42. sarpaviṣapratiṣēdhaḥ

Adhikarana atha sarpaviShapratiShedho nAma dvAtriMsho~adhyAyaH, pratij~jA (1) · Śloka 1

ಅಥಾತಃ ಸರ್ಪವಿಷಪ್ರತಿಷೇಧಂ ನಾಮಾಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹಸ್ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ||೧||

ಉಕ್ತಕ್ರಮೇಣ ಸರ್ಪಾಣಾಂ ವಿಷಹೇತೂಪಚಾರೇಣ ಚಿಕಿತ್ಸಾಂ ಪ್ರದರ್ಶಯಿತುಮಧ್ಯಾಯ ಆರಭ್ಯತೇ|| ೧||

Adhikarana viShacikitsAyAH shIghrArambhakatvam (2) · Śloka 2

ಮಾತ್ರಾಶತಂ ವಿಷಂ ಸ್ಥಿತ್ವಾ ದಂಶೇ ದಷ್ಟಸ್ಯ ದೇಹಿನಃ| ದೇಹಂ ಪ್ರಕ್ರಮತೇ ಧಾತೂನ್ ರುಧಿರಾದೀನ್ ಪ್ರದೂಷಯತ್| ಏತಸ್ಮಿನ್ನನ್ತರೇ ಕರ್ಮ ದಂಶಸ್ಯೋತ್ಕರ್ತ್ತನಾದಿಕಮ್| ಕುರ್ಯಾಚ್ಛೀಘ್ರಂ ಯಥಾ ದೇಹೇ ವಿಷವಲ್ಲೀ ನ ರೋಹತಿ||೨||

ಶೀಘ್ರಂ ಚಿಕಿತ್ಸಾಕರಣೇ ಹೇತುರುಚ್ಯತೇ-ಮಾತ್ರಾಶತಮಿತ್ಯಾದಿ| ದಷ್ಟಸ್ಯ ದೇಹನೋ ವಿಷಂ ದಂಶೇ ಮಾತ್ರಾಶತಂ ಸ್ಥಿತ್ವಾ ರುಧಿರಾದೀನ್ ಧಾತೂನ್ ಪ್ರದೂಷಯದ್ದೇಹೇ ಪ್ರಕ್ರಮೇತ| ಏತಸ್ಮಿನ್ ಮಾತ್ರಾಶತಾಖ್ಯೇಽನ್ತರೇಽವಸರೇ ದಂಶಸ್ಯೋತ್ಕರ್ತ್ತನಪ್ರಕ್ಷಾಲನಾಲೇಪನಬನ್ಧನಾದಿಕಂ ಕರ್ಮ ಶೀಘ್ರಂ ಕುರ್ಯಾದ್ಯಥಾ ದೇಹೇ ವಿಷವಲ್ಲೀ ನ ರೋಹತಿ| ವಲ್ಲಿರ್ಹಿ ರೂಢಾ ಸತ್ಯಸಂಶಯಂ ಸಫಲಾ ಸುದೂರವಿಸ್ತಾರಾ ಭವತಿ|| ೨||

Adhikarana daShTamAtre karttavyaM kRutyam (3) · Śloka 3

ದಷ್ಟಮಾತ್ರೋ ದಶೇದಾಶು ತಮೇವ ಪವನಾಶಿನಮ್| ಲೋಷ್ಠಂ ಮಹೀಂ ವಾ ದಶನೈಶ್ಛಿತ್ವಾ ವಾನು ಸಸಮ್ಭ್ರಮಮ್| ನಿಷ್ಠೀವೇನ ಸಮಾಲಿಮ್ಪೇದ್ದಂಶಂ ಕರ್ಣಮಲೇನ ವಾ| ದಂಶಸ್ಯೋಪರಿ ಬಧ್ನೀಯಾದರಿಷ್ಟಾಂ ಚತುರಙ್ಗುಲೇ| ಕ್ಷೌಮಾದಿಭಿರ್ವೇಣಿಕಯಾ ಸಿದ್ಧೈರ್ಮನ್ತ್ರೈಶ್ಚ ಮನ್ತ್ರವಿತ್||೩||

ದಷ್ಟಮಾತ್ರಸ್ತು ಪುರುಷೋ ಹೀನಕಾಲಮೇವ ಪವನಾಶಿನಂ ಯೇನ ಸರ್ಪೇಣಾಸೌ ದಷ್ಟಸ್ತಂ ದನ್ತೈರ್ದಶೇತ್| ತದಪ್ರಾಪ್ತೌ ತು ಲೋಷ್ಠಂ ದಶೇತ್ ಭೂಮಿಂ ವಾ| ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸಮಮ್| ಅರಿಷ್ಟೇತಿ ಮನ್ತ್ರಸೂತ್ರವೇಣಿಕಾಯಾ ನಾಮ| (ದಂಶಾದ್ವಿಷಂ ಯಾವನ್ನ ಕ್ರಾಮತಿ ಶರೀರಂ ತಾವದಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಇತಿ ಜೇಜ್ಜಟಃ)|| ೩||

Adhikarana bandhasvarUpam (4) · Śloka 4

ಬನ್ಧೋ ದೇಶಾನುಸಾರೇಣ ನಾತಿಗಾಢಶ್ಲಥೋ ಹಿತಃ| ದಂಶಪೂತಿತ್ವಶೋಫಾದೀನ್ ಕುರುತೇ ಹ್ಯತಿಪೀಡಿತಃ| ಅಶಕ್ತಃ ಶಿಥಿಲೋ ರೋದ್ಧುಂ ವಿಷಂ ದೇಶಾನ್ತರಂ ವ್ರಜನ್||೪||

ಬನ್ಧಶ್ಚ ದೇಹದೇಶಾನುಸಾರೇಣ ಹಿತೋ ಯೋ ನಾತಿಗಾಢಶ್ಲಥಃ| ದೇಶಾನುಸಾರಗ್ರಹಣಂ ವಿನಾ ಅಶಕ್ತೋ ಭವತಿ|| ೪||

Adhikarana bandhaguNaH (5) · Śloka 5

ಅಮ್ಬುವತ್ ಸೇತುಬನ್ಧೇನ ಬನ್ಧೇನ ಸ್ತಭ್ಯತೇ ವಿಷಮ್| ನ ವಹನ್ತಿ ಸಿರಾಶ್ಚಾಸ್ಯ ವಿಷಂ ಬನ್ಧಾಭಿಪೀಡಿತಾಃ||೫||

ಬನ್ಧೇನ ಚ ವಿಷಂ ತಥಾ ಸ್ತಭ್ಯತೇ ಯಥಾ ಸೇತುಬನ್ಧೇನ ಸಲಿಲಮ್| ಅಸ್ಯ ಚ ದಷ್ಟಸ್ಯ ಬನ್ಧೇನಾಭಿಪೀಡಿತಾಃ ಸತ್ಯಃ ಸಿರಾ ವಿಷಂ ನ ವಹನ್ತಿ|| ೫||

Adhikarana daMshasyoddharaNaM tatphala~jca (6) · Śloka 6

ನಿಷ್ಪೀಡ್ಯ ಚೋದ್ಧರೇದ್ದಂಶಂ ಮರ್ಮಸನ್ಧ್ಯಗತಂ ತಥಾ| ನ ಜಾಯತೇ ವಿಷಾವೇಗೋ ಬೀಜನಾಶಾದಿವಾಙ್ಕುರಃ| ಮರ್ಮಗೇ ಪ್ರಾಪ್ನುಯಾನ್ಮೃತ್ಯುಂ ಸನ್ಧಿಸ್ಥೇ ವಿಕಲಾಙ್ಗತಾಮ್||೬||

ಏವಞ್ಚ ಬನ್ಧಯಿತ್ವಾ ಸರ್ವತಃ ಪಾರಿಮಾಣ್ಡಲ್ಯೇನ ದಂಶಂ ನಿಷ್ಪೀಡ್ಯ ಶಸ್ತ್ರೇಣ ದಂಶಮುದ್ಧರೇತ್| ತಚ್ಚೋದ್ಧರೇದ್ಯನ್ಮರ್ಮಣಿ ಸನ್ಧೌ ವಾ ನ ಗತಮ್| ತಥಾ ದಂಶೋದ್ಧರಣೇನ ಪ್ರಥಮ ಏವ ವಿಷವೇಗೋ ನ ಜಾಯತೇ ಯಥಾ ಬೀಜನಾಶಾದಙ್ಕುರಃ| ಮರ್ಮಗೇ ದಂಶ ಉದ್ಧೃತೇ ಆತುರೋ ಮೃತ್ಯುಂ ಪ್ರಾಪ್ನುಯಾತ್| ಸನ್ಧಿಸ್ಥೇ ತೂದ್ಧೃತೇ ವಿಕಲಾಙ್ಗತಾಂ ಪ್ರಾಪ್ನುಯಾತ್| (ಯತ್ರ ಪ್ರದೇಶೇ ಬನ್ಧೋ ನ ಯುಜ್ಯತೇ ತತ್ರ ಛಿನ್ದ್ಯಾದಿತಿ ಜೇಜ್ಜಟಃ)|| ೬||

Adhikarana daMshadahanaM tatphala~jca (7) · Śloka 7

ದಂಶಂ ಮಣ್ಡಲಿನಾಂ ಮುಕ್ತ್ವಾ ಪಿತ್ತಲತ್ವಾದಥಾಪರಮ್| ಪ್ರತಪ್ತೈರ್ಹೇಮಲೋಹಾದ್ಯೈರ್ದ್ದಹೇದಾಶೂಲ್ಮುಕೇನ ವಾ| ಕರೋತಿ ಭಸ್ಮಸಾತ್ಸದ್ಯೋ ವಹ್ನಿಃ ಕಿನ್ನಾಮ ನ ಕ್ಷಣಾತ್||೭||

ಅಥವೋತ್ಕರ್ತ್ತನಸ್ಯ ಚಿರಸಾಧ್ಯತ್ವಾದ್ದಂಶಂ ಪ್ರತಪ್ತೇರ್ಹೇಮಾದಿಭಿರ್ದ್ದಹೇದುಲ್ಮುಕೇನ ವಾ ಜ್ವಲತ್ಕಾಷ್ಠೇನ ದಹೇತ್| ಕಿಂ ಸರ್ವಂ ದಂಶಂ ದಹೇನ್ನೇತ್ಯಾಹ| ಅಪಿ ತು ಮಣ್ಡಲಿನಾಂ ಸಮ್ಬನ್ಧಿತಂ ದಂಶಂ ಮುಕ್ತ್ವಾ ವರ್ಜಯಿತ್ವಾ| ತದ್ವರ್ಜನೇ ಹೇತುಃ ಪಿತ್ತಲತ್ವಮ್| ಪಿತ್ತಂ ಹ್ಯಗ್ನಿನಾ ವಿರುದ್ಧ್ಯತೇ| ಅಥಾಪರಂ ಶೇಷಂ ದಹೇತ್| ಕರೋತೀತ್ಯಾದಿನಾ ಅಗ್ನಿನಾ ದಂಶದಾಹಸ್ಯಾತಿಶಯಪ್ರದರ್ಶನಮ್|| ೭||

Adhikarana daMshasyAcUShaNam (8) · Śloka 8

ಆಚೂಷೇತ್ ಪೂರ್ಣವಕ್ತ್ರೋ ವಾ ಮೃದ್ಭಸ್ಮಾಗದಗೋಮಯೈಃ| ಪ್ರಚ್ಛಾಯಾನ್ತರರಿಷ್ಟಾಯಾಂ ಮಾಂಸಲಂ ತು ವಿಶೇಷತಃ||೮||

ಅಥವಾ ದಂಶಂ ನೋದ್ಧರೇನ್ನಾಪಿ ದಹೇದಪಿ ತು ಮೃದಾದಿಭಿ ಪೂರ್ಣಮುಖಃ ಸನ್ ವೈದ್ಯ ಆಚೂಷೇತ್| ಕಥಮಿತ್ಯಾಹ-ಅರಿಷ್ಟಾಯಾ ಅನ್ತರ್ಬನ್ಧಸ್ಯಾನ್ತರತೋ ದಂಶಭಾಗೇ ಪ್ರಚ್ಛಾಯ ಶಸ್ತ್ರೇಣ ಪ್ರಚ್ಛಾನಂ ಕೃತ್ವಾ| ಮಾಂಸಲಂ ತು ದಂಶಂ ವಿಶೇಷೇಣ ಪ್ರಚ್ಛಾಯಾಚೂಷೇತ್|| ೮||

Adhikarana agadalepaH (9) · Śloka 9

ಅಙ್ಗಂ ಸಹೈವ ದಂಶೇನ ಲೇಪಯೇದಗದೈರ್ಮುಹುಃ| ಚನ್ದನೋಶೀರಯುಕ್ತೇನ ಸಲಿಲೇನ ಚ ಸೇಚಯೇತ್||೯||

ಸರ್ವಂ ಚಾಙ್ಗಂ ಸಹೈವ ದಂಶೇನ ಮುಹುರಗದೈರಾಲೇಪಯೇತ್| ಚನ್ದನಾದಿಯುಕ್ತೇನ ಜಲೇನ ಸೇಚಯೇಚ್ಚ|| ೯||

Adhikarana sirAvedhaH tasya visheShatA (10) · Śloka 10

ವಿಷೇ ಪ್ರವಿಸೃತೇ ವಿಧ್ಯೇತ್ಸಿರಾಂ ಸಾ ಪರಮಾ ಕ್ರಿಯಾ| ರಕ್ತೇ ನಿಹ್ರಿಯಮಾಣೇ ಹಿ ಕೃತ್ಸ್ನಂ ನಿಹ್ರಿಯತೇ ವಿಷಮ್| ದುಷ್ಟೇ ಹಿ ವ್ಯಾಪ್ನುಯಾದಙ್ಗಂ ಧ್ರುವಂ ಮೃತ್ಯುರ್ಭವತ್ಯತಃ| ಸಿರಾವ್ಯಧೋದಿತೈರಸ್ರಮಪ್ರವೃತ್ತಂ ಪ್ರವರ್ತ್ತಯೇತ್| ಸ್ತಮ್ಭಯೇದತಿವೃತ್ತಂ ಚ ತೈರೇವ ಪ್ರಾಣರಕ್ಷಯಾ||೧೦||

ಅರಕ್ಷಯಾ ದೇಶಾನ್ತರಂ ಪ್ರವಿಸೃತೇ ವಿಷೇ ಸಿರಾಂ ವಿಧ್ಯೇತ್ ಸಾ ಪರಮಾ ಕ್ರಿಯಾ| ಸಿರಾವೇಧಕ್ರಿಯೋತ್ಕೃಷ್ಟಾ ಚಿಕಿತ್ಸೇತ್ಯರ್ಥಃ| ರಕ್ತ ಇತ್ಯಾದಿ| ಯಸ್ಮಾದ್ ದುಷ್ಟೇ ರಕ್ತೇ ನಿಹ್ರಿಯಮಾಣೇ ಕೃತ್ಸ್ನಂ ಸರ್ವಂ ವಿಷಂ ನಿಹ್ರಿಯತೇ| ರಕ್ತೇ ದುಷ್ಟೇ ವಿಷಮಙ್ಗಂ ವ್ಯಾಪ್ನುಯಾದತೋ ಧ್ರುವಮವಶ್ಯಂ ಮೃತ್ಯುರ್ಭವತಿ| ವಿಷದುಷ್ಟಸ್ಯ ರಕ್ತಸ್ಯಾನಿರ್ಹರಣೇ ವಿಷಸ್ಯ ದೇಹವ್ಯಾಪ್ತ್ಯಾ ಮೃತ್ಯುರ್ಭವತೀತ್ಯರ್ಥಃ| ಸಿರಾವ್ಯಧೋದಿತೈರಿತ್ಯಾದಿ ಸುಬೋಧಮ್| (ಸಿರೇತ್ಯಾದಿ| ಅಪ್ರವೃತ್ತಂ ರಕ್ತಂ ಸಿರಾವ್ಯಧೋದಿತೈಸ್ತಗರಾದಿಭಿಃ)|| ೧೦||

Adhikarana raktasya saviShanirviShatvaparIkShaNam (11) · Śloka 11

ದುರ್ಗನ್ಧಂ ಸವಿಷಂ ರಕ್ತಮಗ್ನೌ ಚಟಚಟಾಯತೇ| ಯಥಾದೋಷಂ ವಿಶುದ್ಧಂ ಚ ಪೂರ್ವವಲ್ಲಕ್ಷಯೇದಸೃಕ್||೧೧||

ರಕ್ತಸ್ಯ ಸವಿಷನಿರ್ವಿಷತ್ವವಿಶೇಷಮಾಹ-ದುರ್ಗನ್ಧಮಿತ್ಯಾದಿ| ಪೂರ್ವವದಿತಿ ಸಿರಾವ್ಯಧೋಕ್ತೇನ ಪ್ರಕಾರೇಣ| (ವಿಷಸಹಿತಂ ರಕ್ತಂ ದುರ್ಗನ್ಧಯುಕ್ತಂ ಭವತಿ ಅಗ್ನೌ ನಿಷಿಕ್ತಂ ಚಟಚಟಾಯತೇ ಚಟಚಟಾಶಬ್ದಂ ಕುರುತೇ| ಯಥಾದೋಷಮಿತಿ ತ್ರಿದೋಷಜುಷ್ಟಂ ವಿಶುದ್ಧಂ ತೈರಜುಷ್ಟಂ ಚ ರಕ್ತಂ ಪೂರ್ವವತ್ ಸಿರಾವ್ಯಧವಿಧ್ಯುಕ್ತಲಕ್ಷಣೇನ ಲಕ್ಷಯೇಜ್ಜಾನೀಯಾತ್)|| ೧೧||

Adhikarana shRu~ggajalaukasoH prayogaH (12) · Śloka 12

ಸಿರಾಸ್ವದೃಶ್ಯಮಾನಾಸು ಯೋಜ್ಯಾಃ ಶೃಙ್ಗಜಲೌಕಸಃ||೧೨||

ಸಿರಾಸ್ವದೃಶ್ಯಮಾನಾಸು ಶೋಫಾದಿನಾ ಅನುಪಲಭ್ಯಮಾನಾಸು|| ೧೨||

Adhikarana shoNitastambhanam (13) · Śloka 13

ಶೋಣಿತಂ ಸ್ರುತಶೇಷಂ ಚ ಪ್ರವಿಲೀನಂ ವಿಷೋಷ್ಮಣಾ| ಲೇಪಸೇಕೈಃ ಸುಬಹುಶಃ ಸ್ತಮ್ಭಯೇದ್ ಭೃಶಶೀತಲೈಃ||೧೩||

ಶೋಣಿತಮಿತಿ| ಸ್ತಮ್ಭಯೇತ್ ಸೌಮ್ಯತ್ವಮಾಪಾದಯೇತ್| ಸ್ರುತಶೇಷಂ ಪ್ರಸ್ಥಾತ್ ಪರಮನಿರ್ಹರಣೀಯತ್ವಾತ್ ಸ್ರುತಾವಶಿಷ್ಟಂ ವಿಷೋಷ್ಮಣಾ ಪ್ರವಿಲೀನ ಶೋಣಿತಂ ಸುಬಹುಶಃ ಪೌನಃ ಪುನ್ಯೇನ ಪ್ರಯುಕ್ತೈರ್ಭೃಶಶೀತಲೈರತ್ಯನ್ತಶೀತಲೈರ್ಲೇಪಸೇಕೈಃ ಸ್ತಮ್ಭಯೇತ್)|| ೧೩||

Adhikarana askannaraktadoShAH (14) · Śloka 14

ಅಸ್ಕನ್ನೇ ವಿಷವೇಗಾದ್ಧಿ ಮೂರ್ಚ್ಛಾಯಮದಹೃದ್ದ್ರವಾಃ| ಭವನ್ತಿ ತಾನ್ ಜಯೇಚ್ಛೀತೈರ್ವೀಜೇಚ್ಚಾರೋಮಹರ್ಷತಃ||೧೪||

ಅಸ್ಕನ್ನ ಇತ್ಯಾದಿ| ಅಸ್ಕನ್ನೇ ಪ್ರವಿಲೀನರೂಪೇ| (ಅಸ್ಕನ್ನೇ ಅಸ್ತ್ಯಾನೇಸ್ರೇ ರಕ್ತೇ ವಿಷವೇಗಾನ್ಮೂರ್ಚ್ಛಾಯಾದಯೋ ಭವನ್ತಿ ಯಸ್ಮಾತ್ತಸ್ಮಾತ್ತಾನ್ ಶೀತೈರ್ಲೇಪಾದಿಭಿರ್ಜಯೇತ್| ಆರೋಮಹರ್ಷತಃ ಯಾವದ್ರೋಮಾಞ್ಚೋತ್ಪತ್ತಿಸ್ತಾವದ್ವೀಜೇತ್ ವೀಜನಂ ಚ ಕುರ್ಯಾತ್)|| ೧೪||

Adhikarana hRudayAvaraNam (15) · Śloka 15

ವಿಷಂ ಕರ್ಷತಿ ತೀಕ್ಷ್ಣತ್ವಾದ್ ಹೃದಯಂ ತಸ್ಯ ಗುಪ್ತಯೇ| ಪಿಬೇದ್ ಘೃತಂ ಘೃತಕ್ಷೌದ್ರಮಗದಂ ವಾ ಘೃತಾಪ್ಲುತಮ್| ಮಜ್ಜಾನಂ ಗೋಮಯರಸಂ ಭಸ್ಮಾಮ್ಭಃ ಕೃಷ್ಣಮೃಜ್ಜಲಮ್| ಐಕಧ್ಯಂ ಪಞ್ಚಗವ್ಯಂ ವಾ ದಧಿ ಗೈರಿಕವಾರಿ ವಾ| ಖಾದೇದ್ವಾ ಕೋವಿದಾರಾರ್ಕಶಿರೀಷಕಟಭೀಚ್ಛದಾನ್| ಛಾಗಮೇಷವರಾಹಾಸೃಕ್ಶಿಶುಸ್ಥವಿರಯೋಷಿತಃ| ಪಿಬೇಯುರ್ಗರ್ಭಿಣೀ ಶೀತಮಧುರಾನ್ ಪಯಸಾಗದಾನ್| ತಥಾ ಮೂರ್ಚ್ಛಾದಯೋ ನ ಸ್ಯುರ್ವಿಷಂ ಚಾಶ್ವೇತಿನಾನಿಲಮ್||೧೫||

ವಿಷಮಿತಿ| ಕರ್ಷತಿ ಹಿನಸ್ತಿ| ತಸ್ಯೇತಿ ಹೃದಯಸ್ಯ ಗುಪ್ತಯೇ ರಕ್ಷಾರ್ಥಮ್| (ವಿಷಂ ತೀಕ್ಷ್ಣತ್ವಾದ್ಧೃದಯಂ ಕರ್ಷತಿ ವಿಲಿಖತಿ ತಸ್ಯ ಹೃದಯಸ್ಯ ಗುಪ್ತಯೇ ರಕ್ಷಾರ್ಥಂ ಘೃತಂ ವಾ ಘೃತಯುಕ್ತಂ ಮಧು ವಾ ಘೃತಾಲೋಡಿತಮಗದಂ ವಿಷಘ್ನೌಷಧಂ ವಾ ಪಿಬೇತ್| (ಮಜ್ಜಾನಮಿತ್ಯಾದಿ| ಮಜ್ಜಾದಿಕಮಥ ವೈಕಧ್ಯಮೇಕತಃ ಕೃತ್ವಾ ಪಞ್ಚಗವ್ಯಂ ದಧ್ಯಾದಿ ವಾ ಪಿಬೇತ್ ಅಥವಾ ಕೋವಿದಾರಾದಿಚ್ಛದಾನ್ ಖಾದೇತ್| ಕೋವಿದಾರಃ ಕಾಞ್ಚನಾರಃ| ಶಿಶುಸ್ಥವಿರಯೋಷಿತೋ ಯಥಾಕ್ರಮಂ ಛಾಗಾದ್ಯಸೃಕ್ ಪಿಬೇಯುಃ| ಗರ್ಭಿಣೀ ತು ಪಯಸಾ ಶೀತಾದಿಗುಣಾನಗದಾನ್ ಪಿಬೇತ್| ತಥೇತ್ಯಾದಿ ಸುಬೋಧಮ್)|| ೧೫||

Adhikarana vamanam (16) · Śloka 16

ಹೃದಯಾವರಣೇನಾಸ್ಯ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾ ಹೃದ್ಯುಪಚೀಯತೇ| ಪ್ರವೃತ್ತಗೌರವೋತ್ಕ್ಲೇಶಹೃಲ್ಲಾಸಂ ವಾಮಯೇತ್ತತಃ| ದ್ರವೈಃ ಕಾಞ್ಜಿಕಕೌಲತ್ಥತೈಲಮದ್ಯಾದಿವರ್ಜಿತೈಃ| ವಮನೈರ್ವಿಷಹೃದ್ಭಿಶ್ಚ ನೈವಂ ವ್ಯಾಪ್ನೋತಿ ತದ್ವಪುಃ||೧೬||

ಹೃದಯಾವರಣೇನೇತ್ಯಾದಿ ಸುಬೋಧಮ್| ತತ ಇತ್ಯುಪಚಿತೇ ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಿ| (ಹೃದಯಾವರಣೇನ ಘೃತಾದಿಪಾನಾದ್ಧೃದಯಾಚ್ಛಾದನೇನಾಸ್ಯ ವಿಷಾರ್ತ್ತಸ್ಯ ಹೃದಯೇ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾ ವಿಷಸ್ಯ ರಕ್ತದೂಷಣಾನನ್ತರಂ ಕಫದೂಷಕತ್ವಾತ್ತೇನ ದೂಷಿತಃ ಕಫ ಉಪಚೀಯತೇ ಆಚ್ಛಾದಿತಹೃಯತತ್ವಾದ್ದೇಹೋಚ್ಛೇದಾಸಮರ್ಥತಯಾ ಕೇವಲಂ ವೃದ್ಧಿಮೇವ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ| ತತಃ ಸವಿಷಸ್ಯ ಶ್ಲೇಷ್ಮಣ ಉಪಚಯಾದ್ಧೇತೋರುದ್ಭೂತಗೌರವಾದಿಕಂ ನರಂ ಕಾಞ್ಜಿಕಾದಿವರ್ಜಿತೈರ್ದ್ರವೈಃ ಕಾಞ್ಜಿಕಾದೀನಾಂ ತೀಕ್ಷ್ಣಾದಿಗುಣತಯಾ ವಿಷಸಾಮ್ಯಾದ್ವರ್ಜಿತೈರನ್ಯೈರ್ದ್ರವೈರ್ವಿಷಹರೈರ್ವಮನದ್ರವ್ಯೈಶ್ಚ ವಾಮಯೇತ್| ಏವಂ ಕೃತೇ ಸತಿ ತದ್ವಿಷಂ ವಪುಃ ಶರೀರೇ ನ ವ್ಯಾಪ್ನೋತಿ ಸನ್ಧಿವಿಶ್ಲೇಷಸಂಜ್ಞಾನಾಶಾದಿವಿಷೋಪದ್ರವಂ ನ ಗಚ್ಛತೀತ್ಯರ್ಥಃ)|| ೧೬||

Adhikarana sarpaviShasAmAnyacikitsopasaMhAraH (17) · Śloka 17

ಭುಜಙ್ಗದೋಷಪ್ರಕೃತಿಸ್ಥಾನವೇಗವಿಶೇಷತಃ| ಸುಸೂಕ್ಷ್ಮಂ ಸಮ್ಯಗಾಲೋಚ್ಯ ವಿಶಿಷ್ಟಾಂ ಚಾಚರೇತ್ಕ್ರಿಯಾಮ್||೧೭||

ಸರ್ಪವಿಷಾಣಾಂ ಸಾಮಾನ್ಯಕ್ರಿಯಾಮುಪಸಂಹರನ್ನಾಹ-ಭುಜಙ್ಗೇತಿ| ಭುಜಙ್ಗಾನಾಂ ಸರ್ಪಾಣಾಂ ದೋಷಾದಿವಿಶೇಷಾನ್ ಸುಸೂಕ್ಷ್ಮಂ ಸಮ್ಯಗಾಲೋಚ್ಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮಯಾ ಬುದ್ಧ್ಯಾ ಪುನಃ ಪುನರ್ವಿಚಾರ್ಯ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ವಿಶಿಷ್ಟಾಂ ದೋಷಪ್ರಕೃತ್ಯಾದಿಸಾಧಾರಣೀಂ ಕ್ರಿಯಾಂ ಚಿಕಿತ್ಸಾಂ ಚಾಚರೇತ್| ಚಃ ಸಮುಚ್ಯತೇ| ದೋಷೋ ವಾತಾದಿಃ| ಪ್ರಕೃತಿರ್ವಿಷಪ್ರಕೃತಿಃ| ಸ್ಥಾನಂ ದಂಶಸ್ಥಾನಮ್| ವೇಗೋ ವಿಷವೇಗಃ|| ೧೭||

Adhikarana darvIkaraviShacikitsA (18) · Śloka 18

ಸಿನ್ದುವಾರಕಮೂಲಾನಿ ರಸೇನ ಸ್ವೇನ ಪೇಷಯೇತ್| ಮಧುಯುಕ್ತೋಽಯಮಗದಃ ಪಾನಂ ದರ್ವೀಕೃತಾಂ ವಿಷೇ| ಸಿನ್ದುವಾರಕಮೂಲಾನಿ ಶ್ವೇತಾ ಚ ಗಿರಿಕರ್ಣಿಕಾ| ಪಾನಂ ದರ್ವೀಕರೈರ್ದಷ್ಟೇ ನಸ್ಯಂ ಮಧು ಸಪಾಕಲಮ್| ಕೃಷ್ಣಸರ್ಪೇಣ ದಷ್ಟಸ್ಯ ಲಿಮ್ಪೇದ್ದಂಶಂ ಹೃತೇಽಸೃಜಿ| ಚಾರಟೀನಾಕುಲೀಭ್ಯಾಂ ವಾ ತೀಕ್ಷ್ಣಮೂಲವಿಷೇಣ ವಾ| ಪಾನಂ ಚ ಕ್ಷೌದ್ರಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಗೃಹಧೂಮಯುತಂ ಘೃತಮ್||೧೮||

ದರ್ವೀಕರಾದೀನಾಂ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ಚಿಕಿತ್ಸಾಮಾಹ-ಸಿನ್ದುವಾರಕಸ್ಯ ಮೂಲಾನಿ ಸ್ವೇನ ರಸೇನ ಸಿನ್ದುವಾರಕರಸೇನ ಪೇಷಯೇತ್| ಮಧುನಾ ಯುಕ್ತೋಽಯಮಗದೋ ದರ್ವೀಕೃತಾಂ ದರ್ವೀಕರಸರ್ಪಾಣಾಂ ವಿಷೇ ಪಾನಂ ಹಿತಮ್| ಸಿನ್ದುವಾರಕೋ ನಿರ್ಗುಣ್ಡೀ| ಶ್ವೇತಾ ಶ್ವೇತವಚಾ| ಮಧು ಮಾಕ್ಷಿಕಮ್| ಪಾಕಲಂ ಕುಷ್ಠಮ್| (ದರ್ವೀಕರಸರ್ಪೈಃ ದಷ್ಟೇ ಸತಿ ಸಿನ್ದುವಾರಕಮೂಲಾದಿಕಂ ಪಾನಂ ಹಿತಮ್| ಅನುಕ್ತದ್ರವತ್ವಾಜ್ಜಲಾಲೋಡಿತಮ್| ಕುಷ್ಠಸಹಿತಂ ಮಾಕ್ಷಿಕಂ ನಸ್ಯಞ್ಚ). ಚಾರಟೀ ಪದ್ಮಚಾರಿಣೀ| ನಾಕುಲೀ ಸರ್ಪಸುಗನ್ಧಾ| ತೀಕ್ಷ್ಣಮೂಲವಿಷೇಣ ವಾ ತೀಕ್ಷ್ಣಂ ಯನ್ಮೂಲವಿಷಂ ವತ್ಸನಾಭಾದಿ ತೇನೇತ್ಯರ್ಥಃ| (ಕೃಷ್ಣಸರ್ಪೋ ದರ್ವೀಕರವಿಶೇಷಸ್ತೇನ ದಷ್ಟಸ್ಯ ದಂಶಂ ದಂಶವ್ರಣಮ್ ಅಸೃಜಿ ರಕ್ತೇ ಜಲೂಕಾದಿನಾ ಹೃತೇಽಪನೀತೇ ಚಾರಟೀನಾಕುಲೀಭ್ಯಾಂ ವಾಥವ ತೀಕ್ಷ್ಣಮೂಲವಿಷೇಣ ವಾ ಲಿಮ್ಪೇತ್| ಚಾರಟೀ ಗುಞ್ಜಾ| ನಾಕುಲೀ ಚವಿಕಾ ರಾಸ್ನಾ ವಾ| ತೀಕ್ಷ್ಣಮೂಲವಿಷಂ ವಜ್ರನಾಕಾದಿ)| ಕ್ಷೌದ್ರಾದ್ಯನ್ವಿತಂ ಘೃತಂ ಪಾನಂ ಚ ಪಾನವಿಷಯೇ ಹಿತಮಿತ್ಯರ್ಥಃ|| ೧೮||

Adhikarana taNDulIyAdyagadaH (19) · Śloka 19

ತಣ್ಡುಲೀಯಕಕಾಶ್ಮರ್ಯಕಿಣಿಹೀಗಿರಿಕರ್ಣಿಕಾಃ| ಮಾತುಲುಙ್ಗೀ ಸಿತಾ ಶೇಲುಃ ಪಾನನಸ್ಯಾಞ್ಜನೇ ಹಿತಃ| ಅಗದಃ ಫಣಿನಾಂ ಘೋರೇ ವಿಷೇ ರಾಜೀಮತಾಮಪಿ||೧೯||

ತಣ್ಡುಲೀಯಕ ಇತಿ| ಕಿಣಿಹೀ ಕಟಭೀ| ಗಿರಿಕರ್ಣಿಕಾ ಗಿರಿಕದಮ್ಬಃ| ಸಿತಾ ಶ್ವೇತವಚಾ| ಶೇಲುಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾತಕಃ| (ತಣ್ಡುಲೀಯಕಾದಿಭಿಃ ಕೃತೋಽಗದಃ ಫಣಿನಾಂ ದರ್ವೀಕರಾಣಾಂ ರಾಜೀಮತಾಮಪಿ ಘೋರೇ ವಿಷೇ ಪಾನಾದೌ ಹಿತಃ| ಅಗದೋ ಗುಲಿಕಾದ್ಯನ್ಯತಮೋ ಯೋಗವಿಶೇಷಃ)||೧೯||

Adhikarana maNDaliviShacikitsA (20) · Śloka 20

ಸಮಾಃ ಸುಗನ್ಧಾಮೃದ್ವೀಕಾಶ್ವೇತಾಖ್ಯಾಗಜಕರ್ಣಿಕಾಃ| ಅರ್ದ್ಧಾಶಂ ಸೌರಸಂ ಪತ್ರಂ ಕಪಿತ್ಥಂ ಬಿಲ್ವದಾಡಿಮಮ್| ಸಕ್ಷೌದ್ರೋ ಮಣ್ಡಲಿವಿಷೇ ವಿಶೇಷಾದಗದೋ ಹಿತಃ| ಪಞ್ಚವಲ್ಕವರಾಯಷ್ಟೀ ನಾಗಪುಷ್ಪೈಲವಾಲುಕಮ್| ಜೀವಕರ್ಷಭಕೌ ಶೀತಂ ಸಿತಾ ಪದ್ಮಕಮುತ್ಪಲಮ್| ಸಕ್ಷೌದ್ರೋ ಹಿಮವಾನ್ನಾಮ ಹನ್ತಿ ಮಣ್ಡಲಿನಾಂ ವಿಷಮ್| ಲೇಪಾಚ್ಛ್ವಯಥುವೀಸರ್ಪವಿಸ್ಫೋಟಜ್ವರದಾಹಹಾ| ಕಾಶ್ಮರ್ಯಂ ವಟಶೃಙ್ಗಾಣಿ ಜೀವಕರ್ಷಭಕೌ ಸಿತಾಮ್| ಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಂ ಮಧುಕಂ ಚೇತಿ ದಷ್ಟೋ ಮಣ್ಡಲಿನಾ ಪಿಬೇತ್||೨೦||

ಸಮಾ ಇತಿ| ಸುಗನ್ಧಾ ಗನ್ಧನಾಕುಲೀ| ಶ್ವೇತಾಖ್ಯಾ ಶ್ವೇತವಚಾ| ಗಜಕರ್ಣಿಕ ಕುಮಾರೀ ಸಲ್ಲಕೀ ವಾ| ಸುಗನ್ಧಾದಿಕಂ ಪರಸ್ಪರಂ ಸಮಮ್| ಅರ್ದ್ಧಂಶೇನ ಸುರಸಪತ್ರಚತುಷ್ಟಯಮಿತಿ ಯಾವತ್| ಸುರಸಸ್ತುಲಸೀ| (ಸುಗನ್ಧಾದಯಃ ಸಮಾಃ ಸಮಾಂಶಾಃ| ಸೌರಸಪತ್ರಾದಿಕಮರ್ದ್ಧಾಶಂ ಸುಗನ್ಧಾದಿಭ್ಯೋಽರ್ದ್ಧಪ್ರಮಾಣಮ್| ಪಾಲಿಕೇಷು ಸುಗನ್ಧಾದಿಷು ಸುರಸಪತ್ರಾದಿಕಮರ್ಧಪಲಪ್ರಮಾಣಮಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಏಭಿಃ ಕೃತಃ ಕ್ಷೌದ್ರಸಹಿತೋಽಗದೋ ವಿಶೇಷೇಣ ಮಣ್ಡಲಿವಿಷೇ ಹಿತಃ)| ಪಞ್ಚವಲ್ಕ ಇತಿ| ಪಞ್ಚವಲ್ಕಂ ಸಲ್ಲಕೀ ಝಿರ್ಝೀಣೀಜಮ್ಬೂಧವಶಾಲ್ಮಲೀನಾಂ ತ್ವಚಃ| ಶೀತಂ ಚನ್ದನಮ್| ಸಿತಾ ಶ್ವೇತವಚಾ ಕಟಭೀ ವಾ| (ಪಞ್ಚವಲ್ಕಾದಿಕೋ ಮಾಕ್ಷಿಕಸಹಿತೋ ಹಿಮವಾನಿತಿ| ಪ್ರಸಿದ್ಧೋಽಯಮಗದೋ ಮಣ್ಡಲಿನಾಂ ವಿಷಂ ಹನ್ತಿ| ಲೇಪಾಚ್ಛೋಫಾದಿಹಾ ಚ ಭವತಿ| ಪಞ್ಚವಲ್ಕೋಽತ್ರ ಸಲ್ಲಕ್ಯಾದಯಃ| ಸಲ್ಲಕೀಝಿರ್ಝಿಣೀಜಮ್ಬೂಧವಶಾಲ್ಮಲಿಕಾತ್ವಚಃ| ಪಞ್ಚವಲ್ಕಲಸಂಜ್ಞೋಽಯಂ ಮುನಿಭಿಃ ಪರಿಕೀರ್ತಿತಃ)| ವಟಶ್ರೃಙ್ಗಾಣಿ ವಟಾಙ್ಕುರಾಣಿ| ಸಿತಾ ಶ್ವೇತವಚಾ| (ಮಣ್ಡಲಿನಾ ದಷ್ಟೋ ನರಃ ಕಾಶ್ಮರ್ಯಾದಿಮಧುಕಾನ್ತಮಿತ್ಯುಕ್ತಮಗದಂ ಅನುಕ್ತದ್ರವತ್ವಾಜ್ಜಲೇ ಸಮಾಲೋಡ್ಯ ಪಿಬೇತ್)|| ೨೦||

Adhikarana gonasaviShacikitsA (21) · Śloka 21

ವಂಶತ್ವಗ್ಬೀಜಕಟುಕಾ ಪಾಟಲೀಬೀಜನಾಗರಮ್| ಶಿರೀಷಬೀಜಾತಿವಿಷೇ ಮೂಲಂ ಗಾವೇಧುಕಂ ವಚಾಮ್| ಪಿಷ್ಟೋ ಗೋವಾರಿಣಾಷ್ಟಾಙ್ಗೋ ಹನ್ತಿ ಗೋನಸಜಂ ವಿಷಮ್||೨೧||

ವಂಶತ್ವಗ್ಬೀಜ ಇತಿ| ತ್ವಗ್ಬೀಜೇ ವಂಶಸ್ಯ| ಕಟುಕಾ ತಿಕ್ತಾಲಾವುನೀ| ಗೋವಾರಿಣಾ ಗೋಮೂತ್ರೇಣ| ಗೋನಸಾ ಘರ್ಮತಪ್ತಾನಾಂ ಗವಾಂ ನಾಸಿಕೋದ್ಭವಾಃ| (ವಂಶತ್ವಗಾದಿರ್ಗೋವಾರಿಣಾ ಗೋಮೂತ್ರೇಣ ಪಿಷ್ಟೋಽಷ್ಟಾಙ್ಗೋಽಷ್ಟದ್ರವ್ಯಕೃತತ್ವಾದಷ್ಟಾಙ್ಗಾಖ್ಯೋಽಯಮಗದೋ ಗೋನಸಜಂ ವಿಷಂ ಹನ್ತಿ| ವಂಶತ್ವಕ್ಕಟುಕಬೀಜಮಿತಿ ಚ ಪಾಠಃ)|| ೨೧||

Adhikarana rAjilaviShacikitsA (22) · Śloka 22

ಕಟುಕಾತಿವಿಷಾಕುಷ್ಠಗೃಹಧೂಮಹರೇಣುಕಾಃ| ಸಕ್ಷೌದ್ರವ್ಯೋಷತಗರಾ ಘ್ನನ್ತಿ ರಾಜೀಮತಾಂ ವಿಷಮ್||೨೨||

ಕಟುಕೇತಿ| ಕಟುಕಾ ಲಮ್ಬಾ| (ಕ್ಷೌದ್ರಾದ್ಯುಪೇತಾಃ ಕಟುಕಾದಯಃ ಪಾನಾದಿನಾ ರಾಜೀಮತಾಂ ವಿಷಂ ಘ್ನನ್ತಿ| ಕಟುಕಾ ಕಟುಕರೋಹಿಣೀ)|| ೨೨||

Adhikarana kANDacitrAviShacikitsA (23) · Śloka 23

ನಿಖನೇತ್ಕಾಣ್ಡಚಿತ್ರಾಯಾ ದಂಶಂ ಯಾಮದ್ವಯಂ ಭುವಿ| ಉದ್ಧೃತ್ಯ ಪ್ರಚ್ಛಿತಂ ಸರ್ಪಿರ್ದ್ಧಾನ್ಯಮೃದ್ಭ್ಯಾಂ ಪ್ರಲೇಪಯೇತ್| ಪಿಬೇತ್ ಪುರಾಣಂ ಚ ಘೃತಂ ವರಾಚೂರ್ಣಾವಚೂರ್ಣಿತಮ್| ಜೀರ್ಣೇ ವಿರಕ್ತೇ ಭುಞ್ಜೀತ ಯವಾನ್ನಂ ಸೂಪಸಂಸ್ಕೃತಮ್||೨೩||

ನಿಖನೇದಿತಿ| ಕಾಣ್ಡಚಿತ್ರಾಯಾಃ ಸರ್ಪವಿಶೇಷಸ್ಯ ದಂಶಂ ದಂಷ್ಟ್ರಾವ್ರಣಮ್| (ಕಾಣ್ಡಚಿತ್ರಾ ರಾಜಿಲವಿಶೇಷಃ ತಸ್ಯ ದಂಶಂ ದಂಷ್ಟ್ರಾಪ್ರದೇಶಂ ಭುವಿ ಭುವಂ ಖನಿತ್ವಾ ತತ್ರ ನಖನೇತ್| ನಿಕ್ಷಿಪ್ಯ ಮೃದಾ ಪೂರಯಿತ್ವಾ ಯಾಮದ್ವಯಂ ಪ್ರತಿಪಾಲ್ಯ ಪಶ್ಚಾದುದ್ಧೃತ್ಯ ಪ್ರಚ್ಛಿತಂ ಸೂತ್ರೋದಿತವಿಧಾನೇನ ಪ್ರಚ್ಛಾನಂ ಕೃತ್ವಾ ಸರ್ಪಿರ್ಧಾನ್ಯಮೃದ್ಭಿಯಾಂ ಪ್ರಲೇಪಯೇತ್| ಧಾನ್ಯಮೃತ್ ಧಾನ್ಯಮೂಲಮೃತ್ತಿಕಾ| ತತೋ ವರಾಚೂರ್ಣಾವಚೂರ್ಣಿತಂ ತ್ರಿಫಲಾಚೂರ್ಣಯುಕ್ತಂ ಪುರಾಣಂ ಘೃತಂ ಪಿಬೇಚ್ಚ| ಘೃತೇ ಜೀರ್ಣೇ ವಿರಿಕ್ತಃ ಕೃತವಿರೇಚನಃ ಸೂಪಸಂಸ್ಕೃತಂ ಸೂಪೋಪೇತಂ ಯವಾನ್ನಂ ಭುಞ್ಜೀತ| ಸೂಪಸ್ತಕ್ರಾಂದಿಭಿಃ ಸಿದ್ಧ ಉಪದಂಶವಿಶೇಷಃ| ಸರ್ಪಿರ್ಧಾನ್ಯಮೃದ್ಭಿಃ ಪ್ರಲೇಪಯೇತ್| 'ಯವಾನ್ನಂ ಯೂಷಸಂಸ್ಕೃತಮ್' ಇತ್ ಪಾಠಭೇದಃ)|| ೨೩||

Adhikarana vyantaradaShTacikitsA (24) · Śloka 24

ಕರವೀರಾರ್ಕಕುಸುಮಮೂಲಲಾಙ್ಗಲಿಕಾಕಣಾಃ| ಕಲ್ಕಯೇದಾರನಾಲೇನ ಪಾಠಾಮರಿಚಸಂಯುತಾಃ| ಏಷ ವ್ಯನ್ತರದಷ್ಟಾನಾಮಗದಃ ಸಾರ್ವಕಾರ್ಮಿಕಃ||೨೪||

ಕರವೀರಾರ್ಕಯೋಃ ಕುಸುಮಂ ಮೂಲಂ ಚ ಲಾಙ್ಗಲಿಕಾದಿಚಾರನಾಲೇನ ಕಾಞ್ಜಿಕೇನ ಕಲ್ಕಯೇತ್ ಪೇಷಯೇತ್| ಏಷೋಽಗದ ಔಷಧಯೋಗೋ ವ್ಯನ್ತರಸರ್ಪದಷ್ಟಾನಾಂ ಸಾರ್ವಕಾರ್ಮಿಕಃ ಸರ್ವಕರ್ಮೋಪಯೋಗೀ ಪಾನನಸ್ಯಾಞ್ಜನಾಲೇಪಾದೌ ಹಿತ ಇತ್ಯರ್ಥಃ||೨೪||

Adhikarana shirIShapuShpAdiyogaH (25) · Śloka 25

ಶಿರೀಷಪುಷ್ಪಸ್ವರಸೇ ಸಪ್ತಾಹಂ ಮರಿಚಂ ಸಿತಮ್| ಭಾವಿತಂ ಸರ್ಪದಷ್ಟಾನಾಂ ಪಾನನಸ್ಯಾಞ್ಜನೇ ಹಿತಮ್||೨೫||

ಸಿತಂ ಮರಿಚಂ ಶಿಗ್ರುಬೀಜಮ್| ಮರಿಚಾವಾನ್ತರಜಾತಿರ್ವಾ| (ಶಿರೀಷಕುಸುಮರಸೇ ಸಪ್ತಾಹಂ ಸಪ್ತವಾಸರಾನ್ ಭಾವಿತಂ ಪೇಷಿತಂ ಸಿತಂ ಮರಿಚಂ ಶಿಗ್ರುಬೀಜಂ ಸರ್ಪದಷ್ಟಾನಾಂ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಪಾನಾದೌ ಹಿತಮ್)|| ೨೫||

Adhikarana vakrakuShThAdipAnam (26) · Śloka 26

ದ್ವಿಪಲಂ ವಕ್ರಕುಷ್ಠಾಭ್ಯಾಂ ಘೃತಕ್ಷೌದ್ರಂ ಚತುಷ್ಪಲಮ್| ಅಪಿ ತಕ್ಷಕದಷ್ಟಾನಾಂ ಪಾನಮೇತತ್ಸುಖಪ್ರದಮ್||೨೬||

ವಕ್ರಕುಷ್ಠೇ ಮಿಶ್ರೀಭೂತೇ ದ್ವಿಪಲಮ್| ತಥೈವ ಘೃತಕ್ಷೌದ್ರಂ ಚತುಷ್ಪಲಮ್| ತಗರಕುಷ್ಠಯೋರೇಕೈಕಂ ಪಲಂ ಚೂರ್ಣಯಿತ್ವಾ ಪ್ರತ್ಯೇಕಂ ದ್ವಿಪಲಪ್ರಮಿತಯೋರ್ಘೃತಕ್ಷೌದ್ರಯೋಃ ಸಮಾಲೋಡ್ಯ ಪೀತಂ ತಕ್ಷಕದಷ್ಟಾನಾಮಪಿ ಸುಖಕರಮ್| ಅತ್ರಾಪಿಶಬ್ದೇನ ತಕ್ಷಕವಿಷಸ್ಯ ದುರ್ನಿವಾರ್ಯತ್ವಮಸ್ಯಾಗದಸ್ಯ ಪ್ರಭಾವಾಧಿಕ್ಯಂ ಚ ದ್ಯೋತ್ಯತೇ|| ೨೬||

Adhikarana gRuhadhUmAdipAnam (27) · Śloka 27

ಗೃಹಧೂಮಂ ಹರಿದ್ರೇ ದ್ವೇ ಸಮೂಲಂ ತಣ್ಡುಲೀಯಕಮ್| ಅಪಿ ವಾಸುಕಿನಾ ದಷ್ಟಃ ಪಿಬೇನ್ಮಧುಘೃತಾಪ್ಲುತಮ್||೨೭||

ವಾಸುಕಿನಾ ದಷ್ಟೋಽಪಿ ಗೃಹಧೂಮಾದಿಕಂ ಮಧುಘೃತಾಪ್ಲುತಂ ಪಿಬೇತ್|| ೨೭||

Adhikarana rasAdigate viShe pAnam (28) · Śloka 28

ರಕ್ತಂ ಮಾಂಸಞ್ಚ ಗೋಧಾಯಾಃ ಶುಷ್ಕಂ ಚೂರ್ಣೀಕೃತಂ ಹಿತಮ್| ವಿಷೇ ರಸಗತೇ ಪಾನಂ ಕಪಿತ್ಥರಸಸಂಯುತಮ್| ಶೇಲುಮೂಲತ್ವಗಗ್ರಾಣಿ ಬಾದರೋದುಮ್ಬರಾಣಿ ಚ| ಕಟಭ್ಯಾಶ್ಚ ಪಿಬೇದ್ರಕ್ತಗತೇ ಮಾಂಸಗತೇ ಪುನಃ| ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ಖಾದಿರಾರಿಷ್ಟಂ ಕೌಟಜಂ ಮೂಲಮಮ್ಭಸಾ| ಸರ್ವೇಷ್ವಪಿ ಬಲಾಯುಗ್ಮಂ ಮಧುಕಂ ಮದನಂ ನತಮ್||೨೮||

ವಿಷೇ ರಸಗತೇ ಸತಿ ಗೋಧಾಯಾ ರಕ್ತಂ ಮಾಂಸಂ ಚ ಶುಷ್ಕಂ ಚೂರ್ಣೀಕೃತಂ ಕಪಿತ್ಥರಸಸಂಯುತಂ ಪಾನಂ ಹಿತಮ್| ರಕ್ತಗತೇ ಸತಿ ಶೇಲುಮೂಲಾದೀನಿ ಕಪಿತ್ಥರಸಸಂಯುತಾನಿ ಪಿಬೇತ್| ಮಾಂಸಗತೇ ಖದಿರಾದಿಮೂಲಂ ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ಕ್ಷೌದ್ರಸಹಿತಮಮ್ಭಸಾ ಪಿಬೇತ್| ಸರ್ವೇಷು ರಸಾದಿಧಾತುತ್ರಯಗತೇಷ್ವಪಿ ಬಲಾಯುಗ್ಮಾದಿಕಮಮ್ಭಸಾ ಪಿಬೇತ್| ಮದನಂ ಮದನಫಲಮ್|| ೨೮||

Adhikarana shirogataviShe cikitsA (29) · Śloka 29

ಶಿರೋಗತೇ ವಿಷೇ ಮೂಲಂ ನಸ್ಯಕರ್ಮಣಿ ಯೋಜಯೇತ್| ಬನ್ಧುಜೀವಸ್ಯ ಭಾಙ್ಗರ್ಯಾಶ್ಚ ಸುರಸಸ್ಯಾಸಿತಸ್ಯ ಚ| ಅಥವಾ ಪಿಲ್ಲೀಹಿಙ್ಗುವೃಶ್ಚಿಕಾಲೀಮನಶಿಶಲಾಃ| ಶಿರೀಷಬೀಜಾಪಾಮಾರ್ಗಲವಣಂ ಚೇತನಾಕರಮ್| ಕಲ್ಕಶ್ಚೂರ್ಣೋಽಥವಾ ಕೃಷ್ಣಕ್ಷವಕಾತಿವಿಷೋಷಣಾತ್||೨೯||

ಶಿರೋಗತೇ ವಿಷೇ ಬನ್ಧುಜೀವಾದಿಮೂಲಂ ಪೃಥಙ್ನಸ್ಯಕರ್ಮಣಿ ಯೋಜಯೇತ್| ಅಥವಾ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾದಿ ಮನಶ್ಶಿಲಾನ್ತಮ್| ಶಿರೀಷಾದಿಕಂ ಚೇತನಾಕರಂ ಭವತಿ| ಕೃಷ್ಣಾದೀನಾಂ ಕಲ್ಕಶ್ಚೂರ್ಣೋ ವಾ|| ೨೯||

Adhikarana akShigataviShacikitsA (30) · Śloka 30

ಪಿಪ್ಪಲೀಮರಿಚಕ್ಷಾರವಚಾಸೈನ್ಧವಶಿಗ್ರುಕಾಃ| ಪಿಷ್ಟಾ ರೋಹಿತಪಿತ್ತೇನ ಘ್ನನ್ತ್ಯಕ್ಷಿಗತಮಞ್ಜನಾತ್| ಚನ್ದನಂ ಮಧುಕಂ ಮಾಂಸೀ ಪಿಪ್ಪಲೀಮರಿಚೋತ್ಪಲಮ್| ಸೈನ್ಧವಂ ಚಾಞ್ಜನಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಂ ಗವಾಂ ಪಿತ್ತೇನ ಕಲ್ಕಿತಮ್||೩೦||

ರೋಹಿತಪಿತ್ತೇನ ಪಿಷ್ಟಾಃ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾದಯೋಽಞ್ಜನಾದಕ್ಷಿಗತಂ ವಿಷಂ ಘ್ನನ್ತಿ| ರೋಹಿತೋ ಮತ್ಸ್ಯವಿಶೇಷಃ| ಗೋಪಿತ್ತೇನ ಪಿಷ್ಟಂ ಚನ್ದನಾದಿಕಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಮಞ್ಜನಮ್||೩೦||

Adhikarana bhojavaitaraNaproktama~jjanam (31) · Śloka 31

ನಕ್ತಮಾಲಫಲಂ ವ್ಯೋಷಂ ಬಿಲ್ವಮೂಲಂ ನಿಶಾದ್ವಯಮ್| ಪುಷ್ಪಂ ಚ ಸೌರಸಂ ಪಿಷ್ಟಮಞ್ಜನಂ ಬಸ್ತವಾರಿಣಾ| ಭೋಜವೈತರಣೋದ್ದಿಷ್ಟಂ ವಿಷಸುಪ್ತಪ್ರಬೋಧನಮ್||೩೧||

ಬಸ್ತವಾರಿಣಾಽಜಾಮೂತ್ರೇಣ ಪಿಷ್ಟಂ ನಕ್ತಮಾಲಫಲಾದಿಕಂ ಭೋಜವೈತರಣೇನೋದ್ದಿಷ್ಟಂ ಕಲ್ಪಿತಮಞ್ಜನಂ ವಿಷಸುಪ್ತಾನಾಂ ಪ್ರಬೋಧನಮ್|| ೩೧||

Adhikarana gAruDA~jjanam (32) · Śloka 32

ವಾರಿಗುಞ್ಜಾಫಲೋಶೀರಂ ನೇತ್ರಯೋರ್ವಿಷದುಷ್ಟಯೋಃ| ಅಞ್ಜನಂ ವಾರಿಣಾ ಪಿಷ್ಟಂ ಗಾರುಡಂ ಗರುಡೋಪಮಮ್||೩೨||

ವಾರಿಣಾ ಪಿಷ್ಟಂ ವಾರಿಗುಞ್ಜಾಫಲಾದಿಕಂ ವಿಷದುಷ್ಟಯೋರ್ನೇತ್ರಯೋರ್ಗಾರುಡಂ ನಾಮಾಞ್ಜನಂ ಗರುಡೋಪಮಂ ಚ|| ೩೨||

Adhikarana cUrNA~jjanam (33) · Śloka 33

ಸಮುದ್ರಫೇನಂ ಮರಿಚಂ ಕಣಾಸೌವೀರಕಾಞ್ಜನಮ್| ಚೂರ್ಣಾಞ್ಜನಂ ಸಸಿನ್ಧೂತ್ಥಂ ವಿಷೋಪಹತಚಕ್ಷುಷಾಮ್||೩೩||

ಸಿನ್ಧೂತ್ಥಸಹಿತಂ ಸಮುದ್ರಫೇನಾದಿಕಂ ವಿಷೋಪಹತಚಕ್ಷುಷಾಂ ಚೂರ್ಣಾಞ್ಜನಂ ಹಿತಮಿತಿ ಶೇಷಃ|| ೩೩||

Adhikarana AmAshayagataviShacikitsA (34) · Śloka 34

ಕಪಿತ್ಥಮಾಂಸಂ ಸಸಿತಾಕ್ಷೌದ್ರಂ ಕಣ್ಠಗತೇ ವಿಷೇ| ಲಿಹ್ಯಾದಾಮಾಶಯಗತೇ ತಾಭ್ಯಾಂ ಚೂರ್ಣಪಲಂ ನತಾತ್||೩೪||

ವಿಷೇ ಕಣ್ಠಗತೇ ಸತಿ ಸಸಿತಾಕ್ಷೌದ್ರಂ ಕಪಿತ್ಥಮಾಂಸಂ ಲಿಹ್ಯಾತ್| ಆಮಾಶಯಗತೇ ಸತಿ ತಾಭ್ಯಾಂ ಸಿತಾಕ್ಷೌದ್ರಾಭ್ಯಾಂ ಸಹ ನತಾದ್ವಕ್ರಾತ್ ಚೂರ್ಣಪಲಂ ಲಿಹ್ಯಾತ್| ಲಿಹ್ಯಾದಿತ್ಯುಭಯತ್ರಾಪಿ ಸಮ್ಬಧ್ಯತೇ|| ೩೪||

Adhikarana pakvAshayagataviShacikitsA (35) · Śloka 35

ವಿಷೇ ಪಕ್ವಾಶಯಗತೇ ಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾ ರಜನೀದ್ವಯಮ್| ಪಿಪ್ಪಲೀಂ ಚ ಸಮಂ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಗವ್ಯಪಿತ್ತೇನ ಪಾಯಯೇತ್||೩೫||

ಪಕ್ವಾಶಯಗತೇ ವಿಷೇ ಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾದಿಪಿಪ್ಪಲ್ಯನ್ತಂ ಸಮಂ ಸಮಾಂಶಂ ಗವ್ಯಪಿತ್ತೇನ್ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಪಾಯಯೇತ್|| ೩೫||

Adhikarana kaNThagataviShacikitsA (36) · Śloka 36

ಪಿಪ್ಪಲೀನಾಗರಕ್ಷಾರಂ ನವನೀತೇನ ಮೂರ್ಚ್ಛಿತಮ್| ಪ್ರವೃದ್ಧೇ ಕಣ್ಠಗೇ ದದ್ಯಾಚ್ಛ್ಲೇಷ್ಮಣಿ ಪ್ರತಿಸಾರಣಮ್||೩೬||

ವಿಷವತಃ ಕಣ್ಠಗತೇ ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಿ ಪ್ರವೃದ್ಧೇ ಪ್ರವೃದ್ಧೇ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಾದಿ ನವನೀತಮಿಶ್ರಂ ಪ್ರತಿಸಾರಣಂ ದದ್ಯಾತ್|| ೩೬||

Adhikarana viShasa~gkrAmaNam (37) · Śloka 37

ಜಯೇತ್ಸಙ್ಕ್ರಾಮಣೈರಾಶು ವಿಷಂ ಶಿರಸಿ ಸಂಶ್ರಿತಮ್| ದದ್ಯಾದಧಸ್ತಾದ್ದಷ್ಟಸ್ಯ ಮೂರ್ಧ್ನಿ ಕಾಕಪದೇ ಕೃತೇ| ಕಾಕದಕ್ಷಶಿಖಿಚ್ಛಾಗಗವ್ಯಮಾಹಿಷಕೌಕ್ಕುಟಮ್| ಬಿಲ್ವಪ್ರಮಾಣಂ ಮಾಂಸಾಸ್ರಮೂರ್ಧ್ವದಷ್ಟಸ್ಯ ಪಾದಯೋಃ| ವಿಷಂ ಸಙ್ಕ್ರಮತೇ ತತ್ರ ನಿಹನ್ಯಾಚ್ಛೀಘ್ರಮನ್ಯಥಾ||೩೭||

ಶಿರಃಸ್ಥಿತಂ ವಿಷಂ ಸಂಕ್ರಾಮಣೈರಾಶು ಶೀಘ್ರಂ ಜಯೇತ್| ಅಧಃ ಕಾಯೇ ದಷ್ಟಸ್ಯ ಮೂರ್ಧ್ನಿ ಕಾಕಪದಂ ಕಾಕಪದಾಕೃತಿ ಛೇದಂ ಕೃತ್ವಾ ತತ್ರ ಕಾಕಾದ್ಯನ್ಯತಮಂ ಬಿಲ್ವಪ್ರಮಾಣಂ ಪಲಮಾತ್ರಂ ಮಾಂಸಾಸ್ರಂ ದದ್ಯಾತ್ ಕ್ಷಿಪೇತ್| ತತ್ರ ಮಾಂಸಾಸೃಜಿ ವಿಷಂ ಸಂಕ್ರಮತ ಇತಿ ಶರೀರೇ ಚ ಲಾಘವಂ ಯಾತಿ| ಅನ್ಯಥಾ ಶರೀರ ಏವ ತಿಷ್ಠನ್ ಶೀಘ್ರಂ ಹನ್ಯಾತ್| ಏವಮೂರ್ಧ್ವಕಾಯೇ ದಷ್ಟಸ್ಯ ಪಾದಯೋರಪಿ|| ೩೭||

Adhikarana tIkShNanasyA~jjanottaraM kRutyam (38) · Śloka 38

ತೀಕ್ಷ್ಣನಸ್ಯಾಞ್ಜನಾನ್ತೇ ಚ ಭೂರಿಮಾತ್ರಂ ಪಿಬೇದ್ ಘೃತಮ್| ವಿಷಂ ಹಿ ನೇತ್ರಂ ರೂಕ್ಷಸ್ಯ ತೀಕ್ಷ್ಣೈರ್ಹನ್ತಿ ಸಮೀರಿತಮ್| ವಾಮಯೇತ ತತಶ್ಚೈನಂ ವಿಷಶೇಷೋಪಶಾನ್ತಯೇ| ಶ್ಲೇಷ್ಮಲಂ ಶ್ಲೇಷ್ಮಲೈರ್ದಷ್ಟಂ ನಾಭೇರೂರ್ಧ್ವಂ ವಿಶೇಷತಃ||೩೮||

ಅತ್ರ ಚ ವಿಷೇ ತೀಕ್ಷ್ಣಯೋರ್ನಸ್ಯಾಞ್ಜನಯೋಃ ಪ್ರಯೋಗಾನ್ತೇ ಭೂರಿಮಾತ್ರಂ ಬಹುಮಾತ್ರಂ ಘೃತಂ ಪಿಬೇತ್| ಯಸ್ಮಾನ್ನೇತ್ರಸ್ಥಿತಂ ವಿಷಂ ರೂಕ್ಷಸ್ಯ ಸತಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣೈರಞ್ಜನೈಃ ಸಮೀರಿತಂ ನೇತ್ರಂ ಹನ್ತಿ| ತತೋಽನನ್ತರಮೇನಂ ವಿಶೇಷೋಪಶಾನ್ತಯೇ ವಾಮಯೇತ್| ಶ್ಲೇಷ್ಮಲಂ ಪುರುಷಂ ಶ್ಲೇಷ್ಮಲೈಃ ಶೂರ್ದ್ರೈರ್ದ್ರಷ್ಟಂ ವಿಷೋಪಶಾನ್ತ್ಯರ್ಥಂ ವಾಮಯೇತ್| ನಾಭೇಶ್ಚೋರ್ಧ್ವಂ ದಷ್ಟಂ ವಿಶೇಷತೋ ವಾಮಯೇತ್|| ೩೮||

Adhikarana vamanam (39) · Śloka 39

ಧಾಮಾರ್ಗವಃ ಶಕ್ರಯವಾಃ ಸರ್ಷಪಾ ಮದನಂ ಮಧು| ಸೈನ್ಧವಂ ವಮನಂ ಕೋಷ್ಣಂ ವಿಷೇ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾಶಯಾಶ್ರಿತೇ| ಸುರಸಂ ಸರ್ಪವೇತಾಲೀಮೀಶ್ವರಾಂ ಗೌರಸರ್ಷಪಮ್| ಪಟೋಲನಿಮ್ಬಪತ್ರಂ ಚ ಪಿಬೇತ್ ಸಕ್ಷೌದ್ರಸೈನ್ಧವಮ್| ಶುಕಾಹ್ವಾಜಾಲಿನೀದನ್ತೀಮದನೇಕ್ಷ್ವಾಕುಕೌಟಜಮ್| ಕಾಲಾ ಲಾಙ್ಗಲಿಕಾ ತಿಕ್ತಾ ವಮನಂ ತಣ್ಡುಲಾಮ್ಬುನಾ||೩೯||

ತದೇವ್ ವಮನಮಾಹ| ಸುರಸಾದಿಕಂ ಧಾಮಾರ್ಗವಾದಿ ವಮನಂ ಸುಬೋಧಮ್| ಸಕ್ಷೌದ್ರಸೈನ್ಧವಂ ವಮನಂ ಪಿಬೇತ್| ಸರ್ಪವೇತಾಲೀ ಮಞ್ಜಾರ್ಯಾಖ್ಯಾ ಸುರಸಾದಿಕಂ ಮಹಾವೇತಾಲೀ ಚ| ಶುಕಾಹ್ವಾದಿಭಿಸ್ತಣ್ಡುಲಾಮ್ಬುನಾ ವಮನಮ್| ಇತಿ ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಿ||೩೯||

Adhikarana paittike virecanam (40) · Śloka 40

ಪೈತ್ತಿಕಂ ಪೈತ್ತಿಕೈರ್ದಷ್ಟಮಧೋ ನಾಭೇರ್ವಿಶೇಷತಃ| ವಿಷೇ ಪಿತ್ತಾಶಯಗತೇ ಪಾಯಯೇತ ವಿರೇಚನಮ್| ಸನೀಲೀಫಲದಾಂ ದನ್ತೀಂ ಪಯಸಾ ಮಸ್ತುನಾಽಥವಾ| ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಚೂರ್ಣೀಕೃತಂ ಕುಮ್ಭಂ ಕ್ವಾಥೇನ ತ್ರೈಫಲೇನ ವಾ| ಕ್ಷೀರೇಣ ವಾ ತ್ರಿವೃಚ್ಛ್ಯಾಮಾಸುರಸಾನೀಲಿನೀರಜಃ| ಪಿಣ್ಡೀತಕಫಲಂ ವ್ಯೋಷಂ ತ್ರಿವೃದ್ವೇಲ್ಲಂ ಹರೀತಕೀ| ವಿರೇಚನಂ ಕಫಪ್ರಾಯೇ ಲವಣಂ ಮೂತ್ರಸಮ್ಪ್ಲುತಮ್| ಘೃತಾಪ್ಲುತಂ ಸಲವಣಂ ಮಾರುತೇ ನೀಲಿನೀಫಲಮ್| ಶಯಾನಃ ಶಯನೇ ಛಿದ್ರೇ ವಿರೇಚ್ಯೋ ವಿಷಪೀಡಿತಃ| ಮುಹುರುತ್ತಿಷ್ಠತೋ ಹ್ಯಸ್ಯ ವಿಷಂ ದೂಷಯತೇಽನಿಲಮ್| ಪಿಬೇದ್ವಾನ್ತೋ ವಿರಿಕ್ತೋ ವಾ ಯವಾಗೂಂ ವಿಷನಾಶಿನೀಮ್||೪೦||

ಪೈತ್ತಿಕಂ ಪುರುಷಂ ಪೈತ್ತಿಕೈರ್ದಷ್ಟಂ ವಿರೇಚನಂ ಪಾಯಯೇತ್| ಅಧೋ ನಾಭೇರ್ದಷ್ಟಂ ಪಿತ್ತಾಶಯಗತೇ ಚ ವಿಷೇ ವಿಶೇಷೇಣ ಪಾಯಯೇತ ಚ ನೀಲಿನೀಫಲೈರ್ಯುಕ್ತಾಂ ದನ್ತೀಂ ಪಯಸಾ ಕ್ಷೀರೇಣಾಥವಾ ಮಸ್ತುನಾ| ಅಥವಾ ತ್ರಿಫಲಾಕ್ವಾಥೇನ ದ್ರವನ್ತೀಚೂರ್ಣಮ್| ಅಥವಾ ತ್ರಿವೃತಾದೀನಾಂ ರಜಶ್ಚೂರ್ಣಂ ಕ್ಷೀರೇಣ| ಪಿಣ್ಡೀತಕಫಲಾದಿಕಂ ಲವಣಾನ್ತಂ ಮೂತ್ರಸಂಪ್ಲುತಂ ಶ್ಲೇಷ್ಮಪ್ರಾಯೇ ಪಿತ್ತೇ ವಿರೇಚನಂ ಪಾಯಯೇತ್| ಪಿಣ್ಡೀತಕಫಲಂ ಮದನಫಲಮ್| ಮಾರುತೇಽಧಿಕೇ ನೀಲಿನೀಫಲಂ ಘೃತಾಪ್ಲುತಂ ವಿರೇಚನಮ್| ವಿಷಪೀಡಿತಃ ಸರ್ವಃ ಶಯನೇ ಛಿದ್ರೇ ಸಚ್ಛಿದ್ರೇ ಶಯಾನೋ ವಿರೇಚ್ಯಃ| ಛಿದ್ರಂ ಶಯ್ಯಾಯಾಂ ಗುದಪ್ರದೇಶೇ ಕಾರ್ಯಮ್| ಯತೋ ವಿರೇಚನಾರ್ಥಂ ಮುಹುರುತ್ತಿಷ್ಠತೋ ವಿಷಂ ಕರ್ತೃ ಅನಿಲಂ ದೂಷಯತೇ| ಸುಬೋಧಮ್| ವಿಷನಾಶಿನೀ ಯವಾಗೂಃ ಪುರ್ವೋಕ್ತಾ|| ೪೦||

Adhikarana vAtAshayagataviShacikitsA (41) · Śloka 41

ವಿಷೇ ವಾತಾಶಯಗತೇ ಸರ್ಪಿಷಃ ಪಾನಮಿಷ್ಯತೇ| ಆದ್ಯಪಶ್ಚಿಮಯೋರ್ಯಚ್ಚ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ವಿಷನಿಷೇಧಯೋಃ||೪೧||

ವಾತಾಶಯಗತೇ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸಮಮ್| ಆದ್ಯಪಶ್ಚಿಮೌ ವಿಷನಿಷೇಧೌ ಸ್ಥಾವರವಿಷಪ್ರಥಮಸಪ್ತಮವೇಗೌ|| ೪೧||

Adhikarana darvIkaraviShavegeShu cikitsA (42) · Śloka 42

ಅಥ ದರ್ವೀಕೃತಾಂ ವೇಗೇ ಪೂರ್ವೇ ವಿಸ್ರಾವ್ಯ ಶೋಣಿತಮ್| ಅಗದಂ ಮಧುಸರ್ಪಿರ್ಭ್ಯಾಂ ಸಂಯುಕ್ತಂ ತ್ವರಿತಂ ಪಿಬೇತ್| ದ್ವಿತೀಯೇ ವಮನಂ ಕೃತ್ವಾ ತದ್ವದೇವಾಗದಂ ಪಿಬೇತ್| ವಿಷಾಪಹೇ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ ತೃತೀಯೇಽಞ್ಜನನಾವನೇ| ಪಿಬೇಚ್ಚತುರ್ಥೇ ಪೂರ್ವೋಕ್ತಾಂ ಯವಾಗೂಂ ವಮನೇ ಕೃತೇ| ಷಷ್ಠಪಞ್ಚಮಯೋಃ ಶೀತೈರ್ದಿಗ್ಧಸಿಕ್ತಮಭೀಕ್ಷ್ಣಶಃ| ಪಾಯಯೇದ್ವಮನಂ ತೀಕ್ಷ್ಣಂ ಯವಾಗೂಂ ಚ ಯಥೋದಿತಾಮ್| ಅಗದಂ ಸಪ್ತಮೇ ತೀಕ್ಷ್ಣಂ ಯುಞ್ಜ್ಯಾದಞ್ಜನನಸ್ಯಯೋಃ| ಕೃತ್ವಾವಗಾಢಂ ಶಸ್ತ್ರೇಣ ಮುರ್ಧ್ನಿ ಕಾಕಪದಂ ತತಃ| ಮಾಂಸಂ ಸರುಧಿರಂ ತಸ್ಯ ಚರ್ಮ ವಾ ತತ್ರ ನಿಕ್ಷಿಪೇತ್||೪೨||

ಅಥೇತ್ಯಾದಿನಾ ವೇಗಕ್ರಮೇಣೋಚ್ಯತೇ| ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸಮಮ್| ಅವಗಾಢಮನ್ತಃ-ಪ್ರವಿಷ್ಟಮ್| (ಅಥ ವೇಗಲಕ್ಷಣದರ್ಶನಾನಾನ್ತರಂ ದರ್ವೀಕರಸರ್ಪಾಣಾಂ ಪ್ರಥಮೇ ವೇಗೇ ಜಲೂಕಾದಿನಾ ರಕ್ತಮಪನೀಯ ಮಧುಘೃತೋಪೇತಂ ವಿಷಘ್ನಮೌಷಧಂ ಶೀಘ್ರಂ ಪಿಬೇತ್| ದ್ವಿತೀಯೇ ವೇಗೇ ಕೃತವಮನಃ ಸನ್ ಸರ್ಪಿರ್ಮಧೂಪೇತಮೇವಾಗದಂ ಪಿಬೇತ್| ತೃತೀಯೇ ವೇಗೇ ತಣ್ಡುಲೀಯಕಾದಿ ವಿಷಹರದ್ರವ್ಯೈರಞ್ಜನನಾವನೇ ಯುಞ್ಜ್ಯಾತ್| ಚತುರ್ಥೇ ವೇಗೇ ವಮನಾನನ್ತರಂ ಪೂರ್ವೋಕ್ತಾಂ ಕೋಶಾತಕೇತ್ಯಾದಿನಾ ಕೃತಾಂ ಯವಾಗೂಂ ಪಿಬೇತ್| ಷಷ್ಠಪಞ್ಚಮವೇಗಯೋಃ ಶೀತೈಶ್ಚನ್ದನೋಶೀರಾದಿಶೀತದ್ರವ್ಯೈರ್ದಿಗ್ಧಂ ಪುನಃ ಪುನಃ ಪ್ರಲಿಪ್ತಂ ದೂರ್ವಾಗೋಜಿಹ್ವಾದಿಸ್ವರಸಶೀತೋದಕಾದಿಭಿಸ್ತದ್ವದೇವ ಸಿಕ್ತಂ ಚ ತೀಕ್ಷ್ಣಂ ತೀಕ್ಷ್ಣದ್ರವ್ಯಕೃತಂ ವಮನೌಷಧಂ ತಣ್ಡುಲೀಯಕಕೋಶಾತಕ್ಯಾದಿಭಿಃ ಸಿದ್ಧಾಂ ಯವಾಗೂಂ ಚ ಪಾಯಯೇತ್| ಸಪ್ತಮೇ ವೇಗೇ ಅಞ್ಜನನಸ್ಯಯೋಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣಮಗದಂ ಯುಞ್ಜ್ಯಾತ್| ಮೂರ್ಧ್ನಿ ಶಸ್ತ್ರೇಣಾವಗಾಢಂ ಕಾಕಪದಂ ಕೃತ್ವ ಕಾಕಪದಾಕೃತ್ಯಾಽವಗಾಢಂ ಛಿತ್ವಾಽನನ್ತರಂ ತಸ್ಯ ದಷ್ಟಸ್ಯ ತತ್ರ ಕಾಕಪದೇ ಸರಕ್ತಂ ಮಾಂಸಂ ಚರ್ಮ ವಾ ನಿಕ್ಷಿಪೇತ್| ನಿಕ್ಷಿಪ್ಯ ವಿಷಂ ತಸ್ಮಿನ್ ಸಙ್ಕ್ರಾಮಯೇದಿತ್ಯರ್ಥಃ)|| ೪೨||

Adhikarana maNDalivegacikitsA (43) · Śloka 43

ತೃತೀಯೇ ವಾಮಿತಃ ಪೇಯಾಂ ವೇಗೇ ಮಣ್ಡಲಿನಾಂ ಪಿಬೇತ್| ಅತೀಕ್ಷ್ಣಮಗದಂ ಷಷ್ಠೇ ಗಣಂ ವಾ ಪದ್ಮಕಾದಿಕಮ್||೪೩||

ತೃತೀಯಾತ್ ಷಷ್ಠಾಚ್ಚ ಶೇಷೇಷು ಮಣ್ಡಲಿನಾಂ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಾತ್ ಪೂರ್ವವತ್| (ಮಣ್ಡಲಿಸರ್ಪಾಣಾಂ ತೃತೀಯೇ ವೇಗೇ ಕೃತವಮನಃ ಸನ್ ವಿಷಘ್ನೀಂ ಪೇಯಾಂ ಪಿಬೇತ್| ಷಷ್ಠೇ ವೇಗೇ ಅತೀಕ್ಷ್ಣಂ ಮೃದುದ್ರವ್ಯಕೃತಮಗದಮೌಷಧಯೋಗಂ ಶೋಧನಾದಿಗಣೋಕ್ತಂ ಪದ್ಮಕಾದಿಗಣಂ ವಾ ಪಿಬೇತ್)|| ೪೩||

Adhikarana rAjilavegacikitsA (44) · Śloka 44

ಆದ್ಯೇಽವಗಾಢಂ ಪ್ರಚ್ಛಾಯ ವೇಗೇ ದಷ್ಟಸ್ಯ ರಾಜಿಲೈಃ| ಅಲಾಬುನಾ ಹರೇದ್ರಕ್ತಂ ಪುರ್ವವಚ್ಚಾಗದಂ ಪಿಬೇತ್| ಷಷ್ಠೇ ವೇಗೇಽಞ್ಜನಂ ತೀಕ್ಷ್ಣಮವಪೀಡಂ ಚ ಯೋಜಯೇತ್| ಅನುಕ್ತೇಷು ಚ ವೇಗೇಷು ಕ್ರಿಯಾಂ ದರ್ವೀಕರೋದಿತಾಮ್||೪೪||

ಅವಗಾಢಂ ಘನಮ್| ರಾಜೀಮತಾಂ ಶೇಷೇಷು ವೇಗೇಷು ಪೂರ್ವವತ್ ದರ್ವೀಕರವತ್| ಏತದೇವೋಚ್ಯತೇ ಅನುಕ್ತೇಷ್ವಿತ್ಯಾದಿನಾ| (ಆದ್ಯ ಇತಿ| ರಾಜಿಲಸರ್ಪೈರ್ದಷ್ಟಸ್ಯ ಆದ್ಯೇ ಪ್ರಥಮೇ ವೇಗೇ ಅವಗಾಢಂ ಸಮ್ಯಗ್ರಕ್ತಾಪನಯನಾರ್ಥಮಾಮಾಂಸಮಿತ್ಯರ್ಥಃ| ಪ್ರಚ್ಛಾಯ ಪ್ರಚ್ಛಾನಂ ಕೃತ್ವಾ ಅಲಾಬುನಾ ರಕ್ತಂ ಹರೇತ್| ಪೂರ್ವವತ್ ಮಧುಸರ್ಪಿಃ ಸಂಯುಕ್ತಂ ವಿಷಘ್ನಮೌಷಧಂ ಪಿಬೇಚ್ಚ| ಷಷ್ಠೇ ವೇಗೇ ತೀಕ್ಷ್ಣತಮಮತಿಶಯೇನ ತೀಕ್ಷ್ಣಮಞ್ಜನಮವಪೀಡನನಸ್ಯಂ ಚ ಯೋಜಯೇತ್| ಅತ್ರಾನುಕ್ತೇಷು ಮಣ್ಡಲಿನಾಂ ಪ್ರಥಮ-ದ್ವಿತೀಯ-ಚತುರ್ಥ-ಪಞ್ಚಮ-ಸಪ್ತಮವೇಗೇಷು| ರಾಜೀಮತಾಂ ದ್ವಿತೀಯ-ತೃತೀಯ-ಚತುರ್ಥ-ಪಞ್ಚಮ-ಸಪ್ತಮವೇಗೇಷು ಚ ದರ್ವೀಕರವೇಗೋಕ್ತಚಿಕಿತ್ಸಾಮೇವ ಯೋಜಯೇತ್)|| ೪೪||

Adhikarana garbhiNyAdau sirAvyadhaniShedhaH (45) · Śloka 45

ಗರ್ಭಿಣೀಬಾಲವೃದ್ಧೇಷು ಮೃದು ವಿಧ್ಯೇತ್ ಸಿರಾಞ್ಚ ನ||೪೫||

ಗರ್ಭಿಣ್ಯಾದಿಷು ಸರ್ವಂ ಮೃದು ಶಸ್ಯತೇ| ಸಿರಾಃ ಚ ನ ವಿಧ್ಯೇತ್| (ಗರ್ಭಿಣ್ಯಾದಿಷು ಮೃದ್ವತೀಕ್ಷ್ಣಮಞ್ಜನಾದಿಕಂ ಯುಞ್ಜ್ಯಾತ್ ಸಿರಾವೇಧಂ ತು ನ ಕುರ್ಯಾತ್)||೪೫||

Adhikarana vajrAkhyaM cUrNam (46) · Śloka 46

ತ್ವಙ್ಮನೋಹ್ವಾ ನಿಶೇ ವಕ್ರಂ ರಸಃ ಶಾರ್ದೂಲಜೋ ನಖಃ| ತಮಾಲಃ ಕೇಸರಂ ಶೀತಂ ಪೀತಂ ತಣ್ಡುಲವಾರಿಣಾ| ಹನ್ತಿ ಸರ್ವವಿಷಾಣ್ಯೇತದ್ವಜ್ರಂ ವಜ್ರಮಿವಾಸುರಾನ್||೪೬||

ಸರ್ವವಿಷಾಣಾಂ ಸಾಮಾನ್ಯಚಿಕಿತ್ಸಾಮಾಹ-ತ್ವಗಾದಿಚೂರ್ಣಂ ನಾಮ್ನಾ ವಜ್ರಮ್| ಸುಬೋಧಮ್| ವಕ್ರಂ ತಗರಮ್| ಶೀತಂ ಚನ್ದನಮ್| (ತ್ವಗಾದಿಶೀತಾನ್ತಮೌಷಧಂ ಪಿಷ್ಟಂ ತಣ್ಡುಲವಾರಿಣ್ಯಾಲೋಡ್ಯ ಪೀತಂ ವಜ್ರಸಂಜ್ಞಿತಮೇತದೌಷಧಂ ಸರ್ವಸರ್ಪವಿಷಾಣಿ ನಾಶಯತಿ| ಶಕ್ರೇಣ ಪ್ರೇರಿತಂ ಕುಲಿಶಮಸುರಾನಿವ)||೪೬||

Adhikarana tArkShyo agadaH (47) · Śloka 47

ಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕಂ ಕಟುಕಾ ದೇವದಾರುಸುವರ್ಚಿಕಾ| ಕಾಲಾನುಸಾರೀ ಸ್ಥೌಣೇಯಶೈಲೇಯಧನಪದ್ಮಕಮ್| ಕುಟನ್ನಟೈಲಾಪುನ್ನಾಗನತಕುಷ್ಠಪ್ರಿಯಙ್ಗುಕಮ್| ಲೋಧ್ರಗುಗ್ಗುಲುತಾಲೀಸಪಿಪ್ಪಲೀಸ್ವರ್ಣಗೈರಿಕಮ್| ಸಿನ್ದುವಾರಃ ಸಿತಃ ಶುಣ್ಠೀ ಧ್ಯಾಮಕಂ ಲವಣೋತ್ತಮಮ್| ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಚೂರ್ಣೀಕೃತಂ ಶೃಙ್ಗೇ ನಿದಧ್ಯಾನ್ಮಾಕ್ಷಿಕದ್ರುತಮ್| ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯಸ್ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯೋಪಮಃ ಪಾನನಾವನಾಭ್ಯಞ್ಜನಾಞ್ಜನೈಃ| ಅಗದಸ್ತಕ್ಷಕಸ್ಯಾಪಿ ವಿಷವೇಗಂ ನಿವರ್ತ್ತಯೇತ್||೪೭||

ಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕಾದಿಭಿಸ್ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯನಾಮಾಗದಃ ಸುಬೋಧಃ| ಶೃಙ್ಗಂ ಗೋಃ| (ಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕಮಿತ್ಯಾದಿ| ಕಾಲಾನುಸಾರೀ ಕಾಲಾನುಸಾರಿ ವಾ| ಕುಟನ್ನಟಃ ಸ್ಯೋನಾಕಃ| ಸಿತಃ ಸಿನ್ದುವಾರಃ ಶ್ವೇತನಿರ್ಗುಣ್ಡೀ| ಧ್ಯಾಮಕಂ ಕತ್ತೃಣಮ್| ಇತಿ ಸುಶೃತಟೀಕಾ)|| ೪೭||

Adhikarana lodhrAdyagadaH (48) · Śloka 48

ಲೋಧ್ರಂ ಶಿರೀಷಪುಷ್ಪಾಣಿ ಸಮಙ್ಗಾ ಹಿಙ್ಗು ರೇಣುಕಾಃ| ಕಣೋಷಣೈಲಾ ನೇಪಾಲೀ ವಚಾ ಯಷ್ಟೀ ಮಧೂತ್ಪಲಮ್| ಸಿನ್ದುವಾರಕಮನ್ದಾರಮೂಲಂ ಬೀಜಂ ಕರಞ್ಜಜಮ್| ಜ್ಯೋತಿಷ್ಮತೀ ನತಂ ಕುಷ್ಠಂ ಶ್ವೇತಾ ಚ ಗಿರಿಕರ್ಣಿಕಾ| ಚೂರ್ಣಿತಃ ಕನ್ಯಯಾ ಕ್ಷೌದ್ರಗೋಪಿತ್ತಾಭ್ಯಾಂ ಚ ವರ್ತ್ತಿತಃ| ಅಗದೋ ಹನ್ತಿ ಸರ್ಪಾಖುಕಣಭಂ ಚ ಸೃಗಾಲಜಮ್| ಬಿಡಾಲಕಾಣ್ಡಚಿತ್ರೋತ್ಥಂ ವಿಷಂ ಭೂತಗ್ರಹಂ ಜ್ವರಮ್| ಅಪಸ್ಮಾರಗ್ರಹೋನ್ಮಾದಗುಲ್ಮಾಜೀರ್ಣಂ ವಿಷೂಚಿಕಾಮ್||೪೮||

ಲೋಧ್ರಾದಿಃ ಸುಬೋಧಃ| ಸಮಙ್ಗಾ ಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾ| ರೇಣುಕಾ ಹರೇಣುಃ| ನೇಪಾಲೀ ಮನಶ್ಶಿಲಾ| ಯಷ್ಟೀಮಧುರ್ಮಧುಯಷ್ಟೀ| ಮನ್ದಾರಃ ಪಾರಿಭದ್ರಃ|| ೪೮||

Adhikarana bilvamUlAdyagadaH (49) · Śloka 49

ಬಿಲ್ವಸ್ಯ ಮೂಲಂ ಸುರಸಸ್ಯ ಪುಷ್ಪಂ ಫಲಂ ಕರಞ್ಜಸ್ಯ ನತಂ ಸುರಾಹ್ವಮ್| ಫಲತ್ರಯಂ ವ್ಯೋಷನಿಶಾದ್ವಯಂ ಚ ಬಸ್ತಸ್ಯ ಮೂತ್ರೇಣ ಸುಸೂಕ್ಷ್ಮಪಿಷ್ಟಮ್| ಭುಜಙ್ಗಲೂತೋನ್ದುರುವೃಶ್ಚಿಕಾದ್ಯೈ ರ್ವಿಷೂಚಿಕಾಜೀರ್ಣಗರಜ್ವರೈಶ್ಚ| ಆರ್ತ್ತಾನ್ನರಾನ್ ಭೂತವಿಧರ್ಷಿತಾಂಶ್ಚ ಸ್ವಸ್ಥೀಕರೋತ್ಯಞ್ಜನಪಾನನಸ್ಯೈಃ||೪೯||

ಬಸ್ತಸ್ಯಾವೇರ್ಮೂತ್ರೇಣ ಸುಸೂಕ್ಷ್ಮಮತಿಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಂ ಪಿಷ್ಟಂ ಬಿಲ್ವಮೂಲಾದಿಕಮಞ್ಜನಾದಿಭಿರ್ಭುಜಙ್ಗಾದ್ಯೈರ್ವಿಷೂಚಿಕಾದ್ಯೈಶ್ಚಾರ್ತ್ತಾನ್ ಭೂತವಿಧರ್ಷಿತಾಂಶ್ಚ ನರಾನ್ ಸ್ವಸ್ಥೀಕರೋತಿ| ಸುರಸಪುಷ್ಪಂ ಸುರಸಮಞ್ಜರೀ|| ೪೯||

Adhikarana mahAgadaH (50) · Śloka 50

ತ್ರಿವೃದ್ವಿಶಲ್ಯಾ ಮಧುಕಂ ನಿಶೇ ಲವಣಪಞ್ಚಕಮ್| ಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾ ತ್ರ್ಯೂಷಣಂ ತದ್ವತ್ ಕಲ್ಕಯೇತ್ ಸ ಮಹಾಗದಃ||೫೦||

ತ್ರಿವೃದಾದಿಕೋ ಮಹಾಗದಃ ಸುಬೋಧಃ| ವಿಶಲ್ಯಾ ಗರ್ಭಪಾತನೀ| ತದ್ವತ್ ಕಲ್ಕಯೇದಿತ್ಯನೇನ ಪೇಷಣಾದಿ ಸರ್ವಂ ಪುರ್ವವದ್ ಬೋದ್ಧವ್ಯಮ್|| ೫೦||

Adhikarana ArShabhaH agadaH (51) · Śloka 51

ಮಾಂಸೀಹರೇಣುತ್ರಿಫಲಾಮುರುಙ್ಗೀ ಮಧುಯಷ್ಟಿಕಾ| ಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾ ಪದ್ಮಕಾಶೋಕಕುಷ್ಠತಾಲೀಸಚನ್ದನಮ್| ಸುಗನ್ಧಿಕೈಲಾ ಕಿಣಿಹೀ ತ್ವಕ್ಪಟೋಲೀ ಮೃಗಾದಿನೀ| ಭಾರ್ಙ್ಗೀಂ ವಿಡಙ್ಗಂ ಪಾಲಿನ್ದೀ ಪಾಠಾ ಕ್ರೋಷ್ಟುಕಮೇಖಲಾ| ಪುಷ್ಪಮಾರುಷ್ಕರಂ ಪತ್ರಂ ಸೌರಸಂ ಕ್ರಮುಕಂ ಪುರಮ್| ಪಿತ್ತಂ ನಕುಲಮಾರ್ಜಾರಗೋಧಾಶಲ್ಯಕಸೂಕರಾತ್| ಪೃಷತಾಚ್ಚಿತ್ರಪತ್ರಾಚ್ಚ ಗೋಶೃಙ್ಗೇ ಪುರ್ವವತ್ ಸ್ಥಿತಃ| ಯತ್ರ ಗೇಹೇ ನ ತತ್ರಾಹಿಕೀಟಾದಿಭ್ಯೋ ಭಯೋದ್ಭವಃ| ಏತೇನ ಭೇರೀಪಟಹಾಃ ಪತಾಕಾಶ್ಚ ಪ್ರಲೇಪಿತಾಃ| ಆರ್ಷಭೇಣ ವಿಷಂ ಘ್ನನ್ತಿ ಸ್ಪರ್ಶಶ್ರವಣದರ್ಶನೈಃ||೫೧||

ಮಾಂಸ್ಯಾದಿಭಿರಾರ್ಷಭನಾಮಾಗದಃ ಸುಬೋಧಃ| ನಕುಲಾದಿ ಚಿತ್ರಪತ್ರಾನ್ತೈಃ ಸಹ ಪಿತ್ತಮಿತಿ ಸಮ್ಬಧ್ಯತೇ| ಪೂರ್ವವದಿತಿ ಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕಾದ್ಯಗದವತ್| ಏತೇನಾರ್ಷಭನಾಮ್ನಾಽಗದೇನ ಪ್ರಲೇಪಿತಾ ಭೇರ್ಯಾದಯಃ ಸ್ಪರ್ಶಾದಿಭಿರ್ವಿಷಂ ಘ್ನನ್ತಿ| (ಮುರುಙ್ಗೀ ಸೌಭಾಞ್ಜನಕಃ| ಸುಗನ್ಧಿಕಾ ಸರ್ಪಗನ್ಧಿಕಾ| ಕಿಣಿಹೀ ಕಟಭೀ| ಮೃಗಾದಿನೀ ಇನ್ದ್ರವಾರುಣೀ| ಪಾಲಿನ್ದೀ ತ್ರಿವೃತ್| ಕ್ರೋಷ್ಟುಕಮೇಖಲಾ ಪೃಶ್ನಿಪರ್ಣೀ| ಕ್ರಮುಕಂ ಪೂಗಫಲಮ್| ಪುರಂ ಗುಗ್ಗುಲುಃ| ಪೃಷತೋ ಹರಿಣಃ| ಚಿತ್ರಪತ್ರೋ ಮಯೂರಃ| ಇತಿ ಸುಶ್ರುತಟೀಕಾಯಾಮ್|| ೫೧||

Adhikarana viShasheShabhayam (52) · Śloka 52

ಪ್ರಲೇಪಾದ್ಯೈಶ್ಚ ನಿಶ್ಶೇಷಂ ದಂಶಾದಪ್ಯುದ್ಧರೇದ್ವಿಷಮ್| ಭೂಯೋ ವೇಗಾಯ ಜಾಯೇತ ಶೇಷಂ ದೂಷೀವಿಷಾಯ ವಾ||೫೨||

ಸರ್ವಂ ವಿಷಂ ಪ್ರಲೇಪಾದ್ಯೈರ್ದಂಶಾದಪಿ ನಿಶ್ಶೇಷಂ ಹರೇದ್ಯತಃ ನಿಶ್ಶೇಷಂ ವಿಷಂ ಭೂಯೋ ವೇಗಾಯ ದೂಷೀವಿಷಾಯ ವಾ ಜಾಯತೇ| (ಪ್ರಲೇಪಃ ಆಲೇಪಃ| ಆದಿಶಬ್ದೇನ ಸೇಕರಕ್ತಮೋಕ್ಷಣಾದಿಪರಿಗ್ರಹಃ)|| ೫೨||

Adhikarana viShApAye doShacikitsA (53) · Śloka 53

ವಿಷಾಪಾಯೇಽನಿಲಂ ಕ್ರುದ್ಧಂ ಸ್ನೇಹಾದಿಭಿರುಪಾಚರೇತ್| ತೈಲಮದ್ಯಕುಲತ್ಥಾಮ್ಲವರ್ಜ್ಯೈಃ ಪವನನಾಶನೈಃ| ಪಿತ್ತಂ ಪಿತ್ತಜ್ವರಹರೈಃ ಕಷಾಯಸ್ನೇಹಬಸ್ತಿಭಿಃ| ಸಮಾಕ್ಷಿಕೇಣ ವರ್ಗೇಣ ಕಫಮಾರಗ್ವಧಾದಿನಾ||೫೩||

ವಿಷಾಪಾಯೇಽಪಿ ತತ್ಕಾರಣಕುಪಿತದೋಷಪ್ರಶಮನೋಪಾಯಮಾಹ-ವಿಷಾಪಾಯೇ ವಿಷಾಪಗಮೇ ವಮನಾದಿಭಿಃ ಕ್ರುದ್ಧಮನಿಲಂ ತೈಲಾದಿವರ್ಜ್ಯೈಃ ಪವನನಾಶನೈಃ ಸ್ನೇಹಾದಿಭಿರುಪಾಚರೇತ್| ತೈಲಾದೀನಾಂ ಪವನಾಪಹರತ್ವೇಽಪಿ ಪ್ರತಿಷೇಧಃ| ವಿಷಾಪಾಯೇ ಪಿತ್ತಂ ಕ್ರುದ್ಧಂ ಪಿತ್ತಜ್ವರಹರೈಃ ಕಷಾಯಾದಿಭಿರ್ಜಯೇತ್| (ಕಷಾಯಃ ಷಡಙ್ಗಾದಿಃ ಸ್ನೇಹಸ್ತಿಕ್ತಕಾದಿಃ)| ವಿಷಾಪಾಯ ಏವ ಕಫಂ ಕ್ರುದ್ಧಂ ಸಮಾಕ್ಷಿಕೇಣಾರಗ್ವಧಾದಿನಾ ವರ್ಗೇಣ ಕಷಾಯಾದ್ಯುಪಯುಕ್ತೇನ ಜಯೇತ್|| ೫೩||

Adhikarana sarpA~ggAbhihatasha~gkAviShayoshcikitsA (54) · Śloka 54

ಸಿತಾ ವೈಗನ್ಧಿಕೋ ದ್ರಾಕ್ಷಾ ಪಯಸ್ಯಾ ಮಧುಕಂ ಮಧು| ಪಾನಂ ಸಮನ್ತ್ರಪೂತಾಮ್ಬುಪ್ರೋಕ್ಷಣಂ ಸಾನ್ತ್ವಹರ್ಷಣಮ್| ಸರ್ಪಾಙ್ಗಾಭಿಹತೇ ಯುಞ್ಜ್ಯಾತ್ತಥಾ ಶಙ್ಕಾವಿಷಾರ್ದಿತೇ||೫೪||

ಸರ್ಪಾಙ್ಗಾಭಿಹತಶಙ್ಕಾವಿಷಯೋಶ್ಚಿಕಿತ್ಸಾಮಾಹ-ಸಿತಾದಿಕಂ ಪಾನಂ ಸಮನ್ತ್ರಪೂತಾಮ್ಬುಪ್ರೋಕ್ಷಣಾದಿಕಂ ಚ ಸರ್ಪಾಙ್ಗಾಭಿಹತಾಕ್ಷ್ಯೇ ಶಙ್ಕಾವಿಷಪೀಡಿತೇ ಚ ಯುಞ್ಜ್ಯಾತ್| (ವೈಗನ್ಧಿಕಸ್ತ್ರಿಜಾತಕಶ್ಚತುರ್ಜಾತಕೋ ವಾ ಮನ್ತ್ರಪೂತೇನ ಜಲೇನ ಪ್ರೋಕ್ಷಣಂ ಸಾನ್ತ್ವನಾದಿಕಂ ಚ ಇತಿ ಜೇಜ್ಜಟಃ)|| ೫೪||

Adhikarana rakShAprayojanam (55) · Śloka 55

ಪೂತನಾಪ್ರೇತಕೂಷ್ಮಾಣ್ಡಪಿಶಾಚಾದ್ಯಾ ನರದ್ವಿಷಃ| ಹನ್ಯುರೌಷಧವೀರ್ಯಾಣಿ ರಕ್ಷಾಕರ್ಮಣ್ಯವಾರಿತಾಃ| ತಸ್ಮಾದ್ರಕ್ಷಾಂ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ ರಕ್ಷೋಗಣನಿವಾರಿಣೀಮ್||೫೫||

ಸರ್ವತ್ರ ವಕ್ಷ್ಯಮಾಣಾಂ ರಕ್ಷಾಂ ರಕ್ಷಸಾಂ ಗಣಾನಾಂ ಚ ನಿವಾರಿಣೀಂ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ| ವಿಷಾದಿರಕ್ಷಾಕರ್ಮಣಿ ಪೂತನಾದಯೋ ನರದ್ವಿಷೋ ಮನುಷ್ಯಶತ್ರವಃ ಅವತಾರಿತಾಃ ಸನ್ತಃ ಔಷಧವೀರ್ಯಾಣಿ ಹನ್ಯುಃ ಅತೋ ಹೇತೋಃ ರಕ್ಷೋಗಣನಿವಾರಿಣೀಂ ರಕ್ಷಾಂ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ|| ೫೫||

Adhikarana rakShAvidhAnam (56) · Śloka 56

ಗೋಮಯೇನ ಸುಸಮ್ಮೃಷ್ಟೇ ಧೂಪಾಗರುಸುಧೂಪಿತೇ| ಗನ್ಧಮಾಲ್ಯೋಪಹಾರಾದ್ಯೈರ್ಗೃಹೇ ಪೂಜಿತದೈವತೇ| ಸೂತ್ರಕಾರಾನ್ಸಮಭ್ಯರ್ಚ್ಯ ಶಙ್ಕರಾಸ್ತಿಕಕಾಶ್ಯಪಾನ್| ಸನ್ತರ್ಪ್ಯ ಹವ್ಯಕವ್ಯಾಭ್ಯಾಂ ಸಮಿದ್ಧಾನನಲದ್ವಿಜಾನ್| ಪ್ರಾಙ್ಮುಖಾಯೋಪವಿಷ್ಟಾಯ ವಿಷಾರ್ತ್ತಾಯ ಚಿಕಿತ್ಸಕಃ| ಉತ್ತರಾಭಿಮುಖೋ ಯುಞ್ಜ್ಯಾದ್ವಿದ್ಯಾಂ ಮನ್ತ್ರಾಣಿ ಭೇಷಜಮ್| ಸಮಪ್ರಮಾಣೈರ್ಹರಿತೈರ್ದರ್ಭೈಃ ಪ್ರಾಗಭಿಮನ್ತ್ರಿತೈಃ| ಅಚ್ಛಿನ್ನಾಗ್ರೈಃ ಸಮೂಲೈಶ್ಚ ಕುರ್ಯಾತ್ತಸ್ಯಾಪಮಾರ್ಜನಮ್| ಬ್ರಾಹ್ಮಾದ್ಯೈರಗದೈರೇನಂ ನಿತ್ಯಮೇವಾನುಲೇಪಯೇತ್| ಸಞ್ಜೀವನಾದೀನ್ ಪಾನಾದೌ ದಂಶಲೇಪೇ ಚ ಯೋಜಯೇತ್| ಪೂರ್ಣಕುಮ್ಭಂ ಸಕುಸುಮಂ ಸರ್ಷಪಾನ್ ಛಾಗಲಂ ಪಯಃ| ಶಸ್ತ್ರಂ ದೂರ್ವಾಂ ಮಧು ಘೃತಂ ಕುರ್ಯಾದ್ದಷ್ಟಸ್ಯ ಮೂರ್ದ್ಧತಃ| ಏವಂ ಶಾಮ್ಯತಿ ಸಪ್ತಾಹಾದ್ವಿಷಮಾತ್ಮವತಃ ಸತಃ||೫೬||

ಗೋಮಯೇನೇತ್ಯಾದಿನಾ ಪೂತನಾದೀನಾಂ ರಕ್ಷಾ ಸುಬೋಧಾ| ಗನ್ಧಾದ್ಯೈಶ್ಚನ್ದನಾದಿಭಿಃ| ಪೂಜಿತಾ ದೇವತಾ ಯಸ್ಮಿನ್ ಗೃಹೇ ತತ್ತಥೋಕ್ತಮ್| ಸೂತ್ರಕಾರಾನಿತಿ ಶಙ್ಕರಾದಿವಿಶೇಷಣಮ್| ದೇವದೇಯಂ ಹವ್ಯಮ್| ಪಿತೃದೇಯಂ ಕವ್ಯಮ್| ಬ್ರಾಹ್ಮಸಞ್ಜೀವನಾದಯೋಽಗದಾ ವಿಷಪ್ರತಿಷೇಧೋಕ್ತಾಃ| ದಷ್ಟಸ್ಯ ಮೂರ್ದ್ಧತಃ ಶಯ್ಯಾಶಿರೋಭಾಗೇ ಪೂರ್ಣಕುಮ್ಭಾದಿಕಂ ಕುರ್ಯಾತ್| ಆತ್ಮವಾನ್ ಸತ್ತ್ವವಾನ್|| ೫೬||

Adhikarana viShaghnaM dhAraNam (57) · Śloka 57

ಕರ್ಕೇತನಂ ಮರಕತಂ ವಜ್ರಂ ವಾರಣಮೌಕ್ತಿಕಮ್| ವೈಡೂರ್ಯಂ ಗರ್ದಭಮಣಿಂ ಪಿಚುಕಾಂ ವಿಷಮುಷ್ಟಿಕಾಮ್| ಹಿಮವದ್ಗಿರಿಸಮ್ಭೂತಾಂ ಸೋಮರಾಜೀಂ ಪುನರ್ನವಾಮ್| ತಥಾ ದ್ರೋಣಂ ಮಹಾದ್ರೋಣಂ ಮಾನಸೀಂ ಸರ್ಪಜಂ ಮಣಿಮ್| ವಿಷಾಣಿ ವಿಷಶಾನ್ತ್ಯರ್ಥಂ ವೀರ್ಯವನ್ತಿ ಚ ಧಾರಯೇತ್||೫೭||

(ಇದಾನೀಂ ಯೇಷಾಂ ಚ ಧಾರಣಾತ್ ಪ್ರಭಾವೋಪಹತಂ ವಿಷಂ ವಿಷತ್ವಂ ಜಹಾತಿ ತಾನ್ಯಭಿದಧಾತಿ| ಕರ್ಕೇತನಮಿತ್ಯಾದಿ ಇತಿ ಜೇಜ್ಜಟಃ|) ಕರ್ಕೇತನಾದೀನಿ ಕೇಚಿನ್ಮಣಯಃ| ಕಾನಿಚಿದೌಷಧಾನಿ| ವೀರ್ಯವನ್ತಿ ವಿಷಾಣೀತ್ಯೇತತ್ಸರ್ವಂ ವಿಷಶಾನ್ತ್ಯರ್ಥಂ ಧಾರಯೇತ್| ('ಕರ್ಕೇತನಂ ಪದ್ಮರಾಗವಿಶೇಷ' ಇತಿ ಜೇಜ್ಜಟಃ|) ಕರ್ಕೇತನ ಮಾಣಿಕ್ಯಮ್| ವಾರಣಸ್ಯ ಮಸ್ತಕೋದ್ಭೂತಮೌಕ್ತಿಕಂ ವಾರಣಮೌಕ್ತಿಕಮ್| ಗರ್ದಭಮಣಿಃ ಧೂಮವರ್ಣರತ್ನವಿಶೇಷಃ| ಪಿಚುಕಾ ರತ್ನಪುಷ್ಪೇತಿ ಕಾಚಿದೌಷಧಿಃ| ವಿಷಮೂಷಿಕಾ ತನ್ನಾಮಧೇಯಾ ಪರಮೌಷಧಿಃ| ವಿಷಮೂಷಿಕೇತಿ ಪಾಠಃ| ಹಿಮವದ್ಗಿರಿಸಮ್ಭೂತಾ ಶ್ವೇತವಚಾ| ಹಿಮವದ್ಗಿರಿಸಮ್ಭೂತಾ ಸೋಮರಾಜೀತಿ ಕೇಚಿತ್| ದ್ರೋಣಂ ವೈಕುಣ್ಠಮ್| ಮಹಾದ್ರೋಣಂ ಶ್ವೇತವೈಕುಣ್ಠಮ್| ಮಾನಸೀ ಮಣ್ಡೂಕಪರ್ಣೀ| ಬ್ರಹ್ಮೀತಿ ಕೇಚಿತ್| ಸರ್ಪಫಣೋದ್ಭೂತೋ ಮಣಿಃ ಸರ್ಪಜಮಣಿಃ|| ೫೭||

Adhikarana chatryAdidhAraNam (58-42) · Śloka 42

ಛತ್ರೀ ಝರ್ಝರಪಾಣಿಶ್ಚ ಚರೇದ್ರಾತ್ರೌ ವಿಶೇಷತಃ| ತಚ್ಛಾಯಾಶಬ್ದವಿತ್ರಸ್ತಾಃ ಪ್ರಣಶ್ಯನ್ತಿ ಭುಜಙ್ಗಮಾಃ||೫೮|| ಇತಿ ವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸ್ಯ ಸೂನೋರ್ವಾಗ್ಭಟಸ್ಯ ಕೃತಾ ವಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹಸಂಹಿತಾಯಾಮುತ್ತರತನ್ತ್ರೇ ಸರ್ಪವಿಷ ಪ್ರತಿಷೇಧೋ ನಾಮ ದ್ವಿಚತ್ವಾರಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೪೨||

ಛತ್ರೀ ಝರ್ಝರಪಾಣಿಶ್ಚ ನಿತ್ಯಂ ಚರೇತ್| ರಾತ್ರೌ ತು ವಿಶೇಷತಃ| ಝರ್ಝರಂ ಝಣಝಣಾಯಮಾನಂ ಲೋಹಮಯಂ ಕಟಕಾಕಾರಮ್| ತಯೋಶ್ಛತ್ರಝರ್ಝರಯೋರ್ಯಥಾಸಙ್ಖ್ಯೇನ ಛಾಯಾಶಬ್ದಾಭ್ಯಾಂ ತ್ರಸ್ತಾ ಭುಜಙ್ಗಮಾ ನಶ್ಯನ್ತ್ಯದರ್ಶನಂ ಯಾನ್ತಿ| (ಸರ್ವದಾ ಪ್ರಮಾದಪೂರ್ವಂ ಸಞ್ಚರಣಂ ನಿಷಿಧ್ಯತ ಇತಿ ಜೇಜ್ಜಟಃ|) ಛತ್ರವಾನ್ ಝರ್ಝರಹಸ್ತಶ್ಚ ಸದಾ ಸಞ್ಚರೇತ್ ನಿಶಿ ವಿಶೇಷಾತ್| ಛತ್ರಮಾತಪಮ್| ಝರ್ಝರಪಾಣಿಃ ಸಶಬ್ದಹಸ್ತಃ| ಪ್ರಣಶನ್ತ್ಯದರ್ಶನಂ ಯಾನ್ತಿ| ಣಶ್ ಅದರ್ಶನ ಇತಿ ಧಾತುಃ|| ೫೮|| ಇತಿ ಶ್ರೀಮನ್ಮಹಾಮಹೋಪಾಧ್ಯಾಯೇನ್ದುವಿರಚಿತಾಯಾ ಮಷ್ಟಾಙ್ಗಸಂಗ್ರಹವ್ಯಾಖ್ಯಾಯಾಂ ಶಶಿಲೇಖಾಯಾ ಮುತ್ತರತನ್ತ್ರೇ ದ್ವಿಚತ್ವಾರಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ