25. mukharōgavijñānīyaḥ

Adhikarana atha mukharogavij~jAnIyo nAma pa~jcaviMsho~adhyAyaH - pratij~jA (1) · Śloka 1

அதாதோ முகரோகாவிஜ்ஞாநீயஂ நாமாத்யாயஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ||௧||

ஊர்த்வாங்கக்ரமேண முகரோகாணாஂ ஹேத்வாதிகஂ ப்ரதர்யிதுமத்யாய ஆரப்யதே|| ௧||

Adhikarana mukharoganidAnam (2) · Śloka 2

மாத்ஸ்யமாஹிஷவாராஹபிஶிதாமகமூலகம்| மாஷஸூபததிக்ஷீரஶுக்தேக்ஷுரஸபாணிதம்| அவாக்ஶய்யாஂ ச பஜதோ த்விஷதோ தந்ததாவநம்| தூமச்சர்தநகண்டூஷாநுசிதஂ ச ஸிராவ்யதம்| க்ருத்தாஃ ஶ்லேஷ்மோல்பணா தோஷாஃ குர்வந்த்யந்தர்முகாஂ கதாந்||௨||

மாத்ஸ்யேத்யாதிநா முகரோகாணாஂ ஸாமாந்யஂ நிதாநம்| மாத்ஸ்யாத்யாமிஷாதிகஂ பஜதோ தந்ததாவநாதிகஂ சோசிதஸிராவ்யதாந்தஂ த்விஷதஃ ஶ்லேஷ்மோல்பணஸ்த்ரயோ தோஷா அந்தர்முகஂ குபிதாஸ்தத்ரைவ கதாந் குர்வந்தி| பாணிதஂ க்ஷுத்ரகுடஃ| அவாக்ஶய்யாऽதோமுகஸ்ய ஶயநம்||௨||

Adhikarana khaNDauShThaH (3) · Śloka 3

தத்ர கண்டௌஷ்ட இத்யுக்தோ வாதேநௌஷ்டோ த்விதா கதஃ||௩||

தத்ரேத்யாதிநா ரோகா உச்யந்தே| ய ஓஷ்டோ வாதேந த்விதாகதோ பவதி ஸ ரோகோ நாம்நா கண்டௌஷ்டஃ ||௩||

Adhikarana vAtauShThakopaH (4) · Śloka 4

ஓஷ்டகோபே து பவநாத் ஸ்தப்தாவோஷ்டௌ மஹாருஜௌ| தால்யேதே பரிபாட்யேதே பருஷாஸிதகர்கஶௌ||௪||

பவநாதோஷ்டகோபாக்யே ரோகே ஸ்தப்தாதிரூபாவோஷ்டௌ பவதஃ||௪||

Adhikarana pittauShThakopaH (5) · Śloka 5

பித்தாத்தீக்ஷ்ணாஸஹௌ பீதௌ ஸர்ஷபாகதிபிஶ்சிதௌ| பிடிகாபிர்பஹுக்லேதாவாஶுபாகௌ....................||௫||

பித்தாதோஷ்டகோபே தீக்ஷ்ணாஸஹத்வாதிகுணாவோஷ்டௌ|| சித்தௌ வ்யாப்தௌ||௫||

Adhikarana kaphauShThakopaH (6) · Śloka 6

..............................கபாத் புநஃ| ஶீதாஸஹௌ குருஶூநௌ ஸவர்ணபிடகாசிதௌ||௬||

கபாதோஷ்டகோபே ஶீதாஸஹத்வாதிகுணௌ|| ஶூநௌ ஶோபயுக்தௌ||௬||

Adhikarana sannipAtauShThakopaH (7) · Śloka 7

ஸந்நிபாதாதநேகாபௌ துர்கந்தாஸ்ரவபிச்சிலௌ| அகஸ்மாந்ம்லாநஸஂஶூநருஜௌ விஷமபாகிநௌ||௭||

ஸந்நிபாதாதோஷ்டகோபே அநேகாபௌ நாநாவர்ணௌ துர்கந்தாதிகுணௌ ச அகஸ்மாதகாரணஂ ம்லாநத்வாதிகுணோ யயோஃ| தேந கதாசிந்ம்லாநௌ கதாசித் ஸஂஶூநௌ கதாசித் ஸருஜௌ கதாசிச்சாருஜௌ| விஷமபாகிநௌ க்வசித் ஸபாகௌ க்வசித் கடிநாவித்யர்தஃ||௭||

Adhikarana raktauShThakopo~arbuda~jca (8) · Śloka 8

ரக்தோபஸஷ்டௌ ருதிரஂ ஸ்ரவதஃ ஶோணிதப்ரபௌ| கர்ஜூரஸதஶஂ சாத்ர க்ஷீணே ரக்தேऽர்புதஂ பவேத்||௮||

ரக்தோபஸஷ்டௌ ரக்தார்திதாவோஷ்டௌ ரக்தவர்ணௌ பூத்வா ஶோணிதஂ ஸ்ரவதஃ|| அத்ர ச ரக்தௌஷ்டகோபே ரக்தே ஸ்ராவாத்க்ஷீணே கர்ஜூரஸதஶமர்புதஂ பவேத் ||௮||

Adhikarana mAMsauShThakopaH (9) · Śloka 9

மாஂஸபிண்டோபமௌ மாஂஸாத்ஸ்யாதாஂ மூர்ச்சத்கமீ க்ரமாத்||௯||

மாஂஸாத் துஷ்டாந்மாஂஸபிண்டோபமாவௌஷ்டோ க்ரமாச்ச மூர்ச்சத் கமீ ஸ்யாதாம்|| ௯||

Adhikarana medauShThakopaH (10) · Śloka 10

தலாபஶ்வயதுக்லேதௌ ஸகண்ட்வௌ மேதஸா மதூ||௧௦||

மேதஸா துஷ்டேநோஷ்டௌ தைலாபஶ்வயதுக்லேதௌ தைலாபௌ ஶ்வயதுக்லேதௌ யயோஸ்தௌ ததோக்தௌ ஸக்ண்ட்வௌ கண்டூயுக்தௌ மதூ ச பவதஃ||௧௦||

Adhikarana kShatauShThakopaH (11) · Śloka 11

க்ஷதஜாவவதீர்யேதே பாட்யேதே சாஸகத் புநஃ| க்ரதிதௌ ச புநஃ ஸ்யாதாஂ கண்டூலௌ தஶநச்சதௌ||௧௧||

க்ஷதஜாவோஷ்டௌ யௌ க்ஷதேந குபிதௌ தயோரவதரணாதிகஂ லிங்கம்| (புநஸ்ததாப்யசிகித்ஸிதே ஸதி க்ரதிதௌ கண்டூலௌ கண்டூயுக்தௌ ஸ்யாதாம்)|| ௧௧||

Adhikarana jAlArbudam (12) · Śloka 12

ஜலபுத்புதவத்வாதகபாதோஷ்டே ஜலார்புதம்||௧௨||

வாதகபாத்தேதோர்ஜலபுத்புதவஜ்ஜலார்புதமோஷ்டே பவதி இத்யோஷ்டே ஏகாதஶ|| ௧௨||

Adhikarana gaNDAlajI (13) · Śloka 13

கண்டாலஜீஸ்திரஃ ஶோபோ கண்டே தாஹருஜாந்விதஃ||௧௩||

தாஹாத்யந்விதஃ ஸ்திரஶ்சாசலோ கண்டே யஃ ஶோபஃ ஸ கண்டாலஜீ இதி கண்ட ஏகஃ||௧௩||

Adhikarana SItadantaH (14) · Śloka 14

வாதாதுஷ்ணாஸஹாதந்தாஃ ஶீதஸ்பர்ஶாதிகவ்யதாஃ| தால்யந்த இவ ஶூலேந ஶீதாக்யோ தாலநஶ்ச ஸஃ||௧௪||

வாதாத்தேதோருஷ்ணாஸத்வாதிகுணாதந்தா பவந்தி| ஸ ரோகோ நாம்நா ஶீதோ தாலநஶ்சோச்யதே| (ஶூலேந தால்யந்த இவேத்யநேந ஶூலஸ்யாதிபீடாகரத்வஂ ஸூசிதம் )||௧௪||

Adhikarana dantaharShaH (15) · Śloka 15

தந்தஹர்ஷே ப்ரவாதாம்லஶீதபக்ஷாக்ஷமா த்விஜாஃ| பவந்த்யம்லாஶநேநைவ ஸருஜஶ்சலிதா இவ||௧௫||

வாதாதேவ தந்தஹர்ஷாக்யே ரோகே ப்ரவாதாத்யக்ஷமா ஆம்லாஶநேநைவ ஸருஜஶ்சலிதா இவ தந்தா பவந்தி| ப்ரவாதே அம்லஶீதயோர்பக்ஷே பக்ஷணே சாக்ஷமா அஶக்தாஃ| அத்ராऽம்லஶப்தோ ரஸவாசீ| அம்லாஶநேநைவேத்யத்ராऽம்லஶப்தோ வக்ஷாம்லவாசீ ||௧௫||

Adhikarana dantaBedaH (16) · Śloka 16

தந்தபேதே த்விஜாஸ்தோதபேதருக்ஸ்புடநாந்விதாஃ||௧௬||

தந்தபேதாக்யே ரோகே த்விஜா தந்தாஸ்தோதபேதாத்யந்விதா பவதி| (அத்ர ருக்தோதௌ தந்தமூலே| ஸ்புடநபேதௌ தந்த ஏவேதி மந்தவ்யம்)||௧௬||

Adhikarana dantacAlaH (17) · Śloka 17

சாலஶ்சலத்பிர்தஶநைர்பக்ஷணாததிகவ்யதைஃ||௧௭||

சாலோ நாம ரோகஶ்சலத்பிர்பக்ஷணாததிகவ்யதைஶ்ச தஶநைர்பவதி| (சலித்பஃ கம்பமாநைர்பக்ஷணாத் யஸ்ய கஸ்யாபி சர்வணாததிகா பூர்வஸ்மாததிரிக்தா வ்யதா பீடா யேஷாஂ தைஃ)||௧௭||

Adhikarana karAlaH (18) · Śloka 18

கராலஸ்து கராலாநாஂ தஶநாநாஂ ஸமுத்பவஃ||௧௮||

ஸ கராலோ நாம ரோகோ யஃ கராலாநாஂ விகடாநாஂ தந்தாநாஂ ஸமுத்கமஃ||௧௮||

Adhikarana adhidantaH (19) · Śloka 19

தந்தோऽதிகோऽதிதந்தாக்யஃ ஸ சோக்தஃ கலவர்த்தநஃ| ஜாயமாநேऽதிருக்தந்தே ஜாதே தத்ர து ஶாம்யதி||௧௯||

யஸ்து ஸந்நிவேஶாததிகோ தந்தஃ ஸோऽதிதந்தாக்யோ ரோகஃ தஸ்யைவ கலவர்தந இதி நாம| தத்ர சாதிதந்தே ஜாயமாநே ருக்ஜாயதே ஜாதே து தஸ்மிந் ருக் ஶாம்யதி|| ௧௯||

Adhikarana dantaSarkarA (20) · Śloka 20

அதாவநாந்மலோ தந்தே கபோ வா வாதஶோஷிதஃ| பூதிகந்திஃ ஸ்திரீபூதஃ ஶர்கரா...........||௨௦||

தந்தாநாமதாவநாதப்ரக்ஷாலநாத்யோऽந்நாதிமலஃ ஶ்லேஷ்மா வா வாதேந ஶோஷிதஃ ஸந் பூதிகந்திஃ ஸ்திரீபூதஶ்ச ஸ நாம்நா ஶர்கரேத்யுச்யதே||௨௦||

Adhikarana dantakapAlikA (21) · Śloka 21

..........................ஸாऽப்யுபேக்ஷிதா| ஶதாயத்யணுஶோ தந்தகபாலாநி கபாலிகா||௨௧||

ஸாऽபி ஶர்கரோபேக்ஷிதா ஸத்யணுஶோऽல்பஶோ தந்தகபாலாநி ஶாதயதி ஸ கபாலிகா நாம ரோகஃ||௨௧||

Adhikarana shyAvadantaH (22) · Śloka 22

ஶ்யாவஃ ஶ்யாவத்வமாயாதோ ரக்தபித்தாநிலைர்த்விஜஃ||௨௨||

த்விஜோ தந்தோ ரக்தாதிபிஃ ஶ்யாவவர்ணத்வமாயாதஃ ஶ்யாவோ நாம ரோகோ பவதி||௨௨||

Adhikarana kRumidantaH (23) · Śloka 23

ஸமூலஂ தந்தமாஶ்ரித்ய தோஷைருல்பணமாருதைஃ| ஶோஷிதே மஜ்ஜ்ஞி ஸுஷிரே தந்தேऽந்நமலபூரிதே| பூதித்வாத்கமயஃ ஸூக்ஷ்மா ஜாயந்தே ஜாயதே ததஃ| அஹேதுதீவ்ரார்த்திஶமஃ ஸஸஂரம்போ ஸிதஶ்சலஃ| ப்ரலூநஃ பூயரக்தஸ்ருத்ஸ சோக்தஃ கமிதந்தகஃ||௨௩||

உல்பணமாருதைர்மாருதாதிகைஸ்த்ரிபிர்தோஷைஃ ஸமூலஂ மூலஸஂஹிதஂ தந்தமாஶ்ரித்ய தந்மஜ்ஜநி ஶோஷிதே அத ஏவ சாந்தர்தந்தே ஸுஷிரேऽந்நமலபூரிதே ஸதி தேந மலேந பூதித்வாத் ஸூக்ஷ்மாஃ கமயோ ஜாயந்தே| ததஶ்சாஹேத்வகாரணமேவ தீவ்ரார்த்திர்ஜாயதே| அகாரணமேவ தஸ்யாஃ ஶமஶ்ச| ஸஸஂரம்ப இத்யாதி ப்ரகரணாத் தந்தஃ| ப்ரலூந் உத்தூதஃ| சிந்ந இத்யர்தஃ| ஸஃ ரோகஃ கமிதந்தாக்ய உக்தஃ| இதி தந்தே தஶ ரோகாஃ||௨௩||

Adhikarana shItAdaH (24) · Śloka 24

ஶ்லேஷ்மரக்தேந பூதீநி வஹந்த்யஸ்ரமஹேதுகம்| ஶீர்யந்தே தந்தமாஂஸாநி மதுக்லிந்நாஸிதாநி ச| ஶிதாதோऽஸௌ..................................||௨௪||

ஶ்லேஷ்மரக்தேந ஹேதுநா பூதீநி துர்கந்திநீ தந்தமாஂஸாந்யஹேதுகமேவாஸ்ரஂ வஹந்தி| மத்வாதிகுணயுக்தாநி ச பவந்தி ஶிர்யந்தே சாஸௌ ரோகஃ ஶீதாதஃ||௨௪||

Adhikarana upakushaH (25) · Śloka 25

.............உபகுஶஃ பாகஃ பித்தாஸகுத்பவஃ| தந்தமாஂஸாநி தஹ்யந்தே ரக்தாந்யுத்ஸேதவந்த்யதஃ| கண்டூமந்தி ஸ்ரவந்த்யஸ்ரமாத்மாயந்தேऽஸஜி ஸ்திதே| சலா மந்தருஜோ தந்தாஃ பூதிவக்த்ரஂ ச ஜாயதே||௨௫||

பித்தாஸகுத்பவோ யோ தந்தமாஂஸாநாஂ பாகஃ ஸ நாம்நோபகுஶஃ| தத்ர தந்தமாஂஸாநாஂ தாஹோ ரக்தத்வகுத்ஸேதஶ்ச பவதி| அதஶ்சோத்ஸேதாத் தந்தமாஂஸாநி கண்டூமந்த்யஸ்ரஂ ச ஸ்ரவந்தி| அஸஜி ரக்தே ஸ்திதே ருத்தே ஆத்மாயந்தே பரிபூர்யந்தே தஶநாஶ்ச சலா மந்தருஜஶ்ச பவந்தி வக்த்ரஂ ச பூதி ஜாயதே||௨௫||

Adhikarana dantapuppuTaH (26) · Śloka 26

தந்தயோஸ்த்ரிஷு வா ஶோபோ பதராஸ்திநிபோ கநஃ| கபாஸ்ராத்தீவ்ரருக்ஶீக்ரஂ பச்யதே தந்தபுப்புடஃ||௨௬||

தந்தயோரிதி த்வயோஸ்த்ரிஷு வா தந்தேஷு மூலோஷ்விதி ப்ரகரணாத்| கபாஸ்ராத்தேதோர்பதராஸ்திநிபோ கநஸ்தீவ்ரருக் ச ஶோபோ பவதி| ஸ ச ஶீக்ரஂ பச்யதே| ஸ நாம்நா தந்தபுப்புடஃ||௨௬||

Adhikarana dantavidradhiH (27) · Śloka 27

தந்தமாஂஸே மலைஃ ஸாஸ்ரைர்பாஹ்யந்தஃ ஶ்வயதுர்குருஃ| ஸருக்தாஹஃ ஸ்ரவேத்பிந்நஃ பூயாஸ்ரஂ தந்தவித்ரதிஃ||௨௭||

ஸாஸ்ரைஃ ஸரக்தைர்வாதாதிபிஸ்த்ரிபிர்தோஷைர்தந்தமாஂஸே அந்தர்பஹிஶ்ச குருஃ ஸருக்தாஹஶ்ச ஶ்வயதுர்பவதி| ஸ ச பிந்நஃ பூயாஸ்ரஂ ஸ்ரவேத்| ஸ ரோகோ நாம்நா தந்தாவித்ரதிஃ||௨௭||

Adhikarana suShiraH (28) · Śloka 28

ஶ்வயதுர்தந்தமூலேஷு ருஜாவாந் ரக்தபித்தஜஃ| லாலாஸ்ராவீ ஸ ஸுஷிரோ தந்தமாஂஸப்ரஶாதநஃ||௨௮||

தந்தமூலேஷு தந்தோத்பத்திஸ்தாநேஷு ரக்தபித்தஜோ ருஜாவாந் ருஜாயுக்தஃ லாலாஸ்ராவீ லாலாஸ்ரவயுக்தோ தந்தமாஂஸப்ரஶாதநஶ்ச யஃ ஶ்வயதுஃ ஸ நாம்நா ஸுஷிரஃ| தந்தமாஂஸஂ ப்ரகர்ஷேண ஶாதயதீதி தந்தமாஂஸப்ரஶாதநஃ||௨௮||

Adhikarana mahAsuShiraH (29) · Śloka 29

ஸ ஸந்நிபாதஜ்வரவாந் ஸபூயருதிரஸ்ருதிஃ| மஹாஸுஷிர இத்யுக்தோ விஶீர்ணத்விஜபந்தநஃ||௨௯||

ஸ ஏவ ஶோபஃ ஸந்நிபாதஜ்வராதிநா யுக்தோ விஶ்லிஷ்டதந்தபந்தநஸ்தாநஶ்ச நாம்நா மஹாஸுஷிர இத்யுக்தஃ||௨௯||

Adhikarana adhimAMsakaH (30) · Śloka 30

தந்தாந்தே கீலவச்சோபோ ஹநுகர்ணருஜாகரஃ| ப்ரதிஹந்த்யப்யவஹதிஂ ஶ்லேஷ்மணா ஸோऽதிமாஂஸகஃ||௩௦||

ஶ்லேஷ்மணா ஹேதுநா தந்தாந்தே தந்தமாலாவிச்சேதே ஹந்வாதிருஜாகரோ யஃ ஶ்வயதுரப்யவஹதிஂ போஜநஂ ப்ரதிஹந்த்யந்தரா ஶல்யபூதத்வாத் ஸ ரோகோ நாம்நாऽதிமாஂஸகஃ||௩௦||

Adhikarana vidarBaH (31) · Śloka 31

கஷ்டேஷு தந்தமாஂஸேஷு ஸஂரம்போ ஜாயதே மஹாந்| யஸ்மிஂஶ்சலந்தி தந்தாஶ்ச ஸ விதர்போऽபிகாதஜஃ||௩௧||

ஸ விதர்போ நாமாபிகாதஜோ ரோகோ பவதி| யோ யேந கேநசித் கஷ்டேஷு தந்தமாஂஸேஷு மஹாந் ஸஂரம்போ ஜாயதே| யஸ்மிந் தந்தாஶ்சாசலாஶ்சலந்தி||௩௧||

Adhikarana dantanADyaH pa~jca (33) · Śloka 33

தந்தமாஂஸாஶ்ரிதாந் ரோகாந் யஃ ஸாத்யாநப்யுபேக்ஷதே| அந்தஸ்தஸ்யாஸ்ரவந் தோஷஃ ஸூக்ஷ்மாஂ ஸஞ்ஜநயேத்கதிம்| பூயஂ முஹுஃ ஸா ஸ்ரவதி த்வங்மாஂஸாஸ்திப்ரபேதிநீ| தாஃ புநஃ பஞ்ச விஜ்ஞேயா லக்ஷணைஃ ஸ்வைர்யதோதிதைஃ||௩௩||

யஃ புருஷஃ ஸாத்யாநபி தந்தமாஂஸாஶ்ரிதாந் ரோகாநுபேக்ஷதே தஸ்யாந்தரஸ்ரவந் கஹ்ணந் தோஷாஃ ஸூக்ஷ்மாஂ கதிஂ நாடீஂ ஸஞ்ஜநயேத்| ஸா ச நாடீ த்வகாதிபேதிநீ முஹுஃ பூயஂ ஸ்ரவதி| (யஃ புருஷஃ ஸாத்யாந் ஸாதயிதவ்யாந் ஶீதாதாதீநுபேக்ஷதே ந ஸாதயதி அபி ஶப்தாந்ந கேவலமந்யரோகோபேக்ஷயா தோஷதிபிஃ ஸ்வயமபி ஜாயத இதி ஸூசிதம்| தஸ்யாந்தஃஸ்திதோ தோஷஃ அஸ்ரவந் ஸ்ரோதோரோதாதநிர்கச்சந்| தோஷஶப்தேந பூயஂ கஹ்யதே)| தாஃ புநர்நாட்யஃ பஞ்ச விஜ்ஞேயாஃ| கதமித்யாஹ-ஸ்வைர்நாடீவிஜ்ஞாநநிர்திஷ்டைஃ பதக்தோஷஸந்நிபாதஶல்யபேதேந வாதாத் ஸருகித்யாதிபிர்லக்ஷணைர்யதோதிதைஃ| ஏவஂ தந்தமூலே த்ரயோதஶ ரோகாஃ||௩௩||

Adhikarana vAtAdidUShitA - jihvA (34) · Śloka 34

ஶாகபத்ரகரா ஸ்ரஸ்தா ஸ்புடிதா வாததூஷிதா| ஜிஹ்வா பித்தாத்ஸதாஹோஷா ரக்தைர்மாஸாங்குரைஶ்சிதா| ஶால்மலீகண்டகாபைஸ்து கபேந பஹலா குருஃ||௩௪||

வாததூஷிதா ஜிஹ்வா ஶாகதருபத்ரவத் கரா ஸ்ரஸ்தா ச நிபந்தநாத் பவதி ஸ்புடிதா ச| பித்தாத்தேதோர்தாஹாதியுக்தா ஜிஹ்வா பவதி| கபேந ஹேதுநா தூஷிதா ஜிஹ்வா து ஶால்மலீகண்டகாபைர்மாஂஸாங்குரைஶ்சிதா வ்யாப்தா பஹலா குருஶ்ச பவதி||௩௪||

Adhikarana alasaH (35) · Śloka 35

கபபித்தாததஃ ஶோபோ ஜிஹ்வாஸ்தம்பகதுந்நதஃ| மத்ஸ்யகந்திர்பவேத் பக்வஃ ஸோऽலஸோ மாஂஸஶாதநஃ||௩௫||

ஜிஹ்வாயா அதோபாகே கபபித்தாச்சோபோ ஜிஹ்வாஸ்தம்பகதுந்நதஶ்ச பவதி ஸ ச பக்வஃ ஸந் மத்ஸ்யகந்திர்பவேந்மாஂஸஶாதநஶ்ச| ஸ ரோகஂ நாம்நாऽலஸஃ||௩௫||

Adhikarana adhijihvA (36) · Śloka 36

ப்ரபந்தநேऽதோ ஜிஹ்வாயாஃ ஶோபோ ஜிஹ்வாக்ரஸந்நிபஃ| ஸாங்குரஃ கபபித்தாஸ்ரைர்லாலோஷாஸ்தம்பவாந் கரஃ| அதிஜிஹ்வாஃ ஸருக்கண்டூர்வாக்யாஹாரவிகாதகத்||௩௬||

ஜிஹ்வாயா அதோபாகே ப்ரபந்தநே மூலே ஜிஹ்வாக்ரஸந்நிபஃ ஸாங்குரஶ்ச ஸஃ ஶோபஃ கபாதிபிர்லாலாதியுக்தஃ கரஃ கரஸ்பர்ஶோ ருகாதிகச்ச பவதி ஸ ரோகோ நாம்நா அதிஜிஹ்வஃ| விகாதஶப்தஃ வாக்யாஹாராப்யாஂ ஸம்பத்யதே||௩௬||

Adhikarana upajihvA (37) · Śloka 37

தாதகேவோபஜிஹ்வாஸ்து ஜிஹ்வாயா உபரி ஸ்திதஃ||௩௭||

தாதகேவைவஂலக்ஷண ஏவ ஜிஹ்வாயா உபை ஸ்திதஃ ஶோப உபஜிஹ்வாக்யோ ரோகஃ| இதி ஜிஹ்வாயாஂ ஷட்||௩௭||

Adhikarana tAlupiTakA (38) · Śloka 38

தாலுமாஂஸேऽலிநாத் துஷ்டே பிடகாஃ ஸருஜாஃ கராஃ| பஹ்வ்யோ கநாஸ்ராவயுதாஸ்தாஸ்தாலுபிடகாஃ ஸ்மதாஃ|௩௮|

அநிலாத்தாலுமாஂஸே துஷ்டே ஸருஜத்வாதிகுணா யாஃ பிடகா பவந்தி தா நாம்நா தாலுபிடகாஃ ஸ்மதாஃ||௩௮||

Adhikarana galaSuNDikA (38) · Śloka 38

தாலமூலே கபாத்ஸாஸ்ராந்மத்ஸ்யபஸ்திநிபோ மதுஃ| ப்ரலம்பஃ பிச்சிலஃ ஶோபோ நாஸயாஹாரமீரயந்| கண்டோபரோததட்காஸவமிகத் கலஶுண்டிகா||௩௮||

ஸாஸ்ராத் கபாத்தாலுமூலே யஃ ஶோபோ பவதி| கிம்பூத இத்யாஹ-மத்ஸ்யபஸ்திநிபத்வாதிஸ்வரூபஃ| மத்ஸ்யபஸ்திஃ ஶிக்லமத்ஸ்யேஷு மத்யே தஶ்யதே| ஸ ஶோபோ புஜ்யமாநமாஹாரஂ நாஸரயேந் ப்ரேரயந் கண்டோபரோதாதிகத் பவதி| ஸ ரோகோ நாம்நா கலஶுண்டிகா||௩௮||

Adhikarana tAlusaMhatiH (39) · Śloka 39

தாலுமத்யே நிருங்மாஂஸஂ ஸஂஹதஂ தாலுஸஂஹதிஃ||௩௯||

தாலுமத்யே ருஜயா விநா யந்மாஂஸஂ ஸஂஹதஂ பவதி ஸ ரோகஸ்தாலுஸஂஹதிர்நாம்நா| ஸஂஹதமேகத்ர புஞ்ஜீபூதம்||௩௯||

Adhikarana tAlvarbudam (40) · Śloka 40

பத்மாகதிஸ்தாலுமத்யே ரக்தாச்ச்வயதுரர்புதம்||௪௦||

ரக்தாத்தேதோஸ்தாலுமத்யே யஃ பத்மாகதிஃ ஶ்வயதுஃ ஸ நாம்நாऽர்புதஂ பவதி||௪௦||

Adhikarana kacCapaH (41) · Śloka 41

கச்சபஃ கச்சபாகாரஶ்சிரவத்திஃ கபாதருக்||௪௧||

தத்ரைவ தாலுமத்யே கபாத்தேதோஶ்சிரவத்தீ ருஜாரஹிதஶ்ச யஃ கச்சபாகாரஃ ஶ்வயதுஃ ஸ நாம்நா கச்சபஃ||௪௧||

Adhikarana tAlupuppuTaH (42) · Śloka 42

கோலாபஃ ஶ்லேஷ்மமேதோப்யாஂ புப்புடோ நீருஜஃ ஸ்திரஃ||௪௨||

தத்ரைவ ஶ்லேஷ்மமேதோப்யாஂ பதரஸதஶஃ ஸ்திரோ நீருஜஶ்ச யஃ ஶ்வயதுஃ ஸ நாம்நா புப்புடஃ|| ௪௨||

Adhikarana tAlupAkaH (43) · Śloka 43

பித்தேந பாகஃ பாகாக்யஃ பூயாஸ்ராவீ மஹாருஜஃ||௪௩||

பித்தேந தாலுமத்யே பூயாஸ்ராவீ மஹாருஜஶ்ச யஃ பாகஃ ஸ ரோகோ நாம்நா பாகஃ|| ௪௩||

Adhikarana tAluSoShaH (44) · Śloka 44

வாதபித்தஜ்வராயாஸைஸ்தாலுஶோஷஸ்ததாஹ்வயஃ||௪௪||

வாதபித்தாதிபிஸ்தாலுநி ஶோஷோ பவதி ஸ ரோகஸ்ததாஹ்வயஸ்தாலுஶோஷநாமேத்யர்தஃ| இத்யஷ்டௌ தாலுரோகாஃ|| ௪௪||

Adhikarana rohiNI (45) · Śloka 45

ஜிஹ்வாப்ரபந்தஜாஃ கண்டே தாருணா மார்கரோதிநஃ| மாஂஸாங்குராஃ ஶீக்ரசயா ரோஹிணீ ஶீக்ரகாரிணீ| கண்டாஸ்யஶோஷகத்வாதாத்ஸா ஹநுஃஶ்ரோத்ரருக்கரீ| பித்தாஜ்ஜ்வரோஷாதண்மோஹகண்டதூமாயநாந்விதா| க்ஷிப்ரஜா க்ஷிப்ரபாகாதிராகிணீ ஸ்பர்ஶநாஸஹா| கபேந பிச்சிலா பாண்டுரஸஜா ஸ்போடகாசிதா| தப்தாங்காரநிபா கர்ணருக்கரீ பித்தஜாகதிஃ| கம்பீரபாகா நிசயாத் ஸர்வலிங்கஸமந்விதா||௪௫||

கண்டே கண்டஸ்யாந்தர்பாகே ஜிஹ்வாப்ரபந்தநே ஜிஹ்வாமூலே ஜாதா யே தாருணாதிகுணா மாஂஸாங்குராஸ்தே ரோஹிணீ நாம ரோகே பவதி| ஸா ச ஶீக்ரகாரிணீ ஶீக்ரமேவ ஸ்வஂ கர்ம மாரணாக்யஂ கரோதி| கண்டேத்யாதி ருக்பர்யந்தஂ வாதஜரோஹிணீலக்ஷணம்| ஜ்வராதிகஂ ஸ்பர்ஶநாஸஹாந்தஂ பித்தரோஹிண்யாஃ| கபேந ரோஹிணீ பிச்சிலா பைச்சில்யயுக்தா பாண்டுஃ பாண்டூரவர்ணா ச பவதி| அஸஜா தோஷதுஷ்டேந ரோஹிணீ ஸ்போடகாசிதத்வாதிகுணா பித்தஜாகதிஃ பித்தரோஹிணீஸமாநலக்ஷணா ச| நிசயாத் ஸந்நிபாதாத்ரோஹிணீ கம்பீரபாகாऽவகாடபாகா ஸர்வைர்வாதாதிரோஹிணீலிங்கைஃ ஸமந்விதா ச பவதி|| ௪௫||

Adhikarana SAlUkaH (46) · Śloka 46

தோஷைஃ கபோல்பணைஃ ஶோபஃ கோலவத் க்ரதிதோந்நதஃ| ஶூககண்டகவத் கண்டே ஶாலூகோ மார்கரோதநஃ||௪௬||

கபோல்பணைஸ்த்ரிபிர்தோஷைர்பதரவத் க்ரதிதஶ்சோந்நதஶ்ச ஶூகவத் கண்டகவச்ச ஸ்ரோதோரோதநோ யஃ ஶ்வயதுஃ கண்டே பவதி ஸ நாம்நா ஶாலூகஃ|| ௪௬||

Adhikarana vRundaH (47) · Śloka 47

வந்தோ வத்தோந்நதோ தாஹஜ்வரகத்கலபார்ஶ்வகஃ||௪௭||

தைரேவ தோஷைர்கலஸ்ய பார்ஶ்வகோ வத்தோந்நதோ தாஹஜ்வரகச்ச யஃ ஶ்வயதுஃ ஸ நாம்நா வந்தஃ| ( அநுக்தகாரணவிஶேஷத்வாத் பூர்வோக்தைரேவ தோஷைஃ கதோ கலபார்ஶ்வகஃ கலமார்கஸ்ய வாமதக்ஷிணாந்யதரபார்ஶ்வகதஃ வத்தஶ்சோந்நதஶ்ச வத்தோந்நதஃ| வத்தோ வர்துலஃ| தாஹஂ ஜ்வரஂ ச கரோதீதி தாஹஜ்வரகத் தாஹாதிஜ்வரஂ கரோதீதி வா ய ஏவஂவிதஃ ஶோபஃ ஸ வந்தாக்யோ ரோகஃ )||௪௭||

Adhikarana tuNDikerikA (48) · Śloka 48

ஹநுஸந்த்யாஶ்ரிதஃ கண்டே கார்பஸீபலஸந்நிபஃ| பிச்சலோ மந்தருக்ஶோபஃ கடிநஸ்துண்டிகேரிகா||௪௮||

தைரேவ யஃ ஶ்வயதுஃ கண்டே ஹநுஸந்திமாஶ்ரித்ய ஜாதஃ கார்பாஸீபலஸதஶஃ பிச்சிலத்வாதிகுணஶ்ச பவதி ஸ நாம்நா துண்டிகேரிகா||௪௮||

Adhikarana galaughaH (49) · Śloka 49

பாஹ்யாந்தஃஶ்வயதுர்கோரோ கலமார்கார்கலோபமஃ| கலௌகோ மூர்த்தகுருதாதந்த்ராலாலாஜ்வரப்ரதஃ||௪௯||

தைரேவ யஃ ஶ்வயதுஃ கண்டே பாஹ்யாந்தஃ பஹிர்பாகேऽந்தர்பாகே ச கோரோ பயங்கரஃ கலஸ்ரோதஸோऽர்கலோபமோ த்வாரபந்தநஸதஶோ மூர்தகுருதாதிப்ரதஶ்ச ஸ நாம்நா கலௌகஃ| (தப்தாங்காரநிபா தப்தாங்காரஸதஶீ தாபத்விநாங்காரஸ்யாஸம்பவாதங்காரஶப்தேநைவ தாபே ஸித்தே புநரபி தப்தாங்காரநிபேத்யுக்தத்வாதஸ்ய தாபராகாத்யதிஶயோ த்வந்யதே)|| ௪௯||

Adhikarana valayam (50) · Śloka 50

வலயஂ நாதிருக்ஶோபஸ்தத்வதேவாயதோந்நதஃ||௫௦||

தைரேவ தோஷைஸ்தத்வதேவ பாஹ்யாந்தர்கலமார்கார்கலோபமோ நாதிருகாயதோந்நதஶ்ச யஃ ஶோபஃ ஸ வலயமிதி நாம்நா பவதி||௫௦||

Adhikarana gilAyukaH (51) · Śloka 51

மாஂஸகீலோ கலே தோஷைரேகோऽநேகோதவால்பருக்| கச்ச்ரோச்வாஸோऽப்யவஹதிஃ பதுமூலோ கிலாயுகஃ||௫௧||

தோஷைர்வாதாதிபிர்கலே ஏகோ வாऽநேகோ வா கச்ச்ரோச்வாஸஃ கச்ச்ராப்யவஹதிஶ்ச யோ மாஂஸாங்குரோ பவதி ஸ நாம்நா கிலாயுகஃ||௫௧||

Adhikarana shataghnI (52) · Śloka 52

பூரிமாஂஸாங்குரவதா தீவ்ரதட்ஜ்வரமூர்த்தருக்| ஶதக்நீ நிசிதா வர்திஃ ஶதக்நீவாதிருக்கரீ||௫௨||

தைரேவ தோஷைஃ கதா பூரிபிஃ ப்ரபூதைர்மாஸாங்குரைவதா பரிவதா தீவ்ரதடாதியுக்தா கலே நிசிதா கண்டஸ்ரோதஸி ஸமந்தாத்வ்யாப்தா யா வர்த்திரதிருக்கரீ பவதி ஸ ருஜாயாऽகத்யா ச ஶதக்நீஸாதஶ்யாச்சதக்நீ| ஶதக்ந்யாக்யஶ்சாயுதஃ கண்டகாசிதா யஷ்டிர்பவதி||௫௨||

Adhikarana galavidradhiH (53) · Śloka 53

வ்யாப்தஸர்வகலஃ ஶீக்ரஜந்மபாகோ மஹாருஜஃ| பூதிபூயநிபாஸ்ராவீ ஶ்வயதுர்கலவித்ரதிஃ||௫௩||

வ்யாப்தஸர்வகலத்வாதியுக்தஃ ஶ்வயதுர்நாம்நா கலவித்ரதிஃ| ஶீக்ரஂ ஜந்மபாகௌ யஸ்ய ஸ ததோக்தஃ| வ்யாப்தஸர்வகலஃ கலே ஸமந்தாத்வ்யாப்தஃ| அத்ர ஸர்வஶப்தேந கலஸ்ய பாஹ்யாப்யந்தரபரிக்ரஹஃ| பூதிபூயநிபஶப்தேந பக்வோऽப்யந்யவித்ரதிவத் பூயஂ ந ஸ்ரவதி தத்துல்யஂ கபமேவ ஸ்ரவதீத்யர்தஃ|| ௫௩||

Adhikarana galArbudam (54) · Śloka 54

ஜிஹ்வாவஸாநே கண்டாதாவபாகஂ ஶ்வயதுஂ மலாஃ| ஜநயந்தி ஸ்திரஂ ரக்தஂ நீருஜஂ தத் கலார்புதம்||௫௪||

மலா வாதாதயோ ஜிஹ்வாய அவஸாநே கண்டஸ்யாதௌ ப்ராரம்பே வா பாகரஹிதஂ ஸ்திரமசலஂ லோஹிதஂ ருஜாரஹிதஂ ச யஂ ஶ்வயதுஂ ஜநயந்தி தத் கலார்புதஂ பவதி| (ஜிஹ்வாயா அவஸாநே அந்தே ஹதயே ஜிஹ்வாவஸாநமிதி தந்வந்தரிஃ| ஹதயாத் பச்யமாநாநாமாத்மாநாத்ருக்மஸாரவத்| கபஶோணிதமாஂஸாநாஂ ஸாரோ ஜிஹ்வா ப்ரஜாயதே| அத்ர கண்டரோகப்ரஸங்காத் ஜத்ரோருபரி ஜிஹ்வாவஸாநமிதி மந்தவ்யம் )||௫௪||

Adhikarana galagaNDaH (55) · Śloka 55

பவநஶ்லேஷ்மமேதோபிர்கலகண்டோ பவேத் பஹிஃ| வர்த்தமாநஃ ஸ காலேந முஷ்கவல்லம்பதே நிருக்||௫௫||

பவநாதிபிர்பஹிஸ்த்வக்பாகே கலகண்டாக்யோ ரோகோ பவேத்| ஸ ச காலேந வர்த்தமாநோ நிருக் ஸந் முஷ்கவத் வஷணவல்லம்பதே||௫௫||

Adhikarana galagaNDaBedAH (56) · Śloka 56

கஷ்ணாருணோ வா தோதாட்யஃ ஸ வாதாத்கஷ்ணராஜிமாந்| வத்தஸ்தாலுகலே ஶோஷஂ குர்யாச்ச விரஸாஸ்யதாம்| ஸ்திரஃ ஸவர்ணஃ கண்டூமாந் ஶீதஸ்பர்ஶோ குருஃ கபாத்| வத்தஸ்தாலுகலே லேபஂ குர்யாச்ச மதுராஸ்யதாம்| மேதஸா ஶ்லேஷ்மவத்தாநிவத்த்யோஃ ஸோऽநுவிதீயதே| தேஹஂ வத்தஶ்ச குருதே கலே ஶப்தஂ ஸ்வரேऽல்பதாம்||௫௬||

தத்ர கஷ்ண இத்யாதிநா பவநஹேதுகஸ்ய கலகண்டஸ்ய லிங்கம்| ஶ்லேஷ்மஜஸ்ய ஸ்திர இத்யாதி| மேதஸா ஹேதோர்கலகண்டே ஶ்லேஷ்மவத் கபகலகண்டவத் லிங்கம்| ஸ கலகண்டோ ஹாநிவத்த்யோஶ்ச தேஹமநுவிதீயதே| யதைவ தேஹோ வர்த்ததே ததைவ கலகண்டோऽபி வர்த்ததே| யதைவ தேஹோऽபசீயதே ததைவ ஸோऽபீத்யர்தஃ| ஸ ச மேதோஜோ கலே கண்டோ வத்தோ கலஶப்தாதிகஂ குருதே|| ௫௬||

Adhikarana svarahA (57) · Śloka 57

ஶ்லேஷ்மருத்தாநிலகதிஃ ஶுஷ்ககண்டோ ஹதஸ்வரஃ| தாம்யந் ப்ரஸக்தஂ ஶ்வஸிதி யேந ஸ ஸ்வரஹாऽநிலாத்||௫௭||

யேந ரோகேண புருஷஃ ஶ்லேஷ்மருத்தாநிலகதிஃ ஶுஷ்ககண்டத்வாதியுக்தோ பவதி ஸோऽநிலாஜ்ஜயதே ஸ நாம்நா ஸ்வரஹா| (ஶ்லேஷ்மணா ருத்தா அநிலஸ்ய ப்ராணாக்யஸ்ய மருதோ கதிர்கமநஂ யஸ்ய| ஶுஷ்கமநார்த்ரஂ கண்டஂ யஸ்ய| ஹதஸ்வரஃ ஸந்நஸ்வரஃ தாம்யந் க்லபிதேந்த்ரியஃ| ப்ரஸக்தஂ கபாவதகண்டமார்கத்வாத் ப்ரகர்ஷேண ஸக்தம்| ஶ்வஸிதி ஶ்வாஸமுக்திஂ கரோதி )| இத்யஷ்டாதஶ கலரோகாஃ||௫௭||

Adhikarana muKapAkaH vAtajaH (58) · Śloka 58

கரோதி வதநஸ்யந்தர்வ்ரணாந் ஸர்வஸரோऽநிலஃ| ஸஞ்சாரிணோऽருணாந் ரூக்ஷாநோஷ்டௌ தாம்ரௌ சலத்வசௌ| ஜிஹ்வா ஶீதாஸஹா குர்வீ ஸ்புடிதா கண்டகாசிதா| விவணோதி ச கச்ச்ரேண முகஂ பாகோ முகஸ்ய ஸஃ||௫௮||

ஸர்வஸரோ வ்யாப்திமாநநிலோऽந்தர்வதநஂ ஸஞ்சார்யாதிகுணாந் வ்ரணாந் கரோதி| ஸஞ்சாரிணோऽநியதஸ்தாநாஃ ததஶ்சோஷ்டௌ தாம்ரௌ தாம்ரவர்ணௌ மலத்வசஃ ச பவதஃ| ஜிஹ்வா ஶீதாஸத்வாதிகுணா| ஸ சாऽऽதுரஃ கச்ச்ரேண முகஂ விவணோதி ஸ ரோகோ நாம்நா முகபாகஃ||௫௮||

Adhikarana UrdhvagudaH (59) · Śloka 59

அதஃ ப்ரதிஹதோ வாயுரர்ஶோகுல்மகபாதிபிஃ| யாத்யூர்த்வஂ வக்த்ரதௌர்கந்த்யஂ குர்வந்நூர்த்வகுதஸ்து ஸஃ||௫௯||

அர்ஶோகுல்மாஸிபிர்வாயுரதஃப்ரதிஹதோ வக்த்ரதௌர்கந்த்யஂ குர்வந் ஊர்த்வஂ யாதி| ஸ ரோகோ நாம்நா ஊர்த்வகுதஃ||௫௯||

Adhikarana pittajaH raktajashca mukhapAkaH (60) · Śloka 60

முகஸ்ய பித்தஜே பாகே தாஹோஷே திக்தவக்த்ரதா| க்ஷாரோக்ஷிதக்ஷதஸமா வ்ரணாஸ்தத்வச்ச ரக்தஜே||௬௦||

பித்தஜமுகபாகே தாஹாதிகஂ லிங்கம்| க்ஷாரேணோக்ஷிதஂ ஸிக்தஂ யத் க்ஷதஂ வ்ரணஸ்தத்ஸமா தாஹவேதநாதிகுணா வ்ரணஃ| தத்வதேவ ரக்தஜே||௬௦||

Adhikarana kaphajamukhapAkaH (61) · Śloka 61

கபஜே மதுராஸ்யத்வஂ கண்டூமத்பிச்சிலா வ்ரணாஃ||௬௧||

கபஜே முகபாகே மதுராஸ்யத்வாதி லிங்கம்| கண்டூமந்தஶ்ச| தே பிச்சிலாஶ்ச கண்டூமத்பிச்சிலாஃ ||௬௧||

Adhikarana kaPArbudam (62) · Śloka 62

அந்தஃகபோலமாஶ்ரித்ய ஶ்யாவபாண்டுகபோऽர்புதம்| குர்யாத்தத் கட்டிதஂ சிந்நஂ மதிதஂ ச விவர்ததே||௬௨||

அந்தஃகபோலஂ கபோலாந்தர்பாகமாஶ்ரித்ய கபஃ ஶ்யாவபாண்ட்வர்புதஂ குர்யாத்| தச்சார்புதஂ கட்டிதஂ ஶாகபத்ராதிநாவகஷ்டஂ சிந்நஂ வத்திபத்ராதிநா| மதிதஂ விலாயநாய கதமர்தநமபி புநர்வர்த்ததே| (ஸர்வாஸ்யரோகஸ்யாஸ்யாந்தஃகபோலகதநமாஸ்யாந்தர்பாகத்யோதநார்தம்| ஆஶ்ரித்யேத்யுக்தத்வாத் ப்ரவத்தஸ்ய புநர்பஹிர்கதிஃ ஸூசிதா| விவர்த்தத இத்யுக்தத்வாத் சேதநாத்யநந்தரஜநிதஸ்ய பூர்வஸ்மாதாதிக்யமபி ஸூசிதம்)||௬௨||

Adhikarana sannipAtamuKapAkaH (63) · Śloka 63

முகபாகோ பவேத் ஸாஸ்ரைஃ ஸர்வைஃ ஸர்வாகதிர்மலைஃ||௬௩||

ஸாஸ்ரைஃ ஸரக்தைஃ ஸவைர்மலைஃ வாதாதிபிர்முகபாகோ நாம ஸர்வலக்ஷணோ ரோகோ பவேத்| (ஸர்வாகதிஃ ஸர்வலக்ஷணஃ ஸர்வேஷாஂ வாதாதிமுகபாகாநாஂ லக்ஷணைர்யுக்த இத்யர்தஃ)||௬௩||

Adhikarana pUtyAsyatA (64) · Śloka 64

பூத்யாஸ்யதா ச தைரேவ தந்தகாஷ்டாதிவித்விஷஃ||௬௪||

தந்தகாஷ்டாதிவித்விஷஃ அநநுஷ்டிததந்தகாஷ்டாதிகஸ்ய புருஷஸ்ய ஆதிஶப்தேநாஞ்ஜநநஸ்யதூமகண்டூஷாதிபரிக்ரஹஃ| தைரேவேதி ஸாஸ்ரைர்மலைஃ பூத்யாஸ்யநாமா ரோகோ பவதி| இத்யஷ்டௌ ஸர்வாஸ்யரோகாஃ||௬௪||

Adhikarana mukhAmayAnAM sa~gkhyA (65) · Śloka 65

ஓஷ்டே கண்டே த்விஜே மூலே ஜிஹ்வாயாஂ தாலுகே கலே| வக்த்ரே ஸர்வத்ர சேத்யுக்தா பஞ்சஸப்ததிராமயாஃ| ஏகாதஶைகோ தஶ ச த்ரயோதஶ ததா ச ஷட்| அஷ்டாவஷ்டாதஶாஷ்டௌ ச க்ரமாத்..............||௬௫||

இத்யநந்தரோக்தப்ரகாரேணௌஷ்டாதிஷ்வஷ்டஸு ஸ்தாநேஷு பஞ்சஸப்ததிராமயா உக்தாஃ| கேந விபாகேநேத்யாஹ-ஏகாதஶேத்யாதி| ஓஷ்டேஷு கண்டௌஷ்டஃ வாதோஷ்டகோபஃ, பித்தௌஷ்டகோபஃ, கபௌஷ்டகோபஃ, ஸந்நிபாதௌஷ்டகோபஃ, ரக்தௌஷ்டகோபஃ, அர்புதம்ம் மாஂஸௌஷ்டகோபஃ, மேதௌஷ்டகோபஃ, க்ஷதௌஷ்டகோபஃ, ஜலார்புதாக்யாஃ இத்யேகாதஶரோகாஃ| கண்டே கண்டாலஜ்யாக்ய ஏகோ ரோகஃ| த்விஜே தந்தே ஶீததந்த, தந்தஹர்ஷ, தந்தபேத, சால, கராலாதிதந்த, ஶர்கரா, கபாலிகா, ஶ்யாவ, கமிதந்தாக்ய தஶ ரோகாஃ| மூலே ப்ரகரணாத்தந்தமூலே ஶீதாத, உபகுஶ, தந்தபுப்புட, தந்தவித்ரதி, ஸுஷிர, மஹாஸுஷிராऽதிமாஂஸ, விதர்பாக்யாஃ பஞ்சபிர்நாடீபிஃ ஸஹ த்ரயோதஶ ரோகா பவந்தி| ஜிஹ்வாயாஂ வாததூஷிதா, பித்ததூஷித்தா, கபதூஷிதாऽலஸாऽதிஜிஹ்வோபஜிஹ்வாகாக்யாஃ ஷட்ரோகா பவந்தி| தாலுகே தாலுபிடகா, கலஶுண்டீ, தாலுஸஂஹதி, தால்வர்புத, கச்சப, தாலு-புப்புட, தாலுபாக, தாலுஶோஷாக்யா அஷ்டௌ ரோகாஃ| கலே வாதரோஹிணீ, பித்தரோஹிணீ, கபரோஹிணீ, ரக்தரோஹிணீ, ஸந்நிபாதரோஹிணீ, ஶாலூக, வந்த, துண்டிகேரீ, கலௌக, வலய, கிலாயுக, ஶதக்நீ, கலவி-த்ரதி, கலார்புத, பவநகலகண்ட, ஶ்லேஷ்மகலகண்ட மேதோகலகண்ட, ஸ்வரஹாக்யா அஷ்டாதஶ ரோகா பவந்தி| ஸர்வத்ராஶேஷே வக்த்ரே வாதமுகபாகோऽர்த்வகுத, பித்தமுகபாக, ரக்தமுகபாக, கபமுகபாக, கபார்புத, ஸந்நிபாதமுகபாக, பூத்யாஸ்யாக்யா அஷ்டௌ ரோகா பவந்தீதி க்ரமார்தஃ| ஏவமேகீகத்யைதே பஞ்சஸப்ததீ ரோகாஃ||௬௫||

Adhikarana mukharogANAM sAdhyAsAdhyatA (66-25) · Śloka 25

............................தேஷ்வநுபக்ரமாஃ| கராலோ மாஂஸரக்தௌஷ்டாவர்புதாநி ஜலாத்விநா| கச்சபஸ்தாலுபிடகா கலௌகஃ ஸுஷிரோ மஹாந்| ஸ்வரக்நோர்த்வகுதஶ்யாவஶதக்நீவலயாலஸாஃ| நாட்யோஷ்டகோபௌ நிசயாத்ரக்தாத்ஸர்வைஶ்ச ரோஹிணீ| தஶநே ஸ்புடிதே தந்தபேதஃ பக்வோபஜிஹ்வகா| கலகண்டஃ ஸ்வரப்ரஂஶீ கச்ச்ரோச்ச்வாஸோऽதிவத்ஸரஃ| யாப்யஸ்து ஹர்ஷோ பேதஶ்ச ஶேஷாந் ஶஸ்த்ரௌஷதைர்ஜயேத்||௬௬|| இதி வைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸ்ய ஸூநோர்வாக்படஸ்ய கதாவஷ்டாங்கஸஂக்ரஹஸஂஹிதாயாமுத்தரதந்த்ரே முகரோகவிஜ்ஞாநீயோ நாம பஞ்சவிஂஶோऽத்யாயஃ||௨௫||

தேஷு மத்ய இமேऽநுபக்ரமாஸ்த்யாஜ்யாஃ| க இத்யாஹ-கராலோ இத்யாதி| கராலோ நாம தந்தரோகஃ| மாஂஸௌஷ்டரக்தௌஷ்டாவோஷ்டரோகௌ| ஜலாத்விநா ஜலார்புதமேகஂ வர்ஜயித்வா ஶேஷாணி சத்வார்யர்புதாநீத்யோஷ்டார்புத-கலார்புத-தால்வர்புத-கபார்புதாநீத்யேதாந்யஸாத்யாநி| கச்சபோ நாம தாலுரோகஸ்தாலுபிடகா ச| கலௌகாக்யோ கலரோகஃ| மஹாந் ஸுஷிரஃ மஹாஸுஷிராக்யோ தந்தமூலரோகஃ ததா ஸ்வரக்நாதயஶ்ச| ஸ்வரக்நாக்யஃ ஸர்வாஸ்யரோகஃ| ஶ்யாவாக்யோ தந்தரோகஃ, ஶதக்நி கண்டரோகஃ, தத்வத்வலயம்| அலஸோ ஜிஹ்வாரோகஃ| ஏதே சாஸாத்யாஃ| நாடீ தந்தமலஜா ஸந்நிபாதஜா த்யாஜ்யா| ஓஷ்டகோபஃ ஸந்நிபாதஜோऽஸாத்யஃ| ரக்தாத் ஸர்வைஃ ரோஹிணீ ச ரக்தஸந்நிபாதரோஹிண்யௌ கண்டரோகாவஸாத்யௌ| தந்தபேதாக்யோ ரோகோ தஶநே ஸ்புடித ஏவாஸாத்யோ ந த்வஸ்புடிதே| உபஜிஹ்விகா பக்வா ஏவாஸாத்யா| கலகண்டஃ ஸ்வரப்ரஂஶீ ஸ்வரஹா கச்ச்ரோச்ச்வாஸத்வேந ச யுக்தோऽதிக்ராந்தவத்ஸரஶ்ச த்யாஜ்யஃ| தந்தஹர்ஷோ தந்தபேதஶ்ச யாப்யஃ| ஏப்யஃ ஶேஷாந் யதாயோகஂ வக்ஷ்யமாணப்ரகாரேண ஶஸ்த்ரைரௌஷதைஶ்ச ஜயேதிதி|| ௬௬|| இதி ஶ்ரீமந்மஹாமஹோபாத்யாயேந்துவிரசிதாயாமஷ்டாங்கஸஂக்ரஹவ்யாக்யாயாஂ ஶஶிலேகாயாமுத்தரதந்த்ரே பஞ்சவிஂஶோऽத்யாயஃ||