Adhikarana athonmAdapratiShedho nAma navamo~adhyAyaH - pratij~jA (1) · Śloka 1
అథాత ఉన్మాదప్రతిషేధం నామాధ్యాయం వ్యాఖ్యాస్యామః| ఇతి హ స్మాహురాత్రేయాదయో మహర్షయః||1||
अथात उन्मादप्रतिषेधं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
భూతసమానహేతుత్వాదిభిశ్చిత్తోపప్లవసామాన్యాచ్చికిత్సాసామాన్యాచ్చ భూతిచికిత్సాయా అనంతర ఏవోన్మాదాపస్మారయోర్నిర్ణయస్తత్ర ప్రథమమున్మాదం ప్రదర్శయితుమధ్యాయ ఆరభ్యతే||1||
Adhikarana tatrAdau sa~gkhyAsamprAptirnirvacana~jca (2) · Śloka 2
షడున్మాదా భవంతి-వాతపిత్తకఫసన్నిపాతాధివిషనిమిత్తాః| తత్రోన్మాదో నామ య ఉన్మార్గగైః శారీరమానసైర్దోషైర్మనసో మదః||2||
षडुन्मादा भवन्ति-वातपित्तकफसन्निपाताधिविषनिमित्ताः| तत्रोन्मादो नाम य उन्मार्गगैः शारीरमानसैर्दोषैर्मनसो मदः||२||
🔊 Audio coming soon
వాతాదిభేదేన షడున్మాదాః| ఆధయో మానసా వ్యాధయో మౌనవిచారహర్షదయాః| తత్ర శారీరైర్వాతాదిభిర్మానసాభ్యాం చ రజస్తమోభ్యాం మనసో యో మదః స ఉన్మాద ఇత్యున్మాదస్య నిర్వచనం||2||
Adhikarana unmAdahetuH (3) · Śloka 3
తేషాం పునరున్మార్గగత్వే హేతుః శమలం వికృతోపహితమహితమను చితమన్నపానవిధినిరపేక్షమాహారజాతమత్యుపక్షీణదేహానాం వ్యవాయవ్యాధివేగసముద్గమే విషమశరీరచేష్టోపసేవా దేవ ద్విజగురూల్లంఘనం వా రాగద్వేషజనితాభిరాధిభిర్మనోవిఘాతో విషోపవిషగరోపయోగో వా||3||
तेषां पुनरुन्मार्गगत्वे हेतुः शमलं विकृतोपहितमहितमनु चितमन्नपानविधिनिरपेक्षमाहारजातमत्युपक्षीणदेहानां व्यवायव्याधिवेगसमुद्गमे विषमशरीरचेष्टोपसेवा देव द्विजगुरूल्लङ्घनं वा रागद्वेषजनिताभिराधिभिर्मनोविघातो विषोपविषगरोपयोगो वा||३||
🔊 Audio coming soon
తేషామితి శారీరమానసానాం దోషాణామున్మార్గగమనే తు శమలాదికం హేతుః| శమలం పాపం| వికృతోపహితమిత్యాద్యాహారజాతస్య విశేషణం| వికృతేనోపహితం కృతమహితమపథ్యం| అనుచితమనభ్యస్తం| విషమేణ శారీరేణాంగేన యా చేష్టా తస్యాః సేవా| దేవాదీనాముల్లంఘనం వా| రాగ-జనితా ఆధయో దయితాదివిరహాదయః| ద్వేషజనితా భయాదయః| తైరాధిభిర్మనోవిఘాతః| విషం మహావిషం| ఉపవిషం స్వల్పశక్తివిషం| గరో-ఽనేకసంయోగజనితం విషం|| 3||
Adhikarana unmAdasamprAptiH (4) · Śloka 4
ఏభిర్హీనసత్త్వస్య మనస్యుపహతే బుద్ధౌ ప్రచలితాయామత్యు దీర్ణత్వాద్దోషాః ప్రకుపితా హృదయముపసృత్య మనోవహాని స్రోతాం స్యావృత్య జనయంత్యున్మాదం||4||
एभिर्हीनसत्त्वस्य मनस्युपहते बुद्धौ प्रचलितायामत्यु दीर्णत्वाद्दोषाः प्रकुपिता हृदयमुपसृत्य मनोवहानि स्रोतां स्यावृत्य जनयन्त्युन्मादम्||४||
🔊 Audio coming soon
ఏభిరిత్యనంతరోక్తైర్హేతుభిః| హీనసత్త్వస్యేత్యాది సుబోధం||4||
Adhikarana unmAdapUrvarUpANi (5) · Śloka 5
తత్ర శిరసః శూన్యతా చక్షుషోరస్వస్థత్వం స్వనః కర్ణయో- రుచ్ఛ్వాసాధిక్యమాస్యసంస్రవణమ్మన్నానభిలాషోఽరోచకో- ఽవిపాకో హృదయగ్రహోఽస్థానే ధ్యానాయాససమ్మోహోద్వేగాః సతతం రోమహర్షో జ్వరోఽభీక్ష్ణమున్మత్తచిత్తత్వముదర్దిత్వమర్దితాకృ- తికరణం వ్యాధేః స్వప్నే చ దర్శనమభీక్ష్ణం భ్రాంతచిత్తచ- లితానవస్థితానామప్రశస్తానాం రూపాణాం తిలపీడాకవచ్చ- క్రాధిరోహణం వాతకుండలికాభిరున్మథనం నిమజ్జనం కలుషాణాంభసామావర్తేషు చక్షుషోశ్చాపసర్పణమితి దోషనిమిత్తానామున్మాదానాం పూర్వరూపాణి| తతోఽనంతరమున్మాదాభినిర్వృత్తిరేవ||5||
तत्र शिरसः शून्यता चक्षुषोरस्वस्थत्वं स्वनः कर्णयो- रुच्छ्वासाधिक्यमास्यसंस्रवणम्मन्नानभिलाषोऽरोचको- ऽविपाको हृदयग्रहोऽस्थाने ध्यानायाससम्मोहोद्वेगाः सततं रोमहर्षो ज्वरोऽभीक्ष्णमुन्मत्तचित्तत्वमुदर्दित्वमर्दिताकृ- तिकरणं व्याधेः स्वप्ने च दर्शनमभीक्ष्णं भ्रान्तचित्तच- लितानवस्थितानामप्रशस्तानां रूपाणां तिलपीडाकवच्च- क्राधिरोहणं वातकुण्डलिकाभिरुन्मथनं निमज्जनं कलुषाणाम्भसामावर्तेषु चक्षुषोश्चापसर्पणमिति दोषनिमित्तानामुन्मादानां पूर्वरूपाणि| ततोऽनन्तरमुन्मादाभिनिर्वृत्तिरेव||५||
🔊 Audio coming soon
తత్రేత్యాదినా వాతాదిదోషనిమిత్తానామున్మాదానాం పూర్వరూపాణి| అస్థానేఽప్రసంగే ధ్యానాదయః| ఉదర్దో దోషాదివిజ్ఞానీయోక్తలక్షణః| వ్యాధేః స్వప్నే దర్శనం దేహస్య| భ్రాంతాదిగుణానాంచ రూపాణాం దర్శనం| క్వచ్చిక్రాధిరూఢైస్తిలాః పీడ్యంతే యథాస్మాద్దేశే| వాతకుండలికా ఆవర్తవాతాః| తతః పూర్వేభ్యోఽనంతరమున్మాదోఽవశ్యమభినిర్వర్తత ఇత్యేవశబ్దార్థః||5||
Adhikarana unmAdasAmAnyalakShaNam (6) · Śloka 6
సామాన్యలింగం మనోబుద్ధిస్మృత్యాదిసంప్రమోషః| తతశ్చ దేహో హతసారథిరివ రథోఽకర్ణధార ఇవ చాప్సు ప్లవః సుఖ దుఃఖాచారధర్మాధర్మప్రలుప్తోకస్మాద్ భ్రమతి||6||
सामान्यलिङ्गं मनोबुद्धिस्मृत्यादिसम्प्रमोषः| ततश्च देहो हतसारथिरिव रथोऽकर्णधार इव चाप्सु प्लवः सुख दुःखाचारधर्माधर्मप्रलुप्तोकस्माद् भ्रमति||६||
🔊 Audio coming soon
మనః సంప్రమోషాదికముత్పన్నానామున్మాదానాం దోషజానాం సామాన్యలింగం| తతశ్చేతి మనఃప్రభృతీనాం సంప్రమోషే| కర్ణధారః ప్లవవాహకః| ప్లవశ్చ నావాదిః||6||
Adhikarana vAtonmAdalakShaNAni (7) · Śloka 7
తత్ర వాతాదస్థానస్మితహసితనృత్తగీతవాదిత్రవాగంగవిక్షేప వాగ్భేదభ్రూవిక్షేపరోదనక్రోశనాస్ఫోటనాని పర్యటనమజస్ర మాస్యాత్ ఫేనాగమో యానమయానైరలంకరణమనలంకారికరికైర్ద్ర వ్యైర్లోభోఽభ్యవహార్యేషు లబ్ధేషు చావమానస్తీవ్రం మాత్సర్యం కార్శ్యం పారుష్యముత్పిండితారుణాక్షతా జీర్ణేఽన్నే చాతిబలవత్వం||7||
तत्र वातादस्थानस्मितहसितनृत्तगीतवादित्रवागङ्गविक्षेप वाग्भेदभ्रूविक्षेपरोदनक्रोशनास्फोटनानि पर्यटनमजस्र मास्यात् फेनागमो यानमयानैरलङ्करणमनलङ्कारिकरिकैर्द्र व्यैर्लोभोऽभ्यवहार्येषु लब्धेषु चावमानस्तीव्रं मात्सर्यं कार्श्यं पारुष्यमुत्पिण्डितारुणाक्षता जीर्णेऽन्ने चातिबलवत्वम्||७||
🔊 Audio coming soon
తత్రేత్యాదినా విశేషలింగాని| అతిబలవత్వాంతం వాతజ ఉన్మాదే లక్షణం||7||
Adhikarana pittonmAdalakShaNAni (8) · Śloka 8
పిత్తాత్ క్రోధః సంతర్జనమకస్మాన్ముష్టిలోష్టకాష్ఠశస్త్రై రభిద్రవణం నగ్నతా ప్రచ్ఛాయశిశిరాభిరతిరుదకాభిలాషః సంతాపః పీతావస్రంసనమనిమిత్తమనలజ్వలనోపశంకాహ్ని తారకాదర్శనం తామ్రహరితహారిద్రసంరబ్ధాక్షత్వం చ||8||
पित्तात् क्रोधः सन्तर्जनमकस्मान्मुष्टिलोष्टकाष्ठशस्त्रै रभिद्रवणं नग्नता प्रच्छायशिशिराभिरतिरुदकाभिलाषः सन्तापः पीतावस्रंसनमनिमित्तमनलज्वलनोपशङ्काह्नि तारकादर्शनं ताम्रहरितहारिद्रसंरब्धाक्षत्वं च||८||
🔊 Audio coming soon
పిత్తాదున్మాదే సంరబ్ధాక్షత్వాంతం లింగం| ప్రకృష్టా ఛాయా యత్ర దేశే స ప్రచ్ఛాయః| పీతావస్రంసనం పీతస్య గుణేన భ్రంశః||8||
Adhikarana kaPonmAdalakShaNAni (9) · Śloka 9
కఫాదల్పవాక్చేష్టాహారత్వమరోచకో వమథురుష్ణసేవా లాలాసింఘాణకస్రవణం రహఃకామతా స్త్రీప్రియత్వం నిద్రా బీభత్సత్వం శౌచద్వేషః శ్వయథురాస్యే శుక్లస్తిమితమలా విలాక్షతా భుక్తే రాత్రౌ చ బలవత్వమితి||9||
कफादल्पवाक्चेष्टाहारत्वमरोचको वमथुरुष्णसेवा लालासिङ्घाणकस्रवणं रहःकामता स्त्रीप्रियत्वं निद्रा बीभत्सत्वं शौचद्वेषः श्वयथुरास्ये शुक्लस्तिमितमला विलाक्षता भुक्ते रात्रौ च बलवत्वमिति||९||
🔊 Audio coming soon
రాత్రిబలవత్వాంతం కఫాదున్మాదే లక్షణం||9||
Adhikarana sannipAtonmAdalakShaNam (10) · Śloka 10
భవతి చాత్ర సర్వాయతనసంస్థానసన్నిపాతే తదాత్మకం| ఉన్మాదం దారుణం విద్యాత్తం భిషక్ పరివర్జయేత్||10||
भवति चात्र सर्वायतनसंस्थानसन्निपाते तदात्मकम्| उन्मादं दारुणं विद्यात्तं भिषक् परिवर्जयेत्||१०||
🔊 Audio coming soon
గతానుగతికా| సర్వేషామాయతనానాం దోషోన్మాదకారణానాం సన్నిపాతే సంస్థానానాంచ సర్వోన్మాదలింగానాం సన్నిపాతే మిశ్రీభూతత్వే తదాత్మకమున్మాదం విద్యాత్| తం దారుణం సాన్నిపాతికం వైద్యః పరివర్జయేద సాధ్యత్వాత్||10||
Adhikarana AdhijonmAdalakShaNam (11) · Śloka 11
ధనకాంతాదినాశేన దుఃసహేనాభిషంగవాన్| పాండుర్దీనో ముహుర్ముహ్యన్ హాహేతి పరిదేవతే| రోదిత్యకస్మాత్ స్మయతే తద్గుణాన్ బహు మన్యతే| శోకక్లిష్టమనా ధ్యాయన్ జాగరూకో విచేష్టతే||11||
धनकान्तादिनाशेन दुःसहेनाभिषङ्गवान्| पाण्डुर्दीनो मुहुर्मुह्यन् हाहेति परिदेवते| रोदित्यकस्मात् स्मयते तद्गुणान् बहु मन्यते| शोकक्लिष्टमना ध्यायन् जागरूको विचेष्टते||११||
🔊 Audio coming soon
ధనేత్యాదినా ఆధిజ ఉచ్యతే| అభీషంగోఽభిభవః| తద్గుణా నష్టధనకాంతాదిగుణాః| శోకేన క్లిష్టం మనో యస్య స తథోక్తః జాగరణీశీలో జాగరూకః||11||
Adhikarana viShajonmAdalakShaNam (12) · Śloka 12
విషేణ శ్యావవదనో నష్టచ్ఛాయోఽబలేంద్రియః| వేగాంతరేఽపి సంభ్రాంతో రక్తాక్షస్తం వివర్జయేత్||12||
विषेण श्याववदनो नष्टच्छायोऽबलेन्द्रियः| वेगान्तरेऽपि सम्भ्रान्तो रक्ताक्षस्तं विवर्जयेत्||१२||
🔊 Audio coming soon
విషేణేత్యాదినా విషజ ఉన్మాదః| వేగాంతరమతీతానాగతయోర్విషవేగయోర్మధ్యం తత్రాపి సంభ్రాంతోఽస్వస్థచిత్తః| తమితి విషజమున్మాదం||12||
Adhikarana cikitsAkramaH (13) · Śloka 13
అథానిలజ ఉన్మాదే స్నేహపానం ప్రయోజయేత్| పూర్వమావృతమార్గే తు సస్నేహం మృదుశోధనం| కఫపిత్తోద్భవేఽప్యాదౌ వమనం సవిరేచనం| స్నిగ్ధస్విన్నస్య బస్తీంశ్చ శిరసశ్చ విరేచనం| తథాస్య శుద్ధదేహస్య ప్రసాదం లభతే మనః||13||
अथानिलज उन्मादे स्नेहपानं प्रयोजयेत्| पूर्वमावृतमार्गे तु सस्नेहं मृदुशोधनम्| कफपित्तोद्भवेऽप्यादौ वमनं सविरेचनम्| स्निग्धस्विन्नस्य बस्तींश्च शिरसश्च विरेचनम्| तथास्य शुद्धदेहस्य प्रसादं लभते मनः||१३||
🔊 Audio coming soon
అథేత్యాదినా వాతాదిక్రమేణైవోన్మాదానాం చికిత్సోచ్యతే| అనిలజ ఉన్మాదే పూర్వం ప్రథమం స్నేహపానం ప్రయోజయేత్| ఆవృతమార్గేత్వనిలజే సస్నేహం స్నేహసహితం మృద్వతీక్ష్ణం శోధనం వమనవిరేచనాఖ్యం| కఫోద్భవే పిత్తోద్భవేఽపి శిరోవిరేచనాంతం| తథేత్యనంతరోక్తచికిత్సయా| అస్యేత్యాతురస్య||13||
Adhikarana snehayogAH (14) · Śloka 14
స్నేహకాలే చ వాతోత్థే తైలం శైరీషమిష్యతే| మహాకల్యాణకం పైత్తే పంచగవ్యం కఫోద్భవే||14||
स्नेहकाले च वातोत्थे तैलं शैरीषमिष्यते| महाकल्याणकं पैत्ते पञ्चगव्यं कफोद्भवे||१४||
🔊 Audio coming soon
వాతోత్థ ఉన్మాదే స్నేహకాలే స్నేహయోగ్యే| శైరీషమపస్మోరోక్తం| పైత్తే మహాకల్యాణకోక్తం| కఫోద్భవే పంచగవ్యమిష్యతే||14||
Adhikarana tIkShNanAvanAdicikitsAkramaH (15) · Śloka 15
ఇత్థమప్యనువృత్తౌ ను తీక్ష్ణం నావనమంజనం| హర్షణాశ్వాసనోత్రాసభయతాడనతర్జనం| అభ్యంగోద్వర్తనాలేపధూపాన్ పానం చ సర్పిషః| యుంజ్యాత్తాని హి శుద్ధస్య నయంతి ప్రకృతిం మనః||15||
इत्थमप्यनुवृत्तौ नु तीक्ष्णं नावनमञ्जनम्| हर्षणाश्वासनोत्रासभयताडनतर्जनम्| अभ्यङ्गोद्वर्तनालेपधूपान् पानं च सर्पिषः| युञ्ज्यात्तानि हि शुद्धस्य नयन्ति प्रकृतिं मनः||१५||
🔊 Audio coming soon
ఇత్థమప్యుక్తయా చికిత్సయా విహితయాఽప్యున్మాదస్యానువృత్తౌ దోషాద్యపేక్షయా తీక్ష్ణం నావనాదికం యుంజ్యాత్| తాని హి నావనాదీని యతః శుద్ధదేహస్యసతో మనఃప్రకృతిం నయంతి ||15||
Adhikarana hi~ggvAdighRutam (16) · Śloka 16
హింగుసౌవర్చలవ్యోషైర్ద్విపలాంశైర్ఘృతాఢకం| సిద్ధం సమూత్రమున్మాదభూతాపస్మారనుత్ పరం||16||
हिङ्गुसौवर्चलव्योषैर्द्विपलांशैर्घृताढकम्| सिद्धं समूत्रमुन्मादभूतापस्मारनुत् परम्||१६||
🔊 Audio coming soon
ద్విపలాంశైః పలద్వయప్రమాణైర్హింగ్వాదిభిః సమూత్రం గోమూత్రసహితం సిద్ధం ఘృతస్యాఢకమష్టావింశత్యధికం పలశతం పరమాతిశయేన భూతాదినుత్ భవతి||16||
Adhikarana brAhmIghRutam (17) · Śloka 17
ద్వౌ ప్రస్థౌ స్వరసాద్ బ్రాహ్మయా ఘృతప్రస్థంచ సాధితం| వ్యోషశ్యామాత్రివృద్బింబీశంఖపుష్పీనృపద్రుమైః| ససప్తలాకృమిహరైః కల్కితైరక్షసమ్మితైః| పలవృద్ధ్యా ప్రయుంజీత పరం మాత్రాచతుష్పలం| ఉన్మాదకుష్ఠాపస్మారహరం వంధ్యాసుతప్రదం| వాక్యస్వరస్మృతిమేధాకృద్ధన్యం బ్రాహ్మీఘృతం స్మృతం||17||
द्वौ प्रस्थौ स्वरसाद् ब्राह्मया घृतप्रस्थञ्च साधितम्| व्योषश्यामात्रिवृद्बिम्बीशङ्खपुष्पीनृपद्रुमैः| ससप्तलाकृमिहरैः कल्कितैरक्षसम्मितैः| पलवृद्ध्या प्रयुञ्जीत परं मात्राचतुष्पलम्| उन्मादकुष्ठापस्मारहरं वन्ध्यासुतप्रदम्| वाक्यस्वरस्मृतिमेधाकृद्धन्यं ब्राह्मीघृतं स्मृतम्||१७||
🔊 Audio coming soon
బ్రాహ్మయాః స్వరసాత్ ప్రస్థద్వయం చతుఃషష్టిపలాని ఘృతప్రస్థం ద్వాత్రింశత్పలాని కర్షప్రమాణైః కల్కితైర్వ్యోషాదిభిః సాధితం బ్రాహ్మీఘృతసంజ్ఞమేతత్ పలవృద్ధ్యా దినే దినే పలప్రమాణవృద్ధ్యా ప్రయుంజీత| పరముత్కృష్టా మాత్రా చతుష్పలం పలచతుష్టయం| తద్ఘృతమున్మాదాదిహరం వంధ్యాయాః సుతప్రదం వాగాదికృద్ ధన్యం భాగ్యకరం స్మృతమాచార్యైః ||17||
Adhikarana kalyANakaghRutam (18) · Śloka 18
వరావిశాలాబఢ్రైలాదేవదార్వేలవాలుకైః| ద్విశారివాద్విరజనీద్విస్థిరాఫలినీనతైః| బృహతీకుష్ఠమంజిష్ఠానాగకేసరదాడిమైః| వేల్లతాలీసపత్రైలామాలతీముకులోత్పలైః| సదంతీపద్మకహిమైః కర్షాంశైః సర్పిషః పచేత్| ప్రస్థం భూతగ్రహోన్మాదకాసాపస్మారసూదనం| పాండుకండూవిషే శోషే మేహే మోహే జ్వరే గరే| అరేతస్యల్పరజసి దైవోపహతచేతసి| అమేధసి స్ఖలద్వాచి స్మృతికామేఽల్పపావకే| బల్యం మంగల్యమాయుష్యం కాంతిసౌభాగ్యపుష్టిదం| కల్యాణకమిదం సర్పిః శ్రేష్ఠం పుంసవనేషు చ||18||
वराविशालाबढ्रैलादेवदार्वेलवालुकैः| द्विशारिवाद्विरजनीद्विस्थिराफलिनीनतैः| बृहतीकुष्ठमञ्जिष्ठानागकेसरदाडिमैः| वेल्लतालीसपत्रैलामालतीमुकुलोत्पलैः| सदन्तीपद्मकहिमैः कर्षांशैः सर्पिषः पचेत्| प्रस्थं भूतग्रहोन्मादकासापस्मारसूदनम्| पाण्डुकण्डूविषे शोषे मेहे मोहे ज्वरे गरे| अरेतस्यल्परजसि दैवोपहतचेतसि| अमेधसि स्खलद्वाचि स्मृतिकामेऽल्पपावके| बल्यं मङ्गल्यमायुष्यं कान्तिसौभाग्यपुष्टिदम्| कल्याणकमिदं सर्पिः श्रेष्ठं पुंसवनेषु च||१८||
🔊 Audio coming soon
కర్షాంశైః కర్షప్రమాణైర్వరాదిభిర్ఘృతస్య ప్రస్థం ద్వాత్రింశత్పలాని పచేత్| సర్వత్ర జలస్య స్మర్తవ్యం| తద్ఘృతం భూతాదిసూదనం పాండ్వాదిషు శస్తం బల్యాదిగుణం కాంత్యాదిప్రదం చ| ఇదం ఘృతం కల్యాణకసంజ్ఞం పరం పుంసవనం పుంసవనేషు శ్రేష్ఠం గర్భాస్యాదికాలే పురుషప్రజార్థమపి సేవనీయమిత్యర్థః||18||
Adhikarana mahAkalyANakaghRutam (19) · Śloka 19
ఏభ్యో ద్విశారివాదీని జలే పక్త్వైకవింశతిం| జలే తస్మిన్ పచేత్ సర్పిర్గృష్టిక్షీరచతుర్గుణం| వీరాద్విమేదాకాకోలీకపికచ్ఛూవిషాణిభిః| సూప్యపర్ణీయుతైరేతన్మహాకల్యాణకం పరం| బృంహణం సన్నిపాతఘ్నం పూర్వస్మాదధికం గుణైః||19||
एभ्यो द्विशारिवादीनि जले पक्त्वैकविंशतिम्| जले तस्मिन् पचेत् सर्पिर्गृष्टिक्षीरचतुर्गुणम्| वीराद्विमेदाकाकोलीकपिकच्छूविषाणिभिः| सूप्यपर्णीयुतैरेतन्महाकल्याणकं परम्| बृंहणं सन्निपातघ्नं पूर्वस्मादधिकं गुणैः||१९||
🔊 Audio coming soon
ఏభ్య ఇతి వరాదిభ్యో ద్విశారివాదీన్యేవ న త్వేలాబాలుకాంతాని| హిమం చందనం| ఏతాని చైకవింశతిద్రవ్యాణి జలే పక్త్వా తస్మిన్ జలే సూప్యపర్ణీయుతైర్వీరాదిభిః కల్కితైర్గృష్టిక్షీరచతుర్గుణం సర్పిః పచేత్| ఏతత్ ఘృతం మహాకల్యాణకం బృంహణాదిగుణం పూర్వస్మాత్ కల్యాణకాత్ గుణైరధికం| గృష్టిరేకవారప్రసూతా గౌః||19||
Adhikarana mahApaishAcakaM ghRutam (20) · Śloka 20
జటిలా పూతనా కేశీ చారటీ మర్కటీ వచా| త్రాయమాణా జయా వీరా చోరకః కటురోహిణీ| కాయస్థా సూకరీ ఛత్రా సాతిచ్ఛత్రా పలంకషా| మహాపురుషదంతా చ వయస్థా నాకులీద్వయం| కటంభరా వృశ్చికాలీ శాలిపర్ణీ చ తైర్ఘృతం| సిద్ధం చాతుర్థికోన్మాదగ్రహాపస్మారనాశనం| మహాపైశాచకం నామ ఘృతమేతద్యథామృతం| బుద్ధిమేధాస్మృతికరం బాలానాం చాంగవర్ధనం||20||
जटिला पूतना केशी चारटी मर्कटी वचा| त्रायमाणा जया वीरा चोरकः कटुरोहिणी| कायस्था सूकरी छत्रा सातिच्छत्रा पलङ्कषा| महापुरुषदन्ता च वयस्था नाकुलीद्वयम्| कटम्भरा वृश्चिकाली शालिपर्णी च तैर्घृतम्| सिद्धं चातुर्थिकोन्मादग्रहापस्मारनाशनम्| महापैशाचकं नाम घृतमेतद्यथामृतम्| बुद्धिमेधास्मृतिकरं बालानां चाङ्गवर्धनम्||२०||
🔊 Audio coming soon
జటిలాదిభిః శాలిపర్ణ్యంతైరౌషధైః సాధితం మహాపైశాచకం నామ ఘృతం చాతుర్థికోన్మాదాదినాశనం| చతుర్థికో జ్వరః| ఏతత్ ఘృతమమృతతుల్యం మహాగుణత్వాత్| బుద్ధ్యాదికరం బాలానామంగవర్ధనంచ| జటిలా మాంసీ| పూతనా గంధమాంసీ| కేశీ శతావరీ| చారటీ పద్మచారిణీ| మర్కటీ ఆత్మగుప్తా| జయా అగ్నిమంథః| అపరాజితా చ| వీరా కాకోలీ| చోరకః శఠీ చండా చ| కాయస్థా హరీతకీ సురసశ్చ| సూకరీ వారాహీ| ఛత్రా కుతుంబకం| ధాన్యకమితి చ| అతిచ్ఛాత్రా గౌతమాఖ్యా శతపుష్పేతి చ| పలంకషా లాక్షా| మహాపురుషదంతా మహామేదా| శతావరీతి చ| వయస్థా ఆమలకం| నాకులీద్వయం నాకులీ గంధనాకులీ చ| కటంభరా కటభీ| వృశ్చికాలీ చక్రా| ఉష్ట్రధూమక ఇతి చ ||20||
Adhikarana lashunAdighRutam (21) · Śloka 21
లశునానాం శతం త్రింశదభయాత్ర్యూషణాత్ పలం| గవ్యచర్మమషీప్రస్థో ద్వయాఢకం క్షీరమూత్రయోః| పురాణసర్పిషః ప్రస్థమేభిః సిద్ధం ప్రయోజయేత్| హింగుచూర్ణపలం శీతే దత్వా చ మధుమానికాం| తద్దోషాగంతుసంభూతానున్మాదన్విషమజ్వరాన్| అపస్మారాంశ్చ హంత్యాశు పానాభ్యంజననావనైః||21||
लशुनानां शतं त्रिंशदभयात्र्यूषणात् पलम्| गव्यचर्ममषीप्रस्थो द्वयाढकं क्षीरमूत्रयोः| पुराणसर्पिषः प्रस्थमेभिः सिद्धं प्रयोजयेत्| हिङ्गुचूर्णपलं शीते दत्वा च मधुमानिकाम्| तद्दोषागन्तुसम्भूतानुन्मादन्विषमज्वरान्| अपस्मारांश्च हन्त्याशु पानाभ्यञ्जननावनैः||२१||
🔊 Audio coming soon
లశునః సితలశునః| మధునః క్షౌద్రాన్మానికామష్టౌ పలాని| తల్లశునఘృతం దోషాదిసంభూతానున్మాదాదీన్ పానాదిభిరాశు హంతి| దోషా వాతాదయః| ఆగంతూ ఆధివిషే| ఉగ్రగంధం పురాణం స్యాద్ దశవర్షస్థితం ఘృతం| లాక్షారసనిభం శీతం తద్ధి సర్వగ్రహాపహం|| ఇతి చరకే||21||
Adhikarana upAyAntaranirdeshaH (22) · Śloka 22
కేవలం సిద్ధమేభిర్వా ఘృతముత్తమమాత్రయా| పురాణం పాయయిత్వైనం శ్వభ్రే రుంధ్యాద్ గృహేఽథవా||22||
केवलं सिद्धमेभिर्वा घृतमुत्तममात्रया| पुराणं पाययित्वैनं श्वभ्रे रुन्ध्याद् गृहेऽथवा||२२||
🔊 Audio coming soon
తథేదమపి కుర్యాత్| పురాణం ఘృతం కేవలమథవైభిర్లశునాదిభిః సిద్ధముత్తమయా మాత్రయా అష్టయామజరణీయయా ఏనమున్మాదినం పాయయిత్వా శ్వభ్రే ప్రపాతే రుంధ్యాత్| గృహేఽథవా విజన ఇత్యర్థాత్||22||
Adhikarana atideshena a~jjanAdiyogopayogitA (23) · Śloka 23
ఏతానౌషధవర్గాన్వా విధేయత్వమగచ్ఛతి| అంజనోద్వర్తనాలేపనావనాదిషు యోజయేత్||23||
एतानौषधवर्गान्वा विधेयत्वमगच्छति| अञ्जनोद्वर्तनालेपनावनादिषु योजयेत्||२३||
🔊 Audio coming soon
నివృత్తోన్మాదేఽపి తత్సంస్కారద్విధేయత్వమగచ్ఛత్యేతానంతరోక్తాన్యథాయోగమౌషధవర్గానంజనాదిషు యోజయేత్||23||
Adhikarana ashvagandhAditailam (24) · Śloka 24
అశ్వగంధాజగంధోగ్రగంధాలశునసర్షపైః| రాస్నాకాయస్థగోలోమీయుక్తైస్తైలం విపాచితం| గోమూత్రసదృశం పాననస్యాభ్యంగానువాసనైః| సర్వోన్మాదగ్రహాలక్ష్మీపాప్మాపస్మారనాశనం||24||
अश्वगन्धाजगन्धोग्रगन्धालशुनसर्षपैः| रास्नाकायस्थगोलोमीयुक्तैस्तैलं विपाचितम्| गोमूत्रसदृशं पाननस्याभ्यङ्गानुवासनैः| सर्वोन्मादग्रहालक्ष्मीपाप्मापस्मारनाशनम्||२४||
🔊 Audio coming soon
అశ్వగంధాదిభిర్గోమూత్రసమం తైలం విపాచితం పానాదిభిః సర్వోన్మాదాదినాశనం| ఉగ్రగంధా వచా| కాయస్థా హరీతకీ| గోలోమీదూర్వా||24||
Adhikarana shirIShAdya~jjananAvane (25) · Śloka 25
శిరీషో మధుకం హింగు లశునస్తగరం వచా| కుష్ఠంచ బస్తమూత్రేణ పిష్టం స్యాన్నావనాంజనం| తద్వద్ వ్యోషం హరిద్రే ద్వే మఞ్షిఠాహింగుసర్షపాః| శిరీషబీజం చోన్మాదగ్రహాపస్మారనాశనం||25||
शिरीषो मधुकं हिङ्गु लशुनस्तगरं वचा| कुष्ठञ्च बस्तमूत्रेण पिष्टं स्यान्नावनाञ्जनम्| तद्वद् व्योषं हरिद्रे द्वे मञ्षिठाहिङ्गुसर्षपाः| शिरीषबीजं चोन्मादग्रहापस्मारनाशनम्||२५||
🔊 Audio coming soon
శిరీషబీజాదికం బస్తమూత్రేణ పిష్టమంజనం నావనంచ స్యాత్| వ్యోషాదికమపి తద్వదితి బస్తమూత్రేణ పిష్టమంజనం నావనం చ| ఏతచ్చ ప్రయోగద్వయమప్యున్మాదాదినాశనం||25||
Adhikarana brAhmayAdiyogaH nasyAdyatha (26) · Śloka 26
బ్రాహ్మీమైంద్రీం విడంగాని వ్యోషం హింగుజటాం మురం| రాస్నాం విషఘ్నాం లశునం విశల్యాం సురసం వచాం| జ్యోతిష్మతీం నాగవిన్నామనంతాం సహరీతకీం| కామ్లీం చ హస్తిమూత్రేణ పిష్ట్వా ఛాయావిశోషితా| వర్తిర్నస్యాంజనాలేపధూపైరున్మాదసూదనీ||26||
ब्राह्मीमैन्द्रीं विडङ्गानि व्योषं हिङ्गुजटां मुरम्| रास्नां विषघ्नां लशुनं विशल्यां सुरसं वचाम्| ज्योतिष्मतीं नागविन्नामनन्तां सहरीतकीम्| काम्लीं च हस्तिमूत्रेण पिष्ट्वा छायाविशोषिता| वर्तिर्नस्याञ्जनालेपधूपैरुन्मादसूदनी||२६||
🔊 Audio coming soon
బ్రాహ్మ్యాదికం హస్తిమూత్రేణ పిష్ట్వా ఛాయావిశోషితా వర్తిర్నస్యాదిభిరున్మాదసూదనీ భవతి| హింగుజటా హింగుపత్రీ| విషఘ్నాత్ర సోమరాజీ| కటభీ చ| విశల్యా గర్భపాతనీ| జ్యోతిష్మతీ కంగుణికా| నాగవిన్నా నాగదంతీ| అనంతా దూర్వా| కామ్లీ సౌరాష్ట్రీ| అతశ్చ సుబోధం||26||
Adhikarana apAmArgAdivartiH (27) · Śloka 27
పిష్ట్వా ఫలాన్యపామార్గాద్ధింగులం హింగుపత్రికాం| వర్తిర్గోక్రోష్టుపిత్తేన మరిచార్ధశకాంజనం| ఉన్మాదభూతాపస్మారే నృషు గోషు చ గోచరే||27||
पिष्ट्वा फलान्यपामार्गाद्धिङ्गुलं हिङ्गुपत्रिकाम्| वर्तिर्गोक्रोष्टुपित्तेन मरिचार्धशकाञ्जनम्| उन्मादभूतापस्मारे नृषु गोषु च गोचरे||२७||
🔊 Audio coming soon
గోర్వృషస్య క్రోష్టుః సృగాలస్య చ పిత్తేన| ఏతత్ సర్వమేకత ఏకతో మరిచమిత్యర్ధాంశత్వం| ఏషా వర్తిరున్మాదే భూతేఽపస్మారే చ యోజ్యా| నృషు నరేషు గోచరే విషయే గవాం మారకే గోషు వృషభేషు చాంజనం విధేయం||27||
Adhikarana vAtashleShmAtmake visheShopacArAH (28) · Śloka 28
అవపీడాశ్చ వివిధాః సర్షపస్నేహసంయుతాః| కటుతైలేన చాభ్యంగో ధ్మాపయేచ్చాస్య తద్రజః| సహింగుతీక్ష్ణధూమశ్చ సూత్రస్థానోదితో హితః| సృగాలశల్యకోలూకజతుకావృకబస్తజైః| మూత్రపిత్తశకృల్లోమనఖచర్మభిరాచరేత్| ధూపధూమాంజనాభ్యంగప్రదేహపరిషేచనం| ధూపయేత్సతతం చైనం శ్వగోమత్స్యైః సుపూతిభిః| వాతశ్లేష్మాత్మకే ప్రాయః .....................||28||
अवपीडाश्च विविधाः सर्षपस्नेहसंयुताः| कटुतैलेन चाभ्यङ्गो ध्मापयेच्चास्य तद्रजः| सहिङ्गुतीक्ष्णधूमश्च सूत्रस्थानोदितो हितः| सृगालशल्यकोलूकजतुकावृकबस्तजैः| मूत्रपित्तशकृल्लोमनखचर्मभिराचरेत्| धूपधूमाञ्जनाभ्यङ्गप्रदेहपरिषेचनम्| धूपयेत्सततं चैनं श्वगोमत्स्यैः सुपूतिभिः| वातश्लेष्मात्मके प्रायः .....................||२८||
🔊 Audio coming soon
అవపీడాః కల్కాదినస్యా వివిధా నానావిధస్తీక్ష్ణాః తే చ సర్షపతైలసంయుతాః| కటుతైలేనాభ్యఙశ్చ హితః| తద్రజః సర్షపచూర్ణం తచ్చ సహింగు| కటుశబ్దేన సర్షపా ఉచ్యంతే| సృగాలాదీనాం మూత్రాదిభిర్ధూపాదీనాచరేత్| జతుకా చర్మచటికా| శ్వాప్రభృతిభిః సుపూతిభిః| కిలన్నగంధైరేనమున్మాదినం సతతం ధూపయేత్| సుబోధం||28||
Adhikarana paittike visheShopacArAH (29) · Śloka 29
......................... పైత్తికే తు ప్రశస్యతే| తిక్తకం జీవనీయం చ సర్పిః స్నేహశ్చ మిశ్రకః| శీతాని చాన్నపానాని మధురాణి లఘూని చ| విధ్యేత్సిరాం యథోక్తాం వా తృప్తం మేద్యామిషస్య వా| నివాతే శాయయేదేవం ముచ్యతే మతివిభ్రమాత్||29||
......................... पैत्तिके तु प्रशस्यते| तिक्तकं जीवनीयं च सर्पिः स्नेहश्च मिश्रकः| शीतानि चान्नपानानि मधुराणि लघूनि च| विध्येत्सिरां यथोक्तां वा तृप्तं मेद्यामिषस्य वा| निवाते शाययेदेवं मुच्यते मतिविभ्रमात्||२९||
🔊 Audio coming soon
పైత్తికే ను తిక్తకాదికం సర్పిః ప్రశస్యతే| సుబోధం| సిరావ్యధాదికం చ సర్వం దోషాద్యపేక్షయా విహితవిభాగం కార్యం| మేద్యామిషస్య బల్యామిషస్య తృప్తమున్మాదినం నివాతే శాయయేత్| ఏవముపక్రాంతే సతి మతివిభ్రమాదున్మాదాన్ముచ్యతే||29||
Adhikarana prANabhayakarAH upacAravisheShAH (30) · Śloka 30
ప్రక్షిప్యాసలిలే కూపే శేషయేద్వా బుభుక్షయా| ఆశ్వాసయేత్ సుహృతం వా వాక్యైర్ధర్మాథసంహితైః| బ్రూయాదిష్టవినాశం వా దర్శయేదద్భుతాని వా| బద్ధం సర్షపతైలాక్తం న్యస్తం చోత్తానమాతపే| కపికచ్ఛ్వాథవా తప్తైర్లోహతైలజలైః స్పృశేత్| కశాభిస్తాడయిత్వా వా బద్ధ్వా శ్వభ్రే వినిక్షిపేత్| అథవా వీతశస్త్రాశ్మజనే సంతమసే గృహే| సర్పణోద్ధృతదంష్ట్రేణ దాంతైః సింహైర్గజైశ్చ తం| త్రాసయేచ్ఛస్త్రహస్తైర్వా కిరాతారాతితిస్కరైః| అథవా రాజపురుషా బహిర్నీత్వా సుసంయతం| భాయయేయుర్వధేనైనం తర్జయంతో నృపాజ్ఞయా| దేహదుఃఖభయేభ్యో హి పరం ప్రాణభయం మతం| తేన యాతి శమం తస్య సర్వతో విప్లుతం మనః| సిద్ధా క్రియా ప్రయోజ్యేయం దేశకాలాద్యపేక్షయా||30||
प्रक्षिप्यासलिले कूपे शेषयेद्वा बुभुक्षया| आश्वासयेत् सुहृतं वा वाक्यैर्धर्माथसंहितैः| ब्रूयादिष्टविनाशं वा दर्शयेदद्भुतानि वा| बद्धं सर्षपतैलाक्तं न्यस्तं चोत्तानमातपे| कपिकच्छ्वाथवा तप्तैर्लोहतैलजलैः स्पृशेत्| कशाभिस्ताडयित्वा वा बद्ध्वा श्वभ्रे विनिक्षिपेत्| अथवा वीतशस्त्राश्मजने सन्तमसे गृहे| सर्पणोद्धृतदंष्ट्रेण दान्तैः सिंहैर्गजैश्च तम्| त्रासयेच्छस्त्रहस्तैर्वा किरातारातितिस्करैः| अथवा राजपुरुषा बहिर्नीत्वा सुसंयतम्| भाययेयुर्वधेनैनं तर्जयन्तो नृपाज्ञया| देहदुःखभयेभ्यो हि परं प्राणभयं मतम्| तेन याति शमं तस्य सर्वतो विप्लुतं मनः| सिद्धा क्रिया प्रयोज्येयं देशकालाद्यपेक्षया||३०||
🔊 Audio coming soon
ప్రక్షిప్యేత్యాది| అసలిలే జలరహితే కూపే ప్రక్షిప్య బుభుక్షయాఽనశనేన శోషయేద్వా సుహృదితి బంధుస్తమున్మాదినం ధర్మార్థసంయుతైర్వచనైరాశ్వాసయేద్వా| ఇష్టవినాశం పుత్రమరణాదిరూపం వాక్యం బ్రూయాద్వా| అథవాద్భుతాన్యాశ్చర్యభూతానీంద్రజాలాదీని దర్శయేత్| అథవా సర్షపతైలేన సిక్తం పాణ్యాదిషు బద్ధ్వా ఉత్తానం కృత్వాఽఽతపే న్యస్తం కపికచ్ఛ్వాద్యన్యతమేన స్పృశేత్| కపిచ్ఛురాత్మగుప్తా| అథవా కశాభిస్తాడయిత్వా బద్ధ్వా చ శ్వభ్రే జలరహితకూపే వినిక్షిపేత్| అథవా శస్త్రాదిరహితే అంధకారభవనే| అథవా తం సర్పాదిణా త్రాసయేత్| సర్పస్తూద్ఘృతదంష్ట్రః| సింహా గజాశ్చ దాంతా ఏవ యే త్రాసయంత్యేవ న తూపఘ్నంతి| అథవోద్ధృతాయుధైః కిరాతాదిభిస్త్రాసయేత్| తస్కరా గృహీతఛద్మతస్కరపదవీకాః పురుషాః| అథవైనమున్మాదినం ప్రసిద్ధా రాజపురుషా నగరాద్ బహిర్నీత్వా సుసంయతం కృత్వా నృపాజ్ఞయా తర్జయంతో వధేన కరణభూతేన భాయయేయుః| యతో దేహదుఃఖభయేభ్యః ప్రాణభయం పరముత్కృష్టం మతమతస్తేన ప్రాణభయేన తస్యాతురస్య సర్వతో విప్లుతం మనః శమమాయతి| ఇయం చానంతరప్రదర్శితా క్రియా సిద్ధా అప్రతిహతా దేశకాలాద్యపేక్షయా ప్రయోక్తవ్యా| అస్యామపి సిద్ధిమయాత్యాం దేశాదివ్యభిచార ఏవానుమంతవ్యో న తు క్రియాదోషా హృది వర్తంతే|| 30||
Adhikarana iShTavinAshajonmAdapratiShedhaH (31) · Śloka 31
ఇష్టాద్రవ్యవినాశాత్తు మనో యస్యోపహన్యతే| తస్య తత్సదృశప్రాప్తిస్సాంత్వాశ్వాసైః ప్రసాదయేత్||31||
इष्टाद्रव्यविनाशात्तु मनो यस्योपहन्यते| तस्य तत्सदृशप्राप्तिस्सान्त्वाश्वासैः प्रसादयेत्||३१||
🔊 Audio coming soon
ఇష్టద్రవ్యవినాశాదిత్యాది| సుబోధం| సదృశమితీష్టసదృశం ధనసదృశం చ| తదితి మనః||31||
Adhikarana kAmAdijAnAmunmAdAnAM pratIkAraH (32) · Śloka 32
కామశోకభయక్రోధహర్షేర్ష్యాలోభసంభవాన్| పరస్పరప్రతిద్వంద్వైరేభిరేవ శమం నయేత్||32||
कामशोकभयक्रोधहर्षेर्ष्यालोभसम्भवान्| परस्परप्रतिद्वन्द्वैरेभिरेव शमं नयेत्||३२||
🔊 Audio coming soon
కామాదిసంభవానున్మాదానేభిరేవ కామాదిభిః పరస్పరప్రతిద్వంద్వైః శమం నయేత్| కామజం తత్ప్రతిద్వంద్వీభూతేన భయేన వా క్రోధేన వా శమం నయేదిత్యర్థః| ఏవం శేషేష్వపి యథాసంభవం ప్రతిద్వంద్విషు వాచ్యం||32||
Adhikarana BUtAnubandhapratikAravisheShaH (33) · Śloka 33
భూతానుబంధమీక్షేత ప్రోక్తలింగాధికాకృతిం| యద్యున్మాదే తతః కుర్యాత్ భూతనిర్దిష్టమౌషధం| బలిం చ దద్యాత్పలలం యావకం సక్తుపిండికాం| స్నిగ్ధం మధురమాహారం తండులాన్ రుధిరోక్షితాన్| పక్వామకాని మాంసాని సురాం మైరేయమాసవం| అతిముక్తస్య పుష్పాణి జాత్యాః సహచరస్య చ| చతుష్పథే గవాం తీర్థే నదీనాం సంగమేషు చ||33||
भूतानुबन्धमीक्षेत प्रोक्तलिङ्गाधिकाकृतिम्| यद्युन्मादे ततः कुर्यात् भूतनिर्दिष्टमौषधम्| बलिं च दद्यात्पललं यावकं सक्तुपिण्डिकाम्| स्निग्धं मधुरमाहारं तण्डुलान् रुधिरोक्षितान्| पक्वामकानि मांसानि सुरां मैरेयमासवम्| अतिमुक्तस्य पुष्पाणि जात्याः सहचरस्य च| चतुष्पथे गवां तीर्थे नदीनां सङ्गमेषु च||३३||
🔊 Audio coming soon
యది చోన్మాదే వైద్యో భూతానుబంధమీక్షేత| తతో భూతనిర్దిష్టమౌషధం కుర్యాత్| కింభూతం భూతానుబంధమాహ| ప్రోక్తలింగాధికాకృతిం ప్రోక్తేభ్య ఉన్మాదవిశేషేభ్యోఽధికా ఆకృతిర్లక్షణం యస్య తం| తత్ర చ భూతానుబంధే చతుష్పథాదిషు భూతేభ్యః పలలాదికం బలిం దద్యాత్| రుధిరోక్షితాః రుధిరసిక్తాః||33||
Adhikarana sattvavatAM unmAdAsamBavaH (34) · Śloka 34
నివృత్తామిషమద్యో యో హితాశీ ప్రయతః శుచిః| నిజాగంతుభిరున్మాదైః సత్త్వవాన్ న స యుజ్యతే||34||
निवृत्तामिषमद्यो यो हिताशी प्रयतः शुचिः| निजागन्तुभिरुन्मादैः सत्त्ववान् न स युज्यते||३४||
🔊 Audio coming soon
నివృత్తామిషత్వాదియుక్తః సత్త్వవాంశ్చ జితేంద్రియత్వాదిలక్షణో నిజైరాగంతుభిశ్చోన్మాదైర్న యుజ్యతే||34||
Adhikarana vigatonmAdalakShaNam (9) · Śloka 9
ప్రసాదశ్చేంద్రియార్థానం బుద్ధ్యాత్మమనసాం తథా| ధాతూనాం ప్రకృతిస్థత్వం విగతోన్మాదలక్షణం||35|| ఇతి వైద్యపతిసింహగుప్తస్య సూనోర్వాగ్భటస్య కృతావష్టాంగసంగ్రహసంహితాయాముత్తరతంత్రే ఉన్మాద ప్రతిషేధో నామ నవమోఽధ్యాయః||9||
प्रसादश्चेन्द्रियार्थानं बुद्ध्यात्ममनसां तथा| धातूनां प्रकृतिस्थत्वं विगतोन्मादलक्षणम्||३५|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे उन्माद प्रतिषेधो नाम नवमोऽध्यायः||९||
🔊 Audio coming soon
ఇంద్రియార్థాదీనాం ప్రసాదాదికం విగతోన్మాదస్య పురుషస్య లక్షణం|| ఇతి శ్రీమన్మహామహోపాధ్యాయేందువిరచితాయా- మష్టాంగసంగ్రహవ్యాఖ్యాయాం శశిలేఖాయాముత్తరతంత్రే నవమోఽధ్యాయః||9|