇത്യപചീ|| ൨൦||
Adhikarana vAtajanADIcikitsA (21) · Śloka 21
നാഡീമനിലജാമുപനാഹ്യ പൂയഗതിമസ്യാ നിശ്ശേഷമേഷിത്വാऽ വദാരയേച്ഛസ്ത്രേണ| തതസ്തിലാപാമാര്ഗഫലകല്കേന സസൈ ന്ധവേന പൂരയിത്വാ ബധ്നീയാത്||൨൧||
नाडीमनिलजामुपनाह्य पूयगतिमस्या निश्शेषमेषित्वाऽ वदारयेच्छस्त्रेण| ततस्तिलापामार्गफलकल्केन ससै न्धवेन पूरयित्वा बध्नीयात्||२१||
🔊 Audio coming soon
നാഡീമനിലജാമുപനാഹ്യ ബധ്വാ അര്ഥാദ്വാതഹരദ്രവ്യൈഃ| പൂയഗതിം പൂയനാഡീമോഷിണ്യാന് വീക്ഷ്യ| സുബോധമ്|| ൨൧||
Adhikarana pittajanADIcikitsA (22) · Śloka 22
പിത്തജാം സഘൃതക്ഷീരയാ പദ്മകാദികൃതയോത്കാരികയോऽപനാ ഹിതാമ്| വിദാരിതാഞ്ച തിലനാഗദന്തീമഞ്ജിഷ്ഠാകല്കേന പൂര യേത്| ശ്യാമാത്രിഭണ്ഡീത്രിഫലാതില്വകഹരിദ്രാദ്വയകല്ക ക്ഷീരസംസ്കൃതം സര്പിരഭ്യങ്ഗഃ| പരം നാഡീനിബര്ഹണമ്||൨൨||
पित्तजां सघृतक्षीरया पद्मकादिकृतयोत्कारिकयोऽपना हिताम्| विदारिताञ्च तिलनागदन्तीमञ्जिष्ठाकल्केन पूर येत्| श्यामात्रिभण्डीत्रिफलातिल्वकहरिद्राद्वयकल्क क्षीरसंस्कृतं सर्पिरभ्यङ्गः| परं नाडीनिबर्हणम्||२२||
🔊 Audio coming soon
പിത്തജായാ നാഡ്യാഃ പദ്മകാദിഗണകൃതയാ സഘൃതക്ഷീരയോത്കാരികയോऽപനാഹഃ| തതഃ ശസ്ത്രേണ വിദാരണമ്| തതസ്തിലാദികല്കേന പൂരണമ്| ശ്യാമാദികല്കക്ഷീരസംസ്കൃതം സര്പിരഭ്യങ്ഗഃ|| ൨൨||
Adhikarana kaphajanADicikitsA (23) · Śloka 23
ശ്ലേഷ്മജാം സക്തുകുലത്ഥകിണ്വസര്ഷപൈരുപനാഹ്യ വിദാര്യ ച നിമ്ബതൈലസൈന്ധവസൌരാഷ്ട്രീനികുമ്ഭൈര്ലേപയേത്| ദന്തീചിത്രകസ്വ ര്ജികാസൈന്ധവതാലീസനലദപൂതികാപാമാര്ഗഫലൈസ്തൈലം സമൂത്രം പാചിതമഭ്യങ്ഗഃ||൨൩||
श्लेष्मजां सक्तुकुलत्थकिण्वसर्षपैरुपनाह्य विदार्य च निम्बतैलसैन्धवसौराष्ट्रीनिकुम्भैर्लेपयेत्| दन्तीचित्रकस्व र्जिकासैन्धवतालीसनलदपूतिकापामार्गफलैस्तैलं समूत्रं पाचितमभ्यङ्गः||२३||
🔊 Audio coming soon
ശ്ലേഷ്മജായാ നാഡ്യാഃ സക്ത്വാദിഭിരുപനാഹഃ വിദാരണഞ്ച| നിമ്ബാദിഭിര്ലേപഃ| ദന്ത്യാദിഭിഃ സമൂത്രം തൈലം പാചിതമഭ്യങ്ഗഃ|| ൨൩||
Adhikarana shalyajanADIcikitsA (24) · Śloka 24
ശല്യഹേതുകീം പാടയിത്വാ സര്വശഃ ശല്യം വിശോധ്യ മധുഘൃത തിലകല്കപ്രതിച്ഛന്നാം ബധ്നീയാത്| ബില്വകപിത്ഥകുമ്ഭീ ഖര്ജൂരവനസ്പതിശലാടുക്വാഥേ പ്രിയങ്ഗുമുസ്തോരുപൂഗശകുനസു ഗന്ധികാലോധ്രമോചരസധാതകീപുഷ്പഗര്ഭാം തൈലം പ്രസാധിതം സാധയത്യാശു ശല്യജാം ഗതിമ്||൨൪||
शल्यहेतुकीं पाटयित्वा सर्वशः शल्यं विशोध्य मधुघृत तिलकल्कप्रतिच्छन्नां बध्नीयात्| बिल्वकपित्थकुम्भी खर्जूरवनस्पतिशलाटुक्वाथे प्रियङ्गुमुस्तोरुपूगशकुनसु गन्धिकालोध्रमोचरसधातकीपुष्पगर्भां तैलं प्रसाधितं साधयत्याशु शल्यजां गतिम्||२४||
🔊 Audio coming soon
ശല്യഹേതുകീം നാഡീം ശസ്ത്രേണ പാടയിത്വാ സര്വശ ഇത്യാദി സുബോധമ്| ബില്വാദിവനസ്പതിശലാടുക്വാഥേ പ്രിയങ്ഗ്വാദിഗര്ഭം തൈലം പ്രസാധിതം ശല്യജാം ഗതിമാശു സാധയതി|| ൨൪||
Adhikarana ashastrakRutyArhanADIcikitsA (25) · Śloka 25
അശസ്ത്രകൃത്യാം നാഡ്യാം ഭേദിന്യൈഷിണ്യാऽന്തേ സമുദ്ഭിദ്യ ക്ഷാ രാക്തം സൂത്രം പ്രവേശയേത്| തദസന്നിധാനേ ത്വിതരയൈഷിണ്യാ ച തേനാവദീര്ണായാം തദനുസ്യൂതമന്യദന്യത് ക്ഷാരസൂത്രം സഞ്ചാരയേ ദാഗതിഭേദാദമനപായേऽഭ്യുപായഃ| സൂക്ഷ്മാനേകഗതിഷു ഭഗ ന്ദരേഷു മൂലേഷു ച ഛിദ്രിതേഷു ഗ്രന്ഥ്യര്ബുദേഷ്വിതി||൨൫||
अशस्त्रकृत्यां नाड्यां भेदिन्यैषिण्याऽन्ते समुद्भिद्य क्षा राक्तं सूत्रं प्रवेशयेत्| तदसन्निधाने त्वितरयैषिण्या च तेनावदीर्णायां तदनुस्यूतमन्यदन्यत् क्षारसूत्रं सञ्चारये दागतिभेदादमनपायेऽभ्युपायः| सूक्ष्मानेकगतिषु भग न्दरेषु मूलेषु च छिद्रितेषु ग्रन्थ्यर्बुदेष्विति||२५||
🔊 Audio coming soon
യാ നാഡീ സൂത്രോക്തപ്രകാരേണ ശസ്ത്രകൃത്യാ ന ഭവതി താം ഭേദിന്യാ വിശിഷ്ടയൈഷിണ്യാऽന്തേ സമുദ്ഭിദ്യേത്യാദി സുബോധമ്| തദസന്നിധാന ഇതി ഭേദിന്യേഷണ്യസന്നിധാനേ| തേനേതി ക്ഷാരസൂത്രേണ തദനുസ്യൂതമിതി പൂര്വവത് ക്ഷാരസൂത്രവേഷ്ടിതം കൃത്വാ സൂചീവത്സൂത്രം സൂത്രേണ പ്രവേശയേദയം ക്ഷാരസൂത്രപ്രയോഗഃ അനപായഃ പരിണാമേ നിര്ദോഷ ഉപായഃ| കിം നാഡീഷ്വേവായമനപായോऽഭ്യുപായ ആഹോസ്വിദന്യത്രാപീത്യാഹ| സൂക്ഷ്മാऽനേകഗതിഷ്വിത്യാദിമൂലേഷു ച ഛിദ്രിതേഷ്വിതി ഗ്രന്ഥ്യര്ബുദവിശേഷണമ്| ഛിദ്രേണൈവ സൂത്രപ്രയോഗഃ|| ൨൫||
Adhikarana atideshena vraNacikitsA (26-35) · Śloka 35
ഭവതി ചാത്ര- വ്രണേഷു ദുഷ്ടസൂക്ഷ്മാസ്യഗമ്ഭരാദിഷു സാധനമ്| യാ വര്ത്യോ യാനി തൈലാനി തന്നാഡീഷ്വപി കല്പയേത്| വിഭീതകാമ്രാസ്ഥിവടപ്രവാലഹരേണുകാശാല്മലിബീജയുക്താ| വരാഹവിഷ്ഠാ ച മഷീ സുദഗ്ധാ തൈലപ്ലുതാ സര്വഗതീര്നിഹന്തി| ധത്തൂരകം മദനകോദ്രവജഞ്ച ബീജം കോശാതകീ ശുകനസാ മൃഗഭാജനീ ച| അങ്കോലജഞ്ച കുസുമം പരികല്പ്യ ചൂര്ണം ലാക്ഷോദകാപഹൃതദോഷഗതൌ പ്രയോജ്യമ്| മിശ്രിതം തേന തൈലഞ്ച പരമം ഗതിരോപണമ്| സൌവഹേഷു ച കന്ദേഷു കൃതം വജ്രാഹ്വയേഷു ച| ഭല്ലാതകാര്കമരിചൈര്ലവണോത്തമേന സിദ്ധം വിഡങ്ഗരജനീദ്വയചിത്രകൈശ്ച| തൈലം സമാര്കവരസൈര്വിനിഹന്തി കൃച്ഛ്രാം നാഡീം കഫാനിലകൃതാമപചീവ്രണാംശ്ച||൨൬|| ഇതി വൈദ്യപതിസിംഹഗുപ്തസ്യ സൂനോര്വാഗ്ഭടസ്യ കൃതാവഷ്ടാങ്ഗ സംഗ്രഹസംഹിതായാമുത്തരതന്ത്രേ ഗ്രന്ഥ്യര്ബുദശ്ലീപദാപചീ നാഡീപ്രതിഷേധോ നാമ പഞ്ചത്രിംശോऽധ്യായഃ||൩൫||
भवति चात्र- व्रणेषु दुष्टसूक्ष्मास्यगम्भरादिषु साधनम्| या वर्त्यो यानि तैलानि तन्नाडीष्वपि कल्पयेत्| विभीतकाम्रास्थिवटप्रवालहरेणुकाशाल्मलिबीजयुक्ता| वराहविष्ठा च मषी सुदग्धा तैलप्लुता सर्वगतीर्निहन्ति| धत्तूरकं मदनकोद्रवजञ्च बीजं कोशातकी शुकनसा मृगभाजनी च| अङ्कोलजञ्च कुसुमं परिकल्प्य चूर्णं लाक्षोदकापहृतदोषगतौ प्रयोज्यम्| मिश्रितं तेन तैलञ्च परमं गतिरोपणम्| सौवहेषु च कन्देषु कृतं वज्राह्वयेषु च| भल्लातकार्कमरिचैर्लवणोत्तमेन सिद्धं विडङ्गरजनीद्वयचित्रकैश्च| तैलं समार्कवरसैर्विनिहन्ति कृच्छ्रां नाडीं कफानिलकृतामपचीव्रणांश्च||२६|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्ग संग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे ग्रन्थ्यर्बुदश्लीपदापची नाडीप्रतिषेधो नाम पञ्चत्रिंशोऽध्यायः||३५||
🔊 Audio coming soon
പൂര്വം വ്രണേഷു ദുഷ്ടേഷു സൂക്ഷ്മാസ്യേഷു ഗമ്ഭീരാദിഷു യാ വര്ത്യോ യാനി ച തൈലാനി തത്സാധനം ചികിത്സിതം നാഡീഷ്വപി കല്പയേത്| വിഭീതകാദിമഷ്യാസ്തൈലപ്ലുതായാസ്സര്വഗതിപ്രയോഗഃ| ധത്തൂരാദികം ചൂര്ണം പരികല്പ്യ മദനകോദ്രവൌ ശാലിവിശേഷൌ മൃഗഭോജനീ മൃഗാദിനീ, തേന ച ധത്തൂരാദിചൂര്ണേന യുക്തം തൈലം പരമം ഗതിരോപണമ്| ഭല്ലാതകാദിഭിസ്സഭൃങ്ഗരസൈസ്സിദ്ധം തൈലം സുകൃച്ഛ്രാനപി നാഡ്യാദീന് വിനിഹന്തി|| ൨൬|| ഇതി ശ്രീമന്മഹാമഹോപാധ്യായേന്ദുവിരചിതായാമഷ്ടാങ്ഗസംഗ്രഹ- വ്യാഖ്യായാം ശശിലേഖായാമുത്തരതന്ത്രേ പഞ്ചത്രിംശോऽധ്യായഃ