Adhikarana atha shirorogavij~jAnIyo nAma saptaviMsho~adhyAyaH - pratij~jA (1) · Śloka 1
அதாதஃ ஶிரோரோகவிஜ்ஞாநீயஂ நாமாத்யாயஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ||௧||
अथातः शिरोरोगविज्ञानीयं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
ஊர்த்வாங்கே ஶிரஸி கேஶாந்தே யே ரோகாஸ்தேஷாஂ ஹேத்வாதிகஂ ப்ரதர்ஶயிதுமத்யாய ஆரப்யதே||௧||
Adhikarana SirorogANAM sAmAnyo hetuH (2) · Śloka 2
தூமாதபதுஷாராம்புக்ரீடாதிஸ்வபநஜாகரைஃ| உத்ஸ்வேதாதிபுரோவாதபாஷ்பநிக்ரஹரோதநைஃ| அத்யம்புமத்யபாநேந கமிபிர்வேகதாரணைஃ| உபதாநமஜாப்யங்கத்வேஷாதஃ ப்ரததேக்ஷணைஃ| அஸாத்ம்யகந்ததுஷ்டாமபாஷ்யாத்யைஶ்ச ஶிரோகதாஃ| ஜநயந்த்யாமயாந் தோஷாஃ........................||௨||
धूमातपतुषाराम्बुक्रीडातिस्वपनजागरैः| उत्स्वेदाधिपुरोवातबाष्पनिग्रहरोदनैः| अत्यम्बुमद्यपानेन कृमिभिर्वेगधारणैः| उपधानमृजाभ्यङ्गद्वेषाधः प्रततेक्षणैः| असात्म्यगन्धदुष्टामभाष्याद्यैश्च शिरोगताः| जनयन्त्यामयान् दोषाः........................||२||
🔊 Audio coming soon
தூமாதபேத்யாதி| ஶிரோரோகாணாஂ ஸாமாந்யஹேதுபிர்தூமாதபாதிபிஃ ஶிரஸி கதா தோஷாஃ வாதாதயஃ ஆமயாந் ஜநயந்தீதி ஸம்பந்தஃ| துஷாரோ ஹிமம்| அம்புக்ரீடா ஜலக்ரீடா| அதிஶப்தஃ ஸ்வப்நஜாகராப்யாஂ ஸம்பத்யதே| உத்ஸ்வேத ஊர்த்வஸ்வேதஃ| வாதஶப்தஃ அதிபுரோப்யாஂ ஸம்பத்யதே| அதிவாதோऽதிகவாதஃ| பாஷ்பநிக்ரஹோऽஶ்ருவேகவிதாரணம்| ரோதநமத்யர்தேநேத்யர்தாத்| அதிஶப்தோऽம்புமத்யாப்யாம்| த்வேஷஶப்தஃ உபதாநாதிபிஃ| உபதாநஂ ஶிரோவிஶ்ரமணஂ ஶய்யாயாம்| மஜா ஶுத்திருபயதஃ| அதஃ ப்ரததஂ ஸந்ததஂ கத்வேக்ஷணம்| அதிக்ரஹணேநாந்யேஷாஂ ஸ்ரோதோலேபநவாதக்ஷோபணாதீநாஂ க்ரஹணம்||௨||
Adhikarana vAtajaH shirastApaH (3) · Śloka 3
.........................தத்ர மாருதகோபதஃ| நிஸ்துத்யதே பஶஂ ஶங்கௌ காடா ஸம்பித்யதே ததா| ப்ருவோர்மத்யஂ லலாடஂ ச பததீவாதிவேதநம்| பாத்யேதே ஸ்வநதஃ ஶ்ரோத்ரே நிஷ்கஷ்யேத இவாக்ஷிணீ| கூர்ணதீவ ஶிரஃ ஸர்வஂ ஸந்திப்ய இவ முச்யதே| ஸ்புரத்யதி ஸிராஜாலஂ கந்தராஹநுஸங்க்ரஹஃ| ப்ரகாஶாஸஹதா க்ராணஸ்ராவோऽகஸ்மாத்வ்யதாஶ்ரமௌ| மார்தவஂ மர்தநஸ்நேஹஸ்வேதபந்தைஶ்ச ஜாயதே| ஶிரஸ்தாபோऽயம்...............................||௩||
.........................तत्र मारुतकोपतः| निस्तुद्यते भृशं शङ्खौ घाटा सम्भिद्यते तथा| भ्रुवोर्मध्यं ललाटं च पततीवातिवेदनम्| बाध्येते स्वनतः श्रोत्रे निष्कृष्येत इवाक्षिणी| घूर्णतीव शिरः सर्वं सन्धिभ्य इव मुच्यते| स्फुरत्यति सिराजालं कन्धराहनुसङ्ग्रहः| प्रकाशासहता घ्राणस्रावोऽकस्माद्व्यथाश्रमौ| मार्दवं मर्दनस्नेहस्वेदबन्धैश्च जायते| शिरस्तापोऽयम्...............................||३||
🔊 Audio coming soon
தத்ரேத்யாதிநா ரோகவிஶேஷா உச்யந்தே| வாதத்தேதோஃ ஶிரஸி ஶங்கநிஸ்தோதாதிகஂ பவதி| ஶங்கோ ப்ரூகர்ணமத்யம்| நிஸ்தோதோ வ்யதாநம்| காடா ஶங்கஸ்யோபரி| ஸ்வநதஃ ஶப்தாச்ச்ரோத்ரே பாத்யேதே| கந்தராயா க்ரீவாயா ஹந்வோஶ்ச ஸங்க்ரஹஃ ஸ்தப்தத்வம்| அகஸ்மாதகாரணேநைவ வ்யதா ச ஶமஶ்ச| அஸ்ய ஶங்கநிஸ்தோதாதிகஸ்ய மர்தநாதிபிர்மார்தவஂ ஜாயதே| அயமேவஂரூபோ ரோகோ நாம்நா ஶிரஸ்தாபஃ||௩||
Adhikarana arddhAvaBedakaH (4) · Śloka 4
........அர்தே து மூர்த்நஃ ஸோऽர்தாவபேதகஃ| பக்ஷாத் குப்யதி மாஸாத்வா ஸ்வயமேவோபஶாம்யதி| அதிவத்தஸ்து நயநஂ ஶ்ரவணஂ வா விநாஶயேத்||௪||
........अर्धे तु मूर्ध्नः सोऽर्धावभेदकः| पक्षात् कुप्यति मासाद्वा स्वयमेवोपशाम्यति| अतिवृद्धस्तु नयनं श्रवणं वा विनाशयेत्||४||
🔊 Audio coming soon
ஏஷ ஏவார்தே பவந்நார்தாவபேதக உச்யதே| உபயரூபோऽபி ச ஸ்வயமேவ ஶாம்யதி| பக்ஷாத்வா மாஸாத்வா புநஃ புநஃ குப்யதி| யதா த்வதிவத்தோ பவதி ததா நயநஂ வா ஶ்ரவணஂ வா விநாஶயேத் ||௪||
Adhikarana pittajaH Siro~aBitApaH (5) · Śloka 5
ஶிரோऽபிதாபே பித்தோத்தே ஶிரோதூமாயநஂ ஜ்வரஃ| ஸ்வேதோऽக்ஷிதஹநஂ மூர்ச்சா நிஶி ஶீதைஶ்ச மார்தவம்||௫||
शिरोऽभितापे पित्तोत्थे शिरोधूमायनं ज्वरः| स्वेदोऽक्षिदहनं मूर्च्छा निशि शीतैश्च मार्दवम्||५||
🔊 Audio coming soon
பித்தஹேதுகே ஶிரோऽபிதாபாக்யே ரோகே ஶிரோதூமாயநாதிகஂ லிங்கம்| தூமாயநஂ தூமஸ்யேவாநுபவஃ| அத்ர ச வ்யதாயா நிஶி மார்தவஂ ஶீதைஶ்சாந்யதபி||௫||
Adhikarana kaPajaH Siro~aBitApaH (6) · Śloka 6
அருசிஃ கபஜே மூர்த்நோ குருஸ்திமிதஶீததா| ஸிராऽநிஷ்பந்ததாலஸ்யஂ ருட்மந்தாஹ்ந்யதிகா நிஶி| தந்த்ரா ஶூநாக்ஷிகூடத்வஂ கர்ணகண்டூயநஂ வமிஃ||௬||
अरुचिः कफजे मूर्ध्नो गुरुस्तिमितशीतता| सिराऽनिष्पन्दतालस्यं रुड्मन्दाह्न्यधिका निशि| तन्द्रा शूनाक्षिकूटत्वं कर्णकण्डूयनं वमिः||६||
🔊 Audio coming soon
அருச்யாதிகஂ கபஜே ஶிரோऽபிதாபே லிங்கம்| மூர்த்நஃ ஶிரஸோ குருதா ஸ்திமிததா ஶீததா ச| அஹ்நி மந்தா ருக்பவதி நிஶி சாதிகஂ பவதி| அக்ஷிகூடமக்ஷிஶிவிரம்||௬||
Adhikarana raktajaH Siro~aBitApaH (7) · Śloka 7
ரக்தாத் பித்தாதிகருஜஃ...................||௭||
रक्तात् पित्ताधिकरुजः...................||७||
🔊 Audio coming soon
ரக்தாத்து ஶிரோऽபிதாபஃ பித்தஶிரோऽபிதாபாதிகருஜோ பவதி||௭||
Adhikarana sarvajaH Siro~aBitApaH (8) · Śloka 8
...............ஸர்வைஃ ஸ்யாத் ஸர்வலக்ஷணஃ||௮||
...............सर्वैः स्यात् सर्वलक्षणः||८||
🔊 Audio coming soon
ஸர்வைஃ ஸந்நிபாதேந ஸர்வலக்ஷணோ வாதாதிஸர்வலக்ஷணயுக்தஃ ஶிரஸ்தாபஃ ஸ்யாத்||௮||
Adhikarana krimijaH Siro~aBitApaH (9) · Śloka 9
ஸங்கீர்ணைர்போஜநைர்மூர்த்நி க்லேதிதே ருதிராமிஷே| கோபிதே ஸந்நிபாதே ச ஜாயந்தே மூர்த்நி ஜந்தவஃ| ஶிரஸஸ்தே பிபந்தோऽஸ்ரஂ கோராஃ குர்வந்தி வேதநாஃ| சித்தவிப்ரஂஶஜநநீர்ஜ்வரஃ காஸோ பலக்ஷயஃ| ரௌக்ஷ்யஶோபவ்யதச்சேததாஹஸ்புரணபூதிதாஃ| கபாலே தாலுஶிரஸோஃ கண்டூஃ ஶோபஃ ப்ரமீலகஃ| தாம்ராச்சஸிங்காணகதோ கர்ணநாதஶ்ச ஜந்துஜே||௯||
सङ्कीर्णैर्भोजनैर्मूर्ध्नि क्लेदिते रुधिरामिषे| कोपिते सन्निपाते च जायन्ते मूर्ध्नि जन्तवः| शिरसस्ते पिबन्तोऽस्रं घोराः कुर्वन्ति वेदनाः| चित्तविभ्रंशजननीर्ज्वरः कासो बलक्षयः| रौक्ष्यशोफव्यथच्छेददाहस्फुरणपूतिताः| कपाले तालुशिरसोः कण्डूः शोफः प्रमीलकः| ताम्राच्छसिङ्घाणकतो कर्णनादश्च जन्तुजे||९||
🔊 Audio coming soon
ஸங்கீர்ணைரித்யாதி| ஜந்துஜே கமிஜே ஶிரோऽபிதாப இதி விஜ்ஞேயம்| ஸங்கீர்ணைர்நாநாரூபைர்மிஶ்ரைர்போஜநைர்மூர்த்நி ஶிரஸி ருதிர ஆமிஷே ச க்லேதிதே தத்ரைவ ச ஸந்நிபாதே கோபிதேऽஸ்மிந் மூர்த்நி ஜந்தவஃ கமயோ ஜாயந்தே| தே ச ஜந்தவஃ ஶிரஸோऽஸ்ரஂ பிபந்தோ கோரா வேதநா ருஜஃ குர்வந்தி| கிம்பூதா வேதநா ஆஹ-சித்தஸ்ய விப்ரஂஶஜநஜீஃ| அத்ர ச ஜ்வராதிகஂ பவதி கபாலே ரௌக்ஷ்யாதிகஂ கண்ட்வாதிகஂ தாலுஶிரஸோஃ| ப்ரமீலகஃ ஸ்தைமித்யம்||௯||
Adhikarana shiraHkampaH (10) · Śloka 10
வாதோல்பணாஃ ஶிரஃகம்பஂ தத்ஸஂஜ்ஞஂ குர்வதே மலாஃ||௧௦||
वातोल्बणाः शिरःकम्पं तत्संज्ञं कुर्वते मलाः||१०||
🔊 Audio coming soon
மலாஸ்த்ரயே வாதாதயோ வாதோல்பணாஃ ஶிரஃகம்பஂ குர்வதே தத்ஸஂஜ்ஞஂ நாம்நா ஶிரஃகம்பஃ||௧௦||
Adhikarana sha~gkhakaH (11) · Śloka 11
பித்தப்ரதாநைர்வாதாத்யைஃ ஶங்கே ஶோபஃ ஸஶோணிதைஃ| தீவ்ரதாஹருஜாராகப்ரலாபஜ்வரதட்ப்ரமாஃ| திக்தாஸ்யஃ பீதவதநஃ க்ஷிப்ரகாரீ ஸ ஶங்ககஃ| த்ரிராத்ராஜ்ஜீவிதஂ ஹந்தி ஸித்யத்யப்யாஶு ஸாதிதஃ||௧௧||
पित्तप्रधानैर्वाताद्यैः शङ्खे शोफः सशोणितैः| तीव्रदाहरुजारागप्रलापज्वरतृड्भ्रमाः| तिक्तास्यः पीतवदनः क्षिप्रकारी स शङ्खकः| त्रिरात्राज्जीवितं हन्ति सिध्यत्यप्याशु साधितः||११||
🔊 Audio coming soon
வாதாத்யைஸ்த்ரிபிஃ ஸரக்தைஃ பித்தப்ரதாநைஶ்ச தீவ்ரதாஹாதிரூபஃ ஶங்கே ஶோபோ பவதி| க்ஷிப்ரகாரீ ஶீக்ரமுபத்ரவகத்| ஸ ஶோபோ நாம்நா ஶங்ககஃ த்ரிராத்ரேண மாரயத்யாஶு ச த்ரிராத்ரஸ்ய புரதஃ ஸாதிதஃ ஸித்யத்யபி ந து மாரயத்யேவ||௧௧||
Adhikarana sUryAvartaH (12) · Śloka 12
பித்தாநுபந்தஃ ஶங்காக்ஷிப்ரூலலாடேஷு மாருதஃ| ருஜாஂ ஸஸ்பந்தநாஂ குர்யாதநுஸூர்யோதயோதயாம்| ஆமத்யாஹ்நஂ விவர்திஷ்ணுஃ க்ஷுத்வதஃ ஸா விஶேஷதஃ| அவ்யவஸ்திதஶீதோஷ்ணஸுகா ஶாம்யத்யதஃ பரம்| ஸூர்யாவர்தஃ ஸ..............................||௧௨||
पित्तानुबन्धः शङ्खाक्षिभ्रूललाटेषु मारुतः| रुजां सस्पन्दनां कुर्यादनुसूर्योदयोदयाम्| आमध्याह्नं विवर्धिष्णुः क्षुद्वतः सा विशेषतः| अव्यवस्थितशीतोष्णसुखा शाम्यत्यतः परम्| सूर्यावर्तः स..............................||१२||
🔊 Audio coming soon
ப்ரதாநோ வாதஃ பித்தேந கஹீதாநுபந்தஃ ஶங்காதிஷு ஸ்பந்தநேந ஸஹ ருஜாஂ குர்யாத்| ஸூர்யோதயஸ்ய பஶ்சாதுதயோ யஸ்யா ருஜாயாஸ்தாம்| ஏஷா ச ருகாமத்யாஹ்நகாலே விவர்திஷ்ணுஃ க்ரமேண வத்திஶீலா பவதி| க்ஷுத்வதஸ்து விஶேஷேண பவதி| அதோ மத்யாஹ்நாத் பரமவ்யவஸ்திதஶீதோஶ்ணஸுகா ஸதீ ருக் ஶாம்யதி| அவ்யஂவஸ்திதமநியதஂ ஶீதேநோஷ்ணேந ச ஸுகஂ யஸ்யாஃ ஸா ததோக்தா| கதாசிதத்ர ஶீதேநாபி ஸுகஂ கதாசிதுஷ்ணேநாபி| அயமேவஂரூபோ ரோகோ நாம்நா ஸூர்யாவர்தஃ||௧௨||
Adhikarana shirorogasa~gkhyAnam (13) · Śloka 13
............இத்யுக்தா தஶ ரோகாஃ ஶிரோகதாஃ||௧௩||
............इत्युक्ता दश रोगाः शिरोगताः||१३||
🔊 Audio coming soon
இதி தஶ ரோகா வாதஶிரோபிதாப-அர்த்தாவபேதக-பித்தஶிரோபிதாப-கபஶிரோபிதாப-ரக்தஶிரோபிதாப-ஸர்வஶிரோபிதாப-கமிஶிரோபிதாப-ஶிரஃகம்ப-ஶங்கக-ஸூர்யாவர்தாக்யாஃ ஶிரஸ்யுக்தா பவந்தி வ்யாபகா இத்யர்தாத்||௧௩||
Adhikarana shiraHkapAlavyAdhInAM sa~gkhyA (14) · Śloka 14
ஶிரஸ்யேவ ச வக்ஷ்யந்தே கபாலே வ்யாதயோ நவ||௧௪||
शिरस्येव च वक्ष्यन्ते कपाले व्याधयो नव||१४||
🔊 Audio coming soon
அநந்தரஂ ஶிரஸ்யேவ ச கபாலே நவ வ்யாதயோ வக்ஷ்யந்தே||௧௪||
Adhikarana upashIrShakam (15) · Śloka 15
கபாலே பவநே துஷ்டே கர்பஸ்தஸ்யாபி ஜாயதே| ஸவர்ணோ நீருஜஃ ஶோபஸ்தஂ வித்யாதுபஶீர்ஷகம்||௧௫||
कपाले पवने दुष्टे गर्भस्थस्यापि जायते| सवर्णो नीरुजः शोफस्तं विद्यादुपशीर्षकम्||१५||
🔊 Audio coming soon
கபாலே பவநே துஷ்டே ஸதி ஸவர்ணோ தேஹஸமாநவர்ணோ ருஜா ரஹிதஶ்ச ஶோபஃ ஸ்யாத் கர்பஸ்தஸ்யாபி ஶப்தாஜ்ஜாதஸ்யாபி| தஂ ரோகமுபஶீர்ஷகஂ நாம்நா வித்யாத்||௧௫||
Adhikarana kapAle piTakAdikam (16) · Śloka 16
யதாதோஷோதயஂ ப்ரூயாத் பிடகார்புதவித்ரதீந்||௧௬||
यथादोषोदयं ब्रूयात् पिटकार्बुदविद्रधीन्||१६||
🔊 Audio coming soon
கபாலே ச பிடகா அர்புதஂ வித்ரதிஂ ச தோஷோதயாநதிக்ரமேண லிங்கைர்ப்ரூயாத்| பிடகாதீநாஂ ப்ரஸித்தத்வாத்ய ஏவோதிதாஸ்தேஷாமேவ லிங்காநி பவந்தீத்யர்தஃ||௧௬||
Adhikarana arUMShikAH (17) · Śloka 17
கபாலே க்லேதபஹுலாஃ பித்தாஸக்ஶ்லேஷ்மஜந்துபிஃ| கங்குஸித்தார்தகநிபாஃ பிடகாஃ ஸ்யுரரூஂஷிகாஃ||௧௭||
कपाले क्लेदबहुलाः पित्तासृक्श्लेष्मजन्तुभिः| कङ्गुसिद्धार्थकनिभाः पिटकाः स्युररूंषिकाः||१७||
🔊 Audio coming soon
பித்தாதிபிர்ஹேதுபிஃ கபாலே க்லேதபஹுலத்வாதிகுணாஃ பிடகாஃ ஸ்யுஃ தா நாம்நாऽரூஂஷிகாஃ|| ௧௭||
Adhikarana dAraNakam (18) · Śloka 18
கண்டூகேஶச்யுதிஸ்வாபரௌக்ஷ்யகத் ஸ்புடநஂ த்வசஃ| ஸுஸூக்ஷ்மஂ கபவாதாப்யாஂ வித்யாத்தாரணகஂ து தத்||௧௮||
कण्डूकेशच्युतिस्वापरौक्ष्यकृत् स्फुटनं त्वचः| सुसूक्ष्मं कफवाताभ्यां विद्याद्दारणकं तु तत्||१८||
🔊 Audio coming soon
கபவாதாப்யாஂ ஹேதுப்யாஂ கண்ட்வாதிகத்யத்த்வசஃ ஸ்புடநஂ தந்நாம்நா தாரணகஂ வித்யாத்| ஸுஸுக்ஷ்மமதிஸூக்ஷ்மஂ ஸ்புடநஂ சேதநம்| ஸ்வாபஃ த்வசஃ ஸுப்ததா ப்ரகரணாச்சிரஸி||௧௮||
Adhikarana indraluptam (19) · Śloka 19
ரோமகூபாநுகஂ பித்தஂ வாதேந ஸஹ மூர்ச்சிதம்| ப்ரச்யாவயதி ரோமாணி ததஃ ஶ்லேஷ்மா ஸஶோணிதஃ| ரோமகூபாந் ருணத்த்யஸ்ய தேநாந்யேஷாமஸம்பவஃ| ததிந்த்ரலுப்தஂ ருஜ்ஜா ச ப்ராஹுஶ்சாசேதி சாபரே||௧௯||
रोमकूपानुगं पित्तं वातेन सह मूर्च्छितम्| प्रच्यावयति रोमाणि ततः श्लेष्मा सशोणितः| रोमकूपान् रुणद्ध्यस्य तेनान्येषामसम्भवः| तदिन्द्रलुप्तं रुज्जा च प्राहुश्चाचेति चापरे||१९||
🔊 Audio coming soon
ரோமகூபாநுகே ரோமகூபேஷ்வநுகதஂ பித்தஂ கர்த வாதேந ஸஹ மூர்ச்சிதஂ மிஶ்ரீபூதஂ தத்ர ஸ்திதாநி ரோமாணி ப்ரச்யாவயதி| ததஃ காரணவிஶேஷவஶாத் ஸஶோணிதஃ ஶ்லேஷ்மாऽஸ்யாதுரஸ்ய ரோமகூபாந் ருணத்தி தேந ஹேதுநாऽந்யேஷாஂ ரோம்ணாமஸம்பவஃ| ததிந்த்ரலுப்தஂ நாம்நா பவதி| அபர ஆசார்யா இந்த்ரலுப்தோக்தஹேதுகா ருஜ்ஜேதி சாசேதி ச நாம்நாऽऽஹுஃ ||௧௯||
Adhikarana khalatiH (20) · Śloka 20
கலதேரபி ஜந்மைவஂ ஶாதநஂ தத்ர து க்ரமாத்||௨௦||
खलतेरपि जन्मैवं शातनं तत्र तु क्रमात्||२०||
🔊 Audio coming soon
கலத்யாக்யஸ்ய ச ரோகஸ்யைவமிந்த்ரலுப்தப்ரகாரேணைவ ஜந்ம| தத்ர து கலதௌ க்ரமாச்சாதநஂ ரோம்ணாமிதி ப்ரகரணாத்||௨௦||
Adhikarana khalaterbhedAnusAraM lakShaNAni (21) · Śloka 21
ஸா வாதாதக்நிதக்தாபா பித்தாத் ஸ்வேதஸிராவதா| கபாத் கநத்வக்வர்ணாஂஶ்ச யதாஸ்வஂ நிர்திஶேத்த்வசி| தோஷைஃ ஸர்வாகதிஃ ஸர்வைரஸாத்யா ஸா நகப்ரபா| தக்தாக்நிநேவ நிர்லோமா ஸதாஹா யா ச ஜாயதே||௨௧||
सा वातादग्निदग्धाभा पित्तात् स्वेदसिरावृता| कफात् घनत्वग्वर्णांश्च यथास्वं निर्दिशेत्त्वचि| दोषैः सर्वाकृतिः सर्वैरसाध्या सा नखप्रभा| दग्धाग्निनेव निर्लोमा सदाहा या च जायते||२१||
🔊 Audio coming soon
ஸா ச கலதிர்வாதாதாக்நிதக்தஸமா| பித்தாத் ஸஸ்வேதா ஸிராவதா ச| கபாத் கநத்வக்பவதி| அஸ்யாஂ ச கலதௌ தாதாதிவிஶேஷைஸ்த்வசி வர்ணாந்யதாஸ்வஂ நிர்திஶேத்| தேந வாதேந ஶ்யாவோ வாருணோ வா| பித்தாத் பாண்டுராருணவர்ஜிதோऽநேகஃ| ஶ்லேஷ்மணி ஶ்வேதஃ| ஏஷா ச கலதிஃ| ஸர்வதோஷைஃ ஸந்நிபாதலக்ஷணா பவதி| நகப்ரபத்வாதியுக்தா யா கலதி-ர்ஜாயதே ஸாऽஸாத்யா||௨௧||
Adhikarana palitam (22) · Śloka 22
ஶோகஶ்ரமக்ரோதகதஃ ஶரீரோஷ்மா ஶிரோகதஃ| கேஶாந் ஸதோஷஃ பசதி பலிதஂ ஸம்பவத்யதஃ| தத்வாதாத்ஸ்புடிதஂ ஶ்யாவஂ கரஂ ரூக்ஷஂ ஜ்வலத்ப்ரபம்| பித்தாத்ஸதாஹஂ பீதாபஂ கபாத்ஸ்நிக்தஂ விவத்திமத்| ஸ்தூலஂ ஸுஶுக்லஂ ஸர்வைஸ்து வித்யாத்வ்யாமிஶ்ரலக்ஷணம்| ஶிரோருஜோத்பவஂ சாந்யத்விவர்ணஂ ஸ்பர்ஶநாஸஹம்||௨௨||
शोकश्रमक्रोधकृतः शरीरोष्मा शिरोगतः| केशान् सदोषः पचति पलितं सम्भवत्यतः| तद्वातात्स्फुटितं श्यावं खरं रूक्षं ज्वलत्प्रभम्| पित्तात्सदाहं पीताभं कफात्स्निग्धं विवृद्धिमत्| स्थूलं सुशुक्लं सर्वैस्तु विद्याद्व्यामिश्रलक्षणम्| शिरोरुजोद्भवं चान्यद्विवर्णं स्पर्शनासहम्||२२||
🔊 Audio coming soon
ஶோகாதிஜநிதஃ ஶரீரோஷ்மா ஸதோஷஃ ஸந் ஶிரோகதஃ கேஶாந் பசத்யதோ ஹேதோரகாலே பலிதஂ ஸம்பவதி| தச்ச பலிதஂ வாதாத் ஸ்புடிதத்வாதிரூபம்| பித்தாத் ஸதாஹாதிகுணம்| கபாத் ஸ்நிக்தஂ விவத்திமத் ஸ்தூலஂ ஸுஶ்க்லஂ ச பவதி| ஸர்வைர்தோஷைஃ பலிதஂ து வ்யாமிஶ்ரலக்ஷணஂ ஸங்கீர்ணலக்ஷணஂ வித்யாத்| ஶிரோருஜோத்பவமந்யச்ச பலிதஂ பவதி தத்விவர்ணஂ ஸ்பர்ஶநாஸஹஶ்ச| இதி நவ கபாலே வ்யாதயஃ| உபஶீர்ஷக-பிடகாऽர்புத-வித்ரத்யரூஂஷிகா-தாரணகேந்த்ரலுப்த-கலதிபலிதாக்யா உக்தாஃ||௨௨||
Adhikarana asAdhyatAnirdeSaH (23-27) · Śloka 27
அஸாத்யா ஸந்நிபாதேந கலதிஃ பலிதாநி ச| ஶரீரபரிணாமோத்தாந்யபேக்ஷந்தே ரஸாயநம்||௨௩|| இதி வைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸ்ய ஸூநோர்வாக்படஸ்ய கதாவஷ்டாங்கஸஂக்ரஹஸஂஹிதாயாமுத்தரதந்த்ரே ஶிரோரோகவிஜ்ஞாநீயோ நாம ஸப்தவிஂஶோऽத்யாயஃ||௨௭||
असाध्या सन्निपातेन खलतिः पलितानि च| शरीरपरिणामोत्थान्यपेक्षन्ते रसायनम्||२३|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे शिरोरोगविज्ञानीयो नाम सप्तविंशोऽध्यायः||२७||
🔊 Audio coming soon
ஏப்யஶ்ச ஸந்நிபாதேந கலதிரஸாத்யா| பலிதாநி ச ஸந்நிபாதோத்தாந்யஸாத்யாநி| யாநி து பாலிதாநி ஶரீரபரிணாமே வார்த்தகே உத்திதாநி தாநி ரஸாயநமபேக்ஷந்தே ரஸாயநேந விநா ந ஶாம்யந்தீத்யர்தஃ|| ௨௩|| இதி ஶ்ரீமந்மஹாமஹோபாத்யாயேந்துவிரசிதாயாமஷ்டாங்கஸஂக்ரஹவ்யாக்யாயாஂ ஶஶிலேகாயாமுத்தரதந்த்ரே ஸப்தவிஂஶோऽத்யாயஃ||