Adhikarana atha lUtApratiShedho nAma catushcatvAriMsho~adhyAyaH, adhyAyapratij~jA (1) · Śloka 1
അഥാതോ ലൂതാപ്രതിഷേധം നാമാധ്യായം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ| ഇതി ഹ സ്മാഹുരാത്രേയാദയോ മഹര്ഷയഃ||൧||
अथातो लूताप्रतिषेधं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
ജങ്ഗമവിഷപ്രസങ്ഗേന ലൂതാനാം പ്രദര്ശയിതുമധ്യായ ആരഭ്യതേ|| ൧||
Adhikarana lUtAsambhave matAntarANi (2) · Śloka 2
വിശ്വാമിത്രായ രുഷ്ടസ്യ വസിഷ്ഠസ്യ ലലാടജാഃ| സ്വേദലേശാഃ സ്മൃതാ ലൂതാ ലൂനേ യേ പതിതാസ്തൃണേ| ഖാണ്ഡവേ ദഹ്യമാനാനാമസുരാണാം ശരീരതഃ| യേ സ്ഫുലിങ്ഗാ വിനിശ്ചേരുസ്തേ ലൂതാ ഇതി കേചന| അന്യേ വദന്തി ഭുക്തസ്യ ദുഷ്ടസ്യാന്നസ്യ മൂര്ച്ഛനാത്| സമ്ഭവന്തി വിഷസ്ഫോടാ യേ ലൂതാഃ...................||൨||
विश्वामित्राय रुष्टस्य वसिष्ठस्य ललाटजाः| स्वेदलेशाः स्मृता लूता लूने ये पतितास्तृणे| खाण्डवे दह्यमानानामसुराणां शरीरतः| ये स्फुलिङ्गा विनिश्चेरुस्ते लूता इति केचन| अन्ये वदन्ति भुक्तस्य दुष्टस्यान्नस्य मूर्च्छनात्| सम्भवन्ति विषस्फोटा ये लूताः...................||२||
🔊 Audio coming soon
തത്ര പ്രഥമം ലൂതാനാം സമ്ഭവ ഉച്യതേ| തത്ര ച പക്ഷത്രയമ്| കേചിദാചാര്യ ആഹുഃ കസ്മിംശ്ചിദിതിഹാസേ വിശ്വാമിത്രായ ക്രുദ്ധസ്യ വസിഷ്ഠസ്യ യേ ലലാടജാഃ സ്വേദലേശാസ്തേ നികടവര്തിനി ലൂനേ ഛിന്നേ തൃണേ പതിതാസ്തേ ലൂതാഃ സ്മൃതാ ഇതി| അന്യേ പുനരാഹുഃ-ഖാണ്ഡവദഹനേ ദഹ്യമാനാനാമസുരാണാം ശരീരാദ്യേ അഗ്നിസ്ഫുലിങ്ഗാ വിനിശ്ചേരുസ്തേ സമ്പ്രതി ലൂതാ വര്തന്തി ഇതി| അന്യേ തു വദന്തി-ഭുക്തസ്യ ദുഷ്ടസ്യാന്നസ്യ മൂര്ച്ഛനാന്മിശ്രീഭാവാത് കോദ്രാവവിഷവദ്യേ വിഷസ്ഫോടാ ഉത്പദ്യന്തേ തേ ലൂതാ ഇതി|| ൨||
Adhikarana sAmAnye kITalakShaNam (3) · Śloka 3
.....................കീടലക്ഷണമ്| യഥാസ്വം ധാരയന്തസ്തേ ലൂതാഃ കീടാശ്ച സംജ്ഞിതാഃ||൩||
.....................कीटलक्षणम्| यथास्वं धारयन्तस्ते लूताः कीटाश्च संज्ञिताः||३||
🔊 Audio coming soon
തേ ചാവിചാരിതപൂര്വജന്മഭേദാ യഥാസ്വം വായവ്യാദിഭേദേന കീടലക്ഷണം ധാരയന്തഃ കീടാ ഇത്യുച്യന്തേ|| ൩||
Adhikarana lUtAnAM ghoratamatvam (4) · Śloka 4
തത്ര ഘോരതമാ ലൂതാ ഭിദ്യന്തേ താ അപി ത്രിധാ| തീക്ഷ്ണമധ്യാവരത്വേന ഘ്നന്തി ചാശ്വചികിത്സിതാഃ| സപ്താഹേന ദശാഹേന പക്ഷേണ ച പരം ക്രമാത്||൪||
तत्र घोरतमा लूता भिद्यन्ते ता अपि त्रिधा| तीक्ष्णमध्यावरत्वेन घ्नन्ति चाश्वचिकित्सिताः| सप्ताहेन दशाहेन पक्षेण च परं क्रमात्||४||
🔊 Audio coming soon
പൂര്വേഭ്യശ്ച കീടേഭ്യോ ഘോരതമാ ലൂതാഃ സദൃശത്വേऽപി| താ അപി ലൂതാസ്തീക്ഷ്ണാദിഭേദേന ത്രിധാ ഭവന്തി| താശ്ചാചികിത്സിതാ ആശു ഘ്നന്തി| തീക്ഷ്ണാഃ സപ്താഹേന ഘ്നന്തി മധ്യാ ദശാഹേന അവരാഃ പക്ഷേണേതി ക്രമാര്ഥഃ| പരശബ്ദേന സപ്താഹാദിമര്യാദാദിനാദൂര്ധ്വം ന ജീവതീത്യര്ഥഃ||൪||
Adhikarana AgneyAH lUtAH (5) · Śloka 5
കപിലാഗ്നിമുഖീ പീതാ പദ്മാ മൂത്രാ സിതാऽസിതാ| ആഗ്നേയ്യഃ സ്വേദജാഃ സപ്ത ലതാഃ പിത്തവികാരദാഃ||൫||
कपिलाग्निमुखी पीता पद्मा मूत्रा सिताऽसिता| आग्नेय्यः स्वेदजाः सप्त लताः पित्तविकारदाः||५||
🔊 Audio coming soon
കപിലാദയഃ സ്വേദജാഃ സപ്തലൂതാ ആഗ്നേയോ ഭവന്തി| താശ്ച പിത്തവികാരദാഃ|| ൫||
Adhikarana saumyAH lUtAH (6) · Śloka 6
പാണ്ഡുരാ രക്തപദികാ ഭൃങ്ഗാ പിങ്ഗാ ത്രിമണ്ഡലാ| പൂതിര്വീരാऽരണ്ഡജാഃ സപ്ത സൌമ്യാഃ ശ്ലേഷ്മവികാരദാഃ||൬||
पाण्डुरा रक्तपदिका भृङ्गा पिङ्गा त्रिमण्डला| पूतिर्वीराऽरण्डजाः सप्त सौम्याः श्लेष्मविकारदाः||६||
🔊 Audio coming soon
അണ്ഡജാഃ പാണ്ഡുരാദയഹ് സപ്ത ലൂതാഃ സൌമ്യാഃ ഭവന്തി| താശ്ച ശ്ലേഷ്മവികാരദാഃ|| ൬||
Adhikarana vAyavyAH lUtAH (7) · Śloka 7
കുമുദാऽലവിഷാ രക്താശ്ചിത്രാ സന്താനിമേചകാ| കസനാ ചോദ്ഭിദാഃ സപ്ത വായവ്യാ വായുരോഗദാഃ||൭||
कुमुदाऽलविषा रक्ताश्चित्रा सन्तानिमेचका| कसना चोद्भिदाः सप्त वायव्या वायुरोगदाः||७||
🔊 Audio coming soon
ഉദ്ഭിദാഃ കുമുദാദയഃ| സപ്ത ലൂതാ വായവ്യാ ഭവന്തി| താശ്ച വായുരോഗദാഃ|| ൭||
Adhikarana mishrAH lUtAH (8) · Śloka 8
കാകാണ്ഡ്യേണപദീ ലാജാ വൈദേഹീ ജാലിനീ തഥാ| മാലാഗുണാ സുവര്ണാ ച മിശ്രാഃ സപ്തോപപാദികാഃ||൮||
काकाण्ड्येणपदी लाजा वैदेही जालिनी तथा| मालागुणा सुवर्णा च मिश्राः सप्तोपपादिकाः||८||
🔊 Audio coming soon
കാകാണ്ഡ്യാദയഃ സപ്ത ലൂതാ മിശ്രാഃ സങ്കീര്ണാ ഭവന്തി| താശ്ചോ പപാദികാ ഉച്യന്തേ|| ൮||
Adhikarana sAdhyAsAdhyatA (9) · Śloka 9
വ്യാപ്നുവന്ത്യാശു ഗാത്രാണി ജ്വലത്പാവകസന്നിഭാഃ| സന്നിപാതകൃതോऽസാധ്യാഃ സാധ്യാഃ കൃച്ഛ്രേണ ചേതരാഃ||൯||
व्याप्नुवन्त्याशु गात्राणि ज्वलत्पावकसन्निभाः| सन्निपातकृतोऽसाध्याः साध्याः कृच्छ्रेण चेतराः||९||
🔊 Audio coming soon
ജ്വലദഗ്നിവദാശു ഗാത്രാണി വ്യാപ്നുവന്തി സന്നിപാതഞ്ച കുര്വന്ത്യസാധ്യാശ്ച| ഇതരാഃ പിത്തവികാരദാദയഃ കൃച്ഛ്രസാധ്യാഃ|| ൯||
Adhikarana teShAM dashanakAlAH (10) · Śloka 10
താ ദശന്തി സിതേ പക്ഷേऽസിതേ സന്ധൌ സദൈവ ച||൧൦||
ता दशन्ति सिते पक्षेऽसिते सन्धौ सदैव च||१०||
🔊 Audio coming soon
താശ്ച ലൂതാഃ സിതപക്ഷാദിഷു ക്രമേണ ദശന്തി| ആഗ്നേയാഃ ശുക്ലപക്ഷേ| സൌമ്യാഃ കൃഷ്ണപക്ഷേ| വായവ്യാഃ സന്ധാവമാവസ്യാരാകയോഃ| മിശ്രാഃ സദൈവ|| ൧൦||
Adhikarana sAmAnyaM daMshalakShaNam (11) · Śloka 11
ദംശഃ സാമാന്യതസ്താസാം ദദ്ഗുമണ്ഡലസന്നിഭഃ| സിതോऽസിതോऽരുണഃ പീതഃ ശ്യാവോ വാ മൃദുരുന്നതഃ| മധ്യേ കൃഷ്ണോऽഥവാ ശ്യാവഃ പര്യന്തേ ജാലകാവൃതഃ| വിസര്പവാഞ്ഛോഫയുതസ്തപ്യതേ ബഹുവേദനഃ| ജ്വരാശുപാകവിക്ലേദകോഥാവദരണാന്വിതഃ| ക്ലേദേന യത്സ്പൃശത്യങ്ഗം തത്രാപി കുരുതേ വ്രണമ്||൧൧||
दंशः सामान्यतस्तासां दद्गुमण्डलसन्निभः| सितोऽसितोऽरुणः पीतः श्यावो वा मृदुरुन्नतः| मध्ये कृष्णोऽथवा श्यावः पर्यन्ते जालकावृतः| विसर्पवाञ्छोफयुतस्तप्यते बहुवेदनः| ज्वराशुपाकविक्लेदकोथावदरणान्वितः| क्लेदेन यत्स्पृशत्यङ्गं तत्रापि कुरुते व्रणम्||११||
🔊 Audio coming soon
ലൂതാദംശസ്യ ലക്ഷണം സാമാന്യേനാഹ-കുരുതേ വ്രണമിത്യേവമന്തം സാമാന്യേന ലൂതാദംശലക്ഷണമ്| താസാമാഗ്നേയ്യാദിഭേദേന ചതുര്വിധാനാം ലൂതാനാം സാമാന്യേന ദംശോ ദംശവ്രണഃ ദദ്രുമണ്ഡലസന്നിഭഃ ദദ്രവാഖ്യകുഷ്ഠമണ്ഡലസദൃശഃ തഥാ സിതാദ്യന്യതമവര്ണഃ മൃദുര്മൃദുസ്പര്ശഃ ഉന്നതഃ ഔത്രത്യയുക്തഃ| ദദ്രുമണ്ഡലസാമ്യേനൈവോന്നത്യൈ സിദ്ധേ പുനരപ്യൌന്നത്യകഥനമാധിക്യസൂചനാര്ഥമ്| മധ്യേ ദംശവ്രണമധ്യേ കൃഷ്ണഃ കൃഷ്ണവര്ണഃ അഥവാ ശ്യാവവര്ണഃ| പര്യന്തേ ദംശവ്രണസ്യ പരിതഃ ജാലകVരുതഃ ജാലകാകാരാഭിഃ സൂക്ഷ്മാഭിഃ സിരാഭിരാവൃതഃ വിസര്പാദ്യന്വിതശ്ച ഭവതി| ക്ലേദേനേതി ദംശവ്രണോദ്ഭൂതേന പൂയേന യദങ്ഗം സ്പൃശതി തത്ര തസ്മിന്നങ്ഗേऽപി വ്രണം കുരുതേ|| ൧൧||
Adhikarana viShodvamanasAdhanAni (12) · Śloka 12
ശ്വാസദംഷ്ട്രാശകൃന്മൂത്രശുക്രലാലാനഖാര്ത്തവൈഃ| അഷ്ടാഭിരുദ്വമന്ത്യേതാ വിഷമ് വക്ത്രാദ്വിശേഷതഃ||൧൨||
श्वासदंष्ट्राशकृन्मूत्रशुक्रलालानखार्त्तवैः| अष्टाभिरुद्वमन्त्येता विषम् वक्त्राद्विशेषतः||१२||
🔊 Audio coming soon
ഏതാശ്ച സര്വാ ലൂതാഃ ശ്വാസാദിഭിരഷ്ടാഭിഃ കരണൈര്വിഷമുദ്വമന്തി| വക്ത്രേണ തു വിശേഷേണോദ്വമന്തി|| ൧൨||
Adhikarana karaNabhedena daMshalakShaNAni (13) · Śloka 13
ശ്വാസേന ദംശഃ സഹസാ സൂയതേ ജ്വരദാഹവന്| ദംഷ്ട്രാകൃതസ്തൂഗ്രതരോ വിവര്ണഃ കഠിനഃ സ്ഥിരഃ| ഗമ്ഭീരശോഫവാംസ്തോദവേദനാദാഹസംയുതഃ| ദുര്ഗന്ധീ ശകൃതാ ദാഹകണ്ഡൂചിമിചിമാന്വിതഃ| പച്യതേ ചാശു പക്വശ്ച പാണ്ഡുഃ പീലുഫലോപമഃ| മൂത്രേണ രക്തപര്യന്തോ മധ്യേ കൃഷ്ണോ വിശീര്യതേ| ആവര്ത്തസദൃശഃ ശൂനഃ പൂതിഃ സര്പതി ദഹ്യതേ| ശുക്രേന ഗ്രന്ഥിസംസ്ഥാനഃ കഠിനസ്തീവ്രവേദനാഃ| അല്പമൂലോऽല്പരുക്കോഠോ ലാലയാ കണ്ഡൂരോ മൃദുഃ| നഖേന ചോഷപിടകാകണ്ഡൂധൂമായനാന്വിതഃ| കിംശുകോദരവര്ണസ്തു രജസാ ചഞ്ചുമാലവാന്||൧൩||
श्वासेन दंशः सहसा सूयते ज्वरदाहवन्| दंष्ट्राकृतस्तूग्रतरो विवर्णः कठिनः स्थिरः| गम्भीरशोफवांस्तोदवेदनादाहसंयुतः| दुर्गन्धी शकृता दाहकण्डूचिमिचिमान्वितः| पच्यते चाशु पक्वश्च पाण्डुः पीलुफलोपमः| मूत्रेण रक्तपर्यन्तो मध्ये कृष्णो विशीर्यते| आवर्त्तसदृशः शूनः पूतिः सर्पति दह्यते| शुक्रेन ग्रन्थिसंस्थानः कठिनस्तीव्रवेदनाः| अल्पमूलोऽल्परुक्कोठो लालया कण्डूरो मृदुः| नखेन चोषपिटकाकण्डूधूमायनान्वितः| किंशुकोदरवर्णस्तु रजसा चञ्चुमालवान्||१३||
🔊 Audio coming soon
ശ്വാസേനേത്യാദിനാ കരണവിശേഷേണാഷ്ടാനാം ദംശാനാം ലക്ഷണം സുബോധമ്| ദാഹാന്തം ശ്വാസേന ദംശേ| ദാഹസംയുതമിത്യേവമന്തം ദംഷ്ട്രാകൃതേ| പീലു ഫലോപമ ഇത്യേവമന്തം ശകൃത്കൃതേ| ദഹ്യത ഇത്യേവമന്തം മൂത്രേണ ദംശേ| തീവ്രവേദന ഇത്യേവമന്തം ശുക്രേണ| മൃദുരിത്യേവമന്തം ലാലയാ| ധൂമായന ഇത്യേവമന്തം നഖദംശേ| ചഞ്ചുമാലവാനിത്യേവമന്തം രജസാ ആര്ത്തവേന| കിംശുകോദരം പലാശകുസുമാഭ്യന്തരമ്| ചഞ്ചുരിവ മാലമുപരിഭാഗോऽസ്യാസ്തീതി ചഞ്ചുമാലവാന്|| ൧൩||
Adhikarana kITalUtayordashasthAnAni (14) · Śloka 14
ലൂതാ നാഭേര്ദശന്ത്യൂര്ധ്വമൂര്ധ്വം ചാധശ്ച കീടകാഃ| തദ്ദൂഷിതം ച വസ്ത്രാദി ദേഹേ പൃക്തം വികാരകൃത്||൧൪||
लूता नाभेर्दशन्त्यूर्ध्वमूर्ध्वं चाधश्च कीटकाः| तद्दूषितं च वस्त्रादि देहे पृक्तं विकारकृत्||१४||
🔊 Audio coming soon
ലൂതാനാം കീടാനാഞ്ച ദംശസ്ഥാനാന്യാഹ-ലൂതേത്യാദി| സുബോധമ്| തദ്ദൂഷിതം ലൂതാദൂഷിതം വസ്ത്രാദി ആദിശബ്ദേന ശയനാസനാദികം ഗൃഹ്യതേ| ദേഹേ പൃക്തം സമ്പൃക്തം യഥാസ്വം വികാരകൃദ് ഭവതി| തദ്ദൂഷിതം തയാ ലൂതയാ മലമൂത്രശുക്രലാലാപ്രക്ഷേപേണാധിഷ്ഠാനാദിനാ ദൂഷിതം ദേഹേ ശരീരേ പൃക്തം വികാരകൃത് വിഷവികാരം കരോതി|| ൧൪||
Adhikarana lUtAnAM viShavardhanaprakAraH (15) · Śloka 15
ദിനാര്ധം ലക്ഷ്യതേ നൈവ ദംശോ ലൂതാവിഷോദ്ഭവഃ| സൂചീവ്യധവദാഭാതി തതോऽസൌ പ്രഥമേऽഹനി| അവ്യക്തവര്ണഃ പ്രചലഃ കിഞ്ചിത്കണ്ഡൂരുജാന്വിതഃ| ദ്വിതീയേ ത്യുന്നതോऽന്തേഷു പിടകൈരിവചാചിതഃ| വ്യക്തവര്ണോ നതോ മധ്യേ കണ്ഡൂമാന് ഗ്രന്ഥിസന്നിഭിഃ| തൃതീയേ സജ്വരോ രോമഹര്ഷകൃദ്രക്തമണ്ഡലഃ| ശരാവരൂപസ്തോദാഢ്യോ രോമകൂപേഷു സാസ്രവഃ| മഹാംശ്ചതുര്ഥേ ശ്വയഥുസ്താപശ്വാസഭ്രമപ്രദഃ| വികാരാന് കുരുതേ താംസ്താന് പഞ്ചമേ വിഷകോപജാന്| ഷഷ്ഠേ വ്യാപ്നോതി മര്മാണി സപ്തമേ ഹന്തി ജീവിതമ്| വിഷമിത്യതിതീക്ഷ്ണാനാമിതരേ വിഭജേദതഃ||൧൫||
दिनार्धं लक्ष्यते नैव दंशो लूताविषोद्भवः| सूचीव्यधवदाभाति ततोऽसौ प्रथमेऽहनि| अव्यक्तवर्णः प्रचलः किञ्चित्कण्डूरुजान्वितः| द्वितीये त्युन्नतोऽन्तेषु पिटकैरिवचाचितः| व्यक्तवर्णो नतो मध्ये कण्डूमान् ग्रन्थिसन्निभिः| तृतीये सज्वरो रोमहर्षकृद्रक्तमण्डलः| शरावरूपस्तोदाढ्यो रोमकूपेषु सास्रवः| महांश्चतुर्थे श्वयथुस्तापश्वासभ्रमप्रदः| विकारान् कुरुते तांस्तान् पञ्चमे विषकोपजान्| षष्ठे व्याप्नोति मर्माणि सप्तमे हन्ति जीवितम्| विषमित्यतितीक्ष्णानामितरे विभजेदतः||१५||
🔊 Audio coming soon
ലൂതാവിഷോദ്ഭവോ ദംശഃ ദിനാര്ധം ന ലക്ഷ്യത ഏവ| ലൂതാനാം ശ്വാസാദ്യഷ്ടവിധവിഷോദ്വമനസാധനസമ്പര്കാദുദ്ഭൂതോ ദംശോ വ്രണഃ ദിനാര്ധം പഞ്ചദശനാഡീകാമാത്രം ന ലക്ഷ്യതേ ന ദൃശ്യതേ| ഏവശബ്ദേന ന കിഞ്ചിദപി ലക്ഷ്യത ഇത്യര്ഥഃ| ലൂതാവിഷസ്യോപേക്ഷയാ അനുദിവസം വര്ധമാനപ്രകാരമാഹ| തതഃ പ്രഥമേऽഹന്യസൌ ദംശഃ സൂചീവ്യധവത് പീഡാമാവഹതി| സുബോധമ്| അവ്യക്തവര്ണോऽസ്പഷ്ടവര്ണവിശേഷഃ| പ്രചലഃ പ്രകര്ഷേണ ചലഃ സ്പൃഷ്ടേ തോയപൂര്ണദൃതിവച്ചലതീത്യര്ഥഃ| ഗ്രന്ഥിസന്നിഭ ഇത്യേവമന്തം ദ്വിതീയേऽഹനി| ദ്വിതീയേऽഹനി ദംശഃ അന്തേഷു പര്യന്തഭാഗേഷ്വത്യുന്നതഃ പിടകൈരാചിത ഇവ ച പിടകാചിതപ്രതീതിയുക്തശ്ച വ്യക്തവര്ണഃ സ്പഷ്ടപീതരക്താദ്യന്യതമവര്ണഃ മധ്യേ നതോ നിമ്നഃ കണ്ഡൂയുക്തോ ഗ്രന്ഥിസദൃശശ്ച ഭവതി| സാസ്രവ ഇത്യേവമന്തം തൃതീയേऽഹനി| തൃതീയേऽഹനി ദംശോ ജ്വരാന്വിതോ രോമഹര്ഷകാരീ രക്തവര്ണമണ്ഡലഃ ശരാവാകാരോऽധികവ്യഥോ രോമകൂപേഷു രക്തസ്രാവവാംശ്ച ഭവതി| ഭ്രമപ്രദ ഇത്യേവമന്തം ചതുര്ഥേऽഹനി| ദംശേ താപാദികരോ മഹാന് ശോഫോ ഭവതി| താപഃ പ്രാദേശികദാഹഃ| പഞ്ചമാദിഷു സുബോധമ്| പഞ്ചമേऽഹനി ദംശസ്ഥിതZം വിഷം വിഷകോപജാന് ദാഹകണ്ഡൂപര്വഭേദഹന്മോഹാദികാന് വക്ഷ്യമാണാംസ്താംസ്താന് വികാരാന് കുരുതേ| ഷഷ്ഠേऽഹനി ദംശസ്ഥിതം വിഷം തസ്മാത് സര്വമര്മാണി വ്യാപ്നോതി| സപ്തമേऽഹന്യഖിലമര്മസ്ഥിതം ജീവിതം നാശയതി| അതിതീക്ഷ്ണാനാം ലൂതാനാമേവൈതദ്വിഷലക്ഷണമ്| ഇതരേ മധ്യമല്പഞ്ചാതോ ലക്ഷണാദ്യഥാതഥമേവ ലാഘവേന ബുദ്ധ്യാ വിഭജേത്| അതിതീക്ഷ്ണാനാം പിത്താത്മികാനാം ലൂതാനാം വിഷമേവം ഭവതി| ഇതരേ മധ്യം ശ്ലൈഷ്മികമല്പം വാതികഞ്ച അതസ്തീക്ഷ്ണവിഷാദ്വിഭജേദ് ദിനബാഹുല്യാനുസാരേണ വിഭജ്യൈവം കല്പയേത്|| ൧൫||
Adhikarana viShashamane paramAvadhiH (16) · Śloka 16
വിഷം ശാമ്യതി സര്വാസാമേകവിംശതിരാത്രിതഃ||൧൬||
विषं शाम्यति सर्वासामेकविंशतिरात्रितः||१६||
🔊 Audio coming soon
വിഷമിത്യാദി സുബോധമ്| സുചികിത്സിതസ്യ വിഷമോചനേ കാലസ്യ പരമാവധിം ദര്ശയതി-വിഷമിതി| സര്വാസാം ലൂതാനാം വിഷമേകവിംശതിദിനൈഃ ശാമ്യതി|| ൧൬||
Adhikarana doShAnusAraM daMshalakShaNAni (17) · Śloka 17
ദംശഃ പിത്താത്മകോ ദാഹതൃട്സ്ഫോടജ്വരദാഹവാന്| സശോഫഃ കഠിനഃ പാണ്ഡുഃ കണ്ഡൂമാന് ശ്ലൈഷ്മികോऽല്പരുക്| വാതികഃ പരുഷഃ ശ്യാവഃ പര്വഭേദാദിരുക്കരഃ||൧൭||
दंशः पित्तात्मको दाहतृट्स्फोटज्वरदाहवान्| सशोफः कठिनः पाण्डुः कण्डूमान् श्लैष्मिकोऽल्परुक्| वातिकः परुषः श्यावः पर्वभेदादिरुक्करः||१७||
🔊 Audio coming soon
ജ്വരമോഹവാനിത്യേവമന്തം പിത്താത്മകലൂതാദംശവിഷലക്ഷണമ്| അല്പരുഗിത്യേവമന്തം കഫാത്മകേ| പര്വഭേദാദിരുക്കര ഇത്യേവമന്തം വാതാത്മകേ|| ൧൭||
Adhikarana doShodrekanirdhAraNe upAyAntaram (18) · Śloka 18
സര്പജ്ഞാനോദിതൈര്ലിങ്ഗൈര്ദോഷോദ്രേകം ച ലക്ഷയേത്||൧൮||
सर्पज्ञानोदितैर्लिङ्गैर्दोषोद्रेकं च लक्षयेत्||१८||
🔊 Audio coming soon
ന കേവലമേതൈര്ലിങ്ഗൈര്ലൂതാവിഷേ വിഷോദ്രേകം ലക്ഷയേദ്യാവത് സര്പജ്ഞാനോക്തൈരപി ദോഷോദ്രേകലക്ഷണൈഃ|| ൧൮||
Adhikarana lUtAsu daMshasambhavaprAyikatvam (19) · Śloka 19
ത്രിദോഷാഃ പ്രായശഃ സര്വാ ലൂതാഃ പിത്തകഫാധികാഃ||൧൯||
त्रिदोषाः प्रायशः सर्वा लूताः पित्तकफाधिकाः||१९||
🔊 Audio coming soon
സര്വാ അപി ലൂതാഃ പ്രായേണ ത്രിദോഷാഃ പിത്തകഫാധികാശ്ച|| ൧൯||
Adhikarana prANAntikIShu lakShaNam (20) · Śloka 20
പ്രാണാന്തികീഷു ഹൃന്മോഹശ്വാസഹിധ്മാശിരോഗ്രഹാഃ| ശ്വേതാസിതാഃ പീതരക്താഃ പിടകാഃ ശ്വയഥൂദ്ഭവഃ| വേപഥുര്വമഥുര്ദാഹസ്തൃഡാന്ധ്യം വക്രനാസതാ| ശ്യാവോഷ്ഠവക്ത്രദന്തത്വം പൃഷ്ഠഗ്രീവാവഭഞ്ജനമ്| പക്വജമ്ബൂസവര്ണഞ്ച ദംശാത്സ്രവതി ശോണിതമ്||൨൦||
प्राणान्तिकीषु हृन्मोहश्वासहिध्माशिरोग्रहाः| श्वेतासिताः पीतरक्ताः पिटकाः श्वयथूद्भवः| वेपथुर्वमथुर्दाहस्तृडान्ध्यं वक्रनासता| श्यावोष्ठवक्त्रदन्तत्वं पृष्ठग्रीवावभञ्जनम्| पक्वजम्बूसवर्णञ्च दंशात्स्रवति शोणितम्||२०||
🔊 Audio coming soon
പ്രാണാന്തികീഷു മാരണഫലാസു ലൂതാസു ഹൃന്മോഹാദികം പക്വജമ്ബൂസവര്ണശോണിതസ്രാവാന്തം ലക്ഷണമ്| പ്രാണാന്തികീഷു സന്നിപാതവൃദ്ധികരകാണ്ഡ്യാദിസപ്തലൂതാസു താഭിര്ദഷ്ടസ്യേത്യര്ഥഃ| ശ്വേതാദ്യന്യതമവര്ണാഃ പിടകാഃ| വക്രനാസതാ നാസായാ വക്രത്വമ്| ദംശാദ്ദംശവ്രണാത്|| ൨൦||
Adhikarana lUtAdaMshe chedadAhau (21) · Śloka 21
അഥാശു ലൂതാദഷ്ടസ്യശസ്ത്രേണാദംശമുദ്ധരേത്| ദഹേത് ജാമ്ബവോഷ്ഠാദ്യൈര്ന തു പിത്തോതരം ദഹേത്||൨൧||
अथाशु लूतादष्टस्यशस्त्रेणादंशमुद्धरेत्| दहेत् जाम्बवोष्ठाद्यैर्न तु पित्तोतरं दहेत्||२१||
🔊 Audio coming soon
ലൂതാവിഷസ്യ ലക്ഷണമുക്ത്വാ ചികിത്സാമാഹ-അഥേത്യാദിനാ ലൂതാനാം ചികിത്സാ| ദംശ ഏവാദംശസ്തമ്| ജമ്ബവോഷ്ഠം നാമ യന്ത്രം സൂത്രോക്തമ്| പിത്തോത്തരം തു ദംശം ന ദഹേത്| അഥ പൈത്തികാദി ലൂതാദ്ദംശപരിജ്ഞാനാദനന്തരം ലൂതാദഷ്ടസ്യ ആദംശം സമൂലം ദംശസ്ഥാനം ദംശവ്രണാവധീത്യര്ഥഃ| ആശു ശസ്ത്രേണ മണ്ഡലാഗ്രാദിനാ ഉദ്ധൃത്യ ദഹേത്| ജാമ്ബവോഷ്ഠാദ്യൈര്യന്ത്രൈര്ദശം ദഹേച്ച|| ൨൧||
Adhikarana chedanadahanAyogyavraNAH (22) · Śloka 22
കര്കശം ഭിന്നരോമാണം മര്മസന്ധ്യാദിസംശ്രിതമ്| പ്രസൃതം സര്വതോ ദംശം ന ഛിന്ദീത ദഹേത വാ||൨൨||
कर्कशं भिन्नरोमाणं मर्मसन्ध्यादिसंश्रितम्| प्रसृतं सर्वतो दंशं न छिन्दीत दहेत वा||२२||
🔊 Audio coming soon
ഛേദനദഹനായോഗ്യം ദര്ശയതി-കര്കശാദികം ദംശം ന ഛിന്ദീത നാപി ദഹേത| കര്കശം കഠിനസ്പര്ശമ്| ഭിന്നരോമാണം ച്യുതരോമാണമ്| മര്മസന്ധ്യാദ്യാശ്രിതം ആദിശബ്ദേന ക്ഷാരവിധാവുക്താഃ സിരാസ്നായ്വാദയോ ഗൃഹ്യന്തേ| സര്വതഃ പ്രസൃതം ദേഹേ സര്വതോ വ്യാപ്തഞ്ച ദംശം ന ഛിന്ദ്യാന്ന ദഹേത ച||൨൨||
Adhikarana dAhAnantarIyakRutyam (23) · Śloka 23
ലേപയേദ്ദഗ്ധമഗദൈര്മധുസൈന്ധവസംയുതൈഃ| സുശീതൈഃ സേചയേത്ര്യാനു കഷായൈഃ ക്ഷീരിവൃക്ഷജൈഃ||൨൩||
लेपयेद्दग्धमगदैर्मधुसैन्धवसंयुतैः| सुशीतैः सेचयेत्र्यानु कषायैः क्षीरिवृक्षजैः||२३||
🔊 Audio coming soon
ദാഹാനന്തരകരണീയമാഹ-ദഗ്ധം ച ദംശം മധുസൈന്ധവയുക്തൈരഗദൈര്ലേപയേത്| തഥാനു പശ്ചാത് ക്ഷീരിവൃക്ഷജൈഃ സുശീതൈഃ കഷായൈഃ സേചയേച്ച||൨൩||
Adhikarana raktanirharaNam (24) · Śloka 24
സര്വതോऽപഹരേദ്രക്തം ശൃങ്ഗാദ്യൈഃ സിരയാപി വാ| സ്രുതേ രക്തേ പരീഷേകോ ഘൃതക്ഷിരാദിഭിര്ഹിതഃ||൨൪||
सर्वतोऽपहरेद्रक्तं शृङ्गाद्यैः सिरयापि वा| स्रुते रक्ते परीषेको घृतक्षिरादिभिर्हितः||२४||
🔊 Audio coming soon
സര്വതഃ ഇതി സര്വാങ്ഗേഭ്യഃ| വ്യാഖ്യാസമമ്| ശൃങ്ഗാദ്യൈഃ ശൃങ്ഗജലൂകാലാബുഭിഃ സിരയാപി വാ സിരാവേധേന വാ ശരീരാത് സര്വതോ രക്തമപഹരേത്| രക്തേ സ്രുതേ സതി ഘൃതാദിഭിഃ പരിഷേകോ ഹിതഃ|| ൨൪||
Adhikarana prapauNDarIkAdilepaH paittike (25) · Śloka 25
പ്രപൌണ്ഡരീകഹ്രീബേരശാരിവോശീരജീവകാഃ| ലോധ്രചന്ദനജീവന്തീമഞ്ജിഷ്ഠാസര്ജവഞ്ജുലാഃ| മൃണാലബിസശൈവാലകുമുദോത്പലഗൈരികാഃ| ന്യഗ്രോധോദുമ്ബരാശ്വത്ഥനിചുലപ്ലക്ഷവേതസാഃ| സമങ്ഗാപാടലീഗുന്ദ്രാകാകോലീശതപര്വികാഃ| ശിരീഷധാതകീമൂര്വാവിദാരീപദ്മകിംശുകഃ| ശൃങ്ഗാടകം കോശവതീ വായസീ സോമരാജയഃ| മധുകാംശുമതീ മൂര്വാ യഥാലാഭം സമാഹൃതാഃ| ശസ്തഃ പര്യുഷിതോ ലേപഃ സഘൃതഃ പൈത്തികേ വ്രണേ||൨൫||
प्रपौण्डरीकह्रीबेरशारिवोशीरजीवकाः| लोध्रचन्दनजीवन्तीमञ्जिष्ठासर्जवञ्जुलाः| मृणालबिसशैवालकुमुदोत्पलगैरिकाः| न्यग्रोधोदुम्बराश्वत्थनिचुलप्लक्षवेतसाः| समङ्गापाटलीगुन्द्राकाकोलीशतपर्विकाः| शिरीषधातकीमूर्वाविदारीपद्मकिंशुकः| शृङ्गाटकं कोशवती वायसी सोमराजयः| मधुकांशुमती मूर्वा यथालाभं समाहृताः| शस्तः पर्युषितो लेपः सघृतः पैत्तिके व्रणे||२५||
🔊 Audio coming soon
പ്രപൌണ്ഡരീകാദികം ശ്ലോകചതുഷ്ടയോക്തം യഥാലാഭം സര്വമ് സംഗൃഹ്യ സഘൃതഃ സന്നഹോരാത്രം പര്യുഷിതോ ലേപഃ| പൈത്തികേ ലൂതാവ്രണേ പ്രശസ്തഃ| കോശവതീ കോശാതകീ| വായസീ കാകോദുമ്ബരികാ|| ൨൫||
Adhikarana shyAmAdilepaH shlaiShmike (26) · Śloka 26
ശ്യാമാദ്വയനിശാമുസ്താനഖരാസ്നാമഹാസഹാഃ| വാസാപത്തങ്ഗസുവഹാനാകുലീഗിരികര്ണികാഃ| സര്പഗന്ധായവഫലാനിര്ഗുണ്ഡ്യശ്മന്തകസ്ഥിരാഃ| ശുകാഖ്യാ മഹിഷാക്രാന്താ കുഷ്ഠേന്ദ്രയവകുങ്കുമമ്| കരവീരാഗരുനതം സുഗന്ധാ സിന്ദുവാരകമ്| ആസ്ഫോതഗുന്ദ്രാ ച ഹിതാ പ്രലേപഃ ശ്ലൈഷ്മികേ വിഷേ||൨൬||
श्यामाद्वयनिशामुस्तानखरास्नामहासहाः| वासापत्तङ्गसुवहानाकुलीगिरिकर्णिकाः| सर्पगन्धायवफलानिर्गुण्ड्यश्मन्तकस्थिराः| शुकाख्या महिषाक्रान्ता कुष्ठेन्द्रयवकुङ्कुमम्| करवीरागरुनतं सुगन्धा सिन्दुवारकम्| आस्फोतगुन्द्रा च हिता प्रलेपः श्लैष्मिके विषे||२६||
🔊 Audio coming soon
ശ്യാമാദ്വയാദിഭിസ്ത്രിഭിഃ ശ്ലോകൈഃ ശ്ലൈഷ്മികേ ലൂതാവിഷേ ലേപഃ| ശ്യാമാദ്വയം പിപ്പലീ പ്രിയങ്ഗുശ്ച| സുവഹോത്തമകാരിണീ| നിര്ഗുണ്ഡീ പ്രസിദ്ധാ| അശ്മന്തകോ മാലുകപര്ണഃ| ശുകാഖ്യാ ശുകനാസാ| മഹിഷാക്രാന്താ ആസ്ഫോതോऽര്കഃ| ഗുന്ദ്രാ തൃണജാതിഃ|| ൨൬||
Adhikarana bimbyAdilepaH vAtike (27) · Śloka 27
ബിമ്ബീവിദുലബന്ധൂകകോവിദാരപലാശകാഃ| സുവഹാരിഷ്ടകബ്രാഹ്മീഗുഡൂചീവിശ്വസൈര്യകാഃ| സിദ്ധാര്ഥകാ ദേവദാരുവിഡങ്ഗാനീന്ദ്രവാരുണീ| ശതാവരീലാങ്ഗലികീരാജവൃക്ഷപുനര്നവാഃ| ജീവന്തീവായസീഭാര്ങ്ഗീകതകേന്ദ്രയവാര്ജുനാഃ| മിസിവ്യാഘ്രപദീസിംഹപുച്ഛീമണ്ഡലപര്ണികാഃ| ശ്വദംഷ്ട്രാകോലബൃഹതീ രേവതീ പുഷ്പസേവികാ പ്രപുന്നാടഃ കുരവകഃ പ്രലേപോ വാതികേ വിഷേ||൨൭||
बिम्बीविदुलबन्धूककोविदारपलाशकाः| सुवहारिष्टकब्राह्मीगुडूचीविश्वसैर्यकाः| सिद्धार्थका देवदारुविडङ्गानीन्द्रवारुणी| शतावरीलाङ्गलिकीराजवृक्षपुनर्नवाः| जीवन्तीवायसीभार्ङ्गीकतकेन्द्रयवार्जुनाः| मिसिव्याघ्रपदीसिंहपुच्छीमण्डलपर्णिकाः| श्वदंष्ट्राकोलबृहती रेवती पुष्पसेविका प्रपुन्नाटः कुरवकः प्रलेपो वातिके विषे||२७||
🔊 Audio coming soon
ബിമ്ബ്യാദിഭിശ്ചതുര്ഭിഃ ശ്ലോകൈര്വാതികേ ലൂതാവിഷേ ലേപഃ| സുവഹോത്തമകാരിണീ| അരിഷ്ടകഃ കൃഷ്ണഫലഃ| സൈര്യകഃ സഹചരഃ| ഇന്ദ്രവാരുണീ ഗവാക്ഷീ| രാജവൃക്ഷഃ ആരഗ്വധഃ| വായസീ കാകോദുമ്ബരികാ| കതകഃ ഫലവിശേഷഃ| മിസിഃ ശതപുഷ്പാ| വ്യാഘ്രപദീ ശാര്ദൂലപദികാ| സിംഹപുച്ഛീ ഗുഹാ| മണ്ഡലപര്ണികാ ശിംശപാ| ശ്വദംഷ്ട്രാ ഗോക്ഷുരകഃ| കോലോ ബദരഃ| ശ്വേതപുഷ്പികാ രേവതീ| ശ്വേതപുഷ്പീ ഗവാക്ഷീ|| ൨൭||
Adhikarana bodhyAdilepaH sarvatra viShe (28) · Śloka 28
സര്വത്രൈവ ച ശസ്യന്തേ ബോധിശ്ലേഷ്മാതകാക്ഷകാഃ||൨൮||
सर्वत्रैव च शस्यन्ते बोधिश्लेष्मातकाक्षकाः||२८||
🔊 Audio coming soon
ബോധ്യാദികം സര്വത്രസര്വസ്മിന് ലൂതാവിഷേ ലേപേ ശസ്യതേ| ബോധിഃ പിപ്പലഃ| ശ്ലേഷ്മാതകഃ ശേലുഃ| അക്ഷകോ വിഭീതകഃ|| ൨൮||
Adhikarana mahati viShe vamanarekau (29) · Śloka 29
ഉദീര്ണദോഷാന് ബലിനോ വിഷേ മഹതി വാമയേത്| കാകാണ്ഡകീകോശവതീ ലോധ്രേന്ദ്രയവസൈന്ധവൈഃ| പടോലപത്രമരിചകരഘാടപ്രിയങ്ഗുഭിഃ| കൃഷ്ണാശുകനസാനീപനിമ്ബസപ്താഹ്വയഷ്ടിഭിഃ| വിരേചയേച്ച ത്രിഫലാത്രിവൃത്ത്രികടുസൈന്ധവൈഃ| സദന്തീപൂഗമൃദ്വീകാവിഡങ്ഗൈരഥവാ പചേത്| ഏഭിഃ പലാര്ധികൈഃ പ്രസ്ഥം സമബ്രാഹ്മീരസം ഘൃതാത്| പഞ്ചമൂലശൃതം ക്ഷീരം തോയം വാ ശോധനൌഷധൈഃ| യഥാസ്വം കല്കിതൈര്യുക്തം പൃഥഗ്ദദ്യാദ്വിരേചനമ്||൨൯||
उदीर्णदोषान् बलिनो विषे महति वामयेत्| काकाण्डकीकोशवती लोध्रेन्द्रयवसैन्धवैः| पटोलपत्रमरिचकरघाटप्रियङ्गुभिः| कृष्णाशुकनसानीपनिम्बसप्ताह्वयष्टिभिः| विरेचयेच्च त्रिफलात्रिवृत्त्रिकटुसैन्धवैः| सदन्तीपूगमृद्वीकाविडङ्गैरथवा पचेत्| एभिः पलार्धिकैः प्रस्थं समब्राह्मीरसं घृतात्| पञ्चमूलशृतं क्षीरं तोयं वा शोधनौषधैः| यथास्वं कल्कितैर्युक्तं पृथग्दद्याद्विरेचनम्||२९||
🔊 Audio coming soon
മഹതി വിഷേ ഉദീര്ണദോഷാദിയുക്താന് കാകാണ്ഡക്യാദിഭിര്വാമയേത് കാകാണ്ഡകീ കാകമാചീ| കോശവതീ കോശാതകീ| കരഘാടോ മദനഃ| ത്രിഫലാദിഭിരുദീര്ണദോഷാദികമേവ വിരേചയേത്| അഥവൈഭിസ്ത്രിഫലാദിഭിഃ പലാര്ദ്ധികൈരര്ദ്ധപലപ്രമാണൈര്ഘൃതാത് പ്രസ്ഥം സമബ്രാഹ്മീരസം പചേത്| ശേഷം സുബോധമ്| ശോധനൌഷധാനി സൂത്രോക്താനി വിരേചനദ്രവ്യാണി| തേഷാം പൃഥക് കല്കൈര്യഥാസ്വമ് ദോഷാദ്യപേക്ഷയാ യുക്തം പഞ്ചമൂലശൃതം ക്ഷീരം തോയം വാ ശോധനാര്ഥം ദദ്യാത്|| ൨൯||
Adhikarana shuddhasya saMsarjanakramaH (30) · Śloka 30
പിപ്പലീപിപ്പലീമൂലശുണ്ഠീന്ദ്രയവസൈന്ധവൈഃ| പാഠാജമോദായഷ്ട്യാഹ്വമുസ്താസര്ഷപദാരുഭിഃ| ലഘുനാ പഞ്ചമൂലേന സരലേന ച സാധിതാ| പേയാ സംസര്ജനേ യോജ്യാ സഘൃതാ വിഷനാശിനീ||൩൦||
पिप्पलीपिप्पलीमूलशुण्ठीन्द्रयवसैन्धवैः| पाठाजमोदायष्ट्याह्वमुस्तासर्षपदारुभिः| लघुना पञ्चमूलेन सरलेन च साधिता| पेया संसर्जने योज्या सघृता विषनाशिनी||३०||
🔊 Audio coming soon
ശുദ്ധസ്യ ച സംസര്ജനേ പേയാദിക്രമേ പിപ്പല്യാദിഭിഃ സിദ്ധാഃ പേയാ ഘൃതസഹിതാ വിഷനാശിനീ യോജ്യാ|| ൩൦||
Adhikarana viShe bastividhAnam (31) · Śloka 31
ആധ്മാനഹിധ്മാശ്വാസേഷു പൃഷ്ഠഗ്രീവാവഭഞ്ജനേ| സങ്കോചസ്തമകമ്പേഷു ശൂലേഷ്വര്ധാവഭേദകേ| വാതരോഗേഷു ചാന്യേഷു പര്വഭേദാര്ദിതാദിഷു| ഏരണ്ഡബില്വസരലചിരിബില്വാര്കപാടലീഃ| ശിഗ്രുപാഠാ കുശവൃഷം വിദുലം ച ജലേ പചേത്| കനീയഃ പഞ്ചമൂലഞ്ച തസ്മിന്മണ്ഡം പചേദ്ഘൃതാത്| ദ്വിഗുണേ തുല്യഗോക്ഷീരേ പിഷ്ടൈര്യഷ്ടീനിശാനതൈഃ| സുരാഹ്വവേല്ലസരലശതാഹ്വാലോധ്രഗൈരികൈഃ| പയസ്യാക്ലുഷ്ഠഗാങ്ഗേയീകൃഷ്ണാമദനസൈന്ധവൈഃ| ബസ്തൌ പ്രത്യാഗതേऽശ്നീയാത്പഞ്ചമൂലാന്വിതൈഃ രസൈഃ||൩൧||
आध्मानहिध्माश्वासेषु पृष्ठग्रीवावभञ्जने| सङ्कोचस्तमकम्पेषु शूलेष्वर्धावभेदके| वातरोगेषु चान्येषु पर्वभेदार्दितादिषु| एरण्डबिल्वसरलचिरिबिल्वार्कपाटलीः| शिग्रुपाठा कुशवृषं विदुलं च जले पचेत्| कनीयः पञ्चमूलञ्च तस्मिन्मण्डं पचेद्घृतात्| द्विगुणे तुल्यगोक्षीरे पिष्टैर्यष्टीनिशानतैः| सुराह्ववेल्लसरलशताह्वालोध्रगैरिकैः| पयस्याक्लुष्ठगाङ्गेयीकृष्णामदनसैन्धवैः| बस्तौ प्रत्यागतेऽश्नीयात्पञ्चमूलान्वितैः रसैः||३१||
🔊 Audio coming soon
ആധ്മാനാദിഷ്വന്യേഷു പര്വഭേദാദിഷു വാതരോഗേഷു ച ഏരണ്ഡാദിക്വാഥേ ഘൃതാന്മണ്ഡം പചേത്| ഘൃതമണ്ഡാദ് ദ്വിഗുണ ഏരണ്ഡാദിക്വാഥസ്താവന്മാത്രമേവ ഗോക്ഷീരമ്| യഷ്ട്യാഹ്വാദികം ഗര്ഭമ്| ഗാങ്ഗേയീ മുസ്താ| മദനഃ കരഘാടഃ| ഇദം ഘൃതം ബസ്തൌ യോജ്യമ്| തസ്മിന് ഗുദാത് പ്രത്യാഗതേ പഞ്ചമൂലാന്വിതൈര്മാംസരസൈരശ്നീയാത്|| ൩൧||
Adhikarana tIkShNaM nAvanam (32) · Śloka 32
നാവനം ഗൌരവേ ശോഫേ ലാലാസ്രാവേ ഹനുഗ്രഹേ| ഗിരികര്ണീ ഫലരസോ ബന്ധൂകം കിണിഹീ സിതാ| ഷഡ്ഗ്രന്ഥാലശുനവ്യോഷബ്രുഹതീവേല്ലസൈന്ധവമ്| അപാമാര്ഗഫലം ഭാര്ങ്ഗീ നാകുലീ സര്പഗന്ധികാ| ശ്യാമാ യവഫലാ ബീജം ഫണിര്ജകശിരീഷയോഃ| വാര്താകരസപിഷ്ടാനി നസ്യം വിഷഹരം പരമ്||൩൨||
नावनं गौरवे शोफे लालास्रावे हनुग्रहे| गिरिकर्णी फलरसो बन्धूकं किणिही सिता| षड्ग्रन्थालशुनव्योषब्रुहतीवेल्लसैन्धवम्| अपामार्गफलं भार्ङ्गी नाकुली सर्पगन्धिका| श्यामा यवफला बीजं फणिर्जकशिरीषयोः| वार्ताकरसपिष्टानि नस्यं विषहरं परम्||३२||
🔊 Audio coming soon
ഗൌരവാദികേ ഗിരികര്ണ്യാദികം സര്പഗന്ധികാന്തം നാവനമ്| സര്പഗന്ധികാ നാകുലീ സര്പസുഗന്ധാ ഇതി ജേജ്ജടഃ| ശ്യാമാദികം വാര്തകരസപിഷ്ടം നസ്യം പരം വിഷഹരമ്| യവഫലാ ദുഗ്ധികാ|| ൩൨||
Adhikarana snehanasyam (33) · Śloka 33
വിരിക്തശിരസശ്ചാസ്യ സര്പിര്മണ്ഡോऽനു നാവനമ്||൩൩||
विरिक्तशिरसश्चास्य सर्पिर्मण्डोऽनु नावनम्||३३||
🔊 Audio coming soon
അനേന ച തീക്ഷ്ണനസ്യേന വിരിക്തേ ശിരസി സര്പിര്മണ്ഡോऽനു പശ്ചാന്നാവനം ഹിതമ്|| ൩൩||
Adhikarana vacAdi a~jjanam (34) · Śloka 34
നേത്രോപരോധശ്വയഥുകണ്ഡുനിദ്രാസമാഗമേ| വചാമനോഹ്വാത്രികടുത്രിഫലാലോധ്രഗൈരികാഃ| ശങ്ഖോ നീലോത്പലം താമ്രം മുക്താ ഹേമ പ്രവാലകമ്| ജീവന്തീ ലശുനം കുഷ്ഠം കതകം മാര്കവം നതമ്| പ്രപൌണ്ഡരീകം മധുകം കരഞ്ജഫലസൈന്ധവമ്| നിശേ ഫണിര്ജകം തുത്ഥം സ്രോതോऽഞ്ജനരസാഞ്ജനേ| മേഷശൃങ്ഗ്യാശ്ച കുസുമം പിഷ്ടം ഗോവാരിണാഞ്ജനമ്||൩൪||
नेत्रोपरोधश्वयथुकण्डुनिद्रासमागमे| वचामनोह्वात्रिकटुत्रिफलालोध्रगैरिकाः| शङ्खो नीलोत्पलं ताम्रं मुक्ता हेम प्रवालकम्| जीवन्ती लशुनं कुष्ठं कतकं मार्कवं नतम्| प्रपौण्डरीकं मधुकं करञ्जफलसैन्धवम्| निशे फणिर्जकं तुत्थं स्रोतोऽञ्जनरसाञ्जने| मेषशृङ्ग्याश्च कुसुमं पिष्टं गोवारिणाञ्जनम्||३४||
🔊 Audio coming soon
നേത്രോപരോധാദികേ വചാദിഭിസ്ത്രിഭിഃ ശ്ലോകൈര്ഗോമൂത്രപിഷ്ടൈഃ അഞ്ജനമ്||൩൪||
Adhikarana surasAdi a~jjanam (35) · Śloka 35
സുരസപ്രസവവ്യോഷബില്വമൂലസുരാഹ്വയമ്| ഹരിദ്രാഛാഗലീമൂത്രമ് ലൂതാകീടഘ്നമഞ്ജനമ്||൩൫||
सुरसप्रसवव्योषबिल्वमूलसुराह्वयम्| हरिद्राछागलीमूत्रम् लूताकीटघ्नमञ्जनम्||३५||
🔊 Audio coming soon
സുരസപ്രസവാദികം ഛാഗലീമൂത്രപിഷ്ടം ലൂതാകീടവിഷഘ്നമഞ്ജനമ്| സുരസപ്രസവമ് സുരസമഞ്ജരീ| സുരാഹ്വയം ദേവദാരു|| ൩൫||
Adhikarana shirIShAdyagadaH (36) · Śloka 36
ശിരീഷപദ്മകോശീരപാടലീസിന്ദുവാരകമ്| ക്ഷീരിശുങ്ഗനതോദീച്യശാരിവാകുഷ്ഠചന്ദനമ്| ശേലുസ്വരസപിഷ്ടോऽയമഗദോ നാവനേऽഞ്ജനേ| പാനേ പ്രലേപേ സേകേ ച ലൂതാസു പരമം ഹിതഃ||൩൬||
शिरीषपद्मकोशीरपाटलीसिन्दुवारकम्| क्षीरिशुङ्गनतोदीच्यशारिवाकुष्ठचन्दनम्| शेलुस्वरसपिष्टोऽयमगदो नावनेऽञ्जने| पाने प्रलेपे सेके च लूतासु परमं हितः||३६||
🔊 Audio coming soon
ശിരീഷാദികഃ ശ്ലേഷ്മാതകസ്വരസപിഷ്ടോऽയമഗദോ നാവനാദികേ യുക്തോ ലൂതാസു പരമം ഹിതഃ| സിന്ദുവാരകോ നിര്ഗുണ്ഡീ| ശേലുഃ ശ്ലേഷ്മാതകഃ|| ൩൬||
Adhikarana payasyAdiragadaH (37) · Śloka 37
പയസ്യാ മധുമൃദ്വീകാശ്വദമ്ഷ്ട്രാക്ഷീരമോരടാഃ| ഗോജീവിദാരീയഷ്ട്യാഹ്വമധുകാനി ച തദ്ഗുണഃ||൩൭||
पयस्या मधुमृद्वीकाश्वदम्ष्ट्राक्षीरमोरटाः| गोजीविदारीयष्ट्याह्वमधुकानि च तद्गुणः||३७||
🔊 Audio coming soon
പയസ്യാദിരഗദസ്തദ്ഗുണഃ പൂര്വഗുണഃ| ക്ഷീരമോരടാ മധുസ്രവാ| ഗോജീ ഗോജിഹ്വാ|| ൩൭||
Adhikarana shirIShakusumAdyagadaH (38) · Śloka 38
തഥാ ശിരീഷകുസുമം ചന്ദ്രലേഖോദ്ഭവം ഫലമ്| സുരാലാ കടഭീ ജാതിഃ ശ്വേതാ ച ഗിരികര്ണികാ||൩൮||
तथा शिरीषकुसुमं चन्द्रलेखोद्भवं फलम्| सुराला कटभी जातिः श्वेता च गिरिकर्णिका||३८||
🔊 Audio coming soon
ശിരീഷകുസുമാദികം ശ്വേതഗിരികര്ണികാന്തം തഥേതി ഗുണൈഃ പൂര്വവത്| സുരാലാ അതിവിഷാ|| ൩൮||
Adhikarana tagarAdi agadaH (39) · Śloka 39
തദ്വച്ച യുഞ്ജ്യാത്തഗരകുഷ്ഠനാഗബലാബലാഃ||൩൯||
तद्वच्च युञ्ज्यात्तगरकुष्ठनागबलाबलाः||३९||
🔊 Audio coming soon
തദ്വദേവ തഗരാദികം ബലാന്തമ്|| ൩൯||
Adhikarana haridrAyugalAdiragadaH (40) · Śloka 40
ഹരിദ്രായുഗലം നാഗദന്തീ ലോധ്രം ച ശാവരമ്| ശിരീഷപുഷ്പം തഗരം സഹദേവാ ശതാവരീ| പുനര്നവാ നാഗബലാ സര്പഗന്ധാ കുടന്നടമ്| ഗവാദനീ ദന്തശഠസോമവല്കേന്ദുരാജയഃ| വിഷേഷു സര്വേഷ്വഗദഃ സക്ഷൌദ്രഃ സര്വകര്മകൃത്||൪൦||
हरिद्रायुगलं नागदन्ती लोध्रं च शावरम्| शिरीषपुष्पं तगरं सहदेवा शतावरी| पुनर्नवा नागबला सर्पगन्धा कुटन्नटम्| गवादनी दन्तशठसोमवल्केन्दुराजयः| विषेषु सर्वेष्वगदः सक्षौद्रः सर्वकर्मकृत्||४०||
🔊 Audio coming soon
ഹരിദ്രായുഗലാദിരഗദഃ സക്ഷൌദ്രഃ സര്വവിഷേഷു സര്വാഭീഷ്ടകര്മകൃത്| കുടന്നടം പരിപേലവമ്| സോമവല്കഃ സോമവൃക്ഷവല്കഃ| സോമവൃക്ഷഃകട്ഫലഃ|| ൪൦||
Adhikarana sarpAkShyAdirvaro agadaH (41) · Śloka 41
സര്പാക്ഷീ ചന്ദനം വക്രം മൃഗാക്ഷീ ഗന്ധനാകുലീ| ഏലാ മഹാസുഗന്ധാ ച ബസ്തമൂത്രേണ കല്കിതഃ| ലേപേ പാനേ ച ലൂതാസു നാനേന സദൃശോऽഗദഃ||൪൧||
सर्पाक्षी चन्दनं वक्रं मृगाक्षी गन्धनाकुली| एला महासुगन्धा च बस्तमूत्रेण कल्कितः| लेपे पाने च लूतासु नानेन सदृशोऽगदः||४१||
🔊 Audio coming soon
സര്പാക്ഷ്യാദിര്ബസ്തമൂത്രകല്കിതോ ലൂതാസു ലേപേ പാനേ ച യോജ്യഃ| അനേന സമോലൂതാവിഷസ്യാഗദോ ന ഭവതി| സര്പാക്ഷീ രക്തപുഷ്പാ പുര്വദേശേ പ്രസിദ്ധാ| വക്രം തഗരമ്| ഗന്ധനാകുലീ സുഗന്ധമൂലാ രാസ്നാ| ഇതി പ്രബന്ധസംഗ്രഹേ|| ൪൧||
Adhikarana kaTabhImUlAdighRutam (42) · Śloka 42
കടഭീമൂലതഗരസമങ്ഗാദേവദാരുഭിഃ| ബൃഹതീദ്വയഗാങ്ഗേയീരോചനാചന്ദനൈര്ഘൃതമ്| സിദ്ധം ചതുര്ഗുണക്ഷീരം പാനാഭ്യഞ്ജനയോര്ഹിതമ്| ലൂതാകണഭകീടനാം വിഷേ പരമദാരുണേ||൪൨||
कटभीमूलतगरसमङ्गादेवदारुभिः| बृहतीद्वयगाङ्गेयीरोचनाचन्दनैर्घृतम्| सिद्धं चतुर्गुणक्षीरं पानाभ्यञ्जनयोर्हितम्| लूताकणभकीटनां विषे परमदारुणे||४२||
🔊 Audio coming soon
കടഭീമൂലാദിഭിശ്ചതുര്ഗുണക്ഷീരം സിദ്ധം ഘൃതം പാനാഭ്യഞ്ജനയോഃ പരമദാരുണേ ലൂതാദിവിഷേ ഹിതമ്| സമങ്ഗാ മഞ്ജിഷ്ഠാ| ഗാങ്ഗേയീ മുസ്താ||൪൨||
Adhikarana karNikApAtanam (43) · Śloka 43
നിവൃത്തേ ദാഹശോഫാദൌ കര്ണികാം പാതയേദ് വ്രണാത്| കുസുമ്ഭപുഷ്പം ഗോദന്തഃ സ്വര്ണക്ഷീരീ കപോതവിട്| ത്രിവൃതാ സൈന്ധവം ദന്തീ കര്ണികാപാതനം തഥാ| ഹരിദ്രാ ഗുഗ്ഗുലുഃ കിണ്വം വംശലേഖഃ കപോതവിട്| തദ്വച്ച സൈന്ധവം കുഷ്ഠം ദന്തീകടുകദൌഗ്ധികമ്| രാജകോശാതകീമൂലം കിണ്വോ വാ മഥിതോദ്ഭവഃ||൪൩||
निवृत्ते दाहशोफादौ कर्णिकां पातयेद् व्रणात्| कुसुम्भपुष्पं गोदन्तः स्वर्णक्षीरी कपोतविट्| त्रिवृता सैन्धवं दन्ती कर्णिकापातनं तथा| हरिद्रा गुग्गुलुः किण्वं वंशलेखः कपोतविट्| तद्वच्च सैन्धवं कुष्ठं दन्तीकटुकदौग्धिकम्| राजकोशातकीमूलं किण्वो वा मथितोद्भवः||४३||
🔊 Audio coming soon
ഏവം ദാഹശോഫാദൌ നിവൃത്തേ സതി വ്രണാത് പൂര്വോക്താം കര്ണികാം പാതയേത്| ആദിഗ്രഹണേന രുഗ്രാഗാദിപരിഗ്രഹഃ| നിവൃത്തേ ഉപശാന്തേ| വ്രണാദ് വ്രണമുഖാത് കര്ണികാം ദംശസ്ഥാനേ കര്ണികാവദുത്പന്നം മാംസാങ്കുരം പാതയേദപനയേത്| കുസുമ്ഭപുഷ്പാദി ദന്തീപര്യന്തം കര്ണികായാഃ പാതനമ്| ഹരിദ്രാകപോതവിഡന്തം തഥേതി കര്ണികാപാതനമ്| വംശലേഖഃ വംശതനുവല്കഃ| സൈന്ധവാദി രാജകോശാതകീമൂലാന്തം ച തദ്വത് പൂര്വവത്| (കടുകദൌഗ്ധികം പേച്ചുരഃ രാജകോശാതകീ വലിയപുട്ടലപീരമ്) അഥവാ മഥിതോദ്ഭവഃ കിണ്വസ്തക്രമലഃ|| ൪൩||
Adhikarana karNikApAtasamaye bRuMhaNam (44) · Śloka 44
കര്ണികാപാതസമയേ ബൃംഹയേത വിഷാപഹൈഃ||൪൪||
कर्णिकापातसमये बृंहयेत विषापहैः||४४||
🔊 Audio coming soon
യദാ തു കര്ണികാ പാത്യേതേ തദാ യേ വിഷാപഹാ ഭവന്തി തൈര്യഥായഥം ച ബൃംഹയേത്| അനന്തരോക്തൈരോഷധൈഃ കര്ണികാപാതനകാലേ വിഷഹരദ്രവ്യൈര്ലൂതാദഷ്ടം നരം പോഷയേത്|| ൪൪||
Adhikarana karNikAbAhulyavisheShaH (45) · Śloka 45
ഋതുകാലേ ച ലൂതാനാം യാവന്തഃ ശുക്രവിന്ദവഃ| ദേഹേ പതന്തി താവത്യോ ജായന്തേ കര്ണികാഃ സമമ്||൪൫||
ऋतुकाले च लूतानां यावन्तः शुक्रविन्दवः| देहे पतन्ति तावत्यो जायन्ते कर्णिकाः समम्||४५||
🔊 Audio coming soon
ലൂതാനാം ച യദാ ഗര്ഭഗ്രഹണയോഗ ഋതുകാലോ ഭവതി തദാ യാവന്തഃ ശുക്ലബിന്ദവഃ പുംസോ ദേഹേऽങ്ഗേഷു പതന്തി താവത്യ ഏവ കര്ണികാഃ സമമേകകാലം ജായന്തേ|| ൪൫||
Adhikarana vraNashodhanaM sarpiH (46) · Śloka 46
ഗോദന്തദന്തീ ത്രിവൃതാ ഹരിദ്രേ സൈന്ധവം തിലാഃ| മധുകം നിമ്ബപത്രാണി ഘൃതം ച വ്രണശോധനമ്| കാന്താവിഡങ്ഗഖദിരനിമ്ബകാമ്പില്യകാമ്ബുദൈഃ| സര്ജൈലാധാതകീലോഹൈഃ സിദ്ധം സര്പിര്വ്രണാപഹമ്||൪൬||
गोदन्तदन्ती त्रिवृता हरिद्रे सैन्धवं तिलाः| मधुकं निम्बपत्राणि घृतं च व्रणशोधनम्| कान्ताविडङ्गखदिरनिम्बकाम्पिल्यकाम्बुदैः| सर्जैलाधातकीलोहैः सिद्धं सर्पिर्व्रणापहम्||४६||
🔊 Audio coming soon
ഗോദന്താദികം വ്രണാനാം ശോധനമ്| കാന്താദിഭിഃ സിദ്ധം സര്പിര്വ്രണാപഹമ്|| ൪൬||
Adhikarana shirIShAdikalkAdirvraNaghnaH (47) · Śloka 47
ശിരീഷകടഭീശേലുക്ഷീരിവൃക്ഷാര്ജുനത്വചഃ| കല്കചൂര്ണപരീഷേകൈഃ കീടലൂതാവ്രണാപഹാഃ||൪൭||
शिरीषकटभीशेलुक्षीरिवृक्षार्जुनत्वचः| कल्कचूर्णपरीषेकैः कीटलूताव्रणापहाः||४७||
🔊 Audio coming soon
ശിരീഷാദികം കല്കാദിഭിഃ പ്രയുക്തമ് കീടാനാം ലൂതാനാഞ്ച വ്രണാപഹമ്|| ൪൭||
Adhikarana shatAhvAdirvraNaropaNam (48) · Śloka 48
ശതാഹ്വാലോധ്രകാസീസദാര്വീജമ്ബ്വസ്ഥിരോചനാഃ| ഹരീതകീ പൂഗഫലം ചൂര്ണോऽയം വ്രണരോപണമ്||൪൮||
शताह्वालोध्रकासीसदार्वीजम्ब्वस्थिरोचनाः| हरीतकी पूगफलं चूर्णोऽयं व्रणरोपणम्||४८||
🔊 Audio coming soon
ശതാഹ്വാദീനാം ചൂര്ണോ വ്രണരോപണഃ|| ൪൮||
Adhikarana lAkShAdikaM tvagvishodhanam (49) · Śloka 49
ലാക്ഷാ രജന്യൌ മഞ്ജിഷ്ഠാ ഹരിതാലം മനശ്ശിലാ| സര്പിര്മധു ച ലേപോऽയം ത്വഗ്വിശുദ്ധികരഃ പരമ്||൪൯||
लाक्षा रजन्यौ मञ्जिष्ठा हरितालं मनश्शिला| सर्पिर्मधु च लेपोऽयं त्वग्विशुद्धिकरः परम्||४९||
🔊 Audio coming soon
രൂഢേ ച ലാക്ഷാദിഭിര്ലേപഃ പരം ത്വചോ വിശുദ്ധത്വം കരോതി|| ൪൯||
Adhikarana romasa~jjananam (50) · Śloka 50
രോമസഞ്ജനനം കുര്യാദ്യദുക്തം വ്രണസാധനേ||൫൦||
रोमसञ्जननं कुर्याद्यदुक्तं व्रणसाधने||५०||
🔊 Audio coming soon
വ്രണസാധനേ വ്രണപ്രതിഷേധേ യത് കിഞ്ചിദ്രോമസഞ്ജനനമുക്തം തദത്രാപി കുര്യാത്|| ൫൦||
Adhikarana snehakArye sarpireva yojyam (51-44) · Śloka 44
സ്നേഹകാര്യമശേഷം ച സര്പിഷൈവ സമാചരേത്| വിഷസ്യ വൃദ്ധയേ തൈലമഗ്നേരിവ തൃണോപലമ്||൫൧|| ഇതി വൈദ്യപതിസിംഹഗുപ്തസ്യ സൂനോര്വാഗ്ഭടസ്യ കൃതാ വഷ്ടാങ്ഗസംഗ്രഹസംഹിതായാമുത്തരതന്ത്രേ ലൂതാപ്രതി ഷേധോ നാമ ചതുശ്ചത്വാരിംശോऽധ്യായഃ||൪൪||
स्नेहकार्यमशेषं च सर्पिषैव समाचरेत्| विषस्य वृद्धये तैलमग्नेरिव तृणोपलम्||५१|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृता वष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे लूताप्रति षेधो नाम चतुश्चत्वारिंशोऽध्यायः||४४||
🔊 Audio coming soon
യത് കിഞ്ചിദഭ്യഞ്ജനനാവനാദിസ്നേഹകാര്യം തത്സര്പിഷൈവ സമാചരേത് നാന്യേന തൈലാദിനാ സ്നേഹേന| തൈലം യത്നതഃ പരിഹരേത്| തൈലം യത്നതഃ പരിഹരേത്| യതസ്തൈലം തഥാ വൃദ്ധയേ ഭവതി യഥാ തൃണോപലമഗ്നേരിതി| തൈലം തീക്ഷ്ണാദിഗുണസാമ്യാദ്വിഷസ്യ വൃദ്ധയേ ഭവതി തൃണോപലം ശുഷ്കതൃണമഗ്നേര്വൃദ്ധയേ യഥാ|| ൫൧|| ഇതി ശ്രീമന്മഹാമഹോപാധ്യായേന്ദുവിരചിതായാ മഷ്ടാങ്ഗസംഗ്രഹവ്യാഖ്യായാം ശശിലേഖായാ മുത്തരതന്ത്രേ ചതുശ്ചത്വാരിംശോऽധ്യായഃ