36. kṣudrarōgavijñānīyaḥ

Adhikarana atha kShudrarogavij~jAnIyo nAma ShaTtriMsho~adhyAyaH | pratij~jA (1) · Śloka 1

அதாதஃ க்ஷுத்ரரோகவிஜ்ஞாநீயஂ நாமாத்யாயஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ||௧||

ஶஸ்த்ரகர்மார்ஹரோகப்ரஸங்கேந க்ஷுத்ரரோகாணாஂ ஹேத்வாதிகஂ ப்ரதர்ஶயிதுமத்யாய ஆரப்யதே| க்ஷுத்ராஃ ரோகாஃ க்ஷுத்ரரோகாஃ| (க்ஷுத்ரஶப்தஃ ஸ்வல்பாதமக்ரூரபர்யாயவாசீ| 'க்ஷுத்ரஃ ஸ்வல்பேऽதமே க்ரூரஃ' இதி வைஜயந்தீ| உக்ததர்மயுக்தா ரோகா க்ஷுத்ரரோகாஃ| உக்தஞ்ச- மந்தவேகா மஹாவேகா வ்யாதயோऽல்பருஜோऽருஜஃ| யே மஹாந்தோऽல்பகாஶ்சைவ க்ஷுத்ரரோகாஸ்து தே ஸ்மதாஃ|| இதி| அத்ராऽபி ஸ்வல்பா மஶவ்யங்கதிலகாலகாதயஃ| அதமா ருத்தகுதஶர்கரார்புதகுநகாதயஃ| க்ரூரா மஸூரிகாவிஸ்போடாக்நிரோஹிண்யாதயஃ| க்ரௌர்யே க்ஷுத்ரஶப்தப்ரயோகஃ புராணாதிஷ்வபி தஶ்யதே- அபி க்ஷுத்ரமகா யத்ர ஶாந்தாஶ்சேருஃ ஸமா மகைஃ| இதி| அயுர்வேதஸ்ய தஸ்யாஷ்டௌ ப்ராஹுரங்காநி தத்விதஃ| ஸர்வேப்யஃ ப்ராயஶஸ்தேப்யஃ க்ஷுத்ரரோகாஃ ஸமுச்ச்ரிதாஃ|| இதி ஶ்ரேஷ்டத்வேऽபி|| ௧||

Adhikarana ajagallikA (2) · Śloka 2

ஸ்நிக்தாஃ ஸவர்ணா க்ரதிதா நீருஜா முத்கஸந்நிபாஃ| பிடகாஃ கபவாதாப்யாஂ பாலாநாமஜகல்லிகா||௨||

க்ஷுத்ரரோகாணாமநேகவிதத்வேந ஸாமாந்யலக்ஷணாபாவாத்ப்ரத்யேகஂ வ்யாதிகௌரவாநுரூபேண ஹேத்வாதிகஂ ப்ரதர்ஶயிஷ்யதி| பாலாநாஂ கபவாதாப்யாஂ ஸ்நிக்தாதிகுணாஃ பிடகா பவந்தி ஸா நாம்நாऽஜகல்லிகா| பாலாநாஂ ப்ராய இதி போத்தவ்யம்| (கேரலே பாலுண்ணீத்யுச்யதே)|| ௨||

Adhikarana yavaprakhyA alajI ca (3) · Śloka 3

யவப்ரக்யா யவப்ரக்யா தாப்யாஂ மாஂஸாஶ்ரிதா கநா| அவக்த்ரா த்வலஜீ..............................||௩||

தாப்யாமிதி கபவாதாப்யாஂ மாஂஸாஶ்ரிதா கநா யவஸதஶா யா பிடகா பவதி ஸா நாம்நா யவப்ரக்யா| ஸைவாவக்த்ரா ஸத்யலஜீத்யுச்யதே| (தாப்யாமேவ அவக்த்ரா அமுகதயா பூயோத்கமநத்வாரரஹிதா)||௩||

Adhikarana kacCapI (4) · Śloka 4

....................வத்தாஃ ஸ்தோகபூயா கநோந்நதாஃ| க்ரந்தயஃ பஞ்ச வா ஷட்வா கச்சபீ கச்சபோந்நதாஃ||௪||

வத்தத்வாதிகுணாஃ பஞ்ச வா ஷட் வா வா கச்சபவதுந்நதா க்ரந்தயோ நாம்நா கச்சபீ| (கபவாதாப்யாஂ கச்சபோந்நதாஃ கச்சபபஷ்டவதௌந்நத்யயுக்தாஃ)|| ௪||

Adhikarana panasikA (5) · Śloka 5

கர்ணஸ்யோர்த்வஂ ஸமந்தாத்வா பிடகா கடிநோக்ரருக்| ஶாலூகாபா பநஸிகா..............................||௫||

கர்ணஸ்யோபரி பாகே ஸமந்தாத்வா கர்ணமாஶ்ரித்ய கடிநத்வாதிகுணா ஶாலூகேந ஜலகுஸுமகந்தேந ஸதஶா பிடகா நாம்நா பநஸிகா| (கர்ணஸ்யோர்த்வமுபரிஷ்டாத் ஸமந்தாத்பரிதஃ வாஶப்தோ விகல்பார்தஃ| 'உபயோஃ பார்ஶ்வயோஃ ஸமஂ ஜாயதே நைகஸ்மிந்நேவ கர்ணே' இதி போஜஃ| உக்தஞ்ச- கர்ணயோருபதிஷ்டாச்ச கர்ணயோஶ்ச ஸமந்ததஃ| பிடகாஂ குருதே ராஜந் ஶாலூகஸதஶாஂ ஸ்திராம்|| இதி| கடிநா கடிநஸ்பர்ஶா| உக்ரருகதிகதரபீடாயுக்தா| ஶாலூகாபா ஶாலூககந்தஸதஶா| (ஶாலூகஂ நீர்சேம்ப்|) பிடிகா பநஸிகாஸஂஜ்ஞஃ க்ஷுத்ரரோகஃ)|| ௫||

Adhikarana pAShANagardabhaH (6) · Śloka 6

........................ஶோபஸ்த்வல்பருஜஃ ஸ்திரஃ| ஹநுஸந்திஸமுத்பூதஸ்தாப்யாஂ பாஷாணகர்தபஃ||௬||

தாப்யாமிதி கபவாதாப்யாஂ ஹநுஸந்தௌ ஸமுத்பந்நஃ அல்பருஜாதிகஃ ஶோபோ நாம்நா பாஷாணகர்தபஃ|| ௬||

Adhikarana mukhadUShikA (7) · Śloka 7

ஶால்மலீகண்டகாகாராஃ பிடகாஃ ஸருஜோ கநாஃ| மேதோகர்பா முகேஶூநாஂ தாப்யாஂ ச முகதூஷிகா||௭||

தாப்யாஂ சேதி கபவாதாப்யாமேவ ஶால்மலீகண்டகாகாரத்வாதிகுணா யூநாஂ யௌவநவதாஂ முகே யாஃ பிடகா பவந்தி தா நாம்நா முகதூஷிகா, மேதோ கர்பே பூரணே யாஸாஂ தாஸ்ததோக்தாஃ| சஶப்தோ மேதஃ ஸமுச்சயதி| (தாப்யாஂ கபவாதாப்யாஂ யூநாஂ ப்ரத்யக்ரவயஸாஂ முகே வதநஸ்ய பஹிர்பாகே கபோலலாடநாஸிகாசிபுகாதிப்ரதேஶே| ஶால்மலீ கண்டகாகாராஃ ஶால்மலீகண்டகஸதஶாஃ ஆகதிமாத்ரேணைவ ஸாதஶ்யம்| ஸருஜஃ ஈஷத்ருஜாயுக்தாஃ| கநா நிவிடாஃ| மேதோகர்பாஃ மேதஃ கர்பேऽந்தர்பாகே யாஸாம்| யாஸ்த்வேவஂவிதாஸ்தாஃ பிடகாஃ முகதூஷிகா ஸஂஜ்ஞஃ க்ஷுத்ரரோகஃ)|| ௭||

Adhikarana padmakaNTakA (8) · Śloka 8

தே பத்மகண்டகா ஜ்ஞேயா யைஃ பத்மமிவ கண்டகைஃ| சீயதே நீருஜைஃ ஶ்வேதைஃ ஶரீரஂ கபவாதஜைஃ||௮||

தே பத்மகண்டகா நாம்நா ஜ்ஞேயாஃ யைஃ கபவாதஜைஃ பத்மஂ கண்டகைரிவ ஶரீரே நீருஜைஃ ஶ்வேதைஶ்சீயதே ஸஞ்சீயதே| (கபவாதநிமித்தைஃ நீருஜைஃ ருஜாரஹிதைஃ ஶ்வேதைஃ ஶ்வேதவர்ணைஃ யைஃ பிடகைஃ கண்டகைஃ பத்மஂ பத்ம நாலமிவ ஶரீரஂ சீயதே ஸமந்தாத்வ்யாப்யதே தே பிடகாஃ பத்மகண்டகஸஂஜ்ஞாஃ ஜ்ஞேயாஃ முநிபிரிதி ஶேஷஃ| ய ஏவஂவிதஃ ஸ பத்மகண்டகாக்யஃ க்ஷுத்ரரோகஃ)|| ௮||

Adhikarana vivRutA (9) · Śloka 9

பித்தேந பிடகா வத்தா பக்வோதும்பரஸந்நிபா| மஹாதாஹஜ்வரகரீ விவதா விவதாநநா||௯||

பித்தேந ஹேதுநா விவதமுகீ வத்தத்வாதிகுணா பிடகா பவதி ஸா நாம்நா விவதா| (பித்தேந ஹேதுநா வத்தா வர்துலா பக்வோதும்பரஸந்நிபா பக்வேநோதும்பரபலேந ஸதஶீ மஹாதாஹஜ்வரகரீ மஹாந்தமதிதுஸ்ஸஹஂ தாஹஂ ஸர்வாங்கீணஂ தீவ்ரஸந்தாபஂ ததாவிதஂ ஜ்வரஞ்ச கரோதீதி மஹாதாஹஜ்வரகரீ| விவதாநநா அஸஂவதமுகீ அநேநாரம்பஸமய ஏவ பாகபூயஸ்ரவணாதிகஂ த்யோத்யதே| யா ஏவஂவிதா ஸா பிடகா விவதாஸஂஜ்ஞஃ க்ஷுத்ரரோகஃ)|| ௯||

Adhikarana masUrikAH (10) · Śloka 10

காத்ரேஷ்வந்தஶ்ச வக்த்ரஸ்ய தாஹஜ்வரருஜாந்விதாஃ| மஸூரமாத்ராஸ்தத்வர்ணாஸ்தத்ஸஂஜ்ஞாஃ பிடகா கநாஃ||௧௦||

காத்ரேஷு பஹிரந்தர்முகஞ்ச யாஃ ப்ரகரணாத்பித்தேந பிடகா மஸூரப்ரமாணாஃ தத்வர்ணா இதி மஸூரவர்ணா லோஹிதாஃ கநாஶ்ச பவந்தி தாஸ்தத்ஸஂஜ்ஞாஃ நாம்நா மஸூரிகாஃ| (காத்ரேஷு பாதபாண்யாத்யவயவேஷு| அநேந பாததலஂ மஸ்தகஂ ச கஹ்யதே| வக்த்ரஸ்யாந்தர்முக இத்யர்தஃ| சஶப்தாந்நேத்ரஶ்ரோத்ராத்யந்யஸ்ரோதாஂஸி ச கஹ்யந்தே| தாஹஜ்வராந்விதாஃ| தாஹஜ்வரருஜாந்விதாஃ, தாஹேந ஜ்வரேண ருஜயா சாந்விதா யுக்தாஃ, தாஹஃ ஸர்வாங்கீணஸந்தாபஃ| அதவா தாஹஜ்வரோ தாஹாதிஜ்வரஃ மஸூரமாத்ராஃ மஸூரப்ரமாணாஃ தத்வர்ணா மஸூரதுல்யவர்ணாஃ லோஹிதா இத்யர்தஃ| கநா நிபிடதயா நிரந்தரப்ரஸதாஃ பிடகாஸ்தத்ஸஂஜ்ஞாஃ மஸூரிகாஸஂஜ்ஞாஃ| மஸூரிகாயா ரக்தபித்தத்வமாஹ போஜஃ| உக்தஞ்ச- பித்தஂ ஶோணிதஸஂஸஷ்டஂ த்வசஂ தூஷயதே யதா| கரோதி பிடகாஂ கோராஂ ஸர்வகாத்ரேஷு தேஹிநாம்|| திலஸர்ஷபமாஷாணஂ நிஷ்பாவாநாஂ ததைவ ச| துல்யப்ரமாணஸஂஸ்தாநாஂ தாஹஜ்வரஸமந்விதாம்|| வித்யாந்மஸூரிகாமேதாஂ பிடகாஂ ரக்தபித்தஜாம்|| இதி| உரப்ரஸ்து நாமாநுகதரூபபேதேநாஸ்யா அஷ்டவிதத்வமாஹ| உக்தஞ்ச- மஸூரிகா ஸர்ஷபிகா அஜகா கோத்ரவஸ்ததா| கங்குர்விஸ்போடகோऽபாகீ விஸர்பீ சாஷ்டமீ ஸ்மதா|| ஸோஷகண்டூஜ்வராஂ தாம்ராஂ ஸூக்ஷ்மாமாஹுர்மஸூரிகாம்| ஸர்ஷபாகதிதத்வர்ணாஂ தாஹபாகருஜாவதீம்|| ரக்தாபமூத்ராஂ துஸ்ஸாதாஂ பித்தாத் ஸர்ஷபிகாஂ ஜகுஃ| கலாயஸதஶாஂ காடாஂ ஶாகாபர்வாஸ்யஶோபிநீம்|| தாஹக்லேதவ்ரணாமூசு ரஜகாஂ ஶ்லேஷ்மபித்தஜாம்| கோத்ரவஂ கோத்ரவாகாரஂ ரக்தபித்தஸமுத்பவம்|| கங்கோஸ்தண்டுலஸங்காஶைர்நிரந்தரவிஸர்பிபிஃ| ஸ்போடைஃ ஶ்லேஷ்மஸமுத்பூதைராபூர்ணஂ கங்குரிஷ்யதே|| அக்நிதக்தைரிவ ஸ்போடைராகீர்ணஃ கபரக்தஜஃ| நிர்விபாகோ விஸர்பஸ்து விஸ்போடக இதி ஸ்மதஃ|| அபாகஂ விரலஂ ஶுஷ்கஂ ஜாயதே மத்யுஸந்நிபம்| விஸர்பவத் ஸர்பதி ஸர்வகாத்ரே ஶோபாந்விதா ச ஜ்வரதாஹயுக்தா| விஸர்பிணீ காயஸமாநவர்ணா காலோபகல்பா கபரக்தஜா து|| விதாஹகம்பாதிருஜாதிஸாரைஸ்தஷ்ணார்திஹிக்காருசிகாஸமோஹைஃ| யுக்தாநி ஹந்த்யாஶு மஸூரிகாந்தர்முகா ச பாஹ்யே கிணஸந்நிபா ச|| ஜ்வராஸ்யஶோஷாங்கவிமர்த்தகாஸஸந்திஶ்லதத்வாருசிரோமஹர்ஷாஃ| ஶிரோர்த்திநேத்ராமயபீநஸாஶ்ச மஸூரிகாணாஂ ப்ரபவந்தி சாக்ரே|| த்வகக்ஷிரோகாபஸ்மாரராஜயக்ஷ்மமஸூரிகாஃ| தர்ஶநாத் ஸ்பர்ஶநாத்தாநாத் ஸங்க்ராமந்தி நராந்நரம்|| இதி| பதக்தோஷஸஂஸர்கஸந்நிபாதவிஷத்ருமப்ரஸவாக்ராணஜத்வபேதேநாஸ்யா நவவிதத்வமாக்யாதவாந் பரத்வாஜஃ| பதக்தோஷஸந்நிபாதரக்தாகந்துஜத்வபேதேந ஷட்விதத்வமாஹ வத்தகாஶ்யபஃ| தத்ஸர்வஂ க்ரந்தகௌரவபயாதத்ர ந லிக்யதே|| ௧௦||

Adhikarana visphoTAH (11) · Śloka 11

ததஃ கஷ்டதராஃ ஸ்போடா விஸ்போடாக்யா மஹாருஜாஃ||௧௧||

ததோ மஸூரிகாதஃ ஸர்வேண ப்ரகாரேண கஷ்டதரா மஹாருஜாஃ ஸ்போடாஸ்த ஆக்யயா விஸ்போடாஃ| (கஷ்டதராஃ அதிஶயிதபீடாயுக்தாஃ நிரந்தரசிதஸ்போடஸர்வாங்கதயாऽஸநஶயநாத்யேஷு கதஞ்சிதலப்தஶர்மதயாऽநல்பவேதநா யுக்தா இத்யர்தஃ| விஸ்போடஸ்ய பித்தஜத்வமாஹ போஜஃ- பித்தஂ ப்ரகுபிதஂ ஸ்தாநாத்த்வசஂ பாஹ்யாஂ ஸமாஶ்ரிதம்| கரோதி த்வக்கதாந் ஸ்போடாநக்நிதக்தோபமாந் பஹூந்|| ஸர்வதேஹாஶ்ரயஂ ஜந்தோர்ஜ்வரதாஹஸமந்விதாந்| நாநாப்ரகாரஸஂஸ்தாநாந் வித்யாத்விஸ்போடகாந்நப|| இதி| ஜாதூகர்ணேऽபி- உஷாசோஷபரீதாஹ ஜ்வராங்கஸதநாந்விதாஃ| ஜாயந்தே பித்தவைஷம்யாத்விஸ்போடாஃ ஸர்வதேஹகாஃ|| இதி|| ௧௧||

Adhikarana viddhA gardabhI ca (12) · Śloka 12

யா பத்மகர்ணிகாகாரா பிடகா பிடகாசிதா| ஸா வித்தா வாதபித்தாப்யாஂ தாப்யாமேவ ச கர்தபீ||௧௨||

வாதபித்தாப்யாஂ யா பத்மகர்ணிகாகாரா அக்ரே மஹதீ தநுமூலா பிடகாபிரந்யாபிராசிதா பிடகா ஸா நாம்நா வித்தா பவதி| தாப்யாமேவேதி வாதபித்தாப்யாமேவ கர்தபீ நாம பிடகா பவதி| அஸ்யாஃ பத்மகர்ணிகாகாரத்வஂ ந பவதீத்யர்தாத்|| ௧௨||

Adhikarana maNDalA (13) · Śloka 13

மண்டலா விபுலோத்ஸந்நா ஸராகபிடகாசிதா||௧௩||

ப்ரகரணாத்வாதபித்தாப்யாமேவ யா விபுலா விஸ்ததா உத்ஸந்நா ப்ராப்தோத்ஸேதா ஸராகாபிரந்யாபிஃ பிடகாபிஶ்சாசிதா ஸா நாம்நா மண்டலா||௧௩||

Adhikarana kakShyA gandhanAmA ca (14) · Śloka 14

கக்ஷ்யேதி கக்ஷாஸந்நேஷு ப்ராயோ தேஶேஷு ஸாநிலாத்| பித்தாத்பவந்தி பிடகாஃ ஸூக்ஷ்மா லாஜோபமா கநாஃ| தாதஶீ மஹதீ த்வேகா கந்தநாமேதி கீர்திதா||௧௪||

ஸாநிலாத் ப்ரதாநாத் பித்தாத் ப்ராயஃ கக்ஷாஸந்நேஷு ப்ரதேஶேஷு ஸூக்ஷ்மா லாஜஸதஶா கநாஶ்ச பிடகா பவந்தி ஸ ரோகோ நாம்நா கக்ஷ்யா| தாதஶீதி கக்ஷாஸந்நேஷு ஸாநிலாத்| பித்தாத் யா மஹத்யேகா பிடகா ஸா நாம்நா கந்தநாமா இதி கீர்திதா| (ப்ராயஃ ஶப்தேநாஸ்யோபேக்ஷயா ஸகலஶரீரக்யாபகத்வஂ ஸூசிதம்| கக்ஷாஸந்நேஷு ப்ரதேஶேஷு பாஹுபார்ஶ்வாதிஷ்வித்யர்தஃ| உக்தஂ ச ஸௌஶ்ருதே- பாஹுபார்ஶ்வாஂஸகக்ஷேஷு கஷ்ணாஃ ஸ்போடாஃ ஸுதாருணாஃ| பித்தப்ரகோபஸம்பூதாஃ கக்ஷ்யாமிதி விநிர்திஶேத்|| இதி| தாதஶீதி| ஆகத்யா கக்ஷ்யாஸதஶீ| மஹதீ ஸ்தூலா| ஏகா அத்விதீயா| ஏகா து மஹதீ இதி யோஜநாயாமநேகபிடகாமத்யே ஏகஸ்யா மஹத்த்வமிதி ச ப்ரதீயதே| ஏதமர்தஂ பித்தகாரணத்வஂ சாஹ தந்வந்தரிஃ- ஏகாமேதாதஶீ தஷ்ட்வா பிடகாஂ ஸ்போடகாசிதாம்| த்வக்கதாஂ பித்தகோபேந கந்தநாமாஂ ப்ரசக்ஷத|| இதி|| ௧௪||

Adhikarana rAjikAH (15) · Śloka 15

கர்மஸ்வேதபரீதேऽங்கே பிடகாஃ ஸருஜோ கநாஃ| ராஜிகாவர்ணஸஂஸ்தாநப்ரமாணா ராஜிகாஹ்வயாஃ||௧௫||

கர்மேணாதபேந ஸ்வேதேந வா பரீதே ஸமாயுக்தே சாங்கே தேஹே ஸருஜத்வாதிகுணா யாஃ பிடகாஸ்தா நாம்நா ராஜிகாஹ்வயாஃ ராஜிகாஸஂஜ்ஞாஃ| ராஜிகா ரக்தஸர்ஷபாஸ்தாபிஸ்துல்யஂ வர்ணாதி யாஸாஂ பிடகாநாஂ தாஸ்ததோக்தாஃ| (ஸ்வேதஃ ஸ்வேதவித்யுக்ததாபோபநாஹாதிஜநிதஃ| ஸஂஸ்தாநேநைவ ப்ரமாணஸித்தேஃ புநரபி ப்ரமாணகதநஂ ப்ரமாணாதிக்யே ஏதத் ப்ராந்திநிராஸார்தம்| அநுக்தகாரணத்வாதத்ராப்யநிலபித்தஜத்வமூஹ்யம்)||௧௫||

Adhikarana jAlagardabhaH (16) · Śloka 16

தோஷைஃ பித்தோல்பணைர்மந்தைர்விஸர்பதி விஸர்பவத்| ஶோபோ பாகஸ்தநுஸ்தாம்ரோ ஜ்வரகஜ்ஜாலகர்தபஃ||௧௬||

பித்தோல்பணைஸ்த்ரிபிர்தோஷைர்மந்தைஶ்சிரகாரிபிஃ க்ரமேண விஸர்பவத்தநுத்வாதிகுணஃ பாகரஹிதஶ்ச யஃ ஶோபோ விஸர்பதி வ்யாப்நோதி ஸ நாம்நா ஜாலகர்தபஃ|| ௧௬||

Adhikarana agnirohiNI (17) · Śloka 17

மலைஃ பித்தோல்பணைஃ ஸ்போடா ஜ்வரிணோ மாஂஸதாரணாஃ| கக்ஷ்யாபாகேஷு ஜாயந்தே யேऽக்ந்யாபாஃ ஸாऽக்நிரோஹிணீ| பஞ்சாஹாத் ஸப்தராத்ராத்வா பக்ஷாத்வா ஹந்தி ஜீவிதம்||௧௭||

பித்தோல்பணைஸ்த்ரிபிர்தோஷைர்யே ஜ்வராதியுதா மாஂஸதாரணாஃ ஸ்போடா வர்ணதாஹவ்யாப்த்யாதிகேநாக்நிஸதஶாஃ கக்ஷ்யாஸந்நேஷு ப்ரதேஶேஷு ஜாயந்தே ஸாக்நிரோஹிணீத்யுச்யதே| ஸா சாக்நிரோஹிணீ தோஷகோபவஶாத் பஞ்சாஹேந ஸப்தராத்ரேண பக்ஷேண வா ஜீவிதஂ ஹந்தி| (பித்தோல்பணைருத்ரிக்தபித்தைர்மலைர்வாதாதிபிஃ ஜ்வரிணஃ ஸஜ்வரஸ்ய புருஷஸ்ய| ஜ்வரிண இதி ஸ்போடவிஶேஷணஂ வா ஆமரணாந்தஂ ஜ்வரகாரிண இத்யர்தஃ| கக்ஷ்யாபாகேஷு| அத்ர பாகஶப்தஸ்ய பஹுவசநோக்த்யா ந கேவலஂ கக்ஷ்யைவ தத்ஸமீபவர்திநோऽந்யேऽபி ப்ரதேஶா கஹ்யந்தே| உக்தஂ ச ஸௌஶ்ருதே- ஸ்போடாஃ கக்ஷஂஸபார்ஶ்வேஷு ஜாயந்தே மாஂஸதாரணாஃ| அந்தர்தாஹஜ்வராகாரா தீப்தபாவகஸந்நிபாஃ|| ஸப்தாஹாத்வா தஶாஹாத்வா பக்ஷாத்வா க்நந்தி மாநவம்| தாமக்நிரோஹிணீ வித்யாதஸாத்யாஂ ஸந்நிபாததஃ|| இதி| மாஂஸதாரிணஃ மாஂஸதரணஶீலாஃ| அநேநைஶாமந்தர்மூலத்வஂ த்வந்யதே| ஆக்ந்யாபாஃ வர்ணௌஷ்ண்யாதிபிரக்நிஸதஶாஃ| ய ஏவஂவிதா விஸ்போடா ஜாயந்தே ஸா நாம்நா அக்நிரோஹிணீதி ப்ரஸித்தா| ஸா பஞ்சாஹாத் பஞ்சதிவஸாத் பூர்வமிதி ஶேஷஃ| ஸப்தராத்ராத் ஸப்ததிவஸாத் பக்ஷாத்பஞ்சதஶதிவஸாத்வா ஜீவிதஂ நாஶயதி| அஸாத்யப்ரகரணாத்பஞ்ச்சாஹாதேஃ பரமிதி வா| ஸந்நிபாதஜாயா அப்யஸ்யா அஸாத்யமர்யாதாயாஸ்த்ரைவித்யகதநமேகைகதோஷோத்ரேகாத்| தத்ராஶுகாரிணஃ பித்தஸ்யோத்ரேககதநாத்பித்தவாதகபஜஸ்திதிக்ரமோऽபி போத்தவ்யஃ )|| ௧௭||

Adhikarana irigallikA (18) · Śloka 18

த்ரிலிங்கா பிடகா வத்தா ஜத்ரூர்த்வமிரிகல்லிகா||௧௮||

ஜத்ருண ஊர்த்வஂ த்ரிலிங்கா த்ரிதோஷலக்ஷணா வத்தா யா பிடகா ஸா இரிகல்லிகேத்யுச்யதே| (அஸ்யா அபி ஸந்நிபாதஜத்வாதுக்ரருக்ஜ்வராதிஸஹிதத்வஂ த்யோத்யதே| உக்தஞ்ச தந்வந்தரிணா _ பிடகாமுத்தமாங்கஸ்தாஂ வத்தாமுக்ரருஜாஂ ஜ்வராம்| ஸர்வாத்மிகாஂ ஸர்வலிங்காஂ ஜாநீயாதிரிகல்லிகாம்|| இதி|| ௧௮||

Adhikarana vidArI (19) · Śloka 19

விதாரீகந்தகடிநா விதாரீ கக்ஷவங்க்ஷணே||௧௯||

கக்ஷே வங்க்ஷணே வா யா விதாரீகந்தவத் கடிநா பிடகா ஸா விதாரீ நாம்நா| அத்ராபி த்ரிலிங்கத்வமூஹ்யம்| உக்தஞ்ச தந்வந்தரிணா விதாரீகந்தவத்தத்தா கக்ஷவங்க்ஷணஸந்திஷு| விதாரிகா ஸா விஜ்ஞேயா ஸருஜா ஸர்வலக்ஷணா|| இதி|| ௧௯||

Adhikarana sharkarArbudam (20) · Śloka 20

மேதோऽநிலகர்பர்க்ரந்திஃ ஸ்நாயுமாஂஸஸிராஶ்ரயைஃ| பிந்நோ வஸாஜ்யமத்வாபஂ ஸ்ரவேத்தத்ரோல்பணோऽநிலஃ| மாஂஸஂ விஶோஷ்ய க்ரதிதாஂ ஶர்கராமுபபாதயேத்| துர்கந்திருதிரஂ க்லிந்நஂ நாநாவர்ணஂததோ மலாஃ| தாஂ ஸ்ராவயந்தி நிசிதாஂ வித்யாத்தச்சர்கரார்புதம்||௨௦||

ஸ்நாய்வாத்யாஶ்ரயைஃ மேதஃப்ரபதிபிஃ ப்ரதமஂ க்ரந்திர்பவதி| ததஃ ஸ ஏவ ஸ்வயஂ பிந்நோ வஸாதிஸதஶஂ ஸ்ரவேத்| தத்ர ஸ்ராவயுக்தே க்ரந்தாவநிலோ வாயுருல்பணஃ ப்ராப்தபலோ மாஂஸஂ விஶோஷ்ய க்ரதிதாஂ கடிநாஂ ஶர்கராமுபபாதயேத்| ததோऽநந்தரஂ மலா வாதாதயோ நிசிதா வத்தாஃ ஸந்தஃ தாஂ ஶர்கராஂ துர்கந்தத்வாதியுக்தஂ ருதிரஂ ஸ்ராவயந்தி| தஸ்ய ரோகஸ்ய ஶர்கரார்புதமிதி ஸஂஜ்ஞா| (ஸ்நாயுமாஂஸஸிராஶ்ரயைஃ ஸ்நாயுர்மாஂஸஂ ஸிராஶ்ச ஆஶ்ரயோ யேஷாஂ தைஃ மேதோऽநிலகபைஃ கதோ யோ க்ரந்திஃ ஸ ஸ்வயஂ பிந்நஃ வஸாஜ்யமத்வாபஂ வஸாக்ருதமதுநிபஂ யத்கிஞ்சித் ஸ்ரவேத்| தத்ர தஸ்மிந் காலே அநில உல்பணஃ ஆஸ்ராவால்லப்தாவகாஶதயா வத்திஂ கதஃ மாஂஸஂ விஶோஷ்ய ஶோஷயித்வா க்ரதிதாஂ க்ரதநாத் காடிந்யயுக்தாஂ ஶர்கராஂ ஶர்கராதுல்யத்வாச்சர்கராம் (ஶர்கரா சரத்கல்ல்) உபபாதயேத் பரிணாமயேத்| ததோऽநந்தரஂ மலா வாதாதயோ (நிசிதாமிதி பாடஃ)| நிசிதாஂ வத்தாஂ தாஂ ஶர்கராஂ துர்கந்தி துர்கந்தயுக்தஂ க்லிந்நஂ க்லேதயுக்தஂ நாநாவர்ணஂ ஸந்நிபாதஜத்வாத் ஸங்கீர்ணவர்ணஂ ருதிரஂ ரக்தஂ ஸ்ராவயந்தி ஶர்கராதஃ ஸிராமுகேந ஸ்ராவயந்தீத்யர்தஃ| உக்தஞ்ச துர்கந்தஂ க்லிந்நமத்யர்தஂ நாநாவர்ணஂ ததஃ ஸிராஃ| ஸ்ரவந்தி ஸஹஸா ரக்தஂ வித்யாத்தச்சர்கரார்புதம்|| இதி| யதேவஂவிதஂ தச்சர்கரார்புதஂ வித்யாத்)|| ௨௦||

Adhikarana valmIkaH (21) · Śloka 21

பாணிபாததலே ஸந்தௌ ஜத்ரூர்த்வஂ வோபசீயதே| வல்மீகவச்சநைர்க்ரந்திஸ்தத்வத்பஹ்வணுபிர்முகைஃ| ருக்தாஹகண்டூக்லேதாட்யைர்வல்மீகோऽஸௌ ஸமஸ்தஜஃ||௨௧||

பாணிபாததலாதிகே க்ரந்திருபசயஂ ப்ராப்நோதி| தத்வதிதி ஶர்கரார்புதக்ரந்த்யுக்தஹேதுநா| வல்மீகவத்பிபீலிகாஸ்தாணுவத்க்ரமவத்த்யா ச பஹுபிரணுபிஶ்ச ருக்தாஹாத்யாட்யைர்முகைருபலக்ஷிதஃ| அஸௌ ரோகோ நாம்நா வல்மீகஃ| அஸ்ய பூர்வஸ்மாத்விஶேஷஃ ஸமஸ்தஜத்வஂ ஸந்நிபாதஜத்வம்| (பாணிதலே பாததலே ஸந்தௌ கக்ஷாதிகே ஜத்ரூர்த்வஂ ஜத்ரோருபரி பாகே வா வல்மீகவத் வல்மீகஸதஶஂ க்ரந்திர்க்ரதிதஃ ஶோபஃ தத்வத்வல்மீகவத் பஹ்வணுபிஃ பஹுபிரஸங்க்யைரணுபிஃ ஸூக்ஷ்மைஃ ருக்தாஹகண்டூக்லேதாட்யைஃ ருகாதி பரிபூர்ணைர்முகைஃ பூயோத்கமநத்வாரைஃ ஶநைர்மந்தஂ மந்தஂ உபசீயதே உபசயஂ ப்ராப்நோதி| உபசயோ வத்திஃ| ஸமஸ்தஜஃ ஸந்நிபாதஜஃ| அஸௌ வல்மீகஃ வல்மீகாக்யஃ க்ஷுத்ரரோகஃ)|| ௨௧||

Adhikarana kadaram (22) · Śloka 22

ஶர்கரோந்மதிதே பாதே க்ஷதே வா கண்டகாதிபிஃ| க்ரந்திஃ கீலவதுத்ஸந்நோ ஜாயதே கதரஂ து தத்||௨௨||

ஶர்கரயா ஶிலாகண்டிகயா பாத உந்மதிதே அதவா கண்டகாதிபிஃ க்ஷதே கீலவத் ஸோத்ஸேதோ க்ரந்திர்ஜாயதே, தத்து கதரஂ நாம்நா பவதி| (ஶர்கராபிருந்மதிதே கத்தோந்மதநே நிரந்தரநிசிதஶர்கராப்ரதேஶாடநாதித்யர்தஃ| கண்டகாதிபிஃ, ஆதிஶப்தேந நிஶிதாக்ரதாருஶகலாதிபரிக்ரஹஃ| க்ஷதே வ்ரணிதே வா ஶப்த உந்மதநக்ஷதயோர்விகல்பார்தஃ| பாதே பாததலே கீலவத் உத்ஸந்ந உந்நதஃ க்ரந்திர்ஜாயதே| கீலஸாம்யேந நிகாதகீலவதத்யந்தவேதநாகரத்வஂ ச த்யோத்யதே| தத்து விஶேஷே கதரஂ கதராக்யஃ க்ஷுத்ரரோகஃ)|| ௨௨||

Adhikarana ruddhagudam (23) · Śloka 23

வேகஸந்தாரணாத்வாயுரபாநோபாநஸஂஶ்ரயம்| அணூகரோதி பாஹ்யந்தர்மார்கமஸ்ய ததஃ ஶகத்| கச்ச்ராந்நிர்கச்சதி வ்யாதிரயஂ ருத்தகுதோ மதஃ||௨௩||

அபாநாக்யோ வாயுர்வேகரோதாத்தேதோரபாநஸஂஶ்ரயஂ குதஸஂஶ்ரயஂ மார்கஂ பாஹ்யாந்தரணூகரோதி ஸங்கோசயதி| ததஃ அணூகரணாத்தேதோரஸ்ய புஂஸஃ ஶகத் புரீஷஂ கச்ச்ராந்நிர்கச்சதி| அயஂ வ்யாதிர்நாம்நா ருத்தகுதோ மத ஆசார்யாணாம் (வேகஸ்ஸந்தாரணாத் அதோ வாதபுரீஷாதிவேகதாரணாத்குபிதஃ அபாநோ வாயுர்குதாஶ்ரயஃ| அஸ்ய குதஸ்ய பாஹ்யாந்தர்மார்கஂ வலீத்ரிதயமித்யர்தஃ| அபாநஸஂஶ்ரயஃ இதி ச பாடஃ)|| ௨௩||

Adhikarana cippam (24) · Śloka 24

குர்யாத் பித்தாநிலஂ பாகஂ நகமாஂஸே ஸருக்ஜ்வரம்| சிப்பமக்ஷதரோகஂ ச வித்யாதுபநகஂ ச தம்||௨௪||

பித்தாநிலஂ கர்தநகமாஂஸே ஸருக்ஜ்வரஂ பாகஂ குர்யாத்| தஸ்ய ரோகஸ்ய சிப்பமித்யக்ஷதரோமித்யுபநகமிதி ச நாமத்ரயம்| (பித்தஂ சாநிலஶ்ச பித்தாநிலம்| அத்ர ஸர்வோऽபி த்வந்த்வஃ ஸமாஹாரார்த ஏகவத் ஸ்யாதிதி த்வந்த்வஸ்யைகவத்பாவஃ, ஸ நபுஂஸகமிதி நபுஂஸகத்வஞ்ச| நகமாஂஸே நகஸம்பந்திந்யந்தர்பஹிமாஂஸே ஸருக்ஜ்வரஂ ருக்ஜ்வரோபேதஂ பாகஂ குர்யாத்| தஂ ரோகஂ சிப்பாக்யமக்ஷதரோகாக்யமுபநகாக்யஞ்ச வித்யாஜ்ஜாநீயாத்)||௨௪||

Adhikarana kunakhaH (25) · Śloka 25

கஷ்ணோऽபிகாதாத்ரூக்ஷஶ்ச கரஶ்ச குநகோ நகஃ||௨௫||

அபிகாதாத்தேதோர்யஃ கஷ்ணோ ரூக்ஷஃ கரஶ்ச நகோ பவதி ஸ ரோகோ நாம்நா குநகோ பவதி| (ஸ்கலநஶிலாதார்வாதிபதநஜநிதாதபிகாதாத்தேதோஃ)|| ௨௫||

Adhikarana alasam (26) · Śloka 26

துஷ்டகர்தமஸஂஸ்பர்ஶாத் கண்டூக்லேதாந்விதாந்தராஃ| அங்குல்யோऽலஸமித்யாஹுஃ ..........................||௨௬||

துஷ்டகர்தமஸ்ய ஸஂஸ்பர்ஶாத் கண்ட்வாதியுதா அங்குல்யஃ அலஸமித்யாஹுஃ| (துஷ்டகர்தமஸஂஸ்பர்ஶாத் கம்யாதிதூஷிதமலமயபங்கஸ்பர்ஶஶீலநாத்| அத்ர கபபித்தகாரணத்வஂ ஶாஸ்த்ராந்தராதவகந்தவ்யம்| உக்தஞ்ச துஷ்டகர்தமஸஂஸ்பர்ஶாத் பாதாங்குல்யந்தரே வ்ரணம்| கண்டூஷாக்லேதகோதாட்யஂ ஸ பித்தஃ குருதே கபஃ|| இதி|| ௨௬||

Adhikarana tilakAlakAdirogAH (27) · Śloka 27

........................திலாபாஂஸ்திலகாலகாந்| கஷ்ணாநவேதநாஂஸ்த்வக்ஸ்தாந் மஶாஂஸ்தாநேவ சோந்நதாந்| மஶேப்யஸ்தூந்நததராந் சர்மகீலாந் ஸிதாஸிதாந்| ததாவிதோ ஜதுமணிஃ ஸருஜோ லோஹிதஸ்து ஸஃ||௨௭||

கஷ்ணாதிகுணாந் த்வக்ஸ்தாந் திலாபாந் திலகாலகாநாஹுஃ| (திலாபாந் திலப்ரமாணாந்| உக்தஞ்ச ஶாஸ்த்ராந்தரே கஷ்ணாஸ்திலப்ரமாணா யே நீருஜாஃ பிடகாஃ ஸமாஃ| வாதபித்தப்ரகோபேந தாந் வித்யாத்திலகாலகாந்|| இதி)| உந்நதாஂஸ்தாநேவ மஶாநாஹுஃ| (உந்நதாந் கிஞ்சிதுத்ஸந்நாந் தாஂஸ்திலகாலகாந் ஏவ ஶப்தேநாகதிமாத்ரஸ்ய விஶேஷ இதி த்யோத்யதே| உக்தஞ்ச அவேதநஂ ஸ்திரஂ சைவ யத்து காத்ரே ப்ரஜாயதே| மாஷவத்கஷ்ணமுத்ஸந்நஂ தத்வாதாந்மஶமாதிஶேத்|| இதி)| தேப்யோऽப்யுந்நததராந் ஸிதாஸிதாந் சர்மகீலாநாஹுஃ| (ஸிதாஸிதாந் காஂஶ்சித் ஸிதாந் காஂஶ்சிதஸிதாந்| அர்ஶோநிதாநோக்தசர்மகீலாந்து ஸிதாஸிதத்வவிஶேஷஃ)| ததாவிதஃ ஸருஜோ லோஹிதஶ்ச யஃ ஸ நாம்நா ஜதுமணீஃ| (ததாவிதஃ சர்மகீலதுல்யஃ| ஸஹஜோ லோஹித இதி ச பாடஃ| ஸ ஜதுர்மணிஸ்து விஶேஷே| ஸஹஜஃ தேஹேந ஸஹஜாதஶ்சேல்லோஹிதோ ரக்தவர்ணஃ)|| ௨௭||

Adhikarana lA~jchanam (28) · Śloka 28

கஷ்ணஂ ஸிதஂ வா ஸஹஜஂ மண்டலஂ லாஞ்சநஂ ஸமம்||௨௮||

ஶரீரே யத்கஷ்ணஂ வா ஸிதஂ வா ஸஹஜஂ ஸமஂ மண்டலஂ தல்லாஞ்ச நமித்யுச்யதே| (ஸஹஜாதஂ ஸஹஜம்| ஸமஂ நிம்நோந்நதரஹிதம்)|| ௨௮||

Adhikarana vya~ggaM nIlikA ca (29) · Śloka 29

ஶோகக்ரோதாதிகுபிதாத்வாதபித்தாந்முகே தநு| ஶ்யாமலஂ மண்டலஂ வ்யங்கஂ வக்த்ராதந்யத்ர நீலிகா||௨௯||

ஶோகாதிகுபிதாத்வாதபித்தாத்தநுத்வாதிகுணஂ யந்முகே மண்டலஂ தந்நாம்நா வ்யங்கம்| ததேவ வக்த்ராதந்யத்ர தேஶே ஸ்திதஂ நீலிகேதி நாம லபதே| ஸா ச ஸ்வரூபாவிஶேஷாந்ந ரோகாந்தரம்| (வ்யங்கநீலிகயோஃ ஸஂஜ்ஞாபேதஸ்ய ஸ்தாநமாத்ரஜநிதத்வாத்வக்ஷ்யமாணாஷட்த்ரிஂஶத்ஸஂக்யாயாமேகத்வேநைவ ஸஂக்யாநஂ கார்யம், ந பதக்த்வேந|| ௨௯||

Adhikarana doShavibhAgena vya~ggalakShaNam (30) · Śloka 30

பருஷஂ பருஷஸ்பர்ஶஂ வ்யங்கஂ ஶ்யாவஂ ச மாருதாத்| பித்தாத்தாம்ராந்தமாநீலஂ ஶ்வேதாந்தஂ கண்டுமத்கபாத்| ரக்தாத்ரக்தாந்தமாதாம்ரஂ ஸோஷஂ சிமிசிமாயதே||௩௦||

தத்வ்யங்கஂ மாருதாத்பருஷாதிரூபஂ தாம்ரபர்யந்தமாநீலஞ்ச பித்தாத்| ஶ்வேதபர்யந்தஂ கண்டுமச்ச கபாத்| ரக்தபர்யந்தாதிரூபஂ ரக்தாத்வ்யங்கஂ பவதி| ஸஹ ஊஷேண ஸ்வேதாரதிமதா ப்ராதேஶிகேந தாஹேந வர்தத இதி ஸோஷம்| (பித்தாநிலஜே வ்யங்கே கபரக்தயோருத்ரேககதநமயுக்தமிதி சேத் ப்ரூமஃ'ஆஶ்ரயிபாவநதோऽபி ஹ்யாஶ்ரயதோஷாஶ்ரயாத்ருதிரம்| வ்யங்கேऽநிலபித்தகதேऽப்யாதிக்யேந தர்ஶயேத்ரூபமி' த்யாதிவசநாத்ததபி யுக்தமேவ|| ௩௦||

Adhikarana prasuptiH (31) · Śloka 31

வாயுநோதீரிதஃ ஶ்லேஷ்மா த்வசஂ ப்ராப்ய விஶுஷ்யதி| ததஸ்த்வக்ஜாயதே பாண்டுஃ க்ரமேண ச விசேதநா| அல்பகண்டூரவிக்லேதா ஸா ப்ரஸுப்திஃ ப்ரஸுப்திதஃ||௩௧||

வாயுநா உதீரிதஃ ஸ்தாநாத் க்ஷிப்தஃ ஶ்லேஷ்மா த்வசஂ ப்ராப்ய வாயுநைவ ஶுஷ்யதி| ததஸ்த்வக் பாண்டுத்வாதிகுணா ஜாயதே ஸம்பத்யதே| ஸா ப்ரஸுப்திதஃ அசைதந்யாத்தேதோஃ ப்ரஸுப்திரித்யுச்யதே| (ததஸ்தஸ்மாத்தேதோஃ த்வக் பாண்டுஃ பாண்டுரவர்ணா க்ரமேண விசேதநா ச பவதி| யதா யதா பவநோ தீரிதேந த்வக்கதேந ஶுஷ்கேண ஶ்லேஷ்மணா த்வக்பூர்யதே ததா ததா நிரவகாஶதயா தத்ர ரக்தாதிவஹநாபாவாச்சேதநாஹாநிஃ ஸ்யாதிதி க்ரமார்தஃ| த்வசஶ்சேதநா ஸ்பர்ஶவிஜ்ஞாநஂ தேந ஹீநா விசேதநா)|| ௩௧||

Adhikarana utkoThaH koThashca (32) · Śloka 32

அஸம்யக்வமநோதீர்ணபித்தஶ்லேஷ்மாந்நநிக்ரஹைஃ| மண்டலாந்யதிகண்டூநி ராகவந்தி பஹூநி ச| உத்கோடஃ ஸோऽநுபந்தஸ்து கோட இத்யபிதீயதே||௩௨||

அஸம்யக்வமநேநோதீர்ணயோஃ பித்தஶ்லேஷ்மணோரந்நஸ்ய ச நிக்ரஹேண வேகதாரணேந தேஹேऽதிகண்டுத்வாதியுக்தாநி மண்டலாநி பவந்தி| ஏஷ ச ரோக உத்கோட இத்யபிதீயதே| ஸ ஏவாநுபந்தஃ ஸந் கோடஸஂஜ்ஞாஂ லபதே| (அல்பவீர்யேணால்பமாத்ரேண வா வமநத்ரவ்யேண கதஂ வமநமஸம்யக்வமநஂ தேநாந்தஃஸஞ்சிதமலநிர்ஹர்துமஸமர்ததயா உந்முகீகரணமுதீர்ணதா| பித்தஶ்லேஷ்மணோர்நிக்ரஹஃ புநர்வமநவிரேசநாபாவஃ| அந்நநிக்ரஹ உபவாஸஃ| ஸ ஏவோத்கோடோ ஜ்வராத்யநுபந்தயுக்தஶ்சேத் கோடஃ| மண்டலாநாமேவாந்யோந்யாநுபந்த இதி கேசித்)|| ௩௨||

Adhikarana uktarogANAM sa~gkhyAnam (33-36) · Śloka 36

ப்ரோக்தாஃ ஷட்த்ரிஂஶதித்யேதே க்ஷுத்ரரோகா விபாகஶஃ| யாந் விஜ்ஞாய ந ஸம்முஹ்யேச்சிகித்ஸாயாஂ சிகித்ஸகஃ||௩௩|| இதி வைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸ்ய ஸூநோர்வாக்படஸ்ய கதா வஷ்டாங்கஸஂக்ரஹஸஂஹிதாயாமுத்தரதந்த்ரே க்ஷுத்ரரோக விஜ்ஞாநீயோ நாம ஷட்த்ரிஂஶோऽத்யாயஃ||௩௬||

இத்யந்தரோக்தப்ரகாரேண ஏதே அஜகல்லிகா- யவப்ரக்யா-அலஜீகச்சபீ-பநஸிகா-பாஷாணகர்தப-முகதூஷிகா-பத்மகண்டகவிவதா-மஸூரிகா-விஸ்போட-வித்தா-கர்தபீ-மண்டலா-கக்ஷ்யா-கந்தநாமா-ராஜிகா-ஜாலகர்தபா-அக்நிரோஹிணீ-இரிவேல்லிகா-விதாரீ-ஶர்கரார்புத-வல்மீக-கதர-ருத்தகுத-சிப்ப-குநகா-ஆலஸதிலகாலக-மஶ-சர்மகீல-ஜதுமணி-லஞ்சந-வ்யங்க-ப்ரஸுப்தி-உத்கோடாக்யாஃ ஷட்த்ரிஂஶத்க்ஷுத்ரரோகா விபாகஶ உக்தாஃ| யாந் விஜ்ஞாயபிஷக் சிகித்ஸாயாஂ ந ஸம்முஹ்யேதிதி|| ௩௩|| இதி ஶ்ரீமந்மஹாமஹோபாத்யாயேந்துவிரசிதாயா- மஷ்டாங்கஸஂக்ரஹவ்யாக்யாயாஂ ஶஶிலேகாயா முத்தரதந்த்ரே ஷட்த்ரிஂஶோऽத்யாயஃ