Adhikarana atha li~gganAshapratiShedho nAma saptadasho~adhyAyaH - pra (1) · Śloka 1
അഥാതോ ലിങ്ഗനാശപ്രതിശേധം നാമാധ്യായം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ| ഇതി ഹ സ്മാഹുരാത്രേയാദയോ മഹര്ഷയഃ||൧||
अथातो लिङ्गनाशप्रतिशेधं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
ലിങ്ഗനാശസ്യ ദുഃസാധത്വാത് പൃഥക് ചികിത്സാം പ്രദര്ശയിതുമധ്യായ ആരഭ്യതേ|| ൧||
Adhikarana li~gganAshaparyAyAH - upadravAshca (2) · Śloka 2
ലിങ്ഗനാശേ നീലികാ പടലമാന്ധ്യമിതി പര്യായാഃ| സഃ ശ്ലൈഷ്മിക ഏവ പ്രാക് സാധ്യോऽഭിഹിതഃ| തസ്യ പുനഃ ഷഡുപദ്രവാഃ-ആവര്ത്തകീ, ശര്കരാ, രാജീമതീ, ഛിന്നാംശുകാ, ചന്ദ്രകീ ഛത്രകീ ചേതി||൨||
लिङ्गनाशे नीलिका पटलमान्ध्यमिति पर्यायाः| सः श्लैष्मिक एव प्राक् साध्योऽभिहितः| तस्य पुनः षडुपद्रवाः-आवर्त्तकी, शर्करा, राजीमती, छिन्नांशुका, चन्द्रकी छत्रकी चेति||२||
🔊 Audio coming soon
ലിങ്ഗനാശസ്യ വ്യവഹാരാര്ഥം പര്യായകീര്തനമ്| സുബോധമ്| പ്രാഗിതി ദൃഷ്ടിരോഗവിജ്ഞാനീയേ| തസ്യേതി ലിങ്ഗനാശസ്യ| ഉപദ്രവോऽനുബന്ധിരോഗാന്തരമ് ||൨||
Adhikarana upadravalakShaNAni (3) · Śloka 3
തത്ര ശ്വേതാരുണാവര്ത്തവദനവസ്ഥിതാ ദൃഷ്ടിരാവര്ത്തകീ| അര്കക്ഷീരലേശേനേവ കൂര്ചികാപിണ്ഡേനേവ ചാചിതാ ശര്കരാ| ശാലിശൂകാഭരാജ്യാവൃതാ രാജീമതീ| ഛിന്നവിഷമദഗ്ധാഭാ സരുക് ഛിന്നാംശുകാ| കാംസ്യസമച്ഛായാ ചന്ദ്രകസംസ്ഥാനാ ചന്ദ്രകീ| നൈകവര്ണാ ഛത്രനിഭാ ഛത്രകീ| താ ന വിധ്യേത്| അപി ച||൩||
तत्र श्वेतारुणावर्त्तवदनवस्थिता दृष्टिरावर्त्तकी| अर्कक्षीरलेशेनेव कूर्चिकापिण्डेनेव चाचिता शर्करा| शालिशूकाभराज्यावृता राजीमती| छिन्नविषमदग्धाभा सरुक् छिन्नांशुका| कांस्यसमच्छाया चन्द्रकसंस्थाना चन्द्रकी| नैकवर्णा छत्रनिभा छत्रकी| ता न विध्येत्| अपि च||३||
🔊 Audio coming soon
തത്രേത്യാദിനാऽവര്ത്തക്യാദീനാം ഷണ്ണാം ലക്ഷണമ്| സുബോധമ്| താ ആവര്തക്യാദീര്ന വിധ്യേത്| തദ്വര്ജിതം ലിങ്ഗനാശം വിധ്യേദിത്യര്ഥഃ| അപി ചേത്യവേധ്യായാ നീലികായാ ലിങ്ഗനാശസ്യ സമുച്ചയേ| (ആവര്ത്തോऽമ്ഭസാം ഭ്രമസ്തദ്വദനവസ്ഥിതാ ചലാ| ആവര്ത്തകീ തത്സംജ്ഞോ ലിങ്ഗനാശോപദ്രവഃ| ഏവം ശര്കരാദയോ വാച്യാഃ| കൂര്ചികാ ക്ഷീരവികൃതിഃ| ആചിതാ സമന്താദ്വ്യാപ്താ| ശാലിശൂകാനാമാഭേവാഭാ യാസാം താഃ ശാലിശൂകാഭാഃ ശാലിശൂകാഭാശ്ച താ രാജയശ്ച താഭിരാവൃതാ| ഛിന്നാ അന്തരാന്തരാ വിച്ഛേദയുക്താ, വിഷമാ വിഷമസംസ്ഥാനാ, ദഗ്ധാഭാ ദഗ്ധപ്രതീതിയുക്താ ച| സരുക് രുജാസഹിതാ| കാംസ്യം കംസലോഹമ്| ചന്ദ്രകസംസ്ഥാനാ ചന്ദ്രകാകാരാ| ചന്ദ്രകം മയുരബര്ഹാഗ്രമ്| നൈകവര്ണാऽനേകവര്ണാ| ഛിത്രനിഭാ കിഞ്ചിദുന്നതത്വാച്ഛത്രസദൃശീ| ഛത്രമാതപത്രമ്)||൩||
Adhikarana avedhyali~gganASalakShaNam (4) · Śloka 4
ന വിധ്യേദസിരാര്ഹാണാം ന തൃട്പീനസകാസിനാമ്| നാജീര്ണഭീരുവമിതശിരഃ കര്ണാക്ഷിശൂലിനാമ്| നാത്യുഷ്ണശീതവാതാഭ്രേ നാസമ്പൂര്ണാം ച നീലികാമ്||൪||
न विध्येदसिरार्हाणां न तृट्पीनसकासिनाम्| नाजीर्णभीरुवमितशिरः कर्णाक्षिशूलिनाम्| नात्युष्णशीतवाताभ्रे नासम्पूर्णां च नीलिकाम्||४||
🔊 Audio coming soon
ഉപദ്രവഷട്കസ്യ ലിങ്ഗമുക്ത്വാऽനന്തരമവേധ്യാന് ദര്ശയതി| അസിരാര്ഹാ യേഷാം സൂത്രസ്ഥാനേ സിരാവ്യധഃ പ്രതിഷിദ്ധസ്തേഷാം നീലികാം തിമിരം ന വിധ്യേത്| സുബോധമ്| അസമ്പൂര്ണാ അസഞ്ജാതാ||൪||
Adhikarana asa~jjAtanIlikAlakShaNam (5) · Śloka 5
അസഞ്ജാതാ ഹീ വിഷമാ ദധിമസ്തതനുശ്ച സാ| ശലാകയാऽവഘൃഷ്ടാപി പുനരൂര്ധ്വം പ്രപദ്യതേ| കരോതി വേദനാം തീവ്രാം ദൃഷ്ടിഞ്ച സ്ഥഗയേത്പുനഃ||൫||
असञ्जाता ही विषमा दधिमस्ततनुश्च सा| शलाकयाऽवघृष्टापि पुनरूर्ध्वं प्रपद्यते| करोति वेदनां तीव्रां दृष्टिञ्च स्थगयेत्पुनः||५||
🔊 Audio coming soon
സാ ചാസമ്പൂര്ണാ നീലികാऽനേന ലക്ഷണേന ജ്ഞാതവ്യാ| അസഞ്ജാതാ അസമ്പൂര്ണാ സാ നീലികാ വിഷമത്വാദിരൂപാ ഭവതി| വിഷാമാ ക്വചിത്തന്ത്രീ ക്വചിത്സമാ| ദധിമസ്തുവത്തനുരഘനാ| നേത്രച്ഛിദ്രപ്രവിഷ്ടയാ കുരവകമുഖയാ ശലാകയാऽവഘൃഷ്ടാऽപി പുനരപ്യൂര്ധ്വം നേത്രസ്യ പ്രപദ്യതേ| സുബോധമ്| ( ഹൃദയേ തു 'അസഞ്ജാതോ ഹി വിഷമോ ദധിമസ്തുനിഭസ്തനുഃ| ശലാകയാऽവഘൃഷ്ടോऽപി പുനരൂര്ധ്വം പ്രപദ്യതേ' ഇതി പാഠഃ| വ്യാഖ്യാ| അസഞ്ജാതോऽസമ്പൂര്ണഃ| വിഷമോ വിഷമസംസ്ഥാനഃ| അന്തഃസ്ഥിതമലസ്യാऽസമ്പൂര്ണതയാ കുത്രചിത് സൂക്ഷ്മത്വാത് കുത്രചിന്നിബിഡത്വാച്ച ബഹിര്നിമ്നോന്നതത്വയുക്തഃ| ദധിമസ്തുനിഭോഃ ദധിനിഭോ മസ്തുനിഭോ വാ| കദാചിദ് ദധിനിഭഃ കദാചിന്മസ്തുനിഭ ഇതി കേചിത്| തനുരഘനഃ| ശലാകയാ അവഘൃഷ്ടോऽപി ദൃഷ്ടിമണ്ഡലാന്നാസാം പ്രതി നിര്ലിഖിതോऽപി പുനരപ്യൂര്ധ്വം പ്രപദ്യതേ| തീവ്രാം രുജം ച കരോതി| പുനരവഘര്ഷണാദനന്തരം ദൃഷ്ടിംദൃഷ്ടിമണ്ഡലം സ്ഥഗയേദാച്ഛാദയേത്)|| ൫||
Adhikarana asampUrNanIlikAyAH gatiH (6) · Śloka 6
സാ ച സമ്പൂര്യതേ ശീഘ്രം ശ്ലേഷ്മലൈര്വാതപിത്തലൈഃ| ചിരാത് സോപദ്രവാ ച സ്യാത്...........................||൬||
सा च सम्पूर्यते शीघ्रं श्लेष्मलैर्वातपित्तलैः| चिरात् सोपद्रवा च स्यात्...........................||६||
🔊 Audio coming soon
സാ ചാസമ്പൂര്ണാ നീലികാ ശ്ലേഷ്മലൈരാഹാരൈരാശു സമ്പൂര്യതേ വാതപിത്തലൈഃ പുനശ്ചിരാത്സമ്പൂര്യതേ ആവര്തക്യുപദ്രവയുക്താ ച സ്യാത്| (ശീഘ്രാവച്ഛാദനേ ചിരാവച്ഛാദനേ ച ഹേതുമാഹ-ശ്ലേഷ്മലൈരിത്യാദി| സ അസമ്പൂര്ണവൃദ്ധോ ലിങ്ഗനാശഃ ശ്ലേഷ്മലൈഃ ശ്ലേഷ്മവര്ധനൈരാഹാരാദിഭിരാശ്വചിരാത് പൂര്ണതാം പ്രാപ്നോതി| അന്യൈരശ്ലേഷ്മലൈരാഹാരൈഃ സോപദ്രവ ഉപദ്രവൈരാവര്ത്തക്യാദിഭിഃ സഹിതാശ്ചിരേണ കാലേന പൂര്ണോ ഭവതി )|| ൬||
Adhikarana vyadhyanIlikAlakShaNam (7) · Śloka 7
.......................ംഇഷ്പ്രേക്ഷ്യാ ത്വര്ഹതി വ്യധമ്|൭|
.......................ंइष्प्रेक्ष्या त्वर्हति व्यधम्|७|
🔊 Audio coming soon
യാ തു നിഷ്പ്രേക്ഷ്യാ പരിപൂര്ണത്വേനാവിജ്ഞാതസമയാ സാ വ്യധമര്ഹതി||൭||
Adhikarana li~gganASe SastrakarmavidhAnam (7) · Śloka 7
അഥ സ്നിഗ്ധസ്യ വിരിക്തസ്യ ഘൃതൈഃ സമ്ഭോജിതസ്യ നിശി രസേന പ്രീണിതോത്തമാങ്ഗസ്യാഭുക്തവതഃ സജ്ജോപകരണസ്യ വിമലേऽഹനി സാധകേ ച കൃതസ്വസ്ത്യയനസ്യ വിഹിതാദിത്യവിദേഹാധിപതിപ്രണാമസ്യ പൂര്വാഹ്ണേ നിവാതപ്രകാശദേശസ്ഥസ്യ പ്രത്യാദിത്യമാസ്തരണേന ലബ്ധമാര്ദവായാം ഭൂമൌ പ്രസാദിതചരണയുഗ്മമുപവിഷ്ടസ്യ ക്ഷിതിതലഗതസമതലോഭയപാണേഃ പൃഷ്ഠതഃ സുഖോപവിഷ്ടേന പരിചാരകേണ ഹസ്താഭ്യാം നിശ്ചലമവലമ്ബിതശിരസഃ കിഞ്ചിദുത്താനാസ്യസ്യ സ്വാം നാസാമിതരച്ചേക്ഷണമീക്ഷമാണസ്യാതുരസ്യ ജങ്ഘയോരുപരിഷ്ടാന്നാത്യുച്ഛ്രിതാസനനിവിഷ്ടോ ഭിഷക് ദക്ഷിണഹസ്താനുലോമമക്ഷിമുഖവാഷ്പസ്വിന്നം നിമീലിതമീഷദങ്ഗുഷ്ഠോദരവിമൃദിതതാരകതയാ പരിപ്ലുതദോഷം സവ്യാങ്ഗുഷ്ഠപ്രദദേശിനീഭ്യാമുന്മീല്യ ദക്ഷിണമധ്യമാപ്രദേശിന്യങ്ഗുഷ്ഠൈര്നിഷ്കമ്പം ഗൃഹീതയാ ശലാകയാ കൃഷ്ണഭാഗാദ്ഭാഗദ്വയസ്യാപാങ്ഗാദേകഭാഗസ്യ ച സങ്ഗമേ ദൃഷേരാര്ജവം നാത്യൂര്ധ്വമധോ വാ നേത്രസഹജന്മനി സന്ധൌ വിധ്യേത്| ഏവമേവ ദക്ഷിണം ദക്ഷിണാങ്ഗുഷ്ഠപ്രദേശിന്യുന്മീലിതമിതരേണ കരേണൈവ ചാതുരസ്യ ദക്ഷിണപാര്ശ്വേ സ്ഥിത്വാ||൭||
अथ स्निग्धस्य विरिक्तस्य घृतैः सम्भोजितस्य निशि रसेन प्रीणितोत्तमाङ्गस्याभुक्तवतः सज्जोपकरणस्य विमलेऽहनि साधके च कृतस्वस्त्ययनस्य विहितादित्यविदेहाधिपतिप्रणामस्य पूर्वाह्णे निवातप्रकाशदेशस्थस्य प्रत्यादित्यमास्तरणेन लब्धमार्दवायां भूमौ प्रसादितचरणयुग्ममुपविष्टस्य क्षितितलगतसमतलोभयपाणेः पृष्ठतः सुखोपविष्टेन परिचारकेण हस्ताभ्यां निश्चलमवलम्बितशिरसः किञ्चिदुत्तानास्यस्य स्वां नासामितरच्चेक्षणमीक्षमाणस्यातुरस्य जङ्घयोरुपरिष्टान्नात्युच्छ्रितासननिविष्टो भिषक् दक्षिणहस्तानुलोममक्षिमुखवाष्पस्विन्नं निमीलितमीषदङ्गुष्ठोदरविमृदिततारकतया परिप्लुतदोषं सव्याङ्गुष्ठप्रददेशिनीभ्यामुन्मील्य दक्षिणमध्यमाप्रदेशिन्यङ्गुष्ठैर्निष्कम्पं गृहीतया शलाकया कृष्णभागाद्भागद्वयस्यापाङ्गादेकभागस्य च सङ्गमे दृषेरार्जवं नात्यूर्ध्वमधो वा नेत्रसहजन्मनि सन्धौ विध्येत्| एवमेव दक्षिणं दक्षिणाङ्गुष्ठप्रदेशिन्युन्मीलितमितरेण करेणैव चातुरस्य दक्षिणपार्श्वे स्थित्वा||७||
🔊 Audio coming soon
അഥേത്യാദിനാ ലിങ്ഗനാശേ സസ്ത്രകര്മവിധാനമ്| രസേന മാംസരസേന പ്രീണിതം തര്പിതം നസ്യാദിനോത്തമാങ്ഗം യസ്യ സ തഥോക്തഃ| ഉപകരണാനി തദുപയോഗീനി| വിദേഹാധിപതിര്ജനകോ രാജാ| പ്രത്യാദിത്യമാദിത്യാഭിമുഖമ്| ആസ്തരണേന കുഥാദിനാ ലബ്ധമാര്ദവാ യാ ഭൂമിസ്തസ്യാം പ്രസാരിതചരണയുഗ്മോ യോऽസങ്കുചിതജാനൂപവിഷ്ടഃ| ക്ഷിതിതലഗതൌ സമതലൌ ദ്വൌ പാണീ യസ്യ| ഹസ്തസ്യാന്തര്ഭാഗസ്തലഃ| ഇതരദ്യത് പ്രയുജ്യമാനകര്മ ഈക്ഷണം തസ്മാദ് ദ്വിതീയമ്| ഈക്ഷണം നേത്രമ്| യച്ചോപവിഷ്ടേന പ്രസാരിതമാതുരേണ ജാനുയുഗ്മം തന്മധ്യേ കൃത്വാ കര്മയോഗ്യനൈകട്യേന കര്മസൌകര്യാപേക്ഷം യോജ്യമ്| മുഖവാഷ്പോ വൈദ്യമുഖോദ്ഭവഃ| സവ്യോ വാമഃ| പ്രദേശിന്യങ്ഗുഷ്ഠനികടാങ്ഗുലീ| സഹജന്മനി സന്ധൌ സ്വാഭാവികേ ഛിദ്രേ| ഇതി ദക്ഷിണഹസ്തേന വ്യധഃ സവ്യനേത്രേ| ഏവമേവ ഹസ്തകര്മവൈപരീത്യേനാതുരസ്യ ദക്ഷിണം നേത്രം വിധ്യേത്|| ൭||
Adhikarana samyagviddhalakShaNam (8) · Śloka 8
അഥ ശബ്ദവദവേദനം സാമ്ബുബിന്ദുസ്രുതി ച സമ്യഗ്വിദ്ധം വിദ്യാത്| പ്രവിഷ്ടമാത്രാം ച ശാലാകാം ധാരയേത്| രാഗാശ്രുവേദനാനുത്പാദനാര്ഥഞ്ച സ്തന്യേന സേചയേത്| തതഃ പുനരാതുരമാശ്വാസ്യ ഭ്രമയന് ശലാകാമാദൃഷ്ടിമധ്യാത് പ്രവേശയേത്||൮||
अथ शब्दवदवेदनं साम्बुबिन्दुस्रुति च सम्यग्विद्धं विद्यात्| प्रविष्टमात्रां च शालाकां धारयेत्| रागाश्रुवेदनानुत्पादनार्थञ्च स्तन्येन सेचयेत्| ततः पुनरातुरमाश्वास्य भ्रमयन् शलाकामादृष्टिमध्यात् प्रवेशयेत्||८||
🔊 Audio coming soon
അഥേതി| ശബ്ദവദിത്യാദി സമ്യഗ്വിദ്ധലക്ഷണമ്| സുബോധമ്| ശലാകായാമന്തസ്ഥിതായാമേവ സ്തന്യേന സേകഃ| ആദൃഷ്ടിമധ്യാദ് ദൃഷ്ടിമധ്യം യാവത് ||൮||
Adhikarana vedhottaraM karma (9) · Śloka 9
അധശ്ചാസ്യാവലോകയതോ ലിങ്ഗനാശമദ്രുതമവിലമ്ബിതമനുസുഖമധോമുഖമപനയേദുച്ഛിങ്ഖയേച്ചൈനമ്| തഥാ ഹി ദൃക്സ്രസ്തകഫസ്യ വിശുധ്യതി| വിശുദ്ധദൃഷ്ടേശ്ചാങ്ഗുലിം തന്തൂന് ജ്ഞാതീന് സന്തതീംശ്ച ദര്ശയേത്| പ്രേക്ഷമാണസ്യ ചാനിമീലിതാന്നേത്രാച്ഛന്നൈഃ ശനൈഃ ഭ്രമയന്നേവ ശലാകാമപകര്ഷേത്| അഥ വ്യപഗതദോഷസ്യ യഥാവത് പശ്യതഃ സുഖോഷ്ണഘൃതാപ്ലുതം പിചുമീക്ഷണസ്യോപരി ദത്വാ ബധ്നീയാത്| തതോ നിവാതമാഗാരമനുപ്രവേശ്യ സംവേശ്യ ച സോപധാനേ മൃദുശയനേ ശയാനം ദക്ഷിണേऽക്ഷിണി വിദ്ധേ വാമേന പാര്ശ്വേന വാമേ ദക്ഷിണേനോഭയസ്മിന്നുത്താനമനുകൂലാഭിഃ കഥാഭിരുപചാരേത്| യഥാശക്തി ചൈനമുപവാസയേത് ഉദ്ഗാരക്ഷവഥുകാസനിഷ്ഠീവനോത്ക്ഷേപണാനി ത്ര്യഹം പരിഹരേത്| സ്നാനാമ്ബുപാനദന്തധാവനാധോമുഖാവസ്ഥാനാനി സപ്താഹമ്| സ്നേഹവിധിം ചേക്ഷേത| മൂര്ധ്നി പാദയോശ്ച ഘൃതാഭ്യങ്ഗമാചരേത്| തൃതീയേ ചാഹ്നി മുക്ത്വാക്ഷി പരിഷേചയേദേരണ്ഡപല്ലവശൃതേന ദുഗ്ധോഷ്ണേന ദുഗ്ധേന| ജീവനീയൈര്വാ സിദ്ധേന പയസാ ഹവിഷാ വാ| തദ്വല്ലഘുനാ പഞ്ചമൂലേന| തതഃ പൂര്വവദ് ബധ്നീയാത്| തതഃ പ്രഭൃത്യേവമേവ പ്രത്യഹമാസപ്താഹമ്| സപ്തമേ തു ദിവസേ സര്വഥാ മോക്ഷയേത്| ദശമേ വാ| ഭോജയേച്ചൈനം വ്യോഷാമലകയുക്തം ദ്രവമീഷത്സ്നേഹലവണം വാട്യമുഷ്ണോദകദ്വിതീയാം വിലേപീം വാ| ഏവമാചരതോ രുജാ രാഗാദയൌ നാനുവര്ത്തന്തേ||൯||
अधश्चास्यावलोकयतो लिङ्गनाशमद्रुतमविलम्बितमनुसुखमधोमुखमपनयेदुच्छिङ्खयेच्चैनम्| तथा हि दृक्स्रस्तकफस्य विशुध्यति| विशुद्धदृष्टेश्चाङ्गुलिं तन्तून् ज्ञातीन् सन्ततींश्च दर्शयेत्| प्रेक्षमाणस्य चानिमीलितान्नेत्राच्छन्नैः शनैः भ्रमयन्नेव शलाकामपकर्षेत्| अथ व्यपगतदोषस्य यथावत् पश्यतः सुखोष्णघृताप्लुतं पिचुमीक्षणस्योपरि दत्वा बध्नीयात्| ततो निवातमागारमनुप्रवेश्य संवेश्य च सोपधाने मृदुशयने शयानं दक्षिणेऽक्षिणि विद्धे वामेन पार्श्वेन वामे दक्षिणेनोभयस्मिन्नुत्तानमनुकूलाभिः कथाभिरुपचारेत्| यथाशक्ति चैनमुपवासयेत् उद्गारक्षवथुकासनिष्ठीवनोत्क्षेपणानि त्र्यहं परिहरेत्| स्नानाम्बुपानदन्तधावनाधोमुखावस्थानानि सप्ताहम्| स्नेहविधिं चेक्षेत| मूर्ध्नि पादयोश्च घृताभ्यङ्गमाचरेत्| तृतीये चाह्नि मुक्त्वाक्षि परिषेचयेदेरण्डपल्लवशृतेन दुग्धोष्णेन दुग्धेन| जीवनीयैर्वा सिद्धेन पयसा हविषा वा| तद्वल्लघुना पञ्चमूलेन| ततः पूर्ववद् बध्नीयात्| ततः प्रभृत्येवमेव प्रत्यहमासप्ताहम्| सप्तमे तु दिवसे सर्वथा मोक्षयेत्| दशमे वा| भोजयेच्चैनं व्योषामलकयुक्तं द्रवमीषत्स्नेहलवणं वाट्यमुष्णोदकद्वितीयां विलेपीं वा| एवमाचरतो रुजा रागादयौ नानुवर्त्तन्ते||९||
🔊 Audio coming soon
അസ്യേത്യാതുരസ്യാധോഭൂമിദേശമീക്ഷമാണസ്യ നേത്രാല്ലിങ്ഗനാശമധോമുഖം നേത്രസ്യാധോഭാഗേ അപനയേദാകര്ഷേത്| തഥാഹീത്യുഛിങ്ഖനേന സ്രസ്തകഫത്വാദ് ദൃഗ്വിശുധ്യതി| ശേഷം വ്യാഖ്യാസമമ്| പിചു കാര്പാസചുലുകമ്| സ്നാനാദീനി സപ്താഹം പരിഹരേദിതി സമ്ബന്ധഃ| സ്നേഹവിധിം ചേക്ഷേത തദുക്താചാരവിധാനായ| ദോഗ്ധോഷ്ണം ധാരോഷ്ണമേവ യദേരണ്ഡപല്ലവശ്രൃതം ദുഗ്ധം ക്ഷീരം തേന സേചയേത്| അഥവാ ജീവനീയാഖ്യൈഃ സിദ്ധേന ക്ഷീരേണ വാ ഘൃതേന വാ സേചയേത്| തദ്വദിതി പയസാ ഹവിഷാ വാ ലഘുപഞ്ചമൂലസിദ്ധേന| പൂര്വവദിത്യര്മാദിവിധാനേന| തതഃപ്രഭൃതി പ്രത്യഹം വിമുച്യൈവമേവ ബധ്നീയാദിത്യര്ഥഃ| ദശമേ വേതി ദോഹാദ്യപേക്ഷയാ| സര്വഥേത്യപുനര്ബന്ധനായ| സുബോധമ്| രുജാ രാഗാദയ ഇത്യത്രാദിശബ്ദേനാശ്വാദയഃ|| ൯||
Adhikarana rujAdyupadravacikitsA pathya~jca (10) · Śloka 10
തദനുവൃത്തൌ യഷ്ടീമധുകലോധ്രമൃദ്വീകാസൈന്ധവൈഃ സിദ്ധേന സസിതേനऽജപയസാ നയനമാശ്ച്യോതയേത്| മധുകകുഷ്ഠോത്പലദ്രാക്ഷാലാക്ഷാശര്കരാഭിര്വാ| പൃശ്നിപര്ണീമുസ്തമധുകശതാവരീപദ്മകസൈന്ധവൈര്വാ| ശിരോവക്ത്രലേപഞ്ച സാരിവാഗൌരികയവദൂര്വാഘൃതൈഃ കുര്യാത്| മാതുലുങ്ഗരസാപ്ലുതൈര്വാ മൃദുഭൃഷ്ടൈസ്തിലൈഃ സസര്ഷപൈഃ| അജാക്ഷീരദ്രുതൈര്വാ പയസ്യാസാരിവാപത്രമഞ്ജിഷ്ഠായഷ്ട്യാഹ്വൈര്ഹിമഃ സുഖോഷ്ണോ വാ ലേപഃ| തദ്വദ്ദേവദാരുനാഗരപദ്മകൈര്വാ| ജാങ്ഗലരസേന ച ജീവനീയക്വാഥവതാ ഭോജയേത്| വാതഹരവര്ഗസിദ്ധേന ച പയസാ| പദ്മകാദിഗര്ഭസിദ്ധം സര്പിഃ പാനനാവനസേകേഷു വിദധ്യാത്| തഥാനുപശമേ സിരാം വിധ്യേത്| അധിമന്ഥസാധനം ചേക്ഷേത||൧൦||
तदनुवृत्तौ यष्टीमधुकलोध्रमृद्वीकासैन्धवैः सिद्धेन ससितेनऽजपयसा नयनमाश्च्योतयेत्| मधुककुष्ठोत्पलद्राक्षालाक्षाशर्कराभिर्वा| पृश्निपर्णीमुस्तमधुकशतावरीपद्मकसैन्धवैर्वा| शिरोवक्त्रलेपञ्च सारिवागौरिकयवदूर्वाघृतैः कुर्यात्| मातुलुङ्गरसाप्लुतैर्वा मृदुभृष्टैस्तिलैः ससर्षपैः| अजाक्षीरद्रुतैर्वा पयस्यासारिवापत्रमञ्जिष्ठायष्ट्याह्वैर्हिमः सुखोष्णो वा लेपः| तद्वद्देवदारुनागरपद्मकैर्वा| जाङ्गलरसेन च जीवनीयक्वाथवता भोजयेत्| वातहरवर्गसिद्धेन च पयसा| पद्मकादिगर्भसिद्धं सर्पिः पाननावनसेकेषु विदध्यात्| तथानुपशमे सिरां विध्येत्| अधिमन्थसाधनं चेक्षेत||१०||
🔊 Audio coming soon
തദനുവൃത്തൌ രുജാദ്യനുവൃത്തൌ തു യഷ്ടീമധുകാദിഭിഃ സിദ്ധേനാജപയസാ സശര്കരേണ നയനമാശ്ച്യോതയേത്| മധുകാദിഭിര്വാ നയനമാശ്ച്യോതയേത്| അത്ര സാമര്ഥ്യാജ്ജലമ്| അഥവാ പൃശ്നിപര്ണ്യാദിഭിരാശ്ച്യോതയേത്| സാരിവാദിഭിഃ ശിരോവക്ത്രലേപം ച കുര്യാത്| അഥവാ സര്ഷപയുക്തൈസ്തിലൈസ്തോകഭൃഷ്ടൈര്മാതുലുങ്ഗസ്യ രസേനപ്ലുതൈരാലോഡിതൈഃ ശിരസോ വക്ത്രസ്യ ച ലേപഃ| അഥവാ പയസ്യാദിഭിരജാക്ഷീരദ്രുതൈരാലേപോ ഹിമഃ സുഖോഷ്ണോ വാ ശിരസി വക്ത്രേ ചേതി പ്രകരണാത്| പയസ്യാ ക്ഷീരികാ| അഥവാ ദേവദാര്വാദിഭിര്ലേപസ്തദ്വദിതി അജാക്ഷീരദ്രുതോ ഹിമഃ സുഖോഷ്ണോ വാ| ജാങ്ഗലരസേനേത്യാദി സുബോധമ്| വാതഹരവര്ഗസിദ്ധേന ച പയസാ ഭോജയേദിതി സമ്ബന്ധഃ| അധിമന്ഥസാധനം സര്വഗാക്ഷിരോഗോക്തമീക്ഷേതാനുഷ്ഠാനായ|| ൧൦||
Adhikarana AcArAtikramapariNAmAstatropacArashca (11) · Śloka 11
യഥോക്താചാരാതിക്രമാത്തു വ്യധഃ പാകമുപയാതി| അഭിഷ്യന്ദാധിമന്ഥാദയഃ സ്യുര്വ്യധദോഷാച്ച| താന്യഥാസ്വമുപക്രമേത||൧൧||
यथोक्ताचारातिक्रमात्तु व्यधः पाकमुपयाति| अभिष्यन्दाधिमन्थादयः स्युर्व्यधदोषाच्च| तान्यथास्वमुपक्रमेत||११||
🔊 Audio coming soon
യഥോക്തസ്യാനന്തരോക്തസ്യാചാരസ്യാതിക്രമാല്ലിങ്ഗനാശവ്യധഃ പാകമുപയാതി| അഭിഷ്യന്ദാധിമന്ഥാദയ ഇത്യത്രാദിശബ്ദേന സര്വേഷാം സര്വഗാക്ഷിരോഗാണാം ഗ്രഹണമ്| വ്യധദോഷാച്ചൈവമേവ ഭവേത്| താനിത്യഭിഷ്യന്ദാധിമന്ഥാദീന്യഥാസ്വം ചികിത്സയോപക്രമേത||൧൧||
Adhikarana vyadhadoShAH tatropAyASca (12) · Śloka 12
വ്യധദോഷാഃ പുനരധ ഊര്ധ്വം കൃഷ്ണാസന്നമപാങ്ഗാസന്നം സിരാവ്യധശ്ച| തത്രാധോവ്യധാദത്യര്ഥശൂലാസ്രസ്രുതിരാഗാഃ ശലാകായാശ്ചോപലേപോ ബഹലപിച്ഛിലഃ കൃഷ്ണം വലിഭിരുപചീയതേ നയനം സ്രവതി തദ്വര്ജയേത്| ഊര്ധ്വവ്യധാദതിമാത്രരുക്| തത്രാത്യുഷ്ണഘൃതപരിഷേകോ വാതഹരം ച കര്മ| കൃഷ്ണാസന്നവ്യധാന്ന സുഖമപനീയതേ പടലമ്| കൃഷ്ണേ ച രുജാ| ദൃഷ്ടിരപി ച രക്താവച്ഛാദിതാ കൃഷ്ണമണ്ഡലാഭാ ഭവതി| തത്ര സര്പിസ്സേകവിരേകരക്തമോക്ഷൈഃ സിദ്ധിഃ| അപാങ്ഗാസന്നവ്യധാച്ഛോഫശൂലതോദഭേദാഃ സാസ്രാഃ സ്രുതയഃ| തത്ര ഘൃതസേകോപവാസൌ ഭ്രുവോരന്തരേ ച ദാഹഃ| സിരാവ്യധാദ്രക്താഗമോ വിവിധാശ്ച വേദനാഃ| തത്ര സ്തന്യമധുകവിപക്വേന സര്പിഷാ പരിഷേകോऽപാങ്ഗേ വാ ദാഹഃ||൧൨||
व्यधदोषाः पुनरध ऊर्ध्वं कृष्णासन्नमपाङ्गासन्नं सिराव्यधश्च| तत्राधोव्यधादत्यर्थशूलास्रस्रुतिरागाः शलाकायाश्चोपलेपो बहलपिच्छिलः कृष्णं वलिभिरुपचीयते नयनं स्रवति तद्वर्जयेत्| ऊर्ध्वव्यधादतिमात्ररुक्| तत्रात्युष्णघृतपरिषेको वातहरं च कर्म| कृष्णासन्नव्यधान्न सुखमपनीयते पटलम्| कृष्णे च रुजा| दृष्टिरपि च रक्तावच्छादिता कृष्णमण्डलाभा भवति| तत्र सर्पिस्सेकविरेकरक्तमोक्षैः सिद्धिः| अपाङ्गासन्नव्यधाच्छोफशूलतोदभेदाः सास्राः स्रुतयः| तत्र घृतसेकोपवासौ भ्रुवोरन्तरे च दाहः| सिराव्यधाद्रक्तागमो विविधाश्च वेदनाः| तत्र स्तन्यमधुकविपक्वेन सर्पिषा परिषेकोऽपाङ्गे वा दाहः||१२||
🔊 Audio coming soon
വ്യധദോഷാച്ച രോഗാഃ സ്യുരിത്യുക്തമ്| തേ തു വ്യധദോഷാ പുനരധ ഇത്യാദിനാ പ്രദര്ശ്യന്തേ| അത്യൂര്ധ്വമധഃ ശലാകയാ വേധ ഉക്ത ഊര്ധ്വാധോദോഷഃ| ഏവമന്യദപി വാച്യമ്| തത്രേതി നിര്ധാരണേ| അധോവ്യധാദത്യര്ഥം ശൂലാദിത്രയം ശലാകോപലേപാദികം ച| ബഹലപിച്ഛില ഇത്യുപലേപവിശേഷണമ്| കൃഷ്ണമിതി നേത്രഭാഗഃ| തദധോവ്യധം വര്ജയേദസാധ്യത്വാത്| ഊര്ധ്വവ്യധാദിത്യാദി സുബോധമ്| വാതഹരം കര്മ യത്കിഞ്ചിത്സൂത്രോക്തമ്| കൃഷ്ണാസന്നവ്യധാദിതി| പടലം ലിങ്ഗനാശഃ| ദൃഷ്ടിഃ ദൃഷ്ടിമണ്ഡലമ്| തത്രേതി കൃഷ്ണാസന്നവ്യധേ| സര്പിസ്സേകാദിഭിഃ സിദ്ധീ രോഗോപശമാഖ്യാ| അപാങ്ഗസ്യാസന്നേ സമീപേ വ്യധാച്ഛോഫാദയഃ സ്യുസ്തത്ര ഘൃതസേകാദികമ്| സിരാവ്യധാദ്രക്താഗമാദിസ്തത്ര സിരാവ്യധരോഗേ സ്തന്യമധുകസിദ്ധേന സര്പിഷാ പരിഷേകോ ദാഹശ്ചാപാങ്ഗേ|| ൧൨||
Adhikarana sirAjAle karmaviSeShaH (13) · Śloka 13
സിരാജാലവതി തു നേത്രേ പ്രാക് സിരാജാലമപനയേത്| തതോ ലബ്ധബലം സ്നിഗ്ധം ച വിധ്യേത്||൧൩||
सिराजालवति तु नेत्रे प्राक् सिराजालमपनयेत्| ततो लब्धबलं स्निग्धं च विध्येत्||१३||
🔊 Audio coming soon
സിരാജാലവതി നേത്രേ തു സിരാജാലം പ്രാഗപനയേത്തതോ ലബ്ധബലാദികം നേത്രം വിധ്യേത്|| ൧൩||
Adhikarana SalAkABramaNadoShAH upacAraSca (14) · Śloka 14
അഥ ശലാകാഭ്രമണദോഷാഃ| ക്ഷോഭണമൂര്ധ്വമധോऽത്യര്ഥദൃഷ്ടിഘട്ടനമതിദൃഷ്ടിപ്രേരണഞ്ച| ശലാകാക്ഷോഭണാദ്ധി സ്പന്ദനതോദഭേദപരിമന്ഥാഃ| തസ്മിന് യഷ്ടീമധുകപോട്ടാല്യാ ഘൃതമൃദിതയാ സേകോ ജലൌകസശ്ച| ഊര്ധ്വപ്രണയനാദ്രാഗോऽതിവേദനാ ച| തത്രോപവാസോ ഘൃതസേകശ്ച സ്പര്ശസുഖഃ| അധോനയനാച്ഛൂലം രക്താഗമശ്ച| തത്ര സര്പിര്മണ്ഡോऽനുവാസനം നാവനം ച| അതീത്യ ദൃഷ്ടിം ശലാകായാഃ പ്രേരണാദ്രക്തസ്രവണം രക്താഭരൂപദര്ശനം ച| തത്ര സര്പിസ്സേകോപവാജലൌകസഃ||൧൪||
अथ शलाकाभ्रमणदोषाः| क्षोभणमूर्ध्वमधोऽत्यर्थदृष्टिघट्टनमतिदृष्टिप्रेरणञ्च| शलाकाक्षोभणाद्धि स्पन्दनतोदभेदपरिमन्थाः| तस्मिन् यष्टीमधुकपोट्टाल्या घृतमृदितया सेको जलौकसश्च| ऊर्ध्वप्रणयनाद्रागोऽतिवेदना च| तत्रोपवासो घृतसेकश्च स्पर्शसुखः| अधोनयनाच्छूलं रक्तागमश्च| तत्र सर्पिर्मण्डोऽनुवासनं नावनं च| अतीत्य दृष्टिं शलाकायाः प्रेरणाद्रक्तस्रवणं रक्ताभरूपदर्शनं च| तत्र सर्पिस्सेकोपवाजलौकसः||१४||
🔊 Audio coming soon
അഥേത്യാദിനാ ശലാകാഭ്രമണദോഷാഃ| സുബോധമ്| ദൃഷ്ടിര്ദൃഷ്ടിമണ്ഡലമ്| പരിമന്ഥഃ പരിതോ മഥനമിവ വേദനാവിശേഷഃ| ദൃഷ്ട്യാകുലതാ ആകുലദര്ശിത്വമ്||൧൪||
Adhikarana li~gganASadoShAH upacAraSca (15) · Śloka 15
ലിങ്ഗനാശദോഷാസ്തു സ്ഫുടനമവഗലനം വിസ്തരണമുത്പ്ലവനം ലീനതാ ച| തത്ര ശലാകയാ സ്പൃഷ്ടോ ലിങ്ഗനാശോ യഃ സ്ഫുടതി തമേരണ്ഡപത്രസ്വിന്നം ഖണ്ഡശഃ ശോധയേത്| തതഃ കൃഷ്ണാസൈന്ധവമധുഭിരവപീഡനമ്| അവഗലതി തു ശലാകാമപനീയ സ്തന്യസേകം ദദ്യാദവപീഡനം ച ശുണ്ഠീഗുഡം ജലൌകസശ്ച| വിസ്തീര്യമാണോ സുഖോഷ്ണാമ്ബുപ്ലുതേന വാസസാ സ്വേദോ ഘൃതമണ്ഡശ്ച പ്രതിമര്ശഃ| തദ്വദുത്പ്ലവമാനേ വിത്രാസനം ശീതാമ്ഭസാ പ്രതതം ചോച്ഛിങ്ഖനം ച||൧൫||
लिङ्गनाशदोषास्तु स्फुटनमवगलनं विस्तरणमुत्प्लवनं लीनता च| तत्र शलाकया स्पृष्टो लिङ्गनाशो यः स्फुटति तमेरण्डपत्रस्विन्नं खण्डशः शोधयेत्| ततः कृष्णासैन्धवमधुभिरवपीडनम्| अवगलति तु शलाकामपनीय स्तन्यसेकं दद्यादवपीडनं च शुण्ठीगुडं जलौकसश्च| विस्तीर्यमाणो सुखोष्णाम्बुप्लुतेन वाससा स्वेदो घृतमण्डश्च प्रतिमर्शः| तद्वदुत्प्लवमाने वित्रासनं शीताम्भसा प्रततं चोच्छिङ्खनं च||१५||
🔊 Audio coming soon
സ്ഫുടനാദയോ ലിങ്ഗനാശസ്യ സ്വഭാവദോഷാഃ| സ്ഫുടനം മണ്ഡലസ്യ ബഹുധാऽऽഗമനമ്| അവഗലനം ശലാകയാ സ്പ്രഷ്ടുമശക്യത്വമ്| ശേഷം സുബോധമ്| ഏഷാം ദോഷാണാം ക്രമേണ ചികിത്സാ ച സുബോധാ| അവപീഡനം സൂത്രോക്തലക്ഷണം നസ്യമ്| പ്രതിമര്ശോ നാസാഭ്യങ്ഗഃ| വിത്രാസനം ശീതാമ്ഭസാ ബിന്ദുപ്രക്ഷേപയുക്തേനോത്ത്രാസനമ്| തദ്വദിത്യനേന പൂര്വോക്തഃ സ്വേദഃ പ്രതിമര്ശശ്ച||൧൫||
Adhikarana utplavanadoShe cikitsAviSeShaH (16) · Śloka 16
സ്ഥിരേ ചലേ ച ദോഷേ പത്രഭങ്ഗസ്വേദഃ| തഥാऽപ്യനപഗച്ഛതി ശലാകാപഗമനേ വാ പുനരുത്പ്ലവനേ സ്നേഹപാനനസ്യാദിഭിരുപാദ്യ പുനര്വിധ്യേത്| ഏവമപി പുനരുത്പ്ലവനേ ഭ്രുവോരന്തരേ ദാഹഃ||൧൬||
स्थिरे चले च दोषे पत्रभङ्गस्वेदः| तथाऽप्यनपगच्छति शलाकापगमने वा पुनरुत्प्लवने स्नेहपाननस्यादिभिरुपाद्य पुनर्विध्येत्| एवमपि पुनरुत्प्लवने भ्रुवोरन्तरे दाहः||१६||
🔊 Audio coming soon
സ്ഥിര ഇത്യാദിനാ ഉത്പ്ലവനവിശേഷചികിത്സോച്യതേ| സുബോധമ്| തഥാപി സ്വേദേനാപി| യദാ തു ശലാകായാമപനീതായാം പുനര്ദോഷ ഉത്പ്ലവതേ തദാ സ്നേഹപാനാദിനോപപാദ്യ പുനര്വിധ്യേത്| സുബോധമ്| ദാഹഃ സൂര്യകാന്താദിനാ ത്വഗ്ദാഹഃ||൧൬||
Adhikarana lInatAdoShe cikitsAviSeShaH (17) · Śloka 17
യസ്ത്വപകൃഷ്യമാണോ ദൃഷ്ടിമണ്ഡലേ ലീയതേ തത്ര ക്ഷീരേണ നാഡീസ്വേദം ദദ്യാത്| ശതാഹ്വാമധുകചൂര്ണസംസൃഷ്ടം ച ഘൃതം പ്രതിമര്ശ ഇതി||൧൭||
यस्त्वपकृष्यमाणो दृष्टिमण्डले लीयते तत्र क्षीरेण नाडीस्वेदं दद्यात्| शताह्वामधुकचूर्णसंसृष्टं च घृतं प्रतिमर्श इति||१७||
🔊 Audio coming soon
യസ്ത്വിത്യാദിനാ ലീനതോച്യതേ| സുബോധമ്| നാഡീസ്വേദഃ സൂത്രോക്തലക്ഷണഃ| ശതപുഷ്പാമധുയഷ്ടീചൂര്ണയുക്തം ഘൃതം പ്രതിമര്ശഃ|| ൧൭||
Adhikarana karmAvadhiviShaye sAmAnyaniyamAH (18) · Śloka 18
ഭവതി ചാത്ര വേധ്യേऽക്ഷ്ണി കാര്യേ സ്വേദാദൌ നിയമോऽയം വിധീയതേ| സ്വേദദാഹപ്രതീമര്ശാന് സദ്യോ വിദ്ധേ തു സേചനമ്| അവപീഡം തൃതീയേऽഹ്നി യുഞ്ജ്യാത്തദ്വജ്ജലൌകസഃ| സപ്താഹാന്തേ സിരാമോക്ഷം വിരേകം ബസ്തികര്മ ച| യന്ത്രാണാമനുരുധ്യേത ദൃഷ്ടേരാസ്ഥൈര്യലാഭതഃ| രൂപാണി സൂക്ഷ്മദീപ്താനി സഹസാ നാവലോകയേത്||൧൮||
भवति चात्र वेध्येऽक्ष्णि कार्ये स्वेदादौ नियमोऽयं विधीयते| स्वेददाहप्रतीमर्शान् सद्यो विद्धे तु सेचनम्| अवपीडं तृतीयेऽह्नि युञ्ज्यात्तद्वज्जलौकसः| सप्ताहान्ते सिरामोक्षं विरेकं बस्तिकर्म च| यन्त्राणामनुरुध्येत दृष्टेरास्थैर्यलाभतः| रूपाणि सूक्ष्मदीप्तानि सहसा नावलोकयेत्||१८||
🔊 Audio coming soon
ഗതാനുഗതികാ| വ്യധനീയേऽക്ഷ്ണി സ്വേദാദൌ കാര്യേ അയം നിയമോ വിധീയതേ| ക ഇത്യാഹ-സ്വേദദാഹേത്യാദി| സുബോധമ്| യാവദ് ദൃഷ്ടേഃ സ്ഥൈര്യലാഭസ്താവദ്യന്ത്രണാനുരോധഃ||൧൮||
Adhikarana SalAkAdoShAH (19) · Śloka 19
കുര്യാച്ഛലാകാ സ്ഥൂലാഗ്രാ വിശാലവ്രണതാം തനുഃ| പടലോത്പ്ലവനം തീക്ഷ്ണാക്ഷതമന്തഃ ഖരാ രുജഃ| കുണ്ഠാ ച വിഷമാശ്രൂണി ഹ്രസ്വാ ദീര്ഘാ ച ദുര്ഗ്രഹാ||൧൯||
कुर्याच्छलाका स्थूलाग्रा विशालव्रणतां तनुः| पटलोत्प्लवनं तीक्ष्णाक्षतमन्तः खरा रुजः| कुण्ठा च विषमाश्रूणि ह्रस्वा दीर्घा च दुर्ग्रहा||१९||
🔊 Audio coming soon
കുര്യാദിത്യാദിനാ ശലാകാദോഷാഃ| സുബോധമ്| കുണ്ഠാ ഭുഗ്നാ| വിഷമാ നിമ്നോന്നതാ| ഹ്രസ്വാ വാ ദീര്ഘാ വാ ദുഗ്രഹാ ഭവതി||൧൯||
Adhikarana viddhe~akShNi a~jjanAni (20-17) · Śloka 17
ആഡകീമൂലമരിചഹരിതാലരസാഞ്ജനൈഃ| വിദ്ധേऽക്ഷ്ണി സഗുഡാ വര്ത്തിര്യോജ്യാ ദിവ്യാമ്ബുപേഷിതാ| ജാതീശിരീഷധവമേഷവിഷാണപുഷ്പ- വൈഡൂര്യമൌക്തികഫലം പയസാ സുപിഷ്ടമ്| ആജേന താമ്രമമുനാ പ്രതനു പ്രദിഗ്ധം സപ്താഹതഃ പുനരിദം പയസൈവ പിഷ്ടമ്| പിണ്ഡാഞ്ജനം ഹിതമനാതപശുഷ്കമക്ഷ്ണി വിദ്ധേ പ്രസാദജനനം ബലകൃച്ച ദൃഷ്ടേഃ| സ്രോതോജവിദ്രുമശിലാऽപ്പതിഫേനതീക്ഷ്ണൈ- രസ്യൈവ തുല്യമുദിതം ഗുണകല്പനാഭിഃ||൨൦|| ഇതി വൈദ്യപതിസിംഹഗുപ്തസ്യ സൂനോര്വാഗ്ഭടസ്യ കൃതാവഷ്ടാങ്ഗസംഗ്രഹസംഹിതായാമുത്തരതന്ത്രേ ലിങ്ഗനാശപ്രതിഷേധോ നാമ സപ്തഡശോऽധ്യായഃ||൧൭||
आडकीमूलमरिचहरितालरसाञ्जनैः| विद्धेऽक्ष्णि सगुडा वर्त्तिर्योज्या दिव्याम्बुपेषिता| जातीशिरीषधवमेषविषाणपुष्प- वैडूर्यमौक्तिकफलं पयसा सुपिष्टम्| आजेन ताम्रममुना प्रतनु प्रदिग्धं सप्ताहतः पुनरिदं पयसैव पिष्टम्| पिण्डाञ्जनं हितमनातपशुष्कमक्ष्णि विद्धे प्रसादजननं बलकृच्च दृष्टेः| स्रोतोजविद्रुमशिलाऽप्पतिफेनतीक्ष्णै- रस्यैव तुल्यमुदितं गुणकल्पनाभिः||२०|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे लिङ्गनाशप्रतिषेधो नाम सप्तडशोऽध्यायः||१७||
🔊 Audio coming soon
ആഢകീമൂലാദിഭിര്ദിവ്യാമ്ബുപേഷിതാ സഗുഡാ വര്തിവിദ്ധേऽക്ഷ്ണിയോജ്യാ| (വിദ്ധേ കൃതലിങ്ഗനാശവേധേऽക്ഷ്ണി നേത്രേ ആഢകീമൂലാദിഭിഃ സഗുഡാ ഗുഡോപേതാ ദിവ്യാമ്ബുപേഷിതാ ഗങ്ഗാജലപിഷ്ടാ വര്ത്തിര്യോജ്യാ )| ജാത്യാദികമാജേന പയസാ പിഷ്ടമമുനാ പിഷ്ടേന ച താമ്രം പ്രതനു പ്രദിഗ്ധം സപ്താഹതശ്ച പുനസ്താമ്രപാത്രാദ് ഗൃഹീത്വാ ക്ഷീരേണ പിഷ്ടം ഛായാശുഷ്കം പിണ്ഡാഞ്ജനം വിദ്ധേऽക്ഷ്ണി ഹിതം പ്രസാദജനനം ദൃഷ്ടേശ്ച ബലകൃത്| സ്രോതോജാദികമസ്യൈവ ജാത്യാദികസ്യ ഗുണൈഃ കല്പനാഭിശ്ചാജാക്ഷീരപേഷണതാമ്രലേപനാദിഭിസ്തുല്യമുദിതമ്| അപ്പതിഫേനഃ സമുദ്രഫേനഃ| തീക്ഷ്ണം മരിചമ്|| ൨൦|| ഇതി ശ്രീമന്മഹാമഹോപാധ്യായേന്ദുവിരചിതായാമഷ്ടാങ്ഗസംഗ്രഹവ്യാഖ്യായാം ശശിലേഖായാമുത്തരതന്ത്രേ സപ്തദശോऽധ്യായഃ