43. kīṭaviṣapratiṣēdhaḥ

Adhikarana atha kITaviShapratiShedho nAma tricatvAriMsho~adhyAyaH adhyAyapratij~jA (1) · Śloka 1

அதாதஃ கீடவிஷப்ரதிஷேதஂ நாமாத்யாயஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹஸ் ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ||௧||

ஜங்கமவிஷப்ரஸங்கேந ஸர்பாந்வயாநாஂ கீடாநாஂ சிகித்ஸாப்ரதர்ஶநார்தமத்யாய ஆரப்யதே|| ௧||

Adhikarana kITasvarUpam (2) · Śloka 2

ஸர்பாணாமேவ விண்மூத்ரஶுக்ராண்டஶவகோதஜாஃ| தோஷைர்வ்யஸ்தைஃ ஸமஸ்தைஶ்ச யுக்தாஃ கீடாஶ்சதுர்விதாஃ||௨||

அத்ர ப்ரதமமேவ கீடாநாஂ ஸ்வரூபமுச்யதே| ததவிஜ்ஞாநே ஹி சிகித்ஸாயாஃ ப்ரதர்ஶநஸ்யாஶக்யத்வாத்| ஸர்பாணாமேவ விடாதிஷு கீடா ஜாயந்தே வக்ஷ்யமாணேந வாயவ்யாக்நேயஸௌம்யஸங்கீர்ணபேதேந சதுர்விதாஃ| க்ரமேண ச ப்ரதமாஸ்த்ரயோ தோஷைர்வாதாதிபிர்வ்யஸ்தைர்யுக்தா அந்யாஃ ஸமஸ்தைஃ||௨||

Adhikarana vAyavyAH kITAH (3) · Śloka 3

கும்பீநஸஸ்துண்டிகேரீ ஶங்கீ ஶதகுலீரகஃ| உச்சிடிஙோऽக்நிநாமா ச சிச்சிடாங்கோ மயூரகஃ| அஹிஜோரப்ரகாவர்த்தஶாரிகாமுகவைதலாஃ| ஶராவகுர்த்தௌ பருஷஶ்சித்ரஶீர்ஷோ ஹி ஜாரகஃ| அஷ்டாதஶேதி வாயவ்யா: கீடா வாதப்ரகோபநாஃ||௩||

கும்பீநஸாதயோऽஷ்டாதஶ கீடா வாயவ்யாஸ்தே ச வாதப்ரகோபநாஃ| ஶராவகுர்த்தோऽபிராஜீ புருஷஶ்சித்ரஶீர்ஷகஃ ஶதபாஹுஶ்ச யஶ்சாபி ரக்தராஜிஃ ப்ரகீர்த்திதஃ| இதி ஸுஶ்ருதபாடஃ| வ்யாக்யா-தாநேவ சதுஷ்ப்ரகாராந் வாதாதிஸ்வபாவைர்நிர்திஶந்நாஹ| கும்பீநஸ இத்யாதி| ஏதே கீடகபேதா நாநாதேஶீயலோகாதவகந்தவ்யாஃ| யதஃ ஸுரஸவீரநந்திவராஹஜேஜ்ஜடகயதாஸாதிபிஃ டீகாகாரைர்ந வ்யாக்யாதாஃ| வாதப்ரகோபநாநாஂ கும்பீநஸாதீநாஂ மத்யே ஶங்கிசிச்சிடிங்கஶராவகுர்தசித்ரஶீர்ஷகாந் வர்ஜயித்வா ஶேஷாஶ்சதுர்தஶ முகஸந்தஂஶவிஷாஃ| இதி ப்ரபந்தஸஂக்ரஹஃ|| ௩||

Adhikarana AgneyAH kITAH (4) · Śloka 4

ஆக்நேயாஃ கீடாஃ கௌண்டிந்யகஃ கணபகோ வரடீபத்ரவஶ்சிகஃ| விநாஸிகா ப்ராஹ்மணிகா விந்துலோ ப்ரமரஸ்ததா| பாஹ்யகீ பிச்சிடஃ கும்பீவர்சஃ கீடோऽரிமேதகஃ| துந்துபிஃ பத்மகீடஶ்ச மகரஃ ஶதபாதகஃ| பஞ்சாலஃ பாகமத்ஸ்யஶ்ச ஸூக்ஷ்மதுண்டோऽத கர்தபிஃ| க்லீதஃ கமிஶராரீ ச யஶ்சாப்யுத்க்லேஶகஃ ஸ்மதஃ| சதுர்விஂஶதிராக்நேயாஃ கீடாஃ பித்தவிகாரதாஃ||௪||

கௌண்டிந்யகாதயஶ்சதுர்விஂஶதிஃ கீடா ஆக்நேயாஸ்தே ச பித்தவிகாரதாஃ| (பித்தகோபநாநாஂ மத்யே கௌண்டிந்யகவரடீப்ரமரபிச்சிடவர்ச்சஃ கீடமகரஶதபதபஞ்சாலபாகமத்ஸ்யஸூக்ஷ்மதுண்டாந் விஹாய ஶேஷாஶ்சதுர்த்தஶமுகஸந்தஂஶவிஷாஃ)|| ௪||

Adhikarana saumyAH kITAH (5) · Śloka 5

விஶ்வம்பரஃ பஞ்சஶுஷ்கஃ பஞ்சகஷ்ணோऽத கோகிலஃ| ஸ்தைர்யகஃ ப்ரசலாகஶ்ச வடபஃ கிடிபோ ஜடீ| ஸூசீமுகஃ கஷ்ணகோதா தர்பஃ காஷாயவாஸிகஃ| த்ரயோதஶைதே நிர்த்திஷ்டாஃ ஸௌம்யாஃ ஶ்லேஷ்மப்ரகோபநாஃ||௫||

விஶ்வம்பராதயஸ்த்ரயோதஶ கீடாஃ ஸௌம்யாஸ்தே ச ஶ்லேஷ்மப்ரகோபநாஃ| (ஶ்லேஷ்மப்ரகோபிநாஂ மத்யே விஶ்வம்பரப்ரசலாககஷ்ணகோதாகஷாயவாஸிகாஂஶ்சதுரோ வர்ஜயித்வா நவாऽந்யே முகஸந்தஂஶவிஷா இதி ப்ரபந்தஸஂக்ரஹே)|| ௫||

Adhikarana sa~gkIrNAH kITAH (6) · Śloka 6

துங்கநாஸஶ்சிபிலகஸ்தாலகோ வாஹகஸ்ததா| கோஷ்டாகாரீ கமிகரோ யஶ்ச மண்டலபுச்சகஃ| துண்டநாபஃ ஸர்ஷபகோ மத்குலிஃ ஶம்புகஸ்ததா| அக்நிகீடஶ்ச ஸங்கீர்ணா த்வாதஶ ப்ராணநாஶநாஃ||௬||

துங்கநாஸாதயோ த்வாதஶ கீடாஃ ஸங்கீர்ணாஸ்தே ச ப்ராணநாஶநாஃ ஸாந்நிபாதிகத்வாத்| (த்ரீந் கீடாந் தர்வீகரமண்டலிராஜிலஸம்பந்தேந வாய்வாதிப்ரகதீந் க்ரமாந்நிர்திஶ்ய ஸர்வதோஷப்ரகதிகாநாஹ-துங்கநாஸ இத்யாதி| ஸர்வதோஷப்ரகதிகாநாஂ மத்யே வாஹகஸர்ஷபஶம்புகாந் வர்ஜயித்வா நவ முகஸந்தஂஶவிஷாஃ)|| ௬||

Adhikarana bhedAnusAraM daMshalakShaNam (7) · Śloka 7

தஷ்டஸ்ய கீடைர்வாயவ்யைர்த்தஂஶஸ்தோதருஜோல்பணஃ| ஆக்நேயைரல்பஸஂஸ்ராவோ தாஹராகவிஸர்பவாந்| பக்வபீலுபலப்ரக்யஃ கர்ஜூரஸதஶோऽத வா| கபாதிகைர்மந்தருஜஃ பக்வோதும்பரஸந்நிபஃ| ஸ்ராவாட்யஃ ஸர்வலிங்கஸ்து தஂஶஃ ஸ்யாத்ஸாந்நிபாதிகைஃ||௭||

தஷ்டஸ்ய கீடைரித்யாதிநா சதுர்ணாஂ கீடாநாஂ க்ரமேண தஂஶலக்ஷணம்| வ்யாக்யாஸமம்| (வாயவ்யஸஂஜ்ஞைஃ கீடைர்தஷ்டஸ்ய நரஸ்ய தஂஶோ தஂஶவ்ரணஸ்தோதருஜாத்யஃ ஸ்யாத்| ஆக்நேயஸஂஜ்ஞைஃ கீடைர்தஷ்டஸ்ய தஂஶோऽல்பஸ்ராவயுக்தோ தாஹாதிமாந் பக்வபீலுபலஸமவர்ணஃ கர்ஜூரபலவர்ணோ வா ஸ்யாத்| கபாதிகைஃ ஸௌம்யஸஂஜ்ஞைஃ கீடைர்தஷ்டஸ்ய தஂஶவ்ரணஃ மந்தருஜோऽல்பவேதநஃ பக்வஜந்துபலதுல்யஃ ஸ்நாவபஹுலஶ்ச ஸ்யாத்| ஸாந்நிபாதிகைஃ கீடைர்தஷ்டஸ்ய து தஂஶவ்ரணோ வாயவ்யாதிஸர்வலக்ஷணயுக்தஃ ஸ்யாத்)||௭||

Adhikarana kITaviShavegAH (8) · Śloka 8

வேகாஶ்ச ஸர்பவச்சோபோ வர்த்திஷ்ணுர்விஸ்ரரக்ததா| ஶிரோऽக்ஷிகௌரவஂ மூர்ச்சா ப்ரமஃ ஶ்வாஸோऽதிவேதநா||௮||

கீடேஷு விஷவேகாஃ ஸர்பவத்விஜ்ஞேயா வாதாதிவிஶேஷேண| அத்ர து ஶோபோ வர்த்திஷ்ணுர்விஸ்ரரக்ததாதிகஂ ச| (விஸ்ரமாமகந்தி| முர்ச்சா மோஹஃ| அதிவேதநா ருஜாதிக்யம்)|| ௮||

Adhikarana kITadaMshe sAmAnyali~ggam (9) · Śloka 9

ஸர்வேஷாஂ கர்ணிகா ஶோபோ ஜ்வரஃ கண்டூரரோசகஃ||௯||

ஸர்வேஷாஂ கீடாநாஂ கர்ணிகாராதிஸாமாந்யஂ லிங்கம்| கர்ணிகாகாரா பிடகோக்தா க்ஷுத்ரரோகே| (கீடதஷ்டாநாஂ ஸாமாந்யலக்ஷணமாஹ-ஶோபோ வர்த்திஷ்ணுரித்யாதி| கர்ணிகாகாரஃ கிஞ்சிதுத்ஸந்நோ தஂஶவ்ரணஃ கர்ணிகாஶோபஃ| தத்விதோ மாஂஸாங்குரோ வா)|| ௯||

Adhikarana vAtikAdInAM daMshanopAyAH (10) · Śloka 10

வாதிகஃ பக்ஷவாதேந ஸ்பர்ஶத்தஶதி பைத்திகஃ| முகேந ஶ்லைஷ்மிகஃ கீடஃ ஸர்வதா ஸாந்நிபாதிகஃ||௧௦||

வாதிக இத்யாதிநா சதுர்ணாஂ கீடாநாஂ தஂஶநோபாயாஃ| ஸர்வதேதி பக்ஷவாதேந ஸ்பர்ஶாந்முகேந ச|| ௧௦||

Adhikarana kaNabhadaShTe lakShaNam (11) · Śloka 11

தஷ்டஸ்ய கணபைஃ ஶோபோ விஸர்போ வமதுர்ஜ்வரஃ| தஂஶஶ்ச கர்ணிகாகாரஃ ஶ்யாவரக்தோ விஶீர்யதே||௧௧||

தஷ்டஸ்ய கணபைரித்யாதிநா கீடேப்யஃ ப்ரதாநவிவரணம்| ஶ்யாவரக்தோ விஶீர்யத இத்யேவமந்தஂ கணபே| (ஸர்வ ஏவ கணபாஶ்சதுஷ்பாதகீடாஃ ஸாத்யா இதி ப்ரபந்தஸஂக்ரஹே)|| ௧௧||

Adhikarana trikaNTakAdidaMshalakShaNAni (12) · Śloka 12

த்ரிகண்டகைஸ்து தஷ்டஸ்ய நாநாவர்ணோऽதவா ஸிதஃ| தஂஶோ பவேச்ச்வயதுமாந் மோஹோ பேதஶ்ச வர்சஸஃ| ககலாஸேऽர்த்தசந்த்ராபஃ ஸ்ராவவாந் பஶலோஹிதஃ| தஂஶோ ரக்தைஶ்சிதஃ ஸ்போடைஃ ஸஶூலைர்தம்பவோத்பவஃ| ஏகதஂஷ்ட்ரார்பிதஃ பீதஃ கண்டூமாந் தார்துரஃ ஸருக்| தஂஶோ தஷ்டஃ ஸதண்நித்ரோ மூர்ச்சாவாந் ஹரிதஂ வமேத்| மாத்ஸ்யோ தஂஶஃ ஸருக்தாஹஃ ப்ராகேவோக்தோ ஜலௌகஸாம்| விஶ்வபரகதோ தஂஶஃ ஶோபகண்டூருஜாந்விதஃ| கபோத்வமமதீஸாரஂ குருதே கோடஜந்ம ச| பீதஃ ஶதபதீதஂஶஃ ஸ்வேதருக்ராகஶோபவாந்| அதஸீபுஷ்பவர்ணோ வா பிடகாவந்ப்ரமப்ரதஃ| கஹகோதிகயா ஸ்வேததோதஶ்வயதுதாஹவாந்| க்லேதீ ச தஂஶோ தஷ்டஸ்ய ஹத்பீடாக்ரந்திஸம்பவஃ| கண்டூமாந் மஶகைரீஷச்ச்வயதுர்மந்தவேதநஃ| அஸாத்யகீடஸதஶமஸாத்யமஶகக்ஷதம்| ப்ராயேண மக்ஷிகா நேத்ரே தஶந்தி ஶ்வயதூல்பணஃ| தத்தஂஶோ தாஹகண்டூமாஂஸ்தாஸாஂ து ஸ்தாலிகாஂ த்யஜேத்| தத்தஷ்டே பிடகா ஶ்யாவா ஸ்ராவிணீ பூர்யுபத்ரவா| ருக்வாந் பிபீலிகாதஂஶோ வஹ்நிநேவ ச தஹ்யதே||௧௨||

த்ரிகண்டகைரிதி| வர்ச்சோபேதாந்தஂ த்ரிகண்டகே| பஶலோஹிதாந்தஂ ககலாஸதஂஶே| தம்பவோத்பவோ தஂஶோ ரக்தைஃ ஸஶூலைஃ ஸ்போடைஶ்சிதோ பவதி| ஏகதஂஷ்ட்ரார்பித இத்யாதி ஹரிதஂ வமேதித்யந்தஂ தார்துரே தஂஶே| தர்துரோ மண்டூகஃ| மாத்ஸ்யோ தஂஶஃ ஸருக்தாஹோ ருக்தாஹஸஹிதோ பவதி| ஜலௌகஸாஂ து தஂஶஃ ப்ராக்ஸூத்ரஸ்தாந ஏவோக்தஃ| கோடஜந்மாந்தஂ விஶ்வம்பரகதே தஂஶே| ஶதபத்யாஃ கர்ணஜலூகிகயா தஂஶஃ பீதஃ ஸ்வேதாதிமாஂஶ்ச| அதவா அதஸீபுஷ்பவர்ணஃ பிடகாயுக்தோ ப்ரமப்ரதஶ்ச| க்ரந்திஸம்பவாந்தஂ கஹகோதிகாயா கரோல்லிகாயாஂ தஂஶே| மந்தவேதநாந்தஂ மஶகதஂஶே| அஸாத்யமஶகக்ஷதமஸாத்யகீடலக்ஷணைர்ஜ்ஞேயம்| மக்ஷிகாஃ ப்ராயேண நேத்ரே தஶந்தி| தத்தஂஶோ மக்ஷிகாதஂஶோ ஶ்வயதூல்பணஃ ஶ்வயதுபஹுலோ தாஹாதிமாஂஶ்ச| தாஸாஂ மக்ஷிகாணாஂ மத்யே யா ஸ்தாலிகா நாம மக்ஷிகா தாஂ து த்யஜேதஸாத்யத்வாத்| தத்தஷ்ட இதி ஸ்தாலிகாதஷ்டே பூர்யுபத்ரவாந்தலக்ஷணா பிடகா ஸ்யாத்| தஹ்யத இத்யேததந்தஂ பிபீலிகாதஂஶே|| ௧௨||

Adhikarana avamUtritalakShaNam (13) · Śloka 13

ஜலபிந்துநிபைஃ ஸ்போடைர்தாஹகண்டூருஜாந்விதைஃ| யத்காத்ரமாசிதஂ ஸோஷ்ம தத்வித்யாதவமூத்ரிதம்||௧௩||

ஜலபிந்துப்ரக்யைர்தாஹாத்யந்விதைஃ ஸ்போடைர்யத்காத்ரமாசிதஂ வ்யாப்தமூஷ்மஸஹிதஂ பவதி தத்விஷப்ராணிநா அவமூத்ரிதமிதி வித்யாத்|| ௧௩||

Adhikarana vRushcikaviShaM bhedAH lakShaNAni ca (14) · Śloka 14

வஶ்சிகஸ்ய விஷஂ தீக்ஷ்ணமாதௌ தஹதி வஹ்நிவத்| ஊர்த்வமாரோஹதி க்ஷிப்ரஂ தஂஶே பஶ்சாத்து திஷ்டதி| தஂஶஃ ஸத்யோதிருக் ஶ்யாவஸ்துத்யதே ஸ்புடதீவ ச| தே கவாதிஶகத் கோதாத்திக்ததஷ்டாதிகோபதஃ| ஸர்பகோதாச்ச ஸம்பூதாஃ மந்தமத்யமஹாவிஷாஃ| மந்தாஃ பீதாஃ ஸிதாஃ ஶ்யாவா ரூக்ஷாஃ கர்புரமேசகாஃ| ரோமஶா பஹுபர்வாணோ லோஹதாஃ பாண்டுரோதராஃ| தூம்ரோதராஸ்த்ரிபர்வாணோ மத்யாஸ்து கபிலாருணாஃ| பிஶங்காஃ ஶபலாஶ்சித்ராஃ ஶோணிதாபா மஹாவிஷாஃ| அக்ந்யாபா த்வ்யேகபர்வாணோ ரக்தாஸிதஸிதோதராஃ| தைர்தஷ்டஃ ஶூநரஸநஃ ஸ்தப்தகாத்ரோ ருஜார்திதஃ| கைர்வமந் ஶோணிதஂ கஷ்ணமிந்த்ரியார்தாநஸஂவிதந்| ஸ்வித்யந் மூர்ச்சந் விஶுஷ்காஸ்யோ விஹ்வலோ வேதநாதுரஃ| விஶீர்யமாணமாஂஸஶ்ச ப்ராயஶோ விஜஹாத்யஸூந்| உச்சிடிங்கஸ்து வக்த்ரேண தஶத்யப்யதிகவ்யதஃ| ஸாத்யதோ வஶ்சிகாத்ஸ்தம்பஂ ஶேபஸோ ஹஷ்டரோமதாம்| கரோதி ஸேகமங்காநாஂ தஂஶஃ ஶீதாம்புநேவ ச| உஷ்ட்ரவர்ணதயா ப்ரோக்தஃ ஸ ஏவ ஹ்யுஷ்ட்ரதூமகஃ| ராத்ரிகோ ராத்ரிசாராச்ச.............................||௧௪||

வஶ்சிகஸ்யேத்யாதி ஸுபோதம்| வஶ்சிகஸ்ய விஷஂ தீக்ஷ்ணமாஶுகாரி ஆதௌ தஂஶஸமய ஏவ அக்நிரிவ தஹதி| க்ஷிப்ரமாஶ்வேவ ஊர்த்வஂ தஂஶவ்ரணாதூர்த்வதேஹமாரோஹதி பஶ்சாத்ததநந்தரமேவ தஂஶவ்ரணமாஶ்ரித்ய திஷ்டதி| ததோ தஂஶ ஆஶ்வேவாதிகவேதநாயுக்தஃ ஶ்யாவவர்ணஸ்தோதயுக்தஃ ஸ்புடநப்ரதீதியுக்தஶ்ச பவதி| தேஷாமுத்பத்திபேதஜநிதஂ விஷபேதஂ தர்ஶயதி| தே வஶ்சிகாஸ்த்ரிபிஃ கோதைர்ஜாயந்தே| தே ச கவாதிஶகத்கோதஜா மந்தவிஷாஃ| திக்ததஷ்டாதிகோதஜாஃ மத்யவிஷாஃ| ஸர்பகோதஜா மஹாவிஷாஃ| கோதஃ க்லேதஃ| ஏஷாஂ விஶேஷபரிஜ்ஞாநார்தஂ லக்ஷணமாஹ| பாண்டுரோதராந்தஂ மந்தவிஷவஶ்சிகே லக்ஷணம்| மந்தா மந்தவிஷாஃ| கவாதிஶகத்கோதஜா வஶ்சிகாஃ பீதாதிவர்ணாஃ கர்புரா நாநாவர்ணாஃ மேசகாஃ கஷ்ணவர்ணாஃ| ரோமஶா ரோமபஹுலாஃ பஹுபர்வாணோ பஹுஸந்த்யுபேதபுச்சாஃ| லோஹிதாஃ ரக்தாஃ உதரே பாண்டுவர்ணாஃ| அருணாந்தஂ மத்யவிஷே| மத்யா மத்யவிஷா திக்ததஷ்டாதிகோதஜா வஶ்சிகாஃ| துர்விஶேஷே| தூம்ரோதரா தூம்ரவர்ணமுதரஂ யேஷாஂ தே ததோக்தாஃ| த்ரிபர்வாணஃ புச்சே த்ரீணி பர்வாணி ஸந்தயோ யேஷாஂ தே| கபிலாருணாஃ கபிலவர்ணா அருணவர்ணாஶ்ச| பிஶங்காதிகஂ மஹாவிஷே| மஹாவிஷாஃ ஸர்பகோதஶவஜா வஶ்சிகாஃ பிஶங்காஸ்தாம்ரவர்ணாஃ ஶபலா நாநாவர்ணாஃ சித்ரா விசித்ரவர்ணாஃ ஶோணிதாபா ரக்தவர்ணாஃ| ஸிதோதராந்தமக்ந்யாபேஷு| த்வே வா ஏகஂ வா பர்வ யேஷாஂ தே ததோக்தாஃ| அக்ந்யாபா அக்நிஸதஶவர்ணாஃ ரக்தாஸிதாஸிதோதரா ரக்தாத்யந்யதமவர்ணோதராஃ| பிஶங்காதி ஸிதோதரந்தஂ மஹாவிஷவஶ்சிகலக்ஷணமிதி கேசித்| தைரக்ந்யாபைர்தஷ்டாஃ ஶூநரஸநாதிகஃ ஸந் ப்ராயோऽஸூந் விஜஹாதி| ஶூநரஸந உச்சூநஜிஹ்வஃ| ஸ்தப்தகாத்ரோ நிஶ்சலாங்கஃ| ஜ்வரார்திதஸ்தீவ்ரஜ்வரயுக்தஃ| கைஃ ரோமகூபைஃ கஷ்ணவர்ணஂ ரக்தமுத்வமந்| இந்த்ரியார்தாநஸஂவிதந் ஶ்ரோத்ராதீந்த்ரியாணாஂ ஶப்தாதிவிஷயாநவிஜாநந்| ஸ்வித்யந் ஸ்வேதயுக்தஃ| மூர்ச்சந் மோஹஂ கச்சந்| விஶுஷ்காஸ்யஃ அநார்த்ரவதநஃ| வேதநாதுரோ வேதநயா பீடிதஃ விஶீர்யமாணமாஂஸஃ தஂஶவ்ரணாத்விஶீர்யமாணாநி மாஂஸாநி யஸ்ய| ப்ராயஶஃ ப்ராயேணாஸூந் ப்ராணாந் விஜஹாதி த்யஜதி| உச்சிடிங்காக்யோ வஶ்சிகஸ்து வக்த்ரேண தஶத்யதிகவ்யதஶ்ச பவதி| 'வஶ்சிகஸ்தநுதீர்கோச்ச உச்சிடிங்கஃ ஸ்மதோ புதைரிதி' மஞ்ஜரீ| ஸாத்யதஃ ஸாத்யஸஂஜ்ஞாத் வஶ்சிகாத் ஶேபஸ்தம்பாதிகஂ பவதி| தஂஶஶ்சாங்காநாஂ ஶீதாம்புநா ஸேகஂ கரோதீவ| ஸ ஏவ ஸாத்யஸஂஜ்ஞோ வஶ்சிக உஷ்ட்ரவத்தூமவர்ணத்வாதுஷ்ட்ரதூம இத்யுக்தஃ| ராத்ரிசரணாச்ச ராத்ரிகஃ||௧௪||

Adhikarana kaNabhAdInAM bhedanirdeshaH (15) · Śloka 15

............................பதக் து கணபாதிஷு| விகாரஸாதநாபேதாத் பேதாஃ ஸந்தோऽபி நோதிதாஃ||௧௫||

கணபாதிஷ்வஶேஷேஷு பதக்ப்ரத்யேகஂ து பேதாஃ ஸந்தோऽபி ந கீர்திதாஃ| குத இத்யாஹ-விகாராணாஂ வ்யாதீநாஂ ஸாதநஸ்ய சிகித்ஸிதஸ்ய சாபேதாத்|| ௧௫||

Adhikarana kITeShu vAtAdibhedAH (16) · Śloka 16

வாதபித்தோத்தராஃ கீடாஃ ஶ்லைஷ்மிகாஃ கணபோந்துராஃ| ப்ராயோ வாதோல்பணவிஷா வஶ்சிகாஃ ஸோஷ்ட்ரதூமகாஃ||௧௬||

ஸர்வே கீடாஃ ப்ராயேண வாதபித்தாதிகாஃ| கணபோந்துராஸ்து ப்ராயஃ ஶ்லைஷ்மிகாஃ| வஶ்சிகா உஷ்ட்ரதூமகாஶ்ச ப்ராயோ வாதோல்பணவிஷாஃ|| ௧௬||

Adhikarana cikitsAsUtram (17) · Śloka 17

யத்ர யஸ்யைவ தோஷஸ்ய லிங்காதிக்யஂ ப்ரதர்கயேத்| தத்ர தஸ்யௌஷதைஃ குர்யாத்விபரீதகுணைஃ க்ரியாம்||௧௭||

யத்ர யஸ்ய தோஷஸ்ய லிங்காநாமாதிக்யஂ ப்ரதர்கயேத் கல்பயேத்தத்ர தஸ்யைவ விபரீதகுணைரௌஷதைர்த்ரவ்யாதிபிஃ க்ரியாஂ சிகித்ஸாஂ குர்யாத்||௧௭||

Adhikarana vAtikakITaviShalakShaNam (18) · Śloka 18

ஹத்பீடோர்த்வாநிலஃ ஸ்தம்பஃ ஸிராயாமோऽஸ்திபர்வருக்| கூர்ணநோத்வேஷ்டநஂ காத்ரஶ்யாவதா வாதிகே விஷே||௧௮||

ஹத்பீடாதிகஂ வாதிகே கீடவிஷே பவதி| வாதாதிகே கீடவிஷே ஹத்பீடாதயஃ ஸ்யுஃ| ஹத்பீடா ஹதி வேதநாவிஶேஷஃ| ஊர்த்வாநிலஃ ஊர்த்வஶ்வாஸஃ| ஸ்தம்பஃ ஸ்தப்ததாங்காநாம்| ஸிராயாமஃ ஸிராகர்ஷணம்| அஸ்திஷு பர்வஸு ச ருக் பீடாவிஶேஷஃ| கூர்ணநஂ ப்ரமணம்| உத்வேஷ்டநஂ க்ரதநமிவாங்கஸ்ய| காத்ரஶ்யாவதா ஶரீரே ஶ்யாவவர்ணத்வம்|| ௧௮||

Adhikarana paittikakITaviShalakShaNam (19) · Śloka 19

ஸஂஜ்ஞாநாஶோஷ்ணநிஃஶ்வாஸௌ ஹத்தாஹஃ கடுகாஸ்யதா| மாஂஸாவதரணஂ ஶோபோ ரக்தபித்தஂ ச பைத்திகே||௧௯||

ஸஂஜ்ஞாநாஶாதிகஂ பைத்திகே கீடவிஷே| (பித்தாதிகே கீடவிஷே ஸஂஜ்ஞாநாஶாதயஃ ஸ்யுஃ| ஸஂஜ்ஞாநாஶோ புத்திப்ரஂஶஃ| உஷ்ணஃ ஶ்வாஸ உஷ்ணநிஃஶ்வாஸஃ| ஹதி தாஹோ ஹத்தாஹஃ| கடுகாஸ்யதா கடுகவக்த்ரத்வம்| மாஂஸஸ்யாவதரணஂ வ்ரணமுகாத் கண்டஶஃ பதநம்| ரக்தபித்தஂ தத்ஸஂஜ்ஞ்ஹோ ரோகவிஶேஷஃ|| ௧௯||

Adhikarana shlaiShmikakITaviShalakShaNam (20) · Śloka 20

சர்த்யரோசகஹல்லாஸப்ரஸேகோத்க்லேஶபீநஸைஃ| ஸஶைத்யமுகமாதுர்யைர்வித்யாச்ச்லேஷ்மாதிகே விஷம்||௨௦||

சர்த்யாதிகஂ ஶ்லேஷ்மாதிகே| ஶ்லேஷ்மாதிகஂ கீடவிஷஂ ஶைத்யாதிஸஹிதைஶ்சர்த்யாதிபிர்ஜாநீயாத்| ஶைத்யஂ ஶரீரே|| ௨௦||

Adhikarana vAtikakITaviShe cikitsA (21) · Śloka 21

பிண்யாகேந வ்ரணாலேபஸ்தைலாப்யங்கஶ்ச வாதிகே| ஸ்வேதோ நாடீபுலாகாத்யைர்பஂஹணஶ்ச விதிர்ஹிதஃ||௨௧||

வாதிகாதீநாஂ சிகித்ஸாஂ க்ரமேணாஹ-பிண்யாகேநேத்யாதிநா ஹிதாந்தேந வாதிகே விஷே சிகித்ஸா| வாதிகே வாயவ்யே விஷே பிண்யாகேந தஂஶவ்ரணே லேபஸ்தைலேநாப்யங்கஃ| தைலகதநேந கதாதிநிஷேதஃ ஸூசிதஃ| நாடீபுலாகாத்யைஃ ஸ்வேதஃ நாடீஸ்வேதஃ புலாகாதிகதஃ ஸ்வேதஶ்ச| புலாகஃ புலாகாக்யோ தாந்யவிஶேஷஃ| பலலஂ வா| ஆதிஶப்தேந கஸரோத்காரிகாபாயஸபிண்டாதயோ கஹ்யந்தே| பஂஹணோ விதிஃ பஂஹணலஂகநபேதேந த்விவிதேஷூபக்ரமேஷு பஂஹணோபக்ரமஶ்ச ஹிதஃ| திலாநாஂ ஸ்நேஹார்தஂ பீடிதாநாஂ கிட்டஂ பிண்யாக இதி ஜேஜ்ஜடஃ|| ௨௧||

Adhikarana paittikakITaviShe cikitsA (22) · Śloka 22

பைத்திகஂ ஸ்தம்பயேத்ஸேகைஃ ப்ரதேஹைஶ்சாதிஶீதலைஃ||௨௨||

ஶீதலைரித்யந்தேந பைத்திகே| பைத்திகஂ விஷஂ ஶீதலைஃ ஸ்பர்ஶவீர்யயோஃ ஶீதைஃ ஸேகைஃ ப்ரலேபைஶ்ச ஸ்தம்பயேத் ஶமயேத்|| ௨௨||

Adhikarana shlaiShmikakITaviShe cikitsA (23) · Śloka 23

லேகநச்சேதநஸ்வேதவமநைஃ ஶ்லைஷ்மிகஂ ஜயேத்||௨௩||

லேகநாதிபிஃ ஶ்லைஷ்மிகஂ ஜயேத்| ஶ்லேஷ்மாதிகஂ விஷஂ லேகநாதிபிர்ஜயேத்| லேகநஂ தஂஶவ்ரணஸ்ய| சேதோ தஂஶவ்ரணச்சேதஃ|| ௨௩||

Adhikarana kITabhedena doShAnusAraprayogAH (24) · Śloka 24

கீடாநாஂ த்ரிப்ரகாராணாஂ த்ரைவித்யேந க்ரியா ஹிதா||௨௪||

த்ரிப்ரகாராணாஂ வாதாதிபேதேந த்ரிவிதாநாஂ கீடாநாஂ த்ரைவித்யேந வாதாதிசிகித்ஸாப்ரகாரேண க்ரியா சிகித்ஸா ஹிதா|| ௨௪||

Adhikarana svedAdau sAmAnyaniyamaH (25) · Śloka 25

ஸ்வேதாலேபநஸேகாஂஸ்து கோஷ்ணாந் ப்ராயோவசாரயேத்| அந்யத்ர முர்ச்சிதாத்தஂஶபாகதஃ கோததோऽபி வா||௨௫||

மூர்ச்சாயா தஂஶபாகாத்தஂஶகோதாச்சாந்யத்ர ஸர்வகீடேஷு ப்ராயஃ கோஷ்ணாந் ஸ்வேதாதீநவசாரயேத்| ப்ராயோக்ரஹணேந குத்ரசிச்சீதமபி யோஜ்யமிதிபாவஃ|| ௨௫||

Adhikarana kAshyapoktaM daMshadhUpanam (26) · Śloka 26

நகேஶாஃ ஸர்ஷபாஃ பீதா குடோ ஜீர்ணஶ்ச தூபநம்| விஷதஂஶஸ்ய ஸர்வஸ்ய காஶ்யபஃ பரமப்ரவீத்||௨௬||

நகேஶாதிநா காஶ்யபோக்தஂ தஂஶதூபநம்| பீதா இதி ஸர்ஷபவிஶேஷணம்| ஜீர்ண இதி குடவிஶேஷணம்|| ௨௬||

Adhikarana atideshena viShaghnavidhinirdeshaH (27) · Śloka 27

விஷக்நஂ ச விதிஂ ஸர்வ குர்யாத் ஸஂஶோதநாநி ச||௨௭||

விஷக்நஂ ச ஸர்வஂ விதிஂ ஸஂஶோதநாநி ச குர்யாத்| ஸர்வேஷு கீடவிஷேஷு விஷஹரஂ ஸர்வஂ விதிஂ சிகித்ஸிதஂ வமநவிரேசநாதீநி ஸஂஶோதநாநி ச குர்யாத்|| ௨௭||

Adhikarana ugrakITAdiShu visheShaH (28) · Śloka 28

ஸாதயேத் ஸர்பவத்தஷ்டாந் விஷோக்ரைஃ கீடவஶ்சிகைஃ||௨௮||

விஷோக்ரைருக்ரவிஷைஃ கீடைர்வஶ்சிகைஶ்ச தஷ்டாந் ஸர்பவத் ஸர்பதஷ்டவத் ஸாதயேத் சிகித்ஸேத்| அநேந ஸர்வத்ர விஷாதிக்யே ஸர்பஸ்ய விஷோல்பணதயா தத்வத்ப்ரதிகர்த்தவ்யமித்யூஹ்யம்|| ௨௮||

Adhikarana taNDulIyakAdiyogaH (29) · Śloka 29

தண்டுலீயகதுல்யாஂஶாஂ த்ரிவதாஂ ஸர்பிஷா பிபந்| யாதி கீடவிஷைஃ கம்பஂ ந கைலாஸ இவாநிலைஃ||௨௯||

தண்டுலீயகஸமாஂ த்ரிவதாஂ ஸர்பிஷா கதேந பிபந் புருஷஃ கீடவிஷைஃ ததா கம்பஂ ந யாதி யதா கைலாஸோऽநிலைஃ|| ௨௯||

Adhikarana dvau lepayogau (30) · Śloka 30

க்ஷீரிவக்ஷத்வகாலேபஃ ஶுத்தே கீடவிஷாபஹஃ| முக்தாலேபோ வரஃ ஶோபதோததாஹஜ்வரப்ரணுத்||௩௦||

க்ஷீரிவக்ஷ இத்யாதி ஸுபோதம்| ஶுத்த இதி வாந்தவிரிக்தே| முக்தாலேபஃ ஶோபாதிப்ரணுத்வரஃ ஶ்ரேஷ்டஶ்ச| முக்தாலேபோऽதிஶயேந கீடதஷ்டாநாஂ ஶோபாதிக்நஃ|| ௩௦||

Adhikarana dashA~ggo agadaH (31) · Śloka 31

வசாஹிங்குவிடங்காநி ஸைந்தவஂ கஜபிப்பலீ| பாடா ப்ரதிவிஷா வ்யோஷஂ காஶ்யபேந விநிர்மிதம்| தஶாங்கமகதஂ பீத்வா ஸர்வகீடவிஷஂ ஜயேத்||௩௧||

வசாதிபிஃ காஶ்யபவிநிர்மிதஂ தஶாங்கநாமாநமகதஂ பீத்வா ஸர்வஂ கீடவிஷஂ ஜயேத்| வசாதிகஂ காஶ்யபமுநிநா விநிர்மிதஂ தஶத்ரவ்யகதத்வாத்தஶாங்கஸஂஜ்ஞமேதமகதமௌஷதயோகமநுக்தத்ரவத்வாஜ்ஜலேநாலோட்ய பீத்வ ஸர்வஂ கீடவிஷஂ ஜயேத்|| ௩௧||

Adhikarana mahAsnehAdiyogaH (32) · Śloka 32

ஐகத்யஂ கீடவிஷஜிந்மஹாஸ்நேஹஂ பயோ மது||௩௨||

சத்வாரஃ ஸ்நேஹாஃ க்ஷீரஂ மது சேத்யைகத்யஂ பீதஂ கீடவிஷஂ ஜயேத்||௩௨||

Adhikarana shikhipicchAdidhUpaH (33) · Śloka 33

ஶிகிகுக்குடஜைஃ பிச்சஃ ஸதைலலவணோத்தமைஃ| தூபோ ஹந்தி கதஃ ஶீக்ரஂ கீடவஶ்சிகஜஂ விஷம்||௩௩||

ஶிகிபிச்சாதிபிர்தூபஃ கீடவஶ்சிகஜஂ விஷஂ ஶீக்ரஂ ஹந்தி||௩௩||

Adhikarana kaNabhamatsyayorviSha cikitsA (34) · Śloka 34

விஷே கணபஜே குர்யாதுந்துரோக்தமுபக்ரமம்| ஶிரீஷபீஜஂ மண்டூகே லேபஃ ஸ்நுக்க்ஷீரகல்கிதம்| மதுத்ரிகடுகஂ ஶ்வேதபிண்டாமூலஂ ச மத்ஸ்யஜே||௩௪||

கணபவிஷே உந்துரோக்தமபக்ரமஂ சிகித்ஸாஂ குர்யாத்| ஸர்வ ஏவ கணபாஶ்சதுஷ்பாதகீடாஃ ஸாத்யாஶ்சேதி ஸுஶ்ருதடீகா| உந்துருர்மூஷகஃ| ஸ்நுக்க்ஷீரேண ஸுதாக்ஷீரேண கல்கிதஂ ஶிரீஷபீஜஂ மண்டூகவிஷே லேபஃ| மண்டூகோ தர்துரஃ| மத்வாதிநா லேபோ மத்ஸ்யவிஷே| ஶ்வேதபிண்டாமூலஂ மதநமூலம்| ஶ்வேதபிண்டா இதி ச பாடஃ| பிண்டா பிண்டீதகோ பிண்டீ பிண்டகஃ க்ஷேத்ரஸம்பவஃ| சதுஷ்பதஃ ஸுஶாகஶ்ச கரபர்ணோஸ்ரபத்ரகஃ| வத்தபீஜஶ்சதுஷ்புண்ட்ரோ பிண்ட இத்யபிதீயதே| க்ராஹிண்யுஷ்ணா ருசிகரீ ஸாம்லா பிண்டா ப்ரகீர்திதா| இதி ராஜநிகண்டௌ| 'மூலாநி ஶ்வேதபண்டீநாமி'தி சரகபாடஃ| பிண்டா வேண்ட இதி பாஷா|| ௩௪||

Adhikarana vacAdi agadaH (35) · Śloka 35

வசாஂ வஂஶத்வசஂ பாடாஂ நதஂ ஸுரஸமஞ்ஜரீம்| த்வே பலே நாகுலீஂ குஷ்டஂ ஶிரீஷஂ ரஜநீத்வயம்| குஹாமதிகுஹாஂ ஶ்வேதாமஜகந்தாஂ ஶிலாஜது| கத்தணஂ கடபீக்ஷாரஂ கஹதூமஂ மநஶ்ஶிலாம்| ரோஹீதகஂ ச பித்தேந கல்கயேத்ஸ வரோऽகதஃ| விஶ்வம்பராதிஷ்வாலேபநாவநாஞ்ஜநபாநதஃ||௩௫||

வசாதிகஂ கேநசித் பித்தேந கல்கயேத் ஸோகதோ விஶ்வம்பராதிஷ்வாலேபநாதிதோ வரஃ ஶ்ரேஷ்டஃ| குஹா பஶ்நிபர்ணீ அதிகுஹா ஸாலபர்ணீ| ஶ்வேதா கடபீ| கத்தணஂ பூஸ்தணம்| ரோஹீதகஂ தாடிமபுஷ்பகாக்யம்| நாகுலீ ஸர்பஸுகந்தா| அஜகந்தா பஶுகந்தா ஶுக்லா| பித்தேந பிஷ்ட்வா ஆதிலேபாத் கோபித்தேநேத்யர்தஃ| இதி ஜேஜ்ஜடஃ|| ௩௫||

Adhikarana shatapadIviShe agadaH (36) · Śloka 36

ஸ்வர்ஜிகாஜஶகத்க்ஷாரஃ ஸுரஸஃ ஸாக்ஷிபீடகஃ| மதிராமண்டஸஂயுக்தோ ஹிதஃ ஶதபதீவிஷே||௩௬||

ஸ்வர்ஜிகாதிபிரகதஃ ஶதபத்யாஃ கர்ணஜலூகிகாயா விஷே ஹிதஃ| அக்ஷிபீடகஃ ஶங்கிநீ|| ௩௬||

Adhikarana gRuhagodhikAviShe agadaH (37) · Śloka 37

கபித்தமக்ஷிபீடோऽர்கபீஜஂ த்ரிகடுகாந்விதம்| கரஞ்ஜோ த்வே ஹரித்ரே ச கஹகோதீவிஷாபஹஃ||௩௭||

கபித்தாதிபிரகதோ கஹகோதீவிஷாபஹஃ| கபித்தோ ததித்தஃ| கரஞ்ஜோ நக்தமாலஃ|| ௩௭||

Adhikarana sarvaviShe agadaH (38) · Śloka 38

காகாண்டயுக்தஃ ஸர்வேஷாஂ விஷாணாஂ தண்டுலீயகஃ| ப்ரஶஸ்தோ பர்ஹிணோऽண்டேந தத்வத்வாயஸபீலுகஃ||௩௮||

காகஸ்யாண்டேந யுக்தஸ்தண்டுலீயகஃ ஸர்வவிஷாணாஂ ப்ரஶஸ்தோऽகதஃ| தத்வச்ச மயூராண்டேந வாயஸபீலுகஃ காகபீலுகபலாநி| காகபீலுகோ குஞ்ஜா|| ௩௮||

Adhikarana makShikAviShe agadaH (39) · Śloka 39

தகரஂ நாகரஂ நாககேஸரஂ மரிசநி ச| ப்ரயுக்தஂ பாநலேபாப்யாஂ மக்ஷிகாவிஷநாஶநம்||௩௯||

தகராதிகஂ பாநலேபாப்யாஂ பாநே லேபநே ச ப்ரயுக்தஂ மக்ஷிகாவிஷநாஶநஂ பவதி|| ௩௯||

Adhikarana varaTIviShe agadaH (40) · Śloka 40

ஸிதாஸிதே ச லவணே மரிசஂ ச ஸநாகரம்| பணிஜ்ஜகரஸோபேதஂ வரடீநாஂ விஷாபஹம்||௪௦||

ஸிதாஸிதலவணாதிகஂ வரடீநாஂ பிபீலிகாநாஂ விஷாபஹம்| ஸிதலவணஂ ஶுக்லலவணம்| அஸிதலவணஂ கஷ்ணலவணம்| பணிஜ்ஜகோ மருவகஃ, தஸ்ய ரஸஃ|| ௪௦||

Adhikarana vRushcikaviShacikitsA sadyaH kartavyam (41) · Śloka 41

ஸத்யோ வஶ்சிகஜஂ தஂஶஂ சக்ரதைலேந ஸேசயேத்| விதாரிகந்தாஸித்தேந கவோஷ்ணேநேதரேண வா| லவணோத்தமயுக்தேந ஸர்பிஷா வா புநஃ புநஃ| ஸிஞ்சேத்கோஷ்ணாரநாலேந ஸக்ஷீரலவணேந வா| உபநாஹோ கதே பஷ்டஃ கல்கோஜாஜ்யாஃ ஸஸைந்தவஃ||௪௧||

வஶ்சிகஸ்ய விஷாதிக்யாத்தச்சிகித்ஸாஂ பதகாஹ-ஸத்ய இத்யாதி| சக்ராதேவ கஹீதஂ தைலமாமஂ சக்ரதைலஂ தேநாதவா விதாரிகந்தயா ஸாலபர்ண்யா ஸித்தேநேஷதுஷ்ணேநேதரேண திலதைலேந வஶ்சிகஜஂ தஂஶஂ ஸத்யஃ ஸேசயேத்| அதவா ஸலவணோத்தமேந கதேந| லவணோத்தமஂ ஸைந்தவம்| அதவா கோஷ்ணேந க்ஷீரலவணயுக்தேநாரநாலேந ஸிஞ்சேத்| உபநாஹோ தஂஶே பந்தஃ| அஜாஜிரஜமோதா| 'ஸக்ஷாரலவணேந வா' இதி ச பாடஃ|| ௪௧||

Adhikarana svedAdi upacArAH daMshasthale (42) · Śloka 42

ஆதஂஶஂ ஸ்வேதிதஂ சூர்ணைஃ ப்ரச்சாய ப்ரதிஸாரயேத்| ரஜநீஸைந்தவவ்யோஷஶிரீஷபலபுஷ்பஜைஃ||௪௨||

ஆதஂஶமிதி யத்ர தஂஶஸ்தத்ர ஸ்வேதஃ| ப்ரச்சாநஂ கத்வா ரஜந்யாதிசூர்ணைஃ ப்ரதிஸாரணஂ தஂஶே| ஸ்வேதிதமநந்தரோக்தேநாஜாஜீகல்கேந கதோபநாஹஸ்வேதமாதஂஶஂ தஂஶவ்ரணாவதிபரித இத்யர்தஃ| ப்ரச்சாநஂ கத்வா ரஜந்யாதிசூர்ணைஃ ப்ரதிஸாரயேதவகிரேத்| ஶிரீஷஸ்ய பலஂ புஷ்பஂ ச|| ௪௨||

Adhikarana lepanam (43) · Śloka 43

மாதுலுங்காம்லகோமூத்ரபிஷ்டஂ ச ஸுரஸாக்ரஜம்| லேபஃ ஸுகோஷ்ணஶ்ச ஹிதஃ பிண்யாகோ கோமயோऽபி வா||௪௩||

மாதுலுங்காம்லேந கோமூத்ரேண பிஷ்டஂ ஸுரஸாக்ரஜஂ லேபே| ஸுகோஷ்ணஃ பிண்யாகோऽபி வா கோமயஃ மாதுலுங்கப்ரக்ஷேபணாதம்லீபூதேந கோமூத்ரேண பிஷ்டஂ ஸுரஸாக்ரஜஂ ப்ரலேபவிஷயே ஹிதம்| ஸுரஸாக்ரஜஂ ஸுரஸபுஷ்பம்| ஸுகோஷ்ண ஈஷதுஷ்ணஃ பிண்யாகோ கோமயோ வா லேபநாய ஹிதஃ| பிண்யாகபேஷணஸ்யாநுக்தத்ரவத்வாத் பூர்வோக்தஂ கோமூத்ரமேவ க்ராஹ்யம்|| ௪௩||

Adhikarana pAnam (44) · Śloka 44

பாநே ஸர்பிர்மதுயுத&ல்த்; க்ஷீரஂ வா பூரிஶர்கரம்| குடோதகஂ வ ஸுஹிமஂ சாதுர்ஜாதகவாஸிதம்||௪௪||

மாக்ஷிகயுக்தஂ கதஂ பாநே அதவா பூரிஶர்கரஂ க்ஷீரம்| ஸுபோதம்||௪௪||

Adhikarana shUlaghno lepaH (45) · Śloka 45

பலாஶபீஜஂ ஶூலக்நோ லேபோऽர்கக்ஷீரபாவிதம்||௪௫||

அர்கக்ஷீரபாவிதஂ பலாஶபீஜஂ வஶ்சிகேஷு ஶூலக்நோ லேபஃ|| ௪௫||

Adhikarana agadAH (46) · Śloka 46

பாராவதஶகத்பத்யா தகரஂ விஶ்வபேஷஜம்| பீஜபூரரஸோந்மிஶ்ரஂ வரோऽயஂ வஶ்சிகாகதஃ| மநோஹ்வா ஸைந்தவஂ ஹிங்கு மாலதீபல்லவாநி ச| கோஶகத்ரஸபிஷ்டேயஂ குலிகா வஶ்சிகார்த்திதே| லஶுநோ மரிசஂ ஹிங்கு ஸுரஸஂ விஶ்வபேஷஜம்| அர்கக்ஷீரேண குலிகா வஶ்சிகார்திதஶங்கரீ||௪௬||

பாராவதபுரீஷாதிகோऽகதஃ ஸுபோதஃ| ததைவ ச மநோஹ்வாதிகுலிகா| லஶுநாதிகா ச| வஶ்சிகேநார்த்திதஃ பீடிதோ வஶ்சிகார்திதஃ ஶங்கரீ ஸுககரீ|| ௪௬||

Adhikarana uShTradaMShTrAlepayogaH (47) · Śloka 47

ஸஶைவலோஷ்ட்ரதஂஷ்ட்ரா ச ஹந்தி வஶ்சிகஜஂ விஷம்||௪௭||

உஷ்ட்ரஸ்ய தஂஷ்ட்ரா ச ஶைவலேந யுக்தா வஶ்சிகவிஷஂ ஹந்தி| ஶைவலோபேதா உஷ்ட்ரஸ்ய தஂஷ்ட்ரா ச லேபாத் வஶ்சிகவிஷஂ நாஶயதி|| ௪௭||

Adhikarana lepA~jjanArthe gulikA (49) · Śloka 48

ஹிங்குநா ஹரிதாலேந மாதுலுங்கரஸேந ச| லேபாஞ்ஜநாப்யாஂ குலிகா பரமஂ வஶ்சிகாபஹா||௪௮||

ஹிங்குஹரிதாலாப்யாஂ பிஷ்டாப்யாஂ மாதுலுங்கரஸேந கதா குலிகா பரமஂ வஶ்சிகாபஹா லேபேऽஞ்ஜநே ச ப்ரயுக்தா|| ௪௯||

Adhikarana kara~jjAdidaMshalepanam (49) · Śloka 49

கரஞ்ஜார்ஜுநஶேலூநாஂ கடப்யாஃ குடஜஸ்ய ச| ஶிரீஷஸ்ய ச புஷ்பாணி மஸ்துநா தஂஶலேபநம்||௪௯||

கரஞ்ஜாதீநாஂ புஷ்பாணி மஸ்துநா பிஷ்டாநி வஶ்சிகதஂஶே லேபநம்||௪௯||

Adhikarana pippalyAdilepaH (50) · Śloka 50

பிப்பலீஂ மரிசஂ யஷ்டிஂ ஶ்வ்வேதாஂ ஸுரஸமஞ்ஜரீம்| ஸஹதேவாமபாமார்கஂ தண்டுலீயஂ ச கல்கயேத்| குதலக்ஷாரதோயேந லேபோऽலிவிஷநாஶநஃ||௫௦||

பிப்பல்யாதீநி குதலக்ஷாரோதகேந கல்கிதாநி லேபோऽலிவிஷே| அலிர்வஶ்சிகஃ|| ௫௦||

Adhikarana mohAdiShu lepayogaH (51) · Śloka 51

யோ முஹ்யதி ப்ரஶ்வஸிதி ப்ரலபத்யுக்ரவேதநஃ| தஸ்ய பத்யாநிஶாகஷ்ணாமஞ்ஜிஷ்டாதிவிஷோஷணம்| ஸாலாபுவந்தஂ வார்தாகரஸபிஷ்டஂ ப்ரலேபநம்||௫௧||

யஃ கீடதஷ்டோ மோஹாதியுக்தஸ்தஸ்ய பத்யாதிகஂ மரிசாந்தமலாபுவந்தஸஹிதஂ வார்தாகரஸபிஷ்டஂ தஂஶலேபநம்| வஶ்சிகதஷ்டோ யோ நரோ முஹ்யதி மோஹஂ கச்சதி ப்ரஶ்வஸிதி தமகஶ்வாஸயுக்தஶ்ச பவதி உக்ரவேதநஸ்தீவ்ரவேதநாயுக்தஃ ப்ரலபதி அஸம்பத்தாநி பாஷதே தஸ்ய வார்தாகரஸபிஷ்டமலாபுவந்தஸஹிதஂ பத்யாதிகஂ ப்ரலேபநஂ ஹிதம்| வார்தாகரஸோ வார்தாகபலரஸஃ| வார்தாகஸ்தர்க்காரீ| அலாபுவந்தமலாபுபத்ரவந்தம்|| ௫௧||

Adhikarana daMshe kaNDUvAdau lepaH (52) · Śloka 52

ஆதஂஶே யஸ்ய கண்டூஃ ஸ்யாத்கோதஃ கோட தாருணம்| தஸ்ய லேபஸ்த்ரிகடுகஂ யவக்ஷாரோऽக்ஷிபீடகஃ| பாராவதஶகத்காந்தாஸ்வர்ஜிகாக்நிஹரேணவஃ| ரஸேந மாதுலுங்கஸ்ய க்ஷாரேணார்கஸ்ய வா த்ருதாஃ||௫௨||

தஂஶ ஏவாதஂஶஸ்தத்ர யஸ்ய கண்ட்வாதிகஂ ஸ்யாத்தஸ்ய லேபஸ்த்ரிகடுகாதயோ மாதுலுங்கரஸேநார்கக்ஷீரேண வா த்ருதாஃ|| ௫௨||

Adhikarana hRudayapIDAdau visheShaH (53) · Śloka 53

ஹதயஂ பீட்யதே யஸ்ய மூர்ச்சா சிமிசிமாயநம்| தந்தௌஷ்டதஂஶோ ரோம்ணாஂ ச ஹர்ஷஸ்தஸ்ய நிவர்த்ததே| வேகோ விஷஸ்ய பஞ்சாஹாந்நைவ வா க்ரியயா விநா| தத்ர குர்வீத தஂஶஸ்ய லேபநஂ மஸ்துகல்கிதைஃ| ஶ்வேதபாடல்யதிவிஷாஹரித்ராஹரிணீநதைஃ| பில்வமூலயவக்ஷாரஸூக்ஷ்மமாகதிகாயுதைஃ||௫௩||

யஸ்ய வஶ்சிகார்திதஸ்ய ஹதயபீடாதிரோமஹர்ஷாந்தஂ பவதி தஸ்ய விஷவேகஃ பஞ்சாஹாத்விநிவர்ததே க்ரியயா சிகித்ஸயா விநா நைவ வா நிவர்ததே| தத்ர ஹதயபீடாதௌ ஶ்வேதபாடல்யாதிர்பில்பமூலாதியுக்தைர்மஸ்துகல்கிதைர்தஂஶஸ்ய ப்ரலேபநஂ குர்வீத| ஹாரிணீ பீதயூதிகா|| ௫௩||

Adhikarana utkarttanAdau visheShaH (54) · Śloka 54

உத்கத்ய இவாதஂஶஃ ஶூநஃ க்லிந்நோ ஹதச்சவிஃ| ஜம்பூபலநிபஂ ரக்தஂ கூஜந் வமதி சேஷ்டதே| இந்த்ரியார்தஂ ந ஜாநாதி ப்ரஸ்வித்யதி ச யோ முஹுஃ| ஸ்வர்ஜிகாகுஷ்டதகரநாகுலீபீலுபிப்பலீஃ| பஹதீஂ சாச்ச்வஸுரயா தஸ்ய பிஷ்ட்வா விலேபநம்||௫௪||

உத்கத்யத இவ சித்யத இவாதஂஶோ தஂஶ இத்யேவமாதிகஂ யத்ர தத்ர ஸ்வர்ஜிகாதீநாச்ச்வஸுரயா பிஷ்டேந லேபநம்|| ௫௪||

Adhikarana ugrAliviShe kramaH (55) · Śloka 55

ஸர்வத்ர சோக்ராலிவிஷே பாயயேந்மதுஸர்பிஷீ| வித்யேத் ஸிராஂ விதத்யாச்ச வமநாஞ்ஜநநாவநம்| உஷ்ணஸ்நிக்தாம்லமதுரஂ போஜநஂ சாநிலாபஹம்||௫௫||

ஸர்வத்ர சோக்ராணாமலீநாஂ விஷே மதுஸர்பிஷீ பாயயேத்| ஸர்வத்ரேதி ஸர்வவிகாரேஷு| அநிலாபஹாந்தமுக்ராலிவிஷே| ஸுபோதம்| உக்ராலிபிஷே ஸர்பகோதஜநிதோக்ரவிஷவஶ்சிகதஷ்டே ஸர்வத்ர ஶூநரஸநத்வாதிவிஷவிகாரேஷு| அதவா உக்ரே தாருணே வஶ்சிகவிஷே ததி ச ஸர்பிஶ்ச ததிஸர்பிஷீ தே பாயயேத் பிஷகிதி ஶேஷஃ| ஸிராஂ லலாடாதிஸ்தாஂ யதாஸந்நஂ வித்யேத்| வமநாதிகஂ வாதஹரமுஷ்ணாதிகுணஂ போஜநஞ்ச விதத்யாத்| அத்ர வாதக்நத்வேऽபி லவணஸ்ய தீக்ஷ்ணோஷ்ணத்வாந்நிஷேதஃ|| ௫௫||

Adhikarana nAgarAdi agadaH (56) · Śloka 56

நாகரஂ கஹகபோதபுரீஷஂ பீஜபூரகரஸோ ஹரிதாலம்| ஸைந்தவஞ்ச விநிஹந்த்யகதோऽயஂ லேபதோऽலிகுலஜஂ விஷமாஶு||௫௬||

நாகராதிகோऽகதோ லேபநாதலிகுலஜஂ வ்ருஶ்சிகஸமூஹஜஂ விஷமாஶு விநிஹந்தி| கஹகபோதஸ்ய பாராவதஸ்ய புரீஷம்| பீஜபூரரஸபிஷ்டோ நாகராதிகோயமகதஃ ப்ரலேபநாத்ஸர்வவஶ்சிகோத்பூதஂ விஷஂ ஸத்ய ஏவ ஹந்தி|| ௫௬||

Adhikarana vRushcikaviShaM paramauShadham (57) · Śloka 57

அந்தே வஶ்சிகதஷ்டாநாஂ ஸமுதீர்ணே பஶஂ விஷே| விஷேணாலேபயேத்தஂஶஂ ஸ்தாவரேண யதோசிதம்||௫௭||

வஶ்சிகவிஷஸ்ய பரமௌஷதமாஹ-அந்தே இதி| அநந்தரோக்தாயாஂ க்ரியாயாமஸித்தாயாஂ வ்ருஶ்சிகஜே விஷே பஶஂ ஸமுதீர்ணே ஸ்தாவரேண விஷேண யதோசிதஂ கத்வ தஂஶமாலேபயேத்| அத்ராந்தஶப்தகதநேந ப்ராணஸந்தேஹகாரிணோ விஷஸ்ய ப்ரயோகஃ நாந்யோபாயிந்யேவ கதே கார்ய இதி ச த்யோத்யதே| விஷேண ஸ்தாவரேண வத்ஸநாபாதிநா தஂஶவ்ரணஂ ப்ரலேபயேத்||௫௭||

Adhikarana ucciTi~gge visheShaH (58) · Śloka 58

க்ரியேயமுச்சிடிங்கேऽபி ப்ரதிலோமஂ ச பாஂஸுபிஃ| உத்வர்தநஂ ஸுகாம்லோஷ்ணைஸ்ததா ப்ரச்சாதநஂ கநைஃ||௫௮||

இயஂ ச வஶ்சிகோக்தா க்ரியா உச்சிடிங்கேऽபி யோஜ்யா| காஞ்ஜிகாதிநா ஸுகாம்லைஃ ஸுகோஷ்ணைஶ்ச பாஂஸுபிஃ ப்ரதிலோமமுத்வர்தநஂ ததா கநைஃ பாஂஸுபிஃ ப்ரச்சாதநஂ ச ஹிதம்|| ௫௮||

Adhikarana kuTajaphalAdiyogaH pAnAdau (59) · Śloka 59

குடஜஸ்ய பலஂ குஷ்டஂ மாலதீ பலிநீ நதம்| திக்தேக்ஷ்வாகுஶ்ச பிஷ்டாநி பாநப்ரதமநாதிபிஃ| வஶ்சிகோந்துருலூதாநாஂ ஸர்பாணாஂ ச விஷாபஹம்| ஸமாநமமதேநேதஂ கரஶேஷஂ ச நாஶயேத்||௫௯||

குடஜபலாதிகஂ திக்தேக்ஷ்வாக்வந்தமௌஷதஂ பாநாதிபிர்வஶ்சிகாதிவிஷாபஹமமதஸமம்| கரஶேஷஂ ச நாஶயேத்|| ௫௯||

Adhikarana arkakShIrabhAvito~agadaH (60-43) · Śloka 43

அர்கஸ்ய துக்தேந ஶிரீஷபீஜஂ த்ரிர்பாவிதஂ பிப்பலிசூர்ணமிஶ்ரம்| ஏஷோऽகதோ ஹந்தி விஷாணி கீட புஜங்கலூதோந்துருவஶ்சிகாநாம்||௬௦|| இதி வைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸ்ய ஸூநோர்வாக்படஸ்ய கதா வஷ்டாங்கஸஂக்ரஹஸஂஹிதாயாமுத்தரதந்த்ரே கீடவிஷ ப்ரதிஷேதோ நாம த்ரிசத்வாரிஂஶோऽத்யாயஃ||௪௩||

பிப்பலீசூர்ணேந மிஶ்ரஂ ஶிரீஷபீஜஂ த்ரீந் வாராநர்கதுக்தேந பாவிதமகதஃ கீடாதீநாஂ விஷாணி ஹந்தி| அர்கக்ஷீரேண த்ரிவாரஂ பாவிதஂ பேஷணஶேஷணாதிஸஂஸ்காரவிஶேஷேண ஸம்பாதிதவீர்யஂ ஶிரீஷபீஜஂ பிப்பலீசூர்ணேந மிஶ்ரீகத்ய குலிகாஂ குர்யாத்| ஏஷோऽகதஃ கீடாதீநாஂ விஷஂ ஹந்தி|| ௬௦|| இதி ஶ்ரீமந்மஹாமஹோபாத்யாயேந்துவிரசிதாயா மஷ்டாங்கஸஂக்ரஹவ்யாக்யாயாஂ ஶஶிலேகாயா முத்தரதந்த்ரே த்ரிசத்வாரிஂஶோऽத்யாயஃ