Adhikarana atha sarpaviShapratiShedho nAma dvAtriMsho~adhyAyaH, pratij~jA (1) · Śloka 1
അഥാതഃ സര്പവിഷപ്രതിഷേധം നാമാധ്യായം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ| ഇതി ഹസ് സ്മാഹുരാത്രേയാദയോ മഹര്ഷയഃ||൧||
अथातः सर्पविषप्रतिषेधं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति हस् स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
ഉക്തക്രമേണ സര്പാണാം വിഷഹേതൂപചാരേണ ചികിത്സാം പ്രദര്ശയിതുമധ്യായ ആരഭ്യതേ|| ൧||
Adhikarana viShacikitsAyAH shIghrArambhakatvam (2) · Śloka 2
മാത്രാശതം വിഷം സ്ഥിത്വാ ദംശേ ദഷ്ടസ്യ ദേഹിനഃ| ദേഹം പ്രക്രമതേ ധാതൂന് രുധിരാദീന് പ്രദൂഷയത്| ഏതസ്മിന്നന്തരേ കര്മ ദംശസ്യോത്കര്ത്തനാദികമ്| കുര്യാച്ഛീഘ്രം യഥാ ദേഹേ വിഷവല്ലീ ന രോഹതി||൨||
मात्राशतं विषं स्थित्वा दंशे दष्टस्य देहिनः| देहं प्रक्रमते धातून् रुधिरादीन् प्रदूषयत्| एतस्मिन्नन्तरे कर्म दंशस्योत्कर्त्तनादिकम्| कुर्याच्छीघ्रं यथा देहे विषवल्ली न रोहति||२||
🔊 Audio coming soon
ശീഘ്രം ചികിത്സാകരണേ ഹേതുരുച്യതേ-മാത്രാശതമിത്യാദി| ദഷ്ടസ്യ ദേഹനോ വിഷം ദംശേ മാത്രാശതം സ്ഥിത്വാ രുധിരാദീന് ധാതൂന് പ്രദൂഷയദ്ദേഹേ പ്രക്രമേത| ഏതസ്മിന് മാത്രാശതാഖ്യേऽന്തരേऽവസരേ ദംശസ്യോത്കര്ത്തനപ്രക്ഷാലനാലേപനബന്ധനാദികം കര്മ ശീഘ്രം കുര്യാദ്യഥാ ദേഹേ വിഷവല്ലീ ന രോഹതി| വല്ലിര്ഹി രൂഢാ സത്യസംശയം സഫലാ സുദൂരവിസ്താരാ ഭവതി|| ൨||
Adhikarana daShTamAtre karttavyaM kRutyam (3) · Śloka 3
ദഷ്ടമാത്രോ ദശേദാശു തമേവ പവനാശിനമ്| ലോഷ്ഠം മഹീം വാ ദശനൈശ്ഛിത്വാ വാനു സസമ്ഭ്രമമ്| നിഷ്ഠീവേന സമാലിമ്പേദ്ദംശം കര്ണമലേന വാ| ദംശസ്യോപരി ബധ്നീയാദരിഷ്ടാം ചതുരങ്ഗുലേ| ക്ഷൌമാദിഭിര്വേണികയാ സിദ്ധൈര്മന്ത്രൈശ്ച മന്ത്രവിത്||൩||
दष्टमात्रो दशेदाशु तमेव पवनाशिनम्| लोष्ठं महीं वा दशनैश्छित्वा वानु ससम्भ्रमम्| निष्ठीवेन समालिम्पेद्दंशं कर्णमलेन वा| दंशस्योपरि बध्नीयादरिष्टां चतुरङ्गुले| क्षौमादिभिर्वेणिकया सिद्धैर्मन्त्रैश्च मन्त्रवित्||३||
🔊 Audio coming soon
ദഷ്ടമാത്രസ്തു പുരുഷോ ഹീനകാലമേവ പവനാശിനം യേന സര്പേണാസൌ ദഷ്ടസ്തം ദന്തൈര്ദശേത്| തദപ്രാപ്തൌ തു ലോഷ്ഠം ദശേത് ഭൂമിം വാ| വ്യാഖ്യാസമമ്| അരിഷ്ടേതി മന്ത്രസൂത്രവേണികായാ നാമ| (ദംശാദ്വിഷം യാവന്ന ക്രാമതി ശരീരം താവദിത്യര്ഥഃ| ഇതി ജേജ്ജടഃ)|| ൩||
Adhikarana bandhasvarUpam (4) · Śloka 4
ബന്ധോ ദേശാനുസാരേണ നാതിഗാഢശ്ലഥോ ഹിതഃ| ദംശപൂതിത്വശോഫാദീന് കുരുതേ ഹ്യതിപീഡിതഃ| അശക്തഃ ശിഥിലോ രോദ്ധും വിഷം ദേശാന്തരം വ്രജന്||൪||
बन्धो देशानुसारेण नातिगाढश्लथो हितः| दंशपूतित्वशोफादीन् कुरुते ह्यतिपीडितः| अशक्तः शिथिलो रोद्धुं विषं देशान्तरं व्रजन्||४||
🔊 Audio coming soon
ബന്ധശ്ച ദേഹദേശാനുസാരേണ ഹിതോ യോ നാതിഗാഢശ്ലഥഃ| ദേശാനുസാരഗ്രഹണം വിനാ അശക്തോ ഭവതി|| ൪||
Adhikarana bandhaguNaH (5) · Śloka 5
അമ്ബുവത് സേതുബന്ധേന ബന്ധേന സ്തഭ്യതേ വിഷമ്| ന വഹന്തി സിരാശ്ചാസ്യ വിഷം ബന്ധാഭിപീഡിതാഃ||൫||
अम्बुवत् सेतुबन्धेन बन्धेन स्तभ्यते विषम्| न वहन्ति सिराश्चास्य विषं बन्धाभिपीडिताः||५||
🔊 Audio coming soon
ബന്ധേന ച വിഷം തഥാ സ്തഭ്യതേ യഥാ സേതുബന്ധേന സലിലമ്| അസ്യ ച ദഷ്ടസ്യ ബന്ധേനാഭിപീഡിതാഃ സത്യഃ സിരാ വിഷം ന വഹന്തി|| ൫||
Adhikarana daMshasyoddharaNaM tatphala~jca (6) · Śloka 6
നിഷ്പീഡ്യ ചോദ്ധരേദ്ദംശം മര്മസന്ധ്യഗതം തഥാ| ന ജായതേ വിഷാവേഗോ ബീജനാശാദിവാങ്കുരഃ| മര്മഗേ പ്രാപ്നുയാന്മൃത്യും സന്ധിസ്ഥേ വികലാങ്ഗതാമ്||൬||
निष्पीड्य चोद्धरेद्दंशं मर्मसन्ध्यगतं तथा| न जायते विषावेगो बीजनाशादिवाङ्कुरः| मर्मगे प्राप्नुयान्मृत्युं सन्धिस्थे विकलाङ्गताम्||६||
🔊 Audio coming soon
ഏവഞ്ച ബന്ധയിത്വാ സര്വതഃ പാരിമാണ്ഡല്യേന ദംശം നിഷ്പീഡ്യ ശസ്ത്രേണ ദംശമുദ്ധരേത്| തച്ചോദ്ധരേദ്യന്മര്മണി സന്ധൌ വാ ന ഗതമ്| തഥാ ദംശോദ്ധരണേന പ്രഥമ ഏവ വിഷവേഗോ ന ജായതേ യഥാ ബീജനാശാദങ്കുരഃ| മര്മഗേ ദംശ ഉദ്ധൃതേ ആതുരോ മൃത്യും പ്രാപ്നുയാത്| സന്ധിസ്ഥേ തൂദ്ധൃതേ വികലാങ്ഗതാം പ്രാപ്നുയാത്| (യത്ര പ്രദേശേ ബന്ധോ ന യുജ്യതേ തത്ര ഛിന്ദ്യാദിതി ജേജ്ജടഃ)|| ൬||
Adhikarana daMshadahanaM tatphala~jca (7) · Śloka 7
ദംശം മണ്ഡലിനാം മുക്ത്വാ പിത്തലത്വാദഥാപരമ്| പ്രതപ്തൈര്ഹേമലോഹാദ്യൈര്ദ്ദഹേദാശൂല്മുകേന വാ| കരോതി ഭസ്മസാത്സദ്യോ വഹ്നിഃ കിന്നാമ ന ക്ഷണാത്||൭||
दंशं मण्डलिनां मुक्त्वा पित्तलत्वादथापरम्| प्रतप्तैर्हेमलोहाद्यैर्द्दहेदाशूल्मुकेन वा| करोति भस्मसात्सद्यो वह्निः किन्नाम न क्षणात्||७||
🔊 Audio coming soon
അഥവോത്കര്ത്തനസ്യ ചിരസാധ്യത്വാദ്ദംശം പ്രതപ്തേര്ഹേമാദിഭിര്ദ്ദഹേദുല്മുകേന വാ ജ്വലത്കാഷ്ഠേന ദഹേത്| കിം സര്വം ദംശം ദഹേന്നേത്യാഹ| അപി തു മണ്ഡലിനാം സമ്ബന്ധിതം ദംശം മുക്ത്വാ വര്ജയിത്വാ| തദ്വര്ജനേ ഹേതുഃ പിത്തലത്വമ്| പിത്തം ഹ്യഗ്നിനാ വിരുദ്ധ്യതേ| അഥാപരം ശേഷം ദഹേത്| കരോതീത്യാദിനാ അഗ്നിനാ ദംശദാഹസ്യാതിശയപ്രദര്ശനമ്|| ൭||
Adhikarana daMshasyAcUShaNam (8) · Śloka 8
ആചൂഷേത് പൂര്ണവക്ത്രോ വാ മൃദ്ഭസ്മാഗദഗോമയൈഃ| പ്രച്ഛായാന്തരരിഷ്ടായാം മാംസലം തു വിശേഷതഃ||൮||
आचूषेत् पूर्णवक्त्रो वा मृद्भस्मागदगोमयैः| प्रच्छायान्तररिष्टायां मांसलं तु विशेषतः||८||
🔊 Audio coming soon
അഥവാ ദംശം നോദ്ധരേന്നാപി ദഹേദപി തു മൃദാദിഭി പൂര്ണമുഖഃ സന് വൈദ്യ ആചൂഷേത്| കഥമിത്യാഹ-അരിഷ്ടായാ അന്തര്ബന്ധസ്യാന്തരതോ ദംശഭാഗേ പ്രച്ഛായ ശസ്ത്രേണ പ്രച്ഛാനം കൃത്വാ| മാംസലം തു ദംശം വിശേഷേണ പ്രച്ഛായാചൂഷേത്|| ൮||
Adhikarana agadalepaH (9) · Śloka 9
അങ്ഗം സഹൈവ ദംശേന ലേപയേദഗദൈര്മുഹുഃ| ചന്ദനോശീരയുക്തേന സലിലേന ച സേചയേത്||൯||
अङ्गं सहैव दंशेन लेपयेदगदैर्मुहुः| चन्दनोशीरयुक्तेन सलिलेन च सेचयेत्||९||
🔊 Audio coming soon
സര്വം ചാങ്ഗം സഹൈവ ദംശേന മുഹുരഗദൈരാലേപയേത്| ചന്ദനാദിയുക്തേന ജലേന സേചയേച്ച|| ൯||
Adhikarana sirAvedhaH tasya visheShatA (10) · Śloka 10
വിഷേ പ്രവിസൃതേ വിധ്യേത്സിരാം സാ പരമാ ക്രിയാ| രക്തേ നിഹ്രിയമാണേ ഹി കൃത്സ്നം നിഹ്രിയതേ വിഷമ്| ദുഷ്ടേ ഹി വ്യാപ്നുയാദങ്ഗം ധ്രുവം മൃത്യുര്ഭവത്യതഃ| സിരാവ്യധോദിതൈരസ്രമപ്രവൃത്തം പ്രവര്ത്തയേത്| സ്തമ്ഭയേദതിവൃത്തം ച തൈരേവ പ്രാണരക്ഷയാ||൧൦||
विषे प्रविसृते विध्येत्सिरां सा परमा क्रिया| रक्ते निह्रियमाणे हि कृत्स्नं निह्रियते विषम्| दुष्टे हि व्याप्नुयादङ्गं ध्रुवं मृत्युर्भवत्यतः| सिराव्यधोदितैरस्रमप्रवृत्तं प्रवर्त्तयेत्| स्तम्भयेदतिवृत्तं च तैरेव प्राणरक्षया||१०||
🔊 Audio coming soon
അരക്ഷയാ ദേശാന്തരം പ്രവിസൃതേ വിഷേ സിരാം വിധ്യേത് സാ പരമാ ക്രിയാ| സിരാവേധക്രിയോത്കൃഷ്ടാ ചികിത്സേത്യര്ഥഃ| രക്ത ഇത്യാദി| യസ്മാദ് ദുഷ്ടേ രക്തേ നിഹ്രിയമാണേ കൃത്സ്നം സര്വം വിഷം നിഹ്രിയതേ| രക്തേ ദുഷ്ടേ വിഷമങ്ഗം വ്യാപ്നുയാദതോ ധ്രുവമവശ്യം മൃത്യുര്ഭവതി| വിഷദുഷ്ടസ്യ രക്തസ്യാനിര്ഹരണേ വിഷസ്യ ദേഹവ്യാപ്ത്യാ മൃത്യുര്ഭവതീത്യര്ഥഃ| സിരാവ്യധോദിതൈരിത്യാദി സുബോധമ്| (സിരേത്യാദി| അപ്രവൃത്തം രക്തം സിരാവ്യധോദിതൈസ്തഗരാദിഭിഃ)|| ൧൦||
Adhikarana raktasya saviShanirviShatvaparIkShaNam (11) · Śloka 11
ദുര്ഗന്ധം സവിഷം രക്തമഗ്നൌ ചടചടായതേ| യഥാദോഷം വിശുദ്ധം ച പൂര്വവല്ലക്ഷയേദസൃക്||൧൧||
दुर्गन्धं सविषं रक्तमग्नौ चटचटायते| यथादोषं विशुद्धं च पूर्ववल्लक्षयेदसृक्||११||
🔊 Audio coming soon
രക്തസ്യ സവിഷനിര്വിഷത്വവിശേഷമാഹ-ദുര്ഗന്ധമിത്യാദി| പൂര്വവദിതി സിരാവ്യധോക്തേന പ്രകാരേണ| (വിഷസഹിതം രക്തം ദുര്ഗന്ധയുക്തം ഭവതി അഗ്നൌ നിഷിക്തം ചടചടായതേ ചടചടാശബ്ദം കുരുതേ| യഥാദോഷമിതി ത്രിദോഷജുഷ്ടം വിശുദ്ധം തൈരജുഷ്ടം ച രക്തം പൂര്വവത് സിരാവ്യധവിധ്യുക്തലക്ഷണേന ലക്ഷയേജ്ജാനീയാത്)|| ൧൧||
Adhikarana shRu~ggajalaukasoH prayogaH (12) · Śloka 12
സിരാസ്വദൃശ്യമാനാസു യോജ്യാഃ ശൃങ്ഗജലൌകസഃ||൧൨||
सिरास्वदृश्यमानासु योज्याः शृङ्गजलौकसः||१२||
🔊 Audio coming soon
സിരാസ്വദൃശ്യമാനാസു ശോഫാദിനാ അനുപലഭ്യമാനാസു|| ൧൨||
Adhikarana shoNitastambhanam (13) · Śloka 13
ശോണിതം സ്രുതശേഷം ച പ്രവിലീനം വിഷോഷ്മണാ| ലേപസേകൈഃ സുബഹുശഃ സ്തമ്ഭയേദ് ഭൃശശീതലൈഃ||൧൩||
शोणितं स्रुतशेषं च प्रविलीनं विषोष्मणा| लेपसेकैः सुबहुशः स्तम्भयेद् भृशशीतलैः||१३||
🔊 Audio coming soon
ശോണിതമിതി| സ്തമ്ഭയേത് സൌമ്യത്വമാപാദയേത്| സ്രുതശേഷം പ്രസ്ഥാത് പരമനിര്ഹരണീയത്വാത് സ്രുതാവശിഷ്ടം വിഷോഷ്മണാ പ്രവിലീന ശോണിതം സുബഹുശഃ പൌനഃ പുന്യേന പ്രയുക്തൈര്ഭൃശശീതലൈരത്യന്തശീതലൈര്ലേപസേകൈഃ സ്തമ്ഭയേത്)|| ൧൩||
Adhikarana askannaraktadoShAH (14) · Śloka 14
അസ്കന്നേ വിഷവേഗാദ്ധി മൂര്ച്ഛായമദഹൃദ്ദ്രവാഃ| ഭവന്തി താന് ജയേച്ഛീതൈര്വീജേച്ചാരോമഹര്ഷതഃ||൧൪||
अस्कन्ने विषवेगाद्धि मूर्च्छायमदहृद्द्रवाः| भवन्ति तान् जयेच्छीतैर्वीजेच्चारोमहर्षतः||१४||
🔊 Audio coming soon
അസ്കന്ന ഇത്യാദി| അസ്കന്നേ പ്രവിലീനരൂപേ| (അസ്കന്നേ അസ്ത്യാനേസ്രേ രക്തേ വിഷവേഗാന്മൂര്ച്ഛായാദയോ ഭവന്തി യസ്മാത്തസ്മാത്താന് ശീതൈര്ലേപാദിഭിര്ജയേത്| ആരോമഹര്ഷതഃ യാവദ്രോമാഞ്ചോത്പത്തിസ്താവദ്വീജേത് വീജനം ച കുര്യാത്)|| ൧൪||
Adhikarana hRudayAvaraNam (15) · Śloka 15
വിഷം കര്ഷതി തീക്ഷ്ണത്വാദ് ഹൃദയം തസ്യ ഗുപ്തയേ| പിബേദ് ഘൃതം ഘൃതക്ഷൌദ്രമഗദം വാ ഘൃതാപ്ലുതമ്| മജ്ജാനം ഗോമയരസം ഭസ്മാമ്ഭഃ കൃഷ്ണമൃജ്ജലമ്| ഐകധ്യം പഞ്ചഗവ്യം വാ ദധി ഗൈരികവാരി വാ| ഖാദേദ്വാ കോവിദാരാര്കശിരീഷകടഭീച്ഛദാന്| ഛാഗമേഷവരാഹാസൃക്ശിശുസ്ഥവിരയോഷിതഃ| പിബേയുര്ഗര്ഭിണീ ശീതമധുരാന് പയസാഗദാന്| തഥാ മൂര്ച്ഛാദയോ ന സ്യുര്വിഷം ചാശ്വേതിനാനിലമ്||൧൫||
विषं कर्षति तीक्ष्णत्वाद् हृदयं तस्य गुप्तये| पिबेद् घृतं घृतक्षौद्रमगदं वा घृताप्लुतम्| मज्जानं गोमयरसं भस्माम्भः कृष्णमृज्जलम्| ऐकध्यं पञ्चगव्यं वा दधि गैरिकवारि वा| खादेद्वा कोविदारार्कशिरीषकटभीच्छदान्| छागमेषवराहासृक्शिशुस्थविरयोषितः| पिबेयुर्गर्भिणी शीतमधुरान् पयसागदान्| तथा मूर्च्छादयो न स्युर्विषं चाश्वेतिनानिलम्||१५||
🔊 Audio coming soon
വിഷമിതി| കര്ഷതി ഹിനസ്തി| തസ്യേതി ഹൃദയസ്യ ഗുപ്തയേ രക്ഷാര്ഥമ്| (വിഷം തീക്ഷ്ണത്വാദ്ധൃദയം കര്ഷതി വിലിഖതി തസ്യ ഹൃദയസ്യ ഗുപ്തയേ രക്ഷാര്ഥം ഘൃതം വാ ഘൃതയുക്തം മധു വാ ഘൃതാലോഡിതമഗദം വിഷഘ്നൌഷധം വാ പിബേത്| (മജ്ജാനമിത്യാദി| മജ്ജാദികമഥ വൈകധ്യമേകതഃ കൃത്വാ പഞ്ചഗവ്യം ദധ്യാദി വാ പിബേത് അഥവാ കോവിദാരാദിച്ഛദാന് ഖാദേത്| കോവിദാരഃ കാഞ്ചനാരഃ| ശിശുസ്ഥവിരയോഷിതോ യഥാക്രമം ഛാഗാദ്യസൃക് പിബേയുഃ| ഗര്ഭിണീ തു പയസാ ശീതാദിഗുണാനഗദാന് പിബേത്| തഥേത്യാദി സുബോധമ്)|| ൧൫||
Adhikarana vamanam (16) · Śloka 16
ഹൃദയാവരണേനാസ്യ ശ്ലേഷ്മാ ഹൃദ്യുപചീയതേ| പ്രവൃത്തഗൌരവോത്ക്ലേശഹൃല്ലാസം വാമയേത്തതഃ| ദ്രവൈഃ കാഞ്ജികകൌലത്ഥതൈലമദ്യാദിവര്ജിതൈഃ| വമനൈര്വിഷഹൃദ്ഭിശ്ച നൈവം വ്യാപ്നോതി തദ്വപുഃ||൧൬||
हृदयावरणेनास्य श्लेष्मा हृद्युपचीयते| प्रवृत्तगौरवोत्क्लेशहृल्लासं वामयेत्ततः| द्रवैः काञ्जिककौलत्थतैलमद्यादिवर्जितैः| वमनैर्विषहृद्भिश्च नैवं व्याप्नोति तद्वपुः||१६||
🔊 Audio coming soon
ഹൃദയാവരണേനേത്യാദി സുബോധമ്| തത ഇത്യുപചിതേ ശ്ലേഷ്മണി| (ഹൃദയാവരണേന ഘൃതാദിപാനാദ്ധൃദയാച്ഛാദനേനാസ്യ വിഷാര്ത്തസ്യ ഹൃദയേ ശ്ലേഷ്മാ വിഷസ്യ രക്തദൂഷണാനന്തരം കഫദൂഷകത്വാത്തേന ദൂഷിതഃ കഫ ഉപചീയതേ ആച്ഛാദിതഹൃയതത്വാദ്ദേഹോച്ഛേദാസമര്ഥതയാ കേവലം വൃദ്ധിമേവ പ്രാപ്നോതി| തതഃ സവിഷസ്യ ശ്ലേഷ്മണ ഉപചയാദ്ധേതോരുദ്ഭൂതഗൌരവാദികം നരം കാഞ്ജികാദിവര്ജിതൈര്ദ്രവൈഃ കാഞ്ജികാദീനാം തീക്ഷ്ണാദിഗുണതയാ വിഷസാമ്യാദ്വര്ജിതൈരന്യൈര്ദ്രവൈര്വിഷഹരൈര്വമനദ്രവ്യൈശ്ച വാമയേത്| ഏവം കൃതേ സതി തദ്വിഷം വപുഃ ശരീരേ ന വ്യാപ്നോതി സന്ധിവിശ്ലേഷസംജ്ഞാനാശാദിവിഷോപദ്രവം ന ഗച്ഛതീത്യര്ഥഃ)|| ൧൬||
Adhikarana sarpaviShasAmAnyacikitsopasaMhAraH (17) · Śloka 17
ഭുജങ്ഗദോഷപ്രകൃതിസ്ഥാനവേഗവിശേഷതഃ| സുസൂക്ഷ്മം സമ്യഗാലോച്യ വിശിഷ്ടാം ചാചരേത്ക്രിയാമ്||൧൭||
भुजङ्गदोषप्रकृतिस्थानवेगविशेषतः| सुसूक्ष्मं सम्यगालोच्य विशिष्टां चाचरेत्क्रियाम्||१७||
🔊 Audio coming soon
സര്പവിഷാണാം സാമാന്യക്രിയാമുപസംഹരന്നാഹ-ഭുജങ്ഗേതി| ഭുജങ്ഗാനാം സര്പാണാം ദോഷാദിവിശേഷാന് സുസൂക്ഷ്മം സമ്യഗാലോച്യ സൂക്ഷ്മയാ ബുദ്ധ്യാ പുനഃ പുനര്വിചാര്യ ജ്ഞാത്വാ വിശിഷ്ടാം ദോഷപ്രകൃത്യാദിസാധാരണീം ക്രിയാം ചികിത്സാം ചാചരേത്| ചഃ സമുച്യതേ| ദോഷോ വാതാദിഃ| പ്രകൃതിര്വിഷപ്രകൃതിഃ| സ്ഥാനം ദംശസ്ഥാനമ്| വേഗോ വിഷവേഗഃ|| ൧൭||
Adhikarana darvIkaraviShacikitsA (18) · Śloka 18
സിന്ദുവാരകമൂലാനി രസേന സ്വേന പേഷയേത്| മധുയുക്തോऽയമഗദഃ പാനം ദര്വീകൃതാം വിഷേ| സിന്ദുവാരകമൂലാനി ശ്വേതാ ച ഗിരികര്ണികാ| പാനം ദര്വീകരൈര്ദഷ്ടേ നസ്യം മധു സപാകലമ്| കൃഷ്ണസര്പേണ ദഷ്ടസ്യ ലിമ്പേദ്ദംശം ഹൃതേऽസൃജി| ചാരടീനാകുലീഭ്യാം വാ തീക്ഷ്ണമൂലവിഷേണ വാ| പാനം ച ക്ഷൌദ്രമഞ്ജിഷ്ഠാഗൃഹധൂമയുതം ഘൃതമ്||൧൮||
सिन्दुवारकमूलानि रसेन स्वेन पेषयेत्| मधुयुक्तोऽयमगदः पानं दर्वीकृतां विषे| सिन्दुवारकमूलानि श्वेता च गिरिकर्णिका| पानं दर्वीकरैर्दष्टे नस्यं मधु सपाकलम्| कृष्णसर्पेण दष्टस्य लिम्पेद्दंशं हृतेऽसृजि| चारटीनाकुलीभ्यां वा तीक्ष्णमूलविषेण वा| पानं च क्षौद्रमञ्जिष्ठागृहधूमयुतं घृतम्||१८||
🔊 Audio coming soon
ദര്വീകരാദീനാം പ്രത്യേകം ചികിത്സാമാഹ-സിന്ദുവാരകസ്യ മൂലാനി സ്വേന രസേന സിന്ദുവാരകരസേന പേഷയേത്| മധുനാ യുക്തോऽയമഗദോ ദര്വീകൃതാം ദര്വീകരസര്പാണാം വിഷേ പാനം ഹിതമ്| സിന്ദുവാരകോ നിര്ഗുണ്ഡീ| ശ്വേതാ ശ്വേതവചാ| മധു മാക്ഷികമ്| പാകലം കുഷ്ഠമ്| (ദര്വീകരസര്പൈഃ ദഷ്ടേ സതി സിന്ദുവാരകമൂലാദികം പാനം ഹിതമ്| അനുക്തദ്രവത്വാജ്ജലാലോഡിതമ്| കുഷ്ഠസഹിതം മാക്ഷികം നസ്യഞ്ച). ചാരടീ പദ്മചാരിണീ| നാകുലീ സര്പസുഗന്ധാ| തീക്ഷ്ണമൂലവിഷേണ വാ തീക്ഷ്ണം യന്മൂലവിഷം വത്സനാഭാദി തേനേത്യര്ഥഃ| (കൃഷ്ണസര്പോ ദര്വീകരവിശേഷസ്തേന ദഷ്ടസ്യ ദംശം ദംശവ്രണമ് അസൃജി രക്തേ ജലൂകാദിനാ ഹൃതേऽപനീതേ ചാരടീനാകുലീഭ്യാം വാഥവ തീക്ഷ്ണമൂലവിഷേണ വാ ലിമ്പേത്| ചാരടീ ഗുഞ്ജാ| നാകുലീ ചവികാ രാസ്നാ വാ| തീക്ഷ്ണമൂലവിഷം വജ്രനാകാദി)| ക്ഷൌദ്രാദ്യന്വിതം ഘൃതം പാനം ച പാനവിഷയേ ഹിതമിത്യര്ഥഃ|| ൧൮||
Adhikarana taNDulIyAdyagadaH (19) · Śloka 19
തണ്ഡുലീയകകാശ്മര്യകിണിഹീഗിരികര്ണികാഃ| മാതുലുങ്ഗീ സിതാ ശേലുഃ പാനനസ്യാഞ്ജനേ ഹിതഃ| അഗദഃ ഫണിനാം ഘോരേ വിഷേ രാജീമതാമപി||൧൯||
तण्डुलीयककाश्मर्यकिणिहीगिरिकर्णिकाः| मातुलुङ्गी सिता शेलुः पाननस्याञ्जने हितः| अगदः फणिनां घोरे विषे राजीमतामपि||१९||
🔊 Audio coming soon
തണ്ഡുലീയക ഇതി| കിണിഹീ കടഭീ| ഗിരികര്ണികാ ഗിരികദമ്ബഃ| സിതാ ശ്വേതവചാ| ശേലുഃ ശ്ലേഷ്മാതകഃ| (തണ്ഡുലീയകാദിഭിഃ കൃതോऽഗദഃ ഫണിനാം ദര്വീകരാണാം രാജീമതാമപി ഘോരേ വിഷേ പാനാദൌ ഹിതഃ| അഗദോ ഗുലികാദ്യന്യതമോ യോഗവിശേഷഃ)||൧൯||
Adhikarana maNDaliviShacikitsA (20) · Śloka 20
സമാഃ സുഗന്ധാമൃദ്വീകാശ്വേതാഖ്യാഗജകര്ണികാഃ| അര്ദ്ധാശം സൌരസം പത്രം കപിത്ഥം ബില്വദാഡിമമ്| സക്ഷൌദ്രോ മണ്ഡലിവിഷേ വിശേഷാദഗദോ ഹിതഃ| പഞ്ചവല്കവരായഷ്ടീ നാഗപുഷ്പൈലവാലുകമ്| ജീവകര്ഷഭകൌ ശീതം സിതാ പദ്മകമുത്പലമ്| സക്ഷൌദ്രോ ഹിമവാന്നാമ ഹന്തി മണ്ഡലിനാം വിഷമ്| ലേപാച്ഛ്വയഥുവീസര്പവിസ്ഫോടജ്വരദാഹഹാ| കാശ്മര്യം വടശൃങ്ഗാണി ജീവകര്ഷഭകൌ സിതാമ്| മഞ്ജിഷ്ഠാം മധുകം ചേതി ദഷ്ടോ മണ്ഡലിനാ പിബേത്||൨൦||
समाः सुगन्धामृद्वीकाश्वेताख्यागजकर्णिकाः| अर्द्धाशं सौरसं पत्रं कपित्थं बिल्वदाडिमम्| सक्षौद्रो मण्डलिविषे विशेषादगदो हितः| पञ्चवल्कवरायष्टी नागपुष्पैलवालुकम्| जीवकर्षभकौ शीतं सिता पद्मकमुत्पलम्| सक्षौद्रो हिमवान्नाम हन्ति मण्डलिनां विषम्| लेपाच्छ्वयथुवीसर्पविस्फोटज्वरदाहहा| काश्मर्यं वटशृङ्गाणि जीवकर्षभकौ सिताम्| मञ्जिष्ठां मधुकं चेति दष्टो मण्डलिना पिबेत्||२०||
🔊 Audio coming soon
സമാ ഇതി| സുഗന്ധാ ഗന്ധനാകുലീ| ശ്വേതാഖ്യാ ശ്വേതവചാ| ഗജകര്ണിക കുമാരീ സല്ലകീ വാ| സുഗന്ധാദികം പരസ്പരം സമമ്| അര്ദ്ധംശേന സുരസപത്രചതുഷ്ടയമിതി യാവത്| സുരസസ്തുലസീ| (സുഗന്ധാദയഃ സമാഃ സമാംശാഃ| സൌരസപത്രാദികമര്ദ്ധാശം സുഗന്ധാദിഭ്യോऽര്ദ്ധപ്രമാണമ്| പാലികേഷു സുഗന്ധാദിഷു സുരസപത്രാദികമര്ധപലപ്രമാണമിത്യര്ഥഃ| ഏഭിഃ കൃതഃ ക്ഷൌദ്രസഹിതോऽഗദോ വിശേഷേണ മണ്ഡലിവിഷേ ഹിതഃ)| പഞ്ചവല്ക ഇതി| പഞ്ചവല്കം സല്ലകീ ഝിര്ഝീണീജമ്ബൂധവശാല്മലീനാം ത്വചഃ| ശീതം ചന്ദനമ്| സിതാ ശ്വേതവചാ കടഭീ വാ| (പഞ്ചവല്കാദികോ മാക്ഷികസഹിതോ ഹിമവാനിതി| പ്രസിദ്ധോऽയമഗദോ മണ്ഡലിനാം വിഷം ഹന്തി| ലേപാച്ഛോഫാദിഹാ ച ഭവതി| പഞ്ചവല്കോऽത്ര സല്ലക്യാദയഃ| സല്ലകീഝിര്ഝിണീജമ്ബൂധവശാല്മലികാത്വചഃ| പഞ്ചവല്കലസംജ്ഞോऽയം മുനിഭിഃ പരികീര്തിതഃ)| വടശ്രൃങ്ഗാണി വടാങ്കുരാണി| സിതാ ശ്വേതവചാ| (മണ്ഡലിനാ ദഷ്ടോ നരഃ കാശ്മര്യാദിമധുകാന്തമിത്യുക്തമഗദം അനുക്തദ്രവത്വാജ്ജലേ സമാലോഡ്യ പിബേത്)|| ൨൦||
Adhikarana gonasaviShacikitsA (21) · Śloka 21
വംശത്വഗ്ബീജകടുകാ പാടലീബീജനാഗരമ്| ശിരീഷബീജാതിവിഷേ മൂലം ഗാവേധുകം വചാമ്| പിഷ്ടോ ഗോവാരിണാഷ്ടാങ്ഗോ ഹന്തി ഗോനസജം വിഷമ്||൨൧||
वंशत्वग्बीजकटुका पाटलीबीजनागरम्| शिरीषबीजातिविषे मूलं गावेधुकं वचाम्| पिष्टो गोवारिणाष्टाङ्गो हन्ति गोनसजं विषम्||२१||
🔊 Audio coming soon
വംശത്വഗ്ബീജ ഇതി| ത്വഗ്ബീജേ വംശസ്യ| കടുകാ തിക്താലാവുനീ| ഗോവാരിണാ ഗോമൂത്രേണ| ഗോനസാ ഘര്മതപ്താനാം ഗവാം നാസികോദ്ഭവാഃ| (വംശത്വഗാദിര്ഗോവാരിണാ ഗോമൂത്രേണ പിഷ്ടോऽഷ്ടാങ്ഗോऽഷ്ടദ്രവ്യകൃതത്വാദഷ്ടാങ്ഗാഖ്യോऽയമഗദോ ഗോനസജം വിഷം ഹന്തി| വംശത്വക്കടുകബീജമിതി ച പാഠഃ)|| ൨൧||
Adhikarana rAjilaviShacikitsA (22) · Śloka 22
കടുകാതിവിഷാകുഷ്ഠഗൃഹധൂമഹരേണുകാഃ| സക്ഷൌദ്രവ്യോഷതഗരാ ഘ്നന്തി രാജീമതാം വിഷമ്||൨൨||
कटुकातिविषाकुष्ठगृहधूमहरेणुकाः| सक्षौद्रव्योषतगरा घ्नन्ति राजीमतां विषम्||२२||
🔊 Audio coming soon
കടുകേതി| കടുകാ ലമ്ബാ| (ക്ഷൌദ്രാദ്യുപേതാഃ കടുകാദയഃ പാനാദിനാ രാജീമതാം വിഷം ഘ്നന്തി| കടുകാ കടുകരോഹിണീ)|| ൨൨||
Adhikarana kANDacitrAviShacikitsA (23) · Śloka 23
നിഖനേത്കാണ്ഡചിത്രായാ ദംശം യാമദ്വയം ഭുവി| ഉദ്ധൃത്യ പ്രച്ഛിതം സര്പിര്ദ്ധാന്യമൃദ്ഭ്യാം പ്രലേപയേത്| പിബേത് പുരാണം ച ഘൃതം വരാചൂര്ണാവചൂര്ണിതമ്| ജീര്ണേ വിരക്തേ ഭുഞ്ജീത യവാന്നം സൂപസംസ്കൃതമ്||൨൩||
निखनेत्काण्डचित्राया दंशं यामद्वयं भुवि| उद्धृत्य प्रच्छितं सर्पिर्द्धान्यमृद्भ्यां प्रलेपयेत्| पिबेत् पुराणं च घृतं वराचूर्णावचूर्णितम्| जीर्णे विरक्ते भुञ्जीत यवान्नं सूपसंस्कृतम्||२३||
🔊 Audio coming soon
നിഖനേദിതി| കാണ്ഡചിത്രായാഃ സര്പവിശേഷസ്യ ദംശം ദംഷ്ട്രാവ്രണമ്| (കാണ്ഡചിത്രാ രാജിലവിശേഷഃ തസ്യ ദംശം ദംഷ്ട്രാപ്രദേശം ഭുവി ഭുവം ഖനിത്വാ തത്ര നഖനേത്| നിക്ഷിപ്യ മൃദാ പൂരയിത്വാ യാമദ്വയം പ്രതിപാല്യ പശ്ചാദുദ്ധൃത്യ പ്രച്ഛിതം സൂത്രോദിതവിധാനേന പ്രച്ഛാനം കൃത്വാ സര്പിര്ധാന്യമൃദ്ഭിയാം പ്രലേപയേത്| ധാന്യമൃത് ധാന്യമൂലമൃത്തികാ| തതോ വരാചൂര്ണാവചൂര്ണിതം ത്രിഫലാചൂര്ണയുക്തം പുരാണം ഘൃതം പിബേച്ച| ഘൃതേ ജീര്ണേ വിരിക്തഃ കൃതവിരേചനഃ സൂപസംസ്കൃതം സൂപോപേതം യവാന്നം ഭുഞ്ജീത| സൂപസ്തക്രാംദിഭിഃ സിദ്ധ ഉപദംശവിശേഷഃ| സര്പിര്ധാന്യമൃദ്ഭിഃ പ്രലേപയേത്| 'യവാന്നം യൂഷസംസ്കൃതമ്' ഇത് പാഠഭേദഃ)|| ൨൩||
Adhikarana vyantaradaShTacikitsA (24) · Śloka 24
കരവീരാര്കകുസുമമൂലലാങ്ഗലികാകണാഃ| കല്കയേദാരനാലേന പാഠാമരിചസംയുതാഃ| ഏഷ വ്യന്തരദഷ്ടാനാമഗദഃ സാര്വകാര്മികഃ||൨൪||
करवीरार्ककुसुममूललाङ्गलिकाकणाः| कल्कयेदारनालेन पाठामरिचसंयुताः| एष व्यन्तरदष्टानामगदः सार्वकार्मिकः||२४||
🔊 Audio coming soon
കരവീരാര്കയോഃ കുസുമം മൂലം ച ലാങ്ഗലികാദിചാരനാലേന കാഞ്ജികേന കല്കയേത് പേഷയേത്| ഏഷോऽഗദ ഔഷധയോഗോ വ്യന്തരസര്പദഷ്ടാനാം സാര്വകാര്മികഃ സര്വകര്മോപയോഗീ പാനനസ്യാഞ്ജനാലേപാദൌ ഹിത ഇത്യര്ഥഃ||൨൪||
Adhikarana shirIShapuShpAdiyogaH (25) · Śloka 25
ശിരീഷപുഷ്പസ്വരസേ സപ്താഹം മരിചം സിതമ്| ഭാവിതം സര്പദഷ്ടാനാം പാനനസ്യാഞ്ജനേ ഹിതമ്||൨൫||
शिरीषपुष्पस्वरसे सप्ताहं मरिचं सितम्| भावितं सर्पदष्टानां पाननस्याञ्जने हितम्||२५||
🔊 Audio coming soon
സിതം മരിചം ശിഗ്രുബീജമ്| മരിചാവാന്തരജാതിര്വാ| (ശിരീഷകുസുമരസേ സപ്താഹം സപ്തവാസരാന് ഭാവിതം പേഷിതം സിതം മരിചം ശിഗ്രുബീജം സര്പദഷ്ടാനാം സര്വേഷാം പാനാദൌ ഹിതമ്)|| ൨൫||
Adhikarana vakrakuShThAdipAnam (26) · Śloka 26
ദ്വിപലം വക്രകുഷ്ഠാഭ്യാം ഘൃതക്ഷൌദ്രം ചതുഷ്പലമ്| അപി തക്ഷകദഷ്ടാനാം പാനമേതത്സുഖപ്രദമ്||൨൬||
द्विपलं वक्रकुष्ठाभ्यां घृतक्षौद्रं चतुष्पलम्| अपि तक्षकदष्टानां पानमेतत्सुखप्रदम्||२६||
🔊 Audio coming soon
വക്രകുഷ്ഠേ മിശ്രീഭൂതേ ദ്വിപലമ്| തഥൈവ ഘൃതക്ഷൌദ്രം ചതുഷ്പലമ്| തഗരകുഷ്ഠയോരേകൈകം പലം ചൂര്ണയിത്വാ പ്രത്യേകം ദ്വിപലപ്രമിതയോര്ഘൃതക്ഷൌദ്രയോഃ സമാലോഡ്യ പീതം തക്ഷകദഷ്ടാനാമപി സുഖകരമ്| അത്രാപിശബ്ദേന തക്ഷകവിഷസ്യ ദുര്നിവാര്യത്വമസ്യാഗദസ്യ പ്രഭാവാധിക്യം ച ദ്യോത്യതേ|| ൨൬||
Adhikarana gRuhadhUmAdipAnam (27) · Śloka 27
ഗൃഹധൂമം ഹരിദ്രേ ദ്വേ സമൂലം തണ്ഡുലീയകമ്| അപി വാസുകിനാ ദഷ്ടഃ പിബേന്മധുഘൃതാപ്ലുതമ്||൨൭||
गृहधूमं हरिद्रे द्वे समूलं तण्डुलीयकम्| अपि वासुकिना दष्टः पिबेन्मधुघृताप्लुतम्||२७||
🔊 Audio coming soon
വാസുകിനാ ദഷ്ടോऽപി ഗൃഹധൂമാദികം മധുഘൃതാപ്ലുതം പിബേത്|| ൨൭||
Adhikarana rasAdigate viShe pAnam (28) · Śloka 28
രക്തം മാംസഞ്ച ഗോധായാഃ ശുഷ്കം ചൂര്ണീകൃതം ഹിതമ്| വിഷേ രസഗതേ പാനം കപിത്ഥരസസംയുതമ്| ശേലുമൂലത്വഗഗ്രാണി ബാദരോദുമ്ബരാണി ച| കടഭ്യാശ്ച പിബേദ്രക്തഗതേ മാംസഗതേ പുനഃ| സക്ഷൌദ്രം ഖാദിരാരിഷ്ടം കൌടജം മൂലമമ്ഭസാ| സര്വേഷ്വപി ബലായുഗ്മം മധുകം മദനം നതമ്||൨൮||
रक्तं मांसञ्च गोधायाः शुष्कं चूर्णीकृतं हितम्| विषे रसगते पानं कपित्थरससंयुतम्| शेलुमूलत्वगग्राणि बादरोदुम्बराणि च| कटभ्याश्च पिबेद्रक्तगते मांसगते पुनः| सक्षौद्रं खादिरारिष्टं कौटजं मूलमम्भसा| सर्वेष्वपि बलायुग्मं मधुकं मदनं नतम्||२८||
🔊 Audio coming soon
വിഷേ രസഗതേ സതി ഗോധായാ രക്തം മാംസം ച ശുഷ്കം ചൂര്ണീകൃതം കപിത്ഥരസസംയുതം പാനം ഹിതമ്| രക്തഗതേ സതി ശേലുമൂലാദീനി കപിത്ഥരസസംയുതാനി പിബേത്| മാംസഗതേ ഖദിരാദിമൂലം സക്ഷൌദ്രം ക്ഷൌദ്രസഹിതമമ്ഭസാ പിബേത്| സര്വേഷു രസാദിധാതുത്രയഗതേഷ്വപി ബലായുഗ്മാദികമമ്ഭസാ പിബേത്| മദനം മദനഫലമ്|| ൨൮||
Adhikarana shirogataviShe cikitsA (29) · Śloka 29
ശിരോഗതേ വിഷേ മൂലം നസ്യകര്മണി യോജയേത്| ബന്ധുജീവസ്യ ഭാങ്ഗര്യാശ്ച സുരസസ്യാസിതസ്യ ച| അഥവാ പില്ലീഹിങ്ഗുവൃശ്ചികാലീമനശിശലാഃ| ശിരീഷബീജാപാമാര്ഗലവണം ചേതനാകരമ്| കല്കശ്ചൂര്ണോऽഥവാ കൃഷ്ണക്ഷവകാതിവിഷോഷണാത്||൨൯||
शिरोगते विषे मूलं नस्यकर्मणि योजयेत्| बन्धुजीवस्य भाङ्गर्याश्च सुरसस्यासितस्य च| अथवा पिल्लीहिङ्गुवृश्चिकालीमनशिशलाः| शिरीषबीजापामार्गलवणं चेतनाकरम्| कल्कश्चूर्णोऽथवा कृष्णक्षवकातिविषोषणात्||२९||
🔊 Audio coming soon
ശിരോഗതേ വിഷേ ബന്ധുജീവാദിമൂലം പൃഥങ്നസ്യകര്മണി യോജയേത്| അഥവാ പിപ്പല്യാദി മനശ്ശിലാന്തമ്| ശിരീഷാദികം ചേതനാകരം ഭവതി| കൃഷ്ണാദീനാം കല്കശ്ചൂര്ണോ വാ|| ൨൯||
Adhikarana akShigataviShacikitsA (30) · Śloka 30
പിപ്പലീമരിചക്ഷാരവചാസൈന്ധവശിഗ്രുകാഃ| പിഷ്ടാ രോഹിതപിത്തേന ഘ്നന്ത്യക്ഷിഗതമഞ്ജനാത്| ചന്ദനം മധുകം മാംസീ പിപ്പലീമരിചോത്പലമ്| സൈന്ധവം ചാഞ്ജനം ശ്രേഷ്ഠം ഗവാം പിത്തേന കല്കിതമ്||൩൦||
पिप्पलीमरिचक्षारवचासैन्धवशिग्रुकाः| पिष्टा रोहितपित्तेन घ्नन्त्यक्षिगतमञ्जनात्| चन्दनं मधुकं मांसी पिप्पलीमरिचोत्पलम्| सैन्धवं चाञ्जनं श्रेष्ठं गवां पित्तेन कल्कितम्||३०||
🔊 Audio coming soon
രോഹിതപിത്തേന പിഷ്ടാഃ പിപ്പല്യാദയോऽഞ്ജനാദക്ഷിഗതം വിഷം ഘ്നന്തി| രോഹിതോ മത്സ്യവിശേഷഃ| ഗോപിത്തേന പിഷ്ടം ചന്ദനാദികം ശ്രേഷ്ഠമഞ്ജനമ്||൩൦||
Adhikarana bhojavaitaraNaproktama~jjanam (31) · Śloka 31
നക്തമാലഫലം വ്യോഷം ബില്വമൂലം നിശാദ്വയമ്| പുഷ്പം ച സൌരസം പിഷ്ടമഞ്ജനം ബസ്തവാരിണാ| ഭോജവൈതരണോദ്ദിഷ്ടം വിഷസുപ്തപ്രബോധനമ്||൩൧||
नक्तमालफलं व्योषं बिल्वमूलं निशाद्वयम्| पुष्पं च सौरसं पिष्टमञ्जनं बस्तवारिणा| भोजवैतरणोद्दिष्टं विषसुप्तप्रबोधनम्||३१||
🔊 Audio coming soon
ബസ്തവാരിണാऽജാമൂത്രേണ പിഷ്ടം നക്തമാലഫലാദികം ഭോജവൈതരണേനോദ്ദിഷ്ടം കല്പിതമഞ്ജനം വിഷസുപ്താനാം പ്രബോധനമ്|| ൩൧||
Adhikarana gAruDA~jjanam (32) · Śloka 32
വാരിഗുഞ്ജാഫലോശീരം നേത്രയോര്വിഷദുഷ്ടയോഃ| അഞ്ജനം വാരിണാ പിഷ്ടം ഗാരുഡം ഗരുഡോപമമ്||൩൨||
वारिगुञ्जाफलोशीरं नेत्रयोर्विषदुष्टयोः| अञ्जनं वारिणा पिष्टं गारुडं गरुडोपमम्||३२||
🔊 Audio coming soon
വാരിണാ പിഷ്ടം വാരിഗുഞ്ജാഫലാദികം വിഷദുഷ്ടയോര്നേത്രയോര്ഗാരുഡം നാമാഞ്ജനം ഗരുഡോപമം ച|| ൩൨||
Adhikarana cUrNA~jjanam (33) · Śloka 33
സമുദ്രഫേനം മരിചം കണാസൌവീരകാഞ്ജനമ്| ചൂര്ണാഞ്ജനം സസിന്ധൂത്ഥം വിഷോപഹതചക്ഷുഷാമ്||൩൩||
समुद्रफेनं मरिचं कणासौवीरकाञ्जनम्| चूर्णाञ्जनं ससिन्धूत्थं विषोपहतचक्षुषाम्||३३||
🔊 Audio coming soon
സിന്ധൂത്ഥസഹിതം സമുദ്രഫേനാദികം വിഷോപഹതചക്ഷുഷാം ചൂര്ണാഞ്ജനം ഹിതമിതി ശേഷഃ|| ൩൩||
Adhikarana AmAshayagataviShacikitsA (34) · Śloka 34
കപിത്ഥമാംസം സസിതാക്ഷൌദ്രം കണ്ഠഗതേ വിഷേ| ലിഹ്യാദാമാശയഗതേ താഭ്യാം ചൂര്ണപലം നതാത്||൩൪||
कपित्थमांसं ससिताक्षौद्रं कण्ठगते विषे| लिह्यादामाशयगते ताभ्यां चूर्णपलं नतात्||३४||
🔊 Audio coming soon
വിഷേ കണ്ഠഗതേ സതി സസിതാക്ഷൌദ്രം കപിത്ഥമാംസം ലിഹ്യാത്| ആമാശയഗതേ സതി താഭ്യാം സിതാക്ഷൌദ്രാഭ്യാം സഹ നതാദ്വക്രാത് ചൂര്ണപലം ലിഹ്യാത്| ലിഹ്യാദിത്യുഭയത്രാപി സമ്ബധ്യതേ|| ൩൪||
Adhikarana pakvAshayagataviShacikitsA (35) · Śloka 35
വിഷേ പക്വാശയഗതേ മഞ്ജിഷ്ഠാ രജനീദ്വയമ്| പിപ്പലീം ച സമം പിഷ്ട്വാ ഗവ്യപിത്തേന പായയേത്||൩൫||
विषे पक्वाशयगते मञ्जिष्ठा रजनीद्वयम्| पिप्पलीं च समं पिष्ट्वा गव्यपित्तेन पाययेत्||३५||
🔊 Audio coming soon
പക്വാശയഗതേ വിഷേ മഞ്ജിഷ്ഠാദിപിപ്പല്യന്തം സമം സമാംശം ഗവ്യപിത്തേന് പിഷ്ട്വാ പായയേത്|| ൩൫||
Adhikarana kaNThagataviShacikitsA (36) · Śloka 36
പിപ്പലീനാഗരക്ഷാരം നവനീതേന മൂര്ച്ഛിതമ്| പ്രവൃദ്ധേ കണ്ഠഗേ ദദ്യാച്ഛ്ലേഷ്മണി പ്രതിസാരണമ്||൩൬||
पिप्पलीनागरक्षारं नवनीतेन मूर्च्छितम्| प्रवृद्धे कण्ठगे दद्याच्छ्लेष्मणि प्रतिसारणम्||३६||
🔊 Audio coming soon
വിഷവതഃ കണ്ഠഗതേ ശ്ലേഷ്മണി പ്രവൃദ്ധേ പ്രവൃദ്ധേ പിപ്പല്യാദി നവനീതമിശ്രം പ്രതിസാരണം ദദ്യാത്|| ൩൬||
Adhikarana viShasa~gkrAmaNam (37) · Śloka 37
ജയേത്സങ്ക്രാമണൈരാശു വിഷം ശിരസി സംശ്രിതമ്| ദദ്യാദധസ്താദ്ദഷ്ടസ്യ മൂര്ധ്നി കാകപദേ കൃതേ| കാകദക്ഷശിഖിച്ഛാഗഗവ്യമാഹിഷകൌക്കുടമ്| ബില്വപ്രമാണം മാംസാസ്രമൂര്ധ്വദഷ്ടസ്യ പാദയോഃ| വിഷം സങ്ക്രമതേ തത്ര നിഹന്യാച്ഛീഘ്രമന്യഥാ||൩൭||
जयेत्सङ्क्रामणैराशु विषं शिरसि संश्रितम्| दद्यादधस्ताद्दष्टस्य मूर्ध्नि काकपदे कृते| काकदक्षशिखिच्छागगव्यमाहिषकौक्कुटम्| बिल्वप्रमाणं मांसास्रमूर्ध्वदष्टस्य पादयोः| विषं सङ्क्रमते तत्र निहन्याच्छीघ्रमन्यथा||३७||
🔊 Audio coming soon
ശിരഃസ്ഥിതം വിഷം സംക്രാമണൈരാശു ശീഘ്രം ജയേത്| അധഃ കായേ ദഷ്ടസ്യ മൂര്ധ്നി കാകപദം കാകപദാകൃതി ഛേദം കൃത്വാ തത്ര കാകാദ്യന്യതമം ബില്വപ്രമാണം പലമാത്രം മാംസാസ്രം ദദ്യാത് ക്ഷിപേത്| തത്ര മാംസാസൃജി വിഷം സംക്രമത ഇതി ശരീരേ ച ലാഘവം യാതി| അന്യഥാ ശരീര ഏവ തിഷ്ഠന് ശീഘ്രം ഹന്യാത്| ഏവമൂര്ധ്വകായേ ദഷ്ടസ്യ പാദയോരപി|| ൩൭||
Adhikarana tIkShNanasyA~jjanottaraM kRutyam (38) · Śloka 38
തീക്ഷ്ണനസ്യാഞ്ജനാന്തേ ച ഭൂരിമാത്രം പിബേദ് ഘൃതമ്| വിഷം ഹി നേത്രം രൂക്ഷസ്യ തീക്ഷ്ണൈര്ഹന്തി സമീരിതമ്| വാമയേത തതശ്ചൈനം വിഷശേഷോപശാന്തയേ| ശ്ലേഷ്മലം ശ്ലേഷ്മലൈര്ദഷ്ടം നാഭേരൂര്ധ്വം വിശേഷതഃ||൩൮||
तीक्ष्णनस्याञ्जनान्ते च भूरिमात्रं पिबेद् घृतम्| विषं हि नेत्रं रूक्षस्य तीक्ष्णैर्हन्ति समीरितम्| वामयेत ततश्चैनं विषशेषोपशान्तये| श्लेष्मलं श्लेष्मलैर्दष्टं नाभेरूर्ध्वं विशेषतः||३८||
🔊 Audio coming soon
അത്ര ച വിഷേ തീക്ഷ്ണയോര്നസ്യാഞ്ജനയോഃ പ്രയോഗാന്തേ ഭൂരിമാത്രം ബഹുമാത്രം ഘൃതം പിബേത്| യസ്മാന്നേത്രസ്ഥിതം വിഷം രൂക്ഷസ്യ സതസ്തീക്ഷ്ണൈരഞ്ജനൈഃ സമീരിതം നേത്രം ഹന്തി| തതോऽനന്തരമേനം വിശേഷോപശാന്തയേ വാമയേത്| ശ്ലേഷ്മലം പുരുഷം ശ്ലേഷ്മലൈഃ ശൂര്ദ്രൈര്ദ്രഷ്ടം വിഷോപശാന്ത്യര്ഥം വാമയേത്| നാഭേശ്ചോര്ധ്വം ദഷ്ടം വിശേഷതോ വാമയേത്|| ൩൮||
Adhikarana vamanam (39) · Śloka 39
ധാമാര്ഗവഃ ശക്രയവാഃ സര്ഷപാ മദനം മധു| സൈന്ധവം വമനം കോഷ്ണം വിഷേ ശ്ലേഷ്മാശയാശ്രിതേ| സുരസം സര്പവേതാലീമീശ്വരാം ഗൌരസര്ഷപമ്| പടോലനിമ്ബപത്രം ച പിബേത് സക്ഷൌദ്രസൈന്ധവമ്| ശുകാഹ്വാജാലിനീദന്തീമദനേക്ഷ്വാകുകൌടജമ്| കാലാ ലാങ്ഗലികാ തിക്താ വമനം തണ്ഡുലാമ്ബുനാ||൩൯||
धामार्गवः शक्रयवाः सर्षपा मदनं मधु| सैन्धवं वमनं कोष्णं विषे श्लेष्माशयाश्रिते| सुरसं सर्पवेतालीमीश्वरां गौरसर्षपम्| पटोलनिम्बपत्रं च पिबेत् सक्षौद्रसैन्धवम्| शुकाह्वाजालिनीदन्तीमदनेक्ष्वाकुकौटजम्| काला लाङ्गलिका तिक्ता वमनं तण्डुलाम्बुना||३९||
🔊 Audio coming soon
തദേവ് വമനമാഹ| സുരസാദികം ധാമാര്ഗവാദി വമനം സുബോധമ്| സക്ഷൌദ്രസൈന്ധവം വമനം പിബേത്| സര്പവേതാലീ മഞ്ജാര്യാഖ്യാ സുരസാദികം മഹാവേതാലീ ച| ശുകാഹ്വാദിഭിസ്തണ്ഡുലാമ്ബുനാ വമനമ്| ഇതി ശ്ലേഷ്മണി||൩൯||
Adhikarana paittike virecanam (40) · Śloka 40
പൈത്തികം പൈത്തികൈര്ദഷ്ടമധോ നാഭേര്വിശേഷതഃ| വിഷേ പിത്താശയഗതേ പായയേത വിരേചനമ്| സനീലീഫലദാം ദന്തീം പയസാ മസ്തുനാऽഥവാ| ശ്ലക്ഷ്ണചൂര്ണീകൃതം കുമ്ഭം ക്വാഥേന ത്രൈഫലേന വാ| ക്ഷീരേണ വാ ത്രിവൃച്ഛ്യാമാസുരസാനീലിനീരജഃ| പിണ്ഡീതകഫലം വ്യോഷം ത്രിവൃദ്വേല്ലം ഹരീതകീ| വിരേചനം കഫപ്രായേ ലവണം മൂത്രസമ്പ്ലുതമ്| ഘൃതാപ്ലുതം സലവണം മാരുതേ നീലിനീഫലമ്| ശയാനഃ ശയനേ ഛിദ്രേ വിരേച്യോ വിഷപീഡിതഃ| മുഹുരുത്തിഷ്ഠതോ ഹ്യസ്യ വിഷം ദൂഷയതേऽനിലമ്| പിബേദ്വാന്തോ വിരിക്തോ വാ യവാഗൂം വിഷനാശിനീമ്||൪൦||
पैत्तिकं पैत्तिकैर्दष्टमधो नाभेर्विशेषतः| विषे पित्ताशयगते पाययेत विरेचनम्| सनीलीफलदां दन्तीं पयसा मस्तुनाऽथवा| श्लक्ष्णचूर्णीकृतं कुम्भं क्वाथेन त्रैफलेन वा| क्षीरेण वा त्रिवृच्छ्यामासुरसानीलिनीरजः| पिण्डीतकफलं व्योषं त्रिवृद्वेल्लं हरीतकी| विरेचनं कफप्राये लवणं मूत्रसम्प्लुतम्| घृताप्लुतं सलवणं मारुते नीलिनीफलम्| शयानः शयने छिद्रे विरेच्यो विषपीडितः| मुहुरुत्तिष्ठतो ह्यस्य विषं दूषयतेऽनिलम्| पिबेद्वान्तो विरिक्तो वा यवागूं विषनाशिनीम्||४०||
🔊 Audio coming soon
പൈത്തികം പുരുഷം പൈത്തികൈര്ദഷ്ടം വിരേചനം പായയേത്| അധോ നാഭേര്ദഷ്ടം പിത്താശയഗതേ ച വിഷേ വിശേഷേണ പായയേത ച നീലിനീഫലൈര്യുക്താം ദന്തീം പയസാ ക്ഷീരേണാഥവാ മസ്തുനാ| അഥവാ ത്രിഫലാക്വാഥേന ദ്രവന്തീചൂര്ണമ്| അഥവാ ത്രിവൃതാദീനാം രജശ്ചൂര്ണം ക്ഷീരേണ| പിണ്ഡീതകഫലാദികം ലവണാന്തം മൂത്രസംപ്ലുതം ശ്ലേഷ്മപ്രായേ പിത്തേ വിരേചനം പായയേത്| പിണ്ഡീതകഫലം മദനഫലമ്| മാരുതേऽധികേ നീലിനീഫലം ഘൃതാപ്ലുതം വിരേചനമ്| വിഷപീഡിതഃ സര്വഃ ശയനേ ഛിദ്രേ സച്ഛിദ്രേ ശയാനോ വിരേച്യഃ| ഛിദ്രം ശയ്യായാം ഗുദപ്രദേശേ കാര്യമ്| യതോ വിരേചനാര്ഥം മുഹുരുത്തിഷ്ഠതോ വിഷം കര്തൃ അനിലം ദൂഷയതേ| സുബോധമ്| വിഷനാശിനീ യവാഗൂഃ പുര്വോക്താ|| ൪൦||
Adhikarana vAtAshayagataviShacikitsA (41) · Śloka 41
വിഷേ വാതാശയഗതേ സര്പിഷഃ പാനമിഷ്യതേ| ആദ്യപശ്ചിമയോര്യച്ച പ്രോക്തം വിഷനിഷേധയോഃ||൪൧||
विषे वाताशयगते सर्पिषः पानमिष्यते| आद्यपश्चिमयोर्यच्च प्रोक्तं विषनिषेधयोः||४१||
🔊 Audio coming soon
വാതാശയഗതേ വ്യാഖ്യാസമമ്| ആദ്യപശ്ചിമൌ വിഷനിഷേധൌ സ്ഥാവരവിഷപ്രഥമസപ്തമവേഗൌ|| ൪൧||
Adhikarana darvIkaraviShavegeShu cikitsA (42) · Śloka 42
അഥ ദര്വീകൃതാം വേഗേ പൂര്വേ വിസ്രാവ്യ ശോണിതമ്| അഗദം മധുസര്പിര്ഭ്യാം സംയുക്തം ത്വരിതം പിബേത്| ദ്വിതീയേ വമനം കൃത്വാ തദ്വദേവാഗദം പിബേത്| വിഷാപഹേ പ്രയുഞ്ജീത തൃതീയേऽഞ്ജനനാവനേ| പിബേച്ചതുര്ഥേ പൂര്വോക്താം യവാഗൂം വമനേ കൃതേ| ഷഷ്ഠപഞ്ചമയോഃ ശീതൈര്ദിഗ്ധസിക്തമഭീക്ഷ്ണശഃ| പായയേദ്വമനം തീക്ഷ്ണം യവാഗൂം ച യഥോദിതാമ്| അഗദം സപ്തമേ തീക്ഷ്ണം യുഞ്ജ്യാദഞ്ജനനസ്യയോഃ| കൃത്വാവഗാഢം ശസ്ത്രേണ മുര്ധ്നി കാകപദം തതഃ| മാംസം സരുധിരം തസ്യ ചര്മ വാ തത്ര നിക്ഷിപേത്||൪൨||
अथ दर्वीकृतां वेगे पूर्वे विस्राव्य शोणितम्| अगदं मधुसर्पिर्भ्यां संयुक्तं त्वरितं पिबेत्| द्वितीये वमनं कृत्वा तद्वदेवागदं पिबेत्| विषापहे प्रयुञ्जीत तृतीयेऽञ्जननावने| पिबेच्चतुर्थे पूर्वोक्तां यवागूं वमने कृते| षष्ठपञ्चमयोः शीतैर्दिग्धसिक्तमभीक्ष्णशः| पाययेद्वमनं तीक्ष्णं यवागूं च यथोदिताम्| अगदं सप्तमे तीक्ष्णं युञ्ज्यादञ्जननस्ययोः| कृत्वावगाढं शस्त्रेण मुर्ध्नि काकपदं ततः| मांसं सरुधिरं तस्य चर्म वा तत्र निक्षिपेत्||४२||
🔊 Audio coming soon
അഥേത്യാദിനാ വേഗക്രമേണോച്യതേ| വ്യാഖ്യാസമമ്| അവഗാഢമന്തഃ-പ്രവിഷ്ടമ്| (അഥ വേഗലക്ഷണദര്ശനാനാന്തരം ദര്വീകരസര്പാണാം പ്രഥമേ വേഗേ ജലൂകാദിനാ രക്തമപനീയ മധുഘൃതോപേതം വിഷഘ്നമൌഷധം ശീഘ്രം പിബേത്| ദ്വിതീയേ വേഗേ കൃതവമനഃ സന് സര്പിര്മധൂപേതമേവാഗദം പിബേത്| തൃതീയേ വേഗേ തണ്ഡുലീയകാദി വിഷഹരദ്രവ്യൈരഞ്ജനനാവനേ യുഞ്ജ്യാത്| ചതുര്ഥേ വേഗേ വമനാനന്തരം പൂര്വോക്താം കോശാതകേത്യാദിനാ കൃതാം യവാഗൂം പിബേത്| ഷഷ്ഠപഞ്ചമവേഗയോഃ ശീതൈശ്ചന്ദനോശീരാദിശീതദ്രവ്യൈര്ദിഗ്ധം പുനഃ പുനഃ പ്രലിപ്തം ദൂര്വാഗോജിഹ്വാദിസ്വരസശീതോദകാദിഭിസ്തദ്വദേവ സിക്തം ച തീക്ഷ്ണം തീക്ഷ്ണദ്രവ്യകൃതം വമനൌഷധം തണ്ഡുലീയകകോശാതക്യാദിഭിഃ സിദ്ധാം യവാഗൂം ച പായയേത്| സപ്തമേ വേഗേ അഞ്ജനനസ്യയോസ്തീക്ഷ്ണമഗദം യുഞ്ജ്യാത്| മൂര്ധ്നി ശസ്ത്രേണാവഗാഢം കാകപദം കൃത്വ കാകപദാകൃത്യാऽവഗാഢം ഛിത്വാऽനന്തരം തസ്യ ദഷ്ടസ്യ തത്ര കാകപദേ സരക്തം മാംസം ചര്മ വാ നിക്ഷിപേത്| നിക്ഷിപ്യ വിഷം തസ്മിന് സങ്ക്രാമയേദിത്യര്ഥഃ)|| ൪൨||
Adhikarana maNDalivegacikitsA (43) · Śloka 43
തൃതീയേ വാമിതഃ പേയാം വേഗേ മണ്ഡലിനാം പിബേത്| അതീക്ഷ്ണമഗദം ഷഷ്ഠേ ഗണം വാ പദ്മകാദികമ്||൪൩||
तृतीये वामितः पेयां वेगे मण्डलिनां पिबेत्| अतीक्ष्णमगदं षष्ठे गणं वा पद्मकादिकम्||४३||
🔊 Audio coming soon
തൃതീയാത് ഷഷ്ഠാച്ച ശേഷേഷു മണ്ഡലിനാം സാമര്ഥ്യാത് പൂര്വവത്| (മണ്ഡലിസര്പാണാം തൃതീയേ വേഗേ കൃതവമനഃ സന് വിഷഘ്നീം പേയാം പിബേത്| ഷഷ്ഠേ വേഗേ അതീക്ഷ്ണം മൃദുദ്രവ്യകൃതമഗദമൌഷധയോഗം ശോധനാദിഗണോക്തം പദ്മകാദിഗണം വാ പിബേത്)|| ൪൩||
Adhikarana rAjilavegacikitsA (44) · Śloka 44
ആദ്യേऽവഗാഢം പ്രച്ഛായ വേഗേ ദഷ്ടസ്യ രാജിലൈഃ| അലാബുനാ ഹരേദ്രക്തം പുര്വവച്ചാഗദം പിബേത്| ഷഷ്ഠേ വേഗേऽഞ്ജനം തീക്ഷ്ണമവപീഡം ച യോജയേത്| അനുക്തേഷു ച വേഗേഷു ക്രിയാം ദര്വീകരോദിതാമ്||൪൪||
आद्येऽवगाढं प्रच्छाय वेगे दष्टस्य राजिलैः| अलाबुना हरेद्रक्तं पुर्ववच्चागदं पिबेत्| षष्ठे वेगेऽञ्जनं तीक्ष्णमवपीडं च योजयेत्| अनुक्तेषु च वेगेषु क्रियां दर्वीकरोदिताम्||४४||
🔊 Audio coming soon
അവഗാഢം ഘനമ്| രാജീമതാം ശേഷേഷു വേഗേഷു പൂര്വവത് ദര്വീകരവത്| ഏതദേവോച്യതേ അനുക്തേഷ്വിത്യാദിനാ| (ആദ്യ ഇതി| രാജിലസര്പൈര്ദഷ്ടസ്യ ആദ്യേ പ്രഥമേ വേഗേ അവഗാഢം സമ്യഗ്രക്താപനയനാര്ഥമാമാംസമിത്യര്ഥഃ| പ്രച്ഛായ പ്രച്ഛാനം കൃത്വാ അലാബുനാ രക്തം ഹരേത്| പൂര്വവത് മധുസര്പിഃ സംയുക്തം വിഷഘ്നമൌഷധം പിബേച്ച| ഷഷ്ഠേ വേഗേ തീക്ഷ്ണതമമതിശയേന തീക്ഷ്ണമഞ്ജനമവപീഡനനസ്യം ച യോജയേത്| അത്രാനുക്തേഷു മണ്ഡലിനാം പ്രഥമ-ദ്വിതീയ-ചതുര്ഥ-പഞ്ചമ-സപ്തമവേഗേഷു| രാജീമതാം ദ്വിതീയ-തൃതീയ-ചതുര്ഥ-പഞ്ചമ-സപ്തമവേഗേഷു ച ദര്വീകരവേഗോക്തചികിത്സാമേവ യോജയേത്)|| ൪൪||
Adhikarana garbhiNyAdau sirAvyadhaniShedhaH (45) · Śloka 45
ഗര്ഭിണീബാലവൃദ്ധേഷു മൃദു വിധ്യേത് സിരാഞ്ച ന||൪൫||
गर्भिणीबालवृद्धेषु मृदु विध्येत् सिराञ्च न||४५||
🔊 Audio coming soon
ഗര്ഭിണ്യാദിഷു സര്വം മൃദു ശസ്യതേ| സിരാഃ ച ന വിധ്യേത്| (ഗര്ഭിണ്യാദിഷു മൃദ്വതീക്ഷ്ണമഞ്ജനാദികം യുഞ്ജ്യാത് സിരാവേധം തു ന കുര്യാത്)||൪൫||
Adhikarana vajrAkhyaM cUrNam (46) · Śloka 46
ത്വങ്മനോഹ്വാ നിശേ വക്രം രസഃ ശാര്ദൂലജോ നഖഃ| തമാലഃ കേസരം ശീതം പീതം തണ്ഡുലവാരിണാ| ഹന്തി സര്വവിഷാണ്യേതദ്വജ്രം വജ്രമിവാസുരാന്||൪൬||
त्वङ्मनोह्वा निशे वक्रं रसः शार्दूलजो नखः| तमालः केसरं शीतं पीतं तण्डुलवारिणा| हन्ति सर्वविषाण्येतद्वज्रं वज्रमिवासुरान्||४६||
🔊 Audio coming soon
സര്വവിഷാണാം സാമാന്യചികിത്സാമാഹ-ത്വഗാദിചൂര്ണം നാമ്നാ വജ്രമ്| സുബോധമ്| വക്രം തഗരമ്| ശീതം ചന്ദനമ്| (ത്വഗാദിശീതാന്തമൌഷധം പിഷ്ടം തണ്ഡുലവാരിണ്യാലോഡ്യ പീതം വജ്രസംജ്ഞിതമേതദൌഷധം സര്വസര്പവിഷാണി നാശയതി| ശക്രേണ പ്രേരിതം കുലിശമസുരാനിവ)||൪൬||
Adhikarana tArkShyo agadaH (47) · Śloka 47
പ്രപൌണ്ഡരീകം കടുകാ ദേവദാരുസുവര്ചികാ| കാലാനുസാരീ സ്ഥൌണേയശൈലേയധനപദ്മകമ്| കുടന്നടൈലാപുന്നാഗനതകുഷ്ഠപ്രിയങ്ഗുകമ്| ലോധ്രഗുഗ്ഗുലുതാലീസപിപ്പലീസ്വര്ണഗൈരികമ്| സിന്ദുവാരഃ സിതഃ ശുണ്ഠീ ധ്യാമകം ലവണോത്തമമ്| ശ്ലക്ഷ്ണചൂര്ണീകൃതം ശൃങ്ഗേ നിദധ്യാന്മാക്ഷികദ്രുതമ്| താര്ക്ഷ്യസ്താര്ക്ഷ്യോപമഃ പാനനാവനാഭ്യഞ്ജനാഞ്ജനൈഃ| അഗദസ്തക്ഷകസ്യാപി വിഷവേഗം നിവര്ത്തയേത്||൪൭||
प्रपौण्डरीकं कटुका देवदारुसुवर्चिका| कालानुसारी स्थौणेयशैलेयधनपद्मकम्| कुटन्नटैलापुन्नागनतकुष्ठप्रियङ्गुकम्| लोध्रगुग्गुलुतालीसपिप्पलीस्वर्णगैरिकम्| सिन्दुवारः सितः शुण्ठी ध्यामकं लवणोत्तमम्| श्लक्ष्णचूर्णीकृतं शृङ्गे निदध्यान्माक्षिकद्रुतम्| तार्क्ष्यस्तार्क्ष्योपमः पाननावनाभ्यञ्जनाञ्जनैः| अगदस्तक्षकस्यापि विषवेगं निवर्त्तयेत्||४७||
🔊 Audio coming soon
പ്രപൌണ്ഡരീകാദിഭിസ്താര്ക്ഷ്യനാമാഗദഃ സുബോധഃ| ശൃങ്ഗം ഗോഃ| (പ്രപൌണ്ഡരീകമിത്യാദി| കാലാനുസാരീ കാലാനുസാരി വാ| കുടന്നടഃ സ്യോനാകഃ| സിതഃ സിന്ദുവാരഃ ശ്വേതനിര്ഗുണ്ഡീ| ധ്യാമകം കത്തൃണമ്| ഇതി സുശൃതടീകാ)|| ൪൭||
Adhikarana lodhrAdyagadaH (48) · Śloka 48
ലോധ്രം ശിരീഷപുഷ്പാണി സമങ്ഗാ ഹിങ്ഗു രേണുകാഃ| കണോഷണൈലാ നേപാലീ വചാ യഷ്ടീ മധൂത്പലമ്| സിന്ദുവാരകമന്ദാരമൂലം ബീജം കരഞ്ജജമ്| ജ്യോതിഷ്മതീ നതം കുഷ്ഠം ശ്വേതാ ച ഗിരികര്ണികാ| ചൂര്ണിതഃ കന്യയാ ക്ഷൌദ്രഗോപിത്താഭ്യാം ച വര്ത്തിതഃ| അഗദോ ഹന്തി സര്പാഖുകണഭം ച സൃഗാലജമ്| ബിഡാലകാണ്ഡചിത്രോത്ഥം വിഷം ഭൂതഗ്രഹം ജ്വരമ്| അപസ്മാരഗ്രഹോന്മാദഗുല്മാജീര്ണം വിഷൂചികാമ്||൪൮||
लोध्रं शिरीषपुष्पाणि समङ्गा हिङ्गु रेणुकाः| कणोषणैला नेपाली वचा यष्टी मधूत्पलम्| सिन्दुवारकमन्दारमूलं बीजं करञ्जजम्| ज्योतिष्मती नतं कुष्ठं श्वेता च गिरिकर्णिका| चूर्णितः कन्यया क्षौद्रगोपित्ताभ्यां च वर्त्तितः| अगदो हन्ति सर्पाखुकणभं च सृगालजम्| बिडालकाण्डचित्रोत्थं विषं भूतग्रहं ज्वरम्| अपस्मारग्रहोन्मादगुल्माजीर्णं विषूचिकाम्||४८||
🔊 Audio coming soon
ലോധ്രാദിഃ സുബോധഃ| സമങ്ഗാ മഞ്ജിഷ്ഠാ| രേണുകാ ഹരേണുഃ| നേപാലീ മനശ്ശിലാ| യഷ്ടീമധുര്മധുയഷ്ടീ| മന്ദാരഃ പാരിഭദ്രഃ|| ൪൮||
Adhikarana bilvamUlAdyagadaH (49) · Śloka 49
ബില്വസ്യ മൂലം സുരസസ്യ പുഷ്പം ഫലം കരഞ്ജസ്യ നതം സുരാഹ്വമ്| ഫലത്രയം വ്യോഷനിശാദ്വയം ച ബസ്തസ്യ മൂത്രേണ സുസൂക്ഷ്മപിഷ്ടമ്| ഭുജങ്ഗലൂതോന്ദുരുവൃശ്ചികാദ്യൈ ര്വിഷൂചികാജീര്ണഗരജ്വരൈശ്ച| ആര്ത്താന്നരാന് ഭൂതവിധര്ഷിതാംശ്ച സ്വസ്ഥീകരോത്യഞ്ജനപാനനസ്യൈഃ||൪൯||
बिल्वस्य मूलं सुरसस्य पुष्पं फलं करञ्जस्य नतं सुराह्वम्| फलत्रयं व्योषनिशाद्वयं च बस्तस्य मूत्रेण सुसूक्ष्मपिष्टम्| भुजङ्गलूतोन्दुरुवृश्चिकाद्यै र्विषूचिकाजीर्णगरज्वरैश्च| आर्त्तान्नरान् भूतविधर्षितांश्च स्वस्थीकरोत्यञ्जनपाननस्यैः||४९||
🔊 Audio coming soon
ബസ്തസ്യാവേര്മൂത്രേണ സുസൂക്ഷ്മമതിശ്ലക്ഷ്ണം പിഷ്ടം ബില്വമൂലാദികമഞ്ജനാദിഭിര്ഭുജങ്ഗാദ്യൈര്വിഷൂചികാദ്യൈശ്ചാര്ത്താന് ഭൂതവിധര്ഷിതാംശ്ച നരാന് സ്വസ്ഥീകരോതി| സുരസപുഷ്പം സുരസമഞ്ജരീ|| ൪൯||
Adhikarana mahAgadaH (50) · Śloka 50
ത്രിവൃദ്വിശല്യാ മധുകം നിശേ ലവണപഞ്ചകമ്| മഞ്ജിഷ്ഠാ ത്ര്യൂഷണം തദ്വത് കല്കയേത് സ മഹാഗദഃ||൫൦||
त्रिवृद्विशल्या मधुकं निशे लवणपञ्चकम्| मञ्जिष्ठा त्र्यूषणं तद्वत् कल्कयेत् स महागदः||५०||
🔊 Audio coming soon
ത്രിവൃദാദികോ മഹാഗദഃ സുബോധഃ| വിശല്യാ ഗര്ഭപാതനീ| തദ്വത് കല്കയേദിത്യനേന പേഷണാദി സര്വം പുര്വവദ് ബോദ്ധവ്യമ്|| ൫൦||
Adhikarana ArShabhaH agadaH (51) · Śloka 51
മാംസീഹരേണുത്രിഫലാമുരുങ്ഗീ മധുയഷ്ടികാ| മഞ്ജിഷ്ഠാ പദ്മകാശോകകുഷ്ഠതാലീസചന്ദനമ്| സുഗന്ധികൈലാ കിണിഹീ ത്വക്പടോലീ മൃഗാദിനീ| ഭാര്ങ്ഗീം വിഡങ്ഗം പാലിന്ദീ പാഠാ ക്രോഷ്ടുകമേഖലാ| പുഷ്പമാരുഷ്കരം പത്രം സൌരസം ക്രമുകം പുരമ്| പിത്തം നകുലമാര്ജാരഗോധാശല്യകസൂകരാത്| പൃഷതാച്ചിത്രപത്രാച്ച ഗോശൃങ്ഗേ പുര്വവത് സ്ഥിതഃ| യത്ര ഗേഹേ ന തത്രാഹികീടാദിഭ്യോ ഭയോദ്ഭവഃ| ഏതേന ഭേരീപടഹാഃ പതാകാശ്ച പ്രലേപിതാഃ| ആര്ഷഭേണ വിഷം ഘ്നന്തി സ്പര്ശശ്രവണദര്ശനൈഃ||൫൧||
मांसीहरेणुत्रिफलामुरुङ्गी मधुयष्टिका| मञ्जिष्ठा पद्मकाशोककुष्ठतालीसचन्दनम्| सुगन्धिकैला किणिही त्वक्पटोली मृगादिनी| भार्ङ्गीं विडङ्गं पालिन्दी पाठा क्रोष्टुकमेखला| पुष्पमारुष्करं पत्रं सौरसं क्रमुकं पुरम्| पित्तं नकुलमार्जारगोधाशल्यकसूकरात्| पृषताच्चित्रपत्राच्च गोशृङ्गे पुर्ववत् स्थितः| यत्र गेहे न तत्राहिकीटादिभ्यो भयोद्भवः| एतेन भेरीपटहाः पताकाश्च प्रलेपिताः| आर्षभेण विषं घ्नन्ति स्पर्शश्रवणदर्शनैः||५१||
🔊 Audio coming soon
മാംസ്യാദിഭിരാര്ഷഭനാമാഗദഃ സുബോധഃ| നകുലാദി ചിത്രപത്രാന്തൈഃ സഹ പിത്തമിതി സമ്ബധ്യതേ| പൂര്വവദിതി പ്രപൌണ്ഡരീകാദ്യഗദവത്| ഏതേനാര്ഷഭനാമ്നാऽഗദേന പ്രലേപിതാ ഭേര്യാദയഃ സ്പര്ശാദിഭിര്വിഷം ഘ്നന്തി| (മുരുങ്ഗീ സൌഭാഞ്ജനകഃ| സുഗന്ധികാ സര്പഗന്ധികാ| കിണിഹീ കടഭീ| മൃഗാദിനീ ഇന്ദ്രവാരുണീ| പാലിന്ദീ ത്രിവൃത്| ക്രോഷ്ടുകമേഖലാ പൃശ്നിപര്ണീ| ക്രമുകം പൂഗഫലമ്| പുരം ഗുഗ്ഗുലുഃ| പൃഷതോ ഹരിണഃ| ചിത്രപത്രോ മയൂരഃ| ഇതി സുശ്രുതടീകായാമ്|| ൫൧||
Adhikarana viShasheShabhayam (52) · Śloka 52
പ്രലേപാദ്യൈശ്ച നിശ്ശേഷം ദംശാദപ്യുദ്ധരേദ്വിഷമ്| ഭൂയോ വേഗായ ജായേത ശേഷം ദൂഷീവിഷായ വാ||൫൨||
प्रलेपाद्यैश्च निश्शेषं दंशादप्युद्धरेद्विषम्| भूयो वेगाय जायेत शेषं दूषीविषाय वा||५२||
🔊 Audio coming soon
സര്വം വിഷം പ്രലേപാദ്യൈര്ദംശാദപി നിശ്ശേഷം ഹരേദ്യതഃ നിശ്ശേഷം വിഷം ഭൂയോ വേഗായ ദൂഷീവിഷായ വാ ജായതേ| (പ്രലേപഃ ആലേപഃ| ആദിശബ്ദേന സേകരക്തമോക്ഷണാദിപരിഗ്രഹഃ)|| ൫൨||
Adhikarana viShApAye doShacikitsA (53) · Śloka 53
വിഷാപായേऽനിലം ക്രുദ്ധം സ്നേഹാദിഭിരുപാചരേത്| തൈലമദ്യകുലത്ഥാമ്ലവര്ജ്യൈഃ പവനനാശനൈഃ| പിത്തം പിത്തജ്വരഹരൈഃ കഷായസ്നേഹബസ്തിഭിഃ| സമാക്ഷികേണ വര്ഗേണ കഫമാരഗ്വധാദിനാ||൫൩||
विषापायेऽनिलं क्रुद्धं स्नेहादिभिरुपाचरेत्| तैलमद्यकुलत्थाम्लवर्ज्यैः पवननाशनैः| पित्तं पित्तज्वरहरैः कषायस्नेहबस्तिभिः| समाक्षिकेण वर्गेण कफमारग्वधादिना||५३||
🔊 Audio coming soon
വിഷാപായേऽപി തത്കാരണകുപിതദോഷപ്രശമനോപായമാഹ-വിഷാപായേ വിഷാപഗമേ വമനാദിഭിഃ ക്രുദ്ധമനിലം തൈലാദിവര്ജ്യൈഃ പവനനാശനൈഃ സ്നേഹാദിഭിരുപാചരേത്| തൈലാദീനാം പവനാപഹരത്വേऽപി പ്രതിഷേധഃ| വിഷാപായേ പിത്തം ക്രുദ്ധം പിത്തജ്വരഹരൈഃ കഷായാദിഭിര്ജയേത്| (കഷായഃ ഷഡങ്ഗാദിഃ സ്നേഹസ്തിക്തകാദിഃ)| വിഷാപായ ഏവ കഫം ക്രുദ്ധം സമാക്ഷികേണാരഗ്വധാദിനാ വര്ഗേണ കഷായാദ്യുപയുക്തേന ജയേത്|| ൫൩||
Adhikarana sarpA~ggAbhihatasha~gkAviShayoshcikitsA (54) · Śloka 54
സിതാ വൈഗന്ധികോ ദ്രാക്ഷാ പയസ്യാ മധുകം മധു| പാനം സമന്ത്രപൂതാമ്ബുപ്രോക്ഷണം സാന്ത്വഹര്ഷണമ്| സര്പാങ്ഗാഭിഹതേ യുഞ്ജ്യാത്തഥാ ശങ്കാവിഷാര്ദിതേ||൫൪||
सिता वैगन्धिको द्राक्षा पयस्या मधुकं मधु| पानं समन्त्रपूताम्बुप्रोक्षणं सान्त्वहर्षणम्| सर्पाङ्गाभिहते युञ्ज्यात्तथा शङ्काविषार्दिते||५४||
🔊 Audio coming soon
സര്പാങ്ഗാഭിഹതശങ്കാവിഷയോശ്ചികിത്സാമാഹ-സിതാദികം പാനം സമന്ത്രപൂതാമ്ബുപ്രോക്ഷണാദികം ച സര്പാങ്ഗാഭിഹതാക്ഷ്യേ ശങ്കാവിഷപീഡിതേ ച യുഞ്ജ്യാത്| (വൈഗന്ധികസ്ത്രിജാതകശ്ചതുര്ജാതകോ വാ മന്ത്രപൂതേന ജലേന പ്രോക്ഷണം സാന്ത്വനാദികം ച ഇതി ജേജ്ജടഃ)|| ൫൪||
Adhikarana rakShAprayojanam (55) · Śloka 55
പൂതനാപ്രേതകൂഷ്മാണ്ഡപിശാചാദ്യാ നരദ്വിഷഃ| ഹന്യുരൌഷധവീര്യാണി രക്ഷാകര്മണ്യവാരിതാഃ| തസ്മാദ്രക്ഷാം പ്രയുഞ്ജീത രക്ഷോഗണനിവാരിണീമ്||൫൫||
पूतनाप्रेतकूष्माण्डपिशाचाद्या नरद्विषः| हन्युरौषधवीर्याणि रक्षाकर्मण्यवारिताः| तस्माद्रक्षां प्रयुञ्जीत रक्षोगणनिवारिणीम्||५५||
🔊 Audio coming soon
സര്വത്ര വക്ഷ്യമാണാം രക്ഷാം രക്ഷസാം ഗണാനാം ച നിവാരിണീം പ്രയുഞ്ജീത| വിഷാദിരക്ഷാകര്മണി പൂതനാദയോ നരദ്വിഷോ മനുഷ്യശത്രവഃ അവതാരിതാഃ സന്തഃ ഔഷധവീര്യാണി ഹന്യുഃ അതോ ഹേതോഃ രക്ഷോഗണനിവാരിണീം രക്ഷാം പ്രയുഞ്ജീത|| ൫൫||
Adhikarana rakShAvidhAnam (56) · Śloka 56
ഗോമയേന സുസമ്മൃഷ്ടേ ധൂപാഗരുസുധൂപിതേ| ഗന്ധമാല്യോപഹാരാദ്യൈര്ഗൃഹേ പൂജിതദൈവതേ| സൂത്രകാരാന്സമഭ്യര്ച്യ ശങ്കരാസ്തികകാശ്യപാന്| സന്തര്പ്യ ഹവ്യകവ്യാഭ്യാം സമിദ്ധാനനലദ്വിജാന്| പ്രാങ്മുഖായോപവിഷ്ടായ വിഷാര്ത്തായ ചികിത്സകഃ| ഉത്തരാഭിമുഖോ യുഞ്ജ്യാദ്വിദ്യാം മന്ത്രാണി ഭേഷജമ്| സമപ്രമാണൈര്ഹരിതൈര്ദര്ഭൈഃ പ്രാഗഭിമന്ത്രിതൈഃ| അച്ഛിന്നാഗ്രൈഃ സമൂലൈശ്ച കുര്യാത്തസ്യാപമാര്ജനമ്| ബ്രാഹ്മാദ്യൈരഗദൈരേനം നിത്യമേവാനുലേപയേത്| സഞ്ജീവനാദീന് പാനാദൌ ദംശലേപേ ച യോജയേത്| പൂര്ണകുമ്ഭം സകുസുമം സര്ഷപാന് ഛാഗലം പയഃ| ശസ്ത്രം ദൂര്വാം മധു ഘൃതം കുര്യാദ്ദഷ്ടസ്യ മൂര്ദ്ധതഃ| ഏവം ശാമ്യതി സപ്താഹാദ്വിഷമാത്മവതഃ സതഃ||൫൬||
गोमयेन सुसम्मृष्टे धूपागरुसुधूपिते| गन्धमाल्योपहाराद्यैर्गृहे पूजितदैवते| सूत्रकारान्समभ्यर्च्य शङ्करास्तिककाश्यपान्| सन्तर्प्य हव्यकव्याभ्यां समिद्धाननलद्विजान्| प्राङ्मुखायोपविष्टाय विषार्त्ताय चिकित्सकः| उत्तराभिमुखो युञ्ज्याद्विद्यां मन्त्राणि भेषजम्| समप्रमाणैर्हरितैर्दर्भैः प्रागभिमन्त्रितैः| अच्छिन्नाग्रैः समूलैश्च कुर्यात्तस्यापमार्जनम्| ब्राह्माद्यैरगदैरेनं नित्यमेवानुलेपयेत्| सञ्जीवनादीन् पानादौ दंशलेपे च योजयेत्| पूर्णकुम्भं सकुसुमं सर्षपान् छागलं पयः| शस्त्रं दूर्वां मधु घृतं कुर्याद्दष्टस्य मूर्द्धतः| एवं शाम्यति सप्ताहाद्विषमात्मवतः सतः||५६||
🔊 Audio coming soon
ഗോമയേനേത്യാദിനാ പൂതനാദീനാം രക്ഷാ സുബോധാ| ഗന്ധാദ്യൈശ്ചന്ദനാദിഭിഃ| പൂജിതാ ദേവതാ യസ്മിന് ഗൃഹേ തത്തഥോക്തമ്| സൂത്രകാരാനിതി ശങ്കരാദിവിശേഷണമ്| ദേവദേയം ഹവ്യമ്| പിതൃദേയം കവ്യമ്| ബ്രാഹ്മസഞ്ജീവനാദയോऽഗദാ വിഷപ്രതിഷേധോക്താഃ| ദഷ്ടസ്യ മൂര്ദ്ധതഃ ശയ്യാശിരോഭാഗേ പൂര്ണകുമ്ഭാദികം കുര്യാത്| ആത്മവാന് സത്ത്വവാന്|| ൫൬||
Adhikarana viShaghnaM dhAraNam (57) · Śloka 57
കര്കേതനം മരകതം വജ്രം വാരണമൌക്തികമ്| വൈഡൂര്യം ഗര്ദഭമണിം പിചുകാം വിഷമുഷ്ടികാമ്| ഹിമവദ്ഗിരിസമ്ഭൂതാം സോമരാജീം പുനര്നവാമ്| തഥാ ദ്രോണം മഹാദ്രോണം മാനസീം സര്പജം മണിമ്| വിഷാണി വിഷശാന്ത്യര്ഥം വീര്യവന്തി ച ധാരയേത്||൫൭||
कर्केतनं मरकतं वज्रं वारणमौक्तिकम्| वैडूर्यं गर्दभमणिं पिचुकां विषमुष्टिकाम्| हिमवद्गिरिसम्भूतां सोमराजीं पुनर्नवाम्| तथा द्रोणं महाद्रोणं मानसीं सर्पजं मणिम्| विषाणि विषशान्त्यर्थं वीर्यवन्ति च धारयेत्||५७||
🔊 Audio coming soon
(ഇദാനീം യേഷാം ച ധാരണാത് പ്രഭാവോപഹതം വിഷം വിഷത്വം ജഹാതി താന്യഭിദധാതി| കര്കേതനമിത്യാദി ഇതി ജേജ്ജടഃ|) കര്കേതനാദീനി കേചിന്മണയഃ| കാനിചിദൌഷധാനി| വീര്യവന്തി വിഷാണീത്യേതത്സര്വം വിഷശാന്ത്യര്ഥം ധാരയേത്| ('കര്കേതനം പദ്മരാഗവിശേഷ' ഇതി ജേജ്ജടഃ|) കര്കേതന മാണിക്യമ്| വാരണസ്യ മസ്തകോദ്ഭൂതമൌക്തികം വാരണമൌക്തികമ്| ഗര്ദഭമണിഃ ധൂമവര്ണരത്നവിശേഷഃ| പിചുകാ രത്നപുഷ്പേതി കാചിദൌഷധിഃ| വിഷമൂഷികാ തന്നാമധേയാ പരമൌഷധിഃ| വിഷമൂഷികേതി പാഠഃ| ഹിമവദ്ഗിരിസമ്ഭൂതാ ശ്വേതവചാ| ഹിമവദ്ഗിരിസമ്ഭൂതാ സോമരാജീതി കേചിത്| ദ്രോണം വൈകുണ്ഠമ്| മഹാദ്രോണം ശ്വേതവൈകുണ്ഠമ്| മാനസീ മണ്ഡൂകപര്ണീ| ബ്രഹ്മീതി കേചിത്| സര്പഫണോദ്ഭൂതോ മണിഃ സര്പജമണിഃ|| ൫൭||
Adhikarana chatryAdidhAraNam (58-42) · Śloka 42
ഛത്രീ ഝര്ഝരപാണിശ്ച ചരേദ്രാത്രൌ വിശേഷതഃ| തച്ഛായാശബ്ദവിത്രസ്താഃ പ്രണശ്യന്തി ഭുജങ്ഗമാഃ||൫൮|| ഇതി വൈദ്യപതിസിംഹഗുപ്തസ്യ സൂനോര്വാഗ്ഭടസ്യ കൃതാ വഷ്ടാങ്ഗസംഗ്രഹസംഹിതായാമുത്തരതന്ത്രേ സര്പവിഷ പ്രതിഷേധോ നാമ ദ്വിചത്വാരിംശോऽധ്യായഃ||൪൨||
छत्री झर्झरपाणिश्च चरेद्रात्रौ विशेषतः| तच्छायाशब्दवित्रस्ताः प्रणश्यन्ति भुजङ्गमाः||५८|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृता वष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे सर्पविष प्रतिषेधो नाम द्विचत्वारिंशोऽध्यायः||४२||
🔊 Audio coming soon
ഛത്രീ ഝര്ഝരപാണിശ്ച നിത്യം ചരേത്| രാത്രൌ തു വിശേഷതഃ| ഝര്ഝരം ഝണഝണായമാനം ലോഹമയം കടകാകാരമ്| തയോശ്ഛത്രഝര്ഝരയോര്യഥാസങ്ഖ്യേന ഛായാശബ്ദാഭ്യാം ത്രസ്താ ഭുജങ്ഗമാ നശ്യന്ത്യദര്ശനം യാന്തി| (സര്വദാ പ്രമാദപൂര്വം സഞ്ചരണം നിഷിധ്യത ഇതി ജേജ്ജടഃ|) ഛത്രവാന് ഝര്ഝരഹസ്തശ്ച സദാ സഞ്ചരേത് നിശി വിശേഷാത്| ഛത്രമാതപമ്| ഝര്ഝരപാണിഃ സശബ്ദഹസ്തഃ| പ്രണശന്ത്യദര്ശനം യാന്തി| ണശ് അദര്ശന ഇതി ധാതുഃ|| ൫൮|| ഇതി ശ്രീമന്മഹാമഹോപാധ്യായേന്ദുവിരചിതായാ മഷ്ടാങ്ഗസംഗ്രഹവ്യാഖ്യായാം ശശിലേഖായാ മുത്തരതന്ത്രേ ദ്വിചത്വാരിംശോऽധ്യായഃ