Adhikarana atha sarpaviShapratiShedho nAma dvAtriMsho~adhyAyaH, pratij~jA (1) · Śloka 1
ਅਥਾਤਃ ਸਰ੍ਪਵਿਸਪ੍ਰਤਿਸੇਧਂ ਨਾਮਾਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ|
ਇਤਿ ਹਸ੍ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ||੧||
View original
अथातः सर्पविषप्रतिषेधं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः|
इति हस् स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
ਉਕ੍ਤਕ੍ਰਮੇਣ ਸਰ੍ਪਾਣਾਂ ਵਿਸਹੇਤੂਪਚਾਰੇਣ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਂ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਯਿਤੁਮਧ੍ਯਾਯ ਆਰਭ੍ਯਤੇ|| ੧||
Adhikarana viShacikitsAyAH shIghrArambhakatvam (2) · Śloka 2
ਮਾਤ੍ਰਾਸ਼ਤਂ ਵਿਸਂ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਦਂਸ਼ੇ ਦਸ੍ਟਸ੍ਯ ਦੇਹਿਨਃ|
ਦੇਹਂ ਪ੍ਰਕ੍ਰਮਤੇ ਧਾਤੂਨ੍ ਰੁਧਿਰਾਦੀਨ੍ ਪ੍ਰਦੂਸਯਤ੍|
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨ੍ਤਰੇ ਕਰ੍ਮ ਦਂਸ਼ਸ੍ਯੋਤ੍ਕਰ੍ਤ੍ਤਨਾਦਿਕਮ੍|
ਕੁਰ੍ਯਾਚ੍ਛੀਘ੍ਰਂ ਯਥਾ ਦੇਹੇ ਵਿਸਵਲ੍ਲੀ ਨ ਰੋਹਤਿ||੨||
View original
मात्राशतं विषं स्थित्वा दंशे दष्टस्य देहिनः|
देहं प्रक्रमते धातून् रुधिरादीन् प्रदूषयत्|
एतस्मिन्नन्तरे कर्म दंशस्योत्कर्त्तनादिकम्|
कुर्याच्छीघ्रं यथा देहे विषवल्ली न रोहति||२||
ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਕਰਣੇ ਹੇਤੁਰੁਚ੍ਯਤੇ-ਮਾਤ੍ਰਾਸ਼ਤਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਦਸ੍ਟਸ੍ਯ ਦੇਹਨੋ ਵਿਸਂ ਦਂਸ਼ੇ ਮਾਤ੍ਰਾਸ਼ਤਂ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਰੁਧਿਰਾਦੀਨ੍ ਧਾਤੂਨ੍ ਪ੍ਰਦੂਸਯਦ੍ਦੇਹੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਮੇਤ| ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਮਾਤ੍ਰਾਸ਼ਤਾਖ੍ਯੇਨ੍ਤਰੇਵਸਰੇ ਦਂਸ਼ਸ੍ਯੋਤ੍ਕਰ੍ਤ੍ਤਨਪ੍ਰਕ੍ਸਾਲਨਾਲੇਪਨਬਨ੍ਧਨਾਦਿਕਂ ਕਰ੍ਮ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਯਥਾ ਦੇਹੇ ਵਿਸਵਲ੍ਲੀ ਨ ਰੋਹਤਿ| ਵਲ੍ਲਿਰ੍ਹਿ ਰੂਢਾ ਸਤ੍ਯਸਂਸ਼ਯਂ ਸਫਲਾ ਸੁਦੂਰਵਿਸ੍ਤਾਰਾ ਭਵਤਿ|| ੨||
Adhikarana daShTamAtre karttavyaM kRutyam (3) · Śloka 3
ਦਸ੍ਟਮਾਤ੍ਰੋ ਦਸ਼ੇਦਾਸ਼ੁ ਤਮੇਵ ਪਵਨਾਸ਼ਿਨਮ੍|
ਲੋਸ੍ਠਂ ਮਹੀਂ ਵਾ ਦਸ਼ਨੈਸ਼੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਵਾਨੁ ਸਸਮ੍ਭ੍ਰਮਮ੍|
ਨਿਸ੍ਠੀਵੇਨ ਸਮਾਲਿਮ੍ਪੇਦ੍ਦਂਸ਼ਂ ਕਰ੍ਣਮਲੇਨ ਵਾ|
ਦਂਸ਼ਸ੍ਯੋਪਰਿ ਬਧ੍ਨੀਯਾਦਰਿਸ੍ਟਾਂ ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲੇ|
ਕ੍ਸੌਮਾਦਿਭਿਰ੍ਵੇਣਿਕਯਾ ਸਿਦ੍ਧੈਰ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਮਨ੍ਤ੍ਰਵਿਤ੍||੩||
View original
दष्टमात्रो दशेदाशु तमेव पवनाशिनम्|
लोष्ठं महीं वा दशनैश्छित्वा वानु ससम्भ्रमम्|
निष्ठीवेन समालिम्पेद्दंशं कर्णमलेन वा|
दंशस्योपरि बध्नीयादरिष्टां चतुरङ्गुले|
क्षौमादिभिर्वेणिकया सिद्धैर्मन्त्रैश्च मन्त्रवित्||३||
ਦਸ੍ਟਮਾਤ੍ਰਸ੍ਤੁ ਪੁਰੁਸੋ ਹੀਨਕਾਲਮੇਵ ਪਵਨਾਸ਼ਿਨਂ ਯੇਨ ਸਰ੍ਪੇਣਾਸੌ ਦਸ੍ਟਸ੍ਤਂ ਦਨ੍ਤੈਰ੍ਦਸ਼ੇਤ੍| ਤਦਪ੍ਰਾਪ੍ਤੌ ਤੁ ਲੋਸ੍ਠਂ ਦਸ਼ੇਤ੍ ਭੂਮਿਂ ਵਾ| ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸਮਮ੍| ਅਰਿਸ੍ਟੇਤਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰਸੂਤ੍ਰਵੇਣਿਕਾਯਾ ਨਾਮ| (ਦਂਸ਼ਾਦ੍ਵਿਸਂ ਯਾਵਨ੍ਨ ਕ੍ਰਾਮਤਿ ਸ਼ਰੀਰਂ ਤਾਵਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਇਤਿ ਜੇਜ੍ਜਟਃ)|| ੩||
Adhikarana bandhasvarUpam (4) · Śloka 4
ਬਨ੍ਧੋ ਦੇਸ਼ਾਨੁਸਾਰੇਣ ਨਾਤਿਗਾਢਸ਼੍ਲਥੋ ਹਿਤਃ|
ਦਂਸ਼ਪੂਤਿਤ੍ਵਸ਼ੋਫਾਦੀਨ੍ ਕੁਰੁਤੇ ਹ੍ਯਤਿਪੀਡਿਤਃ|
ਅਸ਼ਕ੍ਤਃ ਸ਼ਿਥਿਲੋ ਰੋਦ੍ਧੁਂ ਵਿਸਂ ਦੇਸ਼ਾਨ੍ਤਰਂ ਵ੍ਰਜਨ੍||੪||
View original
बन्धो देशानुसारेण नातिगाढश्लथो हितः|
दंशपूतित्वशोफादीन् कुरुते ह्यतिपीडितः|
अशक्तः शिथिलो रोद्धुं विषं देशान्तरं व्रजन्||४||
ਬਨ੍ਧਸ਼੍ਚ ਦੇਹਦੇਸ਼ਾਨੁਸਾਰੇਣ ਹਿਤੋ ਯੋ ਨਾਤਿਗਾਢਸ਼੍ਲਥਃ| ਦੇਸ਼ਾਨੁਸਾਰਗ੍ਰਹਣਂ ਵਿਨਾ ਅਸ਼ਕ੍ਤੋ ਭਵਤਿ|| ੪||
Adhikarana bandhaguNaH (5) · Śloka 5
ਅਮ੍ਬੁਵਤ੍ ਸੇਤੁਬਨ੍ਧੇਨ ਬਨ੍ਧੇਨ ਸ੍ਤਭ੍ਯਤੇ ਵਿਸਮ੍|
ਨ ਵਹਨ੍ਤਿ ਸਿਰਾਸ਼੍ਚਾਸ੍ਯ ਵਿਸਂ ਬਨ੍ਧਾਭਿਪੀਡਿਤਾਃ||੫||
View original
अम्बुवत् सेतुबन्धेन बन्धेन स्तभ्यते विषम्|
न वहन्ति सिराश्चास्य विषं बन्धाभिपीडिताः||५||
ਬਨ੍ਧੇਨ ਚ ਵਿਸਂ ਤਥਾ ਸ੍ਤਭ੍ਯਤੇ ਯਥਾ ਸੇਤੁਬਨ੍ਧੇਨ ਸਲਿਲਮ੍| ਅਸ੍ਯ ਚ ਦਸ੍ਟਸ੍ਯ ਬਨ੍ਧੇਨਾਭਿਪੀਡਿਤਾਃ ਸਤ੍ਯਃ ਸਿਰਾ ਵਿਸਂ ਨ ਵਹਨ੍ਤਿ|| ੫||
Adhikarana daMshasyoddharaNaM tatphala~jca (6) · Śloka 6
ਨਿਸ੍ਪੀਡ੍ਯ ਚੋਦ੍ਧਰੇਦ੍ਦਂਸ਼ਂ ਮਰ੍ਮਸਨ੍ਧ੍ਯਗਤਂ ਤਥਾ|
ਨ ਜਾਯਤੇ ਵਿਸਾਵੇਗੋ ਬੀਜਨਾਸ਼ਾਦਿਵਾਙ੍ਕੁਰਃ|
ਮਰ੍ਮਗੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਨ੍ਮਤ੍ਯੁਂ ਸਨ੍ਧਿਸ੍ਥੇ ਵਿਕਲਾਙ੍ਗਤਾਮ੍||੬||
View original
निष्पीड्य चोद्धरेद्दंशं मर्मसन्ध्यगतं तथा|
न जायते विषावेगो बीजनाशादिवाङ्कुरः|
मर्मगे प्राप्नुयान्मृत्युं सन्धिस्थे विकलाङ्गताम्||६||
ਏਵਞ੍ਚ ਬਨ੍ਧਯਿਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਤਃ ਪਾਰਿਮਾਣ੍ਡਲ੍ਯੇਨ ਦਂਸ਼ਂ ਨਿਸ੍ਪੀਡ੍ਯ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਦਂਸ਼ਮੁਦ੍ਧਰੇਤ੍| ਤਚ੍ਚੋਦ੍ਧਰੇਦ੍ਯਨ੍ਮਰ੍ਮਣਿ ਸਨ੍ਧੌ ਵਾ ਨ ਗਤਮ੍| ਤਥਾ ਦਂਸ਼ੋਦ੍ਧਰਣੇਨ ਪ੍ਰਥਮ ਏਵ ਵਿਸਵੇਗੋ ਨ ਜਾਯਤੇ ਯਥਾ ਬੀਜਨਾਸ਼ਾਦਙ੍ਕੁਰਃ| ਮਰ੍ਮਗੇ ਦਂਸ਼ ਉਦ੍ਧਤੇ ਆਤੁਰੋ ਮਤ੍ਯੁਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍| ਸਨ੍ਧਿਸ੍ਥੇ ਤੂਦ੍ਧਤੇ ਵਿਕਲਾਙ੍ਗਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍| (ਯਤ੍ਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ੇ ਬਨ੍ਧੋ ਨ ਯੁਜ੍ਯਤੇ ਤਤ੍ਰ ਛਿਨ੍ਦ੍ਯਾਦਿਤਿ ਜੇਜ੍ਜਟਃ)|| ੬||
Adhikarana daMshadahanaM tatphala~jca (7) · Śloka 7
ਦਂਸ਼ਂ ਮਣ੍ਡਲਿਨਾਂ ਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪਿਤ੍ਤਲਤ੍ਵਾਦਥਾਪਰਮ੍|
ਪ੍ਰਤਪ੍ਤੈਰ੍ਹੇਮਲੋਹਾਦ੍ਯੈਰ੍ਦ੍ਦਹੇਦਾਸ਼ੂਲ੍ਮੁਕੇਨ ਵਾ|
ਕਰੋਤਿ ਭਸ੍ਮਸਾਤ੍ਸਦ੍ਯੋ ਵਹ੍ਨਿਃ ਕਿਨ੍ਨਾਮ ਨ ਕ੍ਸਣਾਤ੍||੭||
View original
दंशं मण्डलिनां मुक्त्वा पित्तलत्वादथापरम्|
प्रतप्तैर्हेमलोहाद्यैर्द्दहेदाशूल्मुकेन वा|
करोति भस्मसात्सद्यो वह्निः किन्नाम न क्षणात्||७||
ਅਥਵੋਤ੍ਕਰ੍ਤ੍ਤਨਸ੍ਯ ਚਿਰਸਾਧ੍ਯਤ੍ਵਾਦ੍ਦਂਸ਼ਂ ਪ੍ਰਤਪ੍ਤੇਰ੍ਹੇਮਾਦਿਭਿਰ੍ਦ੍ਦਹੇਦੁਲ੍ਮੁਕੇਨ ਵਾ ਜ੍ਵਲਤ੍ਕਾਸ੍ਠੇਨ ਦਹੇਤ੍| ਕਿਂ ਸਰ੍ਵਂ ਦਂਸ਼ਂ ਦਹੇਨ੍ਨੇਤ੍ਯਾਹ| ਅਪਿ ਤੁ ਮਣ੍ਡਲਿਨਾਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤਂ ਦਂਸ਼ਂ ਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਰ੍ਜਯਿਤ੍ਵਾ| ਤਦ੍ਵਰ੍ਜਨੇ ਹੇਤੁਃ ਪਿਤ੍ਤਲਤ੍ਵਮ੍| ਪਿਤ੍ਤਂ ਹ੍ਯਗ੍ਨਿਨਾ ਵਿਰੁਦ੍ਧ੍ਯਤੇ| ਅਥਾਪਰਂ ਸ਼ੇਸਂ ਦਹੇਤ੍| ਕਰੋਤੀਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਅਗ੍ਨਿਨਾ ਦਂਸ਼ਦਾਹਸ੍ਯਾਤਿਸ਼ਯਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍|| ੭||
Adhikarana daMshasyAcUShaNam (8) · Śloka 8
ਆਚੂਸੇਤ੍ ਪੂਰ੍ਣਵਕ੍ਤ੍ਰੋ ਵਾ ਮਦ੍ਭਸ੍ਮਾਗਦਗੋਮਯੈਃ|
ਪ੍ਰਚ੍ਛਾਯਾਨ੍ਤਰਰਿਸ੍ਟਾਯਾਂ ਮਾਂਸਲਂ ਤੁ ਵਿਸ਼ੇਸਤਃ||੮||
View original
आचूषेत् पूर्णवक्त्रो वा मृद्भस्मागदगोमयैः|
प्रच्छायान्तररिष्टायां मांसलं तु विशेषतः||८||
ਅਥਵਾ ਦਂਸ਼ਂ ਨੋਦ੍ਧਰੇਨ੍ਨਾਪਿ ਦਹੇਦਪਿ ਤੁ ਮਦਾਦਿਭਿ ਪੂਰ੍ਣਮੁਖਃ ਸਨ੍ ਵੈਦ੍ਯ ਆਚੂਸੇਤ੍| ਕਥਮਿਤ੍ਯਾਹ-ਅਰਿਸ੍ਟਾਯਾ ਅਨ੍ਤਰ੍ਬਨ੍ਧਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰਤੋ ਦਂਸ਼ਭਾਗੇ ਪ੍ਰਚ੍ਛਾਯ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਪ੍ਰਚ੍ਛਾਨਂ ਕਤ੍ਵਾ| ਮਾਂਸਲਂ ਤੁ ਦਂਸ਼ਂ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਪ੍ਰਚ੍ਛਾਯਾਚੂਸੇਤ੍|| ੮||
Adhikarana agadalepaH (9) · Śloka 9
ਅਙ੍ਗਂ ਸਹੈਵ ਦਂਸ਼ੇਨ ਲੇਪਯੇਦਗਦੈਰ੍ਮੁਹੁਃ|
ਚਨ੍ਦਨੋਸ਼ੀਰਯੁਕ੍ਤੇਨ ਸਲਿਲੇਨ ਚ ਸੇਚਯੇਤ੍||੯||
View original
अङ्गं सहैव दंशेन लेपयेदगदैर्मुहुः|
चन्दनोशीरयुक्तेन सलिलेन च सेचयेत्||९||
ਸਰ੍ਵਂ ਚਾਙ੍ਗਂ ਸਹੈਵ ਦਂਸ਼ੇਨ ਮੁਹੁਰਗਦੈਰਾਲੇਪਯੇਤ੍| ਚਨ੍ਦਨਾਦਿਯੁਕ੍ਤੇਨ ਜਲੇਨ ਸੇਚਯੇਚ੍ਚ|| ੯||
Adhikarana sirAvedhaH tasya visheShatA (10) · Śloka 10
ਵਿਸੇ ਪ੍ਰਵਿਸਤੇ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍ਸਿਰਾਂ ਸਾ ਪਰਮਾ ਕ੍ਰਿਯਾ|
ਰਕ੍ਤੇ ਨਿਹ੍ਰਿਯਮਾਣੇ ਹਿ ਕਤ੍ਸ੍ਨਂ ਨਿਹ੍ਰਿਯਤੇ ਵਿਸਮ੍|
ਦੁਸ੍ਟੇ ਹਿ ਵ੍ਯਾਪ੍ਨੁਯਾਦਙ੍ਗਂ ਧ੍ਰੁਵਂ ਮਤ੍ਯੁਰ੍ਭਵਤ੍ਯਤਃ|
ਸਿਰਾਵ੍ਯਧੋਦਿਤੈਰਸ੍ਰਮਪ੍ਰਵਤ੍ਤਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਯੇਤ੍|
ਸ੍ਤਮ੍ਭਯੇਦਤਿਵਤ੍ਤਂ ਚ ਤੈਰੇਵ ਪ੍ਰਾਣਰਕ੍ਸਯਾ||੧੦||
View original
विषे प्रविसृते विध्येत्सिरां सा परमा क्रिया|
रक्ते निह्रियमाणे हि कृत्स्नं निह्रियते विषम्|
दुष्टे हि व्याप्नुयादङ्गं ध्रुवं मृत्युर्भवत्यतः|
सिराव्यधोदितैरस्रमप्रवृत्तं प्रवर्त्तयेत्|
स्तम्भयेदतिवृत्तं च तैरेव प्राणरक्षया||१०||
ਅਰਕ੍ਸਯਾ ਦੇਸ਼ਾਨ੍ਤਰਂ ਪ੍ਰਵਿਸਤੇ ਵਿਸੇ ਸਿਰਾਂ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍ ਸਾ ਪਰਮਾ ਕ੍ਰਿਯਾ| ਸਿਰਾਵੇਧਕ੍ਰਿਯੋਤ੍ਕਸ੍ਟਾ ਚਿਕਿਤ੍ਸੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਰਕ੍ਤ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਯਸ੍ਮਾਦ੍ ਦੁਸ੍ਟੇ ਰਕ੍ਤੇ ਨਿਹ੍ਰਿਯਮਾਣੇ ਕਤ੍ਸ੍ਨਂ ਸਰ੍ਵਂ ਵਿਸਂ ਨਿਹ੍ਰਿਯਤੇ| ਰਕ੍ਤੇ ਦੁਸ੍ਟੇ ਵਿਸਮਙ੍ਗਂ ਵ੍ਯਾਪ੍ਨੁਯਾਦਤੋ ਧ੍ਰੁਵਮਵਸ਼੍ਯਂ ਮਤ੍ਯੁਰ੍ਭਵਤਿ| ਵਿਸਦੁਸ੍ਟਸ੍ਯ ਰਕ੍ਤਸ੍ਯਾਨਿਰ੍ਹਰਣੇ ਵਿਸਸ੍ਯ ਦੇਹਵ੍ਯਾਪ੍ਤ੍ਯਾ ਮਤ੍ਯੁਰ੍ਭਵਤੀਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਸਿਰਾਵ੍ਯਧੋਦਿਤੈਰਿਤ੍ਯਾਦਿ ਸੁਬੋਧਮ੍| (ਸਿਰੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਪ੍ਰਵਤ੍ਤਂ ਰਕ੍ਤਂ ਸਿਰਾਵ੍ਯਧੋਦਿਤੈਸ੍ਤਗਰਾਦਿਭਿਃ)|| ੧੦||
Adhikarana raktasya saviShanirviShatvaparIkShaNam (11) · Śloka 11
ਦੁਰ੍ਗਨ੍ਧਂ ਸਵਿਸਂ ਰਕ੍ਤਮਗ੍ਨੌ ਚਟਚਟਾਯਤੇ|
ਯਥਾਦੋਸਂ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਚ ਪੂਰ੍ਵਵਲ੍ਲਕ੍ਸਯੇਦਸਕ੍||੧੧||
View original
दुर्गन्धं सविषं रक्तमग्नौ चटचटायते|
यथादोषं विशुद्धं च पूर्ववल्लक्षयेदसृक्||११||
ਰਕ੍ਤਸ੍ਯ ਸਵਿਸਨਿਰ੍ਵਿਸਤ੍ਵਵਿਸ਼ੇਸਮਾਹ-ਦੁਰ੍ਗਨ੍ਧਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਪੂਰ੍ਵਵਦਿਤਿ ਸਿਰਾਵ੍ਯਧੋਕ੍ਤੇਨ ਪ੍ਰਕਾਰੇਣ| (ਵਿਸਸਹਿਤਂ ਰਕ੍ਤਂ ਦੁਰ੍ਗਨ੍ਧਯੁਕ੍ਤਂ ਭਵਤਿ ਅਗ੍ਨੌ ਨਿਸਿਕ੍ਤਂ ਚਟਚਟਾਯਤੇ ਚਟਚਟਾਸ਼ਬ੍ਦਂ ਕੁਰੁਤੇ| ਯਥਾਦੋਸਮਿਤਿ ਤ੍ਰਿਦੋਸਜੁਸ੍ਟਂ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਤੈਰਜੁਸ੍ਟਂ ਚ ਰਕ੍ਤਂ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍ ਸਿਰਾਵ੍ਯਧਵਿਧ੍ਯੁਕ੍ਤਲਕ੍ਸਣੇਨ ਲਕ੍ਸਯੇਜ੍ਜਾਨੀਯਾਤ੍)|| ੧੧||
Adhikarana shRu~ggajalaukasoH prayogaH (12) · Śloka 12
ਸਿਰਾਸ੍ਵਦਸ਼੍ਯਮਾਨਾਸੁ ਯੋਜ੍ਯਾਃ ਸ਼ਙ੍ਗਜਲੌਕਸਃ||੧੨||
View original
सिरास्वदृश्यमानासु योज्याः शृङ्गजलौकसः||१२||
ਸਿਰਾਸ੍ਵਦਸ਼੍ਯਮਾਨਾਸੁ ਸ਼ੋਫਾਦਿਨਾ ਅਨੁਪਲਭ੍ਯਮਾਨਾਸੁ|| ੧੨||
Adhikarana shoNitastambhanam (13) · Śloka 13
ਸ਼ੋਣਿਤਂ ਸ੍ਰੁਤਸ਼ੇਸਂ ਚ ਪ੍ਰਵਿਲੀਨਂ ਵਿਸੋਸ੍ਮਣਾ|
ਲੇਪਸੇਕੈਃ ਸੁਬਹੁਸ਼ਃ ਸ੍ਤਮ੍ਭਯੇਦ੍ ਭਸ਼ਸ਼ੀਤਲੈਃ||੧੩||
View original
शोणितं स्रुतशेषं च प्रविलीनं विषोष्मणा|
लेपसेकैः सुबहुशः स्तम्भयेद् भृशशीतलैः||१३||
ਸ਼ੋਣਿਤਮਿਤਿ| ਸ੍ਤਮ੍ਭਯੇਤ੍ ਸੌਮ੍ਯਤ੍ਵਮਾਪਾਦਯੇਤ੍| ਸ੍ਰੁਤਸ਼ੇਸਂ ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਤ੍ ਪਰਮਨਿਰ੍ਹਰਣੀਯਤ੍ਵਾਤ੍ ਸ੍ਰੁਤਾਵਸ਼ਿਸ੍ਟਂ ਵਿਸੋਸ੍ਮਣਾ ਪ੍ਰਵਿਲੀਨ ਸ਼ੋਣਿਤਂ ਸੁਬਹੁਸ਼ਃ ਪੌਨਃ ਪੁਨ੍ਯੇਨ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤੈਰ੍ਭਸ਼ਸ਼ੀਤਲੈਰਤ੍ਯਨ੍ਤਸ਼ੀਤਲੈਰ੍ਲੇਪਸੇਕੈਃ ਸ੍ਤਮ੍ਭਯੇਤ੍)|| ੧੩||
Adhikarana askannaraktadoShAH (14) · Śloka 14
ਅਸ੍ਕਨ੍ਨੇ ਵਿਸਵੇਗਾਦ੍ਧਿ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਯਮਦਹਦ੍ਦ੍ਰਵਾਃ|
ਭਵਨ੍ਤਿ ਤਾਨ੍ ਜਯੇਚ੍ਛੀਤੈਰ੍ਵੀਜੇਚ੍ਚਾਰੋਮਹਰ੍ਸਤਃ||੧੪||
View original
अस्कन्ने विषवेगाद्धि मूर्च्छायमदहृद्द्रवाः|
भवन्ति तान् जयेच्छीतैर्वीजेच्चारोमहर्षतः||१४||
ਅਸ੍ਕਨ੍ਨ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਸ੍ਕਨ੍ਨੇ ਪ੍ਰਵਿਲੀਨਰੂਪੇ| (ਅਸ੍ਕਨ੍ਨੇ ਅਸ੍ਤ੍ਯਾਨੇਸ੍ਰੇ ਰਕ੍ਤੇ ਵਿਸਵੇਗਾਨ੍ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਯਾਦਯੋ ਭਵਨ੍ਤਿ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਾਨ੍ ਸ਼ੀਤੈਰ੍ਲੇਪਾਦਿਭਿਰ੍ਜਯੇਤ੍| ਆਰੋਮਹਰ੍ਸਤਃ ਯਾਵਦ੍ਰੋਮਾਞ੍ਚੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਸ੍ਤਾਵਦ੍ਵੀਜੇਤ੍ ਵੀਜਨਂ ਚ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍)|| ੧੪||
Adhikarana hRudayAvaraNam (15) · Śloka 15
ਵਿਸਂ ਕਰ੍ਸਤਿ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਤ੍ਵਾਦ੍ ਹਦਯਂ ਤਸ੍ਯ ਗੁਪ੍ਤਯੇ|
ਪਿਬੇਦ੍ ਘਤਂ ਘਤਕ੍ਸੌਦ੍ਰਮਗਦਂ ਵਾ ਘਤਾਪ੍ਲੁਤਮ੍|
ਮਜ੍ਜਾਨਂ ਗੋਮਯਰਸਂ ਭਸ੍ਮਾਮ੍ਭਃ ਕਸ੍ਣਮਜ੍ਜਲਮ੍|
ਐਕਧ੍ਯਂ ਪਞ੍ਚਗਵ੍ਯਂ ਵਾ ਦਧਿ ਗੈਰਿਕਵਾਰਿ ਵਾ|
ਖਾਦੇਦ੍ਵਾ ਕੋਵਿਦਾਰਾਰ੍ਕਸ਼ਿਰੀਸਕਟਭੀਚ੍ਛਦਾਨ੍|
ਛਾਗਮੇਸਵਰਾਹਾਸਕ੍ਸ਼ਿਸ਼ੁਸ੍ਥਵਿਰਯੋਸਿਤਃ|
ਪਿਬੇਯੁਰ੍ਗਰ੍ਭਿਣੀ ਸ਼ੀਤਮਧੁਰਾਨ੍ ਪਯਸਾਗਦਾਨ੍|
ਤਥਾ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਦਯੋ ਨ ਸ੍ਯੁਰ੍ਵਿਸਂ ਚਾਸ਼੍ਵੇਤਿਨਾਨਿਲਮ੍||੧੫||
View original
विषं कर्षति तीक्ष्णत्वाद् हृदयं तस्य गुप्तये|
पिबेद् घृतं घृतक्षौद्रमगदं वा घृताप्लुतम्|
मज्जानं गोमयरसं भस्माम्भः कृष्णमृज्जलम्|
ऐकध्यं पञ्चगव्यं वा दधि गैरिकवारि वा|
खादेद्वा कोविदारार्कशिरीषकटभीच्छदान्|
छागमेषवराहासृक्शिशुस्थविरयोषितः|
पिबेयुर्गर्भिणी शीतमधुरान् पयसागदान्|
तथा मूर्च्छादयो न स्युर्विषं चाश्वेतिनानिलम्||१५||
ਵਿਸਮਿਤਿ| ਕਰ੍ਸਤਿ ਹਿਨਸ੍ਤਿ| ਤਸ੍ਯੇਤਿ ਹਦਯਸ੍ਯ ਗੁਪ੍ਤਯੇ ਰਕ੍ਸਾਰ੍ਥਮ੍| (ਵਿਸਂ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਤ੍ਵਾਦ੍ਧਦਯਂ ਕਰ੍ਸਤਿ ਵਿਲਿਖਤਿ ਤਸ੍ਯ ਹਦਯਸ੍ਯ ਗੁਪ੍ਤਯੇ ਰਕ੍ਸਾਰ੍ਥਂ ਘਤਂ ਵਾ ਘਤਯੁਕ੍ਤਂ ਮਧੁ ਵਾ ਘਤਾਲੋਡਿਤਮਗਦਂ ਵਿਸਘ੍ਨੌਸਧਂ ਵਾ ਪਿਬੇਤ੍| (ਮਜ੍ਜਾਨਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਮਜ੍ਜਾਦਿਕਮਥ ਵੈਕਧ੍ਯਮੇਕਤਃ ਕਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਗਵ੍ਯਂ ਦਧ੍ਯਾਦਿ ਵਾ ਪਿਬੇਤ੍ ਅਥਵਾ ਕੋਵਿਦਾਰਾਦਿਚ੍ਛਦਾਨ੍ ਖਾਦੇਤ੍| ਕੋਵਿਦਾਰਃ ਕਾਞ੍ਚਨਾਰਃ| ਸ਼ਿਸ਼ੁਸ੍ਥਵਿਰਯੋਸਿਤੋ ਯਥਾਕ੍ਰਮਂ ਛਾਗਾਦ੍ਯਸਕ੍ ਪਿਬੇਯੁਃ| ਗਰ੍ਭਿਣੀ ਤੁ ਪਯਸਾ ਸ਼ੀਤਾਦਿਗੁਣਾਨਗਦਾਨ੍ ਪਿਬੇਤ੍| ਤਥੇਤ੍ਯਾਦਿ ਸੁਬੋਧਮ੍)|| ੧੫||
Adhikarana vamanam (16) · Śloka 16
ਹਦਯਾਵਰਣੇਨਾਸ੍ਯ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾ ਹਦ੍ਯੁਪਚੀਯਤੇ|
ਪ੍ਰਵਤ੍ਤਗੌਰਵੋਤ੍ਕ੍ਲੇਸ਼ਹਲ੍ਲਾਸਂ ਵਾਮਯੇਤ੍ਤਤਃ|
ਦ੍ਰਵੈਃ ਕਾਞ੍ਜਿਕਕੌਲਤ੍ਥਤੈਲਮਦ੍ਯਾਦਿਵਰ੍ਜਿਤੈਃ|
ਵਮਨੈਰ੍ਵਿਸਹਦ੍ਭਿਸ਼੍ਚ ਨੈਵਂ ਵ੍ਯਾਪ੍ਨੋਤਿ ਤਦ੍ਵਪੁਃ||੧੬||
View original
हृदयावरणेनास्य श्लेष्मा हृद्युपचीयते|
प्रवृत्तगौरवोत्क्लेशहृल्लासं वामयेत्ततः|
द्रवैः काञ्जिककौलत्थतैलमद्यादिवर्जितैः|
वमनैर्विषहृद्भिश्च नैवं व्याप्नोति तद्वपुः||१६||
ਹਦਯਾਵਰਣੇਨੇਤ੍ਯਾਦਿ ਸੁਬੋਧਮ੍| ਤਤ ਇਤ੍ਯੁਪਚਿਤੇ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਿ| (ਹਦਯਾਵਰਣੇਨ ਘਤਾਦਿਪਾਨਾਦ੍ਧਦਯਾਚ੍ਛਾਦਨੇਨਾਸ੍ਯ ਵਿਸਾਰ੍ਤ੍ਤਸ੍ਯ ਹਦਯੇ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾ ਵਿਸਸ੍ਯ ਰਕ੍ਤਦੂਸਣਾਨਨ੍ਤਰਂ ਕਫਦੂਸਕਤ੍ਵਾਤ੍ਤੇਨ ਦੂਸਿਤਃ ਕਫ ਉਪਚੀਯਤੇ ਆਚ੍ਛਾਦਿਤਹਯਤਤ੍ਵਾਦ੍ਦੇਹੋਚ੍ਛੇਦਾਸਮਰ੍ਥਤਯਾ ਕੇਵਲਂ ਵਦ੍ਧਿਮੇਵ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ| ਤਤਃ ਸਵਿਸਸ੍ਯ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣ ਉਪਚਯਾਦ੍ਧੇਤੋਰੁਦ੍ਭੂਤਗੌਰਵਾਦਿਕਂ ਨਰਂ ਕਾਞ੍ਜਿਕਾਦਿਵਰ੍ਜਿਤੈਰ੍ਦ੍ਰਵੈਃ ਕਾਞ੍ਜਿਕਾਦੀਨਾਂ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਾਦਿਗੁਣਤਯਾ ਵਿਸਸਾਮ੍ਯਾਦ੍ਵਰ੍ਜਿਤੈਰਨ੍ਯੈਰ੍ਦ੍ਰਵੈਰ੍ਵਿਸਹਰੈਰ੍ਵਮਨਦ੍ਰਵ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਵਾਮਯੇਤ੍| ਏਵਂ ਕਤੇ ਸਤਿ ਤਦ੍ਵਿਸਂ ਵਪੁਃ ਸ਼ਰੀਰੇ ਨ ਵ੍ਯਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸਨ੍ਧਿਵਿਸ਼੍ਲੇਸਸਂਜ੍ਞਾਨਾਸ਼ਾਦਿਵਿਸੋਪਦ੍ਰਵਂ ਨ ਗਚ੍ਛਤੀਤ੍ਯਰ੍ਥਃ)|| ੧੬||
Adhikarana sarpaviShasAmAnyacikitsopasaMhAraH (17) · Śloka 17
ਭੁਜਙ੍ਗਦੋਸਪ੍ਰਕਤਿਸ੍ਥਾਨਵੇਗਵਿਸ਼ੇਸਤਃ|
ਸੁਸੂਕ੍ਸ੍ਮਂ ਸਮ੍ਯਗਾਲੋਚ੍ਯ ਵਿਸ਼ਿਸ੍ਟਾਂ ਚਾਚਰੇਤ੍ਕ੍ਰਿਯਾਮ੍||੧੭||
View original
भुजङ्गदोषप्रकृतिस्थानवेगविशेषतः|
सुसूक्ष्मं सम्यगालोच्य विशिष्टां चाचरेत्क्रियाम्||१७||
ਸਰ੍ਪਵਿਸਾਣਾਂ ਸਾਮਾਨ੍ਯਕ੍ਰਿਯਾਮੁਪਸਂਹਰਨ੍ਨਾਹ-ਭੁਜਙ੍ਗੇਤਿ| ਭੁਜਙ੍ਗਾਨਾਂ ਸਰ੍ਪਾਣਾਂ ਦੋਸਾਦਿਵਿਸ਼ੇਸਾਨ੍ ਸੁਸੂਕ੍ਸ੍ਮਂ ਸਮ੍ਯਗਾਲੋਚ੍ਯ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਯਾ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਪੁਨਃ ਪੁਨਰ੍ਵਿਚਾਰ੍ਯ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਵਿਸ਼ਿਸ੍ਟਾਂ ਦੋਸਪ੍ਰਕਤ੍ਯਾਦਿਸਾਧਾਰਣੀਂ ਕ੍ਰਿਯਾਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਂ ਚਾਚਰੇਤ੍| ਚਃ ਸਮੁਚ੍ਯਤੇ| ਦੋਸੋ ਵਾਤਾਦਿਃ| ਪ੍ਰਕਤਿਰ੍ਵਿਸਪ੍ਰਕਤਿਃ| ਸ੍ਥਾਨਂ ਦਂਸ਼ਸ੍ਥਾਨਮ੍| ਵੇਗੋ ਵਿਸਵੇਗਃ|| ੧੭||
Adhikarana darvIkaraviShacikitsA (18) · Śloka 18
ਸਿਨ੍ਦੁਵਾਰਕਮੂਲਾਨਿ ਰਸੇਨ ਸ੍ਵੇਨ ਪੇਸਯੇਤ੍|
ਮਧੁਯੁਕ੍ਤੋਯਮਗਦਃ ਪਾਨਂ ਦਰ੍ਵੀਕਤਾਂ ਵਿਸੇ|
ਸਿਨ੍ਦੁਵਾਰਕਮੂਲਾਨਿ ਸ਼੍ਵੇਤਾ ਚ ਗਿਰਿਕਰ੍ਣਿਕਾ|
ਪਾਨਂ ਦਰ੍ਵੀਕਰੈਰ੍ਦਸ੍ਟੇ ਨਸ੍ਯਂ ਮਧੁ ਸਪਾਕਲਮ੍|
ਕਸ੍ਣਸਰ੍ਪੇਣ ਦਸ੍ਟਸ੍ਯ ਲਿਮ੍ਪੇਦ੍ਦਂਸ਼ਂ ਹਤੇਸਜਿ|
ਚਾਰਟੀਨਾਕੁਲੀਭ੍ਯਾਂ ਵਾ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਮੂਲਵਿਸੇਣ ਵਾ|
ਪਾਨਂ ਚ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਗਹਧੂਮਯੁਤਂ ਘਤਮ੍||੧੮||
View original
सिन्दुवारकमूलानि रसेन स्वेन पेषयेत्|
मधुयुक्तोऽयमगदः पानं दर्वीकृतां विषे|
सिन्दुवारकमूलानि श्वेता च गिरिकर्णिका|
पानं दर्वीकरैर्दष्टे नस्यं मधु सपाकलम्|
कृष्णसर्पेण दष्टस्य लिम्पेद्दंशं हृतेऽसृजि|
चारटीनाकुलीभ्यां वा तीक्ष्णमूलविषेण वा|
पानं च क्षौद्रमञ्जिष्ठागृहधूमयुतं घृतम्||१८||
ਦਰ੍ਵੀਕਰਾਦੀਨਾਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ-ਸਿਨ੍ਦੁਵਾਰਕਸ੍ਯ ਮੂਲਾਨਿ ਸ੍ਵੇਨ ਰਸੇਨ ਸਿਨ੍ਦੁਵਾਰਕਰਸੇਨ ਪੇਸਯੇਤ੍| ਮਧੁਨਾ ਯੁਕ੍ਤੋਯਮਗਦੋ ਦਰ੍ਵੀਕਤਾਂ ਦਰ੍ਵੀਕਰਸਰ੍ਪਾਣਾਂ ਵਿਸੇ ਪਾਨਂ ਹਿਤਮ੍| ਸਿਨ੍ਦੁਵਾਰਕੋ ਨਿਰ੍ਗੁਣ੍ਡੀ| ਸ਼੍ਵੇਤਾ ਸ਼੍ਵੇਤਵਚਾ| ਮਧੁ ਮਾਕ੍ਸਿਕਮ੍| ਪਾਕਲਂ ਕੁਸ੍ਠਮ੍| (ਦਰ੍ਵੀਕਰਸਰ੍ਪੈਃ ਦਸ੍ਟੇ ਸਤਿ ਸਿਨ੍ਦੁਵਾਰਕਮੂਲਾਦਿਕਂ ਪਾਨਂ ਹਿਤਮ੍| ਅਨੁਕ੍ਤਦ੍ਰਵਤ੍ਵਾਜ੍ਜਲਾਲੋਡਿਤਮ੍| ਕੁਸ੍ਠਸਹਿਤਂ ਮਾਕ੍ਸਿਕਂ ਨਸ੍ਯਞ੍ਚ). ਚਾਰਟੀ ਪਦ੍ਮਚਾਰਿਣੀ| ਨਾਕੁਲੀ ਸਰ੍ਪਸੁਗਨ੍ਧਾ| ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਮੂਲਵਿਸੇਣ ਵਾ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਂ ਯਨ੍ਮੂਲਵਿਸਂ ਵਤ੍ਸਨਾਭਾਦਿ ਤੇਨੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| (ਕਸ੍ਣਸਰ੍ਪੋ ਦਰ੍ਵੀਕਰਵਿਸ਼ੇਸਸ੍ਤੇਨ ਦਸ੍ਟਸ੍ਯ ਦਂਸ਼ਂ ਦਂਸ਼ਵ੍ਰਣਮ੍ ਅਸਜਿ ਰਕ੍ਤੇ ਜਲੂਕਾਦਿਨਾ ਹਤੇਪਨੀਤੇ ਚਾਰਟੀਨਾਕੁਲੀਭ੍ਯਾਂ ਵਾਥਵ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਮੂਲਵਿਸੇਣ ਵਾ ਲਿਮ੍ਪੇਤ੍| ਚਾਰਟੀ ਗੁਞ੍ਜਾ| ਨਾਕੁਲੀ ਚਵਿਕਾ ਰਾਸ੍ਨਾ ਵਾ| ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਮੂਲਵਿਸਂ ਵਜ੍ਰਨਾਕਾਦਿ)| ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਦ੍ਯਨ੍ਵਿਤਂ ਘਤਂ ਪਾਨਂ ਚ ਪਾਨਵਿਸਯੇ ਹਿਤਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ|| ੧੮||
Adhikarana taNDulIyAdyagadaH (19) · Śloka 19
ਤਣ੍ਡੁਲੀਯਕਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਕਿਣਿਹੀਗਿਰਿਕਰ੍ਣਿਕਾਃ|
ਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗੀ ਸਿਤਾ ਸ਼ੇਲੁਃ ਪਾਨਨਸ੍ਯਾਞ੍ਜਨੇ ਹਿਤਃ|
ਅਗਦਃ ਫਣਿਨਾਂ ਘੋਰੇ ਵਿਸੇ ਰਾਜੀਮਤਾਮਪਿ||੧੯||
View original
तण्डुलीयककाश्मर्यकिणिहीगिरिकर्णिकाः|
मातुलुङ्गी सिता शेलुः पाननस्याञ्जने हितः|
अगदः फणिनां घोरे विषे राजीमतामपि||१९||
ਤਣ੍ਡੁਲੀਯਕ ਇਤਿ| ਕਿਣਿਹੀ ਕਟਭੀ| ਗਿਰਿਕਰ੍ਣਿਕਾ ਗਿਰਿਕਦਮ੍ਬਃ| ਸਿਤਾ ਸ਼੍ਵੇਤਵਚਾ| ਸ਼ੇਲੁਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਤਕਃ| (ਤਣ੍ਡੁਲੀਯਕਾਦਿਭਿਃ ਕਤੋਗਦਃ ਫਣਿਨਾਂ ਦਰ੍ਵੀਕਰਾਣਾਂ ਰਾਜੀਮਤਾਮਪਿ ਘੋਰੇ ਵਿਸੇ ਪਾਨਾਦੌ ਹਿਤਃ| ਅਗਦੋ ਗੁਲਿਕਾਦ੍ਯਨ੍ਯਤਮੋ ਯੋਗਵਿਸ਼ੇਸਃ)||੧੯||
Adhikarana maNDaliviShacikitsA (20) · Śloka 20
ਸਮਾਃ ਸੁਗਨ੍ਧਾਮਦ੍ਵੀਕਾਸ਼੍ਵੇਤਾਖ੍ਯਾਗਜਕਰ੍ਣਿਕਾਃ|
ਅਰ੍ਦ੍ਧਾਸ਼ਂ ਸੌਰਸਂ ਪਤ੍ਰਂ ਕਪਿਤ੍ਥਂ ਬਿਲ੍ਵਦਾਡਿਮਮ੍|
ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰੋ ਮਣ੍ਡਲਿਵਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸਾਦਗਦੋ ਹਿਤਃ|
ਪਞ੍ਚਵਲ੍ਕਵਰਾਯਸ੍ਟੀ ਨਾਗਪੁਸ੍ਪੈਲਵਾਲੁਕਮ੍|
ਜੀਵਕਰ੍ਸਭਕੌ ਸ਼ੀਤਂ ਸਿਤਾ ਪਦ੍ਮਕਮੁਤ੍ਪਲਮ੍|
ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰੋ ਹਿਮਵਾਨ੍ਨਾਮ ਹਨ੍ਤਿ ਮਣ੍ਡਲਿਨਾਂ ਵਿਸਮ੍|
ਲੇਪਾਚ੍ਛ੍ਵਯਥੁਵੀਸਰ੍ਪਵਿਸ੍ਫੋਟਜ੍ਵਰਦਾਹਹਾ|
ਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਂ ਵਟਸ਼ਙ੍ਗਾਣਿ ਜੀਵਕਰ੍ਸਭਕੌ ਸਿਤਾਮ੍|
ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਂ ਮਧੁਕਂ ਚੇਤਿ ਦਸ੍ਟੋ ਮਣ੍ਡਲਿਨਾ ਪਿਬੇਤ੍||੨੦||
View original
समाः सुगन्धामृद्वीकाश्वेताख्यागजकर्णिकाः|
अर्द्धाशं सौरसं पत्रं कपित्थं बिल्वदाडिमम्|
सक्षौद्रो मण्डलिविषे विशेषादगदो हितः|
पञ्चवल्कवरायष्टी नागपुष्पैलवालुकम्|
जीवकर्षभकौ शीतं सिता पद्मकमुत्पलम्|
सक्षौद्रो हिमवान्नाम हन्ति मण्डलिनां विषम्|
लेपाच्छ्वयथुवीसर्पविस्फोटज्वरदाहहा|
काश्मर्यं वटशृङ्गाणि जीवकर्षभकौ सिताम्|
मञ्जिष्ठां मधुकं चेति दष्टो मण्डलिना पिबेत्||२०||
ਸਮਾ ਇਤਿ| ਸੁਗਨ੍ਧਾ ਗਨ੍ਧਨਾਕੁਲੀ| ਸ਼੍ਵੇਤਾਖ੍ਯਾ ਸ਼੍ਵੇਤਵਚਾ| ਗਜਕਰ੍ਣਿਕ ਕੁਮਾਰੀ ਸਲ੍ਲਕੀ ਵਾ| ਸੁਗਨ੍ਧਾਦਿਕਂ ਪਰਸ੍ਪਰਂ ਸਮਮ੍| ਅਰ੍ਦ੍ਧਂਸ਼ੇਨ ਸੁਰਸਪਤ੍ਰਚਤੁਸ੍ਟਯਮਿਤਿ ਯਾਵਤ੍| ਸੁਰਸਸ੍ਤੁਲਸੀ| (ਸੁਗਨ੍ਧਾਦਯਃ ਸਮਾਃ ਸਮਾਂਸ਼ਾਃ| ਸੌਰਸਪਤ੍ਰਾਦਿਕਮਰ੍ਦ੍ਧਾਸ਼ਂ ਸੁਗਨ੍ਧਾਦਿਭ੍ਯੋਰ੍ਦ੍ਧਪ੍ਰਮਾਣਮ੍| ਪਾਲਿਕੇਸੁ ਸੁਗਨ੍ਧਾਦਿਸੁ ਸੁਰਸਪਤ੍ਰਾਦਿਕਮਰ੍ਧਪਲਪ੍ਰਮਾਣਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਏਭਿਃ ਕਤਃ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਹਿਤੋਗਦੋ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਮਣ੍ਡਲਿਵਿਸੇ ਹਿਤਃ)| ਪਞ੍ਚਵਲ੍ਕ ਇਤਿ| ਪਞ੍ਚਵਲ੍ਕਂ ਸਲ੍ਲਕੀ ਝਿਰ੍ਝੀਣੀਜਮ੍ਬੂਧਵਸ਼ਾਲ੍ਮਲੀਨਾਂ ਤ੍ਵਚਃ| ਸ਼ੀਤਂ ਚਨ੍ਦਨਮ੍| ਸਿਤਾ ਸ਼੍ਵੇਤਵਚਾ ਕਟਭੀ ਵਾ| (ਪਞ੍ਚਵਲ੍ਕਾਦਿਕੋ ਮਾਕ੍ਸਿਕਸਹਿਤੋ ਹਿਮਵਾਨਿਤਿ| ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧੋਯਮਗਦੋ ਮਣ੍ਡਲਿਨਾਂ ਵਿਸਂ ਹਨ੍ਤਿ| ਲੇਪਾਚ੍ਛੋਫਾਦਿਹਾ ਚ ਭਵਤਿ| ਪਞ੍ਚਵਲ੍ਕੋਤ੍ਰ ਸਲ੍ਲਕ੍ਯਾਦਯਃ| ਸਲ੍ਲਕੀਝਿਰ੍ਝਿਣੀਜਮ੍ਬੂਧਵਸ਼ਾਲ੍ਮਲਿਕਾਤ੍ਵਚਃ| ਪਞ੍ਚਵਲ੍ਕਲਸਂਜ੍ਞੋਯਂ ਮੁਨਿਭਿਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਃ)| ਵਟਸ਼੍ਰਙ੍ਗਾਣਿ ਵਟਾਙ੍ਕੁਰਾਣਿ| ਸਿਤਾ ਸ਼੍ਵੇਤਵਚਾ| (ਮਣ੍ਡਲਿਨਾ ਦਸ੍ਟੋ ਨਰਃ ਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਾਦਿਮਧੁਕਾਨ੍ਤਮਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤਮਗਦਂ ਅਨੁਕ੍ਤਦ੍ਰਵਤ੍ਵਾਜ੍ਜਲੇ ਸਮਾਲੋਡ੍ਯ ਪਿਬੇਤ੍)|| ੨੦||
Adhikarana gonasaviShacikitsA (21) · Śloka 21
ਵਂਸ਼ਤ੍ਵਗ੍ਬੀਜਕਟੁਕਾ ਪਾਟਲੀਬੀਜਨਾਗਰਮ੍|
ਸ਼ਿਰੀਸਬੀਜਾਤਿਵਿਸੇ ਮੂਲਂ ਗਾਵੇਧੁਕਂ ਵਚਾਮ੍|
ਪਿਸ੍ਟੋ ਗੋਵਾਰਿਣਾਸ੍ਟਾਙ੍ਗੋ ਹਨ੍ਤਿ ਗੋਨਸਜਂ ਵਿਸਮ੍||੨੧||
View original
वंशत्वग्बीजकटुका पाटलीबीजनागरम्|
शिरीषबीजातिविषे मूलं गावेधुकं वचाम्|
पिष्टो गोवारिणाष्टाङ्गो हन्ति गोनसजं विषम्||२१||
ਵਂਸ਼ਤ੍ਵਗ੍ਬੀਜ ਇਤਿ| ਤ੍ਵਗ੍ਬੀਜੇ ਵਂਸ਼ਸ੍ਯ| ਕਟੁਕਾ ਤਿਕ੍ਤਾਲਾਵੁਨੀ| ਗੋਵਾਰਿਣਾ ਗੋਮੂਤ੍ਰੇਣ| ਗੋਨਸਾ ਘਰ੍ਮਤਪ੍ਤਾਨਾਂ ਗਵਾਂ ਨਾਸਿਕੋਦ੍ਭਵਾਃ| (ਵਂਸ਼ਤ੍ਵਗਾਦਿਰ੍ਗੋਵਾਰਿਣਾ ਗੋਮੂਤ੍ਰੇਣ ਪਿਸ੍ਟੋਸ੍ਟਾਙ੍ਗੋਸ੍ਟਦ੍ਰਵ੍ਯਕਤਤ੍ਵਾਦਸ੍ਟਾਙ੍ਗਾਖ੍ਯੋਯਮਗਦੋ ਗੋਨਸਜਂ ਵਿਸਂ ਹਨ੍ਤਿ| ਵਂਸ਼ਤ੍ਵਕ੍ਕਟੁਕਬੀਜਮਿਤਿ ਚ ਪਾਠਃ)|| ੨੧||
Adhikarana rAjilaviShacikitsA (22) · Śloka 22
ਕਟੁਕਾਤਿਵਿਸਾਕੁਸ੍ਠਗਹਧੂਮਹਰੇਣੁਕਾਃ|
ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਵ੍ਯੋਸਤਗਰਾ ਘ੍ਨਨ੍ਤਿ ਰਾਜੀਮਤਾਂ ਵਿਸਮ੍||੨੨||
View original
कटुकातिविषाकुष्ठगृहधूमहरेणुकाः|
सक्षौद्रव्योषतगरा घ्नन्ति राजीमतां विषम्||२२||
ਕਟੁਕੇਤਿ| ਕਟੁਕਾ ਲਮ੍ਬਾ| (ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਦ੍ਯੁਪੇਤਾਃ ਕਟੁਕਾਦਯਃ ਪਾਨਾਦਿਨਾ ਰਾਜੀਮਤਾਂ ਵਿਸਂ ਘ੍ਨਨ੍ਤਿ| ਕਟੁਕਾ ਕਟੁਕਰੋਹਿਣੀ)|| ੨੨||
Adhikarana kANDacitrAviShacikitsA (23) · Śloka 23
ਨਿਖਨੇਤ੍ਕਾਣ੍ਡਚਿਤ੍ਰਾਯਾ ਦਂਸ਼ਂ ਯਾਮਦ੍ਵਯਂ ਭੁਵਿ|
ਉਦ੍ਧਤ੍ਯ ਪ੍ਰਚ੍ਛਿਤਂ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਦ੍ਧਾਨ੍ਯਮਦ੍ਭ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਲੇਪਯੇਤ੍|
ਪਿਬੇਤ੍ ਪੁਰਾਣਂ ਚ ਘਤਂ ਵਰਾਚੂਰ੍ਣਾਵਚੂਰ੍ਣਿਤਮ੍|
ਜੀਰ੍ਣੇ ਵਿਰਕ੍ਤੇ ਭੁਞ੍ਜੀਤ ਯਵਾਨ੍ਨਂ ਸੂਪਸਂਸ੍ਕਤਮ੍||੨੩||
View original
निखनेत्काण्डचित्राया दंशं यामद्वयं भुवि|
उद्धृत्य प्रच्छितं सर्पिर्द्धान्यमृद्भ्यां प्रलेपयेत्|
पिबेत् पुराणं च घृतं वराचूर्णावचूर्णितम्|
जीर्णे विरक्ते भुञ्जीत यवान्नं सूपसंस्कृतम्||२३||
ਨਿਖਨੇਦਿਤਿ| ਕਾਣ੍ਡਚਿਤ੍ਰਾਯਾਃ ਸਰ੍ਪਵਿਸ਼ੇਸਸ੍ਯ ਦਂਸ਼ਂ ਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾਵ੍ਰਣਮ੍| (ਕਾਣ੍ਡਚਿਤ੍ਰਾ ਰਾਜਿਲਵਿਸ਼ੇਸਃ ਤਸ੍ਯ ਦਂਸ਼ਂ ਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾਪ੍ਰਦੇਸ਼ਂ ਭੁਵਿ ਭੁਵਂ ਖਨਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਰ ਨਖਨੇਤ੍| ਨਿਕ੍ਸਿਪ੍ਯ ਮਦਾ ਪੂਰਯਿਤ੍ਵਾ ਯਾਮਦ੍ਵਯਂ ਪ੍ਰਤਿਪਾਲ੍ਯ ਪਸ਼੍ਚਾਦੁਦ੍ਧਤ੍ਯ ਪ੍ਰਚ੍ਛਿਤਂ ਸੂਤ੍ਰੋਦਿਤਵਿਧਾਨੇਨ ਪ੍ਰਚ੍ਛਾਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਧਾਨ੍ਯਮਦ੍ਭਿਯਾਂ ਪ੍ਰਲੇਪਯੇਤ੍| ਧਾਨ੍ਯਮਤ੍ ਧਾਨ੍ਯਮੂਲਮਤ੍ਤਿਕਾ| ਤਤੋ ਵਰਾਚੂਰ੍ਣਾਵਚੂਰ੍ਣਿਤਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾਚੂਰ੍ਣਯੁਕ੍ਤਂ ਪੁਰਾਣਂ ਘਤਂ ਪਿਬੇਚ੍ਚ| ਘਤੇ ਜੀਰ੍ਣੇ ਵਿਰਿਕ੍ਤਃ ਕਤਵਿਰੇਚਨਃ ਸੂਪਸਂਸ੍ਕਤਂ ਸੂਪੋਪੇਤਂ ਯਵਾਨ੍ਨਂ ਭੁਞ੍ਜੀਤ| ਸੂਪਸ੍ਤਕ੍ਰਾਂਦਿਭਿਃ ਸਿਦ੍ਧ ਉਪਦਂਸ਼ਵਿਸ਼ੇਸਃ| ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਧਾਨ੍ਯਮਦ੍ਭਿਃ ਪ੍ਰਲੇਪਯੇਤ੍| 'ਯਵਾਨ੍ਨਂ ਯੂਸਸਂਸ੍ਕਤਮ੍' ਇਤ੍ ਪਾਠਭੇਦਃ)|| ੨੩||
Adhikarana vyantaradaShTacikitsA (24) · Śloka 24
ਕਰਵੀਰਾਰ੍ਕਕੁਸੁਮਮੂਲਲਾਙ੍ਗਲਿਕਾਕਣਾਃ|
ਕਲ੍ਕਯੇਦਾਰਨਾਲੇਨ ਪਾਠਾਮਰਿਚਸਂਯੁਤਾਃ|
ਏਸ ਵ੍ਯਨ੍ਤਰਦਸ੍ਟਾਨਾਮਗਦਃ ਸਾਰ੍ਵਕਾਰ੍ਮਿਕਃ||੨੪||
View original
करवीरार्ककुसुममूललाङ्गलिकाकणाः|
कल्कयेदारनालेन पाठामरिचसंयुताः|
एष व्यन्तरदष्टानामगदः सार्वकार्मिकः||२४||
ਕਰਵੀਰਾਰ੍ਕਯੋਃ ਕੁਸੁਮਂ ਮੂਲਂ ਚ ਲਾਙ੍ਗਲਿਕਾਦਿਚਾਰਨਾਲੇਨ ਕਾਞ੍ਜਿਕੇਨ ਕਲ੍ਕਯੇਤ੍ ਪੇਸਯੇਤ੍| ਏਸੋਗਦ ਔਸਧਯੋਗੋ ਵ੍ਯਨ੍ਤਰਸਰ੍ਪਦਸ੍ਟਾਨਾਂ ਸਾਰ੍ਵਕਾਰ੍ਮਿਕਃ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮੋਪਯੋਗੀ ਪਾਨਨਸ੍ਯਾਞ੍ਜਨਾਲੇਪਾਦੌ ਹਿਤ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ||੨੪||
Adhikarana shirIShapuShpAdiyogaH (25) · Śloka 25
ਸ਼ਿਰੀਸਪੁਸ੍ਪਸ੍ਵਰਸੇ ਸਪ੍ਤਾਹਂ ਮਰਿਚਂ ਸਿਤਮ੍|
ਭਾਵਿਤਂ ਸਰ੍ਪਦਸ੍ਟਾਨਾਂ ਪਾਨਨਸ੍ਯਾਞ੍ਜਨੇ ਹਿਤਮ੍||੨੫||
View original
शिरीषपुष्पस्वरसे सप्ताहं मरिचं सितम्|
भावितं सर्पदष्टानां पाननस्याञ्जने हितम्||२५||
ਸਿਤਂ ਮਰਿਚਂ ਸ਼ਿਗ੍ਰੁਬੀਜਮ੍| ਮਰਿਚਾਵਾਨ੍ਤਰਜਾਤਿਰ੍ਵਾ| (ਸ਼ਿਰੀਸਕੁਸੁਮਰਸੇ ਸਪ੍ਤਾਹਂ ਸਪ੍ਤਵਾਸਰਾਨ੍ ਭਾਵਿਤਂ ਪੇਸਿਤਂ ਸਿਤਂ ਮਰਿਚਂ ਸ਼ਿਗ੍ਰੁਬੀਜਂ ਸਰ੍ਪਦਸ੍ਟਾਨਾਂ ਸਰ੍ਵੇਸਾਂ ਪਾਨਾਦੌ ਹਿਤਮ੍)|| ੨੫||
Adhikarana vakrakuShThAdipAnam (26) · Śloka 26
ਦ੍ਵਿਪਲਂ ਵਕ੍ਰਕੁਸ੍ਠਾਭ੍ਯਾਂ ਘਤਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਚਤੁਸ੍ਪਲਮ੍|
ਅਪਿ ਤਕ੍ਸਕਦਸ੍ਟਾਨਾਂ ਪਾਨਮੇਤਤ੍ਸੁਖਪ੍ਰਦਮ੍||੨੬||
View original
द्विपलं वक्रकुष्ठाभ्यां घृतक्षौद्रं चतुष्पलम्|
अपि तक्षकदष्टानां पानमेतत्सुखप्रदम्||२६||
ਵਕ੍ਰਕੁਸ੍ਠੇ ਮਿਸ਼੍ਰੀਭੂਤੇ ਦ੍ਵਿਪਲਮ੍| ਤਥੈਵ ਘਤਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਚਤੁਸ੍ਪਲਮ੍| ਤਗਰਕੁਸ੍ਠਯੋਰੇਕੈਕਂ ਪਲਂ ਚੂਰ੍ਣਯਿਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਦ੍ਵਿਪਲਪ੍ਰਮਿਤਯੋਰ੍ਘਤਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੋਃ ਸਮਾਲੋਡ੍ਯ ਪੀਤਂ ਤਕ੍ਸਕਦਸ੍ਟਾਨਾਮਪਿ ਸੁਖਕਰਮ੍| ਅਤ੍ਰਾਪਿਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਤਕ੍ਸਕਵਿਸਸ੍ਯ ਦੁਰ੍ਨਿਵਾਰ੍ਯਤ੍ਵਮਸ੍ਯਾਗਦਸ੍ਯ ਪ੍ਰਭਾਵਾਧਿਕ੍ਯਂ ਚ ਦ੍ਯੋਤ੍ਯਤੇ|| ੨੬||
Adhikarana gRuhadhUmAdipAnam (27) · Śloka 27
ਗਹਧੂਮਂ ਹਰਿਦ੍ਰੇ ਦ੍ਵੇ ਸਮੂਲਂ ਤਣ੍ਡੁਲੀਯਕਮ੍|
ਅਪਿ ਵਾਸੁਕਿਨਾ ਦਸ੍ਟਃ ਪਿਬੇਨ੍ਮਧੁਘਤਾਪ੍ਲੁਤਮ੍||੨੭||
View original
गृहधूमं हरिद्रे द्वे समूलं तण्डुलीयकम्|
अपि वासुकिना दष्टः पिबेन्मधुघृताप्लुतम्||२७||
ਵਾਸੁਕਿਨਾ ਦਸ੍ਟੋਪਿ ਗਹਧੂਮਾਦਿਕਂ ਮਧੁਘਤਾਪ੍ਲੁਤਂ ਪਿਬੇਤ੍|| ੨੭||
Adhikarana rasAdigate viShe pAnam (28) · Śloka 28
ਰਕ੍ਤਂ ਮਾਂਸਞ੍ਚ ਗੋਧਾਯਾਃ ਸ਼ੁਸ੍ਕਂ ਚੂਰ੍ਣੀਕਤਂ ਹਿਤਮ੍|
ਵਿਸੇ ਰਸਗਤੇ ਪਾਨਂ ਕਪਿਤ੍ਥਰਸਸਂਯੁਤਮ੍|
ਸ਼ੇਲੁਮੂਲਤ੍ਵਗਗ੍ਰਾਣਿ ਬਾਦਰੋਦੁਮ੍ਬਰਾਣਿ ਚ|
ਕਟਭ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਪਿਬੇਦ੍ਰਕ੍ਤਗਤੇ ਮਾਂਸਗਤੇ ਪੁਨਃ|
ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਖਾਦਿਰਾਰਿਸ੍ਟਂ ਕੌਟਜਂ ਮੂਲਮਮ੍ਭਸਾ|
ਸਰ੍ਵੇਸ੍ਵਪਿ ਬਲਾਯੁਗ੍ਮਂ ਮਧੁਕਂ ਮਦਨਂ ਨਤਮ੍||੨੮||
View original
रक्तं मांसञ्च गोधायाः शुष्कं चूर्णीकृतं हितम्|
विषे रसगते पानं कपित्थरससंयुतम्|
शेलुमूलत्वगग्राणि बादरोदुम्बराणि च|
कटभ्याश्च पिबेद्रक्तगते मांसगते पुनः|
सक्षौद्रं खादिरारिष्टं कौटजं मूलमम्भसा|
सर्वेष्वपि बलायुग्मं मधुकं मदनं नतम्||२८||
ਵਿਸੇ ਰਸਗਤੇ ਸਤਿ ਗੋਧਾਯਾ ਰਕ੍ਤਂ ਮਾਂਸਂ ਚ ਸ਼ੁਸ੍ਕਂ ਚੂਰ੍ਣੀਕਤਂ ਕਪਿਤ੍ਥਰਸਸਂਯੁਤਂ ਪਾਨਂ ਹਿਤਮ੍| ਰਕ੍ਤਗਤੇ ਸਤਿ ਸ਼ੇਲੁਮੂਲਾਦੀਨਿ ਕਪਿਤ੍ਥਰਸਸਂਯੁਤਾਨਿ ਪਿਬੇਤ੍| ਮਾਂਸਗਤੇ ਖਦਿਰਾਦਿਮੂਲਂ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਹਿਤਮਮ੍ਭਸਾ ਪਿਬੇਤ੍| ਸਰ੍ਵੇਸੁ ਰਸਾਦਿਧਾਤੁਤ੍ਰਯਗਤੇਸ੍ਵਪਿ ਬਲਾਯੁਗ੍ਮਾਦਿਕਮਮ੍ਭਸਾ ਪਿਬੇਤ੍| ਮਦਨਂ ਮਦਨਫਲਮ੍|| ੨੮||
Adhikarana shirogataviShe cikitsA (29) · Śloka 29
ਸ਼ਿਰੋਗਤੇ ਵਿਸੇ ਮੂਲਂ ਨਸ੍ਯਕਰ੍ਮਣਿ ਯੋਜਯੇਤ੍|
ਬਨ੍ਧੁਜੀਵਸ੍ਯ ਭਾਙ੍ਗਰ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਸੁਰਸਸ੍ਯਾਸਿਤਸ੍ਯ ਚ|
ਅਥਵਾ ਪਿਲ੍ਲੀਹਿਙ੍ਗੁਵਸ਼੍ਚਿਕਾਲੀਮਨਸ਼ਿਸ਼ਲਾਃ|
ਸ਼ਿਰੀਸਬੀਜਾਪਾਮਾਰ੍ਗਲਵਣਂ ਚੇਤਨਾਕਰਮ੍|
ਕਲ੍ਕਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣੋਥਵਾ ਕਸ੍ਣਕ੍ਸਵਕਾਤਿਵਿਸੋਸਣਾਤ੍||੨੯||
View original
शिरोगते विषे मूलं नस्यकर्मणि योजयेत्|
बन्धुजीवस्य भाङ्गर्याश्च सुरसस्यासितस्य च|
अथवा पिल्लीहिङ्गुवृश्चिकालीमनशिशलाः|
शिरीषबीजापामार्गलवणं चेतनाकरम्|
कल्कश्चूर्णोऽथवा कृष्णक्षवकातिविषोषणात्||२९||
ਸ਼ਿਰੋਗਤੇ ਵਿਸੇ ਬਨ੍ਧੁਜੀਵਾਦਿਮੂਲਂ ਪਥਙ੍ਨਸ੍ਯਕਰ੍ਮਣਿ ਯੋਜਯੇਤ੍| ਅਥਵਾ ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾਦਿ ਮਨਸ਼੍ਸ਼ਿਲਾਨ੍ਤਮ੍| ਸ਼ਿਰੀਸਾਦਿਕਂ ਚੇਤਨਾਕਰਂ ਭਵਤਿ| ਕਸ੍ਣਾਦੀਨਾਂ ਕਲ੍ਕਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣੋ ਵਾ|| ੨੯||
Adhikarana akShigataviShacikitsA (30) · Śloka 30
ਪਿਪ੍ਪਲੀਮਰਿਚਕ੍ਸਾਰਵਚਾਸੈਨ੍ਧਵਸ਼ਿਗ੍ਰੁਕਾਃ|
ਪਿਸ੍ਟਾ ਰੋਹਿਤਪਿਤ੍ਤੇਨ ਘ੍ਨਨ੍ਤ੍ਯਕ੍ਸਿਗਤਮਞ੍ਜਨਾਤ੍|
ਚਨ੍ਦਨਂ ਮਧੁਕਂ ਮਾਂਸੀ ਪਿਪ੍ਪਲੀਮਰਿਚੋਤ੍ਪਲਮ੍|
ਸੈਨ੍ਧਵਂ ਚਾਞ੍ਜਨਂ ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਂ ਗਵਾਂ ਪਿਤ੍ਤੇਨ ਕਲ੍ਕਿਤਮ੍||੩੦||
View original
पिप्पलीमरिचक्षारवचासैन्धवशिग्रुकाः|
पिष्टा रोहितपित्तेन घ्नन्त्यक्षिगतमञ्जनात्|
चन्दनं मधुकं मांसी पिप्पलीमरिचोत्पलम्|
सैन्धवं चाञ्जनं श्रेष्ठं गवां पित्तेन कल्कितम्||३०||
ਰੋਹਿਤਪਿਤ੍ਤੇਨ ਪਿਸ੍ਟਾਃ ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾਦਯੋਞ੍ਜਨਾਦਕ੍ਸਿਗਤਂ ਵਿਸਂ ਘ੍ਨਨ੍ਤਿ| ਰੋਹਿਤੋ ਮਤ੍ਸ੍ਯਵਿਸ਼ੇਸਃ| ਗੋਪਿਤ੍ਤੇਨ ਪਿਸ੍ਟਂ ਚਨ੍ਦਨਾਦਿਕਂ ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਮਞ੍ਜਨਮ੍||੩੦||
Adhikarana bhojavaitaraNaproktama~jjanam (31) · Śloka 31
ਨਕ੍ਤਮਾਲਫਲਂ ਵ੍ਯੋਸਂ ਬਿਲ੍ਵਮੂਲਂ ਨਿਸ਼ਾਦ੍ਵਯਮ੍|
ਪੁਸ੍ਪਂ ਚ ਸੌਰਸਂ ਪਿਸ੍ਟਮਞ੍ਜਨਂ ਬਸ੍ਤਵਾਰਿਣਾ|
ਭੋਜਵੈਤਰਣੋਦ੍ਦਿਸ੍ਟਂ ਵਿਸਸੁਪ੍ਤਪ੍ਰਬੋਧਨਮ੍||੩੧||
View original
नक्तमालफलं व्योषं बिल्वमूलं निशाद्वयम्|
पुष्पं च सौरसं पिष्टमञ्जनं बस्तवारिणा|
भोजवैतरणोद्दिष्टं विषसुप्तप्रबोधनम्||३१||
ਬਸ੍ਤਵਾਰਿਣਾਜਾਮੂਤ੍ਰੇਣ ਪਿਸ੍ਟਂ ਨਕ੍ਤਮਾਲਫਲਾਦਿਕਂ ਭੋਜਵੈਤਰਣੇਨੋਦ੍ਦਿਸ੍ਟਂ ਕਲ੍ਪਿਤਮਞ੍ਜਨਂ ਵਿਸਸੁਪ੍ਤਾਨਾਂ ਪ੍ਰਬੋਧਨਮ੍|| ੩੧||
Adhikarana gAruDA~jjanam (32) · Śloka 32
ਵਾਰਿਗੁਞ੍ਜਾਫਲੋਸ਼ੀਰਂ ਨੇਤ੍ਰਯੋਰ੍ਵਿਸਦੁਸ੍ਟਯੋਃ|
ਅਞ੍ਜਨਂ ਵਾਰਿਣਾ ਪਿਸ੍ਟਂ ਗਾਰੁਡਂ ਗਰੁਡੋਪਮਮ੍||੩੨||
View original
वारिगुञ्जाफलोशीरं नेत्रयोर्विषदुष्टयोः|
अञ्जनं वारिणा पिष्टं गारुडं गरुडोपमम्||३२||
ਵਾਰਿਣਾ ਪਿਸ੍ਟਂ ਵਾਰਿਗੁਞ੍ਜਾਫਲਾਦਿਕਂ ਵਿਸਦੁਸ੍ਟਯੋਰ੍ਨੇਤ੍ਰਯੋਰ੍ਗਾਰੁਡਂ ਨਾਮਾਞ੍ਜਨਂ ਗਰੁਡੋਪਮਂ ਚ|| ੩੨||
Adhikarana cUrNA~jjanam (33) · Śloka 33
ਸਮੁਦ੍ਰਫੇਨਂ ਮਰਿਚਂ ਕਣਾਸੌਵੀਰਕਾਞ੍ਜਨਮ੍|
ਚੂਰ੍ਣਾਞ੍ਜਨਂ ਸਸਿਨ੍ਧੂਤ੍ਥਂ ਵਿਸੋਪਹਤਚਕ੍ਸੁਸਾਮ੍||੩੩||
View original
समुद्रफेनं मरिचं कणासौवीरकाञ्जनम्|
चूर्णाञ्जनं ससिन्धूत्थं विषोपहतचक्षुषाम्||३३||
ਸਿਨ੍ਧੂਤ੍ਥਸਹਿਤਂ ਸਮੁਦ੍ਰਫੇਨਾਦਿਕਂ ਵਿਸੋਪਹਤਚਕ੍ਸੁਸਾਂ ਚੂਰ੍ਣਾਞ੍ਜਨਂ ਹਿਤਮਿਤਿ ਸ਼ੇਸਃ|| ੩੩||
Adhikarana AmAshayagataviShacikitsA (34) · Śloka 34
ਕਪਿਤ੍ਥਮਾਂਸਂ ਸਸਿਤਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਕਣ੍ਠਗਤੇ ਵਿਸੇ|
ਲਿਹ੍ਯਾਦਾਮਾਸ਼ਯਗਤੇ ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਚੂਰ੍ਣਪਲਂ ਨਤਾਤ੍||੩੪||
View original
कपित्थमांसं ससिताक्षौद्रं कण्ठगते विषे|
लिह्यादामाशयगते ताभ्यां चूर्णपलं नतात्||३४||
ਵਿਸੇ ਕਣ੍ਠਗਤੇ ਸਤਿ ਸਸਿਤਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਕਪਿਤ੍ਥਮਾਂਸਂ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍| ਆਮਾਸ਼ਯਗਤੇ ਸਤਿ ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਸਿਤਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਭ੍ਯਾਂ ਸਹ ਨਤਾਦ੍ਵਕ੍ਰਾਤ੍ ਚੂਰ੍ਣਪਲਂ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍| ਲਿਹ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯੁਭਯਤ੍ਰਾਪਿ ਸਮ੍ਬਧ੍ਯਤੇ|| ੩੪||
Adhikarana pakvAshayagataviShacikitsA (35) · Śloka 35
ਵਿਸੇ ਪਕ੍ਵਾਸ਼ਯਗਤੇ ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾ ਰਜਨੀਦ੍ਵਯਮ੍|
ਪਿਪ੍ਪਲੀਂ ਚ ਸਮਂ ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਗਵ੍ਯਪਿਤ੍ਤੇਨ ਪਾਯਯੇਤ੍||੩੫||
View original
विषे पक्वाशयगते मञ्जिष्ठा रजनीद्वयम्|
पिप्पलीं च समं पिष्ट्वा गव्यपित्तेन पाययेत्||३५||
ਪਕ੍ਵਾਸ਼ਯਗਤੇ ਵਿਸੇ ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਦਿਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਨ੍ਤਂ ਸਮਂ ਸਮਾਂਸ਼ਂ ਗਵ੍ਯਪਿਤ੍ਤੇਨ੍ ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਪਾਯਯੇਤ੍|| ੩੫||
Adhikarana kaNThagataviShacikitsA (36) · Śloka 36
ਪਿਪ੍ਪਲੀਨਾਗਰਕ੍ਸਾਰਂ ਨਵਨੀਤੇਨ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਮ੍|
ਪ੍ਰਵਦ੍ਧੇ ਕਣ੍ਠਗੇ ਦਦ੍ਯਾਚ੍ਛ੍ਲੇਸ੍ਮਣਿ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਣਮ੍||੩੬||
View original
पिप्पलीनागरक्षारं नवनीतेन मूर्च्छितम्|
प्रवृद्धे कण्ठगे दद्याच्छ्लेष्मणि प्रतिसारणम्||३६||
ਵਿਸਵਤਃ ਕਣ੍ਠਗਤੇ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਿ ਪ੍ਰਵਦ੍ਧੇ ਪ੍ਰਵਦ੍ਧੇ ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾਦਿ ਨਵਨੀਤਮਿਸ਼੍ਰਂ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਣਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍|| ੩੬||
Adhikarana viShasa~gkrAmaNam (37) · Śloka 37
ਜਯੇਤ੍ਸਙ੍ਕ੍ਰਾਮਣੈਰਾਸ਼ੁ ਵਿਸਂ ਸ਼ਿਰਸਿ ਸਂਸ਼੍ਰਿਤਮ੍|
ਦਦ੍ਯਾਦਧਸ੍ਤਾਦ੍ਦਸ੍ਟਸ੍ਯ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਕਾਕਪਦੇ ਕਤੇ|
ਕਾਕਦਕ੍ਸਸ਼ਿਖਿਚ੍ਛਾਗਗਵ੍ਯਮਾਹਿਸਕੌਕ੍ਕੁਟਮ੍|
ਬਿਲ੍ਵਪ੍ਰਮਾਣਂ ਮਾਂਸਾਸ੍ਰਮੂਰ੍ਧ੍ਵਦਸ੍ਟਸ੍ਯ ਪਾਦਯੋਃ|
ਵਿਸਂ ਸਙ੍ਕ੍ਰਮਤੇ ਤਤ੍ਰ ਨਿਹਨ੍ਯਾਚ੍ਛੀਘ੍ਰਮਨ੍ਯਥਾ||੩੭||
View original
जयेत्सङ्क्रामणैराशु विषं शिरसि संश्रितम्|
दद्यादधस्ताद्दष्टस्य मूर्ध्नि काकपदे कृते|
काकदक्षशिखिच्छागगव्यमाहिषकौक्कुटम्|
बिल्वप्रमाणं मांसास्रमूर्ध्वदष्टस्य पादयोः|
विषं सङ्क्रमते तत्र निहन्याच्छीघ्रमन्यथा||३७||
ਸ਼ਿਰਃਸ੍ਥਿਤਂ ਵਿਸਂ ਸਂਕ੍ਰਾਮਣੈਰਾਸ਼ੁ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਜਯੇਤ੍| ਅਧਃ ਕਾਯੇ ਦਸ੍ਟਸ੍ਯ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਕਾਕਪਦਂ ਕਾਕਪਦਾਕਤਿ ਛੇਦਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਰ ਕਾਕਾਦ੍ਯਨ੍ਯਤਮਂ ਬਿਲ੍ਵਪ੍ਰਮਾਣਂ ਪਲਮਾਤ੍ਰਂ ਮਾਂਸਾਸ੍ਰਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ ਕ੍ਸਿਪੇਤ੍| ਤਤ੍ਰ ਮਾਂਸਾਸਜਿ ਵਿਸਂ ਸਂਕ੍ਰਮਤ ਇਤਿ ਸ਼ਰੀਰੇ ਚ ਲਾਘਵਂ ਯਾਤਿ| ਅਨ੍ਯਥਾ ਸ਼ਰੀਰ ਏਵ ਤਿਸ੍ਠਨ੍ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਹਨ੍ਯਾਤ੍| ਏਵਮੂਰ੍ਧ੍ਵਕਾਯੇ ਦਸ੍ਟਸ੍ਯ ਪਾਦਯੋਰਪਿ|| ੩੭||
Adhikarana tIkShNanasyA~jjanottaraM kRutyam (38) · Śloka 38
ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਨਸ੍ਯਾਞ੍ਜਨਾਨ੍ਤੇ ਚ ਭੂਰਿਮਾਤ੍ਰਂ ਪਿਬੇਦ੍ ਘਤਮ੍|
ਵਿਸਂ ਹਿ ਨੇਤ੍ਰਂ ਰੂਕ੍ਸਸ੍ਯ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੈਰ੍ਹਨ੍ਤਿ ਸਮੀਰਿਤਮ੍|
ਵਾਮਯੇਤ ਤਤਸ਼੍ਚੈਨਂ ਵਿਸਸ਼ੇਸੋਪਸ਼ਾਨ੍ਤਯੇ|
ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਲਂ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਲੈਰ੍ਦਸ੍ਟਂ ਨਾਭੇਰੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਵਿਸ਼ੇਸਤਃ||੩੮||
View original
तीक्ष्णनस्याञ्जनान्ते च भूरिमात्रं पिबेद् घृतम्|
विषं हि नेत्रं रूक्षस्य तीक्ष्णैर्हन्ति समीरितम्|
वामयेत ततश्चैनं विषशेषोपशान्तये|
श्लेष्मलं श्लेष्मलैर्दष्टं नाभेरूर्ध्वं विशेषतः||३८||
ਅਤ੍ਰ ਚ ਵਿਸੇ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਯੋਰ੍ਨਸ੍ਯਾਞ੍ਜਨਯੋਃ ਪ੍ਰਯੋਗਾਨ੍ਤੇ ਭੂਰਿਮਾਤ੍ਰਂ ਬਹੁਮਾਤ੍ਰਂ ਘਤਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਯਸ੍ਮਾਨ੍ਨੇਤ੍ਰਸ੍ਥਿਤਂ ਵਿਸਂ ਰੂਕ੍ਸਸ੍ਯ ਸਤਸ੍ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੈਰਞ੍ਜਨੈਃ ਸਮੀਰਿਤਂ ਨੇਤ੍ਰਂ ਹਨ੍ਤਿ| ਤਤੋਨਨ੍ਤਰਮੇਨਂ ਵਿਸ਼ੇਸੋਪਸ਼ਾਨ੍ਤਯੇ ਵਾਮਯੇਤ੍| ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਲਂ ਪੁਰੁਸਂ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਲੈਃ ਸ਼ੂਰ੍ਦ੍ਰੈਰ੍ਦ੍ਰਸ੍ਟਂ ਵਿਸੋਪਸ਼ਾਨ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਵਾਮਯੇਤ੍| ਨਾਭੇਸ਼੍ਚੋਰ੍ਧ੍ਵਂ ਦਸ੍ਟਂ ਵਿਸ਼ੇਸਤੋ ਵਾਮਯੇਤ੍|| ੩੮||
Adhikarana vamanam (39) · Śloka 39
ਧਾਮਾਰ੍ਗਵਃ ਸ਼ਕ੍ਰਯਵਾਃ ਸਰ੍ਸਪਾ ਮਦਨਂ ਮਧੁ|
ਸੈਨ੍ਧਵਂ ਵਮਨਂ ਕੋਸ੍ਣਂ ਵਿਸੇ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਸ਼ਯਾਸ਼੍ਰਿਤੇ|
ਸੁਰਸਂ ਸਰ੍ਪਵੇਤਾਲੀਮੀਸ਼੍ਵਰਾਂ ਗੌਰਸਰ੍ਸਪਮ੍|
ਪਟੋਲਨਿਮ੍ਬਪਤ੍ਰਂ ਚ ਪਿਬੇਤ੍ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸੈਨ੍ਧਵਮ੍|
ਸ਼ੁਕਾਹ੍ਵਾਜਾਲਿਨੀਦਨ੍ਤੀਮਦਨੇਕ੍ਸ੍ਵਾਕੁਕੌਟਜਮ੍|
ਕਾਲਾ ਲਾਙ੍ਗਲਿਕਾ ਤਿਕ੍ਤਾ ਵਮਨਂ ਤਣ੍ਡੁਲਾਮ੍ਬੁਨਾ||੩੯||
View original
धामार्गवः शक्रयवाः सर्षपा मदनं मधु|
सैन्धवं वमनं कोष्णं विषे श्लेष्माशयाश्रिते|
सुरसं सर्पवेतालीमीश्वरां गौरसर्षपम्|
पटोलनिम्बपत्रं च पिबेत् सक्षौद्रसैन्धवम्|
शुकाह्वाजालिनीदन्तीमदनेक्ष्वाकुकौटजम्|
काला लाङ्गलिका तिक्ता वमनं तण्डुलाम्बुना||३९||
ਤਦੇਵ੍ ਵਮਨਮਾਹ| ਸੁਰਸਾਦਿਕਂ ਧਾਮਾਰ੍ਗਵਾਦਿ ਵਮਨਂ ਸੁਬੋਧਮ੍| ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸੈਨ੍ਧਵਂ ਵਮਨਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਸਰ੍ਪਵੇਤਾਲੀ ਮਞ੍ਜਾਰ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ਸੁਰਸਾਦਿਕਂ ਮਹਾਵੇਤਾਲੀ ਚ| ਸ਼ੁਕਾਹ੍ਵਾਦਿਭਿਸ੍ਤਣ੍ਡੁਲਾਮ੍ਬੁਨਾ ਵਮਨਮ੍| ਇਤਿ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਿ||੩੯||
Adhikarana paittike virecanam (40) · Śloka 40
ਪੈਤ੍ਤਿਕਂ ਪੈਤ੍ਤਿਕੈਰ੍ਦਸ੍ਟਮਧੋ ਨਾਭੇਰ੍ਵਿਸ਼ੇਸਤਃ|
ਵਿਸੇ ਪਿਤ੍ਤਾਸ਼ਯਗਤੇ ਪਾਯਯੇਤ ਵਿਰੇਚਨਮ੍|
ਸਨੀਲੀਫਲਦਾਂ ਦਨ੍ਤੀਂ ਪਯਸਾ ਮਸ੍ਤੁਨਾਥਵਾ|
ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਚੂਰ੍ਣੀਕਤਂ ਕੁਮ੍ਭਂ ਕ੍ਵਾਥੇਨ ਤ੍ਰੈਫਲੇਨ ਵਾ|
ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਵਾ ਤ੍ਰਿਵਚ੍ਛ੍ਯਾਮਾਸੁਰਸਾਨੀਲਿਨੀਰਜਃ|
ਪਿਣ੍ਡੀਤਕਫਲਂ ਵ੍ਯੋਸਂ ਤ੍ਰਿਵਦ੍ਵੇਲ੍ਲਂ ਹਰੀਤਕੀ|
ਵਿਰੇਚਨਂ ਕਫਪ੍ਰਾਯੇ ਲਵਣਂ ਮੂਤ੍ਰਸਮ੍ਪ੍ਲੁਤਮ੍|
ਘਤਾਪ੍ਲੁਤਂ ਸਲਵਣਂ ਮਾਰੁਤੇ ਨੀਲਿਨੀਫਲਮ੍|
ਸ਼ਯਾਨਃ ਸ਼ਯਨੇ ਛਿਦ੍ਰੇ ਵਿਰੇਚ੍ਯੋ ਵਿਸਪੀਡਿਤਃ|
ਮੁਹੁਰੁਤ੍ਤਿਸ੍ਠਤੋ ਹ੍ਯਸ੍ਯ ਵਿਸਂ ਦੂਸਯਤੇਨਿਲਮ੍|
ਪਿਬੇਦ੍ਵਾਨ੍ਤੋ ਵਿਰਿਕ੍ਤੋ ਵਾ ਯਵਾਗੂਂ ਵਿਸਨਾਸ਼ਿਨੀਮ੍||੪੦||
View original
पैत्तिकं पैत्तिकैर्दष्टमधो नाभेर्विशेषतः|
विषे पित्ताशयगते पाययेत विरेचनम्|
सनीलीफलदां दन्तीं पयसा मस्तुनाऽथवा|
श्लक्ष्णचूर्णीकृतं कुम्भं क्वाथेन त्रैफलेन वा|
क्षीरेण वा त्रिवृच्छ्यामासुरसानीलिनीरजः|
पिण्डीतकफलं व्योषं त्रिवृद्वेल्लं हरीतकी|
विरेचनं कफप्राये लवणं मूत्रसम्प्लुतम्|
घृताप्लुतं सलवणं मारुते नीलिनीफलम्|
शयानः शयने छिद्रे विरेच्यो विषपीडितः|
मुहुरुत्तिष्ठतो ह्यस्य विषं दूषयतेऽनिलम्|
पिबेद्वान्तो विरिक्तो वा यवागूं विषनाशिनीम्||४०||
ਪੈਤ੍ਤਿਕਂ ਪੁਰੁਸਂ ਪੈਤ੍ਤਿਕੈਰ੍ਦਸ੍ਟਂ ਵਿਰੇਚਨਂ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਅਧੋ ਨਾਭੇਰ੍ਦਸ੍ਟਂ ਪਿਤ੍ਤਾਸ਼ਯਗਤੇ ਚ ਵਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਪਾਯਯੇਤ ਚ ਨੀਲਿਨੀਫਲੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਾਂ ਦਨ੍ਤੀਂ ਪਯਸਾ ਕ੍ਸੀਰੇਣਾਥਵਾ ਮਸ੍ਤੁਨਾ| ਅਥਵਾ ਤ੍ਰਿਫਲਾਕ੍ਵਾਥੇਨ ਦ੍ਰਵਨ੍ਤੀਚੂਰ੍ਣਮ੍| ਅਥਵਾ ਤ੍ਰਿਵਤਾਦੀਨਾਂ ਰਜਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣਂ ਕ੍ਸੀਰੇਣ| ਪਿਣ੍ਡੀਤਕਫਲਾਦਿਕਂ ਲਵਣਾਨ੍ਤਂ ਮੂਤ੍ਰਸਂਪ੍ਲੁਤਂ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਪ੍ਰਾਯੇ ਪਿਤ੍ਤੇ ਵਿਰੇਚਨਂ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਪਿਣ੍ਡੀਤਕਫਲਂ ਮਦਨਫਲਮ੍| ਮਾਰੁਤੇਧਿਕੇ ਨੀਲਿਨੀਫਲਂ ਘਤਾਪ੍ਲੁਤਂ ਵਿਰੇਚਨਮ੍| ਵਿਸਪੀਡਿਤਃ ਸਰ੍ਵਃ ਸ਼ਯਨੇ ਛਿਦ੍ਰੇ ਸਚ੍ਛਿਦ੍ਰੇ ਸ਼ਯਾਨੋ ਵਿਰੇਚ੍ਯਃ| ਛਿਦ੍ਰਂ ਸ਼ਯ੍ਯਾਯਾਂ ਗੁਦਪ੍ਰਦੇਸ਼ੇ ਕਾਰ੍ਯਮ੍| ਯਤੋ ਵਿਰੇਚਨਾਰ੍ਥਂ ਮੁਹੁਰੁਤ੍ਤਿਸ੍ਠਤੋ ਵਿਸਂ ਕਰ੍ਤ ਅਨਿਲਂ ਦੂਸਯਤੇ| ਸੁਬੋਧਮ੍| ਵਿਸਨਾਸ਼ਿਨੀ ਯਵਾਗੂਃ ਪੁਰ੍ਵੋਕ੍ਤਾ|| ੪੦||
Adhikarana vAtAshayagataviShacikitsA (41) · Śloka 41
ਵਿਸੇ ਵਾਤਾਸ਼ਯਗਤੇ ਸਰ੍ਪਿਸਃ ਪਾਨਮਿਸ੍ਯਤੇ|
ਆਦ੍ਯਪਸ਼੍ਚਿਮਯੋਰ੍ਯਚ੍ਚ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਵਿਸਨਿਸੇਧਯੋਃ||੪੧||
View original
विषे वाताशयगते सर्पिषः पानमिष्यते|
आद्यपश्चिमयोर्यच्च प्रोक्तं विषनिषेधयोः||४१||
ਵਾਤਾਸ਼ਯਗਤੇ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸਮਮ੍| ਆਦ੍ਯਪਸ਼੍ਚਿਮੌ ਵਿਸਨਿਸੇਧੌ ਸ੍ਥਾਵਰਵਿਸਪ੍ਰਥਮਸਪ੍ਤਮਵੇਗੌ|| ੪੧||
Adhikarana darvIkaraviShavegeShu cikitsA (42) · Śloka 42
ਅਥ ਦਰ੍ਵੀਕਤਾਂ ਵੇਗੇ ਪੂਰ੍ਵੇ ਵਿਸ੍ਰਾਵ੍ਯ ਸ਼ੋਣਿਤਮ੍|
ਅਗਦਂ ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਰ੍ਭ੍ਯਾਂ ਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਤ੍ਵਰਿਤਂ ਪਿਬੇਤ੍|
ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਵਮਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਦ੍ਵਦੇਵਾਗਦਂ ਪਿਬੇਤ੍|
ਵਿਸਾਪਹੇ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ ਤਤੀਯੇਞ੍ਜਨਨਾਵਨੇ|
ਪਿਬੇਚ੍ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਾਂ ਯਵਾਗੂਂ ਵਮਨੇ ਕਤੇ|
ਸਸ੍ਠਪਞ੍ਚਮਯੋਃ ਸ਼ੀਤੈਰ੍ਦਿਗ੍ਧਸਿਕ੍ਤਮਭੀਕ੍ਸ੍ਣਸ਼ਃ|
ਪਾਯਯੇਦ੍ਵਮਨਂ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਂ ਯਵਾਗੂਂ ਚ ਯਥੋਦਿਤਾਮ੍|
ਅਗਦਂ ਸਪ੍ਤਮੇ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਂ ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਦਞ੍ਜਨਨਸ੍ਯਯੋਃ|
ਕਤ੍ਵਾਵਗਾਢਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਮੁਰ੍ਧ੍ਨਿ ਕਾਕਪਦਂ ਤਤਃ|
ਮਾਂਸਂ ਸਰੁਧਿਰਂ ਤਸ੍ਯ ਚਰ੍ਮ ਵਾ ਤਤ੍ਰ ਨਿਕ੍ਸਿਪੇਤ੍||੪੨||
View original
अथ दर्वीकृतां वेगे पूर्वे विस्राव्य शोणितम्|
अगदं मधुसर्पिर्भ्यां संयुक्तं त्वरितं पिबेत्|
द्वितीये वमनं कृत्वा तद्वदेवागदं पिबेत्|
विषापहे प्रयुञ्जीत तृतीयेऽञ्जननावने|
पिबेच्चतुर्थे पूर्वोक्तां यवागूं वमने कृते|
षष्ठपञ्चमयोः शीतैर्दिग्धसिक्तमभीक्ष्णशः|
पाययेद्वमनं तीक्ष्णं यवागूं च यथोदिताम्|
अगदं सप्तमे तीक्ष्णं युञ्ज्यादञ्जननस्ययोः|
कृत्वावगाढं शस्त्रेण मुर्ध्नि काकपदं ततः|
मांसं सरुधिरं तस्य चर्म वा तत्र निक्षिपेत्||४२||
ਅਥੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਵੇਗਕ੍ਰਮੇਣੋਚ੍ਯਤੇ| ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸਮਮ੍| ਅਵਗਾਢਮਨ੍ਤਃ-ਪ੍ਰਵਿਸ੍ਟਮ੍| (ਅਥ ਵੇਗਲਕ੍ਸਣਦਰ੍ਸ਼ਨਾਨਾਨ੍ਤਰਂ ਦਰ੍ਵੀਕਰਸਰ੍ਪਾਣਾਂ ਪ੍ਰਥਮੇ ਵੇਗੇ ਜਲੂਕਾਦਿਨਾ ਰਕ੍ਤਮਪਨੀਯ ਮਧੁਘਤੋਪੇਤਂ ਵਿਸਘ੍ਨਮੌਸਧਂ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਵੇਗੇ ਕਤਵਮਨਃ ਸਨ੍ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਮਧੂਪੇਤਮੇਵਾਗਦਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਤਤੀਯੇ ਵੇਗੇ ਤਣ੍ਡੁਲੀਯਕਾਦਿ ਵਿਸਹਰਦ੍ਰਵ੍ਯੈਰਞ੍ਜਨਨਾਵਨੇ ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਤ੍| ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਵੇਗੇ ਵਮਨਾਨਨ੍ਤਰਂ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਾਂ ਕੋਸ਼ਾਤਕੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਕਤਾਂ ਯਵਾਗੂਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਸਸ੍ਠਪਞ੍ਚਮਵੇਗਯੋਃ ਸ਼ੀਤੈਸ਼੍ਚਨ੍ਦਨੋਸ਼ੀਰਾਦਿਸ਼ੀਤਦ੍ਰਵ੍ਯੈਰ੍ਦਿਗ੍ਧਂ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਲਿਪ੍ਤਂ ਦੂਰ੍ਵਾਗੋਜਿਹ੍ਵਾਦਿਸ੍ਵਰਸਸ਼ੀਤੋਦਕਾਦਿਭਿਸ੍ਤਦ੍ਵਦੇਵ ਸਿਕ੍ਤਂ ਚ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਂ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਦ੍ਰਵ੍ਯਕਤਂ ਵਮਨੌਸਧਂ ਤਣ੍ਡੁਲੀਯਕਕੋਸ਼ਾਤਕ੍ਯਾਦਿਭਿਃ ਸਿਦ੍ਧਾਂ ਯਵਾਗੂਂ ਚ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਸਪ੍ਤਮੇ ਵੇਗੇ ਅਞ੍ਜਨਨਸ੍ਯਯੋਸ੍ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਮਗਦਂ ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਤ੍| ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣਾਵਗਾਢਂ ਕਾਕਪਦਂ ਕਤ੍ਵ ਕਾਕਪਦਾਕਤ੍ਯਾਵਗਾਢਂ ਛਿਤ੍ਵਾਨਨ੍ਤਰਂ ਤਸ੍ਯ ਦਸ੍ਟਸ੍ਯ ਤਤ੍ਰ ਕਾਕਪਦੇ ਸਰਕ੍ਤਂ ਮਾਂਸਂ ਚਰ੍ਮ ਵਾ ਨਿਕ੍ਸਿਪੇਤ੍| ਨਿਕ੍ਸਿਪ੍ਯ ਵਿਸਂ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਙ੍ਕ੍ਰਾਮਯੇਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ)|| ੪੨||
Adhikarana maNDalivegacikitsA (43) · Śloka 43
ਤਤੀਯੇ ਵਾਮਿਤਃ ਪੇਯਾਂ ਵੇਗੇ ਮਣ੍ਡਲਿਨਾਂ ਪਿਬੇਤ੍|
ਅਤੀਕ੍ਸ੍ਣਮਗਦਂ ਸਸ੍ਠੇ ਗਣਂ ਵਾ ਪਦ੍ਮਕਾਦਿਕਮ੍||੪੩||
View original
तृतीये वामितः पेयां वेगे मण्डलिनां पिबेत्|
अतीक्ष्णमगदं षष्ठे गणं वा पद्मकादिकम्||४३||
ਤਤੀਯਾਤ੍ ਸਸ੍ਠਾਚ੍ਚ ਸ਼ੇਸੇਸੁ ਮਣ੍ਡਲਿਨਾਂ ਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਾਤ੍ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍| (ਮਣ੍ਡਲਿਸਰ੍ਪਾਣਾਂ ਤਤੀਯੇ ਵੇਗੇ ਕਤਵਮਨਃ ਸਨ੍ ਵਿਸਘ੍ਨੀਂ ਪੇਯਾਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਸਸ੍ਠੇ ਵੇਗੇ ਅਤੀਕ੍ਸ੍ਣਂ ਮਦੁਦ੍ਰਵ੍ਯਕਤਮਗਦਮੌਸਧਯੋਗਂ ਸ਼ੋਧਨਾਦਿਗਣੋਕ੍ਤਂ ਪਦ੍ਮਕਾਦਿਗਣਂ ਵਾ ਪਿਬੇਤ੍)|| ੪੩||
Adhikarana rAjilavegacikitsA (44) · Śloka 44
ਆਦ੍ਯੇਵਗਾਢਂ ਪ੍ਰਚ੍ਛਾਯ ਵੇਗੇ ਦਸ੍ਟਸ੍ਯ ਰਾਜਿਲੈਃ|
ਅਲਾਬੁਨਾ ਹਰੇਦ੍ਰਕ੍ਤਂ ਪੁਰ੍ਵਵਚ੍ਚਾਗਦਂ ਪਿਬੇਤ੍|
ਸਸ੍ਠੇ ਵੇਗੇਞ੍ਜਨਂ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਮਵਪੀਡਂ ਚ ਯੋਜਯੇਤ੍|
ਅਨੁਕ੍ਤੇਸੁ ਚ ਵੇਗੇਸੁ ਕ੍ਰਿਯਾਂ ਦਰ੍ਵੀਕਰੋਦਿਤਾਮ੍||੪੪||
View original
आद्येऽवगाढं प्रच्छाय वेगे दष्टस्य राजिलैः|
अलाबुना हरेद्रक्तं पुर्ववच्चागदं पिबेत्|
षष्ठे वेगेऽञ्जनं तीक्ष्णमवपीडं च योजयेत्|
अनुक्तेषु च वेगेषु क्रियां दर्वीकरोदिताम्||४४||
ਅਵਗਾਢਂ ਘਨਮ੍| ਰਾਜੀਮਤਾਂ ਸ਼ੇਸੇਸੁ ਵੇਗੇਸੁ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍ ਦਰ੍ਵੀਕਰਵਤ੍| ਏਤਦੇਵੋਚ੍ਯਤੇ ਅਨੁਕ੍ਤੇਸ੍ਵਿਤ੍ਯਾਦਿਨਾ| (ਆਦ੍ਯ ਇਤਿ| ਰਾਜਿਲਸਰ੍ਪੈਰ੍ਦਸ੍ਟਸ੍ਯ ਆਦ੍ਯੇ ਪ੍ਰਥਮੇ ਵੇਗੇ ਅਵਗਾਢਂ ਸਮ੍ਯਗ੍ਰਕ੍ਤਾਪਨਯਨਾਰ੍ਥਮਾਮਾਂਸਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਪ੍ਰਚ੍ਛਾਯ ਪ੍ਰਚ੍ਛਾਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਲਾਬੁਨਾ ਰਕ੍ਤਂ ਹਰੇਤ੍| ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍ ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਃ ਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਵਿਸਘ੍ਨਮੌਸਧਂ ਪਿਬੇਚ੍ਚ| ਸਸ੍ਠੇ ਵੇਗੇ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਤਮਮਤਿਸ਼ਯੇਨ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਮਞ੍ਜਨਮਵਪੀਡਨਨਸ੍ਯਂ ਚ ਯੋਜਯੇਤ੍| ਅਤ੍ਰਾਨੁਕ੍ਤੇਸੁ ਮਣ੍ਡਲਿਨਾਂ ਪ੍ਰਥਮ-ਦ੍ਵਿਤੀਯ-ਚਤੁਰ੍ਥ-ਪਞ੍ਚਮ-ਸਪ੍ਤਮਵੇਗੇਸੁ| ਰਾਜੀਮਤਾਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯ-ਤਤੀਯ-ਚਤੁਰ੍ਥ-ਪਞ੍ਚਮ-ਸਪ੍ਤਮਵੇਗੇਸੁ ਚ ਦਰ੍ਵੀਕਰਵੇਗੋਕ੍ਤਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮੇਵ ਯੋਜਯੇਤ੍)|| ੪੪||
Adhikarana garbhiNyAdau sirAvyadhaniShedhaH (45) · Śloka 45
ਗਰ੍ਭਿਣੀਬਾਲਵਦ੍ਧੇਸੁ ਮਦੁ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍ ਸਿਰਾਞ੍ਚ ਨ||੪੫||
View original
गर्भिणीबालवृद्धेषु मृदु विध्येत् सिराञ्च न||४५||
ਗਰ੍ਭਿਣ੍ਯਾਦਿਸੁ ਸਰ੍ਵਂ ਮਦੁ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ| ਸਿਰਾਃ ਚ ਨ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍| (ਗਰ੍ਭਿਣ੍ਯਾਦਿਸੁ ਮਦ੍ਵਤੀਕ੍ਸ੍ਣਮਞ੍ਜਨਾਦਿਕਂ ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਤ੍ ਸਿਰਾਵੇਧਂ ਤੁ ਨ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍)||੪੫||
Adhikarana vajrAkhyaM cUrNam (46) · Śloka 46
ਤ੍ਵਙ੍ਮਨੋਹ੍ਵਾ ਨਿਸ਼ੇ ਵਕ੍ਰਂ ਰਸਃ ਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਜੋ ਨਖਃ|
ਤਮਾਲਃ ਕੇਸਰਂ ਸ਼ੀਤਂ ਪੀਤਂ ਤਣ੍ਡੁਲਵਾਰਿਣਾ|
ਹਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵਵਿਸਾਣ੍ਯੇਤਦ੍ਵਜ੍ਰਂ ਵਜ੍ਰਮਿਵਾਸੁਰਾਨ੍||੪੬||
View original
त्वङ्मनोह्वा निशे वक्रं रसः शार्दूलजो नखः|
तमालः केसरं शीतं पीतं तण्डुलवारिणा|
हन्ति सर्वविषाण्येतद्वज्रं वज्रमिवासुरान्||४६||
ਸਰ੍ਵਵਿਸਾਣਾਂ ਸਾਮਾਨ੍ਯਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ-ਤ੍ਵਗਾਦਿਚੂਰ੍ਣਂ ਨਾਮ੍ਨਾ ਵਜ੍ਰਮ੍| ਸੁਬੋਧਮ੍| ਵਕ੍ਰਂ ਤਗਰਮ੍| ਸ਼ੀਤਂ ਚਨ੍ਦਨਮ੍| (ਤ੍ਵਗਾਦਿਸ਼ੀਤਾਨ੍ਤਮੌਸਧਂ ਪਿਸ੍ਟਂ ਤਣ੍ਡੁਲਵਾਰਿਣ੍ਯਾਲੋਡ੍ਯ ਪੀਤਂ ਵਜ੍ਰਸਂਜ੍ਞਿਤਮੇਤਦੌਸਧਂ ਸਰ੍ਵਸਰ੍ਪਵਿਸਾਣਿ ਨਾਸ਼ਯਤਿ| ਸ਼ਕ੍ਰੇਣ ਪ੍ਰੇਰਿਤਂ ਕੁਲਿਸ਼ਮਸੁਰਾਨਿਵ)||੪੬||
Adhikarana tArkShyo agadaH (47) · Śloka 47
ਪ੍ਰਪੌਣ੍ਡਰੀਕਂ ਕਟੁਕਾ ਦੇਵਦਾਰੁਸੁਵਰ੍ਚਿਕਾ|
ਕਾਲਾਨੁਸਾਰੀ ਸ੍ਥੌਣੇਯਸ਼ੈਲੇਯਧਨਪਦ੍ਮਕਮ੍|
ਕੁਟਨ੍ਨਟੈਲਾਪੁਨ੍ਨਾਗਨਤਕੁਸ੍ਠਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਕਮ੍|
ਲੋਧ੍ਰਗੁਗ੍ਗੁਲੁਤਾਲੀਸਪਿਪ੍ਪਲੀਸ੍ਵਰ੍ਣਗੈਰਿਕਮ੍|
ਸਿਨ੍ਦੁਵਾਰਃ ਸਿਤਃ ਸ਼ੁਣ੍ਠੀ ਧ੍ਯਾਮਕਂ ਲਵਣੋਤ੍ਤਮਮ੍|
ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਚੂਰ੍ਣੀਕਤਂ ਸ਼ਙ੍ਗੇ ਨਿਦਧ੍ਯਾਨ੍ਮਾਕ੍ਸਿਕਦ੍ਰੁਤਮ੍|
ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ੍ਯਸ੍ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ੍ਯੋਪਮਃ ਪਾਨਨਾਵਨਾਭ੍ਯਞ੍ਜਨਾਞ੍ਜਨੈਃ|
ਅਗਦਸ੍ਤਕ੍ਸਕਸ੍ਯਾਪਿ ਵਿਸਵੇਗਂ ਨਿਵਰ੍ਤ੍ਤਯੇਤ੍||੪੭||
View original
प्रपौण्डरीकं कटुका देवदारुसुवर्चिका|
कालानुसारी स्थौणेयशैलेयधनपद्मकम्|
कुटन्नटैलापुन्नागनतकुष्ठप्रियङ्गुकम्|
लोध्रगुग्गुलुतालीसपिप्पलीस्वर्णगैरिकम्|
सिन्दुवारः सितः शुण्ठी ध्यामकं लवणोत्तमम्|
श्लक्ष्णचूर्णीकृतं शृङ्गे निदध्यान्माक्षिकद्रुतम्|
तार्क्ष्यस्तार्क्ष्योपमः पाननावनाभ्यञ्जनाञ्जनैः|
अगदस्तक्षकस्यापि विषवेगं निवर्त्तयेत्||४७||
ਪ੍ਰਪੌਣ੍ਡਰੀਕਾਦਿਭਿਸ੍ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ੍ਯਨਾਮਾਗਦਃ ਸੁਬੋਧਃ| ਸ਼ਙ੍ਗਂ ਗੋਃ| (ਪ੍ਰਪੌਣ੍ਡਰੀਕਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਕਾਲਾਨੁਸਾਰੀ ਕਾਲਾਨੁਸਾਰਿ ਵਾ| ਕੁਟਨ੍ਨਟਃ ਸ੍ਯੋਨਾਕਃ| ਸਿਤਃ ਸਿਨ੍ਦੁਵਾਰਃ ਸ਼੍ਵੇਤਨਿਰ੍ਗੁਣ੍ਡੀ| ਧ੍ਯਾਮਕਂ ਕਤ੍ਤਣਮ੍| ਇਤਿ ਸੁਸ਼ਤਟੀਕਾ)|| ੪੭||
Adhikarana lodhrAdyagadaH (48) · Śloka 48
ਲੋਧ੍ਰਂ ਸ਼ਿਰੀਸਪੁਸ੍ਪਾਣਿ ਸਮਙ੍ਗਾ ਹਿਙ੍ਗੁ ਰੇਣੁਕਾਃ|
ਕਣੋਸਣੈਲਾ ਨੇਪਾਲੀ ਵਚਾ ਯਸ੍ਟੀ ਮਧੂਤ੍ਪਲਮ੍|
ਸਿਨ੍ਦੁਵਾਰਕਮਨ੍ਦਾਰਮੂਲਂ ਬੀਜਂ ਕਰਞ੍ਜਜਮ੍|
ਜ੍ਯੋਤਿਸ੍ਮਤੀ ਨਤਂ ਕੁਸ੍ਠਂ ਸ਼੍ਵੇਤਾ ਚ ਗਿਰਿਕਰ੍ਣਿਕਾ|
ਚੂਰ੍ਣਿਤਃ ਕਨ੍ਯਯਾ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਗੋਪਿਤ੍ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਚ ਵਰ੍ਤ੍ਤਿਤਃ|
ਅਗਦੋ ਹਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਪਾਖੁਕਣਭਂ ਚ ਸਗਾਲਜਮ੍|
ਬਿਡਾਲਕਾਣ੍ਡਚਿਤ੍ਰੋਤ੍ਥਂ ਵਿਸਂ ਭੂਤਗ੍ਰਹਂ ਜ੍ਵਰਮ੍|
ਅਪਸ੍ਮਾਰਗ੍ਰਹੋਨ੍ਮਾਦਗੁਲ੍ਮਾਜੀਰ੍ਣਂ ਵਿਸੂਚਿਕਾਮ੍||੪੮||
View original
लोध्रं शिरीषपुष्पाणि समङ्गा हिङ्गु रेणुकाः|
कणोषणैला नेपाली वचा यष्टी मधूत्पलम्|
सिन्दुवारकमन्दारमूलं बीजं करञ्जजम्|
ज्योतिष्मती नतं कुष्ठं श्वेता च गिरिकर्णिका|
चूर्णितः कन्यया क्षौद्रगोपित्ताभ्यां च वर्त्तितः|
अगदो हन्ति सर्पाखुकणभं च सृगालजम्|
बिडालकाण्डचित्रोत्थं विषं भूतग्रहं ज्वरम्|
अपस्मारग्रहोन्मादगुल्माजीर्णं विषूचिकाम्||४८||
ਲੋਧ੍ਰਾਦਿਃ ਸੁਬੋਧਃ| ਸਮਙ੍ਗਾ ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾ| ਰੇਣੁਕਾ ਹਰੇਣੁਃ| ਨੇਪਾਲੀ ਮਨਸ਼੍ਸ਼ਿਲਾ| ਯਸ੍ਟੀਮਧੁਰ੍ਮਧੁਯਸ੍ਟੀ| ਮਨ੍ਦਾਰਃ ਪਾਰਿਭਦ੍ਰਃ|| ੪੮||
Adhikarana bilvamUlAdyagadaH (49) · Śloka 49
ਬਿਲ੍ਵਸ੍ਯ ਮੂਲਂ ਸੁਰਸਸ੍ਯ ਪੁਸ੍ਪਂ ਫਲਂ ਕਰਞ੍ਜਸ੍ਯ ਨਤਂ ਸੁਰਾਹ੍ਵਮ੍|
ਫਲਤ੍ਰਯਂ ਵ੍ਯੋਸਨਿਸ਼ਾਦ੍ਵਯਂ ਚ ਬਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮੂਤ੍ਰੇਣ ਸੁਸੂਕ੍ਸ੍ਮਪਿਸ੍ਟਮ੍|
ਭੁਜਙ੍ਗਲੂਤੋਨ੍ਦੁਰੁਵਸ਼੍ਚਿਕਾਦ੍ਯੈ ਰ੍ਵਿਸੂਚਿਕਾਜੀਰ੍ਣਗਰਜ੍ਵਰੈਸ਼੍ਚ|
ਆਰ੍ਤ੍ਤਾਨ੍ਨਰਾਨ੍ ਭੂਤਵਿਧਰ੍ਸਿਤਾਂਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਸ੍ਥੀਕਰੋਤ੍ਯਞ੍ਜਨਪਾਨਨਸ੍ਯੈਃ||੪੯||
View original
बिल्वस्य मूलं सुरसस्य पुष्पं फलं करञ्जस्य नतं सुराह्वम्|
फलत्रयं व्योषनिशाद्वयं च बस्तस्य मूत्रेण सुसूक्ष्मपिष्टम्|
भुजङ्गलूतोन्दुरुवृश्चिकाद्यै र्विषूचिकाजीर्णगरज्वरैश्च|
आर्त्तान्नरान् भूतविधर्षितांश्च स्वस्थीकरोत्यञ्जनपाननस्यैः||४९||
ਬਸ੍ਤਸ੍ਯਾਵੇਰ੍ਮੂਤ੍ਰੇਣ ਸੁਸੂਕ੍ਸ੍ਮਮਤਿਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਂ ਪਿਸ੍ਟਂ ਬਿਲ੍ਵਮੂਲਾਦਿਕਮਞ੍ਜਨਾਦਿਭਿਰ੍ਭੁਜਙ੍ਗਾਦ੍ਯੈਰ੍ਵਿਸੂਚਿਕਾਦ੍ਯੈਸ਼੍ਚਾਰ੍ਤ੍ਤਾਨ੍ ਭੂਤਵਿਧਰ੍ਸਿਤਾਂਸ਼੍ਚ ਨਰਾਨ੍ ਸ੍ਵਸ੍ਥੀਕਰੋਤਿ| ਸੁਰਸਪੁਸ੍ਪਂ ਸੁਰਸਮਞ੍ਜਰੀ|| ੪੯||
Adhikarana mahAgadaH (50) · Śloka 50
ਤ੍ਰਿਵਦ੍ਵਿਸ਼ਲ੍ਯਾ ਮਧੁਕਂ ਨਿਸ਼ੇ ਲਵਣਪਞ੍ਚਕਮ੍|
ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾ ਤ੍ਰ੍ਯੂਸਣਂ ਤਦ੍ਵਤ੍ ਕਲ੍ਕਯੇਤ੍ ਸ ਮਹਾਗਦਃ||੫੦||
View original
त्रिवृद्विशल्या मधुकं निशे लवणपञ्चकम्|
मञ्जिष्ठा त्र्यूषणं तद्वत् कल्कयेत् स महागदः||५०||
ਤ੍ਰਿਵਦਾਦਿਕੋ ਮਹਾਗਦਃ ਸੁਬੋਧਃ| ਵਿਸ਼ਲ੍ਯਾ ਗਰ੍ਭਪਾਤਨੀ| ਤਦ੍ਵਤ੍ ਕਲ੍ਕਯੇਦਿਤ੍ਯਨੇਨ ਪੇਸਣਾਦਿ ਸਰ੍ਵਂ ਪੁਰ੍ਵਵਦ੍ ਬੋਦ੍ਧਵ੍ਯਮ੍|| ੫੦||
Adhikarana ArShabhaH agadaH (51) · Śloka 51
ਮਾਂਸੀਹਰੇਣੁਤ੍ਰਿਫਲਾਮੁਰੁਙ੍ਗੀ ਮਧੁਯਸ੍ਟਿਕਾ|
ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾ ਪਦ੍ਮਕਾਸ਼ੋਕਕੁਸ੍ਠਤਾਲੀਸਚਨ੍ਦਨਮ੍|
ਸੁਗਨ੍ਧਿਕੈਲਾ ਕਿਣਿਹੀ ਤ੍ਵਕ੍ਪਟੋਲੀ ਮਗਾਦਿਨੀ|
ਭਾਰ੍ਙ੍ਗੀਂ ਵਿਡਙ੍ਗਂ ਪਾਲਿਨ੍ਦੀ ਪਾਠਾ ਕ੍ਰੋਸ੍ਟੁਕਮੇਖਲਾ|
ਪੁਸ੍ਪਮਾਰੁਸ੍ਕਰਂ ਪਤ੍ਰਂ ਸੌਰਸਂ ਕ੍ਰਮੁਕਂ ਪੁਰਮ੍|
ਪਿਤ੍ਤਂ ਨਕੁਲਮਾਰ੍ਜਾਰਗੋਧਾਸ਼ਲ੍ਯਕਸੂਕਰਾਤ੍|
ਪਸਤਾਚ੍ਚਿਤ੍ਰਪਤ੍ਰਾਚ੍ਚ ਗੋਸ਼ਙ੍ਗੇ ਪੁਰ੍ਵਵਤ੍ ਸ੍ਥਿਤਃ|
ਯਤ੍ਰ ਗੇਹੇ ਨ ਤਤ੍ਰਾਹਿਕੀਟਾਦਿਭ੍ਯੋ ਭਯੋਦ੍ਭਵਃ|
ਏਤੇਨ ਭੇਰੀਪਟਹਾਃ ਪਤਾਕਾਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਲੇਪਿਤਾਃ|
ਆਰ੍ਸਭੇਣ ਵਿਸਂ ਘ੍ਨਨ੍ਤਿ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਸ਼੍ਰਵਣਦਰ੍ਸ਼ਨੈਃ||੫੧||
View original
मांसीहरेणुत्रिफलामुरुङ्गी मधुयष्टिका|
मञ्जिष्ठा पद्मकाशोककुष्ठतालीसचन्दनम्|
सुगन्धिकैला किणिही त्वक्पटोली मृगादिनी|
भार्ङ्गीं विडङ्गं पालिन्दी पाठा क्रोष्टुकमेखला|
पुष्पमारुष्करं पत्रं सौरसं क्रमुकं पुरम्|
पित्तं नकुलमार्जारगोधाशल्यकसूकरात्|
पृषताच्चित्रपत्राच्च गोशृङ्गे पुर्ववत् स्थितः|
यत्र गेहे न तत्राहिकीटादिभ्यो भयोद्भवः|
एतेन भेरीपटहाः पताकाश्च प्रलेपिताः|
आर्षभेण विषं घ्नन्ति स्पर्शश्रवणदर्शनैः||५१||
ਮਾਂਸ੍ਯਾਦਿਭਿਰਾਰ੍ਸਭਨਾਮਾਗਦਃ ਸੁਬੋਧਃ| ਨਕੁਲਾਦਿ ਚਿਤ੍ਰਪਤ੍ਰਾਨ੍ਤੈਃ ਸਹ ਪਿਤ੍ਤਮਿਤਿ ਸਮ੍ਬਧ੍ਯਤੇ| ਪੂਰ੍ਵਵਦਿਤਿ ਪ੍ਰਪੌਣ੍ਡਰੀਕਾਦ੍ਯਗਦਵਤ੍| ਏਤੇਨਾਰ੍ਸਭਨਾਮ੍ਨਾਗਦੇਨ ਪ੍ਰਲੇਪਿਤਾ ਭੇਰ੍ਯਾਦਯਃ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਦਿਭਿਰ੍ਵਿਸਂ ਘ੍ਨਨ੍ਤਿ| (ਮੁਰੁਙ੍ਗੀ ਸੌਭਾਞ੍ਜਨਕਃ| ਸੁਗਨ੍ਧਿਕਾ ਸਰ੍ਪਗਨ੍ਧਿਕਾ| ਕਿਣਿਹੀ ਕਟਭੀ| ਮਗਾਦਿਨੀ ਇਨ੍ਦ੍ਰਵਾਰੁਣੀ| ਪਾਲਿਨ੍ਦੀ ਤ੍ਰਿਵਤ੍| ਕ੍ਰੋਸ੍ਟੁਕਮੇਖਲਾ ਪਸ਼੍ਨਿਪਰ੍ਣੀ| ਕ੍ਰਮੁਕਂ ਪੂਗਫਲਮ੍| ਪੁਰਂ ਗੁਗ੍ਗੁਲੁਃ| ਪਸਤੋ ਹਰਿਣਃ| ਚਿਤ੍ਰਪਤ੍ਰੋ ਮਯੂਰਃ| ਇਤਿ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਟੀਕਾਯਾਮ੍|| ੫੧||
Adhikarana viShasheShabhayam (52) · Śloka 52
ਪ੍ਰਲੇਪਾਦ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਨਿਸ਼੍ਸ਼ੇਸਂ ਦਂਸ਼ਾਦਪ੍ਯੁਦ੍ਧਰੇਦ੍ਵਿਸਮ੍|
ਭੂਯੋ ਵੇਗਾਯ ਜਾਯੇਤ ਸ਼ੇਸਂ ਦੂਸੀਵਿਸਾਯ ਵਾ||੫੨||
View original
प्रलेपाद्यैश्च निश्शेषं दंशादप्युद्धरेद्विषम्|
भूयो वेगाय जायेत शेषं दूषीविषाय वा||५२||
ਸਰ੍ਵਂ ਵਿਸਂ ਪ੍ਰਲੇਪਾਦ੍ਯੈਰ੍ਦਂਸ਼ਾਦਪਿ ਨਿਸ਼੍ਸ਼ੇਸਂ ਹਰੇਦ੍ਯਤਃ ਨਿਸ਼੍ਸ਼ੇਸਂ ਵਿਸਂ ਭੂਯੋ ਵੇਗਾਯ ਦੂਸੀਵਿਸਾਯ ਵਾ ਜਾਯਤੇ| (ਪ੍ਰਲੇਪਃ ਆਲੇਪਃ| ਆਦਿਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਸੇਕਰਕ੍ਤਮੋਕ੍ਸਣਾਦਿਪਰਿਗ੍ਰਹਃ)|| ੫੨||
Adhikarana viShApAye doShacikitsA (53) · Śloka 53
ਵਿਸਾਪਾਯੇਨਿਲਂ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਂ ਸ੍ਨੇਹਾਦਿਭਿਰੁਪਾਚਰੇਤ੍|
ਤੈਲਮਦ੍ਯਕੁਲਤ੍ਥਾਮ੍ਲਵਰ੍ਜ੍ਯੈਃ ਪਵਨਨਾਸ਼ਨੈਃ|
ਪਿਤ੍ਤਂ ਪਿਤ੍ਤਜ੍ਵਰਹਰੈਃ ਕਸਾਯਸ੍ਨੇਹਬਸ੍ਤਿਭਿਃ|
ਸਮਾਕ੍ਸਿਕੇਣ ਵਰ੍ਗੇਣ ਕਫਮਾਰਗ੍ਵਧਾਦਿਨਾ||੫੩||
View original
विषापायेऽनिलं क्रुद्धं स्नेहादिभिरुपाचरेत्|
तैलमद्यकुलत्थाम्लवर्ज्यैः पवननाशनैः|
पित्तं पित्तज्वरहरैः कषायस्नेहबस्तिभिः|
समाक्षिकेण वर्गेण कफमारग्वधादिना||५३||
ਵਿਸਾਪਾਯੇਪਿ ਤਤ੍ਕਾਰਣਕੁਪਿਤਦੋਸਪ੍ਰਸ਼ਮਨੋਪਾਯਮਾਹ-ਵਿਸਾਪਾਯੇ ਵਿਸਾਪਗਮੇ ਵਮਨਾਦਿਭਿਃ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਮਨਿਲਂ ਤੈਲਾਦਿਵਰ੍ਜ੍ਯੈਃ ਪਵਨਨਾਸ਼ਨੈਃ ਸ੍ਨੇਹਾਦਿਭਿਰੁਪਾਚਰੇਤ੍| ਤੈਲਾਦੀਨਾਂ ਪਵਨਾਪਹਰਤ੍ਵੇਪਿ ਪ੍ਰਤਿਸੇਧਃ| ਵਿਸਾਪਾਯੇ ਪਿਤ੍ਤਂ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਂ ਪਿਤ੍ਤਜ੍ਵਰਹਰੈਃ ਕਸਾਯਾਦਿਭਿਰ੍ਜਯੇਤ੍| (ਕਸਾਯਃ ਸਡਙ੍ਗਾਦਿਃ ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਤਿਕ੍ਤਕਾਦਿਃ)| ਵਿਸਾਪਾਯ ਏਵ ਕਫਂ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਂ ਸਮਾਕ੍ਸਿਕੇਣਾਰਗ੍ਵਧਾਦਿਨਾ ਵਰ੍ਗੇਣ ਕਸਾਯਾਦ੍ਯੁਪਯੁਕ੍ਤੇਨ ਜਯੇਤ੍|| ੫੩||
Adhikarana sarpA~ggAbhihatasha~gkAviShayoshcikitsA (54) · Śloka 54
ਸਿਤਾ ਵੈਗਨ੍ਧਿਕੋ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾ ਪਯਸ੍ਯਾ ਮਧੁਕਂ ਮਧੁ|
ਪਾਨਂ ਸਮਨ੍ਤ੍ਰਪੂਤਾਮ੍ਬੁਪ੍ਰੋਕ੍ਸਣਂ ਸਾਨ੍ਤ੍ਵਹਰ੍ਸਣਮ੍|
ਸਰ੍ਪਾਙ੍ਗਾਭਿਹਤੇ ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਤ੍ਤਥਾ ਸ਼ਙ੍ਕਾਵਿਸਾਰ੍ਦਿਤੇ||੫੪||
View original
सिता वैगन्धिको द्राक्षा पयस्या मधुकं मधु|
पानं समन्त्रपूताम्बुप्रोक्षणं सान्त्वहर्षणम्|
सर्पाङ्गाभिहते युञ्ज्यात्तथा शङ्काविषार्दिते||५४||
ਸਰ੍ਪਾਙ੍ਗਾਭਿਹਤਸ਼ਙ੍ਕਾਵਿਸਯੋਸ਼੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਮਾਹ-ਸਿਤਾਦਿਕਂ ਪਾਨਂ ਸਮਨ੍ਤ੍ਰਪੂਤਾਮ੍ਬੁਪ੍ਰੋਕ੍ਸਣਾਦਿਕਂ ਚ ਸਰ੍ਪਾਙ੍ਗਾਭਿਹਤਾਕ੍ਸ੍ਯੇ ਸ਼ਙ੍ਕਾਵਿਸਪੀਡਿਤੇ ਚ ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਤ੍| (ਵੈਗਨ੍ਧਿਕਸ੍ਤ੍ਰਿਜਾਤਕਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਜਾਤਕੋ ਵਾ ਮਨ੍ਤ੍ਰਪੂਤੇਨ ਜਲੇਨ ਪ੍ਰੋਕ੍ਸਣਂ ਸਾਨ੍ਤ੍ਵਨਾਦਿਕਂ ਚ ਇਤਿ ਜੇਜ੍ਜਟਃ)|| ੫੪||
Adhikarana rakShAprayojanam (55) · Śloka 55
ਪੂਤਨਾਪ੍ਰੇਤਕੂਸ੍ਮਾਣ੍ਡਪਿਸ਼ਾਚਾਦ੍ਯਾ ਨਰਦ੍ਵਿਸਃ|
ਹਨ੍ਯੁਰੌਸਧਵੀਰ੍ਯਾਣਿ ਰਕ੍ਸਾਕਰ੍ਮਣ੍ਯਵਾਰਿਤਾਃ|
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਰਕ੍ਸਾਂ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ ਰਕ੍ਸੋਗਣਨਿਵਾਰਿਣੀਮ੍||੫੫||
View original
पूतनाप्रेतकूष्माण्डपिशाचाद्या नरद्विषः|
हन्युरौषधवीर्याणि रक्षाकर्मण्यवारिताः|
तस्माद्रक्षां प्रयुञ्जीत रक्षोगणनिवारिणीम्||५५||
ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਵਕ੍ਸ੍ਯਮਾਣਾਂ ਰਕ੍ਸਾਂ ਰਕ੍ਸਸਾਂ ਗਣਾਨਾਂ ਚ ਨਿਵਾਰਿਣੀਂ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ| ਵਿਸਾਦਿਰਕ੍ਸਾਕਰ੍ਮਣਿ ਪੂਤਨਾਦਯੋ ਨਰਦ੍ਵਿਸੋ ਮਨੁਸ੍ਯਸ਼ਤ੍ਰਵਃ ਅਵਤਾਰਿਤਾਃ ਸਨ੍ਤਃ ਔਸਧਵੀਰ੍ਯਾਣਿ ਹਨ੍ਯੁਃ ਅਤੋ ਹੇਤੋਃ ਰਕ੍ਸੋਗਣਨਿਵਾਰਿਣੀਂ ਰਕ੍ਸਾਂ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ|| ੫੫||
Adhikarana rakShAvidhAnam (56) · Śloka 56
ਗੋਮਯੇਨ ਸੁਸਮ੍ਮਸ੍ਟੇ ਧੂਪਾਗਰੁਸੁਧੂਪਿਤੇ|
ਗਨ੍ਧਮਾਲ੍ਯੋਪਹਾਰਾਦ੍ਯੈਰ੍ਗਹੇ ਪੂਜਿਤਦੈਵਤੇ|
ਸੂਤ੍ਰਕਾਰਾਨ੍ਸਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਸ਼ਙ੍ਕਰਾਸ੍ਤਿਕਕਾਸ਼੍ਯਪਾਨ੍|
ਸਨ੍ਤਰ੍ਪ੍ਯ ਹਵ੍ਯਕਵ੍ਯਾਭ੍ਯਾਂ ਸਮਿਦ੍ਧਾਨਨਲਦ੍ਵਿਜਾਨ੍|
ਪ੍ਰਾਙ੍ਮੁਖਾਯੋਪਵਿਸ੍ਟਾਯ ਵਿਸਾਰ੍ਤ੍ਤਾਯ ਚਿਕਿਤ੍ਸਕਃ|
ਉਤ੍ਤਰਾਭਿਮੁਖੋ ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਦ੍ਵਿਦ੍ਯਾਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਭੇਸਜਮ੍|
ਸਮਪ੍ਰਮਾਣੈਰ੍ਹਰਿਤੈਰ੍ਦਰ੍ਭੈਃ ਪ੍ਰਾਗਭਿਮਨ੍ਤ੍ਰਿਤੈਃ|
ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾਗ੍ਰੈਃ ਸਮੂਲੈਸ਼੍ਚ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਤਸ੍ਯਾਪਮਾਰ੍ਜਨਮ੍|
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਾਦ੍ਯੈਰਗਦੈਰੇਨਂ ਨਿਤ੍ਯਮੇਵਾਨੁਲੇਪਯੇਤ੍|
ਸਞ੍ਜੀਵਨਾਦੀਨ੍ ਪਾਨਾਦੌ ਦਂਸ਼ਲੇਪੇ ਚ ਯੋਜਯੇਤ੍|
ਪੂਰ੍ਣਕੁਮ੍ਭਂ ਸਕੁਸੁਮਂ ਸਰ੍ਸਪਾਨ੍ ਛਾਗਲਂ ਪਯਃ|
ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਂ ਦੂਰ੍ਵਾਂ ਮਧੁ ਘਤਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਦਸ੍ਟਸ੍ਯ ਮੂਰ੍ਦ੍ਧਤਃ|
ਏਵਂ ਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ ਸਪ੍ਤਾਹਾਦ੍ਵਿਸਮਾਤ੍ਮਵਤਃ ਸਤਃ||੫੬||
View original
गोमयेन सुसम्मृष्टे धूपागरुसुधूपिते|
गन्धमाल्योपहाराद्यैर्गृहे पूजितदैवते|
सूत्रकारान्समभ्यर्च्य शङ्करास्तिककाश्यपान्|
सन्तर्प्य हव्यकव्याभ्यां समिद्धाननलद्विजान्|
प्राङ्मुखायोपविष्टाय विषार्त्ताय चिकित्सकः|
उत्तराभिमुखो युञ्ज्याद्विद्यां मन्त्राणि भेषजम्|
समप्रमाणैर्हरितैर्दर्भैः प्रागभिमन्त्रितैः|
अच्छिन्नाग्रैः समूलैश्च कुर्यात्तस्यापमार्जनम्|
ब्राह्माद्यैरगदैरेनं नित्यमेवानुलेपयेत्|
सञ्जीवनादीन् पानादौ दंशलेपे च योजयेत्|
पूर्णकुम्भं सकुसुमं सर्षपान् छागलं पयः|
शस्त्रं दूर्वां मधु घृतं कुर्याद्दष्टस्य मूर्द्धतः|
एवं शाम्यति सप्ताहाद्विषमात्मवतः सतः||५६||
ਗੋਮਯੇਨੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਪੂਤਨਾਦੀਨਾਂ ਰਕ੍ਸਾ ਸੁਬੋਧਾ| ਗਨ੍ਧਾਦ੍ਯੈਸ਼੍ਚਨ੍ਦਨਾਦਿਭਿਃ| ਪੂਜਿਤਾ ਦੇਵਤਾ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਗਹੇ ਤਤ੍ਤਥੋਕ੍ਤਮ੍| ਸੂਤ੍ਰਕਾਰਾਨਿਤਿ ਸ਼ਙ੍ਕਰਾਦਿਵਿਸ਼ੇਸਣਮ੍| ਦੇਵਦੇਯਂ ਹਵ੍ਯਮ੍| ਪਿਤਦੇਯਂ ਕਵ੍ਯਮ੍| ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਸਞ੍ਜੀਵਨਾਦਯੋਗਦਾ ਵਿਸਪ੍ਰਤਿਸੇਧੋਕ੍ਤਾਃ| ਦਸ੍ਟਸ੍ਯ ਮੂਰ੍ਦ੍ਧਤਃ ਸ਼ਯ੍ਯਾਸ਼ਿਰੋਭਾਗੇ ਪੂਰ੍ਣਕੁਮ੍ਭਾਦਿਕਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਆਤ੍ਮਵਾਨ੍ ਸਤ੍ਤ੍ਵਵਾਨ੍|| ੫੬||
Adhikarana viShaghnaM dhAraNam (57) · Śloka 57
ਕਰ੍ਕੇਤਨਂ ਮਰਕਤਂ ਵਜ੍ਰਂ ਵਾਰਣਮੌਕ੍ਤਿਕਮ੍|
ਵੈਡੂਰ੍ਯਂ ਗਰ੍ਦਭਮਣਿਂ ਪਿਚੁਕਾਂ ਵਿਸਮੁਸ੍ਟਿਕਾਮ੍|
ਹਿਮਵਦ੍ਗਿਰਿਸਮ੍ਭੂਤਾਂ ਸੋਮਰਾਜੀਂ ਪੁਨਰ੍ਨਵਾਮ੍|
ਤਥਾ ਦ੍ਰੋਣਂ ਮਹਾਦ੍ਰੋਣਂ ਮਾਨਸੀਂ ਸਰ੍ਪਜਂ ਮਣਿਮ੍|
ਵਿਸਾਣਿ ਵਿਸਸ਼ਾਨ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਵੀਰ੍ਯਵਨ੍ਤਿ ਚ ਧਾਰਯੇਤ੍||੫੭||
View original
कर्केतनं मरकतं वज्रं वारणमौक्तिकम्|
वैडूर्यं गर्दभमणिं पिचुकां विषमुष्टिकाम्|
हिमवद्गिरिसम्भूतां सोमराजीं पुनर्नवाम्|
तथा द्रोणं महाद्रोणं मानसीं सर्पजं मणिम्|
विषाणि विषशान्त्यर्थं वीर्यवन्ति च धारयेत्||५७||
(ਇਦਾਨੀਂ ਯੇਸਾਂ ਚ ਧਾਰਣਾਤ੍ ਪ੍ਰਭਾਵੋਪਹਤਂ ਵਿਸਂ ਵਿਸਤ੍ਵਂ ਜਹਾਤਿ ਤਾਨ੍ਯਭਿਦਧਾਤਿ| ਕਰ੍ਕੇਤਨਮਿਤ੍ਯਾਦਿ ਇਤਿ ਜੇਜ੍ਜਟਃ|) ਕਰ੍ਕੇਤਨਾਦੀਨਿ ਕੇਚਿਨ੍ਮਣਯਃ| ਕਾਨਿਚਿਦੌਸਧਾਨਿ| ਵੀਰ੍ਯਵਨ੍ਤਿ ਵਿਸਾਣੀਤ੍ਯੇਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਵਿਸਸ਼ਾਨ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਧਾਰਯੇਤ੍| ('ਕਰ੍ਕੇਤਨਂ ਪਦ੍ਮਰਾਗਵਿਸ਼ੇਸ' ਇਤਿ ਜੇਜ੍ਜਟਃ|) ਕਰ੍ਕੇਤਨ ਮਾਣਿਕ੍ਯਮ੍| ਵਾਰਣਸ੍ਯ ਮਸ੍ਤਕੋਦ੍ਭੂਤਮੌਕ੍ਤਿਕਂ ਵਾਰਣਮੌਕ੍ਤਿਕਮ੍| ਗਰ੍ਦਭਮਣਿਃ ਧੂਮਵਰ੍ਣਰਤ੍ਨਵਿਸ਼ੇਸਃ| ਪਿਚੁਕਾ ਰਤ੍ਨਪੁਸ੍ਪੇਤਿ ਕਾਚਿਦੌਸਧਿਃ| ਵਿਸਮੂਸਿਕਾ ਤਨ੍ਨਾਮਧੇਯਾ ਪਰਮੌਸਧਿਃ| ਵਿਸਮੂਸਿਕੇਤਿ ਪਾਠਃ| ਹਿਮਵਦ੍ਗਿਰਿਸਮ੍ਭੂਤਾ ਸ਼੍ਵੇਤਵਚਾ| ਹਿਮਵਦ੍ਗਿਰਿਸਮ੍ਭੂਤਾ ਸੋਮਰਾਜੀਤਿ ਕੇਚਿਤ੍| ਦ੍ਰੋਣਂ ਵੈਕੁਣ੍ਠਮ੍| ਮਹਾਦ੍ਰੋਣਂ ਸ਼੍ਵੇਤਵੈਕੁਣ੍ਠਮ੍| ਮਾਨਸੀ ਮਣ੍ਡੂਕਪਰ੍ਣੀ| ਬ੍ਰਹ੍ਮੀਤਿ ਕੇਚਿਤ੍| ਸਰ੍ਪਫਣੋਦ੍ਭੂਤੋ ਮਣਿਃ ਸਰ੍ਪਜਮਣਿਃ|| ੫੭||
Adhikarana chatryAdidhAraNam (58-42) · Śloka 42
ਛਤ੍ਰੀ ਝਰ੍ਝਰਪਾਣਿਸ਼੍ਚ ਚਰੇਦ੍ਰਾਤ੍ਰੌ ਵਿਸ਼ੇਸਤਃ|
ਤਚ੍ਛਾਯਾਸ਼ਬ੍ਦਵਿਤ੍ਰਸ੍ਤਾਃ ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਭੁਜਙ੍ਗਮਾਃ||੫੮||
ਇਤਿ ਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸ੍ਯ ਸੂਨੋਰ੍ਵਾਗ੍ਭਟਸ੍ਯ ਕਤਾ ਵਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਸਂਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਸਰ੍ਪਵਿਸ ਪ੍ਰਤਿਸੇਧੋ ਨਾਮ ਦ੍ਵਿਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੪੨||
View original
छत्री झर्झरपाणिश्च चरेद्रात्रौ विशेषतः|
तच्छायाशब्दवित्रस्ताः प्रणश्यन्ति भुजङ्गमाः||५८||
इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृता वष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे सर्पविष प्रतिषेधो नाम द्विचत्वारिंशोऽध्यायः||४२||
ਛਤ੍ਰੀ ਝਰ੍ਝਰਪਾਣਿਸ਼੍ਚ ਨਿਤ੍ਯਂ ਚਰੇਤ੍| ਰਾਤ੍ਰੌ ਤੁ ਵਿਸ਼ੇਸਤਃ| ਝਰ੍ਝਰਂ ਝਣਝਣਾਯਮਾਨਂ ਲੋਹਮਯਂ ਕਟਕਾਕਾਰਮ੍| ਤਯੋਸ਼੍ਛਤ੍ਰਝਰ੍ਝਰਯੋਰ੍ਯਥਾਸਙ੍ਖ੍ਯੇਨ ਛਾਯਾਸ਼ਬ੍ਦਾਭ੍ਯਾਂ ਤ੍ਰਸ੍ਤਾ ਭੁਜਙ੍ਗਮਾ ਨਸ਼੍ਯਨ੍ਤ੍ਯਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਯਾਨ੍ਤਿ| (ਸਰ੍ਵਦਾ ਪ੍ਰਮਾਦਪੂਰ੍ਵਂ ਸਞ੍ਚਰਣਂ ਨਿਸਿਧ੍ਯਤ ਇਤਿ ਜੇਜ੍ਜਟਃ|) ਛਤ੍ਰਵਾਨ੍ ਝਰ੍ਝਰਹਸ੍ਤਸ਼੍ਚ ਸਦਾ ਸਞ੍ਚਰੇਤ੍ ਨਿਸ਼ਿ ਵਿਸ਼ੇਸਾਤ੍| ਛਤ੍ਰਮਾਤਪਮ੍| ਝਰ੍ਝਰਪਾਣਿਃ ਸਸ਼ਬ੍ਦਹਸ੍ਤਃ| ਪ੍ਰਣਸ਼ਨ੍ਤ੍ਯਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਯਾਨ੍ਤਿ| ਣਸ਼੍ ਅਦਰ੍ਸ਼ਨ ਇਤਿ ਧਾਤੁਃ|| ੫੮|| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਨ੍ਮਹਾਮਹੋਪਾਧ੍ਯਾਯੇਨ੍ਦੁਵਿਰਚਿਤਾਯਾ ਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਖਾਯਾ ਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਦ੍ਵਿਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ