26. mukharōgapratiṣēdhaḥ

Adhikarana atha mukharogapratiShedho nAma ShaDviMsho~adhyAyaH - pratij~jA (1) · Śloka 1

அதாத முகரோகப்ரதிஷேதஂ நாமாத்யாயஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ||௧||

உக்தக்ரமேணைவ முகரோகாணாஂ சிகித்ஸாஂ ப்ரதர்ஶயிதுமத்யாய ஆரப்யதே||௧||

Adhikarana khaNDauShThacikitsA (2) · Śloka 2

ஸ்நிக்தஸ்விந்நஸ்ய கண்டௌஷ்டஸ்யௌஷ்டாந்தௌ விலிக்ய ஸுஶ்லிஷ்டௌ க்ஷௌமஸூத்ரேண ஸீவ்யேத்| ஶததௌதகதாப்யக்தாஂ சாஸ்மை கவலிகாஂ வ்ரணஸ்யோபரி தத்யாத்| ப்ரக்லிந்நஂ ச வ்ரணஂ வ்ரணசிகித்ஸயா ஸாதயேத்||௨||

தைலநஸ்யாந்தஂ கண்டௌஷ்டஸாதநம்| ஸ்நிக்தஸ்விந்நஸ்ய புஂஸஃ கண்டௌஷ்டஸ்யோஷ்டாந்தௌ ஸத்வைத்யோ விலிக்ய ஸுஶ்லிஷ்டௌ கத்வா ஸூத்ரேண ஸீவ்யேத்| ஸுபோதம்||௨||

Adhikarana khaNDauShThacikitsA (3) · Śloka 3

ஜ்யோதிஷ்மதீலோத்ரமதுகபடோலோத்பலகாகமாசீஶ்ராவணீஸாரிவாபிஸ்தைலஂ விபக்வமப்யஞ்ஜநாச்சோதநரோபணம்| ததா வாதஹரமதுரௌஷதஸித்தஂ தைலஂ நஸ்யம்||௩||

ஜ்யோதிஷ்மத்யாதிபிர்விபக்வஂ தைலமப்யங்காத் கண்டௌஷ்டவ்ரணஸ்ய ஶோதநஂ ரோபணஂ ச| ஜ்யோதிஷ்மதீ கங்குணிகா| வாதஹரைர்பத்ரதார்வாதிபிர்மதுரவர்கேண ச ஸூத்ரோக்தேந ஸித்தஂ தைலஂ நஸ்யஂ ததா ஶோதநஂ ரோபணஂ ச||௩||

Adhikarana vAtauShThakopacikitsA (4) · Śloka 4

வாதஜ ஓஷ்டகோபே தேவதாருகுக்குலுஸர்ஜரஸமதூச்சிஷ்டஸித்தேந மஹாஸ்நேஹேநாப்யங்கஃ| தேநைவ ஸமதுகசூர்ணேந ப்ரதிஸாரணம்| தஸப்யக்தேந பிசுநா ப்ரச்சதநம்| ஏரண்டபல்லவைஃ க்ஷீரக்வதிதைர்நாடீஸ்வேதஃ| கண்டௌஷ்டோக்தஂ நாவநஂ ஶிரோऽப்யங்கஶ்ச||௪||

ஶிரோऽப்யங்கஶ்சேத்யேவமந்தஂ வாதௌஷ்டகோபே| மஹாஸ்நேஹஃ சதுஷ்டயம்| தேநைவேதி தேவதார்வாதிஸித்தமஹாஸ்நேஹேந மதுயஷ்டீசூர்ணயுக்தேந ப்ரதிஸாரணம்| ரஸக்ரியா கல்கஶ்சூர்ணஶ்சேதி த்ரிவிதஂ ப்ரதிஸாரணஂ பூர்வமுக்தம்| பிசுஃ கார்பாஸசுலுகம்||௪||

Adhikarana pittauShThakopacikitsA chatauShThe ca (5) · Śloka 5

பித்தோத்தேऽபிகாதஜே ச ஜலௌகோபிர்விஸ்ராவணம்| பத்தங்கயஷ்டீச்சிந்நருஹாவிபக்வஂ ஸர்பிரப்யங்கஃ| மதுமதூகலோத்ரஸர்ஜரஸைஃ ப்ரதிஸாரணம்| பித்தவித்ரதிவச்ச சிகித்ஸா||௫||

பித்தஜ ஓஷ்டகோபே ததாऽபிகாதஜே க்ஷதஜே ச பித்தவித்ரதிசிகித்ஸாந்தம்| ஸுபோதம்||௫||

Adhikarana raktauShThakopacikitsA (6) · Śloka 6

ரக்தஜேऽப்யசிரோத்திதே பைத்திகவத் ப்ரதிகுர்யாத்|௬|

ரக்தஜே பைத்திகவத் ரக்தௌஷ்டகோபஸ்யாஸாத்யத்வோக்தேரசிரோத்தித இதி விஶேஷணம்||௬||

Adhikarana kaphauShThakopacikitsA (6) · Śloka 6

கபஜே ஜலௌகோபிஃ ஶாகாதிபத்ரைர்வா ரக்தஂ விஸ்ராவ்ய வ்யோஷபாடாயவக்ஷாரஸ்வர்ஜிகாக்ஷாரைஃ ஸக்ஷௌத்ரைஃ ப்ரதிஸாரயேத்| குஷ்டதகரதந்தீஶ்யாமாபிடஹரிதாலவிடங்கைர்வா| ஸ்வேதநஸ்ய தூமகவலாஂஶ்ச கபக்நாநவசாரயேத்||௬||

கபக்நஸ்வேதாத்யுபசாரணாந்தஂ கபௌஷ்டகோபே| தத்ர ப்ரதமஂ ஜலௌகோபிஃ ஶாகாக்யதரூபத்ரேண வா ரக்தவிஸ்ராவணம்| ததோ வ்யோஷாதிபிஃ ஸக்ஷௌத்ரைஃ ப்ரதிஸாரணமிதி ஸம்பந்தஃ||௬||

Adhikarana medoShThakopacikitsA (7) · Śloka 7

மேதோஜே தந்தச்சதஂ ஸ்வேதயித்வா வத்திபத்ரேண விபாட்ய ஶுத்தமேதஸமக்நிமுபசரேத்| கபஜோக்தைஶ்ச ப்ரதிஸாரணம்| ஜலார்புதோக்தஂ ரோபணம்||௭||

ரோபணாந்தஂ மேதோஷ்ட்கோபே| தந்தஶ்சத ஓஷ்டஃ| ஶுத்தமேதஸஂ ஸமக்நிநாமுபசரேத்| கபஜோக்தைர்வ்யோஷாதிபிஃ ப்ரதிஸாரணம்| ஜலார்புதோக்தஂ ஹரித்ராதிவிபக்வஂ தைலஂ வ்ரணரோபணம்||௭||

Adhikarana jalArbudacikitsA (8) · Śloka 8

ஜலார்புதஂ பித்வா விஶோத்ய த்ரிகடுகடுகாதேஜோவதீயவக்ஷாரஸ்வர்ஜிகாஸைந்தவகாஸீஸசூர்ணைஃ ஸக்ஷௌத்ரைஃ ப்ரதிஸாரயேத்| அவகாடமதிவத்தஂ வா க்ஷாரேணாக்நிநா வா தஹேத்தரித்ராலோத்ரமதுகமாலதீஹரேணுதகரைர்விபக்வஂ தைலஂ ரோபணம்||௮||

ஜலார்புதஂ பித்வா ஜ்வவகாடஞ்ச ஶஸ்த்ரஂ ந்யஸ்ய விஶோத்ய அந்தர்மலாபநயநப்ரக்ஷாலநாதிநா ஸக்ஷௌத்ரைஸ்த்ரிகடுகாதிபிஃ ப்ரதிஸாரணஂ குர்யாத்| அவகாடஂ க்ஷாரேணாதிவத்தமக்நிநா வா தஹேத்| ஸுபோதம்| ஸந்நிபாதமாஂஸௌஷ்டகோபௌஷ்டார்புதாந்யஸாத்யாந்யுக்தாநி| இத்யோஷ்ட்ரோகாஃ||௮||

Adhikarana gaNDAlajIcikitsA (9) · Śloka 9

கண்டாலஜீமபக்வாஂ ஶோபவத்விதக்தாமுபநாஹ்ய பக்வாஂ விதார்ய வ்ரணவத் ஸாதயேத்||௯||

வ்ரணவத் ஸாதயேதித்யந்தஂ கண்டாலஜ்யாம்| இதி கண்டரோகஃ|| ௯||

Adhikarana SItadantacikitsA (10) · Śloka 10

ஶீததந்தஸ்யோஷ்ணாம்புஸ்விந்நஸ்ய வ்ரீஹிமுகேந பாலீஂ லிகித்வா பிசுதைலேந தஹேத்| ப்ரதிஸாரயேச்ச ப்ரியங்குஜம்ப்வஸ்திதாடிமத்வக்த்ரிபலாரஸாஞ்ஜநஸைந்தவஶுண்டீமுஸ்தசூர்ணைஃ ஸமதுகதைஃ| க்ஷீரிவக்ஷகஷாயோ கண்டூஷஃ| அணுதைலஂ நஸ்யம்||௧௦||

அணுதைலநஸ்யாந்தஂ ஶீதாக்யே தந்தரோகே| ஶீதோ தாலந இதி பர்யாயௌ| ப்ரதிஸாரயேச்ச| கேநேத்யாஹ ப்ரியங்க்வாதீநாஂ சூர்ணேஃ ஸமதுகதைஃ||௧௦||

Adhikarana dantaharSha - dantabhedayoshcikitsA (11) · Śloka 11

தந்தஹர்ஷே பேதே ச வாதஹரஸித்தஂ தைலமேலாகுஷ்டபாடலீத்வக்விபக்வோ மஜ்ஜா வா கண்டூஷஃ| ஸ்நிக்தாஶ்ச நஸ்யாதயஃ||௧௧||

ஸ்நிக்தாஶ்ச நஸ்யாதய இத்யந்தஂ தந்தஹர்ஷதந்தபேதயோஃ| ஏலாதிவிபக்வோ மஜ்ஜா விஜ்ஞேயஃ||௧௧||

Adhikarana dantacAlacikitsA (12) · Śloka 12

தந்தசாலே தஶமூலக்வாதேந தைலஸர்பிர்வஸாக்ஷௌத்ரைஶ்ச கவலஃ| பிப்பலீஸைந்தவதுத்தலோத்ரபத்தங்கஸ்ரோதோஜமுஸ்தாத்ரிபலாஃ ப்ரதிஸாரணம்| நியதஂ ச ஸ்நைஹிகதூமபாயீ ஸ்நிக்தமதுராஹாரோ விஸ்ராவணபரஃ ஸ்யாத்| சந்தநபத்மகமதுகவிதாரீகஶேருகநீலோத்பலமத்வீகாஜீவகர்ஷபஸஶர்கராணாஂ ப்ரத்யேகஂ பலேந க்ஷீரேண ச மாஂஸரஸாத்விகுணேந தைலப்ரஸ்தஂ விபாசயேத்| ஏதந்நஸ்யகண்டூஷப்ரயோகாத்பரஂ தஶநநயநஶ்ரவணபலகரம்||௧௨||

ஶ்ரவணபலகரமித்யேவமந்தஂ தந்தசாலே| தஶமூலக்வாதேந வா தைலாதிபிர்வா கவலக்ரஹஃ| பிப்பல்யாதிபிஃ ப்ரதிஸாரணம்| அத்ர சால ஆதுரோ நியதஂ ஸதா ஸ்நைஹிகாக்யதூமபாயீ ஸ்யாத்| ஸ்நிக்தமதுராஹாரோ விஸ்ராவணபரஶ்ச| விஸ்ராவணஂ விரேசநம்| சந்தநாதிநா தைலஂ நஸ்யகண்டூஷயோரிதி|| ௧௨||

Adhikarana adhidantacikitsA (13) · Śloka 13

அதிதந்தகஂ க்ஷாரேணாலிப்ய ஜர்ஜரஂ விஜ்ஞாய கமிதந்தகவிதிநோத்பாட்ய தத்வதேவோபசரேத்| அநவஸ்திதஶோணிதஞ்ச தக்த்வா வ்ரணவதுபக்ரமேத||௧௩||

வ்ரணவதுபக்ரமேதேத்யேவமந்தமதிதந்தே| ஜர்ஜரஂ த்யக்தஸ்தைர்யம்| கமிதந்தஸ்யோத்பாடநவிதிநோபசரணஂ சாத்ரைவ வக்ஷ்யதே| அநவஸ்திதஶோணிதமநவருத்தஶோணிதம்||௧௩||

Adhikarana dantaSarkarAcikitsA (14) · Śloka 14

தந்தஶர்கராஂ தந்தமூலாந்யபீடயந் தந்தலேகநேந விலிக்ய க்ஷாரதைலேநாவஸேசயேத்| மூஷாகூர்பபாடலீத்வக்சூர்ணேந ப்ரதிஸாரணம்| ஸதா ச தந்ததாவநாதீந் ஸேவேத| தந்தஹர்ஷோக்தஂ ச குர்யாத்||௧௪||

தந்தஹர்ஷோக்தஂ ச குர்யாதித்யேவமந்தஂ தந்தஶர்கராயாம்| தந்தமூலாந்யபீடயந் ரக்ஷந்| தந்தலேகநஂ நாம ஶஸ்த்ரஂ ஶஸ்த்ரவித்யுக்தம்| க்ஷாரதைலஂ க்ஷாரபக்வஂ தைலம்| மூஷா ஸுவர்ணாத்யாவர்த்தநீ| கூர்பஂ ப்ரஸ்தரசூர்ணம்| தந்தஹர்ஷோதஂ வாதஹரஸித்தமித்யாதிகம்||௧௪||

Adhikarana dantakapAlikAcikitsA (15) · Śloka 15

கபாலிகாயாமேததேவ விஶேஷதஃ ஶீலயேத்||௧௫||

கபாலிகாக்யே தந்தரோகே ஏததேவ தந்தஶர்கரோக்தஂ விஶேஷேண ஶீலயேத்||௧௫||

Adhikarana kRumidantacikitsA (16) · Śloka 16

கமிதந்தகே ஸுஷிரஂ குடேந மதூச்சிஷ்டேந ஸர்பிஷா வா பூரயித்வா தப்தயா குப்ஜஶலாகயா தஹேத்| ஸப்தச்சதார்கக்ஷீரஂ வா பூரணம்| ஸர்ஷபகரஞ்ஜதைலம்||௧௬||

ஶீதோபசாரஶ்ச ஸுதராமித்யேவமந்தஂ கமிதந்தாக்யே| ஸுஷிரமந்தஃஶூந்யஂ கமிதந்தஸ்தஂ குடாத்யந்யதமேந பூரயித்வா குப்ஜயா ஶலாகயா தஹேத்| ஸப்தச்சதக்ஷீராத்யந்யதமபூரணஂ ருஜமபஹரதீத்யுர்ரரேண ஸம்பத்யதே||௧௬||

Adhikarana kRumidantacikitsA (17) · Śloka 17

ஹிங்குவிடங்கஸ்வர்ஜிகாகட்பலகாஸீஸகுஷ்டசூர்ணஸ்தாந்தவபத்தோ தந்தஸ்யோபரி திஷ்டந் ருஜமபஹரதி| குந்துருஷ்கசூர்ணோ வா| ஏபிரேவ ச ஸித்தஂ தைலஂ கண்டூஷஃ| தடகூடமூலமாஂஸே ஸருஜே விஸ்ராவணம்| பக்நஸ்புடிதவிவர்ணஸுப்தசலஸ்ய ஸருஜஸ்ய ச||௧௭||

ஹிங்க்வாதிசூர்ணஸ்தாந்தவே வஸ்த்ரே பத்தோ தந்தஸ்யோபரி திஷ்டந் ருஜமபஹரதி| குந்துருஷ்கசூர்ணோ வா தாந்தவாவபத்தஃ ஏபிரிதி ஹிங்வாதிபிஃ தட இத்யாதிகஂ கமிதந்தவிஶேஷணம்| விஸ்ராவணஂ ரக்தஸ்ய||௧௭||

Adhikarana kRumidantacikitsA (18) · Śloka 18

ஏவமநுபஶமே ஸந்தஂஶயந்த்ரேண தந்தமாயதஂ கஹீத்வா விசால்ய ஶஸ்த்ரேண பார்ஶ்வேப்யோ மோக்ஷயித்வோத்தரேத்| தந்தநிர்காதநேநோத்பீட்ய முத்கரேணாஶ்மநா வா நிர்காதயேத்| ந தூத்தரஂ தந்தம்||௧௮||

ஏவமநந்தரோக்தக்ரியயாऽநுபஶமே தந்தமுத்தரேத்| கதமித்யாஹ-ஸந்தஂஶயந்த்ரேணேத்யாதி| ஸந்தஂஶயந்த்ரஂ யந்த்ரஶஸ்த்ரவிதேஃ ஸ்மர்தவ்யம்| உத்தரதந்தபால்யாமுத்பூதஂ தந்தஂ நைவோத்தரேத் ||௧௮||

Adhikarana kRumidantacikitsA (19) · Śloka 19

தஸ்யோத்தரணாத் சோணிதாத்யயஃ ததஶ்சோந்த்ரியப்ரஂஶோ வாதவ்யாதிர்வா||௧௯||

குத இத்யாஹ-தஸ்யேத்யாதி| ஶோணிதாத்யயோ ரக்தக்ஷயஃ| ததஶ்சேதி ஶோணிதாத்யயாத்||௧௯||

Adhikarana kRumidantacikitsA (20) · Śloka 20

ப்ரக்ஷாலிதமுகஶ்ச ஸமதுகசூர்ணஂ தைலஂ மது வா கண்டூஷஂ தாரயேத்||௨௦||

ப்ரக்ஷாலித இத்யாதிநா தந்தோத்தரணாநந்தரகரணீயமாஹ| அநுக்தத்ரவத்வாத் கேவலஜலேந ப்ரக்ஷாலிதமுகஸ்ஸந் மதுகசூர்ணயுக்தஂ தைலஂ மாக்ஷிகஂ வா கண்டூஷஂ தாரயேத்| மதுகஂ யஷ்டிமதுகம் ||௨௦||

Adhikarana kRumidantacikitsA (21) · Śloka 21

விதாரீமதுகஶ்ரங்காடககஶோருகாபிஃ தைலஂ தஶகுணே பயஸி ஸித்தஂ நஸ்யம்||௨௧||

விதாரீமதுகாதிபிஃ கல்கிதைர்தஶகுணே க்ஷீரே ஸித்தஂ தைலஂ நஸ்யஂ ஹிதம்| ஶ்ரங்காடகோ ஜலகந்தவிஶேஷஃ||௨௧||

Adhikarana kRumidantacikitsA (22) · Śloka 22

உத்தரதந்தோத்தரணேऽப்யயமேவ ப்ரதீகாரஃ| ஶீதோபசாரஶ்ச ஸுதராம்||௨௨||

யத்ர சாஜ்ஞாநாதுத்தரோ தந்த உத்ததஸ்தத்ராப்யயமேவ விதிஃ| அத்ர து ஸுதராஂ ஶீதோபசாரஃ கார்யஃ| கராலஶ்யாவாவஸாத்யாவுக்தாவிதி தந்தரோகாஃ||௨௨||

Adhikarana SItAdacikitsA (23) · Śloka 23

ஶீதாதே ஶோணிதஂ விஸ்ராவ்ய ரஸாஞ்ஜநமுஸ்தத்ரிபலார்ஜுநத்வக்ப்ரியங்குமஹௌஷதகாயஂ கண்டூஷஂ தாரயேத்| ஏபிரேவ ச ஸக்ஷௌத்ரைஃ ப்ரதிஸாரணம்| மதுரவர்கஸித்தஂ தைலஂ நஸ்யம்| தேஜோவதீவ்யோஷஹரித்ராத்வயகுஷ்டபாடாகடுரோஹிணீலோத்ரஸமங்காமுஸ்தைஃ ப்ரதிஸாரணஂ ஸர்வதந்தமாஂஸாமயேஷு கண்டூஶ்வயதுவேதநாரக்தஸ்ருதிஹரம்| ததா வ்யோஷயவக்ஷாரமநஶ்ஶிலாஸைந்தவதார்வீத்வக்பிஃ| ஏபிரேவௌஷதைர்குடிகா ஸர்வமுகரோகஹரா||௨௩||

ஏபிர்குடிகா ஸர்வமுகரோகஹரேத்யேவமந்தஂ ஶீதாதாக்யே| ரஸாஞ்ஜநாதிகஷாயோ கண்டூஷஃ| ஏபிரேவேதி ரஸாஞ்ஜநாதிபிஃ| மதுரவர்கஃ ஸூத்ரோக்தஸ்தேந ஸாதிதஂ தைலஂ நஸ்யம்| தேஜோவத்யாதிசூர்ணஂ ஸர்வதந்தமாஂஸாமயேஷு கண்ட்வாதிஹரம்| வ்யோஷாதிபிஸ்ததேதி தேஜோவத்யாதிசூர்ணவத்| ஏபிரேவேதி வ்யோஷாதிபிஃ|| ௨௩||

Adhikarana upakuSacikitsA (24) · Śloka 24

உபகுஶே ஸுகோஷ்ணாம்புஸ்விந்நாந்யுத்ஸந்நாநி தந்தமாஂஸாந்யவலிகேந்மண்டலாக்ரேண ஶாகாதிபத்ரைர்வா| ததஃ ஸுகோஷ்ணோ கதமண்டஸ்தைலஂ வா கண்டூஷஃ| மரிசகுஷ்டமதுகப்ரியங்குலாக்ஷாபத்தங்ககைரிகரஸாஞ்ஜநஶுண்டீஸைந்தவைர்மதுகதமண்டயுக்தைஃ ப்ரதிஸாரணம்| பதக்பர்ணீவிடங்கவிதாரீமதுகபயஸ்யாஸுரதாருவிபக்வஂ தைலஂ கண்டூஷோ நஸ்யஞ்ச| அதுரவர்கஸித்தமேவ வா ஸர்பிஃ புநஃ புநஶ்ச ருதிராவஸேகஃ||௨௪||

ருதிராவஸேகாந்தமுபகுஶாக்யே ஸுபோதம்| உத்ஸந்நாந்யத்யுத்ஸந்நாநி|| ௨௪||

Adhikarana dantapuppuTakacikitsA (25) · Śloka 25

தந்தபுப்புடகே ஸ்விந்நசிந்நபிந்நவிலிகிதே ஸ்வர்ஜிகாமதுகஶுண்டீஸைந்தவைஃ ப்ரதிஸாரணம்||௨௫||

தந்தபுப்புடாக்யே பூர்வமுஷ்ணாம்புதாரணேவ ஸஂஸ்வேத்ய புநஶ்சேதபேதநஂ கத்வாநந்தரஂ ஸதி ஸ்வர்ஜிகாதிசூர்ணைஃ ப்ரதிஸாரணஂ குர்யாத்||௨௫||

Adhikarana dantavidradhicikitsA (26) · Śloka 26

தந்தவித்ரதௌ திக்தகடுகஷாயோஷ்ணைஃ ஸமூத்ரைஃ கவலோ லேபஶ்ச| வஶ்சிகாலீகுஷ்டகடுகாயவக்ஷாரைஃ ப்ரதிஸாரணம்| தஂ ச பாகதோ ரூக்ஷஶீதைரந்தர்பஹிஃ ப்ரயுக்தைர்வாரயேத்| பக்வே து பாடநமவகாடே தாஹஃ| த்ரிபலாஸுமநோரிஷ்டக்வாதோ கண்டூஷஃ| யஷ்டீமதுகஸித்தஃ ஸர்பிர்மண்டோ நஸ்யம்||௨௬||

ஸர்பிர்மண்டோ நஸ்யமித்யேவமந்தஂ தந்தவித்ரதௌ| திக்தாதிரஸைர்த்ரவ்யைர்மூத்ரயுக்தைஃ கவலோ லேபநஃ| வஶ்சிகால்யாதிபிஃ ப்ரதிஸாரணம்| வஶ்சிகாலீ உஷ்ட்ரதூமகஃ| தஂ ச வித்ரதிமந்தர்பஹிஶ்ச ப்ரயுக்தைஃ ரூக்ஷஶீதைஃ பாகதோ வாரயேத்| அஶக்த்யா து பக்வே பாடநமவகாடே கடிநே தாஹஃ| த்ரிபலாதிக்வாதோ கண்டூஷஃ|| ஸுபோதம்||௨௬||

Adhikarana suShiracikitsA (27) · Śloka 27

ஸுஷிரே சிந்நலிகிதே லோத்ரமுஸ்தத்ரிபலாகிஂஶுகபதங்கதார்க்ஷ்யஶைலஶதபுஷ்பாகட்பலைரவகர்ஷஃ| தேஷாமேவ க்வாதே கண்டூஷஃ| க்ஷீரிவக்ஷகிஂஶுகாமலகாநாஂ வா| கைரிகோத்பலமதூகஸாரிவாசந்தநப்ரபௌண்டரீகஶர்கராऽநந்தாலோத்ராகருஸித்தஂ தைலஂ நாவநம்||௨௭||

தைலஂ நாவநமித்யேவமந்தஂ ஸுஷிராக்யே| சிந்நஸ்ய ஶேஷே லேகநம்| லோத்ராதிபிரவகர்ஷணம்| தேஷாமிதி லோத்ராதீநாஂ க்ஷீரிவக்ஷாதீநாஂ வா க்வாதோ கண்டூஷஃ| கைரிகாதிஸித்தஂ தைலஂ நாவநம்||௨௭||

Adhikarana adhimAMsacikitsA (28) · Śloka 28

அதிமாஂஸகமசிரோத்திதஂ ஸ்ராவயேத்| விவத்தந்து படிஶேந முசுட்யா வா கஹீத்வா மண்டலாக்ரேண சித்வா தீக்ஷ்ணைஃ ப்ரதிஸாரயேத்| கடுதீக்ஷ்ணைஃ கவலஸ்தைலஂ வா யவக்ஷாராவசூர்ணிதம்||௨௮||

தைலஂ யவக்ஷாராவசூர்ணிதமித்யேவமந்தமதிமாஂஸே| ஸுபோதம்||௨௮||

Adhikarana vidarBacikitsA (29) · Śloka 29

விதர்பே தந்தமூலாநி ஶஸ்த்ரேண விஶோத்ய க்ஷாரஂ ப்ரயுஜ்ய கதமண்டஂ கண்டூஷே தத்யாத்| லோத்ரபத்தங்கமஞ்ஜிஷ்டாமதுகசூர்ணஃ ப்ரதிஸாரணம்| காகோலீயஷ்டீமதுஶர்கராவிபக்வஂ தைலஂ நாவநம்||௨௯||

விதர்பே ஶஸ்த்ரேண மண்டலாக்ரநாம்நா தந்தமூலாநி விஶோத்ய க்ஷாரஂ ப்ரயுஜ்ய கண்டூஷே கதமண்டஂ தத்யாத்| லோத்ராதிபிஃ ப்ரதிஸாரணஂ காகோல்யாதிவிபக்வஂ தைலஂ நாவநஂ ச||௨௯||

Adhikarana dantanADIcikitsA (30-33) · Śloka 33

தந்தநாடீமேஷயித்வா ஸஂவதாஂ ஶஸ்த்ரேண விவதயித்வா ததாஶ்ரிதஂ தந்தமஶேஷமுத்தத்ய ஶலாகயா தஹேத்| குப்ஜாமவகாடாமநேககதிஂ வா குடமதுஸிக்தாந்யதமபூர்ணாம்| ததஃ க்ஷீரிவக்ஷகஷாயேண கண்டூஷஂ தாரயேத்| தத்ஸித்தேந வா தைலேந||௩௦|| தந்தீகதிரஸாரமதநஸ்வாதுகண்டகக்வாதே லோத்ரவாலகோஶீரதேவதாருமஞ்ஜிஷ்டாமதுகல்கவிபக்வஂ தைலஂ ஸர்ஷபதைலஂ வா நாடீஶோதநரோபணம்||௩௧|| ப்ரபௌண்டரீகஹரித்ராத்வயமதுகமதூச்சிஷ்டலோத்ரகடுகீஶர்கராபத்மகசந்தநமூர்வோபோதகாவாஸ்துகதண்டுலீயகமஞ்ஜிஷ்டாம்லீகாகபித்தபத்ரைர்வா||௩௨|| நஸ்யஂ ச விடங்கமதுகமுஸ்தநிர்குண்டீகதிரமஞ்ஜிஷ்டோஶீரஸுரதருஸித்தஂ தைலம்| தூமாஸக்ஸ்ராவணநாவநாநி ஶீலயேத்| நாடீஸாதநஂ சேக்ஷேத||௩௩||

நாடீஸாதநஂ சேக்ஷேதேத்யந்தஂ தந்தநாட்யாம்| ஸஂவதாஂ தந்தநாடீமேஷிண்யா ஏஷயித்வாऽநந்தரஂ ஶஸ்த்ரேண விவதாஂ கத்வா ததாஶ்ரிதஂ தந்தஂ ஸந்தஂஶகதந்தநிர்காதயோரந்யதரேணாஶேஷமுத்தத்யாऽக்நிதப்தயா ஶலாகயா தஹேத்| குப்ஜாஂ வக்ராமவகாடாமந்தரதிப்ரவிஷ்டாமநேககதிஂ வா நாடீஂ குடாத்யந்யதமபூர்ணாஂ கத்வா தஹேத்| அநந்தரஂ க்ஷீரிவக்ஷாணாஂ வடாஶ்வத்தப்லக்ஷஸதாபலாநாஂ கஷாயேண தத்ஸித்தேந தைலேந வா கண்டூஷஂ தாரயேத்| தந்த்யாதிபிஃ ஸாதிதஂ தைலஂ நாடீஶோதநஂ ரோபணஂ ச| அதவா கேவலஂ ஸர்ஷஷதைலம்| ப்ரபௌண்டரீகாதிபிர்வா ஸித்தஂ தைலஂ பூர்வகுணம்| பத்ரஶப்தஸ்யோபோதகாதிபிஃ ஸம்பந்தஃ| விடங்காதிபிஃ ஸித்தஂ தைலஂ நஸ்யம்| தூமாதீநி ச ஶீலயேத்| நீடீவ்ரணசிகித்ஸிதஂ சேக்ஷேத ததுக்தோபக்ரமவிதாநாய| மஹாஸுஶிரோ நிசயாந்நாடீ சாஸாத்யே| இதி தந்தமூலரோகாஃ|| ௩௦-௩௩||

Adhikarana jihvAkaNTakacikitsA (34) · Śloka 34

வாதஜேஷு ஜிஹ்வாகண்டகேஷு வாதௌஷ்டகோபோக்தோ விதிஃ| பித்தஜேஷு விகஷ்டஸ்ருதருதிரேஷு ஸ்வாதுபிர்த்ரவ்யைரவகர்ஷணகண்டூஷநாவநாநி குர்யாத்| தத்வத் கபஜேஷு தீக்ஷ்ணைஃ||௩௪||

வாதஜேஷு ஜிஹ்வாகண்டகேஷு வாதௌஷ்டகோபே யோ விதிர்மஹாஸ்நேஹாப்யங்கப்ரதிஸாரணாதிருக்தஸ்ஸ கார்யஃ| பித்தஜேஷு விகர்ஷணேந துஷ்டரக்தவிஸ்ராவணஂ ததஶ்ச ஸ்வாதுபிர்த்ரவ்யைரவகர்ஷணாதீநி குர்யாதிதி| தத்வத் கபஜேஷு| தீக்ஷ்ணைரித்யநேநைததுக்தஂ கபஜேஷு ஜிஹ்வாகண்டகேஷ்வவகர்ஷணேந ஸ்ருததுஷ்டருதிரேஷு தீக்ஷ்ணைர்த்ரவ்யைரவகர்ஷணாதீநி குர்யாதிதி||௩௪||

Adhikarana jihvAlasacikitsA (35) · Śloka 35

ஜிஹ்வாலஸே நவோத்திதே தீக்ஷ்ணாஃ ப்ரதிஸாரணாதயஃ| ந சாத்ர ஶஸ்த்ரமவசாரயேத்| ஸிராஂ து வித்யேத்||௩௫||

ஸிராஂ து வித்யேதித்யேவமந்தமலஸே| தஸ்ய சாஸாத்யத்வோக்தேர்நவ இதி விஶேஷணம்||௩௫||

Adhikarana adhijihvopajihvayoScikitsA (36) · Śloka 36

அதிஜிஹ்வாமுந்நம்ய படிஶேந கஹீத்வா மண்டலாக்ரேண சிந்த்யாத்| தீக்ஷ்ணாஶ்ச நஸ்யாதயஃ| உபஜிஹ்வாஂ ஶாகபத்ரேணாங்குலிஶஸ்த்ரேண வா விஸ்ராவ்ய யவக்ஷாரேண ப்ரதிஸாரயேத்||௩௬||

அதிஜிஹ்வாயாமுபஜிஹ்வாயாஂ ச சேதநவிஸ்ராவணாதி| ஸுபோதம்| இதி ஜிஹ்வாரோகாஃ||௩௬||

Adhikarana galaSuNDikAcikitsA (37) · Śloka 37

கலஶுண்டிகா கபக்நைருபாசரேத்| வத்தாயாஂ தூர்வாருபீஜநிபமஸிராததமக்ரமுபரிஜிஹ்வயா நிவிஷ்டஂ படிஶேந முசுட்யா வா வஸ்த்ரவேஷ்டிதாப்யாஂ வாமாங்குஷ்டப்ரதேஶிநீப்யாஂ கஹீத்வா மண்டலாக்ரேண நாத்யக்ரே நாதிமூலே சிந்த்யாத்| அக்ரச்சேதாதநுபஶமஃ ஶோபோ லாலாதிவத்திர்வா| அதிச்சேதாச்சோணிதக்ஷயேண மரணம்| ஸம்யக் ச்சிந்நாயாஂ பூர்வவத் ப்ரதிஸாரணாதயஃ||௩௭||

கலஶுண்டிகா கபக்நைஃ கபஹரைர்த்ரவ்யைருபாசரேத் சிகித்ஸேத்| வத்தாயாமிதி கலஶுண்டிகாயாஂ உர்வாரோஃ கர்கடிகாயாஃ பீஜேந ஸதஶஂ ஸிராரஹிதஂ ப்ரதேஶஂ படிஶாதிநா க்ராஹ்யம்| நாத்யக்ரேऽதிமூலே ச சிந்த்யாதித்யத்ர ஹேதுமாஹ-அக்ர இத்யாதி| பூர்வவதிதி தீக்ஷ்ணைருபஜிஹ்வாத்||௩௭||

Adhikarana atideshena tAlusa~gghAtAdInAM cikitsA (38) · Śloka 38

தாலுஸங்காதே புப்புடே கச்சபே ச நவே விதிரயம்| ஶஸ்த்ரகர்மணி து விஶேஷஃ| அத்ர ஹி விலேகநம்||௩௮||

தாலுஸங்காதே ததா புப்புடே ததா நவே கச்சபே சாயமேவ கலஶுண்டிகோக்தோ விதிஃ| அத்ர தாலுஸங்காதாதிகே ஶஸ்த்ரகர்மண்யேவ விஶேஷஃ| அத்ர ஹி த்ரயே ஶஸ்த்ரேண விலேகநஂ கலஶுண்டிகாயாஂ து சேதநமிதி||௩௮||

Adhikarana tAlupAkacikitsA (39) · Śloka 39

தாலுபாகே த்வபக்வஸ்ய ஶ்வயதோஃ காஸீஸரஸாஞ்ஜநக்ஷௌத்ரஃ ப்ரதிஸாரணம்| மதுரகஷாயைஃ ஶீதைர்கண்டூஷஃ| பக்வஸ்ய மண்டலாக்ரேணாஷ்டாபதவத் பேதநம்| தீக்ஷ்ணைரவகர்ஷணம்| படோலாரிஷ்டஜாதீகரவீரகுடூசீவஷகடுகாஹரித்ராத்வயவேத்ராக்ரகண்டகாரிகாக்வாதஃ கவலோ மது தைலஂ ச||௩௯||

தாலுபாகே து அபக்வஸ்ய பாகாவஸ்தாமப்ராப்தஸ்ய ஶ்வயதோஃ ஶோபஸ்ய காஸீஸாதிபிஃ ப்ரதிஸாரணஂ குர்யாத்| ரஸாஞ்ஜநஂ தார்க்ஷயம்| ஶீதைஃ ஸ்பர்ஶதோ வீர்யதஶ்ச மதுராதிபிரௌஷதைர்கண்டூஷோ தார்யஃ| அஷ்டாபதவதிதி அஷ்டாபதஂ சதுரங்கபீடம்| தத் கோஷ்டாகதிசேதநமஷ்டாபதவத் பேதநம்| தீக்ஷ்ணைர்மரிசாதிபிரவகர்ஷணம்| படோலாதிக்வாதே மதுதைலஂ ச கவலஃ||௩௯||

Adhikarana tAluSoShacikitsA (40) · Śloka 40

தாலுஶோஷே மதுகபிப்பலீநாகரஸித்தஂ ஸர்பிருத்தரபக்திகஂ ஸதஷ்ணஃ பிபேத்| அம்லைஶ்சாஸ்ய கண்டூஷஃ| பயஸ்யா மதுகமதூலிகாவிபக்வஂ க்ஷீரஸர்பிர்நஸ்யம்| ஸ்நிக்தோ தூமஃ| தஷ்ணாக்நமந்நபாநம்||௪௦||

தாலுஶோஷே ஸதஷ்ணஸ்தஷ்ணாஸஹிதோ மதுகாதிஸித்தஂ ஸர்பிர்கதமுத்தரபக்திகஂ பிபேத்| உத்தரஂ பக்தஂ யஸ்ய ததுத்தரபக்திகஂ பக்தாத்பூர்வமித்யர்தஃ| அஸ்ய தாலுஶோஷவதோऽம்லைரம்லத்ரவ்யைர்கண்டூஷஃ பயஸ்யாதிஸித்தஂ க்ஷீராத் கஹீதஂ ஸர்பிர்நஸ்யஂ ஸ்நிக்ததூமாதி ச ஹிதம்| இதி தாலுரோகாஃ|| ௪௦||

Adhikarana kaNTharoge sAdhAraNacikitsA (41) · Śloka 41

கண்டரோகேஷு து ஜ்வராத்யநுபத்ருதேஷு கடுதீக்ஷ்ணைர்நஸ்யாவகர்ஷணகண்டூஷாதயஃ ஸிராவ்யதோ ரஸாஞ்ஜநேந்த்ரயவதார்வீநிம்பக்வாதஂ பாநம்| வ்யோஷயவக்ஷாரதார்வீரஸாஞ்ஜநதேஜோவதீபாடாநிம்பத்வக்த்ரிபலாசித்ரகைஃ ஶுக்தகோமூத்ரக்வதிதைஃ கவலோ குடிகா வா ப்ரதிஸாரணம்| தாலீஸபத்ரகஹதூமபஞ்சகோலகைலமரிசபலாஶமுஷ்ககக்ஷாரயவக்ஷாரைர்யவக்வாதேந குடிகாஃ கதாஃ ஸர்வகண்டரோகேஷ்வமதோபமாஃ||௪௧||

கண்டரோகேஷு ஜ்வராத்யுபத்ரவரஹிதேஷு கடுதீக்ஷ்ணைரௌஷதைர்நஸ்யாதயஃ| ஸிராவ்யதேநாஸங்மோக்ஷஃ| ரஸாஞ்ஜநாதிக்வாதஃ பாநம்| ரஸாஞ்ஜநஂ தார்க்ஷ்யம்| இந்த்ரயவஃ கலிங்கஃ| ஶுக்தகோமூத்ரஸாதிதைர்வ்யோஷாதிபிஃ கவலஃ ப்ரதிஸாரணஂ வா| தாலீஸாதிபிர்யவக்ஷாராந்தைர்யவக்வாதேந கதா குடிகாஃ ஸர்வகண்டரோகேஷ்வமதோபமாஃ| இதி ஸாதாரணசிகித்ஸா||௪௧||

Adhikarana vAtarohiNIcikitsA (42) · Śloka 42

அத வாதரோஹிணீகாமாந்தர்பஹிஃ ஸ்விந்நாமங்குலிஶஸ்த்ரகேண மதுலவணகர்பேண வா நகேந விஸ்ராவ்ய தீக்ஷ்ணைஃ ப்ரதிஸாரயேத்| மஹாபஞ்சமூலக்வதோ கந்டுஷஃ| ஏலாபுநர்நவஸிஂஹீகபித்தகல்கபயோவிபக்வஂ தைலஂ கண்டூஷோ நாவநஂ ச||௪௨||

அதேதி மங்கலே துஷ்கரப்ரதிக்ரியத்வாந்மங்கலபூர்வகஂ வாதரோஹிணிகாமுபக்ரமேத்| அந்தரப்யந்தரே பஹிர்பஹிர்பாகே ச ஸ்விந்நாமங்குலிஶஸ்த்ரேண மத்வாதிகர்பேண நகேந வா விஸ்த்ராவ்ய தீக்ஷ்ணைர்மரிசஶுண்ட்யாதிபி ப்ரதிஸாரயேத்| மஹாபஞ்சமூலஂ பில்வாதி தத்க்வாதோ கண்டூஷஃ| ஏலாதிகல்கேந பயஸா ச விபக்வஂ தைலஂ கண்டூஷோ நாவநஂ ச||௪௨||

Adhikarana pittarohiNIcikitsA (43) · Śloka 43

பித்தஜாமப்யேவஂ விஸ்ராவ்ய பதங்கஶர்கராலோத்ரப்ரியங்குபிஃ ப்ரதிஸாரயேத்| ஏஷாமேவ கஷாயோ கண்டூஷஃ| த்ராக்ஷாபரூஷகோஶீரமதுகசந்தநக்வாதோ வா| த்ரிபலாதில்வகஶ்யாமாஶ்ரீபர்ணீத்வங்மதுயஷ்டிகாபிர்தஶகுணே பயஸி ஸித்தஂ ஸர்பிர்நஸ்யகவலபோஜநேஷு||௪௩||

பித்தஜாஂ ரோஹிணீமப்யேவமங்குலிஸஸ்த்ரேண நகேந வா விஸ்ராவ்ய பதங்காதிபிஃ ப்ரதிஸாரயேத்| ஏஷாஂ பதங்காதீநாமேவ வா க்வாதே த்ராக்ஷாதிக்வாதோ வா கண்டூஷஃ| த்ரிபலாதிபிர்கதாத்தஶகுணே க்ஷீரே ஸித்தஂ ஸர்பிர்நஸ்யாதிஷு ஹிதம்|| ௪௩||

Adhikarana raktajarohiNIcikitsA (44) · Śloka 44

ரக்தஜாமப்யேவஂ ப்ரத்யாக்யாயோபக்ரமேத்||௪௪||

ரக்தஜாऽஸாத்யோக்தா தாஂ ப்ரத்யாக்யாய ந ஸேத்ஸ்யதீதி ப்ரத்யாக்யாய சிகித்ஸேதேவ ந தூபேக்ஷேத| ஏவமிதி பித்தரோஹிணீசிகித்ஸயா||௪௪||

Adhikarana kaParohiNIcikitsA (45) · Śloka 45

ஶ்லைஷ்மிகீஂ ஸ்வேதயித்வா விலிக்ய கடுகவர்கேணாகாரதூமத்ரிபலாஸைந்தவயுக்தேந ப்ரதிஸாரயேத்| தத்விதாஶ்ச கண்டூஷாஃ| நிம்பஜாத்யபாமார்கவிடங்கவிபக்வஂ தைலஂ நஸ்யம்||௪௫||

ஶ்லைஷ்மிகீஂ ஸ்வேதயித்வா விலிக்ய சாகாரதூமாதியுக்தேந கடுகவர்கேண ப்ரதிஸாரயேத்| அகாரதூமஂ தூமமலம்| கடுகவர்கஃ ஸூத்ரோக்தஃ| தத்விதா அகாரதூமாதியுக்தகடுகவர்ககதாஃ| நிம்பாதிஸித்தஂ தைலஂ நஸ்யம்||௪௫||

Adhikarana atideSena SAlUkavRundatuNDikerIgilAyUnAM cikitsA (46) · Śloka 46

ஶாலூகவந்ததுண்டிகேரீகிலாயுஷ்வேஷ ஏவ விதிஃ||௪௬||

ஶாலூகாதிசதுஷ்டயேஷ்வபி ஏஷ ஏவ கபரோஹிண்யுக்தோ விதிஃ||௪௬||

Adhikarana galavidradhicikitsA (47) · Śloka 47

கலவித்ரதௌ விஸ்ராவிதாயாஂ லோத்ரவராரஸாஞ்ஜநபதங்ககைரிகரோசநாபிப்பலீஸைந்தவசூர்ணைரவகர்ஷணம்| ஏபிரேவ க்வதிதைர்கண்டூஷஃ| கிராததிக்தலோத்ரதார்வீஶதபுஷ்பாநிம்பபத்ரகுஷ்டைலாகுடூசீசித்ரகதகரமுஸ்தாக்வாதகல்கவிபக்வஂ தைலஂ நாவநம்||௪௭||

தைலஂ நாவநமித்யேவமந்தஂ கலவித்ரதௌ| விஸ்ராவிதாயாஂ ஶஸ்த்ரேண விஶோதிதாயாஂ ஸத்யாஂ லோத்ராதிசூர்ணைரவகர்ஷணம்| ஏபிரேவ லோத்ராதிபிர்ஜலே க்வதிதைர்கண்டூஷஶ்ச ஹிதஃ| வரா ஶ்ரேஷ்டா| ரஸாஞ்ஜநஂ தார்க்ஷ்யம்| கிராததிக்தகாதிக்வாதகல்கபக்வஂ தைலஂ நாவநம் ||௪௭||

Adhikarana vAtagalagaNDacikitsA (48) · Śloka 48

கலகண்டமநிலஜஂ ஸ்வேதயித்வா விஸ்ராவயேத் ரூடவ்ரணஞ்ச திலப்ரியாலலட்வாமூலகஶணாதஸீபீஜைருபநாஹயேத்| தில்வகாக்நிமந்தபுநர்நவகாலாமதாஸௌ பாஞ்ஜநககஜபிப்பல்யேகைஷிகார்கமூலகரகாடகபுஷ்பைஃ ஸுராம்லபிஷ்டைஃ புநஃ புநர்லேபயேத்| நிம்பகுடூசீகுடஜஹஂஸபாதீகஷ்ணாவலாத்வயதேவதாருஸித்தஂ ச தைலஂ பாயயேத்||௪௮||

தைலஂ பாயயேதித்யேவமந்தமநிலஜே கலகண்டே| வாதஜஂ கலகண்டஂ தாபாத்யந்யதமஸ்வேதேந ஸ்வேதயித்வா ஜலூகாத்யந்யதமேந ரக்தஂ விஸ்ராவயேத்| ரூடவ்ரணஂ சாநுபந்தபரிஹாரார்தஂ திலாதிபிருபநாஹயேத்| லட்வா லம்பா, அதஸீ உமா, உபநாஹஃ பிண்டபந்தஃ| ஸுராம்லபிஷ்டௌஸ்தில்வகாதிபிஃ புநஃ புநர்லேபயேத்| அக்நிமந்தஸ்தர்காரீ, காலா நீலிநீ, (நி) `நீலிந்யுக்தா நீலிகா நீலபத்ரீ நீலா நீலீ நீலயஷ்டீ விஷக்நீ| சண்டால்யாந்யாராஜநீ பாரவாஹீ காலா காலீ சாஸ்பஶா ஶோதநீ ச|' ஸௌபாஞ்ஜநகஃ ஶிக்ருஃ| ஏகைஷீகா மஹாதூர்வா த்ரிவத்தா| கரகாடோ மதநஃ| (நி) மதநஂ ராடஃ பிண்டீ கரகாடஃ ஶல்யகஃ பலஂ ஜகதுஃ| நிம்பாதிஸித்தஂ தைலஂ பாயயேச்ச| ஹஂஸபாதீ த்ரிபாதீ||௪௮||

Adhikarana SleShmagalagaNDacikitsA (49) · Śloka 49

ஶ்லைஷ்மிகேऽப்யயமேவ விதிஃ தீக்ஷ்ணதராஶ்ச ஸ்வேதப்ரலேபாதயஃ| விஶல்யாதிவிஷாவிஷாணிகாஶுகநாஸாஜகந்தாகுஞ்ஜாபலகடுகாலாபுபிஃ பலாஶக்ஷாராம்புபிஷ்டைஃ ஸுகோஷ்ணோ லேபஃ| வத்ஸகாதிநா பஞ்சலவணயுக்தேந ஸித்தஂ தைலஂ பாநம்| தீக்ஷ்ணாஂஶ்ச வமநாதீந ஶீலயேத்| பர்யாயதஶ்ச ஸ்வேதஂ ஶோணிதாவஸேசநஂ ச| ததாநுபஶமே பாசயித்வா வ்ரணாவதுபாவப்யுபாசரேத்| யவாந்நமுத்காதியூஹாஂஶ வ்யோஷோத்கடாந் பாநபோஜநயோர்விதத்யாத்||௪௯||

கபஜே கலகண்டேऽப்யயமேவ வாதகலகண்டோக்தோ விதிஃ கர்தவ்யஃ| வாதஜே ஸ்வேதாதயோऽல்பா அத்ர த்வதிகாஃ| பலாஶக்ஷாராம்புபிஷ்டா விஶல்யாத்யா லேபஃ| விஶல்யா லாங்கலீவிஷாணிகா ஷபகஃ, ஶுகநாஸா ஶுகாக்யா, கடுகாலாபுஸ்தும்பீ, பஞ்சலவணயுக்தேந வத்ஸகாதிநா பக்வஂ தைலஂ பிபேத்| தீக்ஷ்ணாந் கபக்நாநித்யர்தஃ| ததாநுபஶமே ஏவமப்யஶாந்தௌ| உபாவபீதி வாதஜஂ கபஜஂ ச| யவாந்நாதீஂஶ்ச வ்யோஷோத்கடாந் பாநே போஜநே ச தத்யாத்||௪௯||

Adhikarana medojagalagaNDacikitsA (50) · Śloka 50

மேதோஜே ஸ்விந்நஸ்ய ஸிராஂ வித்யேத்| பூர்வோக்தாஃ ப்ரலேபாஃ ப்ராதஃ ப்ராதஶ்சாஸநாதிஸாரரஜோ கோமூத்ரேண பிபேத்| ஏவமப்யஶாந்தௌ ஶஸ்த்ரேண விதார்ய மேதோ விஶோத்ய ஸீவ்யேத்| தாஹயோக்யஂ வா வஸாகதக்ஷௌத்ராந்யதமேந யதாவத்தஹேத்| ரோசநாகாஸீஸதுத்தகசூர்ணாவசூர்ணிதஂ தைலஂ வ்ரணஶோதநரோபணம்| அஸநாதிஸாரகோபுரீஷபஸ்மயுக்தஂ வா||௫௦||

கோபுரீஷபஸ்மயுக்தஂ வேத்யந்தஂ மேதோஜே| மேதோபவே கலகண்டே ஸ்வேதிதஸ்ய ஸூத்ரோதிதாமூருகாஂ ஸிராஂ வித்யேத்| பூர்வோக்தாஃ ப்ரலேபா வாதஜே கபஜே ச கலகண்டே உக்தாஃ| அஸநாதிகணசூர்ணஂ ப்ராதஃ ப்ராதர்கோமூத்ரேண பிபேத்| ஏவமப்யஶாந்தௌ ததாநுபஶமே தாஹயோக்யஂ வஸாத்யந்யதமேந யதாவித்விதிவத்தஹேத்| ரோசநாதிசூர்ணாவசூர்ணிதஂ தைலஂ வ்ரணஶோதநஂ ரோபணஂ ச பவதி| அஸநாதிஸாராதியுக்தஂ தைலஂ வா ||௫௦||

Adhikarana mukhapAkeShu sAdhAraNacikitsA (51) · Śloka 51

முகபாகேஷு ஸாமாந்யதஸ்த்ரிபலாக்வாதோ மதுமாநந்யே ச| திக்தகடுககஷாயா முகதாவநாஃ| மத்வீகாபாடாஜாதீமாதுலுங்கார்ஜுநபுத்ரஜீவகபல்லவாநாமநப்யவஹரதா சவர்ணம்||௫௧||

முகபாகேஷு ஸாதாரணஂ சிகித்ஸிதமாஹ| முகபாகேஷு ஸக்ஷௌத்ரா முகதாவநாஃ ப்ரயோஜ்யாஃ| கே த இத்யாஹ-த்ரிபலாக்வாதஶ்சாந்யே திக்தகடுககஷாயாஶ்ச| அதவா மத்வீகாதிஜீவகபல்லவாந்தாநாஂ சர்வணம், தேஷாஂ நிகிரணஂ ந கர்தவ்யம்| பல்லவோபிநவோத்பந்நஂ பத்ரம்||௫௧||

Adhikarana mukhapAkeShu sAdhAraNacikitsA (52) · Śloka 52

தாருஹரித்ரார்ததுலாஂ விஂஶதிகுணேऽம்பஸி ஶ்ரபயித்வா தஂ க்வாதஂ ஸகைரிகமாதர்வீப்ரலேபாத் ஸாதிதஂ க்ஷௌத்ரயுக்தஂ கதபாஜநே நிதத்யாத்| ஏதந்நிஷ்டீவநஂ ஸர்வமுகாமயநாடீக்நம்| அயமேவ ச பதக்கல்போ யஷ்டீமதுகபடோலிநிம்பாடரூஷகஜாதீலோத்ராரிமேதத்ரிபலாஜம்பூகதிரத்வசாம்||௫௨||

தாருஹரித்ராயா அர்ததுலாஂ பஞ்சாஶத் பலாநி தேப்யோ விஂஶதிகுணமம்பஃபலஸஹஸ்ரஂ தஸ்மிந் க்வாதயித்வா தஂ க்வாதஂ கைரிகஸஹிதமாதர்வீப்ரலேபாத் தர்வீப்ரலேபஂ யாவத் ஸாதிதஂ பக்வஂ மதுநா யுக்தஂ கதலிப்தபாஜநே ஸ்தாபயேத்| ஸுபோதம்| யஷ்டீமதுகாதீநாமயமேவ தாருஹரித்ராவிஹித ஏவ பதக் கல்பஃ கார்யஃ||௫௨||

Adhikarana mukhapAkeShu sAdhAraNacikitsA (53) · Śloka 53

யவக்ஷாரபாகாஃ ஸப்த ஸுவர்ணகைரிகாத் பாகத்வயஂ மூர்வாகடுகாதிவிஷாऽऽமலகாநாமேகோ பாகஸ்தத் ஸர்வஂ குதலக்ஷாரோதகபிஷ்டஂ குடிகாஃ கத்வா காதேந்நிஷ்டீவேச்ச||௫௩||

யவக்ஷாரஸ்ய பாகா அஂஶாஃ ஸப்த| ஸுவர்ணகைரிகாத் கைரிகவிஶேஷாத் பாகத்வயஂ மூர்வாதீநாஂ ப்ரத்யேகமேகோ பாகஸ்தத் ஸர்வஂ குதலக்ஷாரோதகபிஷ்டஂ கத்வா குடிகாஃ கார்யாஸ்தாஃ காதேந்நிஷ்டீவேச்ச| தாஃ பூர்வகுணாஃ| குதகஸ்திலகாண்டஃ தக்தஸ்ய தஸ்ய க்ஷாரஃ||௫௩||

Adhikarana mukhapAkeShu sAdhAraNacikitsA (54) · Śloka 54

கதிரஸாரதுலாமரிமேததுலாத்வயஂ ச தோயவஹேऽஷ்டபாகாவஶேஷஂ க்வாதயேதவதாரிதஂ பரிஸ்ருதஂ ச புநராகநீபாவாத்| கநீபூதேஶீதே ச கார்ஷிகாணி ஶ்லக்ஷ்ணீகதாநி ப்ரக்ஷிபேச்சந்தநபத்மகோஶீரவாலகமஞ்ஜிஷ்டாதாதகீமுஸ்தப்ரபௌண்டரீகமதுகத்ரிபலாசாதுர்ஜாதகலாக்ஷாநலததார்க்ஷ்யஶைலலோத்ரத்விரஜநீஸமங்காபாடாகட்பலைலேயபத்தங்காகருகைரிகாஞ்ஜநாநி| பாலிகாஂஶ்ச ஜாதீபலலவங்ககங்கோலகபுகாந்| கர்ப்பூரார்த்தகுடவஂ ச| தா குடிகா வதநஸ்தாஃ ஸர்வாந் முகரோகாந் ஜயந்தி| ஸௌரபஂ ஸௌமநஸ்யஂ ருசிஂ ச ஜநயந்தி||௫௪||

கதிரேத்யாதி| கதிரஸ்ய துலா பலஶதமரிமேதஸோऽஹிமாரஸ்ய துலாத்வயஂ த்வே பலஶதே ச தோயவஹேऽபாஂ கடசதுஷ்டகே| கடோத்வாதஶாதிகாநி பஞ்சபலஶதாநி| அஷ்டபாகவஶேஷமஷ்டாஂஶாவஶேஷஂ க்வாதயேத்| அவதரிதஂ சுல்லீதபரிஸ்ருதஂ காலிதஞ்ச தஂ புநராகநீபாவாத் கநீபாவாவதி க்வாதயேத்| கநீபூதே ஶீதே ச ஸதி கார்ஷிகாணி கர்ஷப்ரமாணாநி ஶ்லக்ஷ்ணசூர்ணீகதாநி சந்தநாதீந்யௌஷதாநி ப்ரக்ஷிபேத்| பாலிகாந் பலப்ரமாணாந் ஜாதீபலாதீந் கர்பூரஸ்யார்த்தகுடவஂ த்வே பலே ச| ததோ குடிகாஃ குர்யாத்| வதநஸ்தாஸ்தாஃ ஸகலாந் முகரோகாந் ஜயந்தி ஸௌரபாதீஂஶ்ச ஜநயந்தி||௫௪||

Adhikarana mukhapAkeShu sAdhAraNacikitsA (55) · Śloka 55

ஏஷாமேவ ச கலககஷாயைஸ்தைலஂ ஸாதிதஂ கவலே நியுஞ்ஜ்யாத்||௫௫||

ஏஷாமேவ கதிரஸாராதீநாஂ கல்கைஃ கஷாயேண ச ஸாதிதஂ பக்வஂ தைலஂ கவலே கவலதாரணே நியுஞ்ஜ்யாத்யோஜயேத்||௫௫||

Adhikarana vAtajamukhapAke visheShopakramaH (56) · Śloka 56

தத்ர வாதஜே முகபாகே தஶமூலகாகோலீராஸ்நாமதுகஸாரிவாக்வாதேந குஷ்டகல்கேந ச ஸித்தஂ தைலஂ நஸ்யஂ கண்டூஷஶ்ச| ஸ்நைஹிகோ தூமஃ| பிப்பல்யேலாலவணோத்தமைஃ ப்ரதிஸாரயேத்||௫௬||

வாதாதிஜேஷு முகபாகேஷு விஶேஷோபக்ரமமாஹ-தத்ரேத்யாதி| வாதஜே முகபாகே தஶமூலாதிக்வாதேந குஷ்டகல்கேந ச ஸித்தஂ பக்வஂ தைலஂ நஸ்யஂ ஹிதஂ கண்டூஷஶ்ச| ஸ்நைஹிகோ தூமஃ ஸூத்ரோதிதஃ| பிப்பல்யாதிபிஃ ப்ரதிஸாரணஂ ரஸக்ரியாதிபேதேந விவிதம்||௫௬||

Adhikarana paittikamukhapAke visheShopakramaH (57) · Śloka 57

பைத்திகே க்ஷீரேக்ஷுரஸத்ராக்ஷாஶர்கரோதகைர்கண்டூஷஃ| மதுரத்ரவ்யஸித்தஂ பயஃ பாநஂ கவலோ நஸ்யஂ ச| பத்மகஸமங்காமஞ்ஜிஷ்டாலோத்ரதாதகீவிபக்வஃ ஸர்பிர்மண்டோ நாவநம்| மதயந்தி காபத்ரைர்நிஷ்டீவநஂ ச||௫௭||

பித்தஜே மூகபாகே க்ஷீராதிபிர்கண்டூஷஃ| அஸஞ்சார்யா து யா மாத்ரா ஸ கண்டூஷ இதி ஸூத்ரோக்தலக்ஷணஃ| மதுரத்ரவ்யாணி மதுரத்ரவ்யஸ்கந்தநிர்திஷ்டாநி கதமத்வாதீநி தைஃ ஸித்தஂ க்ஷீரஂ பாநாதிஷு ஹிதம்| பத்மகாதிஸித்தோ கதமண்டோ நாவநஂ நஸ்யம்| ஸுபோதம்| மதயந்திகா தாதகீ||௫௭||

Adhikarana kaphajamukhapAke visheShopakramaH (58) · Śloka 58

கபஜே கடுகக்ஷாரலவணைஃ ப்ரதிஸாரணம்| ஸ்திராஸு து பிடகாஸு ப்ராக்ஶாகாதிபத்ரேண லேகநம்| முஷ்ககபலாஶாமலகீக்ஷாரகோமூத்ரைர்கண்டூஷஃ| தத்விபக்வஂ ச தைலம்| நிர்குண்டீபணிஜ்ஜகார்ஜகஸுரஸபத்ரைர்நிஷ்டீவநம்| தேவதாருபாடாதிவிஷாதந்தீந்த்ரயவகடுகாகோமூத்ரேண கல்கிதாஃ க்வதிதா வா பீதாஃ ஸர்வகபாமயாந் நிக்நந்தி||௫௮||

கபஜே முகபாகே கடுகாதிபிஃ ப்ரதிஸாரணம்| ஸ்திராஸு பிடகாஸு து லேகநாதிகஂ கர்ம ஸுபோதம்| தேவதார்வாதயோ கோமூத்ரேண பீதாஃ ஸர்வகபாமயக்நாஃ||௫௮||

Adhikarana raktajamukhapAke visheShopakramaH (59) · Śloka 59

ரக்தஜே பித்தவத் ஸித்திஃ| ஸர்வஜே யதாதோஷோதயம்| ரோசநாகாஸீஸஸௌராஷ்ட்ரிகாரஸாஞ்ஜநாநி மோசரஸோ மது சைகதோ விபக்வஂ லோஹபாஜநஸ்தஂ கல்கஂ விஶுஷ்கஂ சூர்ணீகதஂ மதுநா வ்ரணலேபஂ குர்யாத்||௫௯||

ரக்தஜே முகபாகே பித்தமுகபாகவத் ஸித்திஃ ஸாதநம்| ஸர்வஜே ஸந்நிபாதஜே முகபாகே யதாதோஷோதயமுத்கஷ்டதோஷாநதிக்ரமேண சிகித்ஸா| ரஸாஞ்ஜநாதி சைகதோ விபக்வமேகஸ்மிந் பாத்ரே கத்வா பக்வஂ லோஹபாத்ரஸ்தாஂ கல்கஂ விஶுஹ்கஂ கத்வா சூர்ணீகதஂ மதுநா ஸஹ வ்ரணே லேபஂ குர்யாத்| ரோசநா கோரோசநா||௫௯||

Adhikarana arbudacikitsA (60) · Śloka 60

அத ஸர்வஸரமர்புதமசிரோத்திதமவத்தஂ மண்டலாக்ரேண சித்வா முஷ்ககபஸ்மநா மதுமிஶ்ரேண ப்ரதிஸாரயேத் ஸ்வர்ஜிகாஶுண்டீசூர்ணேந வா| மது தைலஂ நிம்பகுடூசீக்வாதஶ்ச கண்டூஷஃ| யவாந்நபோஜீ தீக்ஷ்ணாநி கவலாப்யங்கநஸ்யயாசரேத்||௬௦||

அதேத்யாதிநாऽர்புதசிகித்ஸா| அசிரோத்திதமித்யஸாத்யத்வாத்விஶேஷணம்| மண்டலாக்ரேண ஶஸ்த்ரேண சித்வா மதுமிஶ்ரேண முஷ்ககபஸ்மநா ஸ்வர்ஜிகாதிசூர்ணேந வா ப்ரதிஸாரயேதிதி ஸம்பந்தஃ| மத்வாதிகண்டூஷஃ ஸுபோதஃ| யவாந்நஂ புஞ்ஜாநஃ தீக்ஷ்ணாநி கவலாதீந்யாசரேத்||௬௦||

Adhikarana pUtimukhacikitsA (61) · Śloka 61

பூதிமுகஂ ஸ்நிக்தஸ்விந்நஂ வாமயித்வா ஶிரோவிரேகைருபாசரேத்| ததஃ ஸ்வர்ஜிகாஹிங்குகஹதூமமநஶ்ஶிலைலாஶுண்டீவிடங்கதேஜோவதீபிர்குடிகாஃ கத்வ்ரா மதுத்ருதா முகபரிஶோதநார்தஂ தத்யாத்| ஸமங்காதாதகீபத்மலோத்ரப்ரியங்குசூர்ணைஃ ஸலிலமவசூர்ணிதஂ முகதாவநம்| ஶீதாதோபகுஶோக்தஂ ச குர்யாத்| நஸ்யதூமகவலாஂஶ்ச ஶீலயேத்||௬௧||

ஶிலயேதித்யந்தஂ பூத்யாஸ்யாக்யே| பூதிமுகஂ பூர்வஂ ஸ்நிக்தஂ பஶ்சாத் ஸிவந்நமநந்தரஂ வாமயித்வா ஶிரோவிரேகைர்விரேசநநஸ்யைருபாசரேதுபக்ரமேத்| தத இதி ஶிரோவிரேசநஸ்ய பஶ்சாத் ஸ்வர்ஜிகாதிபிர்குடிகாஃ கத்வா மதுநா த்ரவீகதா முகபரிஶோதநாய தத்யாத்| ஸமங்காதிசூர்ணைரவசூர்ணிதஂ ஸலிலஂ முகஸ்ய தாவநஂ க்ஷாலநம்| ஶீதாதோபகுஶயோர்யத்கிஞ்சிதுக்தஂ ததபி குர்யாத்||௬௧||

Adhikarana sAmAnyopadeshaH (62) · Śloka 62

பவதி சாத்ர முகதந்தமூலகலஜாஃ ப்ராயோ ரோகாஃ கபஸ்த்ரபூயிஷ்டாஃ| தஸ்மாத்தேஷாமஸகத்ருதிரஂ விஸ்ராவயேத் துஷ்டம்||௬௨||

முகாதிஜா ரோகாஃ ப்ராயோ பாஹுல்யேந யதஃ கபாஸ்ரபூயிஷ்டாஃ பவந்தி தஸ்மாத்தேஷாஂ முகாதிரோகாணாஂ துஷ்டஂ ருதிரமஸகத்ஸ்ராவயேத் ||௬௨||

Adhikarana sAmAnyopadeshaH (63) · Śloka 63

காயஶிரஸோர்விரேகோ வமநஂ கவலக்ரஹாஃ கடுகதிக்தாஃ| ப்ராயஃ ஶஸ்தஂ தேஷாஂ கபரக்தஹரஂ ததா கர்ம| யவதணதாந்யஂ பக்தஂ விதலைஃ க்ஷாரோஷிதைரபஸ்நேஹாஃ| யூஷா பக்ஷ்யாஶ்ச ஹிதா யச்சாந்யச்லேஷ்மநாஶாய||௬௩||

காயஶிரோவிரேகாதேஃ ஶஸ்தமித்யநேந ஸம்பந்தஃ| பக்தஂ யவதணதாந்யஂ ச| விதலைஃ கண்டஸஸ்யைஃ க்ஷாரோதக உஷிதைரபகதஸ்நேஹா யூஷாதயோ ஹிதாஃ| யச்ச கிஞ்சிச்ச்லேஷ்மநாஶாய தத்ஸர்வஂ ஹிதம்||௬௩||

Adhikarana sAmAnyopadeshaH (64-26) · Śloka 26

ப்ராணாநிலபதஸஂஸ்தாஃ ஶ்வஸிதமபி நிருந்ததே ப்ரமாதவதஃ| கண்டாமயாஶ்சிகித்ஸிதமதோ த்ருதஂ தேஷு குர்வீத||௬௪|| இதி வைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸ்ய ஸூநோர்வாக்படஸ்ய கதாவஷ்டாங்கஸஂக்ரஹஸஂஹிதாயாமுத்தரதந்த்ரே முகரோகப்ரதிஷேதோ நாம ஷட்விஂஶோऽத்யாயஃ||௨௬||

ஏதே ச கண்டாமயாஃ ப்ராணாநிலஸ்ய பதி ஸ்திதாஃ ப்ரமாதஸ்ய கர்துஃ ஶ்வஸிதமபி யதோ நிருந்ததே அதஸ்தேஷு த்ருதஂ ஶீக்ரஂ சிகித்ஸிதஂ குர்வீதேதி|| ௬௪|| இதி ஶ்ரீமந்மஹாமஹோபாத்யாயேந்துவிரசிதாயாமஷ்டாங்கஸஂக்ரஹவ்யாக்யாயாஂ ஶஶிலேகாயாமுத்தரதந்த்ரே ஷட்விஂஶோऽத்யாயஃ||