38. guhyarōgavijñānīyaḥ

Adhikarana atha guhyarogavij~jAnIyo nAmAShTatriMsho~adhyAyaH, pratij~jA (1) · Śloka 1

ਅਥਾਤੋ ਗੁਹ੍ਯਰੋਗਵਿਜ੍ਞਾਨੀਯਂ ਨਾਮਾਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ||੧||

ਵ੍ਰਣਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਪ੍ਰਸਙ੍ਗੇਨ ਕ੍ਸਤਪ੍ਰਾਯਤ੍ਵਾਤ੍ ਗੁਹ੍ਯਰੋਗਾਣਾਂ ਹੇਤ੍ਵਾਦਿਕਂ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਯਿਤੁਮਧ੍ਯਾਯ ਆਰਭ੍ਯਤੇ| ਗੁਹ੍ਯਸ਼ਬ੍ਦੇਨੋਪਸ੍ਥੋ ਭਣ੍ਯਤੇ|| ੧||

Adhikarana guhyarogahetuH (2) · Śloka 2

ਸ੍ਤ੍ਰੀਵ੍ਯਵਾਯਨਿਵਤ੍ਤਸ੍ਯ ਸਹਸਾ ਭਜਤੋਥਵਾ| ਦੋਸਾਧ੍ਯੁਸਿਤਸਙ੍ਕੀਰ੍ਣਮਲਿਨਾਣੁਰਜਃ ਪਥਾਮ੍| ਅਨ੍ਯਯੋਨਿਮਨਿਚ੍ਛਨ੍ਤੀਮਗਮ੍ਯਾਂ ਨਵਸੂਤਿਕਾਮ੍| ਦੂਸਿਤਂ ਸ੍ਪਸ਼ਤਸ੍ਤੋਯਂ ਰਤਾਨ੍ਤੇਸ੍ਵਪਿ ਨੈਵ ਵਾ| ਵਿਵਰ੍ਧਯਿਸਯਾ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਾਨ੍ ਪ੍ਰਲੇਪਾਦੀਨ੍ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਃ| ਮੁਸ੍ਟਿਦਨ੍ਤਨਖੋਤ੍ਪੀਡਾਵਿਸਵਚ੍ਛੂਕਪਾਤਨੈਃ| ਵੇਗਨਿਗ੍ਰਹਦੀਰ੍ਘਾਤਿਖਰਸ਼ਸ੍ਪਵਿਘਟ੍ਟਨੈਃ| ਦੋਸਾ ਦੁਸ੍ਟਾ ਗਤਾ ਗੁਹ੍ਯਂ ਤ੍ਰਯੋਵਿਂਸ਼ਤਿਮਾਮਯਾਨ੍| ਜਨਯਨ੍ਤ੍ਯੁਪਦਂਸ਼ਾਦੀਨ੍...........................||੨||

ਸ੍ਤ੍ਰੀਵ੍ਯਵਾਯਨਿਵਤ੍ਤਤ੍ਵਾਦਿਯੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਪੁਰੁਸਸ੍ਯ ਤਤ ਏਵ ਹੇਤੋਰ੍ਗੁਹ੍ਯਂ ਗਤਾ ਵਾਤਾਦਯੋ ਦੁਸ੍ਟਾਸ੍ਤ੍ਰਯੋਵਿਂਸ਼ਤਿਮੁਪਦਂਸ਼ਾਦੀਨਾਮਯਾਨ੍ ਵ੍ਯਾਧੀਨ੍ ਜਨਯਨ੍ਤਿ| ਸ੍ਤ੍ਰੀਵ੍ਯਵਾਯੋ ਮੈਥੁਨਮ੍ ਅਤਃ ਸਹਸਾ ਯੋ ਨਿਵਤ੍ਤਿਃ ਸਹਸਾ ਸੇਵਨਞ੍ਚ ਦੋਸਕੋਪਹੇਤੁਃ| ਅਥਵਾ ਦੋਸਾਧ੍ਯੁਤਤ੍ਵਾਦਿਗੁਣਰਜਃ ਪਥਾਮਨ੍ਯਯੋਨਾਦਿਕਾਂ ਵਾ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਂ ਭਜਤਃ| ਦੋਸੈਰ੍ਵਾਤਾਦਿਭਿਰਧ੍ਯੁਸਿਤਮਧਿਸ੍ਠਿਤਂ ਸਙ੍ਕੀਰ੍ਣਞ੍ਚ ਮਲਿਨਂ ਚਾਣੁ ਚ ਰਜਃ ਪਥਂ ਯੋਨਿਦ੍ਵਾਰਂ ਯਸ੍ਯਾਸ੍ਤਾਮ੍| ਸਙ੍ਕੀਰ੍ਣਂ ਕੇਨਚਿਤ੍ ਬੀਭਾਤ੍ਸੇਨ ਮਿਸ਼੍ਰਿਤਮ੍| ਮਲਿਨਂ ਸ਼ੌਚਾਦ੍ਯਭਾਵੇਨ ਮਲਯੁਕ੍ਤਮ੍| ਅਣੁ ਸਂਵ੍ ਤਮ੍| ਅਨ੍ਯਯੋਨਿਰ੍ਵਿਜਾਤੀਯਵਡਵਾਗਵਾਦਿਸ੍ਤਾਮ੍| ਅਨਿਚ੍ਛਨ੍ਤੀ ਯਾ ਮੈਥੁਨਦ੍ਵੇਸੇਣਾਙ੍ਗਸਙ੍ਕੋਚਨਪਰਾ| ਅਗਮ੍ਯਾ ਭਗਿਨ੍ਯਾਦਿਃ| ਤਥਾ ਰਤਾਨ੍ਤੇਸੁ ਦੂਸਿਤਂ ਪਙ੍ਕਾਦ੍ਯਾਵਿਲਂ ਤੋਯਂ ਸ੍ਪਸ਼ਤਸ੍ਤੇਨ ਸ਼ੌਚਂ ਕੁਰ੍ਵਤਃ ਅਪਿ ਵਾ ਨੈਵ ਸ੍ਪਸ਼ਤਃ ਸ਼ੌਚਾਦਿਕਂ ਨੈਵ ਕੁਰ੍ਵਤਃ| ਤਥਾ ਵਿਵਰ੍ਧਯਿਸਯਾ ਸ਼ੋਫਂ ਵਰ੍ਧਯਿਤੁਮਿਚ੍ਛਯਾ ਤਤ੍ਰੈਵ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਾਨ੍ ਪ੍ਰਲੇਪਸੇਕਾਦੀਨ੍ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤੋ ਦਦਤਃ| ਮੁਸ੍ਟ੍ਯਾਦੀਨਾਮੁਤ੍ਪੀਡਨਯਾ| ਵਿਸਵਤਾਂ ਸ਼ੂਕਾਨਾਂ ਪਾਤਨੈਃ| ਵੇਗਨਿਗ੍ਰਹਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰਾਦਿਵੇਗਧਾਰਣਮ੍| ਦੀਰ੍ਘਣਾਤਿਖਰੇਣ ਚ ਸ਼ਸ੍ਪੇਣ ਤਣੇਨ ਵਿਘਟ੍ਟਨਂ ਕ੍ਸੋਦਨਮ੍| 'ਗੁਹ੍ਯਰੋਮ ਸ਼ਸ੍ਪਮਿ'ਤਿ ਜੇਜ੍ਜਟਃ| (ਸ੍ਤ੍ਰੀਂ ਵ੍ਯਵਾਯਨਿਵਤ੍ਤਸ੍ਯੇਤਿ ਪਾਠਃ| ਵੇਗਨਿਗ੍ਰਹਦੀਰ੍ਘਾਤਿਖਰਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਵਿਘਟ੍ਟਨੈਰਿਤਿ ਚ| ਵ੍ਯਾਵਾਯਨਿਵਤ੍ਤਸ੍ਯ ਚਿਰਕਾਲੋਪੇਕ੍ਸਿਤਮੈਥੁਨਸ੍ਯ ਨਰਸ੍ਯ ਪੁਨਃ ਸਹਸਾ ਅਤਰ੍ਕਿਤਮੇਵ ਸ੍ਤ੍ਰੀਂ ਨਾਰੀਂ ਭਜਤਃ ਸੇਵਮਾਨਸ੍ਯ| ਅਥਵੇਤਿ ਵਿਕਲ੍ਪੇ| ਸਙ੍ਕੀਰ੍ਣਃ ਪ੍ਰਸਵਵੈਸਮ੍ਯਾਦਿਨਾ ਗੁਦਬਸ੍ਤਿਭ੍ਯਾਮੇਕੀਭੂਤਃ| ਅਥਵਾ ਰਜਃ-ਸ਼ਬ੍ਦੋਪਿ ਦੋਸਾਧ੍ਯੁਸਿਤਾਦਿਵਦ੍ ਗੁਣਵਚਨਃ, ਤਥਾ ਸਤਿ ਤਜਃਪਥਾਂ ਰਜੋਯੁਕ੍ਤਯੋਨਿਮਾਰ੍ਗਾਂ ਰਜਸ੍ਵਲਾਸੂਤਿਕਾਦਿਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਪਕ੍ਸੇ ਦੋਸਾਧ੍ਯੁਸਿਤਾਦਿਭਿਃ ਪਥਸ਼ਬ੍ਦੋਭਿਸਮ੍ਬਧ੍ਯਃ| ਅਗਮ੍ਯਾਂ ਭਗਿਨ੍ਯਾਦਿਕਾਨ੍ਤਥਾ ਸਤ੍ਯਨ੍ਯਜਨਜ੍ਞਾਨਸ਼ਙ੍ਕਾਜੁਗੁਪ੍ਸਾਦਿਜਨਿਤਵੈਕ੍ਲਵ੍ਯਦੂਨੇ ਹਦਿ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਾ ਦੋਸਾਸ੍ਤਦ੍ਗਤੇਨ ਮਨਸਾ ਸਹ ਗੁਹ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਰੋਗਾਨ੍ ਜਨਯਨ੍ਤੀਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਸ਼੍ਰੁਤਿਸ੍ਮਤਿਵਿਰੁਦ੍ਧਾਚਾਰਤਸ਼੍ਚ| ਮੁਸ੍ਟ੍ਯੁਤ੍ਪੀਡਨਾਦਯਃ ਕਾਮਸੂਤ੍ਰਵਿਹਿਤਕਰਣ ਭੇਦਜਨਿਤਾਃ| ਊਸਰਜਲੇਸੁ ਬਾਹੁਲ੍ਯੇਨ ਦਸ਼੍ਯਮਾਨੋ ਜਨ੍ਤੁਤੁਲ੍ਯਾਕਤਿਃ ਕਸ਼੍ਚਿਦੋਸਧਿਵਿਸ਼ੇਸਃ ਸ਼ੂਕਃ| ਤੇ ਚ ਸ਼ੂਕਾਃ ਸਵਿਸਨਿਰ੍ਵਿਸਭੇਦਾਤ੍ ਦ੍ਵਿਧਾ ਤਤ੍ਰ ਵਿਸਵਨ੍ਤੋ ਰੋਗਕਾਰਿਣਃ| ਤਦੁਕ੍ਤਮ੍- ਕਸ੍ਣਾਨਿ ਚਿਤ੍ਰਾਣ੍ਯਥਵਾ ਸ਼ੂਕਾਨਿ ਸਵਿਸਾਣਿ ਤੁ| ਪਾਤਿਤਾਨਿ ਪਚਨ੍ਤ੍ਯਾਸ਼ੁ ਮੇਢ੍ਰਂ ਨਿਰਵਸ਼ੇਸਤਃ|| ਇਤਿ| ਅਥਵਾ ਵਿਸਦ੍ਰਵ੍ਯਕਲ੍ਪਿਤਾਨਾਂ ਵਚ੍ਛੂਕਾਨਾਂ ਵਸ਼੍ਯੌਸਧਾਨਾਂ ਪਾਤਨਾਤ੍| ਵੇਗਨਿਗ੍ਰਹਦੀਰ੍ਘਾਤਿਖਰਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਵਿਘਾਟ੍ਟਨਾਤ੍ ਵੇਗਨਿਗ੍ਰਹਾਚ੍ਛੁਕ੍ਰਾਦਿਵੇਗਧਾਰਣਾਤ੍| ਤਥਾ ਦੀਰ੍ਘਾਣਾਮਤਿਖਰਣਾਞ੍ਚ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਨਾਂ ਵਿਘਟ੍ਟਨਾਦਾਸ੍ਫਾਲਨਾਤ੍| ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਮਿਤਿ ਕਾਮਾਤਪਤ੍ਰਸਂਜ੍ਞਿਤਸ੍ਤ੍ਵਗ੍ਵਿਸ਼ੇਸਃ| ਤਸ੍ਯ ਚ ਬਹੁਰੂਪਤਾ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਤਤ੍ਕਾਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਦਵਗਨ੍ਤਵ੍ਯਮ੍)|| ੨||

Adhikarana apadaMshAnAM sa~gkhyAsamprAptiH (3) · Śloka 3

..................................ਅਪਦਂਸ਼ੋਤ੍ਰ ਪਞ੍ਚਧਾ| ਪਥਗ੍ਦੋਸੈਃ ਸਰੁਧਿਰੈਃ ਸਮਸ੍ਤੈਸ਼੍ਚ...................||੩||

ਅਤ੍ਰੈਸਾਂ ਤ੍ਰਯੋਵਿਂਸ਼ਤੇਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਵਾਤੇਨ ਪਿਤ੍ਤੇਨ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਾ ਰਕ੍ਤੇਨ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੇਨੇਤਿ ਪਞ੍ਚਧਾ ਅਪਦਂਸ਼ਾਃ|| ੩||

Adhikarana vAtajApadaMshaH (4) · Śloka 4

................................ਅਤ੍ਰ ਮਾਰੁਤਾਤ੍| ਮੇਢਸ਼ੋਫੋ ਰੁਜਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਾਃ ਸ੍ਤਮ੍ਭਸ੍ਤ੍ਵਕ੍ਪਰਿਪੋਟਨਮ੍||੪||

ਤ੍ਵਕ੍ਪਰਿਪੋਟਨਾਨ੍ਤਂ ਵਾਤੇਨੋਪਦਂਸ਼ੇ ਲਕ੍ਸਣਮ੍| (ਅਤ੍ਰ ਪਞ੍ਚਾਨਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਵਾਤੇਨਾਪਦਂਸ਼ੇ ਲਿਙ੍ਗੇ ਸ਼ੋਫੋ ਨਾਨਾਪ੍ਰਕਾਰਰੁਜਃ ਸ੍ਤਬ੍ਧਤਾ ਤ੍ਵਚੋਭੇਦਨਂ ਚ ਸ੍ਯਾਤ੍)|| ੪||

Adhikarana pittajApadaMshaH (5) · Śloka 5

ਪਕ੍ਵੋਦੁਮ੍ਬਰਸਙ੍ਕਾਸ਼ਂ ਪਿਤ੍ਤੇਨ ਸ਼੍ਵਯਥੁਰ੍ਜ੍ਵਰਃ||੫||

ਜ੍ਵਰਾਨ੍ਤਂ ਪਿਤ੍ਤੇਨ| ਪਿਤ੍ਤਜੇ ਅਪਦਂਸ਼ੇ ਪਕ੍ਵੋਦੁਮ੍ਬਰਸਙ੍ਕਾਸ਼ਃ ਸ਼ੋਫੋ ਜ੍ਵਰਸ਼੍ਚ ਸ੍ਯਾਤ੍|| ੫||

Adhikarana shleShmajApadaMshaH (6) · Śloka 7

ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਾ ਕਠਿਨਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਃ ਕਣ੍ਡੂਮਾਞ੍ਛੀਤਲੋ ਗੁਰੁਃ||੬|| `|੭|

ਗੁਰ੍ਵਨ੍ਤਂ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਾ| ਕਠਿਨ ਇਤ੍ਯਾਦ੍ਯਨਨ੍ਤਰਪ੍ਰਕਤਸ੍ਯ ਸ਼੍ਵਯਥੋਰ੍ਵਿਸ਼ੇਸਣਮ੍| (ਵਿਸ਼ੇਸਣਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਾਚ੍ਛ੍ਵਯਥੁਰੇਵਾਤ੍ਰ ਵਿਸ਼ੇਸ੍ਯਃ| ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮ ਕਤੇ ਅਪਦਂਸ਼ੇ ਕਾਠਿਨ੍ਯਯੁਕ੍ਤਃ ਸ੍ਨੇਹਲੇਪਪ੍ਰਤੀਤਿਕਰਃ ਕਣ੍ਡੂਸਹਿਤਃ ਸ਼ੀਤਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚ ਸ਼ੋਫੋ ਜਾਯਤੇ)|| ੬||

Adhikarana raktajApaMdashaH (7) · Śloka 7

ਸ਼ੋਣਿਤੇਨਾਸਿਤਸ੍ਫੋਟਸਮ੍ਭਵੋਸ੍ਰਸ਼੍ਰੁਤਿਰ੍ਜ੍ਵਰਃ||੭||

ਜ੍ਵਰਾਨ੍ਤਂ ਰਕ੍ਤੇਨ| ਰਕ੍ਤਕਤੇ ਅਪਦਂਸ਼ੇ ਕਸ੍ਣਵਰ੍ਣਾਨਾਂ ਸ੍ਫੋਟਾਨਾਮੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਰਸ੍ਰਸ੍ਰਾਵੋ ਜ੍ਵਰਸ਼੍ਚ ਸ੍ਯਾਤ੍|| ੭||

Adhikarana sannipAtajApadaMshaH (8) · Śloka 8

ਸਰ੍ਵਜੇ ਸਰ੍ਵਲਿਙ੍ਗਤ੍ਵਂ ਸ਼੍ਵਯਥੁਰ੍ਮੁਸ੍ਕਯੋਰਪਿ| ਤੀਵ੍ਰਾ ਰੁਗਾਸ਼ੁ ਪਚਨਂ ਦਰਣਂ ਕਮਿਸਮ੍ਭਵਃ||੮||

ਕਮਿਸਮ੍ਭਵਾਨ੍ਤਂ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੇਨ| ਸਰਕ੍ਤਸਨ੍ਨਿਪਾਤਜੇ ਅਪਦਂਸ਼ੇ ਸਰ੍ਵਲਿਙ੍ਗਤ੍ਵਂ ਵਾਤਾਦ੍ਯਪਦਂਸ਼ਾਨਾਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕੋਕ੍ਤਲਕ੍ਸਣਨਿਚਯਸਮ੍ਭਵਃ| ਤਥਾ ਵਸਣਯੋਰਪਿ ਸ਼ੋਫਃ| ਅਪਿਸ਼ਬ੍ਦੇਨਾਨ੍ਯਤ੍ਰਾਪਿ| ਮੇਢ੍ਰਮਾਤ੍ਰੇ ਸ਼ੋਫੋਦ੍ਭਵਂ ਸੂਚਿਤਮ੍| ਰਕ੍ਤਾਪਦਂਸ਼ੇਪਿ ਸ਼ੋਫ ਉਕ੍ਤਃ| ਤੀਵ੍ਰਾ ਅਤ੍ਯਰ੍ਥਮਸਹਨੀਯਾ ਰੁਕ੍ਪੀਡਾਵਿਸ਼ੇਸਃ| ਆਸ਼ੁਪਚਨਂ ਦ੍ਵਿਤ੍ਰਿਦਿਨੈਰੇਵ ਪਾਕਃ| ਆਸ਼ੁਸ਼ਬ੍ਦੋਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪੂਰ੍ਵੇਸਾਂ ਕ੍ਰਮੇਣ ਪਾਕਃ ਸੂਚਿਤਃ| ਦਰਣਂ ਭੇਦਨਮ੍| ਕਮਿਸਮ੍ਭਵਃ ਅਨ੍ਤਃ ਸ੍ਵਯਮੇਵ ਜਨ੍ਤੂਨਾਮੁਦ੍ਭਵਃ)|| ੮||

Adhikarana apadaMshAnAM sAdhyAsAdhyatA (9) · Śloka 9

ਯਾਪ੍ਯੋ ਰਕ੍ਤੋਦ੍ਭਵਸ੍ਤੇਸਾਂ ਮਤ੍ਯਵੇ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਜਃ||੯||

ਤੇਸਾਂ ਪਞ੍ਚਾਨਾਮਪਦਂਸ਼ਾਨਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਰਕ੍ਤਾਪਦਂਸ਼ੋ ਯਾਪ੍ਯਃ| ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਜਸ੍ਤੁ ਮਤ੍ਯਵੇ ਭਵਤਿ|| ੯||

Adhikarana arshAMsi (10) · Śloka 10

ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਕੁਪਿਤੈਰ੍ਦੋਸੈਰ੍ਗੁਹ੍ਯਾਸਕ੍ਪਿਸ਼ਿਤਾਸ਼੍ਰਯੈਃ| ਅਨ੍ਤਰ੍ਬਹਿਰ੍ਵਾ ਮੇਢ੍ਰਸ੍ਯ ਕਣ੍ਡੂਲਾ ਮਾਂਸਕੀਲਕਾਃ| ਪਿਚ੍ਛਿਲਾਸ੍ਰਸ੍ਰਵਾ ਯੋਨੌ ਤਦ੍ਵਚ੍ਚ ਛਤ੍ਰਸਨ੍ਨਿਭਾਃ| ਤੇਰ੍ਸ਼ਾਂਸ੍ਯੁਪੇਕ੍ਸ੍ਯਾ ਘ੍ਨਨ੍ਤਿ ਮੇਢ੍ਰਪੁਂਸ੍ਤ੍ਵਭਗਾਰ੍ਤਵਮ੍||੧੦||

ਗੁਹ੍ਯੇ ਯਦਸਗ੍ਰਕ੍ਤਂ ਪਿਸ਼ਿਤਂ ਮਾਂਸਞ੍ਚ ਤਤ੍ਰੋਕ੍ਤਾਤ੍ਕਾਰਣਾਤ੍ ਕੁਪਿਤੈਰ੍ਦੋਸੈਰ੍ਮੇਢ੍ਰਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰ੍ਵਾ ਬਹਿਰ੍ਵਾ ਕਣ੍ਡੂਲਾਃ ਪਿਚ੍ਛਿਲਾਸ੍ਰਸ੍ਰਵਾਸ਼੍ਚ ਮਾਂਸਕੀਲਕਾ ਜਾਯਨ੍ਤੇ| ਤੇ ਅਨੇਨੈਵ ਪ੍ਰਕਾਰੇਣ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾ ਅਪਿ ਯੋਨੌ ਛਤ੍ਤਾਕਤਯੋ ਮਾਂਸਕੀਲਕਾ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਨਾਮ੍ਨਾ ਅਰ੍ਸ਼ਾਂਸਿ| ਤੇ ਚ ਪੁਰੁਸੇ ਜਾਤਾ ਉਪੇਕ੍ਸਿਤਾਃ ਸਨ੍ਤੋ ਮੇਢ੍ਰਂ ਪੁਂਸ੍ਤ੍ਵਂ ਚ ਨਾਸ਼ਯਨ੍ਤਿ| ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾਸ੍ਤਦ੍ਵਦ੍ਭਗਮਾਰ੍ਤਵਂ ਚ| ਲਾਘਵਾਰ੍ਥਮਤ੍ਰ ਯੋਨਿਰੋਗ ਉਕ੍ਤਃ| (ਕੁਪਿਤੈਰ੍ਯਯੋਕ੍ਤੇਨ ਕਾਰਣਜਾਤੇਨ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੈਰ੍ਗੁਹ੍ਯਾਸਕ੍ਪਿਸ਼ਿਤਾਸ਼੍ਰਯੈਃ ਗੁਹ੍ਯਗਤਮਸਕ੍ਪਿਸ਼ਿਤਞ੍ਚਾਸ਼੍ਰਯੋ ਯੇਸਾਂ ਤੈਃ ਮੇਢ੍ਰਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰ੍ਭਾਗੇ ਬਹਿਰ੍ਭਾਗੇ ਵਾ ਕਣ੍ਡੂਲਾਃ ਕਣ੍ਡੂਯੁਕ੍ਤਾਃ ਪਿਚ੍ਛਿਲਾਸ੍ਰਸ੍ਰਵਾਃ ਪੈਚ੍ਛਿਲ੍ਯਯੁਕ੍ਤਂ ਰਕ੍ਤਂ ਸ੍ਰਵਨ੍ਤਃ ਮਾਂਸਕੀਲਕਾ ਕੀਲਕਾਕਾਰਾ ਮਾਂਸਾਙ੍ਕੁਰਾਃ ਜਾਯਨ੍ਤੇ| ਯੋਨੌ ਚ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਗੁਹ੍ਯੇਪਿ ਤਦ੍ਵਤ੍ ਯੋਨਿਵ੍ਯਾਪਦੁਕ੍ਤਕਾਰਣਦੁਸ੍ਟੈਰ੍ਦੋਸੈਰਨ੍ਤਰ੍ਬਹਿਰ੍ਵਾ ਕਣ੍ਡ੍ਵਾਦਿਯੁਕ੍ਤਾ ਮਾਂਸਕੀਲਕਾ ਜਾਯਨ੍ਤੇ| ਤਤ੍ਰ ਤ੍ਵਯਂ ਵਿਸ਼ੇਸਃ ਤੇ ਛਤ੍ਰਸਨ੍ਨਿਭਾਃ ਛਤ੍ਰਤੁਲ੍ਯਾਕਾਰਾਃ ਕਸ਼ ਮੂਲਾਃ ਸ੍ਥੂਲਾਗ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਭਵਨ੍ਤਿ| ਮੇਢ੍ਰਜਾ ਮਾਂਸਕੀਲਕਾਃ ਯੋਨਿਜਾਸ਼੍ਚਰ੍ਸ਼ਾਂਸੀਤਿ ਕਥ੍ਯਨ੍ਤੇ| ਉਪੇਕ੍ਸਯਾ ਤੁ ਪੁਨਃ ਮੇਢ੍ਰਪੁਂਸ੍ਤ੍ਵਭਗਾਰ੍ਤਵਂ, ਮੇਢ੍ਰੇ ਚੇਨ੍ਮੇਢ੍ਰਮ੍| ਪੁਂਸ੍ਤ੍ਵਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਗਮਨਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਵਾ| ਤਥਾ ਭਗੇ ਚੇਤ੍ ਭਗਮਤੁਤ੍ਵਯੋਗ੍ਯਂ ਆਰ੍ਤਵਂ ਰਕ੍ਤਂ ਚ ਘ੍ਨਨ੍ਤਿ| ਪੁਂਰੋਗਾਣਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਸ੍ਤ੍ਰੀਰੋਗਕਥਨਂ ਕਾਰਣਾਦਿਸਾਮ੍ਯੇਨ ਲਾਘਵਾਤ੍)|| ੧੦||

Adhikarana sarShapikAH (11) · Śloka 11

ਗੁਹ੍ਯਸ੍ਯ ਬਹਿਰਨ੍ਤਰ੍ਵਾ ਪਿਟਕਾਃ ਕਫਰਕ੍ਤਜਾਃ| ਸਰ੍ਸਪਾਮਾਨਸਂਸ੍ਥਾਨਾ ਘਨਾਃ ਸਰ੍ਸਪਿਕਾਃ ਸ੍ਮਤਾਃ||੧੧||

ਕਫਰਕ੍ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਗੁਹ੍ਯਸ੍ਯ ਬਹਿਰਨ੍ਤਰ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਵਾ ਸਰ੍ਸਪਤੁਲ੍ਯਪ੍ਰਮਾਣਸਂਸ੍ਥਾਨਾ ਘਨਾਃ ਸਂਹਤਾਃ ਪਿਟਕਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਤਾ ਨਾਮ੍ਨਾ ਸਰ੍ਸਪਿਕਾ ਸ੍ਮਤਾਃ| (ਗੁਹ੍ਯਸ੍ਯ ਮੇਢ੍ਰਸ੍ਯ ਗੁਹ੍ਯਸ਼ਬ੍ਦੋਕ੍ਤ੍ਯਾ ਯੋਨੇਰਪਿ ਬਹਿਰਨ੍ਤਃ ਬਹਿਰ੍ਭਾਗੇਨ੍ਤਰ੍ਭਾਗੇ ਵਾ ਕਫਰਕ੍ਤਜਾਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਰਕ੍ਤਸਂਸਰ੍ਗਨਿਮਿਤ੍ਤਾਃ ਸਰ੍ਸਪਾਮਾਨਸਂਸ੍ਥਾਨਾਃ ਮਾਨਸਸ੍ਥਾਨਾਭ੍ਯਾਂ ਸਰ੍ਸਪਤੁਲ੍ਯਾਃ ਘਨਾ ਨਿਰਨ੍ਤਰਨਿਚਿਤਾਃ ਪਿਟਕਾਃ ਸਰ੍ਸਪਿਕਾਸਂਜ੍ਞੋ ਗੁਹ੍ਯਤੋਗਃ)|| ੧੧||

Adhikarana avamanthaH (12) · Śloka 12

ਪਿਟਕਾ ਬਹਵੋ ਦੀਰ੍ਘਾ ਦੀਰ੍ਯਨ੍ਤੇ ਮਧ੍ਯਤਸ਼੍ਚ ਯਾਃ| ਸੋਵਮਨ੍ਥਃ ਕਫਾਸਗ੍ਭ੍ਯਾਂ ਵੇਦਨਾਰੋਮਹਰ੍ਸਵਾਨ੍||੧੨||

ਗੁਹ੍ਯੇ ਯਾਃ ਪਿਟਕਾ ਬਹਵੋ ਦੀਰ੍ਘਾ ਮਧ੍ਯਤਸ਼੍ਚ ਦੀਰ੍ਯਨ੍ਤੇ ਸ ਰੋਗੋ ਨਾਮ੍ਨਾਵਮਨ੍ਥਃ| ਸ ਚ ਕਫਵਾਤਾਭ੍ਯਾਂ ਭਵਤਿ| ਵੇਦਨਾਰੋਮਹਰ੍ਸਵਾਂਸ਼੍ਚ ਭਵਤਿ| (ਕਫਾਸਗ੍ਭ੍ਯਾਂ ਕਫੇਨਾਸਜਾ ਚ ਸਂਸਸ੍ਟਾਭ੍ਯਾਂ ਜਾਤਾਃ ਬਹਵੋ ਬਹੁਸਙ੍ਖ੍ਯਾਃ ਦੀਰ੍ਘਾ ਆਯਾਮਯੁਕ੍ਤਾਃ ਯਾ ਪਿਟਕਾ ਮਧ੍ਯਤੋ ਮਧ੍ਯਪ੍ਰਦੇਸ਼ੇ ਦੀਰ੍ਯਨ੍ਤੇ ਵਿਦੀਰ੍ਣਾ ਭਵਨ੍ਤਿ| ਵੇਦਨਾਰੋਮਹਰ੍ਸਵਾਨ੍ ਵੇਦਨਯਾ ਰੋਮਹਰ੍ਸੇਣ ਚ ਯੁਕ੍ਤਃ ਸ ਰੋਗੋਵਮਨ੍ਥਾਖ੍ਯਃ)|| ੧੨||

Adhikarana kumbhIkA (13) · Śloka 13

ਕੁਮ੍ਭੀਕਾ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੋਤ੍ਥਾ ਜਾਮ੍ਬਵਾਸ੍ਥਿਨਿਭਾਸ਼ੁਜਾਃ||੧੩||

ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਹੇਤੁਰ੍ਜਾਮ੍ਬਵਾਸ੍ਥਿਮਸਦਸ਼ਾ ਕ੍ਸਿਪ੍ਰਜਾ ਯਾ ਪਿਟਕਾ ਸਾ ਨਾਮ੍ਨਾ ਕੁਮ੍ਭੀਕਾ| (ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਜਾਤਾ ਜਾਮ੍ਬਵਬੀਜਾਸ੍ਥਿਸਦਸ਼ਾ ਆਸ਼ੁਜਾ ਅਤਿਵੇਗੇਨੋਤ੍ਥਿਤਾ ਪਿਟਕਾ ਕੁਮ੍ਭੀਕਾ ਤਤ੍ਸਂਜ੍ਞੋ ਗੁਹ੍ਯਰੋਗਃ)|| ੧੩||

Adhikarana alajI (14) · Śloka 14

ਅਲਜੀਂ ਮੇਹਵਦ੍ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍.............................||੧੪||

ਅਲਜ੍ਯਾਖ੍ਯਾਂ ਗੁਹ੍ਯਪਿਟਕਾਂ ਮੇਹਵਚ੍ਛਾਰਾਵਿਕਾਦਿਪਠਿਤਾਲਜੀਵਲ੍ਲਕ੍ਸਣੈਰ੍ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍|| ੧੪||

Adhikarana uttamA (15) · Śloka 15

.....................................ਉਤ੍ਤਮਾਂ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਜਾਮ੍| ਪਿਟਕਾਂ ਮਾਸਮੁਦ੍ਗਾਭਾਮ੍.......................................||੧੫||

ਪਿਤ੍ਤਰਕ੍ਤਜਾਂ ਮਾਸਮੁਦ੍ਗਸਦਸ਼ਾਂ ਪਿਟਕਾਂ ਨਾਮ੍ਨੋਤ੍ਤਮਾਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍| (ਉਤ੍ਤਪਾਮਿਤਿ ਪਾਠਃ| ਪਿਤ੍ਤਰਕ੍ਤਕਾਰਣਜਨਿਤਾਂ ਸਂਸ੍ਥਾਨਮਾਨਾਭ੍ਯਾਂ ਮਾਸੇਣ ਮੁਦ੍ਗੇਨ ਵਾ ਤੁਲ੍ਯਾਂ ਪਿਟਕਾਮੁਤ੍ਤਮਾਖ੍ਯਂ ਕ੍ਸੁਦ੍ਰਰੋਗਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍)|| ੧੫||

Adhikarana puShkarikA (16) · Śloka 16

............................ਪਿਟਕਾ ਪਿਟਕਾਚਿਤਾ| ਕਰ੍ਣਿਕਾ ਪੁਸ੍ਕਰਸ੍ਯੇਵ ਜ੍ਞੇਯਾ ਪੁਸ੍ਕਰਿਕੇਤਿ ਸਾ||੧੬||

ਪੁਸ੍ਕਰਸ੍ਯ ਪਦ੍ਮਸ੍ਯ ਕਰ੍ਣਿਕੇਵ ਯਾ ਪਿਟਕਾ ਅਨ੍ਯਾਭਿਰ੍ਵਹ੍ਨੀਭਿਃ ਪਿਟਕਾਭਿਰਾਚਿਤਾ ਸਾ ਨਾਮ੍ਨਾ ਪੁਸ੍ਕਰਿਕੇਤਿ ਜ੍ਞੇਯਾ| (ਪਿਤ੍ਤਰਕ੍ਤਾਭ੍ਯਾਮੇਵ ਪਦ੍ਮਕਰ੍ਣਿਕਾ ਤੁਲ੍ਯਾ ਤਥਾ ਪਿਟਕੈਰਾਚਿਤਾ ਸ੍ਵਯਮਪ੍ਯਣੁਭਿਃ ਪਿਟਕਾਭਿਰ੍ਵ੍ਯਾਪ੍ਤੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ)|| ੧੬||

Adhikarana saMvyUDhapiTakA (17) · Śloka 17

ਪਾਣਿਭ੍ਯਾਂ ਭਸ਼ਸਂਵ੍ਯੂਢੇ ਸਂਵ੍ਯੂਢਪਿਟਕਾ ਭਵੇਤ੍||੧੭||

ਸਂਵ੍ਯੂਢਖ੍ਯੇ ਰਾਗੇ ਮੇਢ੍ਰੇ ਭਸ਼ਸਂਵ੍ਯੂਢੇ ਵਿਮਰ੍ਦਿਤੇ ਪਿਟਕਾ ਭਵੇਤ੍| (ਹਸ੍ਤਾਭ੍ਯਾਮਤਿਸ਼ਯੇਨ ਸਂਵ੍ਯੂਢੇ ਸਂਵਾਹਿਤੇ ਮਰ੍ਦਿਤ ਇਤਿ ਯਾਵਤ੍ ਮੇਢ੍ਰ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਾਤ੍| ਸਂਵ੍ਯੂਢਪਿਟਕਾ ਤਤ੍ਸਂਜ੍ਞੋ ਗੁਹ੍ਯਰੋਗੋ ਭਵੇਤ੍| ਅਤ੍ਰਾਪਿ ਪਿਤ੍ਤਰਕ੍ਤਾਭ੍ਯਾਮਿਤ੍ਯੂਹ੍ਯਮ੍)|| ੧੭||

Adhikarana mRuditam (18) · Śloka 18

ਮਦਿਤਂ ਮਦਿਤਂ ਵਸ੍ਤੁ ਸਂਰਬ੍ਧਂ ਵਾਤਕੋਪਤਃ||੧੮||

ਵਸ੍ਤੁ ਮੇਢ੍ਰਾਖ੍ਯਂ ਮਦਿਤਂ ਸਦ੍ਵਾਤਕੋਪਾਤ੍ ਸਂਰਬ੍ਧਂ ਭਵਤਿ ਸ ਨਾਮ੍ਨਾ ਮਦਿਤਮ੍| (ਹਰ੍ਸਣਾਰ੍ਥਂ ਹਸ੍ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਮਰ੍ਦਿਤਂ ਯਦ੍ਵਸ੍ਤੁ ਮੇਢ੍ਰਾਖ੍ਯਂ ਤਦ੍ਵਾਤਕੋਪਤਃ ਮਰ੍ਦਨਸ੍ਯੈਵਾਤਿਯੋਗਾਤ੍ ਕਾਰਣਾਨ੍ਤਰਾਦ੍ਵਾ ਕੁਪਿਤਾਦ੍ਵਾਤਾਤ੍ਸਂਰਬ੍ਧਂ ਹਸ੍ਟਮੇਵ ਸਦਾ ਵਰ੍ਤਤੇ ਚੇਨ੍ਮਦਿਤਂ ਮਦਿਤਾਖ੍ਯੋ ਗੁਹ੍ਯਰੋਗਃ|| ੧੮||

Adhikarana aShThIlikA (19) · Śloka 19

ਵਿਸਮਾ ਕਠਿਨਾ ਭੁਗ੍ਨਾ ਵਾਯੁਨਾਸ੍ਠੀਲਿਕਾ ਸ੍ਮਤਾ||੧੯||

ਯਾ ਵਿਸਮਤ੍ਵਾਦਿਗੁਣਾ ਪਿਟਕਾ ਵਾਯੁਨਾ ਭਵਤਿ ਸਾ ਨਾਮ੍ਨਾਸ੍ਠੀਲਿਕਾ ਸ੍ਮਤਾ| (ਕੁਪਿਤੇਨ ਵਾਯੁਨਾ ਵਿਸਮਾ ਕ੍ਵਚਿਨ੍ਨਿਮ੍ਨਾ ਕ੍ਵਚਿਦੁਨ੍ਨਤਾ ਕਠਿਨਾ ਪ੍ਰਾਯੇਣ ਕਾਠਿਨ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਭੁਗ੍ਨਾ ਕੁਟਿਲਾਕਾਰਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀਲਿਙ੍ਗ ਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਾਤ੍ ਪਿਟ-ਕੇਤ੍ਯੂਹ੍ਯਂ ਇਯਮਸ੍ਠੀਲਿਕਾਖ੍ਯੋ ਗੁਹ੍ਯਰੋਗਃ|| ੧੯||

Adhikarana nivRuttam (20) · Śloka 20

ਵਿਮਰ੍ਦਨਾਦਿਦੁਸ੍ਟੇਨ ਵਾਯੁਨਾ ਚਰ੍ਮ ਮੇਢ੍ਰਜਮ੍| ਨਿਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ ਸਰੁਗ੍ਦਾਹਂ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ਪਾਕਞ੍ਚ ਗਚ੍ਛਤਿ| ਪਿਣ੍ਡਿਤਂ ਕੁਥਿਤਂ ਚਰ੍ਮ ਤਤ੍ਪ੍ਰਲਮ੍ਬਮਧੋਮਣੇਃ| ਨਿਵਤ੍ਤਸਂਜ੍ਞਂ ਸਕਫਂ ਕਣ੍ਡੂਕਾਠਿਨ੍ਯਵਤ੍ਤੁ ਤਤ੍||੨੦||

ਵਿਮਰ੍ਦਨਾਦਿਨਾ ਦੁਸ੍ਟੇਨ ਵਾਯੁਨਾ ਮੇਢ੍ਰਜਂ ਚਰ੍ਮ ਸਰੁਗ੍ਦਾਹਂ ਸਨ੍ਨਿਵਰ੍ਤਤੇ ਪਰਾਵਤ੍ਯ ਤਿਸ੍ਠਤਿ| ਕ੍ਵਚਿਤ੍ਤੁ ਪਾਕਮਪਿ ਗਚ੍ਛਤਿ| ਤਤਸ਼੍ਚਰ੍ਮਪਿਣ੍ਡਿਤਂ ਸਙ੍ਕੁਚਿਤਂ ਕੁਥਿਤਂ ਕ੍ਲਿਨ੍ਨਂ ਮਣੇਰ੍ਮੇਢ੍ਰਾਗ੍ਰਭਾਗਸ੍ਯਾਧਃ ਪ੍ਰਲਮ੍ਬਂ ਭਵਤਿ ਤਸ੍ਯ ਨਿਵਤ੍ਤਮਿਤਿ ਸਂਜ੍ਞਾ| ਤਚ੍ਚ ਨਿਵਤ੍ਤਂ ਕਫਸਂਯੋਗਾਤ੍ ਕਣ੍ਡੂਕਾਠਿਨ੍ਯਵਚ੍ਚ ਭਵਤਿ ਨ ਤੁ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ| (ਵਿਮਰ੍ਦਨਾਦ੍ਧਿ ਦੁਸ੍ਟੇਨੇਤਿ ਪਾਠਃ| ਪਿਣ੍ਡਿਤਂ ਗ੍ਰਥਿਤਮਿਤਿ ਚ| ਵਿਮਰ੍ਦਨਾਦ੍ਵਿਵਿਧਾਨ੍ਮਰ੍ਦਨਾਤ੍ ਦੁਸ੍ਟੇਨ ਵਾਯੁਨਾ ਮੇਢ੍ਰਜਂ ਚਰ੍ਮ ਮੇਢ੍ਰਸ੍ਯ ਤ੍ਵਕ੍ ਨਿਵਰ੍ਤਤੇ ਪਰਾਵਤ੍ਯ ਤਿਸ੍ਠਤਿ| ਹਿ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧੌ| ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਕੇਸੁਚਿਤ੍ ਪੁਰੁਸੇਸੁ ਦੋਸਭੇਦਵਸ਼ਾਤ੍ ਸਰੁਗ੍ਦਾਹਂ ਰੁਜਯਾ ਊਸ੍ਮਾਤਿਸ਼ਯੇਨ ਚ ਯੁਕ੍ਤਂ ਸਤ੍ਪਾਕਂ ਗਚ੍ਛਤਿ ਚ| ਤਤ੍ਤਥਾਭੂਤਂ ਚਰ੍ਮਪਿਣ੍ਡਿਤਂ ਗ੍ਰਥਿਤਂ ਪਿਣ੍ਡਾਕਾਰਤਯਾ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਭਾਵਮਾਪਨ੍ਨਂ ਮਣੇਰ੍ਮੇਢ੍ਰਾਗ੍ਰਭਾਗਸ੍ਯਾਧਃਪ੍ਰਲਮ੍ਬਂ ਲਮ੍ਬਮਾਨਂ ਨਿਵਤ੍ਤਸਂਜ੍ਞਂ ਨਿਵਤ੍ਤਾਖ੍ਯੋ ਰੋਗਃ| ਸਕਫਂ ਕਫਸਮ੍ਬਦ੍ਧਂ ਤਤ੍ਤੁ ਨਿਵਤ੍ਤਂ ਕਣ੍ਡ੍ਵਾ ਕਾਠਿਨ੍ਯੇਨ ਚ ਯੁਕ੍ਤਂ ਭਵਤਿ)|| ੨੦||

Adhikarana avapATikA (21) · Śloka 21

ਦਾਰੂਢਂ ਸ੍ਫੁਟਿਤਂ ਚਰ੍ਮ ਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਮਵਪਾਟਿਕਾ||੨੧||

ਮੇਢ੍ਰਭਵਂ ਚਰ੍ਮ ਦੁਸ੍ਟਂ ਕਤ੍ਵੋਢਂ ਮਰ੍ਦਿਤਂ ਸ੍ਫੁਟਿਤਂ ਸਦਵਪਾਟਿਕੇਤਿ ਨਾਮ੍ਨਾ ਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਮ੍| (ਦੁਰੁਢਂ ਦੁਸ੍ਟਂ ਕਤ੍ਵੋਢਂ ਅਯਥਾਵਤ੍ ਗਹੀਤਮਰ੍ਦਿਤਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਅਤ ਏਵ ਸ੍ਫੁਟਿਤਂ ਭਿਨ੍ਨਂ ਯਚ੍ਚਰ੍ਮਤ੍ਵਕ੍ ਤਦਵਪਾਟਿਕਾ ਤਤ੍ਸਂਜ੍ਞੋ ਗੁਹ੍ਯਰੋਗਃ)|| ੨੧||

Adhikarana niruddhamaNiH (22) · Śloka 22

ਵਾਤੇਨ ਦੂਸਿਤਂ ਚਰ੍ਮ ਮਣੌ ਸਕ੍ਤਂ ਰੁਣਦ੍ਧਿ ਚੇਤ੍| ਸ੍ਰੋਤੋ ਮੂਤ੍ਰਂ ਤਤੋਭ੍ਯੇਤਿ ਮਨ੍ਦਧਾਰਮਵੇਦਨਮ੍| ਮਣੇਰ੍ਵਿਕਾਸਰੋਧਸ਼੍ਚ ਸ ਨਿਰੁਦ੍ਧਮਣਿਰ੍ਗਦਃ||੨੨||

ਵਾਤੇਨ ਦੂਸਿਤਂ ਚਰ੍ਮ ਮੇਢ੍ਰਮਣੌ ਸਕ੍ਤਂ ਸ਼੍ਲਿਸ੍ਟਂ ਯਦਿ ਮੇਢ੍ਰਸ੍ਰੋਤੋਰੁਣਾਦ੍ਧਿ ਤਤੋ ਮੂਤ੍ਰਂ ਮਨ੍ਦਧਾਰਮਵੇਦਨਂ ਚਾਭ੍ਯੇਤਿ ਮਣੇਸ਼੍ਚ ਹਰ੍ਸਣੇ ਵਿਕਾਸਰੋਧੋ ਭਵਤਿ ਸ ਗਦੋ ਨਾਮ੍ਨਾ ਨਿਰੁਦ੍ਧਮਣਿਃ| (ਵਾਤੇਨ ਕਤਦੂਸਣਂ ਚਰ੍ਮ ਮਣੌ ਲਿਙ੍ਗਾਗ੍ਰੇ ਸਕ੍ਤਂ ਸਂਸ਼੍ਲਿਸ੍ਟਂ ਸ੍ਰੋਤੋ ਮੂਤ੍ਰਮਾਰ੍ਗਂ ਰੁਣਦ੍ਧਿ ਯਦਿ ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਧੇਤੋਃ ਮੂਤ੍ਰਃ ਮਨ੍ਦਧਾਰਂ ਸ੍ਰੋਤੋਰੋਧਾਦਨ੍ਤਰਾਨ੍ਤਰਾ ਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ ਅਵੇਦਨਂ ਵੇਦਨਾਰਹਿਤਮ੍| ਅਰ੍ਸ਼੍ਮਰ੍ਯਾਦੌ ਹਿ ਨਿਰੋਧਸ੍ਯਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰਤ੍ਵਾਦ੍ਵੇਦਨਾਸਮ੍ਭਵਃ ਇਹ ਤੁ ਬਾਹ੍ਯਤ੍ਵਾਤ੍ਤਦਭਾਵਃ| ਅਭ੍ਯੇਤਿ ਨਿਰ੍ਗਚ੍ਛਤਿ| ਮਣੇਃ ਕਰ੍ਣਿਕਾਯਾਸ੍ਤ੍ਵਕ੍ਪਰਿਵਰ੍ਤਨਾਸ਼ਕ੍ਯਤਯਾ ਵਿਕਾਸਯਿਤੁਮਸ਼ਕ੍ਯਤ੍ਵਞ੍ਚ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਯ ਏਵਂ ਵਿਧਃ ਸ ਗਦੋ ਨਿਰੁਦ੍ਧਮਣਿਸਂਜ੍ਞੋ ਗੁਹ੍ਯਰੋਗਃ)|| ੨੨||

Adhikarana grathitam (23) · Śloka 23

ਲਿਙ੍ਗਂ ਸ਼ੂਕੈਰਿਵਾਕੀਰ੍ਣਂ ਗ੍ਰਥਿਤਾਖ੍ਯਂ ਕਫੋਦ੍ਭਵਮ੍||੨੩||

ਕਫੇਨ ਹੇਤੁਨਾ ਲਿਙ੍ਗਂ ਮੇਢ੍ਰਮਨ੍ਤਃ ਸ਼ੂਕੈਃ ਕਿਂਸ਼ਾਰੁਭਿਰਿਵਾਵਤਂ ਭਵਤਿ ਤਸ੍ਯ ਗ੍ਰਥਿਤ ਇਤ੍ਯਾਖ੍ਯਾ| (ਸ਼ੂਕਾਚਿਤਪ੍ਰਤੀਤਿਯੁਕ੍ਤਂ ਮੇਢ੍ਰਂ ਗ੍ਰਥਿਤਾਖ੍ਯਂ ਤਚ੍ਚ ਕਫੋਦ੍ਭਵਂ ਕਫੇਨ ਜਾਯਤ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| (ਕਿਂਸ਼ਾਰੁਰ੍ਧਾਨ੍ਯਸ਼ੂਕਮ੍)|| ੨੩||

Adhikarana sparshahAniH (24) · Śloka 24

ਸ਼ੂਕਦੂਸਿਤਰਕ੍ਤੋਤ੍ਥਾ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਹਾਨਿਸ੍ਤਦਾਹ੍ਵਯਾ||੨੪||

ਸ਼ੂਕੇਨ ਦੂਸਿਤਂ ਯਨ੍ਮੇਢ੍ਰੇ ਰਕ੍ਤਂ ਤਦੁਤ੍ਥਾ ਮੇਢ੍ਰੇ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਹਾਨਿਰਚੇਤਨਤ੍ਵਂ ਭਵਤਿ| ਤਤ੍ਤਦਾਹ੍ਵਯਂ ਨਾਮ੍ਨਾ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਹਾਨਿਃ| (ਲਿਙ੍ਗਵਦ੍ਧ੍ਯਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਲਿਪ੍ਤ ਸ਼ੂਕਦੂਸਿਤਾਦ੍ਰਕ੍ਤਾਦੁਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਹਾਨਿਃ ਸ੍ਵਾਪਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਂ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਜ੍ਞਾਨਂ ਤਦਾਹ੍ਵਯੋ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਹਾਨ੍ਯਾਖ੍ਯੋ ਰੋਗਃ|| ੨੪||

Adhikarana shataponakam (25) · Śloka 25

ਛਿਦ੍ਰੈਰਣੁਮੁਖੈਰ੍ਯਤ੍ਤੁ ਮੇਹਨਂ ਸਰ੍ਵਤਸ਼੍ਚਿਤਮ੍| ਵਾਤਸ਼ੋਣਿਤਕੋਪੇਨ ਤੇ ਵਿਦ੍ਯਾਚ੍ਛਤਪੋਨਕਮ੍||੨੫||

ਯਤ੍ਤੁ ਮੇਹਨਂ ਮੇਢ੍ਰਂ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਅਣੁਮੁਖੈਃ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਾਸ੍ਯੈਸ਼੍ਛਿਦ੍ਰੈਸ਼੍ਚਿਤਂ ਵਾਤਸ਼ੋਣਿਤਕੋਪੇਨ ਹੇਤੁਨਾ ਭਵਤਿ ਤਂ ਨਾਮ੍ਨਾ ਸ਼ਤਪੋਨਕਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍| (ਯਤ੍ਤੁ ਲਿਙ੍ਗਂ ਵਾਤਰਕ੍ਤਯੋਃ ਕੋਪਾਦਣੁਮੁਖੈਃ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਾਸ੍ਯੈਰ੍ਮੁਖਸ੍ਯਾਣੁਤ੍ਵੋਕ੍ਤ੍ਯਾ ਮੂਲਸ੍ਯ ਸ੍ਥੂਲਤ੍ਵਮਪਿ ਵ੍ਯਕ੍ਤਿਤਮ੍| ਅਤ੍ਰ ਏਵ ਹਿ ਤੇਭ੍ਯੋ ਮੂਤ੍ਰਾਦਿਪਰਿਸ੍ਰੁਤਿਃ| ਛਿਦ੍ਰੈਃ ਸੂਸਿਰੈਃ ਸਰ੍ਵਤਸ਼੍ਚਿਤਂ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਂ ਤਂ ਸ਼ਤਪੋਨਕਾਖ੍ਯਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍| ਭਗਨ੍ਦਰੋਕ੍ਤਸ਼ਤਪੋਨਕਵਤ੍ ਬਹੁਚ੍ਛਿਦ੍ਰਤ੍ਵਾਤ੍)|| ੨੫||

Adhikarana tvakpAkaH (26) · Śloka 26

ਪਿਤ੍ਤਾਸਗ੍ਭ੍ਯਾਂ ਤ੍ਵਚਃ ਪਾਕਸ੍ਤ੍ਵਕ੍ਪਾਕੋ ਜ੍ਵਰਦਾਹਵਾਨ੍||੨੬||

ਪਿਤ੍ਤਾਸਗ੍ਭ੍ਯਾਂ ਹੇਤੁਭ੍ਯਾਂ ਜ੍ਵਰਦਾਹਵਾਨ੍ ਯਸ੍ਤ੍ਵਚਃ ਪਾਕਃ ਸ ਨਾਮ੍ਨਾ ਤ੍ਵਕ੍ਪਾਕਃ| (ਪਿਤ੍ਤੇਨਾਸਜਾ ਚ ਹੇਤੁਨਾ ਜ੍ਵਰਦਾਹਵਾਨ੍ ਜ੍ਵਰੇਣ ਦਾਹੇਨ ਚ ਯੁਕ੍ਤੋ ਮੇਢ੍ਰਾ ਤ੍ਵਚਃ ਪਾਕੋ ਤ੍ਵਕ੍ਪਾਕਾਖ੍ਯੋ ਗੁਹ੍ਯਰੋਗਃ)|| ੨੬||

Adhikarana mAMsapAkaH (27) · Śloka 27

ਮਾਂਸਪਾਕਃ ਸਰ੍ਵਜਃ ਸਰ੍ਵਵੇਦਨੋ ਮਾਂਸਸ਼ਾਤਨਃ||੨੭||

ਸਰ੍ਵਜਃ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਜੋ ਮਾਂਸਪਾਕਃ ਸਰ੍ਵਾਭਿਰ੍ਵੇਦਨਾਭਿਰ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਮਾਂਸਸ਼ਾਤਨੋ ਭਵਤਿ| (ਸਰ੍ਵਜਃ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਜਃ ਸਰ੍ਵਵੇਦਨਃ ਛੇਦਭੇਦਤੋਦਸ੍ਫੁਰਣਵ੍ਯਾਸਵ੍ਯਧਸ੍ਰਂਸਸ੍ਵਾਪਾਦ੍ਯਖਿਲਵੇਦਨਾਨ੍ਵਿਤਃ ਮਾਂਸਸ਼ਾਤਨਃ ਮਾਂਸਂ ਪਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮੇਢ੍ਰਾਦਣੁਸ਼ਃ ਪਾਤਯਨ੍ ਮਾਂਸਪਾਕਃ ਮਾਂਸਪਾਕਾਖ੍ਯੋ ਰੋਗਃ)||੨੭||

Adhikarana asRugarbudam (28) · Śloka 28

ਸਰਾਗੈਰਸਿਤੈਃ ਸ੍ਫੋਟੈਰ੍ਵੇਦਨਾਭਿਸ਼੍ਚ ਪੀਡਿਤਮ੍| ਮੇਹਨਂ ਵੇਦਨਾ ਚੋਗ੍ਰਾ ਤਂ ਵਿਦ੍ਯਾਦਸਗਰ੍ਬੁਦਮ੍||੨੮||

ਸਰਾਗਤ੍ਵਾਦਿਯੁਕ੍ਤੈਃ ਸ੍ਫੋਟੈਸ੍ਤਦ੍ਵਿਧਾਭਿਸ਼੍ਚ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਾਭਿਃ ਪਿਟਕਾਭਿਰ੍ਯਤ੍ਰ ਮੇਹਨਂ ਪੀਡਿਤਂ ਭਵਤ੍ਯੁਗ੍ਰਾ ਚ ਵੇਦਨਾ ਤਸ੍ਯ ਰੋਗਸ੍ਯਾਸਗਰ੍ਬੁਦਮਿਤਿ ਨਾਮ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍| (ਮੇਢ੍ਰਂ ਸਰਾਗੈਰੀਸਦ੍ਰਕ੍ਤਵਰ੍ਣੈਰਸਿਤੈਃ ਕਸ੍ਣਵਰ੍ਣੈਰ੍ਵਾ ਸ੍ਫੋਟੈਰਥਾਤ੍ਤਾਦਸ਼ੀਭਿਰੇਵ ਪਿਟਕਾਭਿਸ਼੍ਚ ਪੀਡਿਤਂ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਂ ਤਥਾ ਉਗ੍ਰਾ ਅਤ੍ਯਰ੍ਥਮਸਹਨੀਯਾ ਵੇਦਨਾ ਚ ਸ੍ਯਾਦ੍ਯ ਏਵਂਵਿਧੋ ਰੋਗਸ੍ਤਮਸਗਰ੍ਬੁਦਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍)||੨੮||

Adhikarana mAMsArbudaM vidradhishca (29) · Śloka 29

ਮਾਂਸਾਰ੍ਬੁਦਂ ਪ੍ਰਾਗੁਦਿਤਂ ਵਿਦ੍ਰਧਿਸ਼੍ਚ ਤ੍ਰਿਦੋਸਜਃ||੨੯||

ਗੁਹ੍ਯੇ ਤੁ ਯਨ੍ਮਾਂਸਾਰ੍ਬੁਦਂ ਤਤ੍ ਲਕ੍ਸਣੈਃ ਪ੍ਰਾਕ੍ ਗ੍ਰਨ੍ਥ੍ਯਾਦ੍ਯਧ੍ਯਾਯ ਉਦਿਤਮ੍| ਗੁਹ੍ਯੇ ਚ ਤ੍ਰਿਭਿਰ੍ਦੋਸੈਰ੍ਵਿਦ੍ਰਧਿਰ੍ਭਵਤਿ| (ਅਰ੍ਬੁਦਾਨਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਮਾਂਸਾਰ੍ਬੁਦਂ ਵਿਦ੍ਰਧੀਨਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਜੋ ਵਿਦ੍ਰਧਿਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰਾਪਿ ਭਵਤਃ| ਤੌ ਚ ਸ੍ਵਸ੍ਵ ਨਿਦਾਨੇਨ ਬੋਦ੍ਧਵ੍ਯਾਵਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ)|| ੨੯||

Adhikarana tilakAlakAH (30) · Śloka 30

ਕਸ੍ਣਾਨਿ ਭੂਤ੍ਵਾ ਮਾਂਸਾਨਿ ਵਿਸ਼ੀਰ੍ਯਨ੍ਤੇ ਸਮਨ੍ਤਤਃ| ਪਕ੍ਵਾਨਿ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੇਨ ਤਾਨ੍ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍ਤਿਲਕਾਲਕਾਨ੍||੩੦||

ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੇਨ ਹੇਤੁਨਾ ਗੁਹ੍ਯੇ ਪਕ੍ਵਾਨਿ ਮਾਂਸਾਨਿ ਕਸ੍ਣਾਨਿ ਭੁਤ੍ਵਾ ਸਮਨ੍ਤਾਦ੍ਵਿਸ਼ੀਰ੍ਯਨ੍ਤੇ ਤਾਂਸ੍ਤਿਲਕਾਲਕਾਨ੍ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍| (ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਕੋਪੇਨ ਪਕ੍ਵਾਨਿ ਮੇਢ੍ਰਮਾਂਸਾਨਿ ਕਸ੍ਣਾਨਿ ਕਸ੍ਣਵਰ੍ਣਾਨਿ ਭੂਤ੍ਵਾ ਸਮਨ੍ਤਤਃ ਆਬਸ੍ਤਿਪਰ੍ਯਨ੍ਤਂ ਵਿਸ਼ੀਰ੍ਯਨ੍ਤੇ ਸ਼ਕਲੀਭੂਯ ਨਿਪਤਨ੍ਤਿ ਬਹੁਵਚਨਂ ਸ਼ਕਲਾਪੇਕ੍ਸਯਾ| ਯ ਏਵਂਵਿਧਾਸ੍ਤਾਨ੍ ਤਿਲਕਾਲਕਸਂਜ੍ਞਾਨ੍ ਜਾਨੀਯਾਤ੍)| ਇਤ੍ਯਪਦਂਸ਼ਾਰ੍ਸ਼ਃਸਰ੍ਸਪਿਕਾਵਮਨ੍ਥਕੁਮ੍ਭੀਕਾਲਜ੍ਯੁਤ੍ਤਮਾਪੁਸ੍ਕਰਿਕਾਸਂਵ੍ਯੂਢਾਮਦਿਤਾਸ੍ਠੀਲਿਕਾ- ਨਿਵਤ੍ਤਾਵਪਾਟਿਕਾਨਿਰੁਦ੍ਧਮਣਿਗ੍ਰਥਿਤਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਹਾਨਿਸ਼ਤਪੋਨਕਤ੍ਵਕ੍ਪਾਕਮਾਂਸਪਾਕਾਸਗਰ੍ਬੁਦ- ਮਾਂਸਾਰ੍ਬੁਦਵਿਦ੍ਰਧਿਤਿਲਕਾਲਕਾਖ੍ਯਾਸ੍ਰਯੋਵਿਂਸ਼ਤਿਃ ਪੁਂਗੁਹ੍ਯਰੋਗਾਃ ਉਕ੍ਤਾਃ|| ੩੦||

Adhikarana sAdhyAsAdhyatA (31) · Śloka 31

ਮਾਂਸੋਤ੍ਥਮਰ੍ਬੁਦਂ ਪਾਕਂ ਵਿਦ੍ਰਧਿਂ ਤਿਲਕਾਲਕਾਨ੍| ਚਤੁਰੋ ਵਰ੍ਜਯੇਦੇਸਾਂ ਸ਼ੇਸਾਨ੍ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮੁਪਾਚਰੇਤ੍||੩੧||

ਏਸਾਂ ਚ ਮਧ੍ਯਾਨ੍ਮਾਂਸੋਤ੍ਥਮਰ੍ਬੁਦਂ ਮਾਂਸੋਤ੍ਥਮੇਵ ਚ ਪਾਕਂ ਵਿਦ੍ਰਧਿਂ ਤਿਲਕਾਲਕਾਂਸ਼੍ਚੇਤਿ ਚਤੁਰੋ ਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ ਨ ਚਿਕਿਤ੍ਸੇਤ੍| ਸ਼ੇਸਾਂਸ੍ਤੁ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮੇਵੋਪਚਰੇਤ੍| (ਅਪਦਂਸ਼ਾਨਾਂ ਸਾਧ੍ਯਾਸਾਧ੍ਯਵਿਭਾਗਸ੍ਯੋਕ੍ਤਤ੍ਵਾਦੇਸਾਮਨਨ੍ਤਰੋਕ੍ਤਾਨਾਮਰ੍ਸ਼ਃਪ੍ਰਭਤੀਨਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਮਾਂਸੋਤ੍ਥਮਰ੍ਬੁਦਂ ਮਾਂਸਾਰ੍ਬੁਦਂ ਪਾਕਂ ਮਾਂਸਪਾਕਂ ਵਿਦ੍ਰਧਿਂ ਤਿਲਕਾਲਕਾਨਿਤਿ ਚਤੁਰਃ ਵਰ੍ਜਯੇਤ੍| ਉਦ੍ਦੇਸ਼ਤ ਏਵੈਸਾਂ ਚਤੁਸ੍ਟ੍ਵੇ ਸਿਦ੍ਧੇਪਿ ਚਤੁਰੈਤਿ ਚਤੁਰ ਇਤਿ ਪੁਨਰੁਕ੍ਤਿਃ ਸੁਖਨਿਸ਼੍ਚਯਾਰ੍ਥਾ ਬਹੁਵਚਨੋਕ੍ਤਾਨਾਂ ਤਿਲਕਾਲਕਾਨਾਂ ਬਹੁਤ੍ਵਸ਼ਙ੍ਕਾਨਿਰਾਸਾਰ੍ਥਂ ਚ| ਸ਼ੇਸਾਨਰ੍ਸ਼ਃ ਸਰ੍ਸਪਿਕਾਦੀਨ੍ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮਾਸ਼੍ਵੇਵੋਪਾਚਰੇਤ੍ ਤੇਸਾਮਪਿ ਕਾਲਾਤਿਪਾਤੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਤ੍ਯਵਾਯਃ ਸ੍ਯਾਦਿਤਿ ਭਾਵਃ)|| ੩੧||

Adhikarana strIguhyarogANAM hetuH (yonivyApadaH) (32) · Śloka 32

ਵਿਂਸ਼ਤਿਰ੍ਵ੍ਯਾਪਦੋ ਯੋਨੇਰ੍ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਦੁਸ੍ਟਭੋਜਨਾਤ੍| ਵਿਸਮਸ੍ਥਾਙ੍ਗਸ਼ਯਨਭਸ਼ਮੈਥੁਨਸੇਵਨੈਃ| ਦੁਸ੍ਟਾਰ੍ਤਵਾਦਪਦ੍ਰਵ੍ਯੈਰ੍ਬੀਜਦੋਸੇਣ ਦੈਵਤਃ||੩੨||

ਏਵਂ ਪੁਂਗੁਹ੍ਯਰੋਗਾਨੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀਗੁਹ੍ਯਰੋਗਾਨਾਹ-ਯੋਨੇਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਗੁਹ੍ਯਸ੍ਯ ਦੁਸ੍ਟਭੋਜਨਾਦਿਹੇਤੋਰ੍ਵਿਂਸ਼ਤਿਰ੍ਵ੍ਯਾਪਦੋ ਜਾਯਨ੍ਤੇ| ਵਿਸਮਸ੍ਥੈਰਙ੍ਗੈਃ ਸ਼ਯਨਂ ਤਥੋਕ੍ਤਮ੍| ਦੁਸ੍ਟਾਰ੍ਤਵੇਨ ਸ੍ਰਵਤਾ| ਅਪਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ ਲੋਹਾਦਿਮਯਾਨਿ ਦਾਕ੍ਸਿਣਾਤ੍ਯਾਸੁ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਾਨਿ| ਬੀਜਦੋਸਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋ ਜਨ੍ਮਕਾਲੇ ਯੋਨ੍ਯਾਰਮ੍ਭਕਸ੍ਯ ਬੀਜਸ੍ਯੋਪਹਤਤ੍ਵਮ੍| ਦੈਵਮਨ੍ਯਜਨ੍ਮਕਤਂ ਕਰ੍ਮ| ਇਤਿ ਯੋਨਿਵ੍ਯਾਪਦਾ ਮਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਹੇਤੁਰੁਕ੍ਤਃ| (ਦੁਸ੍ਟਭੋਜਨਾਤ੍ ਪਰ੍ਯੁਸਿਤਾਦ੍ਯਨ੍ਯਭੋਜਨਾਤ੍| ਉਕ੍ਤਂ ਚ- ਭਵੇਤ੍ ਪਰ੍ਯੁਸਿਤਂ ਪੂਤਿਕ੍ਲਿਨ੍ਨਮੁਸ੍ਣੀਕਤਂ ਪੁਨਃ| ਦੁਸ੍ਟਂ ਕਮ੍ਯਾਦਿਜੁਸ੍ਟਂ ਚ ਸ਼ੋਸਿਤਂ ਚਾਨ੍ਨਮਾਤਪੇ|| ਇਤਿ| ਵਿਸਮਸ੍ਥਾਙ੍ਗਸ਼ਯਨਭਸ਼ਮੈਥੁਨਸੇਵਨੈਃ ਅਯਥਾਵਦ੍ਵਿਨ੍ਯਸ੍ਤੈਰਙ੍ਗੈਃ ਸ਼ਯਨਸ੍ਯ ਭਸ਼ਮੈਥੁਨਸ੍ਯ ਚ ਸ਼ੀਲਨੈਃ| ਦੁਸ੍ਟਾਰ੍ਤਵਾਦ੍ਵਾਤਾਦਿਦੂਸਿਤਾਦਤੁਜਰਕ੍ਤਾਤ੍| ਉਪਦ੍ਰਵ੍ਯੈਰਿਤਿ ਪਾਠਃ| ਉਪਦ੍ਰਵ੍ਯੈਰ੍ਲੋਹਾਦਿਕਤੈਰੁਪਲਿਙ੍ਗੈਃ| ਉਪਲਿਙ੍ਗਸੁਰਤਂ ਦੇਸ਼ਾਨ੍ਤਰੇਸੁ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਮ੍| ਉਕ੍ਤਞ੍ਚ ਰਤਿਰਹਸ੍ਯੇ- ਵਿਮਦ੍ਯਮਾਨਾਃ ਕਤਕਧ੍ਵਜੇਨ ਦ੍ਰਵਨ੍ਤਿ ਹਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਦਢਪ੍ਰਹਾਰੈਃ| ਸ੍ਤ੍ਰੀਰਾਜ੍ਯਜਾਃ ਕੋਸਲਜਾਸ਼੍ਚ ਨਾਰ੍ਯਃ ਪ੍ਰਚਣ੍ਡਕਣ੍ਡੂਤਿਭਗਾ ਭਵਨ੍ਤਿ|| ਇਤਿ|| ਬੀਜਦੋਸੇਣ ਯੋਨ੍ਯਾਰਮ੍ਭਕਸ੍ਯਾਕਾਸ਼ਾਦਿਕਸ੍ਯ ਬੀਜਸ੍ਯੋਪਹਤਤ੍ਵੇਨ ਦੈਵਤੋ ਜਨ੍ਮਾਨ੍ਤਰਕਤਪਾਪਫਲਪਰਿਣਾਮਾਚ੍ਚ ਹੇਤੋਃ ਯੋਨੇਰ੍ਵਿਂਸ਼ਤਿਰ੍ਵ੍ਯਾਪਦੋ ਭਵਨ੍ਤਿ| ਇਯਤਾ ਗ੍ਰਨ੍ਥਜਾਲੇਨ ਯੋਨਿਵ੍ਯਾਪਦਾਂ ਸਾਮਾਨ੍ਯਕਾਰਣਮੁਕ੍ਤਮ੍)||੩੨||

Adhikarana vAtikI yonivyApad (33) · Śloka 33

ਯੋਨੌ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋਨਿਲਃ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਰੁਕ੍ਤੋਦਾਯਾਮਸੁਪ੍ਤਤਾਃ| ਪਿਪੀਲਿਕਾਸਪ੍ਤਿਮਿਵ ਸ੍ਤਮ੍ਭਂ ਕਰ੍ਕਸ਼ਤਾਂ ਸ੍ਵਨਮ੍| ਫੇਨਿਲਾਰੁਣਕਸ੍ਣਾਲ੍ਪਤਨੁਰੂਕ੍ਸਾਰ੍ਤ੍ਤਵਸ੍ਰੁਤਿਮ੍| ਭ੍ਰਂਸ਼ਂ ਵਙ੍ਕ੍ਸਣਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਦੌ ਵ੍ਯਥਾਂ ਗੁਲ੍ਮਂ ਕ੍ਰਮੇਣ ਚ| ਤਾਂਸ੍ਤਾਂਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਾਨ੍ ਗਦਾਨ੍ ਵ੍ਯਾਪਦ੍ਵਾਤਿਕੀ ਨਾਮ ਸਾ ਸ੍ਮਤਾ||੩੩||

ਯੋਨਾਵਿਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਲਿਙ੍ਗਾਨ੍ਯੁਚ੍ਯਨ੍ਤੇ| ਯੋਨੌ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਵਾਯੁਃ ਰੁਗਾਦੀਨ੍ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਫੇਨਿਲੇਤ੍ਯਾਦ੍ਯਾਰ੍ਤ੍ਤਵਵਿਸ਼ੇਸਣਂ ਤਸ੍ਯ ਸ੍ਰੁਤ੍ਯਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ| ਭ੍ਰਂਸ਼ੋ ਯੋਨਿਭ੍ਰਂਸ਼ਃ| ਵਙ੍ਕ੍ਸਣਾਦੌ ਵ੍ਯਥਾਂ ਕ੍ਰਮੇਣ ਗੁਲ੍ਮਮਪਿ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਤਾਂਸ੍ਤਾਂਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਾਨ੍ ਵਾਤਜਾਨ੍ ਸ੍ਤਮ੍ਭਾਦੀਨ੍ ਗਦਾਨ੍| ਇਯਂ ਵਾਤਿਕੀ ਨਾਮ ਯੋਨਿਵ੍ਯਾਪਤ੍ ਸ੍ਮਤਾ| (ਦੁਸ੍ਟਭੋਜਨਾਦਿਨਾ ਕੁਪਿਤੋ ਵਾਯੁਰ੍ਯੋਨੌ ਰੁਗਾਦੀਨ੍ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਪਿਪੀ-ਲਿਕਾਸਪ੍ਤਿਮਿਵ ਤਾਸਾਂ ਸਞ੍ਚਰਣਪ੍ਰਤੀਤਿਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਕਰ੍ਕਸ਼ਤਾ ਕਾਠਿਨ੍ਯਮ੍| ਫੇਨਿਲਂ ਫੇਨਯੁਕ੍ਤਮਰੁਣਵਰ੍ਣਂ ਕਸ੍ਣਂ ਕਸ੍ਣਵਰ੍ਣਂ ਵਾ ਅਲ੍ਪਮਬਹੁ ਤਨੁ ਸ੍ਵਚ੍ਛਂ ਰੂਕ੍ਸਮਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਏਵਮ੍ਭੂਤਸ੍ਯਾਰ੍ਤ੍ਤਵਸ੍ਯ ਸ੍ਰੁਤਿਃ ਸ੍ਰਵਣਮ੍| ਸ੍ਰਂਸਮਿਤਿ ਪਾਠਃ| ਸ੍ਰਂਸੋ ਵੇਦਨਾਵਿਸ਼ੇਸਃ (ਕਲਤ੍ਤੁਨੋਕ੍ਕ)| ਵਙ੍ਕ੍ਸਣਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਦੌ ਵ੍ਯਥਾਂ ਵਙ੍ਕ੍ਸਣ੍ਯੋਃ ਪਾੜ੍ਸ਼੍ਵਯੋਸ਼੍ਚ ਕਟੀਪਸ੍ਠਪਰਿਗ੍ਰਹਃ| ਕ੍ਰਮੇਣ ਉਪੇਕ੍ਸਯਾ ਕਾਲਾਤਿਪਾਤਾਤ੍ ਗੁਲ੍ਮਂ ਗੁਲ੍ਮਾਖ੍ਯਂ ਰੋਗਂ ਤਾਂਸ੍ਤਾਨਾਯਾਮਾਕ੍ਸੇਪਕਸ੍ਤਮ੍ਭਾਦੀਨ੍ ਸ੍ਵਾਨ੍ ਵਾਤਵ੍ਯਾਧਿਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਨੋ ਗਦਾਂਸ਼੍ਚ ਕਰੋਤਿ| ਯੈਵਂਵਿਧਾ ਸਾ ਵਾਤਿਕੀ ਨਾਮ ਯੋਨਿਵ੍ਯਾਪਤ੍ ਸ੍ਮਤਾ)|| ੩੩||

Adhikarana aticaraNA (34) · Śloka 34

ਸੈਵਾਤਿਚਰਣਾ ਸ਼ੋਫਸਂਯੁਕ੍ਤਾਤਿਵ੍ਯਵਾਯਤਃ||੩੪||

ਸੈਵ ਵਾਤਿਕੀ ਅਤਿਵ੍ਯਵਾਯਾਚ੍ਛੋਫਸਂਯੁਕ੍ਤਾ ਸਤ੍ਯਤਿਚਰਣੇਤ੍ਯੁਚ੍ਯਤੇ| (ਸਾ ਵਾਤਿਕ੍ਯੇਵ ਅਤਿਵ੍ਯਵਾਯਤਃ ਭਸਮੈਥੁਨਾਦ੍ਧੇਤੋਃ ਸ਼ੋਫ ਸਂਯੁਕ੍ਤਾ ਯੋਨਿਪ੍ਰਦੇਸ਼ੇ ਸ਼੍ਵਯਥੁਮਤੀ ਸਞ੍ਜਾਤਾ ਚੇਦਤਿਚਰਣਾ ਅਤਿਚਰਣੇਤਿ ਸਂਜ੍ਞਾਨ੍ਤਰਂ ਲਭਤੇ)|| ੩੪||

Adhikarana prAkcaraNA (35) · Śloka 35

ਮੈਥੁਨਾਦਤਿਬਾਲਾਯਾਃ ਪਸ੍ਠਜਙ੍ਘੋਰੁਵਙ੍ਕ੍ਸਣਮ੍| ਰੁਜਨ੍ ਸਨ੍ਦੂਸਯੇਦ੍ਯੋਨਿਂ ਵਾਯੁਃ ਪ੍ਰਾਕ੍ਚਰਣੇਤਿ ਸਾ||੩੫||

ਅਤਿਬਾਲਾਯਾ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾ ਮੈਥੁਨਾਦ੍ਵਾਯੁਃ ਪਸ੍ਠਾਦਿਕਂ ਰੁਜਨ੍ ਯੋਨਿਂ ਸਨ੍ਦੂਸਯੇਤ੍| ਸਾ ਵ੍ਯਾਪਨ੍ਨਾਮ੍ਨਾ ਪ੍ਰਾਕ੍ਚਰਣਾ| (ਬਾਲਾਯਾ ਅਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਸੋਡਸ਼ਵਯਸ੍ਕਾਯਾ ਅਤਿਮੈਥੁਨਾਦਨਲ੍ਪਵ੍ਯਵਾਯਾਤ੍ ਪਸ੍ਠਜਙ੍ਘੋਰੁਵਙ੍ਕ੍ਸਣਂ ਪਸ੍ਠਂ ਜਙ੍ਘੇ ਊਰੁ ਵਙ੍ਕ੍ਸਣੌ ਚ ਰੁਜਨ੍ ਯੋਨਿਂ ਸਨ੍ਦੂਸਯੇਤ੍| ਰੁਕ੍ਤੋਦਾਦਿਯੁਕ੍ਤਾਂ ਕਰੋਤਿ ਸਾ ਪ੍ਰਾਕ੍ਚਰਣੇਤਿ ਯੋਨਿਵ੍ਯਾਪਤ੍)||੩੫||

Adhikarana udAvRuttA (36) · Śloka 36

ਵੇਗੋਦਾਰ੍ਵਤ੍ਤਨਾਦ੍ਯੋਨਿਂ ਪ੍ਰਪੀਡਯਤਿ ਮਾਰੁਤਃ| ਸਾ ਫੇਨਿਲਂ ਰਜਃਕਚ੍ਛ੍ਰਾਦੁਦਾਵਤ੍ਤਂ ਵਿਮੁਞ੍ਚਤਿ| ਇਯਂ ਵ੍ਯਾਪਦੁਦਾਵਤ੍ਤਾ..........................||੩੬||

ਵੇਗੋਦਾਵਰ੍ਤ੍ਤਨਾਦਧੋਵਾਤਾਦਿਵੇਗਧਾਰਣਨਿਮਿਤ੍ਤਾਦੂਰ੍ਧ੍ਵਮੁਦ੍ਗਮਾਦ੍ਵਾਯੁਰ੍ਯੋਨਿਂ ਪ੍ਰਪੀਡਯਤਿ ਸਾ ਪੀਡਤਾ ਸਤ੍ਯੁਦਾਵਤ੍ਤਂ ਬਦ੍ਧਂ ਫੇਨਿਲਂ ਫੇਨਯੁਕ੍ਤਂ ਰਜੋ ਰਕ੍ਤਂ ਕਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਵਿਮੁਞ੍ਚਤਿ| ਇਯਂ ਵ੍ਯਾਪਨ੍ਨਮ੍ਨਾਪ੍ਯੁਦਾਵਤ੍ਤਾ| (ਪ੍ਰਪੀਡਯਤ੍ਯਤਿਵ੍ਯਥਾਂ ਕਰੋਤਿ| ਸਾ ਅਨਿਲਪੀਡਿਤਾ ਯੋਨਿਃ ਤੁਕਾਲੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਰਜੋ ਰਕ੍ਤਂ ਫੇਨਿਲਂ ਫੇਨਯੁਕ੍ਤਂ ਕਚ੍ਛ੍ਰਾਦਲ੍ਪਾਲ੍ਪਮੁਦਾਵਤ੍ਤਂ ਮਧ੍ਯੇ ਮਧ੍ਯੇ ਊਰ੍ਧ੍ਵਮਾਵਰ੍ਤਮਾਨਂ ਵਿਸਜਤਿ)|| ੩੬||

Adhikarana jAtaghnI (37) · Śloka 37

.............................ਜਾਤਘ੍ਨੀ ਤੁ ਯਦਾਨਿਲਃ| ਜਾਤਂ ਜਾਤਂ ਸੁਤਂ ਹਨ੍ਤਿ ਰੌਕ੍ਸ੍ਯਾਦ੍ਦੁਸ੍ਟਾਰ੍ਤ੍ਤਵੋਦ੍ਭਵਮ੍||੩੭||

ਯਦਾ ਤੁ ਦੁਸ੍ਟਾਰ੍ਤ੍ਤਵੋਦ੍ਭਵਂ ਸੁਤਂ ਜਾਤਂ ਤਤ੍ਕਾਲ ਏਵ ਵਾਯੂ ਰੌਕ੍ਸ੍ਯਾਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਤਦਾ ਜਾਤਘ੍ਨੀ ਨਾਮ ਵ੍ਯਾਪਦ੍ਭਵਤਿ| (ਯਦਾ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਕਾਲੇ ਵਾਯੂ ਰੌਕ੍ਸ੍ਯਾਤ੍ ਸ੍ਨੇਹਕ੍ਸਯੋਦ੍ਭੂਤਰੂਕ੍ਸਗੁਣਾਧਿਕ੍ਯਾਤ੍ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਦੁਸ੍ਟਾਵਰ੍ਤ੍ਤਵੋਦ੍ਭਵਂ ਦੁਸ੍ਟਸ਼ੋਣਿਤਸਮ੍ਭੂਤਂ ਜਾਤਂ ਜਾਤਂ ਸਞ੍ਜਾਤਾਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਨਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਜਾਤਸ਼ਬ੍ਦਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਜਨ੍ਮਾਨਨ੍ਤਰਤ ਏਵੇਤਿ ਚ ਦ੍ਯੋਤ੍ਯਤੇ| ਹਨ੍ਤਿ ਮਾਰਯਤਿ ਤਦਾ ਤੁ ਜਾਤਘ੍ਨੀ| ਜਾਤਘ੍ਨੀ ਨਾਮ ਯੋਨਿਵ੍ਯਾਪਤ੍| ਦੁਸ੍ਟਸ਼ੋਣਿਤਸ੍ਯਾਪਿ ਗਰ੍ਭਾਧਾਨਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਮਸ੍ਤੀਤ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਸ਼ਾਰੀਰੇ)|| ੩੭||

Adhikarana antarmukhI (38) · Śloka 38

ਅਤ੍ਯਾਸ਼ਿਤਾਯਾ ਵਿਸਮਂ ਸ੍ਥਿਤਾਯਾਃ ਸੁਰਤੇ ਮਰੁਤ੍| ਅਨ੍ਨੇਨੋਤ੍ਪੀਡਿਤੋ ਯੋਨੇਃ ਸ੍ਥਿਤਃ ਸ੍ਰੋਤਸਿ ਵਕ੍ਰਯੇਤ੍| ਸਸ੍ਥਿਮਾਂਸਂ ਮੁਖਂ ਤੀਵ੍ਰਰੁਜਮਨ੍ਤਰ੍ਮੁਖੀਤਿ ਸਾ||੩੮||

ਯਾ ਤੁ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਅਤ੍ਯਾਸ਼ਿਤਾ ਸਤੀ ਸੁਰਤੇ ਪੁਂਯੋਗੇ ਵਿਸਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਿਸ੍ਠਤਿ ਤਦਾ ਤਸ੍ਯਾ ਮਰੁਦ੍ਵਾਯੁਰਨ੍ਨੇਨੋਤ੍ਪੀਡਿਤੋ ਯੋਨੇਃ ਸ੍ਰੋਤਸਿ ਸ੍ਥਿਤਃ ਸਨ੍ ਤਸ੍ਯਾ ਮੁਖਂ ਤੀਵ੍ਰਰੁਜਂ ਸਾਸ੍ਥਿਮਾਂਸਂ ਵਕ੍ਰਯੇਤ੍ ਸਾ ਵ੍ਯਾਪਨ੍ਨਾਮ੍ਨਾਨ੍ਤਰ੍ਮੁਖੀ| (ਅਤ੍ਯਾਸ਼ਿਤਾਯਾ ਅਤਿਭੁਕ੍ਤਾਯਾਃ ਸੁਰਤੇ ਕਰਣਵੈਚਿਤ੍ਰ੍ਯਾਦਙ੍ਗਂ ਵਿਸਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸ੍ਥਿਤਾਯਾ ਨਾਰ੍ਯਾਃ ਵਾਯੂਰਨ੍ਨੇਨ ਨਿਰਵਕਾਸ਼ਂ ਨਿਸ੍ਪੀਡਿਤੋ ਵਿਸਮਸ੍ਥਿਤ੍ਯਾ ਸਾਵਕਾਸ਼ੇ ਯੋਨਿਸ੍ਰੋਤਸ੍ਯੇਵ ਸ੍ਥਿਤਸ੍ਤਸ੍ਯਾ ਮੁਖਮਸ੍ਥ੍ਨਾ ਮਾਂਸੇਨ ਚ ਸਹ ਤੀਵ੍ਰਰੁਜਮਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਵੇਦਨਂ ਵਕ੍ਰੇਯੇਤ੍| ਸਾ ਅਨ੍ਤਰ੍ਮੁਖੀਤਿ ਨਾਮ ਯੋਨਿਵ੍ਯਾਪਤ੍)|| ੩੮||

Adhikarana sUcImukhI (39) · Śloka 39

ਵਾਤਲਾਹਾਰਸੇਵਿਨ੍ਯਾ ਜਨਨ੍ਯਾਂ ਕੁਪਿਤੋਨਿਲਃ| ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾ ਯੋਨਿਮਣੁਦ੍ਵਾਰਾਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ਸੂਚੀਮੁਖੀਤਿ ਸਾ||੩੯||

ਜਨਨ੍ਯਾਂ ਮਾਤਰਿ ਵਾਤਲਾਹਾਰਸੇਵਿਨ੍ਯਾਮਨਿਲਃ ਕੁਪਿਤੋ ਯੋਸਾਯਾ ਯੋਨਿਂ ਸਂਵਤਮੁਖੀਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ਸਾ ਵ੍ਯਾਪਨ੍ਨਾਮ੍ਨਾ ਸੂਚੀਮੁਖੀ|| ੩੯||

Adhikarana yonishoShaH (40) · Śloka 40

ਵੇਗਰੋਧਾਦਤੌ ਵਾਯੁਰ੍ਦੁਸ੍ਟੋ ਵਿਣ੍ਮੂਤ੍ਰਸਂਗ੍ਰਹਮ੍| ਕਰੋਤਿ ਯੋਨਿਸ਼ੋਸਞ੍ਚ ਸ਼ੁਸ੍ਕਾਖ੍ਯਾ ਸਾਤਿਵੇਦਨਾ||੪੦||

ਤੁਕਾਲੇ ਵੇਗਰੋਧਾਦ੍ਦਸ੍ਟੋ ਵਾਯੁਰ੍ਵਿਣ੍ਮੂਤ੍ਰਸਂਗ੍ਰਹਂ ਯੋਨਿਸ਼ੋਸਂ ਚ ਕਰੋਤਿ| ਸਾ ਵ੍ਯਾਪਚ੍ਛੁਸ੍ਕਾਖ੍ਯਾ| ਸਾ ਚਾਤਿਵੇਦਨਾ ਭਵਤਿ| (ਤੁਕਾਲੇ ਵੇਗਰੋਧਾਤ੍ ਅਧੋਵਾਤਾਦਿਵੇਗਧਾਰਣਾਤ੍ ਦੁਸ੍ਟਃ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਵਾਯੁਰ੍ਵਿਣ੍ਮੂਤ੍ਰਸਂਗ੍ਰਹਂ ਮਲਮੂਤ੍ਰਯੋਰ੍ਨਿਰੋਧਂ ਯੋਨਿਸ਼ੋਸਂ ਯੋਨਿਦ੍ਵਾਰੇ ਦ੍ਰਵਾਭਾਵਂ ਚ ਕਰੋਤਿ| ਅਤਿਵੇਦਨਾ ਅਧਿਕਵੇਦਨਾਯੁਕ੍ਤਾ ਯਾ ਏਵਂਵਿਧਾ ਸਾ ਸ਼ੁਸ੍ਕਾਖ੍ਯਾ ਸ਼ੁਸ੍ਕਾ ਸਂਜ੍ਞਾ ਯੋਨਿਵ੍ਯਾਪਤ੍)|| ੪੦||

Adhikarana vAminI (41) · Śloka 41

ਸਡਹਾਤ੍ ਸਪ੍ਤਰਾਤ੍ਰਾਦ੍ਵਾ ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਗਰ੍ਭਾਸ਼ਯਾਨ੍ਮਰੁਤ੍| ਵਮੇਤ੍ਸਰੁਙ੍ਨੀਰੁਜੋ ਵਾ ਯਸ੍ਯਾਂ ਸਾ ਵਾਮਿਨੀ ਮਤਾ||੪੧||

ਯਸ੍ਯਾਂ ਵ੍ਯਾਪਦਿ ਨਿਸਿਕ੍ਤਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਗਰ੍ਭਾਸ਼ਯਾਨ੍ਮਰੁਤ੍ ਸਰੁਜੋ ਵਾ ਨੀਰੁਜੋ ਵਾ ਸਡਹਾਤ੍ ਸਪ੍ਤਰਾਤ੍ਰਾਦ੍ਵਾ ਬਹਿਃ ਕ੍ਸਿਪੇਤ੍ ਸਾ ਵ੍ਯਾਪਦ੍ਵਾਮਿਨੀ ਮਤਾ| (ਯਸ੍ਯਾਂ ਵ੍ਯਾਪਦਿ ਵਾਯੁਃ ਸਡਹਾਤ੍ ਸਣ੍ਣਾਮਹ੍ਨਾਂ ਸਮਾਹਾਰਾਤ੍ ਹੇਤ੍ਵਰ੍ਥਂ ਪਞ੍ਚਾਮ੍ਯਾਃ ਕਰਣਾਰ੍ਥੇ ਪਰਿਣਾਮਾਤ੍ ਸਡ੍ਭਿਰਹੋਭਿਰਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਸਪ੍ਤਾਹਾਤ੍ ਸਪ੍ਤਭਿਰਹੋਭਿਰ੍ਵਾ| ਅਤ੍ਰ ਸਪ੍ਤਾਹਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਯ ਮਰ੍ਯਾਦਾਤ੍ਵੇਨਾਭਿਵਿਧਿਤ੍ਵੇਨ ਚੇਸ੍ਟਤ੍ਵਾਦਤ੍ਰ ਸਦਹਾਤ੍ ਸਪ੍ਤਰਾਤ੍ਰਾਦ੍ਵੇਤਿ ਪਕ੍ਸਦ੍ਵਯਂ ਪਰਿਗਹੀਤਮ੍| ਸਰੁਕ੍ ਰੁਜਾ ਸਹਿਤਃ ਨੀਰੁਜੋ ਰੁਜਾ ਰਹਿਤਃ ਵਾਸ਼ਬ੍ਦੋ ਵਿਕਲ੍ਪੇ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਸਰੁਜਃ ਕ੍ਵਚਿਨ੍ਨੀਰੁਜਸ਼੍ਚੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਪੁਂਸਾ ਨਿਸਿਕ੍ਤਂ ਗਰ੍ਭਾਸ਼ਯਾਤ੍ ਗਰ੍ਭਕੋਸ੍ਠਂ ਪ੍ਰਵਿਸ੍ਟਮਪੀਤਿ ਭਾਵਃ| ਵਮੇਤ ਬਹਿਰ੍ਨਿਰਸ੍ਯੇਤ੍| ਨੁਦੇਦਿਤਿ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯੇ ਵਮੇਦਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤਿਰ੍ਵਾਮਿਨੀਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਯ ਨਿਰੁਕ੍ਤਿਦ੍ਯੋਤਨਾਯ| ਏਵਂਵਿਧਾ ਸਾ ਵ੍ਯਾਪਦ੍ਵਾਮਿਨੀਸਂਜ੍ਞਾ)|| ੪੧||

Adhikarana ShaNDA (42) · Śloka 42

ਯੋਨੌ ਵਾਤੋਪਤਪ੍ਤਾਯਾਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਗਰ੍ਭੇ ਬੀਜਦੋਸਤਃ| ਨਦ੍ਵੇਸਿਣ੍ਯਸ੍ਤਨੀ ਚ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਸਣ੍ਡਸਂਜ੍ਞਾਨੁਪਕ੍ਰਮਾ||੪੨||

ਸ੍ਤ੍ਰ੍ਯਾਖ੍ਯਗਰ੍ਭੇ ਬੀਜਦੋਸਾਦ੍ਵਾਤੋਪਤਪ੍ਤਾਯਾਂ ਯੋਨੌ ਪੁਰੁਸਦ੍ਵੇਸਿਣੀ ਸ੍ਤਨਰਹਿਤਾ ਚ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਸਾ ਵ੍ਯਾਪਤ੍ ਸਣ੍ਡਸਂਜ੍ਞਾਨੁਪਕ੍ਰਮਾ ਤ੍ਯਾਜ੍ਯਾ| (ਯੋਨੌ ਕੁਤਸ਼੍ਚਿਤ੍ ਕਾਰਣਾਤ੍ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੇਨ ਵਾਯੁਨਾ ਪੀਡਿਤਾਯਾਂ ਸਤ੍ਯਾਂ ਮਾਤੁਰਿਤ੍ਯਰ੍ਥਾਤ੍| ਗਰ੍ਭੇ ਗਰ੍ਭਾਧਾਨਸਮਯੇ ਬੀਜਦੋਸਤਃ ਆਰ੍ਤ੍ਤਵਦੁਸ੍ਟ੍ਯਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਜਾਯਮਾਨਾ ਪੁਤ੍ਰੀ ਨਦ੍ਵੇਸਿਣੀ ਪੁਂਸਮ੍ਭੋਗਵਿਰਕ੍ਤਾ ਅਸ੍ਤਨੀ ਯੌਵਨੇਤ੍ਯਲ੍ਪਸ੍ਤਨੀ ਚ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਸਾ ਵ੍ਯਾਪਤ੍ਸਣ੍ਡਾਖ੍ਯਾ ਅਨੁਪਕ੍ਰਮਾ ਅਸਾਧ੍ਯਤ੍ਵਾਚ੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਰਹਿਤਾ ਚ )|| ੪੨||

Adhikarana mahAyoniH (43) · Śloka 43

ਦੁਸ੍ਟੋ ਵਿਸ੍ਟਭ੍ਯ ਯੋਨ੍ਯਾਸ੍ਯਂ ਗਰ੍ਭਕੋਸ੍ਠਂ ਚ ਮਾਰੁਤਃ| ਕੁਰੁਤੇ ਵਿਵਤਾਂ ਸ੍ਰਸ੍ਤਾਂ ਵਾਤਿਕੀਮਿਵ ਦੁਃਖਿਤਾਮ੍| ਉਤ੍ਸਨ੍ਨਮਾਂਸਾਂ ਤਾਮਾਹੁਰ੍ਮਹਾਯੋਨਿਂ ਮਹਾਰੁਜਮ੍||੪੩||

ਦੁਸ੍ਟੋ ਵਾਯੁਰ੍ਯੋਨ੍ਯਾਸ੍ਯਂ ਗਰ੍ਭਕੋਸ੍ਠਞ੍ਚਾ ਵਿਸ੍ਟਭ੍ਯ ਯੋਨਿਂ ਵਿਵਤਾਂ ਸ੍ਥਾਨਾਚ੍ਚ ਸ੍ਰਸ੍ਤਾਂ ਵਾਤਿਕ੍ਯਾਖ੍ਯਵ੍ਯਾਪਦਮਿਵ ਚ ਦੁਃਖਿਤਾਂ ਵ੍ਯਥਿਤਾਮੁਤ੍ਸਨ੍ਨਮਾਂਸਾਂ ਮਹਾਰੁਜਞ੍ਚ ਕੁਰੁਤੇ ਤਾਂ ਨਾਮ੍ਨਾ ਮਹਾਯੋਨਿਮਾਹੁਃ| (ਯਥਾਸ੍ਵੈਃ ਗੁਹ੍ਯਰੋਗਕਾਰਣਾਭੂਤੈਰ੍ਦੂਸਣੈਰ੍ਦੁਸ੍ਟੋ ਵਾਯੁਰ੍ਯੋਨਿਮੁਖਂ ਗਰ੍ਭਾਸ਼ਯਞ੍ਚ ਵਿਸ੍ਟਭ੍ਯ ਸ੍ਤਮ੍ਭਯਿਤ੍ਵਾ ਵਿਵਤਾਂ ਨ ਕਦਾਚਿਦਪਿ ਸਂਵਰਣਯੁਕ੍ਤਾਂ ਸ੍ਰਸ੍ਤਾਂ ਸ੍ਥਾਨਾਚ੍ਚਲਿਤਾਂ ਬਹਿਰ੍ਨਿਸ੍ਸਤਾਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਵਾਤਿਕੀਮਿਵ ਵਾਤਿਕ੍ਯਾਖ੍ਯਾਂ ਵ੍ਯਾਪਦਮਿਵ ਦੁਃਖਿਤਾਂ ਰੁਕ੍ਤੋਦਾਯਾਮਾਦਿਵਿਵਿਧੋਪਦ੍ਰਵਯੁਕ੍ਤਾਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਉਤ੍ਸਨ੍ਨਮਾਂਸਾਂ ਉਦ੍ਵਾਨ੍ਤਮੁਖਤ੍ਵਾਦੁਤ੍ਸਨ੍ਨਮਾਂਸਾਂ ਮਹਾਰੁਜਾਂ ਅਤ੍ਯਰ੍ਥਵੇਦਨਾਯੁਕ੍ਤਾਂ ਕੁਰੁਤੇ ਯੋਨਿਰਿਤਿ ਮਹਾਯੋਨਿਸ਼ਬ੍ਦਸਾਨ੍ਨਿਧ੍ਯਾਹਾਰ੍ਯਂ ਤਾਂ ਵ੍ਯਾਪਦਂ ਮਹਯੋਨਿਂ ਮਹਾਯੋਨ੍ਯਾਖ੍ਯਾਮਾਹੁਃ)|| ੪੩||

Adhikarana paittikI yonivyApat (44) · Śloka 44

ਯਥਾਸ੍ਵੈਰ੍ਦੂਸਣੈਰ੍ਦੁਸ੍ਟਂ ਪਿਤ੍ਤਂ ਯੋਨਿਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਮ੍| ਕਰੋਤਿ ਦਾਹਪਾਕੋਸਾ ਪੂਤਿਗਨ੍ਧਜ੍ਵਰਾਨ੍ਵਿਤਾਮ੍| ਭਸ਼ੋਸ੍ਣਭੂਰਿਕੁਣਪਨੀਲਪੀਤਾਸਿਤਾਰ੍ਤ੍ਤਵਾਮ੍| ਸਾ ਵ੍ਯਾਪਤ੍ ਪੈਤ੍ਤਿਕੀ...............................||੪੪||

ਯਥਾਸ੍ਵੈਰ੍ਦੂਸਣੈਰ੍ਨਿਦਾਨਕਥਿਤੈਰ੍ਦੁਸ੍ਟਂ ਪਿਤ੍ਤਂ ਯੋਨਿਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਤਾਮੇਵ ਦਾਹਾਦ੍ਯਨ੍ਵਿਤਾਂ ਭਸ਼ੋਸ੍ਣਾਦਿਗੁਣਾਂ ਚ ਕਰੋਤਿ ਸਾ ਵ੍ਯਾਪਨ੍ਨਾਮ੍ਨਾ ਪੈਤ੍ਤਿਕੀ| (ਯਥਾਸ੍ਵੈਃ ਸਰ੍ਵਰੋਗਨਿਦਾਨੋਕ੍ਤੈਃ ਕਟ੍ਵਮ੍ਲਾਦਿਭਿਰ੍ਦੁਸ੍ਟਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਦੂਸਣਂ ਯੋਨਿਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਪਿਤ੍ਤਂ ਤਾਂ ਯੋਨਿਂ ਦਾਹਾਦ੍ਯਨ੍ਵਿਤਾਂ ਭਸ਼ੋਸ੍ਣਾਦਿਗੁਣਯੁਕ੍ਤਾਰ੍ਤ੍ਤਵਾਂ ਚ ਕਰੋਤਿ| ਦਾਹਃ ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗੀਣਃ ਦਾਹਃ| ਊਸਾ ਪ੍ਰਾਦੇਸ਼ਿਕਾ ਦਾਹਃ| ਪੂਤਿਗਨ੍ਧੋ ਦੁਰ੍ਗਨ੍ਧਃ| ਕੁਣਪਾੜ੍ਤ੍ਤਵਂ ਰਕ੍ਤਦੋਸਜਂ ਪ੍ਰਾਕ੍ ਪੁਤ੍ਰਕਾਮੀਯਾਧ੍ਯਾਯ ਉਕ੍ਤਮ੍| ਏਵਂਵਿਧਾ ਵ੍ਯਾਪਤ੍ਸਾ ਪੈਤ੍ਤਿਕੀ ਨਾਮ ਭਵਤਿ)|| ੪੪||

Adhikarana raktayoniH (45) · Śloka 45

...........................ਰਕ੍ਤਯੋਨ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸਗਤਿਸ੍ਰੁਤੇਃ||੪੫||

ਏਸੈਵਾਤਿਰਕ੍ਤਸ੍ਰੁਤੇਃ ਰਕ੍ਤਯੋਨ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ਭਵਤਿ| (ਸਾ ਪੈਤ੍ਤਿਕੀ ਵ੍ਯਾਪਦੇਵਾਤ੍ਯਸਕ੍ਸ੍ਰਾਵਾਦ੍ਧੇਤੋਃ ਰਕ੍ਤਯੋਨਿਸਂਜ੍ਞਾ ਸ੍ਯਾਤ੍)|| ੪੫||

Adhikarana shlaiShmikI yonivyApat (46) · Śloka 46

ਕਫੋਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦਿਭਿਃ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਃ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਯੋਨਿਮਵੇਦਨਾਮ੍| ਸ਼ੀਤਲਾਂ ਕਣ੍ਡੁਲਾਂ ਪਾਣ੍ਡੁਂ ਪਿਚ੍ਛਿਲਾਂ ਤਦ੍ਵਿਧਸ੍ਰੁਤਿਮ੍| ਸਾ ਵ੍ਯਾਪਚ੍ਛ੍ਲੈਸ੍ਮਿਕੀ..............................||੪੬||

ਅਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦਿਭਿਃ ਸ੍ਰੋਤੋਮਾਲਿਨ੍ਯਕਰੈਰਾਹਾਰੈਃ ਕਫਃ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਵੇਦਨਾਰਹਿਤਾਂ ਸ਼ੀਤਲਾਦਿਗੁਣਾਂ ਚ ਯੋਨਿਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਤਦ੍ਵਿਧਸ੍ਰੁਤਿਂ ਸ਼ੀਤਲਾਦਿ ਗੁਣਸ੍ਰੁਤਿਂ ਸਾ ਵ੍ਯਾਪਨ੍ਨਾਮ੍ਨਾ ਸ਼੍ਲੈਸ੍ਮਿਕੀ| (ਯੋਨਿਂ ਅਵੇਦਨਾਮੀਸਦ੍ਵੇਦਨਾਯੁਕ੍ਤਾਂ ਸ਼ੀਤਲਾਂ ਸ਼ੀਤਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਂ ਕਣ੍ਡੂਲਾਂ ਕਣ੍ਡੁਯੁਕ੍ਤਾਂ ਪਾਣ੍ਡੁ ਪਿਚ੍ਛਿਲਾਂ ਪਾਣ੍ਡੁਰਵਰ੍ਣਾਂ ਪੈਚ੍ਛਿਲ੍ਯਯੁਕ੍ਤਾਂ ਚ ਤਦ੍ਵਿਧਸ੍ਰੁਤਿਂ ਪਾਣ੍ਡੁਪਿਚ੍ਛਿਲਾਮ੍ਬੁ ਸ੍ਰਵਣਯੁਕ੍ਤਾਂ ਚ ਕਰੋਤਿ)|| ੪੬||

Adhikarana lohitakShayAkhyA (47) · Śloka 47

..................ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਕ੍ਸੀਯਤੇ ਰਜਃ| ਸਦਾਹਕਾੜ੍ਸ਼੍ਯਵੈਵਰ੍ਣ੍ਯ ਯਸ੍ਯਾਂ ਸਾ ਲੋਹਿਤਕ੍ਸਯਾ||੪੭||

ਯਸ੍ਯਾਂ ਵ੍ਯਾਪਦਿ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਰਜਃ ਕ੍ਸੀਯਤੇ ਦਾਹਾਦਿਕਚ੍ਚ ਭਵਤਿ ਸਾ ਵ੍ਯਾਪਨ੍ਨਾਮ੍ਨਾ ਲੋਹਿਤਕ੍ਸਯਾ| (ਯਸ੍ਯਾਂ ਯੋਨਿਵ੍ਯਾਪਦ੍ਯਨਿਲਪਿਤ੍ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਕਾਰਣਾਭ੍ਯਾਂ ਰਜੋ ਰਕ੍ਤਂ ਦਾਹਾਦ੍ਯਨ੍ਵਿਤਂ ਕ੍ਸੀਯਤੇ ਕ੍ਸਯਂ ਯਾਤਿ ਸਾ ਲੋਹਿਤਕ੍ਸ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ਵ੍ਯਾਪਤ੍)|| ੪੭||

Adhikarana pariplutA (48) · Śloka 48

ਪਿਤ੍ਤਲਾਯਾ ਨਸਂਵਾਸੇ ਕ੍ਸਵਥੂਦ੍ਗਾਰਧਾਰਣਾਤ੍| ਪਿਤ੍ਤਯੁਕ੍ਤੇਨ ਮਰੁਤਾ ਯੋਨਿਰ੍ਭਵਤਿ ਦੂਸਿਤਾ| ਸ਼ੂਨਾ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਸਹਾ ਸਾਰ੍ਤ੍ਤਿਰ੍ਨੀਲਪੀਤਾਸ੍ਰਵਾਹਿਨੀ| ਬਸ੍ਤਿਕੁਕ੍ਸਿਗੁਰੁਤ੍ਵਾਤਿਸਾਰਾਰੋਚਕਕਾਰਿਣੀ| ਸ਼੍ਰੋਣਿਵਙ੍ਕ੍ਸਣਰੁਕ੍ਤੋਦਜ੍ਵਰਕਤ੍ਸਾ ਪਰਿਪ੍ਲੁਤਾ||੪੮||

ਪਿਤ੍ਤਲਾਯਾਃ ਪਿਤ੍ਤਪ੍ਰਕਤੇਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾ ਨਸਂਵਾਸੇ ਕ੍ਸਵਥੋਰੁਦ੍ਗਾਰਸ੍ਯ ਚ ਧਾਰਣਾਤ੍ ਪਿਤ੍ਤਯੁਕ੍ਤੇਨ ਵਾਯੁਨਾ ਦੂਸਿਤਾ ਯੋਨਿਃ ਸ਼ੂਨਾਦਿਗੁਣਾ ਭਵਤਿ ਸਾ ਵ੍ਯਾਪਨ੍ਨਾਮ੍ਨਾ ਪਰਿਪ੍ਲੁਤਾ| (ਪਿਤ੍ਤਲਾਯਾਃ ਪ੍ਰਭੂਤਪਿਤ੍ਤਾਯਾਃ ਪਿਤ੍ਤਪ੍ਰਕਤੇਰਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਨਸਂਵਾਸੇ ਪੁਂਸਙ੍ਗਤੌ ਕ੍ਸਵਥੂਦ੍ਗਾਰਯੋਰ੍ਧਾਰਣਾਤ੍ ਪਿਤ੍ਤਯੁਕ੍ਤੇਨ ਮਰੁਤਾ ਦੂਸਿਤਾ ਯੋਨਿਃ ਸ਼ੂਨਾ ਸ਼ੋਫਯੁਕ੍ਤਾ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਸਹਾ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਂ ਕਿਞ੍ਚਿਦਪ੍ਯਸਹਮਾਨਾ ਸਾਰ੍ਤ੍ਤਿਃ ਰੁਜਾ ਯੁਕ੍ਤਾ ਨੀਲਪੀਤਾਸ੍ਰਵਾਹਿਨੀ ਨੀਲਵਰ੍ਣਂ ਪੀਤਵਰ੍ਣਂ ਵਾ ਅਸ੍ਰਂ ਰਕ੍ਤਂ ਵਹਮਾਨਾ ਤਥਾ ਬਸ੍ਤੈਃ ਕੁਕ੍ਸੇਸ਼੍ਚ ਗੁਰੁਤ੍ਵਮਤਿਸਾਰਮਰੋਚਕਂ ਚ ਕੁਰ੍ਵਾਣਾ ਸ਼੍ਰੋਣ੍ਯਾਂ ਵਙ੍ਕ੍ਸਣ੍ਯੋਃ ਰੁਕ੍ਤੋਦੌ ਚ ਜ੍ਵਰਂ ਚ ਕੁਰ੍ਵਤੀ ਭਵਤਿ ਸਾ ਵ੍ਯਾਪਤ੍ ਪਰਿਪ੍ਲੁਤਾਖ੍ਯਾ)|| ੪੮||

Adhikarana upaplutA (49) · Śloka 49

ਵਾਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਮਯਵ੍ਯਾਪ੍ਤਾ ਸ਼੍ਵੇਤਪਿਚ੍ਛਿਲਵਾਹਿਨੀ| ਉਪਪ੍ਲੁਤਾ ਸ੍ਮਤਾ ਯੋਨਿਃ.......................||੪੯||

ਵਾਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਲੈਰਾਮਯੈਰ੍ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਾ ਯੋਨਿਃ ਸ਼੍ਵੇਤਂ ਪਿਚ੍ਛਿਲਂ ਚ ਵਹਤਿ ਸਾ ਨਾਮ੍ਨੋਪਪ੍ਲੁਤਾ ਸ੍ਮਤਾ| (ਵਾਤਨਿਮਿਤ੍ਤੈਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਨਿਮਿਤ੍ਤੈਸ਼੍ਚਾਮਯੈਰ੍ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਾ ਪਰਿਵਤਾ ਸ਼੍ਵੇਤਪਿਚ੍ਛਿਲਵਾਹਿਨੀ ਸ਼੍ਵੇਤਵਰ੍ਣਂ ਪੈਚ੍ਛਿਲ੍ਯਯੁਕ੍ਤਂ ਚਾਸ੍ਰਂ ਵਹਮਾਨਾ ਯੋਨਿਃ ਯੋਨਿਵ੍ਯਾਪਤ੍ ਉਪਪ੍ਲੁਤਾਖ੍ਯਾ ਸ੍ਮਤਾ)|| ੪੯||

Adhikarana viplutA (50) · Śloka 50

............................ਵਿਪ੍ਲੁਤਾਖ੍ਯਾ ਤ੍ਵਧਾਵਨਾਤ੍| ਸਞ੍ਜਾਤਜਨ੍ਤੁਃ ਕਣ੍ਡੂਲਾ ਕਣ੍ਡ੍ਵਾ ਚਾਤਿਰਤਿਪ੍ਰਿਯਾ||੫੦||

ਯਾ ਤੁ ਯੋਨਿਰਧਾਵਨਾਦਪ੍ਰਕ੍ਸਾਲਨਾਦ੍ਧੇਤੋਃ ਸਞ੍ਜਾਤਜਨ੍ਤੁਃ ਕਣ੍ਡੂਲਾ ਚ ਭਵਤਿ ਕਣ੍ਡ੍ਵਾ ਚਾਤਿਰਤਿਪ੍ਰਿਯਾ ਅਤਿਵ੍ਯਵਾਯਪ੍ਰਿਯਾ ਚ ਭਵਤਿ ਸਾ ਨਾਮ੍ਨਾ ਵਿਪ੍ਲੁਤਾ| (ਵਿਪ੍ਲੁਤਾਖ੍ਯਾ ਤੁ ਯੋਨਿਃ ਤੁਸ਼ਬ੍ਦਃ ਪਰਿਪ੍ਲੁਤਾਤੋ ਵਿਸ਼ੇਸਦ੍ਯੋਤਕਃ| ਅਧਾਵਨਾਦਨ੍ਤਰ੍ਮਲਾਪਰਿਸ਼ੋਧਨਾਤ੍ ਸਞ੍ਜਾਤਜਨ੍ਤੁਃ ਯੋਨ੍ਯਨ੍ਤਰ੍ਗਤਰਕ੍ਤਜਕ੍ਰਿਮਿਯੁਤਤ੍ਵਾਦਾਗਨ੍ਤੁ ਕ੍ਰਿਮਿਸਮ੍ਭਵੇ ਤ੍ਵਤਿਰਤਿ ਪ੍ਰਿਯੇਤ੍ਯਸ੍ਯਾਨੁਪਪਤ੍ਤੇਸ਼੍ਚਾਨ੍ਤਃਪ੍ਰਵਦ੍ਧਨੈਸਰ੍ਗਿਕਕ੍ਰਿਮਿਰਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਰਤਿਰਹਸ੍ਯੇ ਚੈਤਤ੍ਸ੍ਪਸ੍ਟਮੁਕ੍ਤਮ੍- ਰਕ੍ਤਜਾਃ ਕ੍ਰਿਮਯਃ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਾ ਮਦੁਮਧ੍ਯੋਗ੍ਰਸ਼ਕ੍ਤਯਃ| ਸ੍ਮਰਸਦ੍ਮਨਿ ਕਣ੍ਡੂਤਿਂ ਜਨਯਨ੍ਤਿ ਯਥਾਬਲਮ੍|| ਧ੍ਵਜਦਣ੍ਡਾਭਿਘਾਤੇਨ ਕਣ੍ਡੂਤ੍ਯਪਨਯਾਦਤਃ| ਰਕ੍ਸਣਾਚ੍ਚ ਸੁਖਮ੍........................|| ਇਤਿ| ਕਣ੍ਡੂਲਾ ਅਮਰ੍ਸਣੀਕਣ੍ਡੂਯੁਕ੍ਤਾ| ਕਣ੍ਡ੍ਵਾ ਕਣ੍ਡੂਤਿਹੇਤੋਃ| ਚਸ਼ਬ੍ਦਃ ਸਞ੍ਜਾਤਜਨ੍ਤੁਤ੍ਵਾਤ੍ ਕਣ੍ਡੂਃ ਕਣ੍ਡੁਤ੍ਯਾ ਰਤ੍ਯਭਿਨਿਵੇਸ਼ਸ਼੍ਚੇਤਿਹੇਤੁਪਾਰਮ੍ਪਰ੍ਯਦ੍ਯੋਤਨਾਰ੍ਥਃ| ਅਤਿਰਤਿਪ੍ਰਿਯਾ ਅਤੀਵ ਸੁਰਤੇਚ੍ਛੁਃ)|| ੫੦||

Adhikarana karNinI (51) · Śloka 51

ਅਕਾਲਵਾਹਨਾਦ੍ਵਾਯੁਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਰਕ੍ਤਵਿਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਃ| ਕਰ੍ਣਿਕਾਂ ਜਨਯੇਦ੍ਯੋਨੌ ਰਜੋਮਾਰ੍ਗਨਿਰੋਧਿਨੀਮ੍| ਸਾ ਕਰ੍ਣਿਨੀ...............................||੫੧||

ਅਕਾਲਵਾਹਨਾਦਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਮ੍ਬ੍ਵੀਰਣਾਦ੍ਵਾਯੁਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਰਕ੍ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਮਿਸ਼੍ਰਿਤੋ ਯੋਨੌ ਰਜੋਮਾਰ੍ਗਨਿਰੋਧਿਨੀਂ ਕਰ੍ਣਿਕਾਂ ਜਨਯੇਤ੍| ਸਾ ਵ੍ਯਾਪਨ੍ਨਾਮ੍ਨਾ ਕਰ੍ਣਿਨੀ| (ਵਾਯੁਰਕਾਲਵਾਹਨਾਦ੍ਵੇਗੋਦੀਰਣਾਤ੍| ਕਾਸ਼੍ਚਿਦ੍ਰਤਾਨ੍ਤੇ ਕਾਮਾਮ੍ਬੁ ਛਲਾਦ੍ਵਞ੍ਚਯਿਤੁਂ ਪ੍ਰਿਯਾਨ੍| ਮੂਤ੍ਰਂ ਸਜਨ੍ਤ੍ਯਕਾਲੇ ਯਾ ਮਦਨਾਮ੍ਬਵੇਵ ਤਤ੍ ਦ੍ਵਯਮ੍| ਅਕਾਲਵਾਹਨਸ੍ਯਾਰ੍ਥ ਇਤਿ ਵ੍ਯਾਚਸ੍ਟਸਾਰਕਤ੍| ਦ੍ਵੇਧਾਪ੍ਯਨਿਚ੍ਛਾਸੁਰਤੇ ਦ੍ਰੁਤਿਭਾਵਃ ਪ੍ਰਤੀਯਤੇ| ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਰਕ੍ਤਵਿਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮ ਰਕ੍ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਵਿਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤੋ ਵਰ੍ਦ੍ਧਿਤਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾਤ੍ ਘਨੀਭੂਯ ਦੁਰ੍ਮਾਂਸ ਪ੍ਰਾਯਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਸ੍ਯ ਰਕ੍ਤਸ੍ਯ ਵਾਯੁਨੋਦੀਰਣੇ ਕਰ੍ਣਿਨ੍ਯਾਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਰਿਤਿ ਭਾਵਃ| ਯੋਨੌ ਗਰ੍ਭਾਸ਼ਯਦ੍ਵਾਰਮੁਖੇ ਰਜੋਮਾਰ੍ਗਨਿਰੋਧਿਨੀਂ ਗਰ੍ਭਾਸ਼ਯਦ੍ਵਾਰ ਸਂਵਤਿਕਰੀਂ| ਅਤ ਏਵ ਨਿਸਿਕ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼ੁਕ੍ਰਸ੍ਯਾਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹਾਦ੍ਗਰ੍ਭੋ ਨ ਜਾਯਤ ਇਤਿ ਭਾਵਃ| ਕਰ੍ਣਿਕਾਂ ਪਦ੍ਮਕਰ੍ਣਿਕਾਤੁਲ੍ਯਂ ਮਾਂਸਾਙ੍ਕੁਰਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਜਨਯੇਦਾਵਿਸ੍ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਸਾ ਕਰ੍ਣਿਨੀਸਂਜ੍ਞਾ ਵ੍ਯਾਪਤ੍)|| ੫੧||

Adhikarana sAnnipAtikI yonivyApat (52) · Śloka 52

...........................ਤ੍ਰਿਭਿਰ੍ਦੋਸੈਰ੍ਯੋਨਿਗਰ੍ਭਾਸ਼ਯਾਸ਼੍ਰਿਤੈਃ| ਯਥਾਸ੍ਵੋਪਦ੍ਰਵਕਰੈਰ੍ਵ੍ਯਾਪਤ੍ ਸਾ ਸਾਨ੍ਨਿਪਾਤਿਕੀ||੫੨||

ਤ੍ਰਿਭਿਰ੍ਦੋਸੈਰ੍ਯੋਨੌ ਗਰ੍ਭਾਸ਼ਯੇ ਵਾਸ਼੍ਰਿਤੈਰ੍ਯਥਾਸ੍ਵੋਪਦ੍ਰਵਕਰੈਃ ਸੂਤ੍ਰੋਕ੍ਤਵਾਤਾਦ੍ਯੁਪਦ੍ਰਵ੍ਯਕਰੈਰ੍ਯਾ ਵ੍ਯਾਪਤ੍ ਸਾ ਨਾਮ੍ਨਾ ਸਾਨ੍ਨਿਪਾਤਿਕੀ| (ਯੋਨਿਂ ਗਰ੍ਭਾਸ਼ਯਂ ਚਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਰੁਕ੍ਤੋਦਦਾਹਪਾਕਸ਼ੈਤ੍ਯਕਣ੍ਡ੍ਵਾਦਿਸ੍ਵਸ੍ਵੋਪਦ੍ਰਵਂ ਕੁਰ੍ਵਦ੍ਭਿਰ੍ਵਾਤਾਦਿਭਿਰ੍ਯਾ ਵ੍ਯਾਪਤ੍ ਸਾ ਸਾਨ੍ਨਿਪਾਤਿਕੀ ਸਂਜ੍ਞਾ)|| ੫੨||

Adhikarana yonivyApadupadravAH (53-38) · Śloka 38

ਇਤਿ ਯੋਨਿਗਦਾ ਨਾਰੀ ਯੈਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਨ ਪ੍ਰਤੀਚ੍ਛਤਿ| ਤਤੋ ਗਰ੍ਭਂ ਨ ਗਹ੍ਣਾਤਿ ਰੋਗਾਂਸ਼੍ਚਾਪ੍ਨੋਤਿ ਦਾਰੁਣਾਨ੍| ਅਸਗ੍ਦਰਾਰ੍ਸ਼ੋਗੁਲ੍ਮਾਦੀਨਾਬਾਧਾਂਸ਼੍ਚਾਨਿਲਾਦਿਭਿਃ||੫੩|| ਇਤਿ ਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸ੍ਯ ਸੂਨੋਰ੍ਵਾਗ੍ਭਟਸ੍ਯ ਕਤਾ- ਵਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਸਂਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਗੁਹ੍ਯਰੋਗ- ਵਿਜ੍ਞਾਨੀਯੋ ਨਾਮਾਸ੍ਟਤ੍ਰਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੩੮||

ਇਤਿ ਵਿਂਸ਼ਤਿਰ੍ਵਾਤਿਕ੍ਯਤਿਚਰਣਾਪ੍ਰਾਕ੍ਵਰਣੋਦਾਵਤਾਜਾਤਘ੍ਨ੍ਯਨ੍ਤਰ੍ਮੁਖੀਸੂਚੀ -ਸ਼ੁਸ੍ਕਾਖ੍ਯਾ-ਵਾਮਿਨੀ-ਸਣ੍ਡਾ-ਮਹਾਯੋਨਿ-ਪਿਤ੍ਤਯੋਨਿ-ਰਕ੍ਤਯੋਨਿ-ਸ਼੍ਲੈਸ੍ਮਿਕੀ-ਲੋਹਤਕ੍ਸਯੋਪਪ੍ਲੁਤਾ-ਪਰਿਪ੍ਲੁਤਾ-ਵਿਪ੍ਲੁਤਾ-ਕਰ੍ਣਿਨੀ-ਸਾਨ੍ਨਿਪਾਤਿਕ੍ਯਾਖ੍ਯਾਃ ਯੋਨਿਗਦਾ ਉਕ੍ਤਾਃ ਯੈਰ੍ਗਦੈਰ੍ਨਾਰੀ ਨਿਸਿਕ੍ਤਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਨ ਪ੍ਰਤੀਚ੍ਛਤਿ ਗਰ੍ਭਾਸ਼ਯੇਨ ਨ ਗਹ੍ਣਾਤਿ ਸ਼ੁਕ੍ਰਸ੍ਯਾਗ੍ਰਹਣਾਦ੍ਗਰ੍ਭਂ ਨ ਗਹ੍ਣਾਤਿ ਅਸਗ੍ਦਰਾਦੀਂਸ਼੍ਚ ਰੋਗਾਨ੍ ਦਾਰੁਣਾਨਤਿ- ਕਚ੍ਛ੍ਰਾਨਾਪ੍ਨੋਤਿਯਨਿਲਦਿਭਿਸ਼੍ਚ ਦੋਸੈਰ੍ਦਾਰੁਣਾਨਾਬਾਧਾਨ੍ ਵ੍ਯਾਧੀਨ੍ ਸ੍ਤਮ੍ਭਸ਼ੂਲਾਦੀਨਾਪ੍ਨੋਤੀਤਿ| (ਯੋਨਿਗਦਾ ਯੋਨਿਵ੍ਯਾਪਦਃ ਇਤ੍ਯਨੇਨ ਪ੍ਰਕਾਰੇਣੋਕ੍ਤਾਃ ਯੈਰ੍ਯੋਨਿਗਤੈਰ੍ਨਾਰੀ ਵ੍ਯਾਪਦ੍ਯਮਾਨਾਸ੍ਤ੍ਰੀ ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਪੁਂਸਾ ਨਿਸਿਕ੍ਤਂ ਨ ਪ੍ਰਤੀਚ੍ਛਤਿ ਨ ਪ੍ਰਤਿਗਹ੍ਣਾਤਿ| ਤਤਸ੍ਤਸਮਾਦ੍ਧੇਤੋਃ ਗਰ੍ਭਂ ਨ ਗਹ੍ਣਾਤਿ, ਗਰ੍ਭੋ ਨ ਜਾਯਤੇ| ਅਪਤ੍ਯਾਰ੍ਥਮੇਵ ਯਸ੍ਯਾਃ ਪਰਿਗ੍ਰਹੋ ਵਿਧੀਯਤੇ ਤਦਭਾਵੇ ਤਯਾ ਕਿਂ ਫਲਮਿਤਿ ਭਾਵਃ| ਕਿਞ੍ਚ ਦਾਰੁਣਾਨਤਿਕਚ੍ਛ੍ਰਾਨਸਗ੍ਦਰਾਰ੍ਸ਼ੋਗੁਲ੍ਮਾਦੀਨ੍ ਆਦਿਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਮੂਤ੍ਰਕਚ੍ਛ੍ਰਾਸ੍ਥਿਸ੍ਰਾਵਾਦਯੋ ਗਹ੍ਯਨ੍ਤੇ ਰੋਗਾਨਾਪ੍ਨੋਤਿ| ਤਥਾ ਅਨਿਲਾਦਿਭਿਰ੍ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਕਫੈਃ ਕਤਾਨਾਬਾਧਾਨ੍ ਅਸਮ੍ਭਾਵਨੀਯਾਨ੍ ਵ੍ਯਾਪਦਨ੍ਤਰਂਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ)|| ੫੩|| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਨ੍ਮਹਾਮਹੋਪਾਧ੍ਯਾਯੇਨ੍ਦੁਵਿਰਚਿਤਾਯਾ ਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਖਾਯਾ ਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਅਸ੍ਟਤ੍ਰਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ