6. pratyēkagrahapratiṣēdhaḥ

Adhikarana atha pratyekagrahapratiShedho nAma ShaShTho~adhyAyaH - avataraNikA · Śloka

സാമാന്യേന സര്വഗ്രഹാണാം സ്നപനമുക്ത്വാ വിശേഷേണ പ്രത്യേകം ചികിത്സാം പ്രദര്ശയിതുമധ്യായ ആരഭ്യതേ||

Adhikarana pratij~jA (1) · Śloka 1

അഥാതഃ പ്രയേകഗ്രഹപ്രതിഷേധം നാമാധ്യായം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ| ഇതി ഹ സ്മാഹുരാത്രേയാദയോ മഹര്ഷയഃ||൧||

Adhikarana skandagrahacikitsA - guggulvAdipradeha pariShekAbhya~ggaH (2(1)) · Śloka 2

സ്കന്ദഗ്രഹേ ഗുഗ്ഗുല്വേലാവാലുകമനശിശലാഹരിതാലമഞ്ജിഷ്ഠോ- ശീരരാസ്നാഗരുദേവദാരുശ്രീവേഷ്ടകഹരേണൂഗിരികദമ്ബകചന്ദനൈഃ ശ്ലക്ഷ്ണപിഷ്ടൈഃ പ്രദേഹോ വാതഹരവൃക്ഷപത്രക്വാഥേന കവോഷ്ണേന പരിഷേകസ്തേഷാമേവ ച മൂലക്വാഥേ സര്വഗന്ധസുരരാമണ്ഡാകൈഡര്യാവാപവത്തൈലം വിപക്വമഭ്യങ്ഗഃ| (൧)|൨|

സ്കന്ദഗ്രഹേ ഗുഗ്ഗുല്വാദിഭിഃ ശ്ലക്ഷ്ണപിഷ്ടൈഃ പ്രദേഹഃ| ഏലവാലൂകം മാലൂകമ്| ശ്രീവേഷ്ടകം ധൂപദ്രവ്യമ്| ഗിരികദമ്ബകോ ഭൂകദമ്ബകഃ ഭൂകദമ്ബകഃ| വാതഹരവൃക്ഷാണാം ഭദ്രദാര്വാദീനാം പത്രക്വാഥേന കോഷ്ണേന പരിഷേകഃ| തേഷാമേവ ച വാതഹരവൃക്ഷാണാമ് മൂലക്വാഥേ സര്വഗന്ധദ്യാവാപതത്തൈലം വിപക്വമഭ്യങ്ഗഃ| ആവാപഃ കല്കഃ| സര്വാണി ഗന്ധദ്രവ്യാണി യഥാ ലാഭമ്| കൈഡര്യം സുരഭിപത്രമ്||൨(൧)||

Adhikarana bRuhatyAditailamabhya~ggArthe (2(2)) · Śloka 2

ബൃഹതീദ്വയദ്വിപുനര്നവരേണുകോപകുല്യാമുസ്തഖദിരവചാശങ്ഖനാഭിസരലസര്പസുഗന്ധാസുരാഹ്വകല്കവിപക്വം വാ| (൨)|൨|

അഥവാ ബൃഹത്യാദിഭിര്വിപക്വം തൈലമഭ്യങ്ഗഃ| രേണുകാ ഹരേണൂഃ| ഉപകുല്യാ പിപ്പലീ| സര്പസുഗന്ധാ നാകുലീ| സുരാഹ്വം ദേവദാരു|| ൨(൨)||

Adhikarana kShIrivRukShAdighRutaM pAnArthe (2(3)) · Śloka 2

ക്ഷീരിവൃക്ഷകഷായേണ ക്ഷീരേണ ച സിദ്ധമര്ധപലികൈശ്ച പിഷ്ടൈഃ ശാരിവാദ്വികാകോലീദ്വിബലാംശുമതീദ്വയഹസ്തികര്ണപര്ണൈര്ഘൃത- പ്രസ്ഥം പാനമ്| (൩)|൨|

ക്ഷീരിവൃക്ഷാണാം വടാദീനാം ക്വാഥേന ക്ഷീരേണ ച തത്സര്വമേകതഃ കൃത്വാ ശാരിവാദിഭിശ്ചാര്ധപലികൈഃ പിഷ്ടൈഃ ഘൃതപ്രസ്ഥം സിദ്ധം പാനമ്| അംശുമതീ സാലപര്ണീ|| ൨(൩)||

Adhikarana rAsnAdisarpiHpAnam (2(4)) · Śloka 2

രാസ്നാദേവദാര്വന്യതരകല്കേന വാ സക്ഷീരം സാധിതം സര്പിഃ| (൪)|൨|

അഥവാ രാസ്നാദേവദാരുഭ്യാമന്യതരസ്യ കല്കേന സക്ഷീരം സര്പിഃ സാധിതം പാനമ്||൨(൪)||

Adhikarana dhUpayogau (2 (5)) · Śloka 2

വചാകാകാദനീസര്പകഞ്ചുകസര്ഷപൈരുഷ്ട്രാജാവ്യശ്വഗോരോമഭിശ്ച സഘൃതൈര്ധൂപഃ| സിദ്ധാര്ഥകസര്ജരസകുഷ്ഠഹിങ്ഗുഗുഗ്ഗുലുഭിര്വാ (൫)|൨|

വചാദിഭിരുഷ്ട്രാദിലോമഭിശ്ച സഘൃതൈര്ധൂപഃ| സിദ്ധാര്ഥകാദിഭിര്വാ സഘൃതൈര്ധൂപഃ|| ൨ (൫)||

Adhikarana auShadhidhAraNam (2(6)) · Śloka 2

സോമവല്ലീന്ദ്രവല്ലീശമീബില്വവന്ദാകമൃഗാദിനീമൂലാനി സൂത്രേണ ഗ്രഥിതാനി കണ്ഠേന ശിരസാ വാ ധാരയേത്| (൬)|൨|

സോമവല്യാദീനാം മൂലാനി സൂത്രേണ ഗ്രഥിതാനി ബദ്ധാനി കണ്ഠേന ശിരസാ വാ ധാരയേത്| സോമവല്ലീ ഗുഡൂചീ| ഇന്ദ്രവല്ലീ ഏന്ദ്രീ| ബന്ദാകോ വൃക്ഷാദിനീ| മൃഗാദിനീ ഗവാക്ഷീ|| ൨(൬)||

Adhikarana baliH (2(7)) · Śloka 2

രക്തമാല്യാനുലേപവസ്രപതാകാമണിബീജൈര്വിവിധൈശ്ച ഭക്ഷ്യൈഃ സദധിഘൃതമധുലാജകുല്മാഷമാംസമത്സ്യസുരാസവം സമയൂരകു- ക്കുടം സഘണ്ടാകം സശൂര്പവ്യജനഞ്ച കുമാരഗ്രഹേ രക്തൌദനേന ബലിമുപോഷിതോ നിവേദയേത്| (൭)|൨|

ഉപോഷിതശ്ച രക്തമാല്യാദിഭിര്ബലിം ബാലഗ്രഹേ നിവേദയേത്| രക്തശബ്ദോ ലോഹിതവര്ണവാചീ മാല്യാനുലേപനാഭ്യാം സമ്ബധ്യതേ| പതാകാ വൈജയന്തീ| ബീജാനി സസ്യാനി| സദധീത്യാദി ബലിവിശേഷണമ്| കുല്മാഷഃ സ്വിന്നസസ്യമ്||൨(൭)||

Adhikarana samantrako homaH (2(8)) · Śloka 2

തത്ര ച രാത്രാവിഗ്നിം ജ്വാലയിത്വാ മന്ത്രമിമം പഠന് മധുസര്പിഷാ ജുഹുയാത്| അഗ്നയേ കൃത്തികാഭ്യശ്ച സ്വാഹാസ്വാഹേതി ചാന്തതഃ| നമഃ സ്കന്ദായ ദേവായ ഗ്രഹാധിപതയേ നമഃ| ശിരസാ ത്വാഭിവന്ദേഹം പ്രതിഗൃഹ്ണീഷ്വ മേ ബലിമ്| നീരുജോ നിര്വികാരശ്ച ശിശുര്ഭവതു സര്വദാ| സ്വാഹേതി| (൮)|൨|

തത്ര ച കുമാരഗ്രഹേ രാത്രാവഗ്നിം ജ്വാലയിത്വാ മന്ത്രമിമഗ്നയേ കൃത്തികാഭ്യശ്ചേത്യാദി പഠന് മധുസര്പിഷാ മിശ്രേണാഗ്നിം ജുഹുയാത്| സ്വാഹാ സ്വാഹേത്യനേനാഗ്നയേ സ്വാഹാ കൃത്തികാഭ്യശ്ച സ്വാഹേത്യുക്തമ്| സര്വത്ര സ്വാഹേത്യേവമന്തോ മന്ത്രഃ|| ൨(൮)||

Adhikarana prasa~ggAtsAmAnyanirdeshaH (2(9)) · Śloka 2

സര്വേഷ്വേവ ഗ്രഹേഷു ത്രികാലമഗ്നിം പൂജയേത്തര്പയേച്ച| വിശേ- ഷതഃ സ്കന്ദഗ്രഹേ ത്രിരാത്രം ച രാത്രൌ രാത്രൌ ഗായത്ര്യഭിമന്ത്രിതോദ- കേന ചത്വരേ ധാത്രീകുമാരയോഃ സ്നപനമാചരേത്| (൯)|൨|

സര്വേഷ്വേവ ഗ്രഹേഷു ത്രികാലം പ്രാതര്മധ്യാഹ്നേ സായം ചാഗ്നിം പൂജയേത്പുഷ്പാദിനാ| വിശേഷതഃ ഇത്യാദി സുബോധമ്|| ൨(൯)||

Adhikarana pratisarAmantraH (2(10)) · Śloka 2

ത്രികാലം ച മന്ത്രേണാനേന ബാലമപമാര്ജയേത് പ്രതിസരാം ച ബധ്നീയാത്| തപസാം തേജസാം ചൈവം യശസാം വപുഷാം തഥാ| വിധാതാ യോऽവ്യയോ ദേവഃ സ തേ സ്കന്ദഃ പ്രസീദതു| ഗ്രഹസേനാപതിര്ദേവോ ദേവസേനാപതിര്വിഭുഃ| ദേവസേനാരിപുഹരഃ പാതു ത്വാ ഭഗവാന് ഗുഹഃ| ദേവദേവസ്യ മഹതഃ പാവകസ്യ ച യഃ സുതഃ| ഗങ്ഗോമാകൃത്തികാനാം ച സ തേ ശര്മ പ്രയുച്ഛതു| രക്തമാല്യാമ്ബരഃ ശ്രീമാന് രക്തചന്ദനഭൂഷിതഃ| രക്താദിത്യവപുര്ദേവഃ പാതു ത്വാ ക്രൌഞ്ചസൂദനഃ| (൧൦)||൨||

ത്രികാലമനേന വക്ഷ്യമാണേന തപസാമിത്യാദിനാ മന്ത്രേണ ബാലമപമാര്ജയേത് മാര്ജനം ച കുര്യാത്| അനേനൈവ മന്ത്രേണ പ്രതിസരാം സൂത്രവേണികാം ച ബധ്നീയാത്| തപസാമിത്യാദിഭിശ്ചതുര്ഭിഃ ശ്ലോകൈര്മന്ത്രഃ| ഇതി സ്കന്ദഗ്രഹേ||൨(൧൦)||

Adhikarana vishAkhAgrahacikitsA (3) · Śloka 3

വിശാഖേ സ്കന്ദഗ്രഹോക്തോ വചാകുഷ്ഠാന്വിതഃ പ്രദേഹോ ഗോലോമീബില്വശിരീഷമുസ്തസുരസാദിക്വാഥേന പരിഷേകഃ| സര്പസുഗന്ധാദേവദാരുകുഷ്ഠമുസ്താകല്കേന സഗോമൂത്രബസ്തമൂത്രേണ സിദ്ധം തൈലമഭ്യങ്ഗഃ| ക്ഷീരിവൃക്ഷകഷായേണ ജീവനീയഗര്ഭം സപയസ്കം സര്പിഃ സിദ്ധം പാനമ്| ജീവകര്ഷഭകക്ഷീരിണീബൃഹതീഹരിദ്രാംശുമതീദ്വയകൈര്വാ വിദാരീദ്വയതവക്ഷീരീമൃദ്വീകാമധുകരാസ്നാനീലോത്പലകന്ദവ- ചാവ്യോഷൈര്വാ| ഗൃധ്രോലൂകപുരീഷവൃഷഭരോമകേശഹസ്തിനഖൈര്ഘൃതാക്തൈര്ധൂപഃ| അനന്താ കുക്കുടീമര്കടീബിമ്ബീസമങ്ഗാശ്വേതഗിരികര്ണികാഃ പൂര്വോക്താനി ച പൂര്വവത് ധാരയേത്| പക്വാമമാംസരുധിരദധിവാരുണീയുക്തോ വടവൃക്ഷേ ബലിശ്ച- തുഷ്പഥേ സ്നാനമ്| മന്ത്രശ്ച -- സ്കന്ദാപസ്മാരസംജ്ഞോ യഃ സ്കന്ദസ്യ ദയിതഃ സഖാ| വിശാഖസംജ്ഞഃ സ ശിശോഃ ശിവോസ്തു വികൃതാനനഃ||൩||

വിശാഖാഖ്യേ ഗ്രഹേ സ്കന്ദോക്തോ ഗുഗ്ഗുല്വാദിര്വചാകുഷ്ഠാഭ്യാം യുക്തഃ പ്രദേഹഃ| ഗോലോമ്യാദിയുക്തസുരസാദിഗണക്വാഥേന പരിഷേകഃ| ഗോലീമീ ദൂര്വാ| സര്പസുഗന്ധാദികല്കേന ഗോവസ്തമൂത്രേണ ച സിദ്ധം തൈലമഭ്യങ്ഗഃ| സര്പസുഗ്ഗന്ധാ നാകുലീ| വസ്തമൂത്രം ഛാഗമൂത്രമ്| ക്ഷീരിവൃക്ഷാണാം ക്വാഥേന ജീവനീയഗണം ഗര്ഭം ദത്വാ സക്ഷീരം സിദ്ധം സര്പിഃപാനമ്| ജീവകാദിഭിര്വാ സിദ്ധം സര്പിഃ പാനമ്| ക്ഷീരിണീ ക്ഷീരികാ| അംശുമതീദ്വയം പൃശ്നിപര്ണീ സാലപര്ണീ ച| വിദാര്യാദിഭിര്വാ സിദ്ധം സര്പിഃ പാനമ്| ഗുധ്രപുരീഷാദിഭിഘൃര്താക്തൈര്ധൂപഃ കാര്യഃ| കേശാ മനുഷ്യസ്യ| അനന്താദീനി ച പൂര്വോക്താനി സ്കന്ദഗ്രഹോക്താനി സോമവല്ല്യാദീനി ച പൂര്വവദിതി സൂത്രേണ ബദ്ധ്വാ കണ്ഠേന ശിരസാ വാ ധാരയേത്| പക്വാമമാംസാദിയുക്തോ വടവൃക്ഷേ ബലിശ്ചതുഷ്പഥേ സ്നാനമ്| സ്കന്ദാപരമാര ഇത്യാദിശ്ലോകേന മന്ത്രഃ| ഇതി വിശാഖേ|| ൩||

Adhikarana naigameShagrahacikitsA (4) · Śloka 4

നൈഗമേഷേ വിശാഖോക്തഃ പ്രദേഹോऽഗ്നിമന്ഥവരുണനലരോഹിഷപൂതീകപാരിഭദ്രകൈഃ പരിഷേകോ ധാന്യമ്ലേന സബീജേന ഗുഗ്ഗുലു അശ്വഗന്ധാസര്ഷപോശീരശ്വേതാകുഷ്ഠശതാഹ്വാവിപക്വം തൈലമഭ്യങ്ഗഃ| ദശമൂലക്വാഥേ മധുരസ്കന്ധഗര്ഭം സക്ഷീരം സര്പിഃപാനമ്| സര്പഗന്ധാബസ്തനഖരോമഭിര്ധൂപഃ| സര്പഗന്ധാബസ്തഗന്ധാതുമ്ബീ- മൃഗോര്വാരുശതാവരീസഹദേവാ പുനര്നവബീജാനി ധാരയേത്| വിചിത്രമാല്യഫലശുക്ലവിലേപനൌദനദധിധൃതഗുഡക്ഷീരൈഃ മഹാപഥേ ക്ഷീരിദ്രുമേ വാ ബലിഃ| നദീതീരേ സ്നാനമ്| മന്ത്രശ്ച -- അജാനനശ്ചലാക്ഷിഭ്രൂഃ കാമരൂപീ മഹായശാഃ| ബാലം ബാലഹിതോ ദേവോ നൈഗമേഷോऽഭിരക്ഷതു| സ്വാഹാ||൪||

നൈഗമേഷോ മേഷാസ്യ ഇതി പര്യായൌ| തസ്മിന് വിശാഖോക്തോ വചാകുഷ്ഠാന്വിതോ ഗുഗ്ഗുല്വാദിപ്രദേഹഃ| അഗ്നിമന്ഥാദിഭിഃ പരിഷേകഃ| രോഹിഷഃ പ്ലീഹഘ്നഃ| പാരിഭദ്രകോ നിമ്ബതരുഃ| ധാന്യാമ്ലാദിഭിഃ പക്വം തൈലമഭ്യങ്ഗഃ| ധാന്യാമ്ലസ്യ ബീജമധോऽവസ്ഥിതം തേന സഹ| ശ്വേതാ കടഭീ| ശതാഹ്വാ ശതപുഷ്പാ| ദശമൂലസ്യ ക്വാഥേ മധുരസ്കന്ധം സൂത്രോക്തം ഗര്ഭം ദത്വാ സക്ഷീരം സര്പിര്വിപക്വം പാനമ്| സര്പഗന്ധാദിഭിശ്ച ധൂപഃ| സര്പഗന്ധാദീനി പൂര്വവദ്ധാരയേത്| ബസ്തഗന്ധാऽജഗന്ധാ| തുമ്ബീ കടുകാലാബുനീ| മൃഗോര്വാരുര്ഗവാക്ഷീ| സഹദേവാ ബലാ| വിചിത്രമാല്യാദിഭിര്മഹാപഥേ രാജമാര്ഗേ ക്ഷീരിദ്രുമേ വാ ബലിഃ| നദീതീരേ സ്നാനമ്| മന്ത്രശ്ചാജാനന ഇതി ശ്ലോകഃ| ഇതി മേഷാസ്യേ||൪||

Adhikarana shvagrahe cikitsA (5) · Śloka 5

ശ്വഗ്രഹേ ഗവാക്ഷീബ്രഹ്മദത്താബൃഹതീദ്വയശാരിവാഹ്നീവേരകുഷ്ഠഭൂമി- കദമ്ബസുരസമഞ്ജരീകരവീരപുഷ്പൈഃ പ്രദേഹഃ| മയൂരോലൂകാശ്വ മഹിഷീപുരീഷരോമഭിശ്ച| ബില്വൈരണ്ഡനക്തമാലാരലുകപത്രക്വാഥഃ പരിഷേകഃ| വയസ്ഥാശതാവരീശാരിവാപയസ്യൈരണ്ഡസഹദേവാ ത്രികടുകകല്കക്ഷീരസിദ്ധം തൈലമഭ്യങ്ഗഃ| തഥൈവ ച ഘൃതം പാനമ്| ഗോവസ്തമൂത്രഭാവിതശുഷ്കമത്സ്യചൂര്ണോ നിശീഥേ ധൂപഃ| വചാവയസ്ഥാബ്രാഹ്മീജടിലാഗോലോമീലമ്ബാപൂതനാകേശീഗിരി- കദമ്ബകേകൈഷീകാസഹദേവീര്ധരയേത്| സഘൃതസുരാമാംസദധിരുധിരപലലശ്ചത്വരേ ബലിഃ| അങ്കരകൂടേ സ്നാനമ്| മന്ത്രശ്ച രക്ഷാര്ഥം കാര്തികേയസ്യ കൃത്തികോമാഗ്നിശൂലിഭിഃ| യോऽസൌ ശ്വവിഗ്രഹഃ സൃഷ്ടഃ സ ദേവസ്ത്വാഭിരക്ഷതു| സ്വാഹാ||൫||

ശ്വഗ്രഹേ ഗവാക്ഷ്യാദിഭിഃ പ്രദേഹഃ| ബ്രഹ്മദത്താ| ഹ്രീബേരം വാലകമ്| ഭൂമികദമ്ബകമ് ഗിരികദമ്ബകമ്| സുരസസ്യ മഞ്ജരീ തഥോക്താ| മയൂരപുരീഷാദിഭിര്ലേപഃ| ബില്വാദിപത്രക്വാഥഃ പരിഷേകഃ| നക്തമാലഃ കരഞ്ജഃ| അരലുകോ മയൂരജങ്ഘഃ| വയസ്ഥാദികല്കേന ക്ഷീരേണ ച സിദ്ധം തൈലമഭ്യങ്ഗഃ| തഥൈവ ച വയസ്ഥാദികല്കക്ഷീരാഭ്യാം ഘൃതം പാനമ്| വയസ്ഥാ ആമലകമ്| പയസ്യാ ക്ഷീരികാ| സഹദേവാ ബലാ| ശുഷ്കാണാം മത്സ്യാനാം ചൂര്ണോ ഗോബസ്തമൂത്രാഭ്യാം ഭാവിതോ നിശീഥേയ്ऽര്ധരാത്രേ ധൂപഃ| വചാദികം ധാരയേത്| വയസ്ഥാ ആമലകമ്| ബ്രാഹ്മീ പ്രസിദ്ധാ| ജടിലാ മാംസീ| ഗോലോമീ ദൂര്വാ| ലമ്ബാ കടുകാലാബുനീ പൂതനാ ഹരീതകീ| കേശീ ഗന്ധമാംസീ| കേഷാഞ്ചിച്ഛതാവരീ| ഏകൈഷീകാ ത്രിവൃന്മയൂരശിഖാ ച| ഘൃതാദിയുക്തഃ ചത്വരേ ത്രിപഥേ ബലിഃ| സങ്കരകൂടേऽവകരനികരേ സ്നാനമ്| രക്ഷാര്ഥമിത്യാദിനാ ശ്ലോകേന മന്ത്രഃ| ഇതി ശ്വഗ്രഹേ|| ൫||

Adhikarana pitRugrahacikitsA (6) · Śloka 6

പിതൃഗ്രഹേ പൂര്വോക്തഃ പ്രദേഹോ വചാവയസ്ഥാജീവന്തീധാതകീ- പ്രിയങ്ഗുഗുഗ്ഗുലുരാസ്നാമനശ്ശിലാലൈര്വാ| വചാദിഭിരേവ സിദ്ധം തൈലമഭ്യങ്ഗഃ| ബില്വകപിത്ഥകരഞ്ജതക്കാരീസുരസപാടലീവരണപാരിഭദ്രക- പാരിജാതമാതുലുങ്ഗപത്രക്വാഥേന രാത്രൌ പരിഷേകോ ബില്വാദിഭിരേവ ച തൈലം സുരാബസ്ത്രമൂത്രയുക്തം സാധിതമഭ്യങ്ഗഃ| ത്രിഫലാംശുമതീദ്വയപയസ്യാമധുകകല്കേന ദശമൂലനിര്യൂഹേ സക്ഷീരം സര്പിഃ പക്വം പാനമ്| ദേവദാരുഭാര്ങ്ഗീവിഡങ്ഗച- ന്ദനകാകോലീദ്വയജീവകര്ഷഭകൈര്വാ സക്ഷീരൈഃ| ലക്ഷ്മീപുരകുഷ്ഠഗോലോമീജടിലോഗ്രഗന്ധാഭിഃ സിദ്ധം തൈലം നാവനമ്| ഏഭിരേവ ച സുരാപിഷ്ടൈര്ലേപഃ| ഗൃധ്രോലൂകവാനരരോമാണി സഘൃതാനി തത്പുരീഷം വാ സുപ്തജനേ ധൂപോ വചാദിഭിര്വാ പ്രദേഹോക്തൈഃ പൂര്വോക്തോ വാ| പൂര്വോക്താ ഏവ ച ധാരയേത്| സുരാസവഗുഡാപൂപപിഷ്ടതിലകൃതഭക്ഷോ വൃക്ഷമൂലേ സവൃഷഭഃ കഞ്ചനാക്ഷിയുഗയുക്തഃ സ്വയം പിത്രാ കുമാരസ്യ നിര്വാപണീയോ ബലിഃ| ക്ഷീരിവൃക്ഷസമീപേ സ്നാനമ്| മന്ത്രശ്ച യഃ പിതാ സര്വബാലാനാം ഗ്രഹാണാം പൂജിതോ വരഃ| വൃക്ഷമൂലേ കൃതാവാസഃ സ ത്വാം പാതു പിതാ സദാ| സ്വാഹാ||൬||

പിതൃഗ്രഹേ പൂര്വോക്തഃ ശ്വഗ്രഹോക്തോ ഗവാക്ഷ്യാദിഃ പ്രദേഹോ വചാദിഭിര്വാ| വചാദിഭിരേവ സിദ്ധം തൈലമഭ്യങ്ഗഃ| ബില്വാദിപത്രക്വാഥേന രാത്രൌ പരിഷേകഃ| തക്കാര്യഗ്നിമന്ഥഃ| പാരിഭദ്രകോ നിമ്ബഃ| പാരിജാതോ ദേവദാരുഃ| ബില്വാദിഭിരേവ ച സുരാബസ്തമൂത്രയുക്തം സാധിതം തൈലമഭ്യങ്ഗഃ| ദശമൂലക്വാഥേ ത്രിഫലാദീനാം കല്കേന സക്ഷീരം പക്വം സര്പിഃ പാനമ്| പയസ്യാ ക്ഷീരികാ| ദേവദാര്വാദിഭിര്വാ സക്ഷീരം പക്വം സര്പിഃ പാനമ്| ലക്ഷ്മ്യാദിഭിഃ സിദ്ധം തൈലം നാവനമ്| സുരാപിഷ്ടൈസ്തൈരേവ ച ലേപഃ| ലക്ഷ്മീ ഋദ്ധിഃ ശമീ പദ്മചാരിണീ ച| ഗോലോമീ ദൂര്വാ| ജടിലാ മാംസീ| ഉഗ്രഗന്ധാ വചാ| ഗൃധ്രാദിലോമാനി ഘൃതാക്താനി ഗൃധ്രാദീനാം പുരീഷം വാ സുപ്തജനേ ഘനായാം രാത്രൌ ധൂപഃ| അഥവാ വചാദിഭിഃ പ്രദേഹപഠിതൈര്ധൂപഃ| പൂര്വോക്തഃ ശ്വഗ്രഹോക്തോ വാ മൂത്രഭാവിതമത്സ്യചൂര്ണോ ധൂപഃ| പൂര്വോക്താ ഏവ ലക്ഷ്മ്യാദ്യാ ധാരയേത്| കുമാരസ്യ പിത്രാ വൃക്ഷമൂലേ സുരാദിയുക്തഃ സ്വര്ണമയേന ചാക്ഷിയുഗേന യുക്തോ ബലിഃ സ്വയം നിര്വാപണീയോ നിവേദനീയഃ| ക്ഷീരിവൃക്ഷസ്യ സമീപേ സ്നാനമ്| യഃ പിതേത്യാദിനാ ശ്ലോകന മന്ത്രഃ| ഇതി പിതൃഗ്രഹേ|

Adhikarana shukunigrahacikitsA (7) · Śloka 7

ശകുന്യാം മധുകഹ്രീവേരോശീരശാരിവാപദ്മകോത്പലമഞ്ജി- ഷ്ഠാലോധ്രപ്രിയങ്ഗുഗൈരികൈഃ പ്രദേഹഃ| സുരാമൂത്രപിഷ്ടൈര്വാ ലോധ്രയഷ്ടീ- മധുകമഞ്ജിഷ്ഠാഹരീതകീദേവരാരുഭിര്വ്രണോക്താശ്ച പ്രദേഹാഃ| വേതസാമ്ലകപിത്ഥൈഃ സപഞ്ചമൂലൈര്വാ| ശുക്തിശങ്ഖാശമ്ബൂക- ഭസ്മ-മഞ്ജിഷ്ഠാഭയാമധുകൈസ്തൈലം പക്വം വ്രണരോപണമ്| ക്ഷീരിതരുഭിഃ പരിഷേകോ മാര്കവമൂലകാമലകീത്വക്പത്ര- പ്രിയങ്ഗുമനശ്ശിലാലൈലാദ്വയയഷ്ടീക്രമുകലോധ്രധാതകീശാരി- വാഞ്ജനോത്പലപത്തങ്ഗസമങ്ഗാദ്വിഹരിദ്രാമാംസീമഞ്ജിഷ്ഠാചന്ദനപദ്മ- കസുവര്ണഗൈരികൈസ്തൈലം സപയസ്കം പക്വമാഭ്യങ്ഗോ ഗ്രഹഹാ വ്രണരോപണശ്ച| അര്ജുനഫലലോധ്രമധുകോദുമ്ബരവചാചൂര്ണഃ ക്ഷൌദ്രയുക്തോ മുഖ- പാകേ മുഖോദ്ധര്ഷഃ| വിശാഖോക്തം സര്പിഃപാനമ്| സ്കന്ദോക്തോ ധൂപഃ| കാകാപിച്ഛേന വാ ഗോബാലോഗ്രഗന്ധാ രക്ഷോഘ്നഘൃത- മയൂരചന്ദ്രകൈര്വാ| കടമ്ഭരാകുക്കുടീമര്കടീലമ്ബാസഹദേവഹ്രീവേരോശീരാണീ ധാരയേത്| നാഗദന്തീലക്ഷ്മണാബൃഹതീദ്വയമൃഗോര്വാരുശതാവരീ- സഹദേവാ വാ| തിലതണ്ഡുലമത്സ്യമനശിശലാഹരിതാലസമ്പൃക്തസ്തിലപി- ഷ്ടകൃതശകുനികൈഃ കരഞ്ജേ ബലിര്നിഷ്കുടേ സ്നാനമ്| മന്ത്രശ്ച- അന്തരിക്ഷചരാ ദേവീ സര്വാലങ്കാരഭൂഷിതാ| അയോമുഖീ തീക്ഷ്ണതുണ്ഡാ ശകുനീ തേ പ്രസീദതു| ദുര്ദര്ശനാ മഹാകായാ പിങ്ഗാക്ഷീ ഭൈരവസ്വരാ| ലമ്ബോദരീ ശങ്കുകര്ണീ ശകുനീ തേ പ്രസീദതു||൭||

ശകുന്യാഖ്യേ മധുകാദിഭിഃ പ്രദേഹോ ലേപഃ| അഥവാ സുരാദിപിഷ്ടൈര്ലോധ്രാദിഭിഃ പ്രദേഹഃ| വ്രണപ്രതിഷേധിക്താശ്ച പ്രദേഹാഃ| വേതസാമ്ലാദിഭിര്വാ| ശുക്തിഭസ്മാദിഭിഃ പക്വം തൈലം വ്രണരോപണമ്| ശുക്ത്യാദിത്രയം ജലപ്രാണിവിശേഷഃ| ക്ഷീരിവൃക്ഷജലൈഃ പരിഷേകോ മാര്കവമൂലകാദിഭിഃ സാധിതേന തൈലേന കൃതോऽഭ്യങ്ഗശ്ച ഗ്രഹഹാ ഭവതി വ്രണരോപണശ്ച| ക്രമുകഃ പട്ടികാരോധ്രഃ| മാര്കവോ ഭൃങ്ഗരാജഃ| അജുനഫലാദീനാം ചൂര്ണഃ ക്ഷൌദ്രയുക്തോ ശാകുനികേ മുഖപാകേ മുഖോദ്ഘര്ഷഃ| വിശാഖോക്തം സര്പിര്ജീവനീയക്വാഥകൃതം ജീവകാദികൃതം വാ| സ്കന്ദോക്തോ ധൂപോ വചാദിഃ സിദ്ധാര്ഥകാദിശ്ച| കാകസ്യ വാ പിച്ഛേന പശ്ചിമയാ പക്ഷസന്തത്യാ ഗോവാലാതത്യാ ഗോവാലാദിഭിര്വാ ശൂപഃ| ഉഗ്രഗന്ധാ വചാ| കടമ്ഭരാദീനി ധാരയേത്| കടമ്ഭരാ മഹാശ്വേതാ| കടഞ്ജടീതി ച| കുക്കുടീ മേകവാടികേ പ്രസിദ്ധാ രസായനാധ്യായോക്തലക്ഷണാ| മര്കടീ കപികച്ഛുഃ| സ്വനാമികാ ച| നാഗദത്ന്യാദിര്വാ ധാരയേത്| തിലാദിഭിഃ സമ്പൃക്തസ്തിലപിഷ്ടാഭ്യാം കൃതൈഃ ശകുനികൈഃ പക്ഷിഭിഃ സഹ കരഞ്ജവൃക്ഷേ ബലിഃ| നിഷ്കുടേ ഗൃഹാരാമേ സ്നാനമ്| അന്തരിക്ഷചരേത്യാദിനാ ശ്ലോകദ്വയേന മന്ത്രഃ| ഇതി ശകുന്യാഖ്യേ ഗ്രഹേ|| ൭||

Adhikarana pUtanAgrahacikitsA (8) · Śloka 8

പൂതനായാം ഹിങ്ഗുവചാഗിരികദമ്ബകുഷ്ഠൈലാദ്വയസുരാഹ്വൈഃ പ്രദേഹഃ| കപിത്ഥശിരീഷന്യഗ്രോധബില്വൈരണ്ഡബകുലധവവംശാഗ്നിമന്ഥ- പത്രക്വാഥഃ സര്വഗന്ധോദകയുക്തഃ പരിഷേകോ വരണകട്വങ്ഗാസ്ഫോതകപോതപങ്കാപാരിഭദ്രകൈര്വാ| കുഷ്ഠസര്ജരസവചാഗോലോമീവയസ്ഥാമനശ്ശിലാലൈസ്തൈലം സാധിതമഭ്യങ്ഗഃ| മധുരൌഷധൈഃ സാധിതം സര്പിഃപാനമ്| ഏലാദ്വയകുഷ്ഠവചാഹിങ്ഗുദേവദാരുഗിരികദമ്ബകൈധൂര്പഃ| ബിബ്ബീഗുഞ്ജാകാകാദനീന്ദ്രവാരുണീചിത്രപലാ ധാരയേത്| വിചിത്രമാല്യമത്സ്യോദനകൃസരപലലവാന് ബലിഃ സങ്കര- കൂടേ| തദ്വച്ഛരാവസമ്പുടസ്ഥഃ ശൂന്യഗൃഹേ ചതുര്ദിശം പ്രക്ഷേപ്യഃ| തത്ര ചോച്ഛിഷ്ടേന സ്നപനമ്| മന്ത്രശ്ച - മലിനാമ്ബരസംവീതാ മലിനാ രൂക്ഷമൂര്ധജാ| ശൂന്യാഗാരാശ്രയാ ദേവീ ദാരകം പാതു പൂതനാ| ദുര്ദര്ശനാ മഹാകായാ കരാലാ മേഘമാലികാ| ഭിന്നാഗാരാശ്രയാ ദേവീ ദാരകം പാതു പൂതനാ||൮||

പൂതനായാം ഹിങ്ഗ്വാദിഭിഃ പ്രദേഹഃ| ഗിരികദമ്ബകോ ഭൂകദമ്ബഃ| കപിത്ഥാദിപത്രാണാം ക്വാഥഃ സര്വാഗന്ധോദകേന യുക്തഃ പരിഷേകഃ| വരണാദിഭിര്വാ പരിഷേകഃ| കട്വങ്ഗഃ സ്യോനാകഃ| ആസ്ഫോതോऽര്കഃ| കപോതവങ്കാ സുവര്ചലാ| പാരിഭദ്രകോ മന്ദാരഃ| കുഷ്ഠാദിഭിഃ സാധിതം തൈലമഭ്യങ്ഗഃ| മധുരൌഷധൈഃ സൂത്രോക്തൈഃ സിദ്ധം സര്പിഃ പാനമ്| ഏലാദിഭിര്ധൂപഃ| ഗിരികദമ്ബകോ ഭൂകദമ്ബകഃ| ബിമ്ബ്യാദീര്ധാരയേത്| ബിമ്ബീ തുണ്ഡികേരീ| വിചിത്രമാല്യാദിമാന് ലഃഅങ്കരകൂടേऽവകരനികരേ| തദ്വദിതി സങ്കരകൂടവദ്വിചിത്രമാല്യാദിമാന്| ശരാവസമ്പുടസംസ്ഥോ ബലിഃ ശൂന്യഗൃഹേ ചതുര്ദിശം പ്രക്ഷേപ്യഃ| തത്ര ച ശൂന്യഗൃഹേ ഉച്ഛിഷ്ടേന ഭുക്തശിഷ്ടേന ബാലസ്യ സ്നപനമ്| മലിനാമ്ബരേത്യാദിശ്ലോകദ്വയേന മന്ത്രഃ| ഇതി പൂംതനായാമ്|

Adhikarana shItapUtanAgrahacikitsA (9) · Śloka 9

ശീതപൂതനായം പൂതനോക്തഃ പ്രദേഹോ ധാരണീയാനി ച| വരണ- കപിത്ഥതുലസീപാശികാവംശീബില്വപാടലീനന്ദീ ഭല്ലാത- കപത്രനിര്യൂഹേണ പരിഷേകഃ| മുസ്താമരദാരുകുഷ്ഠസര്പഗന്ധൈര്ഗോബസ്തമൂത്രയുക്തം തൈലം വിപ ക്വമഭ്യങ്ഗഃ| കാശ്മര്യപൃശ്നപര്ണീലോധ്രമധുകൈര്മധുരവര്ഗേണ ച സമക്ഷീരം സര്പിഃ ശൃതം പ്രാശ്യമാനം ശീതപൂതനാം ഛര്ദിഹിധ്മാ- കാസശ്വാസാംശ്ച ശമയതി| സാതിസാരായം തു ഖദിരപലാശസര്ജാര്ജുനരോഹിണീത്വക്ക്വാ- ഥേന തുല്യപയഃ സര്പിഃ| ഗൃധ്രോലൂകവിഡ്ബസ്തഗന്ധാഹിനിര്മോ- കനിമ്ബപത്രൈര്ധൂപഃ| ജീര്ണഗോചര്മസര്ഷപഭിക്ഷുസങ്കടീസര്പകഞ്ചു- കൈര്വാ| മുദ്ഗൌദനപ്രായോ ജലാശയസമീപേ ബലിസ്തത്രൈവ ച സ്നാനമ്| മന്ത്രശ്ച- മുദ്ഗൌദനാശനാ ദേവീ സുരാശോണിതപായിനീ| ജലാശയാലയരതാ പാതു ത്വാ ശീതപൂതനാ||൯||

ശീതപൂതനായാം പൂതനോക്തൈര്ഹിങ്ഗ്വാദിഭിഃ പ്രദേഹഃ| തദുക്താന്യേവ ബിമ്വ്യാദീനി ധാരണീയാനി| വരുണകപിത്ഥാദിപത്രക്വാഥേന പരിഷേകഃ| തുലസീ സുരസാ| പാശികാഖ്യോ വൃക്ഷഃ പ്രസിദ്ധോ ദാക്ഷിണാത്യേഷ| വംശീ ഗിരികര്ണികാ| നന്ദീ നന്ദ്യാവര്താഖ്യാ| മുസ്താദിഭിര്ഗോബസ്തമൂത്രാഭ്യാം യുക്തം തൈലം വിപക്വമഭ്യങ്ഗഃ| കാശ്മര്യാദിഭിഃ സൂത്രോക്തേന ച മധുരവര്ഗേണ സമക്ഷീരം ഘൃതം സര്പിഃ പ്രാശ്യമാനം ശീതപതനാദിഞ്ഛമയേത്| അതിസാരയുക്തായാം തു ശീതപൂതനായാം ഖദിരാദിത്വചാം ക്വാഥേന തുല്യക്ഷീരം സര്പിഃ സിദ്ധം ശസ്യതേ| ഗൃധ്രവിഡാദിഭിര്ധൂപഃ| ബസ്തഗന്ധാജഗന്ധാ| ജീര്ണോര്ഗോചര്മാദിഭിര്വാ ധൂപഃ| ഭിക്ഷുസങ്ഘാടീ ശ്രമണകകന്ഥാ| അത്ര ച മുദ്ഗൌദനപ്രായോ ജലാശയസ്യ നദ്യാദേഃ സമീപേ ബലിഃ| തത്രൈവ ച ജലാശയസമീപേ സ്നാനമ്| മുദ്ഗൌദനാശനേത്യാദിനാ ശ്ലോകേന മന്ത്രഃ| ഇതി ശീതപൂതനായാമ്|| ൯||

Adhikarana andhapUtanAgrahacikitsA (10) · Śloka 10

അന്ധപൂതനായാം സര്വഗന്ധൈഃ സശിരോവക്ത്രസ്യ പ്രദേഹഃ| വരുണാസ്ഫോതപാരിഭദ്രകവൃക്ഷാദനീനാഗബലാഗൈരികശതാവരീഭിഃ പരിഷേകഃ| ഹരിതാലമനഃശിലാകുഷ്ഠസര്ജരസസുരാസൌവീ- രകസംസ്കൃതം തൈലമഭ്യങ്ഗഃ| സ്യന്ദനസ്യോനാകകാശ്മര്യഖദിരകുഷ്ഠൈര്മധുരവര്ഗേണ ച ക്ഷീരി- വൃക്ഷകഷായേ സക്ഷീരം ശൃതം ഘൃതം മധുയുക്തം ചക്ഷുഃ കാമോ- പസൃഷ്ടാനാം പ്രാശഃ| ഛര്ദികാതീസാരവതാം തു തദേവ പിപ്പലീ- പിപ്പലീമൂലസാലപര്ണീബൃഹതീകല്കോപേതമ്| രക്ഷോഘ്നാരുഷ്കരസര്ജരസമധുഭിര്ധൂപഃ| ജീര്ണഭിക്ഷുസങ്ഘാടീ- കൃകവാകുപുരീഷാഹിത്വക്കേശചര്മഭിര്വാ| അനന്താ കുക്കുടീ മര്കടീ ബിമ്ബീര്ധാരയേത്| തുമ്ബീ ചിത്ര- ഫലാ മൃഗോവ്ക്രുജാലിനീ കാകാദനീര്വാ| പക്വാമ്രമാംസശോണിതൈശ്ചതുഷ്പഥേ ബലിഗൃഹേ സ്നാനമ്| മന്ത്രശ്ച- കരാലാ പിങ്ഗലാ മുണ്ഡാ കഷായാമ്ബരവാസിനീ| ദേവീ ബാലമിമം പ്രീതാ പാലയത്വന്ധപൂതനാ||൧൦||

അന്ധപൂതനായാം സര്വൈര്ഗന്ധദ്രവ്യൈഃ സശിരോവക്ത്രസ്യ ബാലസ്യ പ്രദേഹഃ| വരുണാദിഭിഃ പരിഷേകഃ| ആസ്ഫോതാ മുകുന്ദാ അര്കശ്ച| വൃക്ഷാദനീ ദ്രുമവ്യാധിഃ| ഹരിതാലാദിസംസ്കൃതം തൈലമഭ്യങ്ഗഃ| സ്യന്ദനാദിഭിഃ സൂത്രോക്തേന ച മധുരവര്ഗേണ കല്കീകൃതേന ക്ഷീരിവൃക്ഷകഷായേ സക്ഷീരം സിദ്ധം ഘൃതം പ്രയോഗേ ച മാക്ഷികയുക്തം ചക്ഷുഃ കാമഗ്രഹോപസൃഷ്ടാനാം പ്രാശഃ| ഛര്ദ്യാദിമതാമന്ധപൂതനാര്താനാം തദേവ സ്യന്ദനാദിഭിഃ സിദ്ധം പിപ്പല്യാദികല്കോപേതമ്| രക്ഷോഘ്നാദിഭിര്ധൂപഃ| അഥവാ ജീര്ണഭിക്ഷുസങ്ഘാട്യാദിഭിഃ| രക്ഷോഘ്നഃ സര്ഷപഃ| അരുഷ്കരോ ഭല്ലാതകഃ| ജീര്ണാ ശീര്ണാ ഭിക്ഷുസങ്ഘാടീ ശ്രമണകകന്ഥാ| കൃകവാകുഃ കുക്കുടസ്തസ്യ പുരീഷമ്| അനന്താദീര്ധാരയേത്| അനന്താ ദൂര്വാ| കുക്കുടീ പ്രസിദ്ധാമേകവാടികേ| മര്കടീ ആത്മഗുപ്താ ബിമ്ബീ തുണ്ഡീകേരീ| അഥവാ തുമ്ബ്യാദീര്ധാരയേത്| ചിത്രഫലാ ചിര്ഭിടോ വിശാലഭേദഃ| മൃഗോര്വാരുര്ഗവാക്ഷീ| ജാലിനീ കോശാതകീ| കാകാദനീ ഗുഞ്ജാ| പക്വാമമാംസാദിഭിശ്ചതുഷ്പഥേ ബലിഃ| ഗൃഹേ സ്നാനമ്| കരാലേത്യാദി ശ്ലോകേന മന്ത്രഃ| ഇത്യന്ധപൂതനായാമ്|| ൧൦||

Adhikarana mukhamaNDitikAgrahacikitsA (11) · Śloka 11

മുഖമണ്ഡിതികായാം വാരുഷ്യാ ശ്ലക്ഷ്ണപിഷ്ടൈഃ സര്വഗന്ധൈര്ലേപഃ| ബില്വൈരണ്ഡകപിത്ഥാഗ്നിമന്ഥവംശീകുബേരാക്ഷീപത്ര- ക്വാഥേന പരിഷേകസ്തേഷാമേവ ച സ്വരസേന മധുകവാജിഗന്ധാ- ഗര്ഭമൈകധ്യം തൈലം വസാ ച പക്വമഭ്യങ്ഗഃ| ഹ്രസ്വപഞ്ചമൂലമധുരവര്ഗസിദ്ധം ഘൃതം സമധുശര്കരം പ്രാശഃ| പാഠാകേതകസൂചീനിമ്ബഫലപിപ്പലീവിഡങ്ഗഹരീതകീഭസ്മ- വചാചോരകചൂര്ണോ വാ മധുസര്പിര്ഭ്യാമ്| ഋക്ഷരോമമഷീപാഠാ- മരിചപിപ്പലീചൂര്ണോ വാ| ദേവദാരുഭസ്മയുക്തോ മൂര്വാവ്യോഷ- മുസ്തരാസ്നാഗിരികദമ്ബകാശ്വഗന്ധാചൂര്ണോ വാऽശോകരോഹി- ണീചൂര്ണാ വാ| ഏഭിരേവ ച വിപക്വമാജം ഘൃതം പയോ വാ പിബേത്| ഏഭിരേവ ച യോഗൈര്ധൂപോപദേഹാഭ്യങ്ഗനസ്യതൈലാക്ഷിപൂരണപരി- ഷേകാന് കുര്യാത്| യവകുഷ്ഠസര്ജരസൈര്ധൂപഃ| സര്പചാഷകീരരല്ലകജിഹ്വാ ധാരയേത്| മാതുശ്ചാസ്യ ശ്ലേഷ്മഹരമൌഷധം പാനേ സ്തനോദ്വര്തനേ ച യുഞ്ജ്യാത്| വിവിധഗന്ധധൂപമാല്യാഞ്ജനപാരദമനശിശലായുക്തോ ഗോഷ്ഠമധ്യേ ബലിര്ഗവാം മധ്യേ സ്നാനമ്| മന്ത്രശ്ച- അലങ്കൃതാ രൂപവതീ സുഭഗാ കാമരൂപിണീ| ഗോഷ്ഠമധ്യാലയരതാ പാതു ത്വ മുഖമണ്ഡിതാ||൧൧||

മുഖമണ്ഡിതികായാം വാരുണ്യാ സുരയാ ശ്ലക്ഷ്ണപിഷ്ടൈസ്സര്വൈര്ഗന്ധദ്രവ്യൈര്ലേപഃ| ബില്വാദിപത്രക്വാഥേന പരിഷേകഃ| വംശീ ഗിരികര്ണികാ| കുബേരാക്ഷീ ശ്വേതപാടലാ| തേഷാമേവ ച ബില്വാദിപത്രാണാം സ്വരസേന മധുകാശ്വഗന്ധഗര്ഭം വസാ തൈലം ചൈകധ്യമേകീഭൂതം പക്വമഭ്യങ്ഗഃ| ഹ്റസ്വപഞ്ചമൂലേന സൂത്രോക്തേന മധുരവര്ഗേണ ച സിദ്ധം ഘൃതം മധുശര്കരാഭ്യാം പ്രയോഗകാലേ യുക്തം പ്രാശഃ| പാഠാദിചൂര്ണോ വാ മധുസര്പിര്ഭ്യാം പ്രാശഃ| ഭസ്മശബ്ദസ്യ പാഠാദിഭിഃ സമ്ബന്ധഃ| കേതകസൂചീ പ്രസിദ്ധാ| അഥവാ ഋക്ഷരോമമഷീപാഠാദീനാം ചൂര്ണോ മധുഘൃതാഭ്യാം പ്രാശഃ| അഥവാ മൂര്വാദീനാം ചൂര്ണോ ദേവദാരുഭസ്മനാ യുക്തോ മധുഘൃതാഭ്യാം പ്രാശഃ| ഗിരികദമ്ബകം ഭൂകദമ്ബകമ്| അഥവൈക ഏവാശോകരോഹിണ്യാഃ കടുകരോഹിണ്യാശ്ചൂര്ണഃ| ഏഭിരേവ ച മൂര്വാദിഭിര്വിപക്വമാജം ഘൃതം വാ ക്ഷീരം വാ പിബേത്| ഏഭിരേവ ചാനന്തരോക്തൈര്യോഗൈര്ധൂപാദീന് കുര്യാത്| യവാദിഭിര്ധൂപഃ കാര്യഃ| സര്പാദിജിഹ്വാ ധാരയേത്| രല്ലകഃ പ്രാണിവിശേഷഃ| മാതുരിത്യാദി സുബോധമ്| വിവിധഗന്ധദിയുക്തോ ഗോഷ്ഠമധ്യേ ബലിഃ| ഗോമധ്യേ സ്നാനമ്| അലംകൃതാദിശ്ലോകശ്ച മന്ത്രഃ| ഇതി മുഖമണ്ഡിതികായാമ്|| ൧൧||

Adhikarana revatIgrahacikitsA (12) · Śloka 12

രേവത്യാം സര്വഗന്ധൈഃ കുലത്ഥമാഷചൂര്ണേന ച പ്രദേഹഃ| അശ്വഗ- ന്ധാജശൃങ്ഗീശാരിവാദ്വിപുനര്നവദ്വിസഹാവിദാരീഭിഃ പരിഷേകഃ| കുഷ്ഠസര്ജരസസാധിതം തൈലമഭ്യങ്ഗഃ| ധവാശ്വകര്ണധാത- കീകകുഭതിന്ദുകൈര്ജീവനീയൈശ്ച പിഷ്ടൈര്ഘൃതം ശൃതം പ്രാശഃ| യവ-യവഫലോലൂകഗൃധ്രശകൃദ്ഭിഃ സഘൃതൈര്ധൂപഃ| വരണാരിഷ്ടസിന്ദുകാന്വിതശ്ചാവികമൂത്രേണ കണ്ഡകലേപഃ| ശുക്ലമാല്യവിലേപനലാജൌദനപായസൈര്ഗോതീര്ഥേ ബലിഃ| നദീസങ്ഗമേ ക്ഷീരിവൃക്ഷസമീപേ വാ സ്നപനമ്| മന്ത്രശ്ച- നാനാവസ്ത്രധരാ ദേവീ ചിത്രമാല്യാനുലേപനാ| ചലത്കുണ്ഡലിനീ ശ്യാമാ രേവതീ തേ പ്രസീദതു|൧൨|

രേവത്യാം സര്വഗന്ധൈഃ കുലത്ഥമാഷാഭ്യാം ചൂര്ണേന ച പ്രദേഹഃ| അശ്വഗന്ധാദിഭിഃ പരിഷേകഃ| ദ്വേ സഹേ മുദ്ഗപര്ണീ മാഷപര്ണീ ച| കുഷ്ഠസര്ജരസാഭ്യാം സാധിതം തൈലമഭ്യങ്ഗഃ| ധവാദിഭിഃ പിഷ്ടൈഃ ശൃതം പ്രാശഃ| യവാദിഭിഃ സഘൃതൈര്ധൂപഃ| യവഫലോ വംശഫലഃ| വരുണാരിഷ്ടാദ്യന്വിതഃ കണ്ഡകസ്തണ്ഡുലത്വകചൂര്ണം ആവികമൂത്രേണ ലേപഃ| സിന്ദുകഃ സിന്ദുവാരകഃ| ശുക്ലമാല്യാദിഭിര്ഗോതീര്ഥേ പ്രധാനഗോസ്ഥാനേ ബലിഃ നദീസങ്ഗമേ വാ ക്ഷീരിവൃക്ഷസമീപേ വാ സ്നപനമ്| നാനാവസ്ത്രേത്യാദിനാ ശ്ലോകേന മന്ത്രഃ| ഇതി രേവത്യാമ്|| ൧൨||

Adhikarana revatIgrahacikitsA (12) · Śloka 12

രേവത്യാം സര്വഗന്ധൈഃ കുലത്ഥമാഷചൂര്ണേന ച പ്രദേഹഃ| അശ്വഗ- ന്ധാജശൃങ്ഗീശാരിവാദ്വിപുനര്നവദ്വിസഹാവിദാരീഭിഃ പരിഷേകഃ| കുഷ്ഠസര്ജരസസാധിതം തൈലമഭ്യങ്ഗഃ| ധവാശ്വകര്ണധാത- കീകകുഭതിന്ദുകൈര്ജീവനീയൈശ്ച പിഷ്ടൈര്ഘൃതം ശൃതം പ്രാശഃ| യവ-യവഫലോലൂകഗൃധ്രശകൃദ്ഭിഃ സഘൃതൈര്ധൂപഃ| വരണാരിഷ്ടസിന്ദുകാന്വിതശ്ചാവികമൂത്രേണ കണ്ഡകലേപഃ| ശുക്ലമാല്യവിലേപനലാജൌദനപായസൈര്ഗോതീര്ഥേ ബലിഃ| നദീസങ്ഗമേ ക്ഷീരിവൃക്ഷസമീപേ വാ സ്നപനമ്| മന്ത്രശ്ച- നാനാവസ്ത്രധരാ ദേവീ ചിത്രമാല്യാനുലേപനാ| ചലത്കുണ്ഡലിനീ ശ്യാമാ രേവതീ തേ പ്രസീദതു||൧൨||

രേവത്യാം സര്വഗന്ധൈഃ കുലത്ഥമാഷാഭ്യാം ചൂര്ണേന ച പ്രദേഹഃ| അശ്വഗന്ധാദിഭിഃ പരിഷേകഃ| ദ്വേ സഹേ മുദ്ഗപര്ണീ മാഷപര്ണീ ച| കുഷ്ഠസര്ജരസാഭ്യാം സാധിതം തൈലമഭ്യങ്ഗഃ| ധവാദിഭിഃ പിഷ്ടൈഃ ശൃതം പ്രാശഃ| യവാദിഭിഃ സഘൃതൈര്ധൂപഃ| യവഫലോ വംശഫലഃ| വരുണാരിഷ്ടാദ്യന്വിതഃ കണ്ഡകസ്തണ്ഡുലത്വകചൂര്ണം ആവികമൂത്രേണ ലേപഃ| സിന്ദുകഃ സിന്ദുവാരകഃ| ശുക്ലമാല്യാദിഭിര്ഗോതീര്ഥേ പ്രധാനഗോസ്ഥാനേ ബലിഃ നദീസങ്ഗമേ വാ ക്ഷീരിവൃക്ഷസമീപേ വാ സ്നപനമ്| നാനാവസ്ത്രേത്യാദിനാ ശ്ലോകേന മന്ത്രഃ| ഇതി രേവത്യാമ്|| ൧൨||

Adhikarana shuShkarevatIgrahacikitsA (13) · Śloka 13

ശുഷ്കരേവത്യാം ധൂപവര്ജ്യഃ സ്കന്ദഗ്രഹോക്തോ വിധിഃ| വചാശ്വഗന്ധാഹിങ്ഗുലാജസിദ്ധാര്ഥരുദ്വര്തനമ്| സര്ഷപതൈലം വചാസിദ്ധം നേത്രപൂരണമ്| കാകഗൃധ്രഗര്ദഭശകൃദ്ഭിര്ലേപഃ| കുലീരകപാലശല്യകശുക്തിതമേഷശൃങ്ഗഹയഖരജാഹകഹസ്തിനഖനകുലരോമഭിര്വപുഃ സര്വഗ്രഹഘ്നഃ| കുല്മാഷൈര്മദ്യേന ശുഷ്കമാംസേന ച ശുഷ്കവൃക്ഷേ ബലിഃ| തത്രൈവ ച സ്നാനമ്| മന്ത്രശ്ചൌപാസതേ യാം സതതം ദേവ്യോ വിവിധഭൂഷണാഃ| ലമ്ബാ കരാലാ വിനതാ തഥൈവ ബഹുപുത്രികാ| രേവതീ ശുഷ്കനാമാ ച സാ തേ ദേവീ പ്രസീദതു| ഇതി||൧൩||

ശുഷ്കരേവത്യാം ധൂപം വര്ജയിത്വാ സര്വോ വിധിഃ സ്കന്ദഗ്രഹോക്തഃ| വചാദിഭിരുദ്വര്തനമ്| വചയാ സിദ്ധം സര്ഷപതൈലം നേത്രപൂരണമ്| കാകാദിശകൃദ്ഭിര്ലേപഃ| കുലീരകപാലം കച്ഛപവരാടകഃ| ജാഹകോ നാമ പ്രാണിവിശേഷഃ| കുല്മാഷാദിഭിഃ ശുഷ്കവൃക്ഷേ ബലിഃ| തത്രൈവ ച ശുഷ്കവൃക്ഷേ സ്നാനമ്| ഉപാസത ഇത്യാദിനാ സാര്ധേന ശ്ലോകേന മന്ത്രഃ| ഇതി ശുഷ്കരേവത്യാമ്||

Adhikarana anubandhacikitsAsUtram (14-6) · Śloka 6

ഭവതി ചാത്ര അനുബന്ധാന്യഥാകൃച്ഛ്രം ഗ്രഹാപായേऽപ്യുപദ്രവാന്| ബാലാമയനിഷേധോക്തഭേഷജൈഃ സമുപാചരേത്||൧൪|| ഇതി വൈദ്യപതിസിംഹഗുപ്തസ്യ സൂനോര്വാഗ്ഭടസ്യ കൃതാവഷ്ടാങ്ഗസംഗ്രഹസംഹിതായാമുത്തരതന്ത്രേ പ്രത്യേകഗ്രഹപ്രതിഷേധോ നാമ ഷഷ്ഠോऽധ്യായഃ||൬||

ഗതാനുഗതികാ| ഗ്രഹാപായേ ഗ്രഹവിഗമേऽപ്യനുബന്ധാനുപദ്രവാന്യഥാകൃച്ഛ്രം കൃച്ഛ്രോപദ്രവാനതിക്രമേണ യഥാസ്വം ബാലാമയപ്രതിധോക്തൈര്ഭേഷജൈഃ സമുപാചരേദിതി|| ൧൪|| ഇതി ശ്രീമന്മഹാമഹോപാധ്യായേന്ദുവിരചിതായാ- മഷ്ടാങ്ഗസംഗ്രഹവ്യാഖ്യായാം ശശിലേഖായാമുത്തരതന്ത്രേ ഷഷ്ഠോऽധ്യായഃ ദ്വിതീയം കൌമാരതന്ത്രം സമ്പൂര്ണമ്