16. timirapratiṣēdhaḥ

Adhikarana atha timirapratiShedho nAma ShoDasho~adhyAyaH - pratij~jA (1) · Śloka 1

அதாதஸ்திமிரப்ரதிஷேதஂ நாமாத்யாயஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ||௧||

திமிரஸ்ய காசாதிஹேதுத்வேந ப்ராதாந்யாத் பதக் ப்ரதமஂ சிகித்ஸாஂ ப்ரதர்ஶயிதுமத்யாய ஆரப்யதே ||௧||

Adhikarana timirANAM ghorarUpatvam (2) · Śloka 2

திமிரஂ காசதாஂ யாதி காசோऽப்யாந்த்யமுபேக்ஷயா| நேத்ரரோகேஷ்வதோ கோரஂ திமிரஂ ஸாதயேத்ருதம்||௨||

ஸர்வேஷு நேத்ரரோகேஷு யதோ கோரஂ திமிரமதஸ்தஂ த்ருதஂ ஶீக்ரஂ ஸாதயேத்| கோரத்வே ஹேதுஸ்திமிரமித்யாதிகம்|| ௨||

Adhikarana jIvantyAdighRutam (3) · Śloka 3

துலாஂ பசேத ஜீவந்த்யா த்ரோணேऽபாஂ பாதஶேஷிதே| தத்க்வாதே த்விகுணக்ஷீரஂ க்ருதப்ரஸ்தஂ விபாசயேத்| ப்ரபௌண்டரீககாகோலீபிப்பலீலோத்ரஸைந்தவைஃ| ஶதாஹ்வாமதுகத்ராக்ஷாஸிதாதாருபலத்ரயைஃ| கார்ஷிகைர்நிஶி தத்பீதஂ திமிராபஹரஂ பரம்||௩||

ஜீவந்த்யாத்யஂ கதஂ வ்யாக்யாஸமம்| (திமிராதீநாஂ லேகநாஞ்ஜநாதிஸாத்யத்வால்லேகநஸ்ய தக்பலஹாநிகரத்வாத்பூர்வஂ தக்வலாதாநகாரணஂ கதபாநஂ ப்ரஸ்தௌதி )| ஜீவந்த்யாஸ்துலாஂ பலஶதமபாஂ த்ரோணே சதுஷ்ஷஷ்டிகுடவப்ரமிதேऽம்பஸி பசேத ஶ்ரபயேத்| பாதஶேஷிதே ஷோடஶகுடவாவஶிஷ்டே தத்க்வாதே ஜீவந்தீகஷாயே த்விகுணக்ஷீரமஷ்டகுடவப்ரமிதபயஃஸஂயுதஂ கதப்ரஸ்தஂ கார்ஷிகைஃ கர்ஷப்ரமாணைஃ ப்ரபௌண்டரீகாதிபிர்விபாசயேத் ஸாதயேத்| தத் கதஂ நிஶி ஸ்வப்நகாலே பீதஂ ஸேவிதஂ பரமதிஶயேந திமிராபஹரஂ திமிரக்நம்|| ௩||

Adhikarana drAkShAdighRutam (4) · Śloka 4

த்ராக்ஷாசந்தநமஞ்ஜிஷ்டகாகோலீத்வயஜீவகைஃ| ஸிதாஶதாவரீமேதாபுண்ட்ராஹ்வமதுகோத்பலைஃ| பச்சேஜ்ஜீர்ணகதப்ரஸ்தஂ ஸமக்ஷீரஂ பிசூந்மிதைஃ| ஹந்தி தச்சுக்லதிமிரரக்தராஜீஶிரோருஜஃ||௪||

த்ராக்ஷாத்யஂ கதஂ ஸுபோதம்| ( ஸமக்ஷீரஂ கததுல்யேந க்ஷீரேண யுக்தஂ ஜீர்ணகதஸ்ய புராணகதஸ்ய ப்ரஸ்தஂ குடவசதுஷ்டயஂ பிசூந்மிதைஃ கர்ஷப்ரமாணைஃ கல்கிதைர்த்ராக்ஷாதிபிஃ பசேத்| பக்வஂ தத் கதஂ காசாதீந் ஹந்தி| ரக்தராஜீ ஸிரோத்பாதஃ| யஸ்ய வ்யாதேர்யத்விஶேஷலக்ஷணஂ ததேவ தஸ்ய வ்யாதேஃ ஸஂஜ்ஞாந்தரத்வேந பரிணமதி| தூமதர்ஶநேந விநா தூமரஸ்யாபாவாத்தூமரோ தூமதர்ஶீத்யுச்யதே| தந்வந்தரிணா து தூமரசிகித்ஸாயாமுக்தம்-'கதஂ பிபேத்தூமதர்ஶீ நரஸ்து குர்யாத்விதிஂ பித்தஹரஂ ச ஸர்வம்|' இதி| ததா ரக்தராஜ்யா விநா ஸிரோத்பாதஸ்யாஸம்பவாத்ரக்தராஜீத்யுச்யதே ஸிரோத்பாதஃ| ஶங்கவத்தவலத்வாச்சங்கஶுக்லம்| பாகாத்யயஹேதுத்வாத் பாகாத்யயஶுக்லம்| இத்யேவமாதயஃ ஸஂஜ்ஞாவிஶேஷா பஹவோ தஶ்யந்தே )|| ௪||

Adhikarana paTolAdighRutam (5) · Śloka 5

படோலநிம்பகடுகாதார்வீஸேவ்யவராவஷம்| ஸதந்வயாஸத்ராயந்தீபர்படஂ பாலிகஂ பதக்| ப்ரஸ்தமாமலகாநாஂ ச க்வாதயேதர்மணேऽம்பஸஃ| ததாடகேऽர்தபலிகைஃ பிஷ்டைஃ ப்ரஸ்தஂ கதாத்பசேத்| முஸ்தபூநிம்பயஷ்ட்யாஹ்வகுடஜோதீவ்யசந்தநைஃ| ஸவ்யோஷசவ்யைஸ்தத்ஸர்பிர்க்ராணகர்ணாக்ஷிரோகஜித்| வித்ரதிஜ்வரதுஷ்டாருர்விஸர்பாபசிகுஷ்டநுத்| விஶேஷாச்சுக்லதிமிரநக்தாந்த்யோஷ்ணாம்லதாஹஹத்||௫||

படோலாத்யே கதே ஸாமாந்யபரிபாஷணஂ ஸ்மர்தவ்யம்| துஷ்டாரூஂஷி பர்வண்யுதீர்ணமூலாஃ பிடிகாஃ| அபசிர்கண்டமாலா| நக்தாந்த்யஂ தோஷாந்த்யம்| உஷ்ணஶப்தேநோஷ்ணவிதக்தோச்யதே| அம்லஶப்தேநாம்லவிதக்தா| ஸகலநேத்ராவயஜ ஊஷ்மா தாஹஃ| ( பதக் பாலிகஂ ப்ரத்யேகஂ பலப்ரமாணஂ தந்வயாஸாதிஸஹிதஂ படோலாதிகமாமலகாநாஂ ப்ரஸ்தஂ சாம்பஸ ஸர்மணே ஜலத்ரோணே க்வாதயேத்விபாசயேத்| ததாடகே ஷோடஶகுடவாவஶிஷ்டே தஸ்மிந் க்வாதே பிஷ்டைஃ கதபேஷணைரர்தபலிகைரர்தபலப்ரமாணைர்வ்யோஷசவ்யஸஹிதைர்முஸ்தாதிபிஃ கல்கைஃ ஸஹ கதப்ரஸ்தஂ பசேத்| பக்வஂ தத்ஸர்பிஃ ஸேவ்யமாநஂ க்ராணாதிரோகஜித்பவதி| க்ராணாதீநாஂ ரோகஶப்தேந ப்ரத்யேகஂ ஸம்பந்தஃ| துஷ்டாருர்துஷ்டவ்ரணஃ| ஆமலகஸ்யோபயத்ரோக்தேருபயத்ராப்யுக்தப்ரமாணஂ க்ராஹ்யம் )|| ௫||

Adhikarana traiphalaM ghRutam (6) · Śloka 6

த்ரிபலாऽஷ்டபலஂ க்வாத்யஂ பாதஶேஷஂ ஜலாடகே| தேந துல்யபயஸ்கேந த்ரிபலாபலகல்கவாந்| அர்தப்ரஸ்தே கதாத்ஸித்தஃ ஸிதயா மாக்ஷிகேண வா| யுக்தஂ பிபேத்தத்திமிரி தத்யுக்தஂ வா வராரஸம்||௬||

த்ரிபலாஷ்டபலமித்யாதிநா த்ரைபலஂ கதஂ ஸுபோதம்| ததிதி கதம்| வராரஸஸ்த்ரிபலாகஷாயஃ| த்ரிபலாயாஃ ப்ரத்யேகஂ விஂஶதிகாணாதிகமர்தாதிகபலத்வயம்| ஜலாடகே ஷோடஶகுடவப்ரமிதே ஜலே பாதஶேஷஂ ப்ரஸ்தாவஶேஷஂ க்வாத்யம்| துல்யக்ஷீரேண தேந க்வாதேந பலப்ரமாணத்ரிபலாகல்கயுக்தோ கதாதர்தப்ரஸ்தஃ ஸித்தஃ கதபாகஸஂஸ்காரஃ கார்ய இதி ஶேஷஃ| திமிரீ திமிரரோகயுக்தஃ புருஷஃ| ஸிதாமாக்ஷிகாந்யதரோபேதஂ தத் கதஂ தத்யுக்தஂ தேந கதேந யுக்தஂ வராரஸஂ த்ரிபலாகஷாயஂ வா பிபேத்|| ௬||

Adhikarana mahAtraiPalaM GRutam (7) · Śloka 7

யஷ்டீமதுத்விகாகோலீவ்யாக்ரீகஷ்ணாமதோத்பலைஃ| பாலிகைஃ ஸஸிதாத்ராக்ஷைர்கதப்ரஸ்தஂ பசேத் ஸமைஃ| அஜாக்ஷீரவராவாஸாமார்கவஸ்வரஸைஃ பதக்| மஹாத்ரைபலமித்யேதத பரஂ தஷ்டிவிகாரஜித்||௭||

யஷ்டீமத்வித்யாதிநா மஹாத்ரைபலஂ கதம்| அத்ராऽஜாக்ஷீராதீநாஂ பஞ்சாவத்யதோத்பவத்வாந்மிஶ்ராணாமஸ்நேஹஸமத்வே ப்ராப்தே பதக்ஸமைரித்யுக்தம்| ( பாலிகைஃ பலப்ரமாணைஃ ஸஸிதாத்ராக்ஷைஃ ஸிதாத்ராக்ஷோபேதைர்யஷ்டீமத்வாதிபிஃ கல்கைஃ| யஷ்டீமதுர்யஷ்டிமதுகம்| பதக் ப்ரத்யேகஂ ஸமைஸ்துல்யைஃ ப்ரஸ்தோந்மிதைரித்யர்தஃ| அஜாக்ஷீரேண வராவாஸாமார்கவாணாஂ பதக் ஸ்வரஸைஶ்ச கதப்ரஸ்தஂ ப்ரஸ்தோந்மிதஂ கதஂ பசேத்| மஹாத்ரைபலமிதி ப்ரஸித்தமேததேவஂ பக்வஂ கதஂ பரமதிஶயேந தஷ்டிவிகாரஜித் தஷ்ட்யாऽऽஶ்ரயாஂஸ்திமிராதிவிகாராந் ஜயதி )|| ௭||

Adhikarana triPalAprayogaH (8) · Śloka 8

த்ரைபலேநாத ஹவிஷா லிஹாநஸ்த்ரிபலாஂ நிஶி| யஷ்டீமதுகஸஂயுக்தாஂ மதுநா ச பரிப்லுதாம்| மாஸமேகஂ ஹிதாஹாரஃ பிபந்நாமல்கோதகம்| ஸௌபர்ணஂ லபதே சக்ஷுரித்யாஹ பகவாந் நிமிஃ||௮||

த்ரைபலேந கதேந த்ரிபலாயா லேஹஃ ஸுபோதஃ|ஸௌபர்ணஂ சக்ஷுர்வைநதேயஸம்பந்தி| ( அத கதபாநாதநந்தரம்| அத ஶப்தத்திமிரே கதபாநாநந்தரமேவாந்யத் ஸர்வஂ கர்ம கர்தவ்யமிதி ச ஸூசிதம்| மாஸாமாக்ரஹணாயைகஂ மாஸமித்யுக்தம்| ஹிதாஹாரஃ பத்யாஶீ| ஆமலகோதகமாமலகஸித்தமுதகஂ பாநீயார்தே பிபந் யஷ்டீமதுகஸஂயுக்தாஂ யஷ்ட்யாஹ்வோபேதாஂ மதுநா மாக்ஷிகேண பரிப்லுதாஂ ஸிக்தாம்| சஶப்தஃ ஸமுச்சயே| த்ரிபலாஂ த்ரைபலேந த்ரிபலாஸித்தேந ஹவிஷா கதேந ஸஹ நிஶி ராத்ரௌ லிஹாநஃ ஸௌபர்ணஂ ஸுபர்ணஸம்பந்தி| ஸுபர்ணோ கருடஃ| சக்ஷுர்நேத்ரஂ லபத இத்யேவஂ பகவாநைஶ்வர்யாதிஷடகுணபரிபூர்ணோ நிமிர்நாம மஹர்ஷிராஹ| அத்ர ஸௌபர்ணமிதி முக்யார்தபாதாத்ஸுபர்ணஸ்ய சக்ஷுரிவ சக்ஷுர்லபத இத்யர்தஃ )||௮||

Adhikarana triPalAsambaddhaprayogAntarANi (9) · Śloka 9

கவ்யஂ கதஂ லோஹரஜோபாஜநே பாதரே ஸ்திதம்| த்ரிபலாசூர்ணஸஹிதஂ பீதஂ திமிரநாஶநம்| புராணஂ ச ஸிதாபீருயஷ்டீமதுகசூர்ணவத்| நிஷிக்தமக்நிவர்ணைர்வா ஜீர்ணஂ ஸர்பிரயோகுடைஃ| ஹேமரூப்யாயஸைஶ்சூர்ணைர்யுக்தாஂ வா த்ரிபலாஂ பதக்| கதக்ஷௌத்ராந்விதாமத்யாத்கேவலாஂ வா விசூர்ணிதாம்| தாப்யாயஸ்த்ரிபலாசூர்ணஂ மதுஜீர்ணகதத்ருதம்| லோஹபாத்ரே ஸ்திதஂ மாஂஸஂ மாஷராஶௌ ச பக்ஷயேத்| ஸக்தூந் வாத்யாத்ஸஸர்பிஷ்காஂ த்ரிபலாசூர்ணஸஂயுதாந்| புஞ்ஜீத வா ஸுஸித்தேந ஸூபேநாமலகைஃ ஸஹ| ப்ராதர்பக்தஸ்ய வா பூர்வமத்யாத்பத்யாஂ பதக்பதக்| மத்வீகாஶர்கராக்ஷௌத்ரைஃ ஸததஂ திமிராதுரஃ||௯||

பதரகாஷ்டமயே பாத்ரே ஶஸ்த்ரசூர்ணயுதஂ கவ்யஂ கதமாஸஂஸ்காரஸ்திதமநுத்ய த்ரிபலாசூர்ணேந யுக்தஂ பீதஂ திமிரஸ்ய நாஶநஂ பவதி| புராணஂ கதஂ ச ஸிதாதியுக்தஂ பீதஂ திமிரநாஶநம்| அபீருஃ ஶதாவரீ| அதவா ஜீர்ணஂ ஸர்பிஃ புராணஂ கதமயோகுடைஃ ஶஸ்த்ரபிண்டைஸ்தப்தத்வாதக்நிவணைர்நிஷிக்தமாப்லுதஂ பீதம்| பதக் ஹேமாதியுக்தாஂ த்ரிபலாஂ கதக்ஷௌத்ராந்விதாமத்யா| கேவலாமேவ வா த்ரிபலாம்| கேவலஶப்தேந ஹேமாதிஸஂயோகப்ரதிஷேதகேநாநுகாமிநோர்கதக்ஷௌத்ரயோஃ ப்ரயோகே ப்ராப்தே விசூர்ணிதாமித்யுச்யதே| கேசித் கதக்ஷௌத்ரமிச்சந்தி| தாப்யாதிசூர்ணஂ மதுஜீர்ணகதாப்யாஂ த்ருதமாலோடிதஂ மாஸஂ லௌஹபாத்ரே மாஷராஶௌ ஸ்திதஂ பக்ஷயேத்| ஸக்தூநித்யாதி அதவா யவஸக்தூந் ஸர்பிஷா த்ரிபலாசூர்ணேந ச ஸஂயுதாநத்யாத்| வ்யாக்யாஸமம்| பத்யாஂ ஹரீதகீஂ மத்வீகயா வா ஶர்கரயா வா க்ஷௌத்ரேண வேதி பதக் விகல்பார்தம்|| ௯||

Adhikarana timiraghnaM nAvanam (10) · Śloka 10

க்வாதோஸநாத் பங்கரஸஸ்தைலஂ காலதிலோத்பவம்| லோஹபாத்ரே ததேகத்ர ஸாதிதஂ நாவநஂ ஹிதம்||௧௦||

அஸநக்வாதாதிகஂ லோஹபாத்ரே ஸாதிதஂ நாவநம்| அஸநஂ பீஜகம்| பங்கோ மார்கவஃ|| ௧௦||

Adhikarana timiraghnaM cUrNA~jjanam (11) · Śloka 11

ஸ்ரோதோஜாஂஶாஂஶ்சதுஷ்ஷஷ்டிஂ ஹேமாயோருப்யதாம்ரகைஃ| யுக்தாந் ப்ரத்யேகமேகாஂஶைரந்தமூஷோதரஸ்திதாந்| த்மாபயித்வா ஸமாவத்தஂ ததஸ்தச்ச நிஷேசயேத்| ரஸஸ்கந்தகஷாயேண ஸப்தகத்வஃ பதக்பதக்| வைடூர்யமுக்தாஶங்காநாஂ த்ரிபிர்பாகைர்யுதஂ ததஃ| சூர்ணாஞ்ஜநஂ ப்ரயுஞ்ஜீத தத்ஸர்வஂ திமிராபஹம்||௧௧||

ஸ்ரோதோऽஞ்ஜநஸ்ய சதுஷ்ஷஷ்டிர்பாகாஃ| ஹேமாதீநாஂ ப்ரத்யேகமேகேந பாகேந யுக்தாஃ| தேந ஹேமாதீநாஂ சதுர்ணாஂ மிஶ்ரீபூதாநாஂ ஷோடஶகுணமேகஂ ஸ்ரோதோऽஞ்ஜநம்| ததாவிதஂ ஸ்ரோதோऽஞ்ஜநமந்தமூஷிகாயா உதரே ஸ்திதமக்நௌ த்மாபயித்வா ஸமாவத்தஂ ஶிலாயாஂ சூர்ணிதஂ மதுராதிரஸஸ்கந்தகஷாயேண ப்ரத்யேகஂ ஸப்தவாராந் பாவிதமநு ச வைடூர்யாதீநாஂ த்ரிபிர்பாகைரேகபாகோபமைர்யுக்தஂ சூர்ணாஞ்ஜநஂ ப்ரயோஜ்யம்| மூஷா மந்மயீ ஸுவர்ணாதித்ருதத்வாபாதநேऽதிகரணம்| தஸ்யா அந்தத்வஂ பிதாநேநாந்தர்தூமதாஹாஶ்ச|| ௧௧||

Adhikarana aparaM cUrNA~jjanam (12) · Śloka 12

நிர்தக்தஂ பதராங்காரைஸ்துத்தஂ சேத்தஂ நிஶோசிதம்| க்ரமாதஜாபயஃ ஸர்பிஃ க்ஷௌத்ரஸ்தஸ்மாத் பலத்வயம்| கார்ஷிகைஸ்தாப்யமரிசஸ்ரோதோஜகடுகாநதைஃ| யுக்தஂ பலேந யஷ்ட்யாஶ்ச மூஷாந்தர்த்மாதசூர்ணிதம்| ஹந்தி காசார்மநக்தாந்த்யரக்தராஜீஃ ஸுஶீலிதஃ| சூர்ணோ விஶேஷாத்திமிரஂ பாஸ்கரோ பாஸ்கரோ யதா||௧௨||

பதராங்காரைர்நிர்தக்தஂ துத்தமித்தஂ பதக் ஸப்தகத்வஃ க்ரமேணாஜாபயஃ ப்ரபதிபிர்நிஷேசிதஂ கத்வா தஸ்மாத் துத்தாத் பலத்வயஂ தாப்யாதிபிஃ கார்ஷிகைஃ பலேந ச மதுயஷ்ட்யா யுக்தஂ மூஷாந்தர்த்மாதஂ பஶ்சாதவசூர்ணிதஂ பாஸ்கரசூர்ணோऽயஂ ஸுஶீலிதஃ காசாதீந் ஹந்தி விஶேஷாத்திமிரம்| யதா பாஸ்கர ஆதித்யஸ்திமிரம்|| ௧௨||

Adhikarana sukhAvatI varttiH (13) · Śloka 13

மநோஹ்வாஸைந்தவவ்யோஷஶங்கநாபீரஸாஞ்ஜநம்| கதகஂ சந்தநஂ பேநோ விடங்காநி ஸிதோபலா| குக்குடாண்டகபாலஞ்ச ஜலபிஷ்டா ஸுகாவதீ| ஹந்த்யேஷா மதுநா கஷ்டா காசதைமிர்யஶுக்லகாந்||௧௩||

மநோஹ்வாதிபிஃ ஸுகாவதீநாம்நா வர்திர்மதுநா கஷ்டா காசாதீந் ஹந்தி||௧௩||

Adhikarana dRuShTipradA varttiH (14) · Śloka 14

த்ரிபலாகுக்குடாண்டத்வக்காஸீஸமயஸோ ரஜஃ| நீலோத்பலஂ விடங்காநி பேநஂ ச ஸரிதாஂ பதேஃ| ஆஜேந பயஸா பிஷ்ட்வா லேபயேத்தாம்ரபாஜநம்| ஸப்தராத்ரே கதே பூயஃ பிஷ்டஂ க்ஷீரேண வர்த்தயேத்| ஏஷா தஷ்டிப்ரதா வர்த்திரபி ஸ்யாத்பிந்நசக்ஷுஷஃ||௧௪||

த்ரிபலாதிநாऽஜாக்ஷீரபிஷ்டேந தாம்ரபாஜநஂ லேபயேத்| ததஃ ஸப்தராத்ரே கதே தாம்ரபாஜநாத் கஹீத்வா புநஶ்ச க்ஷீரேணாऽநேந பிஷ்ட்வா வர்த்தயேத் வர்த்திபாவமாபாதயேத்| ஏஷா வர்த்திர்யதி சக்ஷுர்பிந்நஂ ததாऽப்யவஶ்யஂ தஷ்டிஂ ததாதி||௧௪||

Adhikarana rAgavati timire~a~jjanadvayam (15) · Śloka 15

அஞ்ஜநஂ கஷ்ணஸர்பாஸ்யே நிஹிதஂ குஶவேஷ்டிதே| ததஸ்ததஃ ஸமுத்தத்ய மாஸாத்ஸஞ்சூர்ணயேத் ஸஹ| ஸுமநஃ க்ஷாரகைஃ ஶுஷ்கைரர்தாஂஶைஃ ஸைந்தவேந ச| ப்ரயோஜயேத்ராகவதி திமிரே தத்வராஞ்ஜநம்| பயஸா த்ரயமேதச்ச சூர்ணயித்வா ஸுபாவிதம்||௧௫||

குஶைர்வேஷ்டிதே கஷ்ணஸர்பஸ்ய முகேऽஞ்ஜநஂ ஸௌவீரகஂ நிஹிதஂ மாஸஂ ஸ்திதமநந்தரஂ ததஃ கஷ்ணஸர்பமுகாத்ஸமுத்தத்ய ஸுமநோமுகுலகைரஞ்ஜநாதர்தபாகிகைஃ ஸஹ ஸஞ்சூர்ணயேத்| ததஃ ஸைந்தவேந ச தோஷாபேக்ஷேண ஸஹ சூர்ணயேத்| ஏதத்வரஂ ஶ்ரேஷ்டமஞ்ஜநஂ ராகவதி திமிரே ப்ரயோஜ்யம்| ஏதச்ச த்ரயமித்யஞ்ஜநஸுமநஃக்ஷாரகஸைந்தவாக்யஂ சூர்ணஂ பயஸா பாவிதமஞ்ஜநாய த்விதீயஃ ப்ரயோகஃ ராகவதி திமிரே|| ௧௫||

Adhikarana pratidoShaM sAdhanopakramaH (16) · Śloka 16

ஸாமாந்யஂ ஸாதநஂ த்வேதத்ப்ரதிதோஷமதஃ ஶ்ருணு||௧௬||

ஏதச்ச யதுக்தஂ தத் திமிரே ஸாமாந்யஂ ஸாதநஂ சிகித்ஸிதம்| அதோऽநந்தரஂ யத்ப்ரதிதோஷஂ ஸாதநஂ தத் ஶ்ரண்விதி ஶிஷ்யாயாசார்யஃ கதயதி||௧௬||

Adhikarana vAtajatimiracikitsA (17) · Śloka 17

வாதஜே திமிரே தத்ர தஶமூலாம்பஸா கதம்| க்ஷீரே சதுர்குணே ஶ்ரேஷ்டாகல்கபக்வஂ பிபேத்ததஃ| த்ரிபலாபஞ்சமூலாநாஂ கஷாயஂ க்ஷீரஸஂயுதம்| ஏரண்டதைலஸஂயுக்தஂ யோஜயேத விரேசநம்| ஶங்கிநீதில்வகஶ்யாமாதந்தீர்நிஷ்க்வாத்ய வா ஜலே| த்ரிவத்கல்கப்ரதீவாபஂ தேந பக்வஂ கதஂ பிபேத்| ப்ரபௌண்டரீகபஹதீபலாநலதஸைந்தவைஃ| தாருபில்வாடகீகஷ்ணாஹரித்ராமதுயஷ்டிபிஃ| ஸித்தஂ சதுர்குணக்ஷீரஂ தைலஂ நஸ்தோ நிஷேசயேத்| ஸிதைரண்டஜடாஸிஂஹீபலதாருநிஶாநதைஃ| ஶதாஹ்வாபில்வமூலைஶ்ச தைலஂ பக்வஂ பயோந்விதம்| நஸ்யஂ ஸர்வோர்த்வஜத்ரூத்தவாதஶ்லேஷ்மாமயார்திஷு| வஸாஞ்ஜநே வா வையாக்ரீ வராஹீ வா ப்ரஶஸ்யதே| கத்ராஹிகுக்குடோத்தா வா மதுகேநாந்விதா பதக்| ப்ரத்யஞ்ஜநஂ ச ஸ்ரோதோஜஂ ரஸக்ஷீரகதைஃ க்ரமாத்| நிஷிக்தஂ பூர்வவத்யோஜ்யஂ திமிரக்நமநுத்தமம்| ந சேதேவஂ ஶமஂ யாதி ததஸ்தர்பணமாசரேத்| ஶதாஹ்வாகுஷ்டநலதகாகோலீத்வயயஷ்டிபிஃ| ப்ரபௌண்டரீகஸரலபிப்பலீதேவதாருபிஃ| ஸர்பிரஷ்டகுணக்ஷீரஂ பக்வஂ தர்பணமுத்தமம்| ப்ரஸாதநஂ ஸ்நேஹநஂ ச புடபாகஂ ப்ரயோஜயேத்| வாதபீநஸவச்சாத்ர நிரூஹஂ ஸாநுவாஸநம்||௧௭||

தத்ரேதி நிர்தாரணே| வாதஜே திமிரே தஶமூலாம்பஸா தஶமூலகஷாயேண த்ரிபலாகல்கேந ச சதுர்குணக்ஷீரஂ கதஂ ஸித்தஂ பிபேத்| ததோ கதபாநாதநந்தரஂ ஸ்நிக்தலக்ஷணே ஜாதே விரேசநாய த்ரிபலாபஞ்ஜமூலகஷாயஂ க்ஷீரேண ஸமஂ தோஷாத்யபேக்ஷமாத்ரேணைரண்டதைலேந ஸஂயுக்தஂ யோஜயேத்| அதவா ஶங்கிந்யாதிகஂ ஜலே நிஷ்க்வாத்ய தேந ஜலேந த்ரிவத்கல்கப்ரதீவாபஂ கதஂ பக்வஂ பிபேத்| ஶங்கிநீ யவதிக்தா| தில்வகஂ பட்டிகாலோத்ரம்| ப்ரபௌண்டரீகாதிபிஃ க்ஷீரசதுர்குணஂ ஸித்தஂ தைலஂ நஸ்யம்| நலதஂ மாஂஸீ| ஸிதைரண்டாதிபிஃ பயோऽந்விதஂ பக்வஂ தைலஂ நஸ்யஂ ஜத்ரூர்த்வஜேஷு ஸர்வேஷு வாதஶ்லேஷ்மாமயேஷு யோஜ்யம்| வ்யாக்ராதீநாஂ வஸாநாமந்யதமா மதுயஷ்ட்யா யுக்தாऽஞ்ஜநஂ யோஜ்யம்| அத்ர ச வாததிமிரே ஸ்ரோதோऽஞ்ஜநஂ க்ரமாத்ரஸாதிபிர்நிஷிக்தஂ பாவிதம்| பூரவதிதி மதுகேநாந்விதஂ ப்ரத்யுஞ்ஜநஂ யோஜ்யம்| ததநுத்தமஂ திமிரக்நம்| தீக்ஷ்ணாஞ்ஜநஸ்ய பஶ்சாந்மத்வஞ்ஜநஂ ப்ரத்யுஞ்ஜநம்| ந வித்யதே உத்தமஂ யஸ்மாத்ததநுத்தமம்| யதி சைவமநந்தரோக்தயா க்ரியயா வாததிமிரஂ ஶமஂ ந யாதி, ததஃ ஸூத்ரஸ்தாநப்ரதர்ஶிதஂ தர்பணமாசரேத்| ஶதாஹ்வாதிபிரஷ்டகுணக்ஷீரஂ ஸர்பிர்விபக்வமுத்தமஂ தர்பணம்| நலதஂ மாஂஸீ| ததா ப்ரஸாதநாக்யஂ ஸூத்ரஸ்தாநநிர்திஷ்டஂ ஸ்நேஹநாக்யஂ ச புடபாகஂ ப்ரயோஜயேத்| அத்ர ச வாததிமிரே வாதபீநஸவந்நாஸாரோகே வக்ஷ்யமாணஂ நிரூஹமநுவாஸநஂ ச ஹிதம்| இதி வாததிமிரே|| ௧௭||

Adhikarana pittajatimiracikitsA (18) · Śloka 18

பித்தஜே திமிரே ஸர்பிர்ஜீவநீயபலத்ரயைஃ| விபாசிதஂ பாயயித்வா ஸ்நிக்தஸ்ய வ்யதயேத்ஸிராம்| ஶர்கரைலாத்ரிவச்சூர்ணைர்மதுயுக்தைவிரிசயேத்| மஞ்ஜிஷ்டாலோத்ரமதுகஶாரிவாசந்தநைஃ ஶ்ரதம்| ஜலஂ ஸஶர்கராஸ்தந்யஂ நேத்ரஸேகே ப்ரஶஸ்யதே| ஸ்தந்யஂ வா பத்மகோஶீரக்ஷீரிவக்ஷாங்குரைஃ ஶ்ரதம்| தப்தைர்நிர்வாபிதஂ ஸர்பிரஸகல்லோஹபிண்டகைஃ| விமர்திதஸிதாத்ராக்ஷஂ ஹிமஂ தச்சாக்ஷிஸேசநம்| ஶீதாநாலேபஸேகாதீந் முகே மூர்த்நி ச ஶீலயேத்| ஶாரிவாபத்மகோஶீரமுஸ்தாஶாவரசந்தநைஃ| வர்த்திஃ ஶஸ்தாஞ்ஜநே சூர்ணஸ்ததா பத்மோத்பலாஞ்ஜநைஃ| ஸநாகபுஷ்பகர்பூரயஷ்ட்யாஹ்வஸ்வர்ணகைரிகைஃ| நஸ்யஂ சாஜ்யஂ ஶ்ரதஂ க்ஷீரஜீவநீயஸிதோத்பலைஃ| லோத்ரமூர்வாப்ரபுண்ட்ராஹ்வமாஂஸீயஷ்ட்யாஹ்வசந்தநை| ஸோஶீரைஃ ஸாதிதஂ ஸர்பிஃ ஸக்ஷீரஂ தர்பணே ஹிதம்| ஏபிரேவௌஷதைஶ்சாகே பக்வே யகதி தத்ரஸே| பூர்வவத் புடபாகஶ்ச கார்யஸ்திமிரநாஶநஃ||௧௮||

பித்தஜே திமிரே ஜீவநீயாதிபிர்விபக்வஸ்ய ஸர்பிஷஃ பாநேந ஸ்நிக்ததேஹஸ்ய ஸிராஂ வித்யேத்| ஶர்கராதிபிர்விரேசயேத்| மஞ்ஜிஷ்டாதிபிஃ ஶ்ரதஂ ஜலஂ பஶ்சாத் ஸிதாஸ்தந்யயுக்தஂ ஸேசநாந்நேத்ரரோகஜித்| பத்மகாதிபிஃ ஶ்ரதஂ ஸ்தந்யஂ வா| தப்தைர்நிர்வாபிதமிதி அஸகதநேகவாரஂ தப்தஂ ஶஸ்த்ரபிண்டஂ நிர்வாபிதஂ யத்ர யத்ர ச ஸிதா த்ராக்ஷா ச விமர்திதா தத் ஸர்பிர்ஹிமஂ ஶீதீகதமக்ஷிஸேசநஂ ஹிதம்| முகே மூர்த்நி ச ஶீதாநாலேபாதீந் ஶீலயேத்| ஶாரிவாதிபிர்வர்த்திரஞ்ஜநே ஶஸ்தா| ததா நாகபுஷ்பாதிஸஹிதைஃ பத்மோத்பலாஞ்ஜநைஶ்சூர்ணஃ| க்ஷீராதிபிஃ ஸாதிதமாஜ்யஂ கதஂ நஸ்யம்| ஸிதா ஶர்கரா| லோத்ராதிபிஸ்ஸக்ஷீரஂ ஸாதிதஂ கதஂ தர்பணஂ நேத்ரஸ்ய ஹிதம்| ஏபிரிதி லோத்ராதிபிஶ்சாகே யகதி பக்வே தத்ரஸே யகத்ரஸே பூர்வவத் புடபாகஃ கார்யஃ| இதி பித்தஜே திமிரே|| ௧௮||

Adhikarana kaPajatimiracikitsA (19) · Śloka 19

ஶ்லேஷ்மோத்பவேऽமதாக்வதவராகணஶ்ரதஂ கதம்| வித்யேத் ஸிராஂ பீதவதோ தத்யாச்சாநுவிரேசநம்| க்வாதஂ பூகாபயாஶுண்டீகஷ்ணாகும்பநிகும்பஜம்| கரஞ்ஜகட்பலவசாத்ரிபலாபஞ்சகோலகைஃ| ஸதார்வீகைஃ பயோயுக்தஂ ஸித்தஂ தைலஂ ச நாவநம்| ஶங்கப்ரியங்குநைபாலீகடுத்ரிகபலத்ரிகைஃ| தக்வைமல்யாய விமலா வர்த்திஃ ஸ்யாத்கோகிலா புநஃ| கஷ்ணலோஹரஜோவ்யோஷஸைந்தவத்ரிபலாஞ்ஜநைஃ| பீதாக்யா த்விநிஶாகுஷ்டநதபத்ரகணோஷணைஃ| பத்ரபீதாவராவ்யோஷஶிலாலநதஸைந்தவைஃ| மநோஹ்வாஶங்கஸிந்தூத்தமரிசைஸ்தைமிரஂ ஜயேத்| வர்த்திஃ ப்ரகாடமப்யாஶு ஶுக்லபில்லாமயார்ம ச| தாலீஸபாடாகிணிஹீவேல்லமாஂஸீநிஶாபயைஃ| பிஷ்டைஃ க்ஷீரித்ருமக்வாதே கதஂ ஸித்தஂ ச தர்பணம்| புடபாகஂ ச பிஶிதைர்ஜாங்கலைஃ ஸைந்தவாந்விதைஃ| ஸபிப்பலீமதுகதைஃ கல்கிதைஃ ப்ராகிவாசரேத்| ஶிக்ருபத்ரைர்ஜலஸ்விந்நைஃ கார்யஃ ஸ்வேதஶ்ச மாத்ரயா||௧௯||

ஶ்லேஷ்மோத்பவே குடூச்யாஃ க்வாதேந வராகணாப்யாஂ ச கல்கீகதாப்யாஂ ஸித்தஂ கதஂ பீதவதஃ ஸிராஂ வித்யேத்| பஶ்சாச்ச பூகாதிஜஂ க்வாதஂ விரேசநஂ தத்யாத்| கரஞ்ஜாதிபிஃ க்ஷீரயுதைஃ ஸித்தஂ தைலஂ நாவநம்| ஶங்காதிபிர்வர்த்திர்நாம்நா விமலா தக்வைமல்யாய ஸ்யாத்| ததா கஷ்ணலோஹரஜ ஆதிபிர்நாம்நா கோகிலா| த்விநிஶாதிபிஃ பீதக்யா வர்த்திஃ| பத்ராதிபிஃ ஸைந்தவாந்தைர்வர்த்திஸ்ததா| பீதா பீதரோஹிணீ| மநோஹ்வாதிபிர்வர்த்திஃ ப்ரகாடஂ கநமபி திமிரமாஶு ஹந்தி ஶுக்ராதிகஞ்ச| தாலீஸாதிபிஃ பிஷ்டைஃ கல்கீகதைர்கதஂ க்ஷீரிவக்ஷக்வாதே ஸித்தஂ நேத்ரதர்பணம்| கிணிஹீ கடப்யபாமார்கஶ்ச| அபயமுஶீரம்| ஜாங்கலமாஂஸைஃ ஸைந்தவபிப்ல்யாதிபிர்யுக்தைஃ கல்கிதைஃ பூர்வவத் புடபாகமாசரேத்| ஸ்வேதோ ஜலாபிஷ்டைஃ ஶிக்ருபத்ரைர்மாத்ரயா ஸ்தோகமித்யர்தஃ| இதி ஶ்லேஷ்மஜே திமிரே|| ௧௯||

Adhikarana raktajatimiracikitsA (20) · Śloka 20

ரக்தஜே பித்தவத் கார்யம்...................||௨௦||

ரக்ததிமிரே பித்தவத் ஸர்வஂ கர்ம கார்யம்|| ௨௦||

Adhikarana sannipAtajatimiracikitsA (21) · Śloka 21

..................ஸந்நிபாதே யதோல்பணாம்| வ்யாக்ரர்ஶ்யகோஶிகிவஸா யவக்வாதபயோயுதா| தூர்வாமதுககல்கேந விபக்வா தர்பணே ஹிதா| யஷ்ட்யநந்தாத்விபஹதீபிப்பலீலவணத்வயைஃ| ஸலோஹசந்தநைஃ பக்வஂ யகதா ஶல்யகஸ்ய ச| மககோதாஶஶாநாஂ ச புடபாகஂ ப்ரகல்பயேத்| தத்யாதுஶீரநிர்யூஹே சூர்ணிதஂ கணஸைந்தவம்| தத்ஸ்ருதஂ ஸகதஂ பூயஃ பசேத் க்ஷௌத்ரஂ க்ஷிபேத்தநே| ஶீதே சாஸ்மிந் ஹிதமிதஂ ஸர்வஜே திமிரேऽஞ்ஜநம்| குஷ்டஂ வா ஶர்கரோபேதமாந்தரிக்ஷேண வாரிண| நிஷ்க்வாத்யஂ ஸர்பிக்ஷௌத்ராப்யாஂ ஸஂஸஷ்டஂ ப்ராகிவாஞ்ஜநம்| ஸ்ரோதோऽஞ்ஜநஂ ஸஸௌவீரஂ வேஷ்டயித்வாऽஜமேதஸா| வடபத்ரைரநு ததா தர்பைஃ கஷ்ணமதாऽநு ச| கோமயாநலபக்வஂ தத் ப்ரஶஸ்தஂ சூர்ணமஞ்ஜநம்| உரப்ரஶல்யகஶ்வாவிண்மார்ஜாரஶிகிஜந்மபிஃ| வஸாபிர்விதிநாநேந யோகா யோஜ்யாஃ பதக்பதக்| வடப்ரரோஹமதுகதூர்வாலோத்ரதிலோத்பலைஃ| பயோம்புபிஷ்டைஃ ஸகதைஃ ஶிரோவக்த்ரஂ ச லேபயேத்| குர்யாச்சிரஃ பரிஷேகமேபிரேவ பயஃ ஶ்ரதைஃ||௨௧||

ஸந்நிபாதஜே உல்பணதோஷாநதிக்ரமேண| அத்ர ச வ்யாக்ராதீநாஂ வஸா யவக்வாதக்ஷீராப்யாஂ தூர்வாமதுககல்கேந ச விபக்வா நேத்ரதர்பணே ஹிதா| யஷ்ட்யாதிபிஃ ஶல்யகாதீநாஂ ஶஶந்தாநாஂ ச யகதா விபக்வஂ ஸூத்ரோக்தவிதிஂ புடபாகஂ ப்ரகல்பயேத்| உஶீரக்வாதே கணஸைந்தவஂ பிப்பலீலவணஂ சூர்ணிதஂ தத்யாத்| சூர்ணே தத்தே தந்நிர்யூஹஂ காலிதஂ கதேந ஸஹ பசேத்| ததஸ்தமிந் கநே ஶீதே ச க்ஷௌத்ரஂ க்ஷிபேத்| இதமஞ்ஜநஂ ஸந்நிபாதாதிமிரஹிதம்| அதவா குஷ்டஂ ஶர்கராயுக்தமாந்தரிக்ஷேண வாரிணா நிஷ்க்வதிதஂ பஶ்சாச்ச ப்ராகிவ கநீபாவே ஶீதத்வே ச மதுஸர்பிப்யாஂ ஸஂஸஷ்டமஞ்ஜநம்| ஸௌவீரஸ்ரோதோऽஞ்ஜநே ஆஜமேதஸா வேஷ்டிதேऽநு ச வடபத்ரைரநு ச கஷ்ணயா மதா வேஷ்டிதே கோமயாऽக்நிபக்வே சூர்ணாஞ்ஜநஂ ப்ரஶஸ்தம்| அநேநாஜாமேதோவிதிநோரப்ராதீநாஂ பதக்வஸாபிஃ ஸ்ரோதோऽஞ்ஜநஸௌவீராஞ்ஜநயோகா யோஜ்யாஃ| வடப்ரரோஹாதிபிர்ஜலக்ஷீராப்யாஂ பிஷ்டைர்கதயுக்தைஃ ஶிரோ முகஂ லேபயேத்| ஏபிரேவ ச வடப்ரரோஹாதிபிஃ க்ஷீரஶ்ரதைஃ ஶிரஃபரிஷேகஂ குர்யாத்|| ௨௧||

Adhikarana saMsargajatimiracikitsA (22) · Śloka 22

ஸந்நிபாதே யதுதிதஂ தோஷோத்ரேகஂ விபஜ்ய தத்| ஸஂஸர்கேऽபி ப்ரயுஞ்ஜீத......................||௨௨||

யச்ச ஸந்நிபாதே சிகித்ஸிதமுக்தஂ தத்ஸஂஸர்கேऽபி ப்ரயுஞ்ஜீத| கதஂ ? தோஷோத்ரேகஂ விபஜ்ய| ய ஏவ தோஷஃ ஸஂஸர்கே உத்ரிக்தஸ்தத்விபரீதமேவ ஸந்நிபாதோக்தஂ விதேயமித்யர்தஃ| இதி திமிர உக்தம் ||௨௨||

Adhikarana kAcacikitsA (23) · Śloka 23

........................காசே திமிரவத் க்ரியா| ந து தத்ர ஸிராஂ வித்யேத் தக்ஸ்திதா யந்த்ரபீடதாந்| குர்யாராந்த்யஂ மலா தத்யாத்ஸ்ராவ்யே த்வஸ்ரே ஜலௌகஸஃ||௨௩||

காசே து வாதாதிபிந்நே திமிரவத்ஸ்நேஹநாதிகா விஶேஷேணைவ க்ரியா| தத்ர து காசே திமிரவத் ஸிராஂ ந வித்யேத்| ஸிராவ்யதப்ரதிஷேதஹேதுர்மலா தோஷா தக்ஸ்திதா யந்த்ராபீடநாதாந்த்யஂ குர்யுரிதி| நந்வஸ்ரவிஸ்ராவணே கிஂ விதேயமித்யாஹ-ஸ்ராவ்யே த்வஸ்ரே ஜலௌகஸோ தத்யாத்|| ௨௩||

Adhikarana dhUmarAdInAM cikitsA (24) · Śloka 24

தூமராக்யாம்லபித்தோஷ்ணவிதாஹே ஜீர்ணஸர்பிஷா| ஸ்நிக்தஂ விரேசயேச்சீதைஶ்ஶீதைர்திஹ்யாச்ச ஸர்வதஃ| கோஶகத்ரஸதுக்தாஜ்யைர்விபக்வஂ ஶஸ்யதேऽஞ்ஜநம்| ஸ்வர்ணகைரிகதாலீஸசூர்ணாவாபா ரஸக்ரியா||௨௪||

தூமராக்யாயாமம்லவிதாஹே பித்தவிதாஹே ச புராணகதஸ்நிக்தஂ புருஷஂ விரேசயேத்| ஸர்வதஃ ஶீதைஶ்சந்தநாதிபிஃ ப்ரதிஹ்யாத்| கோமயரஸாதிபிர்கதாந்தைர்விபக்வமஞ்ஜநஂ ஸுவர்ணகைரிகாதிப்ரதீவாபா ரஸக்ரியா ச தூமராதிஷ்வஞ்ஜநஂ ஶஸ்யதே||௨௪||

Adhikarana niSAndhyatimirayoScikitsA (25) · Śloka 25

புராணகுடகாஸீஸபிப்பலீகட்பலாத்ரஜஃ| பாவிதஂ த்ரிபலாம்போபிஃ ஶுஷ்கஂ கோவிட்ரஸாப்லுதம்| நிஶாந்த்யதிமிரே ஸத்யோ குலிகா ஹந்தி தத்கதா| தத்நா விகஷ்டஂ மரிசஂ ராத்ர்யந்தாஞ்ஜநமுத்தமம்| பஷ்டஂ கதஂ கும்பயோநேஃ பத்ரைஃ பாநே ச பூஜிதம்| காரஞ்ஜிகோத்பலஸ்வர்ணகைரிகாம்போஜகேஸரைஃ| போவிட்ரஸேந பிஷ்டேயஂ வர்த்திர்நக்தாந்த்யநாஶிநீ| க்ஷௌத்ரஜாதீரஸாப்யாஂ வா த்விஹரித்ராரஸாஞ்ஜநைஃ| அஜாமூத்ரேண வா கௌந்தீகஷ்ணாஸ்ரோதோஜஸைந்தவஃ| கோஶகத்ரஸபிஷ்டைர்வா த்விநிஶாபிப்பலீயுதைஃ| காலாநுஸாரிதாலீஸபத்ரயஷ்ட்யாஹ்வநாகரைஃ| கணா வா காபிலே பித்தே மாஸார்தஂ பரிபாவிதா| யகத்பித்தேஷு வா கோதாஶஶர்ஶ்யருருபர்ஹிணாம்| கதேச்ச ப்லீஹயகதீ மாஹிஷே தைலஸர்பிஷா| கதே ஸித்தாநி ஜீவந்த்யாஃ பல்லவாநி ச பக்ஷயேத்| ததாऽதிமுக்தகைரண்டஸோஹலாபீருஜாநி ச||௨௫||

புராணகுடாதிசூர்ணஂ த்ரிபலாக்வாதபவிதஂ ஶுஷ்கஞ்ச கோமயஸ்வரஸாப்லுதஂ ஸத் கதா குலிகா நிஶாந்த்யதிமிரே த்வே ஸத்ய ஏவ ஹந்தி| தத்நா நிகஷ்டமிதி| ஸுபோதம்| கும்பயோநேஶேஶ்சத்ராபிதாநாயா த்ரோணபுஷ்ப்யாஃ பத்ரைர்பஷ்டஂ நிஸ்தலிதஂ கதஂ பாநே பூஜிதம்| காரஞ்ஜிகாதிர்வர்த்திஃ ஸுபோதா| அதவா ஹரித்ராத்வயரஸாஞ்ஜநைஃ க்ஷௌத்ரஸுமநோரஸாப்யாஂ வர்த்திரதவா கௌந்த்யாதிபிரஜாமூத்ரபிஷ்டைரதவா காலாநுஸார்யார்த்விநிஶாபிப்பலீயுக்தைர்கோமயஸ்வரஸபிஷ்டைர்வர்த்திஃ| காலாநுஸாரீதகரம்| காலேயகஂ ச| அதவா கணா பிப்பலீ காபிலே கபிலகோஸம்பவே பித்தே மாஸார்தஂ பக்ஷஂ பரிதஃ ஸமந்தாத்பாவிதா அஞ்ஜநம்| அதவா நக்தாந்த்யே கோதாதீநாஂ யகத்பித்தேஷு மாஸார்தஂ பரிபாவிதா கணாऽஞ்ஜநம்| அத்ர ச மாஹிஷே ப்லீஹயகதீ தைலஸர்பிஷா காதேத்| ஜீவந்த்யாஃ பல்லவாநி கதே பஷ்டாநி பக்ஷயேத்| அதிமுக்தாதிபல்லவாநி ச| ஸோஹலா ததிஶமீ ஜ்ஞேயா ஜ்ஞேயா ஸைவாபராஜிதா| அபீருஃ ஶதாவரீ||௨௫||

Adhikarana akShiroge pathyApathyam (26) · Śloka 26

வ்ரணவச்சாக்ஷிரோகேஷு போஜ்யாபோஜ்யாநி நிர்திஶேத்| அவிதாரிதவேகஸ்ய பஜதோऽஞ்ஜநநாவநம்| த்யஜதஃ க்ரோதஶோகௌ ச திமிரஂ நாஶ்நுதேऽந்தரம்| த்ரிபலாமஶ்நதோ ராத்ரௌ ஸஂஸ்கதஂ பிபதோ கதம்| புக்த்வா சாபிபதஸ்தோயஂ திமிரஂ லகு ஶாம்யதி| ஸுஷபவ்யஂ ஸுகந்யாஂ ச ஸ்கந்தஂ ச்யவநமஶ்விநௌ| ஷடோதாந் யஃ ஸ்மரேந்நித்யஂ தஸ்ய சக்ஷுர்ந ஹீயதே||௨௬||

ஸர்வேஷு சாக்ஷிரோகேஷு வ்ரணே யாநி போஜ்யாநி தாநி போஜ்யாநி நிர்திஶேத்| தத்வதேவ ச த்யாஜ்யாநி| தாநி ஸூத்ர உக்தாநி| வக்ஷ்யந்தே ச| அவிதாரிதவேகத்வாதியுக்தஸ்ய திமிரமந்தரஂ நாஶ்நுதே ந வ்யாப்நோதி| யோ ராத்ரௌ த்ரிபலாமஶ்நாதி யஶ்ச சக்ஷுஷ்யைஃ ஸஂஸ்கதஂ கதஂ பிபதி யஶ்ச புக்த்வா தோயஂ ந பிபதி தஸ்ய திமிரஂ லகு ந ஶாம்யதி| யஶ்ச ஸுஷபவ்யாதீந் ஷட் நித்யஂ மநஸா ஸ்மரேத் தஸ்ய சக்ஷுர்ந ஹீயதே|| ௨௬||

Adhikarana BrAmakaM timiram ( timirABAsaH ) (27) · Śloka 27

சிந்தாபிகாதபீஶோகரௌக்ஷ்யாமோத்குடிகாஸநாத்| விரேகநஸ்யவமநபுடபாகாதிவிப்ரமாத்| விதக்தாஹாரவமநாத் க்ஷுத்தஷ்ணாதிவிதாரணாத்| அக்ஷிரோகாவஸாநாஶ்ச பஶ்யேத்திமிரரோகிவத்| யதாஸ்வஂ தத்ர யுஞ்ஜீத தோஷாதீந் வீக்ஷ்ய பைஷஜம்||௨௭||

தஷ்டிஹிதப்ரஸங்கேநோச்யதே| சிந்தாதிதோ விரேகாதிவிப்ரமாந்மித்யாயோகாத் விதக்தாஹாரவமநாதிதஶ்ச திமிரரோகிவந்நரஂ பஶ்யேத்| தஷ்டேரரக்ஷயேத்யர்தஃ| அத்ர து சிந்தாதிஜே தோஷாநாலக்ஷ்ய யதாஸ்வஂ பேஷஜஂ யுஞ்ஜீத ச ||௨௭||

Adhikarana upaghAtaja timiracikitsA (28) · Śloka 28

ஸூர்யோபராகாநலவித்யுதாதி விலோகநேநோபஹதேக்ஷணஸ்ய| ஸந்தர்பணஂ ஸ்நிக்தஹிமாதி யோஜ்யஂ ததாஞ்ஜஂநஂ ஹேமகதேந கஷ்டம்||௨௮||

யஃ புநஃ ஸூர்யோபராகாதீநாஂ விலோகநேநோபஹதேக்ஷணஸ்தஸ்ய ஸ்நிக்தஹிமாதி ஸந்தர்பணமாஹாராதிகஂ குர்யாத்| உபஹதஶப்தேந ஸ்வல்ப உபகாதோ லக்ஷ்யதே| ஔபஸர்கிகஸ்ய லிங்கநாஶஸ்யாஸாத்யத்வாத்| ஸூர்யோபராகோ க்ரஹயோகஃ| தத்ர ச ஹேம ஸுவர்ணஂ கதேந ஸஹ கஷ்டமஞ்ஜநம்|| ௨௮||

Adhikarana cakShUrakShAyAH praSaMsA (29) · Śloka 29

சக்ஷூரக்ஷாயாஂ ஸர்வகாலஂ மநுஷ்யை- ர்யத்நஃ கர்த்தவ்யோ ஜீவிதே யாவதிச்சா| வ்யர்தோ லோகோऽயஂ துல்யராத்ரிந்திவாநாஂ புஂஸாமந்தாநாஂ வித்யமாநேऽபி வித்தே||௨௯||

யாவத் புஂஸோ ஜீவித இச்சா தாவத்தேந நித்யமேவ சக்ஷூரக்ஷாயாஂ யத்நஃ கர்த்தவ்யஃ| யதோऽந்தாநாஂ புஂஸாஂ வித்தே தநே வித்யமாநேऽப்யயஂ மநுஷ்யலோகோ தர்ஶநேந துல்யராத்ரிந்திவாநாஂ வ்யர்தோ நிஷ்பலஃ||௨௯||

Adhikarana cakShUrakShA (30-16) · Śloka 16

த்ரிபலாருதிரஸ்ருதிர்விஶுத்திர்மநஸோ நிர்வதிரஞ்ஜநஂ ஸநஸ்யம்| ஶகுநாஶநதா ஸபாதபூஜா கதபாநஂ ச ஸதைவ நேத்ரரக்ஷா| அஹிதாதர்ஶநாத்ஸதா நிவத்திர்பஶபாஸ்வச்சலஸூக்ஷ்மவீக்ஷணாச்சஂ| முநிநா நிமிநோபதிஷ்டமேதத்பரமஂ ரக்ஷணமீக்ஷணஸ்ய புஂஸாம்| தமாலதுடிகுங்குமாந்யஸிதமுத்பலஂ பிப்பலீ ஸிதாஞ்ஜநமயோரஜோமரிசகாகமாசீத்வசஃ| ஸயஷ்டிமதுகாஞ்ஜநாந்யுததிபேநமக்ஷ்யாமயே ஷ்வநுத்தமமதோऽஞ்ஜநஂ விமலமாஶு தைமிர்யஹத்||௩௦|| இதி வைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸ்ய ஸூநோர்வாக்படஸ்ய கதாவஷ்டாங்கஸஂக்ரஹஸஂஹிதாயாமுத்தரதந்த்ரே திமிரப்ரதிஷேதோ நாம ஷோடஶோऽத்யாயஃ||௧௬||

த்ரிபலேத்யாதி ஸுபோதம்| ஶகுநாஶநதா பக்ஷிமாஂஸபோஜித்வம்| ஸதைவேதி கதபாநேநாபிஸம்பத்யத இதி|| ௩௦|| இதி ஶ்ரீமந்மஹாமஹோபாத்யாயேந்துவிரசிதாயாமஷ்டாங்கஸஂக்ரஹவ்யாக்யாயாஂ ஶஶிலேகாயாமுத்தரதந்த்ரே ஷோடஶோऽத்யாயஃ||