46. mūṣikālarkapratiṣēdhaḥ

Adhikarana atha mUShikAlarkapratiShedho nAma ShaTcatvAriMsho~adhyAyaH adhyAyapratij~jA (1) · Śloka 1

ਅਥਾਤੋ ਮੂਸਿਕਲਰ੍ਕਪ੍ਰਤਿਸੇਧਂ ਨਾਮਾਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਸੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ||੧||

ਜਙ੍ਗਮਵਿਸਪ੍ਰਕ੍ਰਮੇਣ ਮੂਸਿਕਾਲਰ੍ਕਵਿਸਯੋਸ਼੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਂ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਯਿਤੁਮਧ੍ਯਾਯ ਆਰਭ੍ਯਤੇ| (ਲਾਲਨਾਦਿਭੇਦੇਨਾਸ੍ਸ੍ਟਾਦਸ਼ਵਿਧਸ੍ਯ ਮੂਸਿਕਸ੍ਯਾਲਰ੍ਕਸ੍ਯ ਸ਼ੁਨਸ਼੍ਚ ਵਿਸਸ੍ਯ ਪ੍ਰਤਿਸੇਧਸ਼੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਸ੍ਮਿਨ੍ਨਧ੍ਯਾਯ ਉਚ੍ਯਤ ਇਤਿ ਮੂਸਿਕਾਲਰ੍ਕਪ੍ਰਤਿਸੇਧਸ੍ਤਮ੍| ਵਿਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ਵਿਨਾ ਪ੍ਰਤਿਸੇਧਸ੍ਯ ਦੁਸ੍ਕਰਤ੍ਵਾਤ੍ਸਵਿਜ੍ਞਾਨਂ ਪ੍ਰਤਿਸੇਧਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਸ਼ੇਸਂ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍)|| ੧||

Adhikarana mUShikabhedAH (2) · Śloka 2

ਲਾਲਨਸ਼੍ਚਪਲਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਹਸਿਰਸ਼੍ਚਿਕਿਰੋਜਿਨਃ| ਕਸਾਯਦਨ੍ਤਃ ਕੁਲਕਃ ਕੋਕਿਲਃ ਕਪਿਲੋਸਿਤਃ| ਅਰੁਣਃ ਸ਼ਵਲਃ ਸ਼੍ਵੇਤਃ ਕਪੋਤਃ ਪਲਿਤੋਨ੍ਦੁਰੁਃ| ਚੁਚ੍ਛੁਨ੍ਦਰੋ ਰਸਾਲਾਖ੍ਯੋ ਦਸ਼ਾਸ੍ਟੌ ਚੇਤਿ ਮੂਸਿਕਾਃ||੨||

ਤਤ੍ਰ ਪੂਰ੍ਵਂ ਮੂਸਿਕਾਣਾਂ ਨਾਮਵਿਸ਼ੇਸਂ ਸਂਖ੍ਯਾਞ੍ਚ ਦਰ੍ਸ਼ਯਤਿ| (ਲਾਲਨਾਦਯੋਸ੍ਟਾਦਸ਼ ਮੂਸਿਕਾਃ| ਮੂਸਿਕਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਤ੍ਵਾਤ੍ ਭੇਦਕੀਰ੍ਤਨਮੇਵ| ਅਲਰ੍ਕਸ੍ਯ ਤੁ ਲਕ੍ਸਣਂ ਵਕ੍ਸ੍ਯਤੇ)|| ੨||

Adhikarana mUShikaviShasaMkrAntihetavaH prabhAvashca (3) · Śloka 3

ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਨਙ੍ਗੇ ਪਤਤ੍ਯੇਸਾਂ ਸ਼ੁਕ੍ਲਮਙ੍ਗੈਃ ਸ੍ਪਸ਼ਨ੍ਤਿ ਵਾ| ਯਚ੍ਛੁਕ੍ਲਦਿਗ੍ਧੈਸ੍ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਰੇ ਦੂਸਿਤੇ ਪਾਣ੍ਡੁਤਾਂ ਗਤੇ| ਗ੍ਰਨ੍ਥਯਃ ਸ਼੍ਵਯਥੁਃ ਕੋਠੋ ਮਣ੍ਡਲਾਨਿ ਭ੍ਰਮੋਰੁਚਿਃ| ਸ਼ੀਤਜ੍ਵਰੋਤਿਰੁਕ੍ਸਾਦੋ ਵੇਪਥੁਃ ਪਰ੍ਵਭੇਦਨਮ੍| ਰੋਮਹਰ੍ਸਃ ਸ੍ਰੁਤਿਰ੍ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾ ਦੀਰ੍ਘਕਾਲਾਨੁਬਨ੍ਧਮ੍| ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਨੁਵਿਦ੍ਧਬਹ੍ਵਾਖੁਪੋਤਕਚ੍ਛਰ੍ਦਨਂ ਸਕਤ੍||੩||

ਮੂਸਿਕਵਿਸਸ੍ਯ ਵ੍ਰਣੇਨ ਵਿਨਾਪਿ ਰਕ੍ਤਾਦਿਦੂਸਕਤ੍ਵਾਤ੍ਤਤ੍ਸਂਕ੍ਰਾਨ੍ਤੇਰ੍ਹੇਤੁਮਾਹ| ਏਸਾਂ ਮੂਸਿਕਾਣਾਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿ ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਨਙ੍ਗੇ ਪਤਤਿ ਯਦ੍ਵਾ ਯਦਙ੍ਗਂ ਮੂਸਿਕਸ਼ੁਕ੍ਲਦਿਗ੍ਧੈਰਙ੍ਗੈਃ ਸ੍ਪਸ਼ਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਰੋਸ੍ਰੇ ਰਕ੍ਤੇ ਦੂਸਿਤੇ ਪਾਣ੍ਡੁਤ੍ਵਂ ਚ ਗਤੇ ਗ੍ਰਨ੍ਥ੍ਯਾਦਿਕਂ ਭਵਤਿ| ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਾਨੁਵਿਦ੍ਧਾਨਾਂ ਬਹੂਨਾਮਾਖੁਪੋਤਕਾਨਾਂ ਛਰ੍ਦਨਂ ਵਮਨਮ੍| (ਤਤ੍ਪ੍ਰਭਾਵਾਤ੍ ਸਕਦੇਕਵਾਰਮੇਵ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਾਨੁਬਦ੍ਧਨਾਂ ਬਹੂਨਾਮਾਨੁਪੋਤਾਨਾਂ ਮੂਸਿਕਾਬਾਲਾਕਾਰਮਾਂਸਖਣ੍ਡਾਨਾਂ ਛਰ੍ਦਨਂ ਚ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਸ਼ੀਤਜ੍ਵਰਃ ਸ਼ੀਤਾਦਿਜ੍ਵਰਃ| ਪਰ੍ਵਭੇਦਨਂ ਸਨ੍ਧਿਸੁ ਭੇਦਨਪ੍ਰਤੀਤਿਃ| ਸ੍ਰੁਤਿਰ੍ਵ੍ਰਣਮੁਖਾਦ੍ਰਕ੍ਤਪੂਯਾਦਿਸ੍ਰਾਵਃ| ਦੀਘਕਾਲਂ ਚਿਰਕਾਲਮਨੁਬਨ੍ਧਨਮਨੁਵਰ੍ਤ੍ਤਨਮ੍)|| ੩||

Adhikarana AkhuviShasya kRucchrasAdhyatA (4) · Śloka 4

ਵ੍ਯਵਾਯ੍ਯਾਖੁਵਿਸਂ ਕਚ੍ਛ੍ਰਂ ਭੂਯੋ ਭੂਯਸ਼੍ਚ ਕੁਪ੍ਯਤਿ||੪||

ਸਰ੍ਵਂ ਚਾਖੁਵਿਸਂ ਵ੍ਯਵਾਯਿ ਵ੍ਯਾਪਕਗੁਣਸ੍ਵਭਾਵਂ ਕਚ੍ਛ੍ਰਂ ਕਚ੍ਛ੍ੜਸਾਧ੍ਯਂ ਭਵਤਿ| ਭੂਯੋ ਭੂਯਸ਼੍ਚ ਕੁਪ੍ਯਤਿ| (ਵ੍ਯਵਾਯਿਗੁਣਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਵਿਸਸਾਧਾਰਣਤ੍ਵੇਪ੍ਯਤ੍ਰ ਵਿਸ਼ੇਸਕਥਨਮਤਿਸ਼ਯਦ੍ਯੋਤਨਾਰ੍ਥਮ੍| ਭੂਯੋ ਭੂਯਸ਼੍ਚ ਕੁਪ੍ਯਤਿ ਸਨ੍ਤਮਪਿ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ ਕਾਲਾਨ੍ਤਰੇਣ ਕੋਪਂ ਯਾਤਿ)|| ੪||

Adhikarana asAdhyalakShaNam (5) · Śloka 5

ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਙ੍ਗਸ਼ੋਫਵੈਵਰ੍ਣ੍ਯਕ੍ਲੇਦਸ਼ਬ੍ਦਾਸ਼੍ਰੁਤਿਜ੍ਵਰਾਃ| ਸ਼ਿਰੋਗੁਰੁਤ੍ਵਂ ਲਾਲਾਸਕ੍ਚ੍ਛਰ੍ਦਿਸ਼੍ਚਾਸਾਧ੍ਯਲਕ੍ਸਣਮ੍||੫||

ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਦਿਕਮਸਾਧ੍ਯਮੂਸਿਕਵਿਸਲਕ੍ਸਣਮ੍| (ਅਙ੍ਗਸ਼ਬ੍ਦਃ ਸ਼ੋਫਾਦਿਸੁਤ੍ਰਿਸੁ ਸਮ੍ਬਧ੍ਯਤੇ)|| ੫||

Adhikarana varjanIyalakShaNam (6) · Śloka 6

ਸ਼ੂਨਬਸ੍ਤਿਂ ਵਿਵਰ੍ਣੌਸ੍ਠਮਾਖ੍ਵਾਭੈਰ੍ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਭਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍| ਚੁਚ੍ਛੁਨ੍ਦੁਰੁਸਗਨ੍ਧਂ ਚ ਵਰ੍ਜਯੇਦਾਖੁਦੂਸਿਤਮ੍||੬||

ਸ਼ੂਨਬਸ੍ਤਿਮਿਤ੍ਯਾਦਿਕਂ ਚਾਖੁਦੂਸਿਤਂ ਵਰ੍ਜਯੇਤ੍| ਚੁਚ੍ਛੁਨ੍ਦੁਰੁਸਮਾਨਗਨ੍ਧਂ ਚ| ਚੁਚ੍ਛੁਨ੍ਦੁਰੁਰ੍ਜਾਤ੍ਯਾ ਦੀਰ੍ਘਮੁਖੋ ਮੂਸਿਕਃ| (ਅਸਾਧ੍ਯਲਕ੍ਸਣਾਨ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪੁਨਰਪਿ ਵਰ੍ਜਯੇਦਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤਤ੍ਵਾਤ੍ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਸ੍ਯ ਯਾਪ੍ਯਤ੍ਵਮਸ੍ਯ ਪਰਿਤ੍ਯਾਜ੍ਯਤ੍ਵਂ ਚ ਸੂਚਿਤਮ੍)|| ੬||

Adhikarana alarkalakShaNam (7) · Śloka 7

ਸ਼ੁਨਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮੋਲ੍ਬਣਾ ਦੋਸਾਃ ਸਂਜ੍ਞਾਂ ਸਂਜ੍ਞਾਵਹਾਸ਼੍ਰਿਤਾਃ| ਮੁਸ੍ਣਨ੍ਤਃ ਕੁਰ੍ਵਤੇ ਕ੍ਸੋਭਂ ਧਾਤੂਨਾਮਤਿਦਾਰੁਣਮ੍| ਲਾਲਾਵਨਨ੍ਧਬਧਿਰਃ ਸਰ੍ਵਤਃ ਸੋਭਿਧਾਵਤਿ| ਸ੍ਰਸ੍ਤਪੁਚ੍ਛਹਨੁਸ੍ਕਨ੍ਧਃ ਸ਼ਿਰੋ ਦੁਃਖੀ ਨਤਾਨਨਃ||੭||

ਸ਼ੁਨ ਇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਅਲਰ੍ਕਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਮੁਚ੍ਯਤੇ| ਅਨਨ੍ਤਰਮਲਰ੍ਕਵਿਸਲਕ੍ਸਣਂ ਵਿਵਕ੍ਸੁਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਤਸ੍ਯੋਨ੍ਮਾਦਹੇਤੁਮਾਹ| ਸ਼ੁਨਃ ਸਾਰਮੇਯਸ੍ਯ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮੋਲ੍ਬਣਾ ਦੋਸਾਃ ਸਂਜ੍ਞਾਵਹਾਃ ਸਿਰਾ ਆਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਸਂਜ੍ਞਾ ਚੇਤਨਾਂ ਮੁਸ੍ਣਨ੍ਤੋ ਧਾਤੂਨਾਂ ਸ਼ੁਨੋ ਰਸਰਕ੍ਤਾਦੀਨਾਂ ਦਾਰੁਣਮਤਿਘੋਰਂ ਕ੍ਸੋਭਂ ਕੁਰ੍ਵਤੇ| ਤਤਃ ਸ ਲਾਲਵਤ੍ਵਾਦਿਯੁਕ੍ਤਃ ਸ੍ਰਸ੍ਤਪੁਚ੍ਛਾਦਿਕਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਤੋ ਵਿਨਾ ਪ੍ਰਯੋਜਨਮਭਿਧਾਵਤਿ|| ੭||

Adhikarana alarkadaMshalakShaNam (8) · Śloka 8

ਦਂਸ਼ਸ੍ਤੇਨ ਵਿਦਸ੍ਟਸ੍ਯ ਸੁਪ੍ਤਃ ਕਸ੍ਣਂ ਕ੍ਸਰਤ੍ਯਸਕ੍| ਹਚ੍ਛਿਰੋਰੁਗ੍ਜ੍ਵਰਸ੍ਤਮ੍ਭਤਸ੍ਣਾਮੂਰ੍ਚ੍ਛੋਦ੍ਭਵੋਨੁ ਚ||੮||

ਉਨ੍ਮਾਦਲਕ੍ਸਣਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਅਲਰ੍ਕਸ੍ਯ ਦਂਸ਼ਲਕ੍ਸਣਮਾਹ| ਤੇਨ ਤਥਾ ਵਿਧੇਨਾਲਰ੍ਕਾਖ੍ਯੇਨ ਸ਼ੁਨਾ ਦਸ੍ਟਸ੍ਯ ਪੁਂਸੋ ਦਂਸ਼ਃ ਸੁਪ੍ਤ ਅਚੇਤਨਃ ਸਨ੍ ਕਸ੍ਣਮਸਕ੍ ਕ੍ਸਰਤਿ| ਤਤਸ਼੍ਚ ਤਸ੍ਣਾਦ੍ਯੁਦ੍ਭਵੋ ਭਵਤਿ|| ੮||

Adhikarana prasa~ggataH sRugAlAdidaMshalakShaNam (9) · Śloka 9

ਅਨੇਨਾਨ੍ਯੇਪਿ ਬੋਦ੍ਧ੍ਵ੍ਯਾ ਵ੍ਯਾਲਾ ਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾਪ੍ਰਹਾਰਿਣਃ| ਸਗਾਲਾਸ਼੍ਵਤਰਾਸ਼੍ਵਰ੍ਕ੍ਸਦ੍ਵੀਪਿਵ੍ਯਾਘ੍ਰਵਕਾਦਯਃ||੯||

ਅਲਰ੍ਕਵਿਸਪ੍ਰਸਙ੍ਗਾਤ੍ਸਗਾਲਾਦਿਵਿਸਲਕ੍ਸਣਮਾਹ| ਅਨੇਨ ਚ ਸ਼੍ਵਦਂਸ਼ਪ੍ਰਕਾਰੇਣਾਨ੍ਯੇਪਿ ਵ੍ਯਾਲਾ ਕ੍ਸੁਦ੍ਰਾ ਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾਪ੍ਰਹਾਰਿਣਃ ਸਗਾਲਾਦਯੋ ਬੋਦ੍ਧਵ੍ਯਾ ਜ੍ਞੇਯਾਃ| ਸਗਾਲਾਦਯ ਇਤ੍ਯਾਦਿਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਵਿਡਾਲਾਦਯੋ ਗਹ੍ਯਨ੍ਤੇ| ਵ੍ਯਾਲਾ ਦੁਸ੍ਟਸਤ੍ਤ੍ਵਾਃ|| ੯||

Adhikarana sAmAnyaM saviShanirviShalakShaNam (10) · Śloka 10

ਕਣ੍ਡੂਨਿਸ੍ਤੋਦਵੈਵਰ੍ਣ੍ਯਸੁਪ੍ਤਿਕ੍ਲੇਦਜ੍ਵਰਭ੍ਰਮਾਃ| ਵਿਦਾਹਰਾਗਰੁਕ੍ਪਾਕਸ਼ੋਫਗ੍ਰਨ੍ਥਿਵਿਕੁਞ੍ਚਨਮ੍| ਦਂਸ਼ਾਵਦਰਣਂ ਸ੍ਫੋਟਾਃ ਕਰ੍ਣਿਕਾ ਮਣ੍ਡਲਾਨਿ ਚ| ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਸਵਿਸੇ ਲਿਙ੍ਗਂ ਵਿਪਰੀਤਂ ਤੁ ਨਿਰ੍ਵਿਸੇ||੧੦||

ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਸਵਿਸੇ ਦਂਸ਼ੇ ਕਣ੍ਡੂਵਾਦਿਕਂ ਲਿਙ੍ਗਮ੍| ਏਤਦ੍ਵਿਪਰੀਤੇ ਨਿਰ੍ਵਿਸਮ੍||੧੦||

Adhikarana sAmAnyamasAdhyalakShaNam (11) · Śloka 11

ਦਸ੍ਟੋ ਯੇਨ ਤੁ ਤਚ੍ਚੇਸ੍ਟਰੁਤਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ| ਪਸ਼੍ਯਂਸ੍ਤਮੇਵ ਚਾਕਸ੍ਮਾਦਾਦਰ੍ਸ਼ਸਲਿਲਾਦਿਸੁ||੧੧||

ਅਲਰ੍ਕਪ੍ਰਸਙ੍ਗਾਤ੍ਤਦ੍ਵਿਧਾਨਾਂ ਸਗਾਲਾਦੀਨਾਂ ਲਕ੍ਸਣਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸਾਮਾਨ੍ਯੇਨਾਸਾਧ੍ਯਲਕ੍ਸਣਮਾਹ| ਯੇਨੈਵ ਪ੍ਰਣਿਨਾ ਦਸ੍ਟਸ੍ਤਸ੍ਯੈਵ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਨੀਸ਼੍ਚੇਸ੍ਟਾਸ੍ਤਸ੍ਯੈਵ ਰੁਤਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਪੁਰੁਸੋ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ| ਤਮੇਵ ਚ ਪ੍ਰਾਣਿਨਮਕ ਸ੍ਮਾਦਾਦਾਰ੍ਸ਼ਾਦਿਸੁ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਨਪਿ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ|| ੧੧||

Adhikarana jalasantrAsalakShaNam (12) · Śloka 12

ਜਲਦਰ੍ਸ਼ਨਸਂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਸ਼ਬ੍ਦੇਭ੍ਯੋ ਯਸ਼੍ਚ ਸਨ੍ਤ੍ਰਸੇਤ੍| ਅਦਸ੍ਟਮਪਿ ਤਂ ਜਹ੍ਯਾਜ੍ਜਲਸਨ੍ਤ੍ਰਾਸਰੋਗਿਣਮ੍||੧੨||

ਅਦਸ੍ਟੋਪਿ ਯਃ ਪੁਰੁਸੋ ਜਲਸ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਨੇਨ ਵਾ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨੇਨ ਵਾ ਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਵਾ ਸਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯੇਤ੍ਤਂ ਜਲਸਨ੍ਤ੍ਰਾਸਨਾਮ੍ਨਾ ਰੋਗੇਣ ਯੁਕ੍ਤਂ ਜਹ੍ਯਾਤ੍|| ੧੨||

Adhikarana mUShakaviShacikitsA daShTamAtre dAhaH (13) · Śloka 13

ਆਖੁਨਾ ਦਸ੍ਟਮਾਤ੍ਰਸ੍ਯ ਦਂਸ਼ਂ ਕਾਣ੍ਡੇਨ ਦਾਹਯੇਤ੍| ਦਰ੍ਪਣੇਨਾਥਵਾ ਤੀਵ੍ਰਰੁਜਾ ਸ੍ਯਾਤ੍ਕਰ੍ਣਿਕਾਨ੍ਯਥਾ||੧੩||

ਮੂਸਿਕਾਲਰ੍ਕਯੋਰ੍ਲਕ੍ਸਣਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾਨਨ੍ਤਰਂ ਮੂਸਿਕਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ-ਆਖੁਨੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ| ਮੂਸਿਕਾਣਾਂ ਸਾਧਾਰਣੀ ਚਿਕਿਤ੍ਸ| ਸੁਬੋਧਮ੍| ਦਂਸ਼ਦਾਹੇਨ ਵਿਨਾ ਕਰ੍ਣਿਕਾ ਸਮ੍ਭਵਤਿ| (ਆਖੁਨਾ ਮੂਸਿਕੇਣ ਦਸ੍ਟਮਾਤ੍ਰਸ੍ਯ ਮਾਤ੍ਰਯਾਪ੍ਯਨਤਿਲਙ੍ਘਿਤਦਸ੍ਟਸਮਯਸ੍ਯ ਦਂਸ਼ਂ ਦਂਸ਼ਵ੍ਰਣਂ ਕਾਣ੍ਡੇਨ ਸ਼ਰਕਾਣ੍ਡਾਦਿਨਾ ਅਥਵਾ ਦਰ੍ਪਣੇਨਾਦਰ੍ਸ਼ੇਨ ਦਾਹਯੇਤ੍ ਅਨ੍ਯਥਾ ਦਾਹਾਭਵੇ ਤ੍ਲੀਵ੍ਰਰੁਜਾ ਅਤਿਵੇਦਨਾਯੁਕ੍ਤਾ ਕਰ੍ਣਿਕਾ ਸ੍ਯਾਤ੍)|| ੧੩||

Adhikarana dAhAnantarIyakRutyam (14) · Śloka 14

ਦਗ੍ਧਂ ਵਿਸ੍ਰਾਵਯੇਦ੍ਦਂਸ਼ਂ ਪ੍ਰਚ੍ਛਿਤਂ ਚ ਪ੍ਰਲੇਪਯੇਤ੍| ਸ਼ਿਰੀਸਰਜਨੀ ਵਕ੍ਰਕੁਙ੍ਕੁਮਾਮਤਵਲ੍ਲਿਭਿਃ||੧੪||

ਅਨਨ੍ਤਰਕਰਣੀਯਮਾਹ-ਦਗ੍ਧਂ ਦਂਸ਼ਂ ਦਂਸ਼ਵ੍ਰਣਂ ਵਿਸ੍ਰਾਵਯੇਤ੍| ਪ੍ਰਚ੍ਛਿਤਂ ਚੇਤਿ ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣਤ੍ਵਾਦ੍ਵਿਸ੍ਰਾਵਣਂ ਪ੍ਰਚ੍ਛਾਨੇਨ| ਤਤਃ ਸ਼ਿਰੀਸਾਚਿਭਿਰਮਤਵਲ੍ਯਨ੍ਤੈਃ ਪ੍ਰਲੇਪਯੇਤ੍| 'ਸ਼ਿਰੀਸਰਜਨੀਕੁਸ੍ਠਮਿ'ਤਿ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਪਾਠਃ||੧੪||

Adhikarana agAradhUmAdilepaH (15) · Śloka 15

ਅਗਾਰਧੂਮਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਰਜਨੀਲਵਣੋਤ੍ਤਮੈਃ| ਲੇਪੋ ਜਯਤ੍ਯਾਖੁਵਿਸਂ ਕਰ੍ਣਿਕਾਯਾਸ਼੍ਚ ਪਾਤਨਃ||੧੫||

ਅਗਾਰਧੂਮਾਦਿਭਿਸ਼੍ਚ ਆਖੁਵਿਸਂ ਜਯਤਿ| ਕਰ੍ਣਿਕਾਯਾਃ ਪਾਤਨਸ਼੍ਚ||੧੫||

Adhikarana lepAnantarIyaM kRutyam (16) · Śloka 16

ਤਤੋਮ੍ਲੈਃ ਕ੍ਸਾਲਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਤੋਯੈਰਨੁ ਚ ਲੇਪਯੇਤ੍| ਪਾਲਿਨ੍ਦੀ ਸ਼੍ਵੇਤਕਟਭੀ ਬਿਲ੍ਵਮੂਲਗੁਡੂਚਿਭਿਃ| ਅਨ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਵਿਸਸ਼ੋਫਘ੍ਨੈਃ ਸਿਰਾਂ ਵਾ ਮੋਕ੍ਸਯੇਦ੍ ਦ੍ਰੁਤਮ੍||੧੬||

ਤਤੋ ਲੇਪਾਦਨਨ੍ਤਰਮਮ੍ਲੈਃ ਕਾਞ੍ਜਿਕਾਦਿਭਿਃ ਕ੍ਸਾਲਯਿਤ੍ਵਾਨੁ ਪਸ਼੍ਚਾਚ੍ਚ ਤੋਯੈਃ ਕ੍ਸਾਲਯਿਤ੍ਵ ਪਾਲਿਨ੍ਦ੍ਯਾਦਿਭਿਰ੍ਲੇਪਯੇਤ੍| ਪਾਲਿਨ੍ਦੀ ਸ਼੍ਯਾਮਾ ਤ੍ਰਿਵਤ੍| ਅਨ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਵਿਸਘ੍ਨੈਃ ਸ਼ੋਫਘ੍ਨੈਸ਼੍ਚ ਹਰਿਦ੍ਰਾਦਿਭਿਰ੍ਲੇਪਯੇਤ੍| ਅਨ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਵਿਸਘ੍ਨੈਃ ਸ਼ੋਫਘ੍ਨੈਸ਼੍ਚ ਹਰਿਦ੍ਰਾਦਿਭਿਰ੍ਲੇਪਯੇਤ੍| ਅਥਵ ਦ੍ਰੁਤਂ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਸਿਰਾਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ਯੇਤ੍| (ਵਿਸਘ੍ਨੈਃ ਸ਼ਿਰੀਸਾਦਿਭਿਃ ਸ਼ੋਫਘ੍ਨੈਃ ਸ਼ਿਗ੍ਰੁਮੂਲਾਦਿਭਿਰਨ੍ਯੈਰਪਰੈਰੋਸਧੈਸ਼੍ਚ ਲੇਪਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍)|| ੧੬||

Adhikarana vamanam (17) · Śloka 17

ਛਰ੍ਦਨਂ ਜਾਲਿਨੀਕ੍ਵਾਥੈਃ ਸ਼ੁਕਾਖ੍ਯਾਙ੍ਕੋਲਯੋਰਪਿ| ਕੋਸ਼ਵਤ੍ਯਾਃ ਸ਼ੁਕਾਖ੍ਯਾਯਾਃ ਫਲਂ ਜੀਮੂਤਕਸ੍ਯ ਚ| ਮਦਨਸ੍ਯ ਚ ਸਞ੍ਚੂਰ੍ਣ੍ਯ ਦਧ੍ਨਾ ਪੀਤ੍ਵਾ ਵਿਸਂ ਵਮੇਤ੍| ਵਚਾਮਦਨਜੀਮੂਤਕੁਸ੍ਠਂ ਵਾ ਮੂਤ੍ਰਪੇਸਿਤਮ੍| ਪੂਰ੍ਵਕਲ੍ਪੇਨ ਪਾਤਵ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵੋਨ੍ਦੁਰੁਵਿਸਾਪਹਮ੍| ਨਿਸ੍ਪਾਵਾਃ ਕਦਲੀਮੂਲਂ ਬਨ੍ਧੁਜੀਵਫਲਾਨਿ ਚ| ਸੁਵਰ੍ਚਲਾਰਾਮਠਕਂ ਸ੍ਵਰ੍ਜਿਕਾਤਿਵਿਸਾਦ੍ਵਯਮ੍| ਸ਼੍ਯਾਮਾਦ੍ਰਿਕਰ੍ਣਿਕਾਮੂਲਮਰ੍ਧਰ੍ਚੈਰ੍ਵਮਨਤ੍ਰਯਮ੍||੧੭||

ਨੀਲਿਨੀਕ੍ਵਾਥੇਨ ਛਰ੍ਦਨਂ ਸ਼ੁਕਾਖ੍ਯਾਙ੍ਕੋਲਯੋਸ਼੍ਚ ਕ੍ਵਾਥੇਨ| ਕੋਸ਼ਵਤ੍ਯਾਦਿਫਲਾਨਾਂ ਚੂਰ੍ਣਂ ਦਧ੍ਨਾ ਫਿਤ੍ਵਾ ਵਿਸਂ ਵਮੇਤ੍| ਸ਼ੁਕਾਖ੍ਯਾ ਸ਼ਿਰੀਸਃ| ਕੋਸ਼ਵਤੀ ਕੋਸ਼ਾਤਕੀ| ਜੀਮੂਤਃ ਕਤਵੇਧਨਃ| ਵਚਾਦਿਕਂ ਗੋਮੂਤ੍ਰੇਣ ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਪੂਰ੍ਵਕਲ੍ਪੇਨੇਤਿ ਦਧ੍ਨਾ ਪਾਤਵ੍ਯਮ੍| ਤਤ੍ਸਰ੍ਵੇਸਾਮੁਨ੍ਦੁਰੁਣਾਂ ਵਿਸਂ ਹਨ੍ਤਿ| ਨਿਸ੍ਪਾਵਸੁਵਰ੍ਚਲਾਸ਼੍ਯਾਮਾਦਿਭਿਰਰ੍ਧਰ੍ਚੈਰਰ੍ਧਸ਼੍ਲੋਕੈਰ੍ਵਮਨਤ੍ਰਯਂ ਭਵਤਿ| ਸ਼ਮਠਂ ਹਿਙ੍ਗੁਃ|| ੧੭||

Adhikarana vAntasya shUlAdau cikitsA (18) · Śloka 18

ਵਾਨ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼ੁਦ੍ਧੇ ਹਦਯੇ ਸ਼ੂਲਂ ਹਿਧ੍ਮਾਰੁਚਿਰ੍ਵਮਿਃ| ਉਸ੍ਣੋਦ੍ਗਾਰਾਨੁਬਨ੍ਧੋ ਵਾ ਸ੍ਯਾਚ੍ਚੇਤ੍ਤਤ੍ਰੈਤਦੌਸਧਮ੍| ਜੀਰਕਂ ਤ੍ਰ੍ਯੂਸਣਂ ਕੁਸ੍ਠਂ ਤੁਙ੍ਗਾਖ੍ਯਂ ਨਾਗਕੇਸਰਮ੍| ਰਜਨ੍ਯੌ ਸੈਨ੍ਧਵਂ ਸੇਵ੍ਯਂ ਯਸ੍ਟੀਮਧੁਸੁਵਰ੍ਚਲਾਮ੍| ਮਧੁਰਂ ਚ ਗਣਂ ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਬੀਜਪੁਰਕਪਿਤ੍ਥਯੋਃ| ਰਸੇਨ ਸਾਡਵਂ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਮਧੁਮਤ੍ਸ੍ਯਣ੍ਡਿਕਾਨ੍ਵਿਤਮ੍| ਗਨ੍ਧਵਰ੍ਣਰਸੋਪੇਤਃ ਸ ਪੀਤੋ ਵਿਸਦੋਸਜਿਤ੍| ਦ੍ਵਿਪਿਪ੍ਪਲੀਦ੍ਵਯਂਸ਼ੁਮਤਿ ਕ੍ਵਾਥੇ ਪੇਯਾ ਚ ਤਦ੍ਗੁਣਾ||੧੮||

ਵਾਨ੍ਤਸ੍ਯ ਸਤੋ ਹਦਯੇ ਸ਼ੁਦ੍ਧੇ ਸ਼ੂਲਾਦਿਕਂ ਯਦਿ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਤ੍ਰੈਤਦੌਸਧਮ੍| ਕਿਮਿਤ੍ਯਾਹ-ਜੀਰਕਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸਮਮ੍| ਤੁਙ੍ਗਾਖ੍ਯਂ ਨਾਗਕੇਸਰਮ੍| ਮਧੁਰੋਗਣਃ ਸੂਤ੍ਰੋਕ੍ਤਃ| ਦ੍ਵਿਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾਦਿਕ੍ਵਾਥੇ ਕਤਾ ਪੇਯਾ ਚ ਤਦੁਗ੍ਣਾ ਜੀਰਕਾਦਿਸਾਡਵਗੁਣਾ|| ੧੮||

Adhikarana kAyashirovirekaH (19) · Śloka 19

ਵਿਰੇਚਨੇ ਤ੍ਰਿਵਨ੍ਨੀਲੀ ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਕਲ੍ਕ ਇਸ੍ਯਤੇ| ਸ਼ਿਰੋਵਿਰੇਚਨੇ ਸਾਰਃ ਸ਼ਿਰੀਸਸ੍ਯ ਫਲਾਨਿ ਚ||੧੯||

ਤ੍ਰਿਵਦਾਕਲ੍ਕੋ ਵਿਰੇਚਨ ਇਸ੍ਯਤੇ| ਸ਼ਿਰੀਸਸ੍ਯ ਸਾਰਃ ਫਲਾਨਿ ਚ ਸ਼ਿਰੋਵਿਰੇਚਨੇ|| ੧੯||

Adhikarana a~jjanam (20) · Śloka 20

ਅਞ੍ਜਨੇ ਗੋਮਯਰਸੋ ਵ੍ਯੋਸਸੂਕ੍ਸ੍ਮਰਜੋਨ੍ਵਿਤਃ| ਕਪਿਤ੍ਥਗੋਮਯਰਸੋ ਮਧੁਮਾਨਵਲੇਹਨੇ||੨੦||

ਵ੍ਯੋਸਸੂਕ੍ਸ੍ਮਰਜੋਨ੍ਵਿਤੋ ਗੋਮਯਰਸੋਞ੍ਜਨ ਇਸ੍ਯਤੇ| ਕਪਿਤ੍ਥਗੋਮਯਰਸੋ ਮਾਕ੍ਸਿਕਯੁਕ੍ਤੋਵਲੇਹਨੇ|| ੨੦||

Adhikarana siddhaghRutam (21) · Śloka 21

ਤਣ੍ਡੁਲੀਯਕਮੂਲੇਨ ਸਿਦ੍ਧਂ ਪਾਨੇ ਹਿਤਂ ਘਤਮ੍| ਦ੍ਵਿਨਿਸ਼ਾ ਕਟਭੀ ਰਕ੍ਤਾ ਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵੈਰ੍ਵਾਮਤਾਨ੍ਵਿਤੈਃ| ਆਸ੍ਫੋਤਮੂਲਸਿਦ੍ਧਂ ਵਾ ਪ~ਚ੍ਚਕਾਪਿਤ੍ਥਮੇਵ ਵਾ||੨੧||

ਤਣ੍ਡੁਲੀਯਕਸ੍ਯ ਮੂਲੇਨ ਸਿਦ੍ਧਂ ਘਤਂ ਪਾਨੇ ਹਿਤਮ੍| ਅਮਤਾਨ੍ਵਿਤੈਰ੍ਦ੍ਵਿਨਿਸ਼ਾਦਿਭਿਰ੍ਵਾ ਸਿਦ੍ਧਂ ਘਤਮ੍| ਰਕ੍ਤਾ ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾ| ਸੁਬੋਧਮ੍| ਆਸ੍ਫੋਤੋਰ੍ਕਃ| ਪਞ੍ਚਕਾਪਿਤ੍ਥਂ ਕਪਿਤ੍ਥਸ੍ਯ ਤ੍ਵਕ੍ਪਤ੍ਰਪੁਸ੍ਪਫਲਮਲਾਨਿ ਤੈਃ ਪਞ੍ਚਭਿਃ ਸਿਦ੍ਧਂ ਘ੍ਰੁਤਂ ਵਾ|| ੨੧||

Adhikarana viriktasya shUlAdau cikitsA (22) · Śloka 22

ਅਧੋਭਾਗੇ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਸ਼ੂਲਂ ਨਾਭ੍ਯਾਂ ਭਵੇਦ੍ਯਦਿ| ਪੁਰੀਸਂ ਵ ਵਿਬਧ੍ਯੇਤ ਗੁਦੇ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵਾ ਵਿਕਰ੍ਤਿਕ| ਤਤ੍ਰ ਪੇਯਾਂ ਪਿਬੇਚ੍ਛੀਤਾਂ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮਧੁਸਂਯੁਤਾਮ੍| ਪਿਪ੍ਪਲੀਪਿਪ੍ਪਲੀਮੂਲਸ਼ਾਰਿਵਾਕਟੁਕਾਹ੍ਵਯੈਃ| ਸ਼ਤੈਃ ਸਿਦ੍ਧਾਂ ਸਹਬਲਾਸਮਙ੍ਗਾਵਿਸ਼੍ਵਭੇਸਜੈਃ||੨੨||

ਵਿਰਕ੍ਤਸ੍ਯ ਯਦਿ ਨਾਭਿਸ਼ੂਲਂ ਪੁਰੀਸਂ ਵਾ ਵਿਬਦ੍ਧਂ ਗੁਦੇ ਵ ਵਿਕਰ੍ਤਿਕਾ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਤ੍ਰ ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾਦਿਭਿਰ੍ਵਿਸ਼੍ਵਭੇਸ਼ਜਾਨ੍ਤੈਃ ਸ਼ਤੈਃ ਸਿਦ੍ਧਾਂ ਸ਼ੀਤਾਂ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮਧੁਯੁਕ੍ਤਾਂ ਪੇਯਾਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਸਮਙ੍ਗਾ ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾ|| ੨੨||

Adhikarana dvau prAshau (23) · Śloka 23

ਨਲਦਧ੍ਯਾਮਕਵ੍ਯੋਸਲੋਧ੍ਰਚਿਤ੍ਰਕਦੀਪ੍ਯਕਮ੍| ਕੁਤਲਕ੍ਸਾਰਤੋਯੇਨ ਪਿਸ੍ਟਂ ਮਾਕ੍ਸਿਕਸਰ੍ਪਿਸਾ| ਦਧ੍ਨਾ ਵਾ ਪ੍ਰਾਸ਼ਯੇਤ੍ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਮ੍ ਯਵਕ੍ਸਾਰਪਯੋਦਧਿ| ਫਾਣਿਤਂ ਤੈਲਮਾਜ੍ਯਂ ਵਿਸਘ੍ਨਂ ਪੀਤਮੇਕਤਃ||੨੩||

ਨਲਦਾਦਿਦੀਪ੍ਯਕਾਨ੍ਤਂ ਕੁਤਲਕ੍ਸਾਰਤੋਯੇਨ ਪਿਸ੍ਟਂ ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਸਾ ਦਧ੍ਨਾ ਵਾ ਪ੍ਰਾਸ਼ਯੇਤ੍| ਕੁਤਲਸ੍ਤਿਲਕਾਣ੍ਡਮ੍| ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਦਿਕਮਾਜ੍ਯਾਨ੍ਤਮੇਕਤੋਮਿਸ਼੍ਰੀਭਾਵੇਨ ਪੀਤਂ ਵਿਸਘ੍ਨਂ ਭਵਤਿ|| ੨੩||

Adhikarana sinduvArAdikvAthaH (24) · Śloka 24

ਸਿਨ੍ਦੁਵਾਰਂ ਨਤਂ ਸ਼ਿਗ੍ਰੁ ਬਿਲ੍ਵਮੂਲਂ ਪੁਨਰ੍ਨਵਮ੍| ਵਚਾਸ਼੍ਵਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾ ਜੀਮੂਤਮੇਸ਼ਾਂ ਕ੍ਵਾਥਂ ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਮ੍| ਪਿਬੇਚ੍ਛਾਲ੍ਯੋਦਨਂ ਦਧ੍ਨਾ ਭੁਞ੍ਜਾਨੋ ਮੂਸਿਕਾਰ੍ਦਿਤਃ||੨੪||

ਮੂਸਿਕੈਰਾਰ੍ਦਿਤੋ ਹਿਂਸਿਤਃ ਦਧ੍ਨਾ ਸ਼ਾਲ੍ਯੋਦਨਂ ਭੁਞ੍ਜਾਨਃ ਸਿਨ੍ਦੁਵਾਰਾਦੀਨਾਂ ਕ੍ਵਾਥਂ ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਸ਼੍ਵਦਂਸ੍ਟ੍ੜਾ ਕਣ੍ਡੂਕਰੀ|| ੨੪||

Adhikarana pAnalepanayoryogau (25) · Śloka 25

ਤਕ੍ਰੇਣ ਸ਼ਰਪੁਙ੍ਖਾਯਾਃ ਬੀਜਂ ਸਞ੍ਚੂਰ੍ਣ੍ਯ ਵਾ ਪਿਬੇਤ੍| ਅਙ੍ਕੋਲਮੂਲਕਲ੍ਕੋ ਵ ਬਸ੍ਤਮੂਤ੍ਰੇਣ ਕਲ੍ਕਿਤਃ| ਪਾਨਲੇਪਨਯੋਰ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵੋਨ੍ਦੁਰੁਵਿਸਾਪਹਃ||੨੫||

ਅਥਵਾ ਸ਼ਰਪੁਙ੍ਕਾਯਾਃ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਾਯਾਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣਂ ਤਕ੍ਰੇਣ ਪਿਬੇਤ੍| ਅਙ੍ਕੋਲਮੂਲਤ੍ਵਕ੍ਪ੍ਰਯੋਗਃ ਸੁਬੋਧਃ| (ਅਵਿਮੂਤ੍ਰੇਣ ਪਿਸ੍ਟਃ ਪਾਨਵਿਸਯੇ ਲੇਪਨਵਿਸਯੇ ਚ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਃ ਅਙ੍ਕੋਲਮੂਲਸ੍ਯ ਵਲ੍ਕਸ਼੍ਚ ਮੂਸਿਕਵਿਸਸ੍ਯ ਨਾਸ਼ਨਃ)||੨੫||

Adhikarana payasyApayaH (26) · Śloka 26

ਪਯਃ ਪਯਸ੍ਯਯਾ ਯੁਕ੍ਤਂ ਸਿਤਯਾ ਮਧੁਕੇਨ ਚ||੨੬||

ਪਯਸ੍ਯਯਾ ਸ਼ਰ੍ਕਰਯਾ ਮਧੁਕੇਨ ਚ ਯੁਕ੍ਤਂ ਪਯਃ ਪ੍ਰਕਰਣਾਤ੍ ਸਰ੍ਵੋਨ੍ਦੁਰੁਵਿਸਾਪਹਮ੍| ਪਯਸ੍ਯਾ ਕ੍ਸੀਰਿਕਾ|| ੨੬||

Adhikarana jvare kirAtatiktAdikam (27) · Śloka 27

ਕਿਰਾਤਤਿਕ੍ਤਮਮਤਾਂ ਸਮਙ੍ਗਾਂ ਕਕੁਭਤ੍ਵਚਮ੍| ਬਾਣਂ ਪਲਾਸ਼ਂ ਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਂ ਪਯਸ੍ਯਾਂ ਤਣ੍ਡੁਲੀਯਕਮ੍| ਆਖੁਵਿਨ੍ਨਾਂ ਮਹਾਨਿਮ੍ਬਂ ਸਪ੍ਤਪਰ੍ਣਂ ਮਧੂਲਿਕਾਮ੍| ਕਪਿਤ੍ਥਂ ਰਾਜਵਕ੍ਸਂ ਵਾ ਪਿਬੇਦਨ੍ਯਤਮਂ ਜ੍ਵਰੀ||੨੭||

ਯਸ਼੍ਚ ਮੂਸਿਕਵਿਸੇ ਜ੍ਵਰਵਾਨ੍ ਭਵਤਿ ਸ ਕਿਰਾਤਤਿਕ੍ਤਕਾਦੀਨਾਮਨ੍ਯਤਮਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਆਖੁਵਿਨ੍ਨਾ ਮੂਸਿਕਪਰ੍ਣੀ|| ੨੭||

Adhikarana karNikApAtanam (28) · Śloka 28

ਸ੍ਥਿਰਾਂ ਮਨ੍ਦਰੁਜਾਂ ਪ੍ਰਚ੍ਛੇਤ੍ ਕਰ੍ਣਿਕਾਂ ਪਾਤਯੇਤ ਵਾ| ਸ਼੍ਯਾਮਾ ਲਾਙ੍ਗਲਿਕਾ ਦਨ੍ਤੀ ਕਿਣਿਹੀ ਗਿਰਿਕਰ੍ਣਿਕਾ| ਆਖੁਵਕ੍ਸੋ ਮਹਾਵਕ੍ਸਸ੍ਤ੍ਰਿਵਦਞ੍ਜਨਕੀ ਸ੍ਨੁਹੀ| ਕਰ੍ਣਿਕਾਪਾਤਨਂ ਕਲ੍ਕਮੇਕੈਕਂ ਤਿਲਕਲ੍ਕਵਤ੍||੨੮||

ਕਰ੍ਣਿਕਾਂ ਸ੍ਥਿਰਾਂ ਮਨ੍ਦਰੁਜਾਂ ਚ ਸਤੀਂ ਪ੍ਰਚ੍ਛੇਤ੍ ਪਾਤਯੇਤ ਵਾ| ਸ਼੍ਯਾਮਾਦੀਨ੍ਯੇਕੈਕਂ ਤਿਲਕਲ੍ਕਯੋਗਾਤ੍ ਕਰ੍ਣਿਕਾਸ਼ਾਤਨਾਨਿ| ਲਾਙ੍ਗਲਿਕਾ ਵਿਸਲ੍ਯਾ| ਕਿਣਿਹੀ ਗਿਰਿਕਰ੍ਣਿਕਾ| ਆਖੁਵਕ੍ਸੋ ਜੀਮੂਤਕਃ| ਅਞ੍ਜਨਕੀ ਨੀਲਿਨੀ|| ੨੮||

Adhikarana vraNaropaNam (29) · Śloka 29

ਕ੍ਸੀਰਿਪ੍ਰਵਾਲਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾ ਬਲਾਦਾਰ੍ਵੀ ਹਯਾਹ੍ਵਯਾਃ| ਰੋਪਣ੍ਯਃ ਕਲ੍ਕਿਤਾਸ੍ਤੈਲਂ ਘਤਂ ਵ ਸਾਧਿਤਂ ਤਥਾ| ਦ੍ਵਿਨਿਸ਼ਾ ਤਿਲਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਤਗਰੋਸ਼ੀਰਪਦ੍ਮਕੈਃ||੨੯||

ਕ੍ਸੀਰਿਪ੍ਰਵਾਲਾਦਿਕਂ ਕਲ੍ਕਿਤਂ ਰੋਪਣਮ੍| ਅਥਵਾ ਤੈਃ ਸਾਧਿਤਂ ਤੈਲਂ ਵਾ ਘਤਂ ਵਾ ਤਥਾਗੁਣਮ੍| ਦ੍ਵਿਨਿਸ਼ਾਦਿਭਿਃ ਸਾਧਿਤਂ ਤੈਲਂ ਵਾ ਘਤਂ ਵਾ||੨੯||

Adhikarana sAmAnyakriyopasaMhAraH (30) · Śloka 30

ਸਾਮਾਨ੍ਯੇਨੇਤਿ ਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਾ ਕ੍ਰਿਯਾਖੂਨਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸਤਃ||੩੦||

ਇਤ੍ਯਾਖੁਨਾਂ ਕ੍ਰਿਯਾ ਸਾਮਾਨ੍ਯੇਨ ਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਾ|| ੩੦||

Adhikarana bhedAnusAralakShaNaM cikitsA ca lAlane (31) · Śloka 31

ਲਾਲਨੇਨ ਵਮਿਰ੍ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾ ਲਾਲਾਸ੍ਰਾਵਸ਼੍ਚ ਜਾਯਤੇ| ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਂ ਤਤ੍ਰ ਚੂਰ੍ਣਿਤਂ ਤਣ੍ਡੁਲੀਯਕਮ੍||੩੧||

ਵਿਸ਼ੇਸਤਸ੍ਤੂਚ੍ਯਤੇ ਲਾਲਨੇਨੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ| ਲਾਲਾਸ੍ਰਾਵਾਨ੍ਤਂ ਲਾਲਨੇਨ ਜਾਯਤੇ| ਤਤ੍ਰ ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਂ ਤਣ੍ਡੁਲੀਯਕਚੂਰ੍ਣਂ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍|| ੩੧||

Adhikarana capale (32) · Śloka 32

ਚਪਲੇਨ ਵਰ੍ਮਿਰ੍ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾ ਤਡ੍ਵਾ ਤਤ੍ਰਾਵਲੇਹਯੇਤ੍| ਸਦਾਰੁਮੁਸ੍ਤਾਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾਂ.......................||੩੨||

ਚਪਲਾਖ੍ਯੇਨ ਵਮਿਰ੍ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾ ਤਡ੍ਵਾ ਜਾਯਤੇ| ਤਤ੍ਰ ਦੇਵਦਾਰੁਮੁਸ੍ਤਸਹਿਤਾਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾਂ ਲੇਹਯੇਤ੍|| ੩੨||

Adhikarana putrake (33) · Śloka 33

.............................ਪੁਤ੍ਰਕੇਣ ਤੁ ਪਾਣ੍ਡੁਤਾ| ਸਾਦੋਙ੍ਗੇ ਸਰ੍ਵਸ਼੍ਚਾਖੁਸਦਸ਼ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਸਮ੍ਭਵਃ| ਸ਼ਿਰੀਸਬੀਜਂ ਕੁਸ੍ਠਂ ਚ ਮਧੁਨਾ ਤਤ੍ਰ ਲੇਹਯੇਤ੍||੩੩||

ਪੁਤ੍ਰਕਾਖ੍ਯੇਨ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਸਮ੍ਭਵਾਨ੍ਤਮ੍| ਤਤ੍ਰ ਸ਼ਿਰੀਸਬੀਜਂ ਕੁਸ੍ਠਞ੍ਚ ਮਧੁਨਾ ਲੇਹਯੇਤ੍|| ੩੩||

Adhikarana hasire (34) · Śloka 34

ਹਸਿਰੇਣਾਨ੍ਨਵਿਦ੍ਵੇਸੋ ਜਮ੍ਭਣਮ੍ ਰੋਮਹਰ੍ਸ਼ਣਮ੍| ਆਰਗ੍ਵਧਾਦਿਨਿਰ੍ਯੁਹਂ ਸੁਵਾਨ੍ਤਂ ਤਤ੍ਰ ਪਾਯਯੇਤ੍||੩੪||

ਹਸਿਰਾਖ੍ਯੇਨ ਰੋਮਹਰ੍ਸਣਾਨ੍ਤਮ੍ | ਤਤ੍ਰ ਸੁਸ੍ਠੁ ਵਮਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਆਰਗ੍ਵਧਾਦਿਕ੍ਵਾਥਂ ਪਾਯਯੇਤ੍ ||੩੪||

Adhikarana cikire (35) · Śloka 35

ਚਿਕਿਰੇਣ ਸ਼ਿਰੋਦੁਃਖਂ ਸ਼ੋਫੋ ਹਿਧ੍ਮਾ ਵਮਿਰ੍ਭ੍ਰਮਃ ਵਾਨ੍ਤੋਤ੍ਰ ਜਾਲਿਨੀਕ੍ਵਾਥੈਃ ਸਾਰਮਙ੍ਕੋਲਜਂ ਪਿਬੇਤ੍||੩੫||

ਚਿਕਿਰਾਖ੍ਯੇਨ ਭ੍ਰਮਾਨ੍ਤਮ੍| ਅਤ੍ਰ ਜਾਲਿਨੀਕ੍ਵਾਥੇਨ ਵਮਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਙ੍ਕੋਲਸਾਰਂ ਪਿਬੇਤ੍|| ੩੫||

Adhikarana ajine (36) · Śloka 36

ਅਜਿਨੇਨਾਙ੍ਗਕਸ੍ਣਤ੍ਵਂ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛ ਛਰ੍ਦਿਸ਼੍ਚ ਹਦ੍ਗ੍ਰਹਃ| ਮਧੁਨਾ ਤਤ੍ਰ ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਂ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ਸ੍ਨੁਕ੍ਕ੍ਸੀਰਕਲ੍ਕਿਤਾਮ੍||੩੬||

ਅਜਿਨਾਖ੍ਯੇਨ ਹਦ੍ਗ੍ਰਹਾਨ੍ਤਮ੍| ਤਤ੍ਰ ਸੁਧਾਕ੍ਸੀਰੇਣ ਕਲ੍ਕਿਤਾਂ ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਂ ਮਧੁਨਾ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍|| ੩੬||

Adhikarana kaShAyadante (37) · Śloka 37

ਨਿਦ੍ਰਾ ਕਸਾਯਦਨ੍ਤੇਨ ਹਚ੍ਛੋਸਃ ਕਸ਼ਤਾਤਿ ਚ| ਸ਼ਿਰੀਸਸਾਰਤ੍ਵਗ੍ਬੀਜਂ ਤਤ੍ਰ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰੇਣ ਲੇਹਯੇਤ੍||੩੭||

ਕਸਾਯਦਨ੍ਤਾਖ੍ਯੇਨ ਨਿਦ੍ਰਾ ਹਚ੍ਛੋਸਃ ਅਤਿਕਸ਼ਤਾ ਚ| ਤਤ੍ਰ ਸ਼ਿਰੀਸਸ੍ਯ ਸਾਰਾਦਿਕਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰੇਣ ਲੇਹਯੇਤ੍|| ੩੭||

Adhikarana kulake (38) · Śloka 38

ਕੁਲਕੇਨ ਰੁਜਾਸ੍ਰਾਵੌ ਰਾਜਯੋ ਦਂਸ਼ਮਣ੍ਡਲੇ| ਸਦਿਨ੍ਦੁਵਾਰਕੌ ਤਤ੍ਰ ਸਹੌ ਲਿਹ੍ਯਾਨ੍ਮਧੁਪ੍ਲੁਤੌ||੩੮||

ਕੁਲਕਾਖ੍ਯੇਨ ਦਂਸ਼ਮਣ੍ਡਲੇ ਰੁਜਾਸ੍ਰਾਵੌ ਰਾਜਯਸ਼੍ਚ| ਤਤ੍ਰ ਸਿਨ੍ਦੁਵਾਰਸਹਿਤੌ ਸਹੌ ਕੁਸ੍ਠਨਖੇ ਮਧੁਪ੍ਲੁਤੌ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍|| ੩੮||

Adhikarana kokile (39) · Śloka 39

ਗ੍ਰਨ੍ਥਯਃ ਕੋਕਿਲੇਨੋਗ੍ਰਾ ਜ੍ਵਰੋ ਦਾਹਸ਼੍ਚ ਦਾਰੁਣਃ| ਨੀਲੀਪੁਨਰ੍ਨਵਾਕ੍ਵਾਥੇ ਸਿਦ੍ਧਂ ਤਤ੍ਰ ਪਿਬੇਦ੍ ਘਤਮ੍||੩੯||

ਕੋਕਿਲਾਖ੍ਯੇਨੋਗ੍ਰਾ ਗ੍ਰਨ੍ਥਯੋ ਦਾਰੁਣੌ ਚ ਦਾਹਜ੍ਵਰੌ| ਤਤ੍ਰ ਨੀਲ੍ਯਾਦਿਕ੍ਵਾਥਸਿਦ੍ਧਂ ਘਤਂ ਪਿਬੇਤ੍|| ੩੯||

Adhikarana kapile (40) · Śloka 40

ਕਪਿਲੇਨ ਵ੍ਰਣੇ ਕੋਥੇ ਜ੍ਵਰੋ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਰ੍ਭ੍ਰਮਃ ਸਤਟ੍| ਲੇਹਯੇਨ੍ਮਧੁਨਾ ਸ਼੍ਵੇਤਾਂ ਸ਼੍ਵੇਤਾਂ ਚਾਤ੍ਰ ਪੁਨਰ੍ਨਵਾਮ੍||੪੦||

ਕਪਿਲਾਖ੍ਯੇਨ ਤਡਨ੍ਤਮ੍| ਅਤ੍ਰ ਸ਼੍ਵੇਤਾਂ ਸ਼੍ਵੇਤਵਚਾਂ ਸ਼੍ਵੇਤਪੁਨਰ੍ਨਵਾਞ੍ਚ ਮਧੁਨਾ ਲੇਹਯੇਤ੍|| ੪੦||

Adhikarana kRuShNe (41) · Śloka 41

ਰਕ੍ਤਂ ਕਸ੍ਣੇਨ ਵਮਤਿ ਵਿਸ਼ੇਸਾਦ੍ ਦੁਰ੍ਦਿਨੇ ਪਿਬੇਤ੍| ਤਤ੍ਰ ਕਿਂਸ਼ੁਕਭਸ੍ਮਾਮ੍ਬੁ ਸ਼ਿਰੀਸਫਲਵਾਲਕਮ੍||੪੧||

ਕਸ੍ਣੇਨਾਸਿਤਾਖ੍ਯੇਨ ਰਕ੍ਤਂ ਸਦਾ ਵਮਤਿ ਦੁਰ੍ਦਿਨੇ ਤੁ ਵਿਸ਼ੇਸਾਤ੍| ਤਤ੍ਰ ਪਲਾਸ਼ਭਸ੍ਮੋਦਕਾਦਿਕਂ ਪਿਬੇਤ੍|| ੪੧||

Adhikarana aruNAdiShu pa~jcasu (42) · Śloka 42

ਅਰੁਣਾਦ੍ਯਾਃ ਪਥਗ੍ਦੋਸਸਨ੍ਨਿਪਾਤਾਸ੍ਰਸਮ੍ਭਵਾਨ੍| ਜਨਯਨ੍ਤਿ ਕ੍ਰਮਾਦ੍ਰਾਗਾਨ੍ ਸਰ੍ਵੇ ਚ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਕਰ੍ਣਿਕਾਃ| ਕਰਞ੍ਜਾਰਗ੍ਵਧਵ੍ਯੋਸਬਹਤ੍ਯਂਸ਼ੁਮਤੀਦ੍ਵਯਾਤ੍| ਕ੍ਵਾਥੇ ਦਧਿਪਯਃਸਰ੍ਪਿਃ ਪਥਕ੍ਪ੍ਰਸ੍ਥੋਨ੍ਮਿਤਂ ਪਚੇਤ੍| ਕਪਿਤ੍ਥਦਾਡਿਮਵਰੀਵਿਸ਼ਾਲਾਤ੍ਰਿਸੁਗਨ੍ਧਿਕਾਃ| ਤ੍ਰਿਵਤਾਮਤ੍ਤਿਕਾਵਕ੍ਰਗੁਡੂਚੀਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰ ਕਲ੍ਕਿਤਾਃ| ਕ੍ਸਿਪੇਤ੍ਤਦਰੁਣਾਦੀਨਾਂ ਪਞ੍ਚਾਨਾਂ ਵਿਸਨਾਸ਼ਨਮ੍| ਕਾਕਾਦਨੀ ਕਾਕਾਮਾਚੀ ਸ੍ਵਰਸੇਨ੍ਸ੍ ਸ਼ਤਂ ਘਤਮ੍||੪੨||

ਅਰੁਣਾਦ੍ਯਾਃ ਪਞ੍ਚ ਪਥਗ੍ਦੋਸਾਦਿਸਮ੍ਭਵਾਨ੍ ਕ੍ਰਮਾਦ੍ਰੋਗਾਨ੍ ਜਨਯਨ੍ਤਿ| ਸਰ੍ਵੇ ਚ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਕਰ੍ਣਿਕਾਯੁਕ੍ਤਾ ਭਵਨ੍ਤਿ| ਅਰੁਣੋ ਵਾਤਸਮ੍ਭਵਾਨ੍ ਰੋਗਾਨ੍ ਜਨਯਤਿ| ਸ਼ਬਲਃ ਪਿਤ੍ਤਸਮ੍ਭਵਾਨ੍| ਸ੍ਵੇਤਃ ਕਫਸਮ੍ਭਵਾਨ੍| ਪੈਤੋਨ੍ਦੁਰੋਸ੍ਰਸਮ੍ਭਵਾਨਿਤਿ ਕ੍ਰਮਾਰ੍ਥਃ| ਕਰਞ੍ਜਾਦਿਕ੍ਵਾਥੇ ਕਪਿਤ੍ਥਾਦਿਕਲ੍ਕੇ ਦਧਿਕ੍ਸੀਰਪ੍ਰਸ੍ਥਾਬ੍ਯਾਂ ਯੁਕ੍ਤਂ ਘ੍ਰੁਤਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਪਚੇਤ੍| ਤਦ੍ਘਤਮਰੁਣਾਦੀਨਾਂ ਪਞ੍ਚਾਨਾਂ ਵਿਸਨਾਸ਼ਨਮ੍| ਕਾਕਾਦਨ੍ਯਾਃ ਕਾਕਮਾਚ੍ਯਾ ਚ ਸ੍ਵਰਸੇਨ ਸ਼ਤਂ ਘਤਞ੍ਚਾਰੁਣਾਦੀਨਾਂ ਪਞ੍ਚਾਨਾਂ ਵਿਸਨਾਸ਼ਨਮ੍|| ੪੨||

Adhikarana cacchundure (43) · Śloka 43

ਕ੍ਲਮਸ਼੍ਰੁਚ੍ਛੁਨ੍ਦਰੇਣੋਗ੍ਰੋ ਗ੍ਰੀਵਾਸ੍ਤਮ੍ਭੋ ਵਿਸਚਿਕਾ| ਯਵਨਾਲਰ੍ਸਭਕ੍ਸਾਰਮ੍ ਬਹਤ੍ਯੌ ਵਾਤ੍ਰ ਪਾਯਯੇਤ੍||੪੩||

ਚਚ੍ਛੁਨ੍ਦਰਾਖ੍ਯੇਨ ਕ੍ਲਮਾਦਿਵਿਸੂਚਿਕਾਨ੍ਤਮ੍| ਤਤ੍ਰ ਯਵਨਾਲਕ੍ਸਾਰਾਦਿਕਂ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਯਵਨਾਲਕ੍ਸਾਰੋ ਯਵਕ੍ਸਾਰਃ|| ੪੩||

Adhikarana rasAle (44) · Śloka 44

ਗ੍ਰੀਵਾਸ੍ਤਮ੍ਭੋ ਰਸਾਲੇਨ ਵੇਦਨਾ ਦਂਸ਼ਮਣ੍ਡਲੇ| ਲਿਹ੍ਯਾਨ੍ਮਹਾਗਦਂ ਤਤ੍ਰ ਘਤਮਾਕ੍ਸਿਕਸਂਯੁਤਮ੍||੪੪||

ਰਸਾਲਾਖ੍ਯੇਨ ਗ੍ਰੀਵਾਯਾਃ ਸ੍ਤਮ੍ਬੋ ਦਂਸ਼ਮਣ੍ਡਲੇ ਵੇਦਨਾ ਚ| ਤਤ੍ਰ ਮਹਾਗਦਾਖ੍ਯਮਗਦਂ ਘਤਮਾਕ੍ਸਿਕਸਂਯੁਤਂ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍| ਮਹਾਗਦਾਖ੍ਯੋਗਦਃ ਸਰ੍ਪਵਿਸਪ੍ਰਤਿਸੇਧੋਕ੍ਤਃ|| ੪੪||

Adhikarana sasheShaviShalakShaNaM cikitsa ca (45) · Śloka 45

ਸਸ਼ੇਸਂ ਮੂਸਿਕਵਿਸਂ ਪ੍ਰਕੁਪ੍ਯਤ੍ਯਭ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਨੇ| ਯਥਾਯਥਂ ਵਾ ਕਾਲੇਸੁ ਦੋਸਾਣਾਂ ਵਦ੍ਧਿਹੇਤੁਸੁ| ਤਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵੇ ਯਥਾਵਸ੍ਥਂ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਾਃ ਸ੍ਯੁਰੁਪਕ੍ਰਮਾਃ| ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਯੇ ਚ ਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਾਸ੍ਤਥਾ ਦੂਸੀਵਿਸਾਪਹਾਃ||੪੫||

ਯਨ੍ਮੂਸਿਕਵਿਸਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਯਾ ਨਿਸ਼੍ਸ਼ੇਸਂ ਨ ਨਿਰਸ੍ਤਂ ਤਦਭ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਨੇ ਪ੍ਰਕੁਪ੍ਯਤਿ| ਅਥਵਾ ਯੇਨੈਵ ਦੋਸੇਣਾਧਿਕਂ ਯਨ੍ਮੂਸਿਕਵਿਸ਼ਂ ਤਤ੍ਤਸ੍ਯ ਵਦ੍ਧਿਹੇਤੁਸੁ ਕੋਲੋਸ੍ਵਾਯੁਸ੍ਕਾਮੀਯੋਕ੍ਤੇਸ਼ੁ ਪ੍ਰਕੁਪ੍ਯਤਿ| ਤਤ੍ਰ ਸਸ਼ੇਸਵਿਸਵਦ੍ਧੌ ਅਵਸ੍ਥਾਨਤਿਕ੍ਰਮੇਣ ਯਥਾਦੋਸਞ੍ਚ ਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਾ ਉਪਕ੍ਰਮਾ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਾਃ ਸ੍ਯੁਃ| ਤਥਾ ਦੂਸੀਵਿਸਾਪਹਾਸ਼੍ਚੋਪਕ੍ਰਮਾਃ| ਇਤਿ ਮੂਸਿਕਵਿਸੋਪਕ੍ਰਮਃ|| ੪੫||

Adhikarana alarkaviShacikitsA (46) · Śloka 46

ਦਂਸ਼ਨ੍ਤ੍ਵਲਰ੍ਕਦਸ੍ਟਸ੍ਯ ਦਗ੍ਧਮੁਸ੍ਣੇਨ ਸਰ੍ਪਿਸਾ| ਪ੍ਰਦਿਹ੍ਯਾਦਗਦੈਸ੍ਤੈਸ੍ਤੈਃ ਪੁਰਾਣਂ ਚ ਘਤਂ ਪਿਬੇਤ੍||੪੬||

ਅਲਰ੍ਕਦਸ੍ਟਸ੍ਯ ਦਂਸ਼ਂ ਦਂਸ਼ਵ੍ਰਣਂ ਉਸ੍ਣੇਨ ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਦਗ੍ਧ੍ਵਾ ਤੈਸ੍ਤੈਰ੍ਨਾਨਾਵਿਧੈਰਗਦੈਃ ਪ੍ਰਦਿਹ੍ਯਾਤ੍| ਪੁਰਾਣਂ ਪਞ੍ਚਸਂਵਤ੍ਸਰਾਤੀਤਞ੍ਚ ਘਤਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਅਥਵਾ ਵ੍ਰਣਸ੍ਯੋਪਰਿਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਪੁਸ੍ਪੀਰਸੋ ਨਿਸ੍ਪੀਡ੍ਯਃ| ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਪੁਸ੍ਪੀ ਅਪਾਮਾਰ੍ਗਃ||੪੬||

Adhikarana tilAdikalkaH (47) · Śloka 47

ਤਿਲਗੁਗ੍ਗੁਲੁਦੂਰ੍ਵਾਣਾਂ ਦਾਡਿਮਸ੍ਯ ਗੁਡਸ੍ਯ ਚ| ਕਲ੍ਕੋ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਰ੍ਲੇਪਃ ਸ਼੍ਵਦਂਸ਼ਵਿਸਜਿਤ੍ਪਰਮ੍||੪੭||

ਤਿਲਾਦੀਨਾਂ ਕਲ੍ਕੇਨ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਰ੍ਲੇਪਃ ਪਰਂ ਸ਼੍ਵਦਂਸ਼ਵਿਸਜਿਤ੍|| ੪੭||

Adhikarana daMshabandhanam (48) · Śloka 48

ਨਲਮੂਲਂ ਜਲੇ ਪਿਸ੍ਟਂ ਪਾਨਲੇਪਨਯੋਰ੍ਹਿਤਮ੍| ਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗਚ੍ਛਦੈਰ੍ਦਂਸ਼ਂ ਬਧ੍ਨੀਯਾਦ੍ਦਨ੍ਤਚਰ੍ਵਿਤੈਃ||੪੮||

ਨਲਮੂਲਮਿਤ੍ਯਾਦਿ ਸੁਬੋਧਮ੍| ਦਨ੍ਤੈਸ਼੍ਚਰ੍ਵਿਤਾਨਿ ਯਾਨਿ ਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗਪਤ੍ਰਾਣਿ ਤੈਰ੍ਦਂਸ਼ਂ ਬਧ੍ਨੀਯਾਤ੍|| ੪੮||

Adhikarana virecanam (49) · Śloka 49

ਅਰ੍ਕਕ੍ਸੀਰਯੁਤਂ ਚਾਸ੍ਯ ਯੋਜ੍ਯਮਾਸ਼ੁ ਵਿਰੇਚਨਮ੍||੪੯||

ਅਸ੍ਯ ਚਾਲਰ੍ਕਦਸ੍ਟਸ੍ਯਰ੍ਕਕ੍ਸੀਰਯੁਕ੍ਤਂ ਯੋਗ੍ਯਂ ਵਿਰੇਚਨਮਾਸ਼ੁ ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਤ੍||੪੯||

Adhikarana shvetapunarnavAdiyogaH (50) · Śloka 50

ਪਿਬੇਤ੍ ਪੁਨਰ੍ਨਵਾਂ ਸ਼੍ਵੇਤਾਂ ਧੁਰ੍ਧੂਰਕਫਲਾਨ੍ਵਿਤਮ੍||੫੦||

ਸ਼੍ਵੇਤਾਂ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪੁਸ੍ਪਾਂ ਪੁਨਰ੍ਨਵਾਂ ਧੁਰ੍ਧੂਰਕਫਲੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਾਂ ਪਿਬੇਤ੍|| ੫੦||

Adhikarana dhattUraPalayogAH (51) · Śloka 51

ਫਲਂ ਧੁਰ੍ਧੂਰਕਾਨ੍ਮੂਲਂ ਕਾਕੋਦੁਮ੍ਬਰਿਕੋਦ੍ਭਵਮ੍| ਸ਼ੀਧੁਨਾ ਸ਼੍ਵਵਿਸਂ ਹਨ੍ਤਿ ਪੀਤਂ ਵਾ ਤਣ੍ਡੁਲਾਮ੍ਬੁਨਾ||੫੧||

ਧੁਰ੍ਧੂਰਕਫਲਂ ਕਾਕੋਦੁਮ੍ਬਰਿਕਾਮੂਲਂ ਚ ਸ਼ੀਧੁਨਾ ਵਾ ਤਣ੍ਡੁਲਾਮ੍ਬੁਨਾ ਵਾ ਪੀਤਂ ਸ਼੍ਵਵਿਸਂ ਹਨ੍ਤਿ|| ੫੧||

Adhikarana palalAdiyogaH (52) · Śloka 52

ਏਕਧ੍ਯਂ ਪਲਲਂ ਤੈਲਂ ਰੂਪਿਕਾਯਾਃ ਪਯੋ ਗੁਡਃ| ਭਿਨਤ੍ਤਿ ਵਿਸਮਲਰ੍ਕਂ ਘਨਵਨ੍ਦਮਿਵਾਨਿਲਃ||੫੨||

ਪਲਲਾਦਿਕਮੈਕਧ੍ਯਂ ਮਿਸ਼੍ਰਯਿਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਮਾਲਰ੍ਕਂ ਵਿਸਂ ਭਿਨਤ੍ਤਿ| ਯਥਾ ਘਨਸਮੂਹਂ ਵਾਯੁਃ| ਰੂਪਿਕਾਃ ਅਰ੍ਕਃ|| ੫੨||

Adhikarana lashunAdiyogaH (53) · Śloka 53

ਲਸ਼ੁਨੋਸਣਵੈਦੇਹੀ ਵਰਾ ਗੋਪਿਤ੍ਤਕਲ੍ਕਿਤਾਃ| ਪਾਨਨਸ੍ਯਾਞ੍ਜਨਾਲੇਪੈਃ ਸ਼੍ਵਦਸ੍ਟਸ੍ਯੌਸਧਂ ਪਰਮ੍||੫੩||

ਲਸ਼ੁਨਾਦਿਕਂ ਗੋਪਿਤ੍ਤਕਲ੍ਕਿਤਂ ਪਾਨਾਦਿਭਿਃ ਪਰਂ ਸ਼੍ਵਦਸ੍ਟੌਸਧਮ੍| ਵੈਦੇਹੀ ਪਿਪ੍ਪਲੀ|| ੫੩||

Adhikarana jalavetasapatrAdikvAthaH (54) · Śloka 54

ਜਲਵੇਤਸਪਤ੍ਰਤ੍ਵਙ੍ਮੂਲਂ ਕ੍ਸੁਣ੍ਣਂ ਪਚੇਜ੍ਜਲੇ| ਸਕ੍ਵਾਥਃ ਸ਼ੀਤਲਃ ਪੀਤਃ ਪਰਂ ਸ਼੍ਵਵਿਸਭੇਸਜਮ੍| ਤਤ੍ਸਿਦ੍ਧਂ ਚ ਘ੍ਰੁਤਂ ਪਾਨਨਸ੍ਯਾਭ੍ਯਞ੍ਜਨਲੇਪਨਮ੍| ਜਲਤ੍ਰਾਸੇ ਸਮਸ੍ਤੇ ਚ ਵਿਸੇ ਤਦ੍ਗਰੁਡੋਪਮਮ੍||੫੪||

ਜਲਵੇਤਸਪਤ੍ਰਾਦਿਕ੍ਵਾਥਃ ਸੁਬੋਧਃ| ਤਤ੍ਸਿਦ੍ਧਮਿਤਿ ਜਲਵੇਤਸਪਤ੍ਰਾਦਿਸਿਦ੍ਧਂ ਘਤਂ ਪਾਨਾਦਿਪ੍ਰਯੋਗਾਜ੍ਜਲਤ੍ਰਾਸੇ ਸਰ੍ਵਵਿਸੇਸੁ ਚ ਗਰੁਡੋਪਮਮ੍|| ੫੪||

Adhikarana yavamAShAdi ghRutam (55) · Śloka 55

ਯਵਮਾਸਕੁਲਤ੍ਥਾਨਾਂ ਪਞ੍ਚਮੂਲਸ੍ਯ ਚਾਮ੍ਭਸਿ| ਕ੍ਸੀਰਦ੍ਵਿਗੁਣਿਤੇ ਸਰ੍ਪਿਃ ਸਾਧ੍ਯੇਚ੍ਛ੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਕਲ੍ਕਿਤੈਃ| ਅਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾਸਹਾਕੁਸ੍ਠਬਹਤੀਰਜਨੀਦ੍ਵਯੈਃ| ਵਿਦਾਰੀਨਤਕਟ੍ਵਙ੍ਗਪਯਸ੍ਯਾਸਿਨ੍ਦੁਵਾਰਕੈਃ| ਸਰ੍ਪਗਨ੍ਧਾਨਖਾਭੀਰੁਸ਼ਰ੍ਕਰਾਰਕ੍ਤਚਨ੍ਦਨੈਃ| ਸ਼੍ਵਦਂਸ੍ਟ੍ਰੋਪਦ੍ਰਵਾਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਪਾਨਾਭ੍ਯਙ੍ਗੈਰ੍ਨ੍ਨਿਹਨ੍ਤਿ ਤਤ੍||੫੫||

ਯਵਾਦੀਨਾਂ ਪਞ੍ਚਮੂਲਾਨ੍ਤਾਨਾਂ ਕ੍ਵਾਥੇ ਦ੍ਵਿਗੁਣਕ੍ਸੀਰੇ ਅਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾਦਿਭਿਃ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਕਲ੍ਕਿਤੈਃ ਸਰ੍ਪਿਃ ਸਾਧਯੇਤ੍| ਤਦ੍ਘਤਂ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਸ਼ੁਨੋ ਦਂਸ੍ਟ੍ਰਯਾ ਕਤਾਨੁਪਦ੍ਰਵਾਨ੍ ਨਿਹਨ੍ਤਿ|| ੫੫||

Adhikarana hRudvidAhAdau kramaH (56) · Śloka 56

ਹਦ੍ਵਿਦਾਹੇ ਪ੍ਰਸੇਕੇ ਚ ਵਿਰੇਕਵਮਨੇ ਭਸ਼ਮ੍| ਵਿਸਦੋਸਹਰੇ ਯੋਜ੍ਯੇ ਸ਼ੁਦ੍ਧੇ ਸਂਸਰ੍ਜਨਕ੍ਰਮਃ||੫੬||

ਅਲਰ੍ਕਦਸ੍ਟੇ ਚ ਯਦਿ ਹਦ੍ਵਿਦਾਹਃ ਪ੍ਰਸੇਕਸ਼੍ਚ ਭਵਤਿ| ਤਤ੍ਰ ਵਿਸਦੋਸਹਰੇ ਵਿਰੇਕਵਮਨੇ ਭਸ਼ਂ ਯੋਜ੍ਯੇ| ਤਸ੍ਯ ਚ ਸ਼ੁਦ੍ਧੇ ਹਦਿ ਸਂਸਰ੍ਜਨਕ੍ਰਮਃ|| ੫੬||

Adhikarana saMshodhanaM tIkShNameva deyam (57) · Śloka 57

ਦਦ੍ਯਾਤ੍ ਸਂਸ਼ੋਧਨਂ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਮਵਸ਼੍ਯਂ ਵਿਸਨਾਸ਼ਨਮ੍| ਅਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਨਿਰੂਢੇਪਿ ਵ੍ਰਣੇ ਕੁਪ੍ਯਤਿ ਤਦ੍ਵਿਸਮ੍||੫੭||

ਤਤ੍ਰ ਯਦਾ ਸਂਸ਼ੋਧਨਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਤਦਾਵਸ਼੍ਯਮੇਵ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੈਰੇਵ ਨਾਤਿਕ੍ਸ੍ਣੈਰ੍ਯਸ੍ਮਾਦਸਮ੍ਯਕ੍ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਨਿਰੂਢੇਪਿ ਵ੍ਰਣੇ ਤਦ੍ਵਿਸਂ ਕੁਪ੍ਯਤਿ|| ੫੭||

Adhikarana snapanam (58) · Śloka 58

ਸਰਤ੍ਨਬੀਜੌਸਧਿਭਿਃ ਕੁਮ੍ਭੈਃ ਸ਼ੀਤਾਮ੍ਬੁਪੂਰਿਤੈਃ| ਅਸ੍ਤੋਤ੍ਤਰਸ਼ਤਂ ਵਾਰਾਨ੍ ਸਿਦ੍ਧਮਨ੍ਤ੍ਰਾਭਿਮਿਨ੍ਤ੍ਰਿਤੈਃ| ਅਸ੍ਟੋਤ੍ਤਰਸ਼ਤੋਨ੍ਮਾਨੈਃ ਪੁਸ੍ਪਮਾਲਾਵਗੁਣ੍ਠਿਤੈਃ| ਗੋਚਰ੍ਮਮਾਤ੍ਰਕੇ ਲਿਪ੍ਤੇ ਜ੍ਵਲਿਤਾਗ੍ਨੌ ਕੁਸ਼ਾਸ੍ਤਤੇ| ਸ੍ਥਣ੍ਡਿਲੇ ਸਰਿਤਸ੍ਤੀਰੇ ਸ੍ਨਾਨਂ ਵਾਸ੍ਯ ਚਤੁਸ੍ਪਥੇ||੫੮||

ਅਸ੍ਯ ਚਾਲਰ੍ਕਦਸ੍ਟਸ੍ਯ੍ ਸਰਿਤਸ੍ਤੀਰੇ ਵਾ ਚਤੁਸ੍ਪਥੇ ਵਾ ਸ੍ਥਣ੍ਡਿਲੇ ਭੂਪ੍ਰਦੇਸ਼ੇ ਗੋਚਰ੍ਮਮਾਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨੇ ਲਿਪ੍ਤੇ ਜ੍ਵਲਿਤਾਗ੍ਨੌ ਕੁਸ਼ੈਸ਼੍ਚਾਸ੍ਤਤੇ ਸਰਤ੍ਨਬੀਜਾਦਿਭਿਃ ਕੁਮ੍ਭੈਰ੍ਘਟੈਃ ਸ੍ਨਾਨਂ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਰਤ੍ਨੈਰ੍ਬੀਜੈਰ੍ਦ੍ਧਾਨ੍ਯੈਸ਼੍ਚੌਸਧੈਸ਼੍ਚ ਸਹ ਯੇ ਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਤੇ ਤਥੋਕ੍ਤਃ| ਯੇ ਚ ਕੁਮ੍ਭਾਃ ਸਿਦ੍ਧਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣਾਸ੍ਟਤ੍ਤਰਂ ਸ਼ਤਂ ਵਾਰਾਨਭਿਮਨ੍ਤ੍ਰਿਤਾਸ੍ਤੈਃ| ਯੇ ਜਲੇਨ ਪੂਰ੍ਣਾਃ ਸਨ੍ਤਸ੍ਤੇ| ਯੇ ਅਸ੍ਟੋਤ੍ਤਰਂ ਸ਼ਤਮੁਨ੍ਮਾਨੇਨ ਭਵਨ੍ਤਿ, ਤੈਃ ਕਲਸ਼ੈਃ|| ੫੮||

Adhikarana alarkaviShe mantraH (59) · Śloka 59

ਅਲਰ੍ਕਾਧਿਪਤੇ ਯਕ੍ਸ ਸਾਰਮੇਯਗਣਾਧਿਪ| ਅਲਰ੍ਕਜੁਸ੍ਟਮੇਤਂ ਮੇ ਨਿਰ੍ਵਿਸਂ ਕੁਰੁ ਮਾਚਿਰਾਤ੍| ਸ੍ਵਾਹੇਤਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰੋਲਰ੍ਕਾਰ੍ਤ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਸੁ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ||੫੯||

ਅਲਰ੍ਕਾਧਿਪਤ ਇਤ੍ਯਾਦਿ ਸ੍ਵਾਹਾਨ੍ਤੋ ਮਨ੍ਤ੍ਰੋਲਰ੍ਕਾਰ੍ਤ੍ਤੇ ਪੁਰੁਸੇ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਸੁ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ| ਹੇ ਅਲਰ੍ਕਾਭਿਧਾਨ, ਅਧਿਪਤੇ ਸ੍ਵਾਮਿਨ੍, ਹੇ ਯਕ੍ਸਗਣਾਨਾਂ ਸਾਰਮੇਯਗਣਾਨਾਂ ਚਾਧਿਪ| ਏਨਮਲਰ੍ਕਜੁਸ੍ਟਂ ਮੇ ਨਿਰ੍ਵਿਸਂ ਕੁਰੁ ਮਾਚਿਸ਼ਤ੍ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਸ੍ਵਾਹੇਤਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰਪਦਮ੍|| ੫੯||

Adhikarana nakhadantakShatam (60) · Śloka 60

ਚਤੁਸ੍ਪਾਦ੍ਭਿਰ੍ਦ੍ਵਿਪਾਰ੍ਦ੍ਭਿਰ੍ਵਾ ਨਖਦਨ੍ਤਪਰਿਕ੍ਸਤਮ੍| ਸ਼ੂਯਤੇ ਪਚ੍ਯਤੇ ਰਾਗਜ੍ਵਰਸ੍ਤ੍ਰਾਵਰੁਜਾਨ੍ਵਿਤਮ੍||੬੦||

ਚਤੁਸ੍ਪਾਦ੍ਭਿਃ ਪ੍ਰਾਣਿਭਿਃ ਦ੍ਵਿਪਾਦ੍ਭਿਸ਼੍ਚ ਮਨੁਸ੍ਯਾਦਿਭਿਰ੍ਨਖਪਰਿਕ੍ਸਤਂ ਦਨ੍ਤਪਰਿਕ੍ਸਤਞ੍ਚ ਰਾਗਾਦ੍ਯਨ੍ਵਿਤਂ ਸਚ੍ਛੂਯਤੇ ਪਚ੍ਯਤੇ ਚ|| ੬੦||

Adhikarana nakhadantaviShe yogaH (61-46) · Śloka 46

ਸੋਮਵਲ੍ਕੋਸ਼੍ਵਕਰ੍ਣਸ਼੍ਚ ਗੋਜਿਹ੍ਵਾ ਹਂਸਪਾਦਿਕਾ| ਰਜਨ੍ਯੌ ਗੈਰਿਕਂ ਲੇਪੋ ਨਖਦਨ੍ਤਵਿਸਾਪਹਃ||੬੧|| ਇਤਿ ਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸ੍ਯ ਸੂਨੋਰ੍ਵਾਗ੍ਭਟਸ੍ਯ ਕਤਾ ਵਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਸਂਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਮੂਸਿਕਾਲਰ੍ਕ ਪ੍ਰਤਿਸੇਧੋ ਨਾਮ ਸਟ੍ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੪੬||

ਸੋਮਵਲ੍ਕਾਦਿਨਾ ਲੇਪੋ ਨਖਦਨ੍ਤਵਿਸਾਪਹਃ| ਸੋਮਵਲ੍ਕਃ ਕਟ੍ਫਲਤ੍ਵਕ੍| ਹਂਸਪਦੀ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧੈਵ| ਅਸ਼੍ਵਕਰ੍ਣੋ ਮਧੁਸ੍ਰਵਾ ਪੂਰ੍ਵਦੇਸ਼ੇ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਃ| ('ਨਖਦਨ੍ਤਵਿਸਾਪਹ ਇਤ੍ਯਤ੍ਰ ਮਨੁਸ੍ਯਾਣਾਂ ਦਨ੍ਤਨਖਕ੍ਸਤਂ ਵਿਸਮਨ੍ਯਤ੍ਰ ਮੈਥੁਨਾਦਿਤ੍ਯਾਸ੍ਤਿਕਾਃ, ਇਤਿ ਜੇਜ੍ਜਟਃ)|| ੬੧|| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਨ੍ਮਹਾਮਹੋਪਾਧ੍ਯਾਯੇਨ੍ਦੁਵਿਰਚਿਤਾਯਾ ਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਖਾਯਾ ਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਸਟ੍ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ