Adhikarana atha vAjIkaraNavidhirnAma pa~jcAsho~adhyAyaH adhyAyapratij~jA (1) · Śloka 1
ਅਥਾਤੋ ਵਾਜੀਕਰਣਵਿਧਿਂ ਨਾਮਾਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ|
ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ||੧||
View original
अथातो वाजीकरणविधिं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः|
इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
ਉਭਯਲੋਕਹਿਤਤ੍ਵਾਦੇਕਾਨ੍ਤਸ੍ਵਸ੍ਥੋਪਯੋਗਿਤ੍ਵਾਨ੍ਮਙ੍ਗਲਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਵਾਜੀਕਰਣਾਖ੍ਯਸ੍ਯਾਸ੍ਟਮਸ੍ਯਾਙ੍ਗਸ੍ਯ ਨਿਰ੍ਦੇਸ਼ਃ| ਤਤ੍ਪ੍ਰਯੋਗਦਰ੍ਸ਼ਨਾਰ੍ਥਮਧ੍ਯਾਯ ਆਰਭ੍ਯਤੇ| ਵਾਜੀਕਰਣਮਿਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਭਙ੍ਗ੍ਯਾ ਪ੍ਰਯੋਜਨਮੁਚ੍ਯਤੇ|| ੧||
Adhikarana vAjIkaraNAdhikArI Pala~jca (2) · Śloka 2
ਵਾਜੀਕਰਣਮਨ੍ਵਿਚ੍ਛੇਤ੍ਸਤਤਂ ਵਿਸਯੀ ਪੁਮਾਨ੍|
ਤੁਸ੍ਟਿਃ ਪੁਸ੍ਟਿਰਪਤ੍ਯਂ ਚ ਗੁਣਵਤ੍ਤਤ੍ਰ ਸਂਸ਼੍ਰਿਤਮ੍|
ਅਪਤ੍ਯਸਨ੍ਤਾਨਕਰਂ ਯਤ੍ਸਦ੍ਯਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਹਰ੍ਸਣਮ੍||੨||
View original
वाजीकरणमन्विच्छेत्सततं विषयी पुमान्|
तुष्टिः पुष्टिरपत्यं च गुणवत्तत्र संश्रितम्|
अपत्यसन्तानकरं यत्सद्यः सम्प्रहर्षणम्||२||
ਯਃ ਪੁਮਾਨ੍ ਵਿਸਯੀ ਵਿਸਯੇਸ਼ੁ ਸ਼ਬ੍ਦਾਦਿਸੁ ਦੇਹਚਿਤ੍ਤੋਪਯੋਗਿਸੁ ਹੇਤੇਸੁ ਸਕ੍ਤਃ ਸ ਵਾਜੀਕਰਣਲਕ੍ਸਣਮੁਪਾਯਮਨ੍ਵਿਚ੍ਛੇਤ੍| ਤਤ੍ਰ ਹਿ ਵਾਜੀਕਰਣੇ ਪੁਸ੍ਟ੍ਯਾਦਿਕਂ ਸਂਸ਼੍ਰਿਤਮ੍| (ਵਾਜੀਕਰਣਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਵਾਜੀਵਾਸ਼੍ਵਸਧਰ੍ਮਾ ਯੇਨ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਤਂ ਅਨ੍ਵਿਚ੍ਛੇਤ੍ ਕੁਤੋਨੁਰਸਾਯਨਾਤ੍| ਤਸ੍ਯ ਹਿ ਸਮੁਪ-ਚਿਤਧਾਤੋਃ ਪ੍ਰਧਾਨਧਾਤੁਪਰਿਕ੍ਸਯੋ ਮਾ ਭੂਦਿਤਿ| ਪੁਰੁਸਗ੍ਰਹਣਂ ਬਾਲਾ-ਤ੍ਯਨ੍ਤਵਦ੍ਧਨਿਰਾਸਾਰ੍ਥਂ ਨ ਪੁਨਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸਣ੍ਡਵ੍ਯੁਦਾਸਾਰ੍ਥਂ ਤੇਸਾਂ ਵਾਜੀਕਰ-ਣਾਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇਃ| ਸਤਤਗ੍ਰਹਣਂ ਸਦਾ ਸੇਵਨਂ ਜ੍ਞਾਪਯਤਿ| ਯਥਾ ਰਸਾਯਨਂ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵਧਾਤੂਨਾਂ ਪੁਸ੍ਟਿਮਾਦਧਾਤਿ ਨੈਵਂ ਵਾਜੀਕਰਣਂ ਤਦ੍ਧਿ ਸਤਤਮੁਪਯੁਜ੍ਯਮਾਨਮਾਹਾਰਵਚ੍ਛੁਕ੍ਰਧਾਤੁਵਦ੍ਧਿਮਾਦਧਾਤੀਤਿ| ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਕਞ੍ਚ ਧਰ੍ਮਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਲਕ੍ਸਣਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯੈਤਦੁਚ੍ਯਤੇ| ਯਨ੍ਨਿਵਤ੍ਤਿਕਤੇ ਹਿ ਸ ਉਪਦੇਸ਼ਃ| ਕੋਸ਼ਕਾਰੋ ਯਥਾ ਹ੍ਯਂਸ਼ੂਨੁਪਾਦਤ੍ਤੇ ਵਧਪ੍ਰਦਾਨ੍| ਤਥਾਗ੍ਨਿਕਲ੍ਪਾਨਰ੍ਥਾਨ੍ ਜ੍ਞੋ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਤੇਭ੍ਯੋ ਨਿਵਰ੍ਤ੍ਤਤ ਇਤਿ| ਨੈਃਸ਼੍ਰੇਯਸਿਕਂ ਧਰ੍ਮਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯੋਪਦੇਸ਼ਃ| ਅਯਞ੍ਚਾਭ੍ਯੁਦਯਿਕਮਿਤਿ ਨ ਪਰਸ੍ਪਰਵਿਰੋਧਾਸ਼ਙ੍ਕੇਤਿ ਜੇਜ੍ਜਟਃ)|| ੨||
Adhikarana vAjIkaraNaniruktiH (3) · Śloka 3
ਵਾਜੀਵਾਤਿਬਲੋ ਯੇਨ ਯਾਤ੍ਯਪ੍ਰਤਿਹਤੋਙ੍ਗਨਾਃ|
ਭਵਤ੍ਯਤਿਪ੍ਰਿਯਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਯੇਨ ਯੇਨੋਪਚੀਯਤੇ|
ਤਦ੍ਵਾਜੀਕਰਣਂ ਤਦ੍ਧਿ ਦੇਹਸ੍ਯੌਜਸ੍ਕਰਂ ਪਰਮ੍||੩||
View original
वाजीवातिबलो येन यात्यप्रतिहतोऽङ्गनाः|
भवत्यतिप्रियः स्त्रीणां येन येनोपचीयते|
तद्वाजीकरणं तद्धि देहस्यौजस्करं परम्||३||
ਵਾਜੀਕਰਣਂ ਕਿਮੁਚ੍ਯਤ ਇਤ੍ਯਾਹ-ਯੇਨ ਹੇਤੁਭੂਤੇਨ ਪੁਰੁਸੋ ਵਾਜੀਵਾਸ਼੍ਵ ਇਵਾਪ੍ਰਤਿਹਤੋਙ੍ਗਨਾ ਯਾਤਿ| ਯੇਨ ਚ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਮਤਿਪ੍ਰਿਯੋ ਭਵਤਿ ਯੇਨ ਚ ਧਾਤੁਰੁਪਯਚਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ, ਤਦ੍ਵਸ੍ਤੁ ਵਾਜੀਕਰਣਮਿਤ੍ਯੁਚ੍ਯਤੇ| ਤਦ੍ਧਿ ਪਰਂ ਦੇਹਸ੍ਯੌਜਸ੍ਕਰਮ੍|| ੩||
Adhikarana guNavatstrIprashaMsA (4) · Śloka 4
ਸਾਰੋ ਹਿ ਜੀਵਲੋਕਸ੍ਯ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਸ੍ਤ੍ਰੀਗੁਣਸਮਨ੍ਵਿਤਾ|
ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ਸਾਧ੍ਵ੍ਯਃ ਪ੍ਰਸੁਵਤੇ ਨਰਾਨ੍ ਗੁਣਮਯਾਨਿਵ|
ਗੋਤ੍ਰਵਦ੍ਧਿਕਰਾ ਹ੍ਯੇਤਾ ਗਹਿਣ੍ਯੋ ਗਹਦੇਵਤਾਃ|
ਗਹਂ ਹਿ ਹੀਨਮੇਤਾਭਿਰ੍ਨ ਸ਼੍ਰੀਮਦਪਿ ਸ਼ੋਭਤੇ||੪||
View original
सारो हि जीवलोकस्य स्त्री स्त्रीगुणसमन्विता|
स्त्रियः साध्व्यः प्रसुवते नरान् गुणमयानिव|
गोत्रवृद्धिकरा ह्येता गृहिण्यो गृहदेवताः|
गृहं हि हीनमेताभिर्न श्रीमदपि शोभते||४||
ਸਾਰੋ ਹੀਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾਃ ਪ੍ਰਿਯਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਯੋਜਨਵਤੀਤ੍ਯੁਚ੍ਯਤੇ ਤਸ੍ਮਾਦਪ੍ਰਿਯੇ ਭਰ੍ਤ੍ਤਰਿ ਕੁਲਜਾਪਿ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਕਦਾਚ੍ਛੀਲਂ ਕਲਙ੍ਕਯਤਿ| ਜੀਵ ਲੋਕਸ੍ਯੈਸ ਸਾਰੋ ਯਤ੍ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਸ੍ਤ੍ਰੀਗੁਣਸਮਨ੍ਵਿਤਾ ਭਵਤੀਤ| ਸਾਧ੍ਵ੍ਯਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋ ਗੁਣੈਰਿਵ ਕਤਾਨ੍ ਨਰਾਨ੍ ਪ੍ਰਸੁਵਤੇ| ਏਤਾ ਇਤਿ ਸਾਧ੍ਵ੍ਯਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ| ਗਹਿਣ੍ਯੋ ਭਾਰ੍ਯਾਃ|| ੪||
Adhikarana puMyogaprashaMsA (5) · Śloka 5
ਨ ਤੁ ਤਾ ਅਪਿ ਸ਼ੋਭਨ੍ਤੇ ਜਰਸਾਨੁਗਤਾ ਇਵ|
ਪੁਂਯੋਗੇਨ ਵਿਨਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਸ ਹਿ ਸਂਵਨਨਂ ਪਰਮ੍||੫||
View original
न तु ता अपि शोभन्ते जरसाऽनुगता इव|
पुंयोगेन विना स्त्रीणां स हि संवननं परम्||५||
ਤਾ ਅਪਿ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ਪੁਂਯੋਗੇਨ ਵਿਨਾ ਤੁ ਤਥਾ ਨ ਸ਼ੋਭਨ੍ਤੇ ਯਥਾ ਜਰਸਾਨੁਗਤਾਃ| ਸ ਹਿ ਪੁਂਯੋਗਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਪਰਂ ਸਂਵਨਨਂ ਵਸ਼ੀਕਰਣਮ੍ ( ਪੁਰੁਸਰਹਿਤਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ਸ੍ਵਤਨ੍ਤ੍ਰਤ੍ਵਾਨ੍ਨ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ)|| ੫||
Adhikarana vAjIkaraNaprashaMsA (6) · Śloka 6
ਵਾਜੀਕਰਣਨਿਤ੍ਯਸ੍ਯ ਕਾਮਂ ਕਾਮਂ ਸਿਸੇਵਿਸੋਃ|
ਨ ਸ਼ਰੀਰਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਨ ਵਾ ਰਤਿਰਤਿਃ ਕ੍ਸਯਮ੍|
ਅਚ੍ਛਾਯਃ ਪੂਤਿਕੁਸੁਮਃ ਫਲੇਨ ਰਹਿਤੋ ਦ੍ਰੁਮਃ|
ਯਥੈਕਸ਼੍ਚੈਕਸ਼ਾਖਸ਼੍ਚ ਨਿਰਪਤ੍ਯਸ੍ਤਥਾ ਨਰਃ|
ਅਦਸ੍ਟਪੁਤ੍ਰਪੌਤ੍ਰਸ੍ਯ ਕੁਲਤਨ੍ਤ੍ਵਨ੍ਤਵਰ੍ਤ੍ਤਿਨਃ|
ਸਂਸਾਰਸੁਖਬਾਹ੍ਯਸ੍ਯ ਕੀਦਸ਼ਂ ਨਾਮ ਜੀਵਿਤਮ੍|
ਅਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਹ੍ਯਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਨਿਤ੍ਯਮੇਵ ਪਰਃ ਪਰਃ|
ਸੀਦਤ੍ਯਸ੍ਯਾਵਸਾਨੇ ਚ ਗਹਂ ਸੁਸ੍ਥੇਪ੍ਯਨਾਯਕਮ੍|
ਅਤੋ ਵਾਜੀਕਰਾ ਯੋਗਾਃ ਨਿਸੇਵ੍ਯਾਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰਵਰ੍ਦ੍ਧਨਾਃ|
ਕਲ੍ਯਸ੍ਯੋਦਗ੍ਰਵਯਸੋ ਵਾਜੀਕਰਣਸੇਵਿਨਃ|
ਸਰ੍ਵੇਸ੍ਵਤੁਸ੍ਵਹਰਹਰ੍ਵ੍ਯਵਾਯੋ ਨ ਨਿਵਾਰ੍ਯਤੇ||੬||
View original
वाजीकरणनित्यस्य कामं कामं सिषेविषोः|
न शरीरमवाप्नोति न वा रतिरतिः क्षयम्|
अच्छायः पूतिकुसुमः फलेन रहितो द्रुमः|
यथैकश्चैकशाखश्च निरपत्यस्तथा नरः|
अदृष्टपुत्रपौत्रस्य कुलतन्त्वन्तवर्त्तिनः|
संसारसुखबाह्यस्य कीदृशं नाम जीवितम्|
असम्बन्धो ह्यपुत्रस्य नित्यमेव परः परः|
सीदत्यस्यावसाने च गृहं सुस्थेऽप्यनायकम्|
अतो वाजीकरा योगाः निषेव्याः शुक्रवर्द्धनाः|
कल्यस्योदग्रवयसो वाजीकरणसेविनः|
सर्वेष्वृतुष्वहरहर्व्यवायो न निवार्यते||६||
ਯਃ ਪੁਰੁਸੋ ਵਾਜੀਕਰਣਨਿਤ੍ਯਸ੍ਤਸ੍ਯ ਕਾਮਮਿਚ੍ਛਯਾ ਕਾਮਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸਙ੍ਗਮਂ ਸਿਸੇਵਿਸੋਰਪਿ ਸ਼ਰੀਰਂ ਕ੍ਸਯਂ ਨ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ| ਰਤਿਰਤਿਸ਼੍ਚ ਕ੍ਸਯਂ ਨ ਨਾਵਾਪ੍ਨੋਤਿ| ਦ੍ਰੁਮੋ ਯਥਾ ਅਚ੍ਛਾਯਤ੍ਵਾਦਿਯੁਕ੍ਤਃ ਪਰਿਹਾਰ੍ਯੋ ਨਿਰੁਪਕਾਰਸ਼੍ਚ ਭਵਤਿ ਤਥੈਵ ਨਿਰਪਤ੍ਯੋ ਨਰਃ| ਅਥਵਾ ਯੇਨ ਪੁਤ੍ਰਪੌਤ੍ਰਮਦਸ੍ਟਂ ਵਃ ਕੁਲਤਨ੍ਤੋਰਨ੍ਤੇ ਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ ਅਤ ਏਵ ਚ ਸਮ੍ਸਾਰਸੁਖਾਦ੍ ਬਹਿਰ੍ਭੂਤਸ੍ਯੇਦਸ਼ਸ੍ਯ ਕੀਦਸ਼ਂ ਨਾਮ ਜੀਵਿਤਮ੍| ਤਜ੍ਜੀਵਿਤਮੇਵ ਨ ਭਵਤੀਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਅਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਹਿ ਪਰੋਨ੍ਯੋ ਵਿਸ਼ਿਸ੍ਟੇਨ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇਨ ਰਹਿਤੋ ਨਿਤ੍ਯਮੇਵ ਪਰਃ ਨ ਤਦ੍ਵਿਤ੍ਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ਰਯੋਸਾਧਾਰਣਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾਭਾਵਾਦਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਅਸ੍ਯ ਚਾਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯਾਵਸਾਨੇ ਵਯੋਨ੍ਤੇ ਸੁਸ੍ਥੇਪਿ| ਧਨਾਦਿਸਦ੍ਭਾਵੇਪ੍ਯਨਾਯਕਂ ਗਹਮਵਸੀਦਤਿ| ਯਤ ਏਵਮਤਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰਸ੍ਯ ਵਰ੍ਦ੍ਧਨਾ ਵਾਜੀਕਰਾ ਯੋਗਾ ਨਿਸੇਵ੍ਯਾਃ| ਕਲ੍ਯਸ੍ਯ ਨੀਰੋਗਸ੍ਯ ਪ੍ਰਤ੍ਯਗ੍ਰਵਯਸੋ ਵਾਜੀਕਰਣਸੇਵਿਨਸ਼੍ਚ ਪੁਂਸਃ ਸਰ੍ਵੇਸੁ ਤੁਸੁ ਸਟ੍ਸ੍ਵਪਿ ਅਹਰਹਰ੍ਦਿਨੇ ਦਿਨੇ ਵ੍ਯਵਾਯੋ ਮੈਥੁਨਂ ਨ ਨਿਵਾਰ੍ਯਤੇ ਨ ਨਿਸਿਧ੍ਯਤੇ|| ੬||
Adhikarana shukrakShayahetavaH (7) · Śloka 7
ਚਿਨ੍ਤਾਜਰਾਭ੍ਯਾਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਤੁ ਵ੍ਯਾਧਿਭਿਃ ਕਰ੍ਮਕਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍|
ਕ੍ਸਯਂ ਗਚ੍ਛਤ੍ਯਨਸ਼ਨਾਤ੍ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਚਾਤਿਨਿਸੇਵਣਾਤ੍|
ਸ਼ੁਕ੍ਰਕ੍ਸਯਾਤ੍ ਭਯਾਚ੍ਛੋਕਾਦਵਿਸ੍ਰਮ੍ਭਾਦਸੇਵਨਾਤ੍|
ਅਤਿਹਰ੍ਸਾਦਤਿਸ੍ਥੌਲ੍ਯਾਨ੍ਮਲੋਪਚਯਤਃ ਸ਼੍ਰਮਾਤ੍|
ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਮਕੌਸ਼ਲਾਦ੍ਦੋਸਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦਭਿਚਾਰਤਃ|
ਮੇਢ੍ਰਾਮਯਾਤ੍ਸੁਮਹਤਃ ਕ੍ਰੋਧਤੋਰ੍ਧਰ੍ਮਕੀਰ੍ਤਨਾਤ੍|
ਤਪ੍ਤਸ੍ਯਾਪਿ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋ ਗਨ੍ਤੁਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰੁਪਜਾਯਤੇ||੭||
View original
चिन्ताजराभ्यां शुक्रं तु व्याधिभिः कर्मकर्शनात्|
क्षयं गच्छत्यनशनात् स्त्रीणां चातिनिषेवणात्|
शुक्रक्षयात् भयाच्छोकादविस्रम्भादसेवनात्|
अतिहर्षादतिस्थौल्यान्मलोपचयतः श्रमात्|
स्त्रीणामकौशलाद्दोषदर्शनादभिचारतः|
मेढ्रामयात्सुमहतः क्रोधतोऽर्धर्मकीर्तनात्|
तृप्तस्यापि स्त्रियो गन्तुं न शक्तिरुपजायते||७||
ਚਿਨ੍ਤਾਦਿਭਿਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਕ੍ਸਯਂ ਯਾਤਿ ਸਞ੍ਚਿਤਮਪ੍ਯਪਚੀਯਤੇ| ਕਰ੍ਮਕਰ੍ਸ਼ਨਾਦ੍ਵਮਨਾਦਿਕਰ੍ਮਕਤੇਨ ਕਰ੍ਸ਼ਨੇਨ| ਸ਼ੁਕ੍ਰਕ੍ਸਯਾਦ੍ਧਾਤੁਸ੍ਤ੍ਰੋਤਸ੍ਥਿਤਸ੍ਯ ਸ਼ੁਕ੍ਰਸ੍ਯ ਕ੍ਸਯਾਤ੍ ਸ਼ੁਕ੍ਰਾਸ਼ਯਸ੍ਥਿਤਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰਮੁਪਕ੍ਸੀਯਤੇ| ਅਸੇਵਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਮ੍| ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਮਕੌਸ਼ਲਂ ਰਹਸ੍ਯਵ੍ਯੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਃ| ਦੋਸਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਮੇਵ| ਅਕ੍ਸੀਣੇਪਿ ਸ਼ੁਕ੍ਰੇ ਤਪ੍ਤਸ੍ਯਾਪਿ ਪੁਂਸਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿੋ ਗਨ੍ਤੁਂ ਸ਼ਕ੍ਤਿਨ੍ਨੋਪਜਾਯਤੇ|| ੭||
Adhikarana strIgamanashaktivaividhyam (8) · Śloka 8
ਨ ਹਿ ਜਾਤਬਲਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਨਰਾਸ਼੍ਚਾਪਤ੍ਯਭਾਗਿਨਃ|
ਬਹਚ੍ਛਰੀਰਾ ਬਲਿਨਃ ਕੇਚਿਨ੍ਨਾਰੀਸੁ ਦੁਰ੍ਬਲਾਃ|
ਸਨ੍ਤਿ ਚਾਲ੍ਪਾਸ਼੍ਰਯਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸੁ ਬਲਵਨ੍ਤੋ ਬਹੁਪ੍ਰਜਾਃ|
ਨਰਾਸ਼੍ਚਟਕਵਤ੍ਕੇਚਿਦ੍ ਵ੍ਰਜਨ੍ਤਿ ਬਹੁਸ਼ਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ|
ਗਜਵਚ੍ਚ ਪ੍ਰਸਿਞ੍ਚਨ੍ਤਿ ਕੇਚਿਨ੍ਨ ਬਹੁਗਾਮਿਨਃ|
ਕੇਚਿਤ੍ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੈਰ੍ਵਾਹ੍ਯਨ੍ਤੇ ਵਸਾਃ ਕੇਚਿਤ੍ਸ੍ਵਭਾਵਤਃ||੮||
View original
न हि जातबलाः सर्वे नराश्चापत्यभागिनः|
बृहच्छरीरा बलिनः केचिन्नारीषु दुर्बलाः|
सन्ति चाल्पाश्रयाः स्त्रीषु बलवन्तो बहुप्रजाः|
नराश्चटकवत्केचिद् व्रजन्ति बहुशः स्त्रियः|
गजवच्च प्रसिञ्चन्ति केचिन्न बहुगामिनः|
केचित्प्रयत्नैर्वाह्यन्ते वृषाः केचित्स्वभावतः||८||
ਨ ਹੀਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀਗਮਨਸ਼ਕ੍ਤੇਰਨਿਯਮਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਤਿ| ਸੁਬੋਧਮ੍| ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਰਤਿਰ੍ਵਾਜੀਕਰਣਾਦਿਭਿਃ| (ਸਬਲਾ ਏਵਾਪਤ੍ਯਭਾਗਿਨੋ ਜਾਤਬਲਾ ਅਪਿ ਨਾਪਤ੍ਯਭਾਗਿਨਃ, ਅਜਾਤਬਲਾ ਅਪ੍ਯਪਤ੍ਯਭਾਗਿਨ ਇਤਿ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਯਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਬਲਵਿਸ਼ੇਸਾਨਾਹ-ਨਹਿ ਜਾਤਬਲਾ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਬਹਚ੍ਛਰੀਰਾ ਯੇ ਮੇਦਸ੍ਵਿਨਸ੍ਤੇਪ੍ਯਲ੍ਪਵ੍ਯਵਾਯਾਃ| ਅਲ੍ਪਾਸ਼੍ਰਯਾ ਅਪਿ ਯੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰਸਾਰਾ ਬਲਵਨ੍ਤੋ ਬਹੁਪ੍ਰਜਾਃ| ਕੇਚਿਤ੍ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੈਰ੍ਵਾਹ੍ਯਨ੍ਤੇ ਔਪਨਿਸਦਾਦਿਕੋਕ੍ਤੈਃ| ਵਸਾਃ ਕੇਚਿਤ੍ ਸ੍ਵਭਾਵਤਃ ਪ੍ਰਕਤ੍ਯੈਵੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ ਇਤਿ ਜੇਜ੍ਜਟਃ)|| ੮||
Adhikarana vAjIkaraNaprastAvaH (9) · Śloka 9
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪਯੋਗਾਨ੍ ਵਕ੍ਸ੍ਯਾਮਿ ਦੁਰ੍ਬਲਾਨਾਂ ਬਲਪ੍ਰਦਾਨ੍|
ਸੁਖੋਪਭੋਗਾਨ੍ ਬਲਿਨਾਂ ਭੂਯਸ਼੍ਚ ਬਲਵਰ੍ਦ੍ਧਨਾਨ੍||੯||
View original
तस्मात्पयोगान् वक्ष्यामि दुर्बलानां बलप्रदान्|
सुखोपभोगान् बलिनां भूयश्च बलवर्द्धनान्||९||
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯੇ ਦੁਰ੍ਬਲਾਸ੍ਤੇਸਾਂ ਬਲਪ੍ਰਦਾਦਿਗੁਣਾਨ੍ ਪ੍ਰਯੋਗਾਨ੍ ਵਕ੍ਸ੍ਯਾਮਿ| ਬਲਿਨਾਂ ਚ ਭੂਯੋ ਬਲਵਰ੍ਦ੍ਧਨਾਨ੍ ਸੁਖੋਪਭੋਗਾਂਸ਼੍ਚ| (ਇਦਮਤ੍ਰ ਚਿਨ੍ਤ੍ਯਤੇ- ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮ-ਪ੍ਰਕਤੇਰ੍ਗੁਰੁਸ੍ਨਿਗ੍ਧਮਧੁਰਸ਼ੀਤਾਨਿ ਸਾਮਾਨ੍ਯਾਤ੍ ਕਫਵਦ੍ਧਿਮਾਦਧਤਿ ਕਥਂ ਤੇਸਾਂ ਸੁਖੋਪਭੋਗਤੇਤਿ| ਅਤ੍ਰ ਵਿਧਾਸ੍ਯਤ੍ਯਤ੍ਰੈਵ| ਸ੍ਰੋਤਸ੍ਸੁ ਸ਼ੁਦ੍ਧੇਸ੍ਵਿਤ੍ਯਾਦਿ ਯਾਵਤ੍ ਕ੍ਲਿਸ੍ਟੇ ਯਥਾ ਵਾਸਸਿ ਰਾਗਯੋਗਾ ਇਤਿ| ਏਤਦੁਕ੍ਤਂ ਭਵਤਿ-ਕਤਸਂਸ਼ੋਧਨਸ੍ਯਾਪਹਤਕਫਪਿਤ੍ਤਸ੍ਯੈਧਿਤਾਗ੍ਨੇ ਦੋਸਾਯ ਵਾਜੀਕਰਣਯੋਗਾ ਇਤਿ| ਉਕ੍ਤਂ ਚ-'ਕ੍ਸੀਣਦੋਸਸ੍ਯ ਚਾਪਥ੍ਯਂ ਨਾਵਸ਼੍ਯਂ ਦੋਸਕਦ੍ਭਵੇਦਿ'ਤਿ| ਅਤਿਮਨ੍ਦਾਗ੍ਨੇਸ੍ਤ੍ਵਨਿਰ੍ਵਾਹਿਤਦੋਸਸ੍ਯਾਪਰਿਣਤਾਨਿ ਦੋਸਂ ਪ੍ਰਕਤਿ ਨਾਨ੍ਯਥਾ| ਯੋਪਿ ਤਤ੍ਰ ਸਾਮਾਨ੍ਯਾਤ੍ ਕਫਲਵਃ ਸੋਪਿ ਵ੍ਯਵਾਯਾਦਪਚੀਯਤੇ| ਯਥੋਕ੍ਤਾਦਧਿਕਂ ਨਿਸ੍ਸਤਂ ਵ੍ਯਾਧਯੇ ਸਮ੍ਪਦ੍ਯਤ ਏਵ-ਇਤਿ ਜੇਜ੍ਜਟਃ)|| ੯||
Adhikarana vAjIkarAsevanAtpUrvamanuShTheyam (10) · Śloka 10
ਅਥ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਾਨਾਂ ਨਿਰੂਹਾਨ੍ ਸਾਨੁਵਾਸਨਾਨ੍|
ਘਤਤੈਲਰਸਕ੍ਸੀਰਸ਼ਰ੍ਕਰਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਂਯੁਤਾਨ੍|
ਯੋਗਵਿਦ੍ਯੋਜਯੇਤ੍ ਪੂਰ੍ਵਂ ਕ੍ਸੀਰਮਾਂਸਰਸਾਸ਼ਿਨਾਮ੍|
ਤਤੋ ਵਾਜੀਕਰਾਨ੍ ਯੋਗਾਨ੍ ਸ਼ੁਕ੍ਰਾਪਤ੍ਯਬਲਪ੍ਰਦਾਨ੍||੧੦||
View original
अथ स्निग्धविशुद्धानां निरूहान् सानुवासनान्|
घृततैलरसक्षीरशर्कराक्षौद्रसंयुतान्|
योगविद्योजयेत् पूर्वं क्षीरमांसरसाशिनाम्|
ततो वाजीकरान् योगान् शुक्रापत्यबलप्रदान्||१०||
ਅਥੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਪ੍ਰਯੋਗਾਤ੍ਪੂਰ੍ਵਮੇਵ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ੍ਯਾਨਨ੍ਤਰਂ ਵਮਨਵਿਰੇਚਨਾਭ੍ਯਾਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਨਿਰੂਹਾਨਨੁਵਾਸਨਯੁਕ੍ਤਾਨ੍ ਘਤਾਦਿਯੁਕ੍ਤਾਂਸ਼੍ਚ ਕ੍ਸੀਰਮਾਂਸਰਸਾਸ਼ਿਨਾਂ ਯੋਜਯੇਤ੍ ਤਤੋਨਨ੍ਤਰਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰਾਦਿਪ੍ਰਦਾਨ੍ ਵਾਜੀਕਰਾਨ੍ ਯੋਗਾਨ੍| (ਅਥ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਾਨਾਮਿਤ੍ਯਾਦਿਨੈਤਦੁਕ੍ਤਂ ਭਵਤਿ-ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਨਾਮੇਧਿਤਾਗ੍ਨੀਨਾਂ ਯਥਾਬਲਂ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਂ ਵਾਜੀਕਰਣਂ ਯਥਾਵਤ੍ ਸਿਦ੍ਧ੍ਯਤ੍ਯਨ੍ਯਥਾਨਰ੍ਥਾਯ| ਬਸ੍ਤਯੋ ਘਤਾਦਿਸਹਿਤਾਃ ਕ੍ਸੀਰਮਾਂਸਰਸਾਸ਼ਿਨਾਂ ਵਿਧੇਯਾਃ-ਇਤਿ ਜੇਜ੍ਜਟਃ)|| ੧੦||
Adhikarana sharekShvAdighRutam (11) · Śloka 11
ਸ਼ਰੇਕ੍ਸੁਕੁਸ਼ਕਾਸ਼ਾਨਂ ਵਿਦਾਰ੍ਯਾ ਵੀਰਣਸ੍ਯ ਚ|
ਮੂਲਾਨਿ ਕਣ੍ਟਕਾਰ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਜੀਵਕਰ੍ਸ਼ਭਕੌ ਬਲਾਮ੍|
ਮੇਦੇ ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵੇ ਚ ਕਾਕੋਲ੍ਯੌ ਸੂਪ੍ਯਪਰ੍ਣੀ ਸ਼ਤਾਵਰੀਮ੍|
ਅਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾਮਤਿਬਲਾਮਾਤ੍ਮਗੁਪ੍ਤਾਂ ਪੁਨਰ੍ਨਵਾਮ੍|
ਵੀਰਾਂ ਪਯਸ੍ਯਾਂ ਜੀਵਨ੍ਤੀਂ ਦ੍ਧਿਂ ਰਾਸ੍ਨਾਂ ਤ੍ਰਿਕਣ੍ਟਕਮ੍|
ਮਧੁਕਂ ਸ਼ਾਲਿਪਰ੍ਣੀ ਚ ਭਾਗਾਂਸ੍ਤ੍ਰਿਪਲਿਕਾਨ੍ ਪਥਕ੍|
ਮਾਸਾਣਾਮਾਢਕਂ ਚੈਤਦ੍ ਦ੍ਵਿਦ੍ਰੋਣੇ ਸਾਧਯੇਦਾਪਾਮ੍|
ਰਸੇਨਾਢਕਸ਼ੇਸੇਣ ਪਚੇਤ੍ਤੇਨ ਘਤਾਢਕਮ੍|
ਰਸੇਨਾਢਕਸ਼ੇਸੇਣ ਪਚੇਤ੍ਤੇਨ ਘਤਾਢਕਮ੍|
ਘਤਾਚ੍ਚਤੁਰ੍ਗੁਣਂ ਕ੍ਸੀਰਂ ਪੇਸ੍ਯਾਣੀਮਾਨਿ ਚਾਵਪੇਤ੍|
ਵੀਰਾਂ ਸ੍ਵਗੁਪ੍ਤਾਙ੍ਕਾਕੋਲ੍ਯੌ ਯਸ੍ਟੀਂ ਫਲ੍ਗੁਂ ਦ੍ਵਿਪਿਪ੍ਪਲੀਮ੍|
ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਂ ਵਿਦਾਰੀਂ ਖਰ੍ਜੂਰਂ ਮਧੁਕਾਨਿ ਸ਼ਤਾਵਰੀਮ੍|
ਤਤ੍ਸਿਦ੍ਧਪੂਤਂ ਚੂਰ੍ਣਸ੍ਯ ਪਥਕ੍ਪ੍ਰਸ੍ਥੇਨ ਯੋਜਯੇਤ੍|
ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਯਸ੍ਤੁਗਾਯਾਸ਼੍ਚ ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾਃ ਕੁਡਵੇਨ ਚ|
ਮਰਿਚਸ੍ਯ ਪ੍ਰਕੁਞ੍ਚੇਨ ਪਥਗਰ੍ਦ੍ਧਪਲੋਨ੍ਮਿਤੈਃ|
ਤ੍ਵਗੇਲਾਕੇਸਰੈਃ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣੈਃ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਦ੍ਵਿਕੁਡਵੇਨ ਚ|
ਪਲਮਾਟ੍ਰਂ ਤਤਃ ਖਾਦੇਤ੍ ਪ੍ਰਤ੍ਯਹਂ ਰਸਦੁਗ੍ਧਭੁਕ੍|
ਤੇਨਾਰੋਹਤਿ ਵਾਜੀਵ ਕੁਲਿਙ੍ਗ ਇਵ ਹਸ੍ਯਤਿ||੧੧||
View original
शरेक्षुकुशकाशानं विदार्या वीरणस्य च|
मूलानि कण्टकार्याश्च जीवकर्शभकौ बलाम्|
मेदे द्वे द्वे च काकोल्यौ सूप्यपर्णी शतावरीम्|
अश्वगन्धामतिबलामात्मगुप्तां पुनर्नवाम्|
वीरां पयस्यां जीवन्तीं ऋद्धिं रास्नां त्रिकण्टकम्|
मधुकं शालिपर्णी च भागांस्त्रिपलिकान् पृथक्|
माषाणामाढकं चैतद् द्विद्रोणे साधयेदापाम्|
रसेनाढकशेषेण पचेत्तेन घृताढकम्|
रसेनाढकशेषेण पचेत्तेन घृताढकम्|
घृताच्चतुर्गुणं क्षीरं पेष्याणीमानि चावपेत्|
वीरां स्वगुप्ताङ्काकोल्यौ यष्टीं फल्गुं द्विपिप्पलीम्|
द्राक्षां विदारीं खर्जूरं मधुकानि शतावरीम्|
तत्सिद्धपूतं चूर्णस्य पृथक्प्रस्थेन योजयेत्|
शर्करायस्तुगायाश्च पिप्पल्याः कुडवेन च|
मरिचस्य प्रकुञ्चेन पृथगर्द्धपलोन्मितैः|
त्वगेलाकेसरैः श्लक्ष्णैः क्षौद्रद्विकुडवेन च|
पलमाट्रं ततः खादेत् प्रत्यहं रसदुग्धभुक्|
तेनारोहति वाजीव कुलिङ्ग इव हृष्यति||११||
ਸ਼ਰਾਦੀਨਾਂ ਕਣ੍ਟਕਾਰ੍ਯਨ੍ਤਾਨਾਂ ਮੂਲਾਨਿ| ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸਮਮ੍| ਸ਼ਰਃ ਕਾਣ੍ਡੇਕ੍ਸੁਃ, ਵੀਰਣਮੁਸ਼ੀਰਮ੍| ਵੀਰਾ ਕ੍ਸੀਰਵਿਦਾਰੀ| ਪਯਸ੍ਯਾ ਕ੍ਸੀਰਿਕਾ| ਤ੍ਰਿਕਣ੍ਟਕੋ ਗੋਕ੍ਸੁਰਕਃ| ਫਲ੍ਗੁ ਕਾਕੋਦੁਮ੍ਬਰਿਕਾਫਲਮ੍| ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸ੍ਯ ਦ੍ਵਿਕੁਡਵ ਸੋਡਸ਼ਪਲਾਨਿ| ਕੁਲਿਙ੍ਗਸ਼੍ਚਟਕਃ|| ੧੧||
Adhikarana mAShAdighRutam (12) · Śloka 12
ਮਾਸਾਤ੍ਮਗੁਪ੍ਤਾਬੀਜਾਨਾਮਾਢਕਂ ਪ੍ਰਸਤੋਨ੍ਮਿਤਮ੍|
ਮੇਦਾਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਰ੍ਦ੍ਧਿਵਰੀ ਵੀਰਾ ਯਸ੍ਟੀ ਦ੍ਵਿਜੀਵਕਮ੍|
ਸ਼ੂਰ੍ਪੇਪਾਂ ਵਿਪਚੇਤ੍ਤੇਨ ਪਾਦਸ਼ੇਸੇਣ ਪਾਚਯੇਤ੍|
ਵਿਦਾਰੀਕ੍ਸੁਰਸਪ੍ਰਸ੍ਥਦ੍ਵਯੇਨ ਸਦਸ਼ੇਨ ਚ|
ਸਰ੍ਵੈਃ ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਹਵਿਸੋ ਨਵਾਤ੍ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਸ਼ਤੇਤ੍ਰ ਚ|
ਸਿਤਾ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਿਤਾਖ੍ਯਾਨਾਂ ਪਥਗ੍ਦਦ੍ਯਾਚ੍ਚਤੁਸ੍ਪਲਮ੍|
ਪਲਂ ਕਣਾਤ੍ ਪੁਰੋ ਭਕ੍ਤਂ ਲਿਹਂਸ੍ਤਤ੍ਪਲਪੂਰ੍ਵਕਮ੍|
ਤਰੁਣੀਸ੍ਵਵਤਪ੍ਤਾਸੁ ਪ੍ਰਸਭਂ ਰਾਸਭਾਯਤੇ||੧੨||
View original
माषात्मगुप्ताबीजानामाढकं प्रसृतोन्मितम्|
मेदाश्वगन्धर्द्धिवरी वीरा यष्टी द्विजीवकम्|
शूर्पेऽपां विपचेत्तेन पादशेषेण पाचयेत्|
विदारीक्षुरसप्रस्थद्वयेन सदृशेन च|
सर्वैः क्षीरेण हविषो नवात्प्रस्थं शृतेऽत्र च|
सिता क्षौद्रसिताख्यानां पृथग्दद्याच्चतुष्पलम्|
पलं कणात् पुरो भक्तं लिहंस्तत्पलपूर्वकम्|
तरुणीष्ववतृप्तासु प्रसभं रासभायते||१२||
ਮਾਸਾਤ੍ਮਗੁਪ੍ਤਾਬੀਜਾਨਾਂ ਮਿਸ਼੍ਰੀਕਤਾਨਾਮਾਢਕਮ੍| ਮਨ੍ਦਾਦਿਕਂ ਪ੍ਰਸਤੋਨ੍ਮਿਤਮਿਤਿ| ਸਰ੍ਵੈਰਿਤਿ ਕ੍ਵਾਥਵਿਦਾਰੀਕ੍ਸੁਰਸੈਃ ਸਦਸ਼ੇਨ ਸਮੇਨ ਕ੍ਸੀਰੇਣ| ਸੁਬੋਧਮ੍| ਅਸ੍ਯ ਯੋਗਸ੍ਯ ਭਕ੍ਤਾਤ੍ਪੂਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਯੋਗਃ| ਪਲਪੂਰ੍ਵਕਂ ਲਿਹਂਸ੍ਤਦ੍ ਘਤਂ ਪੁਰੁਸੋ ਯਾਃ ਪੁਰੁਸੇ ਅਤਪ੍ਤਾਸ੍ਤਰੁਣ੍ਯਸ੍ਤਾਸੁ ਰਾਸਭਾਯਤੇ ਰਾਸਭ ਇਵਾਚਰਤਿ|| ੧੨||
Adhikarana medAdibAShkayaNaM payaH (13) · Śloka 13
ਮੇਦਾਦਿਭਿਸ਼੍ਚ ਕਰ੍ਸਾਂਸ਼ੈਃ ਸ਼ਤਂ ਬਾਸ੍ਕਯਣਂ ਪਯਃ|
ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਘਤਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰਵਦ੍ਧਿਕਰਂ ਪਰਮ੍||੧੩||
View original
मेदादिभिश्च कर्षांशैः शृतं बाष्कयणं पयः|
सशर्कराक्षौद्रघृतं शुक्रवृद्धिकरं परम्||१३||
ਮੇਦਾਦਿਭਿਃ ਪੂਰ੍ਵਕ੍ਵਾਥਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟੈਰ੍ਜੀਵਕਾਨ੍ਤੈਃ ਕਰ੍ਸਾਸ਼ੈਰ੍ਵਾਸ੍ਕਯਣਂ ਪਯਃ ਸ਼ਤਂ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਦਿਯੁਕ੍ਤਂ ਪਰਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰਵਦ੍ਧਿਕਰਮ੍|| ੧੩||
Adhikarana mAShAdipAyasaH (14) · Śloka 14
ਪਯਸਾ ਪਾਯਸਸ੍ਤੇਨ ਮਾਸਕਣ੍ਡੂਕਰੀਫਲੈਃ|
ਵਸ੍ਯੋ ਵੇਗਕਰਃ ਸਿਦ੍ਧਃ ਸਘਤਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸ਼ਰ੍ਕਰਃ||੧੪||
View original
पयसा पायसस्तेन माषकण्डूकरीफलैः|
वृष्यो वेगकरः सिद्धः सघृतक्षौद्रशर्करः||१४||
ਤੇਨ ਚ ਮੇਦਾਦਿਸਿਦ੍ਧੇਨ ਪਯਸਾ ਮਾਸੈਃ ਕਪਿਕਚ੍ਛੂਫਲੈਸ਼੍ਚ ਪਾਯਸਃ ਸਿਦ੍ਧੋ ਘਤਾਦਿਯੁਕ੍ਤੋ ਵਸ੍ਯੋ ਵੇਗਕਰਸ਼੍ਚ|| ੧੪||
Adhikarana shvadaMShTrAdipAyasaH (15) · Śloka 15
ਸ਼੍ਵਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾਯਾ ਵਿਦਾਰ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਰਸੇ ਕ੍ਸੀਰਚਤੁਰ੍ਗੁਣੇ|
ਘਤਾਢ੍ਯਃ ਸਾਧਿਤੋ ਵਸ੍ਯੋ ਮਾਸਸਸ੍ਟਿਕਪਾਯਸਃ||੧੫||
View original
श्वदंष्ट्राया विदार्याश्च रसे क्षीरचतुर्गुणे|
घृताढ्यः साधितो वृष्यो माषषष्टिकपायसः||१५||
ਕ੍ਸੀਰਚਤੁਰ੍ਗੁਣੇ ਸ਼੍ਵਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾਦਿਰਸੇ ਘਤਾਢ੍ਯਃ ਸਾਧਿਤੋ ਮਾਸਸਸ੍ਟਿਕਪਾਯਸੋ ਵਸ੍ਯਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰਪੁਸ੍ਟਿਕਰਃ|| ੧੫||
Adhikarana madhUlikAdicUrNam (16) · Śloka 16
ਮਧੂਲਿਕਾ ਮਾਸਪਰ੍ਣੀ ਸਿਤਾ ਸ਼ਙ੍ਗਾਟਕਂ ਯਵਾਃ|
ਸ੍ਵਗੁਪ੍ਤਾਮੂਲਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਵਿਦਾਰੀਕ੍ਸੁਰਕਾਃ ਸਮਾਃ|
ਸਪ੍ਰਿਯਾਲਾ ਕਤਂ ਚੂਰ੍ਣਂ ਪਥਙ੍ਮਧ੍ਵਾਜ੍ਯਸਡ੍ਗੁਣਮ੍|
ਪਾਦਾਭ੍ਯਾਮਸ੍ਪਸ਼ਨ੍ ਭੂਮਿਂ ਲਿਹਨ੍ ਕਾਲ੍ਯਮਤਃ ਪਿਚੁਮ੍|
ਲਭਤੇ ਬਲਮੁਤ੍ਸਾਹਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਂਸ਼੍ਚ ਯਾਤਿ ਕੁਲਿਙ੍ਗਵਤ੍||੧੬||
View original
मधूलिका माषपर्णी सिता शृङ्गाटकं यवाः|
स्वगुप्तामूलयष्ट्याह्वविदारीक्षुरकाः समाः|
सप्रियाला कृतं चूर्णं पृथङ्मध्वाज्यषड्गुणम्|
पादाभ्यामस्पृशन् भूमिं लिहन् काल्यमतः पिचुम्|
लभते बलमुत्साहं स्त्रींश्च याति कुलिङ्गवत्||१६||
ਮਧੂਲਿਕਾਦਯਃ ਪ੍ਰਿਯਾਲਾਨ੍ਤਾਃ ਸਮਸ੍ਤੈਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣਂ ਪਥਗਿਤਿ ਮਧੁਨਾ ਸਡ੍ਗੁਣੇਨਾਜ੍ਯੇਨਾਪਿ ਸਡ੍ਗੁਣੇਨ ਯੁਕ੍ਤਮਤਃ ਪਰਂ ਪਿਚੁਂ ਕਰ੍ਸਂ ਕਾਲ੍ਯਂ ਪ੍ਰਭਾਤੇ ਲਿਹਨ੍ ਪਾਦਾਭ੍ਯਾਂ ਭੂਮਿਮਸ੍ਪਸ਼ਨ੍ ਪੁਰੁਸੋ ਬਲਮੁਤ੍ਸਾਹਂ ਚ ਲਭਤੇ| ਕੁਲਿਙ੍ਗਸ਼੍ਚਟਕਃ|| ੧੬||
Adhikarana svaguptAdicUrNam (17) · Śloka 17
ਸ੍ਵਗੁਪ੍ਤਾ ਕ੍ਸੀਰਕਾਕੋਲੀ ਵਿਦਾਰੀ ਜੀਵਕਦ੍ਵਯਮ੍|
ਤਿਲਾਃ ਸੁਲੁਞ੍ਚਿਤਾਃ ਭਸ੍ਟਾਃ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਜ੍ਯਮਧੁਪ੍ਲੁਤਮ੍|
ਤਚ੍ਚੂਰ੍ਣਂ ਪ੍ਰਸਤਂ ਲੀਢ੍ਵਾ ਗਚ੍ਛਤਿ ਪ੍ਰਮਦਾਸ਼ਤਮ੍||੧੭||
View original
स्वगुप्ता क्षीरकाकोली विदारी जीवकद्वयम्|
तिलाः सुलुञ्चिताः भृष्टाः शर्कराज्यमधुप्लुतम्|
तच्चूर्णं प्रसृतं लीढ्वा गच्छति प्रमदाशतम्||१७||
ਸ੍ਵਗੁਪ੍ਤਾਦਿਕਂ ਸੁਲੁਞ੍ਚਿਤਾਸ੍ਤ੍ਯਾਜਿਤਤ੍ਵਚੋ ਭਸ੍ਟਸ੍ਤਿਲਾਸ਼੍ਚੇਤ੍ਯਨ੍ਤਮੇਤਚ੍ਛਰ੍ਕਰਾਦ੍ਯਾਪ੍ਲੁਤਞ੍ਚੂਰ੍ਣਨ੍ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸਤਂ ਪਲਦ੍ਵਯਂ ਪ੍ਰਮਦਾਸ਼ਤਂ ਗਚ੍ਛਤਿ||੧੭||
Adhikarana mAShacUrNalehaH (18) · Śloka 18
ਪ੍ਰਸਤਂ ਮਾਸਚੂਰ੍ਣਸ੍ਯ ਧਾਤ੍ਰੀਸ੍ਵਰਸਭਾਵਿਤਮ੍|
ਵਿਦਾਰੀਰਜਸੋ ਵਾਪਿ ਲਿਹਨ੍ ਮਧੁਘਤਦ੍ਗੁਤਮ੍|
ਕ੍ਸੀਰਾਨੁਪਸ਼੍ਚਟਕਵਦ੍ਦਸ਼ਕਤ੍ਵੋ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ||੧੮||
View original
प्रसृतं माषचूर्णस्य धात्रीस्वरसभावितम्|
विदारीरजसो वापि लिहन् मधुघृतद्गुतम्|
क्षीरानुपश्चटकवद्दशकृत्वो व्रजेत् स्त्रियः||१८||
ਮਾਸਚੂਰ੍ਣਸ੍ਯ ਵ ਵਿਦਾਰੀਚੂਰ੍ਣਸ੍ਯ ਵਾ ਪ੍ਰਸਤਂ ਧਾਤ੍ਰੀਰਸੇਨ ਭਾਵਿਤਂ ਮਧੁਘਤਾਭ੍ਯਾਂ ਲਿਹਨ੍ ਕ੍ਸੀਰਾਨੁਪਃ ਸਨ੍ ਦਸ਼ਕਤ੍ਵੋ ਦਸ਼ਵਾਰਾਨ੍ ਚਟਕਵਤ੍ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋ ਵ੍ਰਜੇਤ੍|| ੧੮||
Adhikarana vidArIcUrNalehaH (19) · Śloka 19
ਚੂਰ੍ਣਂ ਵਿਦਾਰ੍ਯਾ ਬਹੁਸ਼ਃ ਸ੍ਵਰਸੇਨੈਵ ਭਾਵਿਤਮ੍|
ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਰ੍ਪਿਰ੍ਯੁਤਂ ਲੀਢ੍ਵਾ ਪ੍ਰਮਦਾ ਦਸ਼ ਗਚ੍ਛਤਿ||੧੯||
View original
चूर्णं विदार्या बहुशः स्वरसेनैव भावितम्|
क्षौद्रसर्पिर्युतं लीढ्वा प्रमदा दश गच्छति||१९||
ਵਿਦਾਰੀਚੂਰ੍ਣਲੇਹਃ ਸੁਬੋਧਃ| ਬਹੁਸ਼ੋ ਅਨੇਕਸ਼ਃ| ਸ੍ਵਰਸੇਨ ਵਿਦਾਰੀ ਸ੍ਵਰਸੇਨ|| ੧੯||
Adhikarana kRuShNAdicUrNalehaH (20) · Śloka 20
ਕਸ੍ਣਾ ਧਾਤ੍ਰੀਫਲਰਜਃ ਸ੍ਵਰਸੇਨੈਵ ਭਾਵਿਤਮ੍|
ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮਧੁਸਰ੍ਪਿਰ੍ਭਿਰ੍ਲੀਢ੍ਵਾ ਯੋਨੁ ਪਯਃ ਪਿਬੇਤ੍|
ਸ ਨਰੋਸ਼ੀਤਿਵਰ੍ਸੋਪਿ ਯੁਵੇਵ ਪਰਿਹਸ੍ਯਤਿ||੨੦||
View original
कृष्णा धात्रीफलरजः स्वरसेनैव भावितम्|
शर्करामधुसर्पिर्भिर्लीढ्वा योऽनु पयः पिबेत्|
स नरोऽशीतिवर्षोऽपि युवेव परिहृष्यति||२०||
ਕਸ੍ਣਾਫਲਾਨਾਂ ਧਾਤ੍ਰੀਫਲਾਨਾਞ੍ਚ ਚੂਰ੍ਣਂ ਸ੍ਵਰਸੇਨ ਕਸ੍ਣਾਧਾਤ੍ਰੀਫਲਰਸੇਨ ਸੁਭਾਵਿਤਂ ਸਤ੍ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਦਿਭਿਰ੍ਲੀਢ੍ਵਾ ਯਃ ਪਯੋਨੁਪਿਬੇਤ੍ ਸੋਸ਼ੀਤਿਵਰ੍ਸੋਪਿ ਯੁਵੇਵ ਪਰਂ ਹਰ੍ਸਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ|| ੨੦||
Adhikarana madhuyaShTIkarShaprayogaH (21) · Śloka 21
ਕਰ੍ਸਂ ਮਧੁਕਚੂਰ੍ਣਯ੍ਸ੍ ਘਤਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍|
ਪਯੋਨੁਪਾਨਂ ਯੋ ਲਿਹ੍ਯਾਨ੍ਨਿਤ੍ਯਵੇਗਃ ਸ ਨਾ ਭਵੇਤ੍||੨੧||
View original
कर्षं मधुकचूर्णय्स् घृतक्षौद्रसमन्वितम्|
पयोऽनुपानं यो लिह्यान्नित्यवेगः स ना भवेत्||२१||
ਮਧੁਯਸ੍ਟੀ ਕਰ੍ਸਪ੍ਰਯੋਗਃ ਸੁਬੋਧਃ| ਨਾ ਪੁਰੁਸਃ| ਨਿਤ੍ਯਵੇਗਃ ਸਦਾ ਵੇਗਵਾਨ੍|| ੨੧||
Adhikarana kulIrashRu~ggIkalkaH (22) · Śloka 22
ਕੁਲੀਰਸ਼ਙ੍ਗ੍ਯਾ ਯਃ ਕਲ੍ਕਮਾਲੋਡ੍ਯ ਪਯਸਾ ਪਿਬੇਤ੍|
ਸਿਤਾਘਤਪਯੋਨ੍ਨਾਸ਼ੀ ਸ ਨਾਰੀਸੁ ਵਸਾਯਤੇ||੨੨||
View original
कुलीरशृङ्ग्या यः कल्कमालोड्य पयसा पिबेत्|
सिताघृतपयोऽन्नाशी स नारीषु वृषायते||२२||
ਕਰ੍ਕਟਾਸ਼ਙ੍ਗ੍ਯਾਃ ਕਲ੍ਕਸ੍ਯ ਪਯਸਾ ਪ੍ਰਯੋਗੇ ਯਃ ਸਿਤਾਦਿਭਿਰਨ੍ਨਮਸ਼੍ਨਾਤਿ ਸ ਨਾਰੀਸੁ ਵਸ ਇਵਾਚਰਤਿ|| ੨੨||
Adhikarana dhAnyamASharasAdiprayogaH (23) · Śloka 23
ਧਾਨ੍ਯਮਾਸਰਸਃ ਕ੍ਸੀਰਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਮਿਕ੍ਸੁਰਸੋ ਘਤਮ੍|
ਦ੍ਵਿਮੇਦਾ ਜੀਵਕਯੁਗਕ੍ਵਾਥਸ਼੍ਚੈਕਤ੍ਰ ਯੋਜਿਤਃ|
ਪੀਤਃ ਕਰੋਤਿ ਪੁਰੁਸਂ ਪ੍ਰਮਦਾਸ਼ਤਗਾਮਿਨਮ੍||੨੩||
View original
धान्यमाषरसः क्षीरं क्षौद्रमिक्षुरसो घृतम्|
द्विमेदा जीवकयुगक्वाथश्चैकत्र योजितः|
पीतः करोति पुरुषं प्रमदाशतगामिनम्||२३||
ਧਾਨ੍ਯਮਾਸਯੋਰੇਕੋ ਰਸਃ ਤਤ੍ਸਮਾਨਿ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਪਞ੍ਚ ਕ੍ਸੀਰਾਦੀਨਿ| ਏਕਤ੍ਰ ਯੋਜਿਤੋ ਮਿਸ਼੍ਰੀਕਤਃ ਪੀਤਃ ਪੁਰੁਸਂ ਪ੍ਰਮਦਾਸ਼ਤਗਾਮਿਨਂ ਕਰੋਤਿ|| ੨੩||
Adhikarana BallAtakashRutakShIram (24) · Śloka 24
ਭਲਾਤਕੈਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਭਿਸ੍ਤੁ ਦੁਗ੍ਧਸ੍ਯਾਰ੍ਦ੍ਧਾਢਕਂ ਪਚੇਤ੍|
ਪੀਤਂ ਕਰੋਤਿ ਵਸਤਾਂ ਸੁਜੀਰ੍ਣਸ੍ਯਾਪਿ ਦੇਹਿਨਃ||੨੪||
View original
भलातकैश्चतुर्भिस्तु दुग्धस्यार्द्धाढकं पचेत्|
पीतं करोति वृषतां सुजीर्णस्यापि देहिनः||२४||
ਭਲ੍ਲਾਤਕਸਤਕ੍ਸੀਰਂ ਸੁਬੋਧਮ੍| ਦੁਗ੍ਧਸ੍ਯਾਰ੍ਦ੍ਧਾਢਕਂਚਤੁਃਸਸ੍ਟਿਪਲਾਨਿ| ਸੁਜੀਰ੍ਣਸ੍ਯ ਸੁਵਦ੍ਧਸ੍ਯਾਪਿ (ਭਲ੍ਲਾਤਕਸ੍ਯਾਰੁਸ੍ਕਰਸ੍ਯ ਮਜ੍ਜਾ)|| ੨੪||
Adhikarana svaya~gguptekShurakAdicUrNayogAH (25) · Śloka 25
ਸ੍ਵਯਙ੍ਗੁਪ੍ਤੇਕ੍ਸੁਰਕਯੋਰ੍ਬੀਜਚੂਰ੍ਣਂ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਮ੍|
ਧਾਰੋਸ੍ਣੇਨ ਨਰਃ ਪੀਤ੍ਵਾ ਪਯਸਾ ਰਾਸਭਾਯਤੇ|
ਉਚ੍ਚਟਾਚੂਰ੍ਣਮਪ੍ਯੇਨਂ ਸ਼ਤਾਵਰ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਯੋਜਯੇਤ੍||੨੫||
View original
स्वयङ्गुप्तेक्षुरकयोर्बीजचूर्णं सशर्करम्|
धारोष्णेन नरः पीत्वा पयसा रासभायते|
उच्चटाचूर्णमप्येनं शतावर्याश्च योजयेत्||२५||
ਸ੍ਵਯਙ੍ਗੁਪ੍ਤੇਕ੍ਸੁਰਕਯੋਰਧ੍ਯਣ੍ਡਕੋਕਿਲਾਕ੍ਸਕਯੋਰ੍ਬੀਜਸ੍ਯ ਚੂਰ੍ਣਂ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾ ਸਹਿਤਂ ਧਾਰੋਸ੍ਣੇਨ ਪਯਸਾ ਪੀਤ੍ਵਾ ਨਰੋ ਰਾਸਭਾਯਤੇ ਰਾਸਭ ਇਵਾਚਰਤਿ| ਸੁਬੋਧਮ੍| ਉਚ੍ਚਟਾ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਾ (ਮਹਾਮੁਸ੍ਤਾ)|| ੨੫||
Adhikarana sUpyaparNyAdikShIrayogau (26) · Śloka 26
ਸੂਪ੍ਯਪਰ੍ਣੀ ਦ੍ਵਿਕਾਕੋਲੀ ਜੀਵਕਰ੍ਸਭਕੈਃ ਸ਼ਤਮ੍|
ਲਘੁਨਾ ਪਞ੍ਚਮੂਲੇਨ ਦ੍ਵਿਕਾਕੋਲੀਯੁਤੇਨ ਵਾ|
ਪਯੋਤਿਵਸ੍ਯਮਭ੍ਯਸ੍ਯ ਵਦ੍ਧੋਪਿ ਤਰੁਣਾਯਤੇ||੨੬||
View original
सूप्यपर्णी द्विकाकोली जीवकर्षभकैः शृतम्|
लघुना पञ्चमूलेन द्विकाकोलीयुतेन वा|
पयोऽतिवृष्यमभ्यस्य वृद्धोऽपि तरुणायते||२६||
ਸੂਪ੍ਯਪਰ੍ਣ੍ਯਾਦਿਭਿਃ ਸਭਕਾਨ੍ਤੈਃ ਸ਼ਤਂ ਪਯ ਏਕਃ ਪ੍ਰਯੋਗਃ| ਹ੍ਰਸ੍ਵਪਞ੍ਚਮੂਲੇਨ ਕਾਕੋਲੀਦ੍ਵਯਯੁਤੇਨ ਦ੍ਵਿਤੀਯਃ|| ੨੬||
Adhikarana kShIriNyAdipuMsavanayogAH (27) · Śloka 27
ਕ੍ਸੀਰਿਣੀ ਚ ਸ਼੍ਵਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾ ਚ ਫਾਣਿਤਂ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾ ਮਧੁ|
ਗਸ੍ਟਿਕ੍ਸੀਰਂ ਨਵਂ ਸਰ੍ਪਿਰੇਤਤ੍ ਪੁਂਸਵਨਂ ਪਰਮ੍||੨੭||
View original
क्षीरिणी च श्वदंष्ट्रा च फाणितं शर्करा मधु|
गृष्टिक्षीरं नवं सर्पिरेतत् पुंसवनं परम्||२७||
ਕ੍ਸੀਰਿਣ੍ਯਾਦਿਕਂ ਪੁਰੁਸੇਣੋਪਯੁਕ੍ਤਂ ਪਰਂ ਪੁਂਸਵਨਮ੍| ਕ੍ਸੀਰਿਣੀ ਪਯਸ੍ਯਾ||੨੭||
Adhikarana ashvatyaPalAdivRuShyayogaH (28) · Śloka 28
ਅਸ਼੍ਵਤ੍ਥਫਲਮੂਲਤ੍ਵਕ੍ਸ਼ਙ੍ਗਸਿਦ੍ਧਂ ਪਯੋ ਨਰਃ|
ਪੀਤ੍ਵਾ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਂ ਸ਼ੀਤਂ ਕੁਲਿਙ੍ਗ ਇਵ ਹਸ੍ਯਤਿ||੨੮||
View original
अश्वत्थफलमूलत्वक्शृङ्गसिद्धं पयो नरः|
पीत्वा सशर्करं शीतं कुलिङ्ग इव हृष्यति||२८||
ਅਸ਼੍ਵਤ੍ਥਫਲਾਦਿਚਤੁਸ੍ਟਯੇਨ ਸਿਦ੍ਧਂ ਪਯਃ ਪੀਤ੍ਵਾ ਕੁਲਿਙ੍ਗਵਦ੍ਧਸ੍ਯਤਿ|| ੨੮||
Adhikarana payasyAsiddhaM payaH (29) · Śloka 29
ਪਯਃ ਪਯਸ੍ਯਯਾ ਸਿਦ੍ਧਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰਕਤ੍ਸਾਜ੍ਯਮਾਕ੍ਸਿਕਮ੍||੨੯||
View original
पयः पयस्यया सिद्धं शुक्रकृत्साज्यमाक्षिकम्||२९||
ਪਯਸ੍ਯਯਾ ਸਿਦ੍ਧਪਯਃ ਪ੍ਰਯੋਗੋ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ|| ੨੯||
Adhikarana shatAvarIghRutayogau (30) · Śloka 30
ਸ਼ਤਾਵਰੀਕਲ੍ਕਰਸੇ ਪਯੋ ਦਸ਼ਗੁਣਂ ਘਤਮ੍|
ਸ਼ਤਂ ਸਪਿਪ੍ਪਲੀਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸ਼ਰ੍ਕਰਂ ਵਸ੍ਯਮੁਤ੍ਤਮਮ੍|
ਸ਼ਤਾਵਰੀਰਸਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਕ੍ਸੀਰਪ੍ਰਸ੍ਥਚਤੁਸ੍ਟਯਮ੍|
ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਘਤਸ੍ਯ ਸ਼ੁਕ੍ਤ੍ਯਂਸ਼ਂ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਮਾਂਸੀਪਰੂਸਕਮ੍|
ਜੀਵਕਰ੍ਸਭਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਬਲਾਮੇਦਾਕਸ਼ੇਰੁਕਮ੍|
ਪ੍ਰਿਯਾਲਬੀਜਂ ਕਾਕੋਲੀਯੁਗ੍ਮਂ ਚੈਕਤ੍ਰ ਪਾਚਯੇਤ੍|
ਪਕ੍ਵਪੂਤੇ ਕ੍ਸਿਪੇਚ੍ਚਾਸ੍ਮਿਨ੍ ਕੁਡਵਾਂਸ਼ਾਂ ਸਿਤੋਪਲਾਮ੍|
ਗਸ੍ਟਿਕ੍ਸ਼ੀਰਾਨੁਪਃ ਪ੍ਰਾਸ਼੍ਯ ਤਨ੍ਨਾਰੀਸੁ ਵਸਾਯਤੇ|
ਵਿਜਯੇਤ ਚ ਵਾਤਾਸ੍ਰਂ ਪਿਤ੍ਤਾਸ੍ਰੋਰਃ ਕ੍ਸਤਕ੍ਸਯਾਨ੍||੩੦||
View original
शतावरीकल्करसे पयो दशगुणं घृतम्|
शृतं सपिप्पलीक्षौद्रशर्करं वृष्यमुत्तमम्|
शतावरीरसप्रस्थं क्षीरप्रस्थचतुष्टयम्|
प्रस्थं घृतस्य शुक्त्यंशं द्राक्षामांसीपरूषकम्|
जीवकर्षभयष्ट्याह्वबलामेदाकशेरुकम्|
प्रियालबीजं काकोलीयुग्मं चैकत्र पाचयेत्|
पक्वपूते क्षिपेच्चास्मिन् कुडवांशां सितोपलाम्|
गृष्टिक्शीरानुपः प्राश्य तन्नारीषु वृषायते|
विजयेत च वातास्रं पित्तास्रोरः क्षतक्षयान्||३०||
ਸ਼ਤਾਵਰੀਘਤੇ ਘਤਾਦ੍ਦਸ਼ਗੁਣਂ ਪਯਃ ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾਦਿਕਂ ਸਿਦ੍ਧੇ ਦੇਯਮ੍| ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਸ਼ਤਾਵਰੀਰਸਪ੍ਰਸ੍ਥਾਦ੍ਯੇ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਦਿਕਂ ਸ਼ੁਕ੍ਤ੍ਯਂਸ਼ਮਰ੍ਦ੍ਧਪਲਂ ਚੈਕਸ੍ਮਿਨ੍ ਭਾਜਨੇ ਕਤ੍ਵਾ ਪਾਚਯੇਦੇਤਚ੍ਚ ਘਤਂ ਵਾਤਾਸ੍ਰਾਦਿਕਞ੍ਚ ਜਯੇਤ੍|| ੩੦||
Adhikarana jIvAkAdighRutam (31) · Śloka 31
ਜੀਵਕਕ੍ਸੀਰਕਾਕੋਲੀਸ੍ਥਿਰਾਹਂਸਪਦੀਘਨੈਃ|
ਸਟੀਕ੍ਸੁਗਣ੍ਡਿਕਾਯਸ੍ਟੀਮਣਾਲੈਃ ਕਾਰ੍ਸਿਕੈਃ ਪਚੇਤ੍|
ਘਤਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਦਸ਼ਗੁਣੇ ਕ੍ਸੀਰੇ ਤਦ੍ ਬਲਪੁਸ੍ਟਿਕਤ੍|
ਵਨ੍ਧ੍ਯਾਨਾਂ ਪੁਤ੍ਰਜਨਨਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰਵਰ੍ਦ੍ਧਨਸ਼ੋਧਨਮ੍||੩੧||
View original
जीवकक्षीरकाकोलीस्थिराहंसपदीघनैः|
षटीक्षुगण्डिकायष्टीमृणालैः कार्षिकैः पचेत्|
घृतप्रस्थं दशगुणे क्षीरे तद् बलपुष्टिकृत्|
वन्ध्यानां पुत्रजननं शुक्रवर्द्धनशोधनम्||३१||
ਜੀਵਕਾਦਿਘਤਂ ਸੁਬੋਧਮ੍| ਹਂਸਪਦੀ ਬਿਸਗ੍ਰਨ੍ਥ੍ਯਾਖ੍ਯਾ, ਕਾਰ੍ਸਿਕਂ ਕਰ੍ਸਪ੍ਰਮਾਣਮ੍, ਘਤਾਦ੍ਦਸ਼ਗੁਣਂ ਕ੍ਸੀਰਮ੍, ਵਨ੍ਧ੍ਯਾਨਾਮਪ੍ਰਜਾਨਾਮ੍| ਸ਼ੁਕ੍ਰਵਰ੍ਦ੍ਧਨਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰਸ਼ੋਧਨਂ ਚ|| ੩੧||
Adhikarana svaya~gguptAdimodakaH (32) · Śloka 32
ਜਲਾਢਕੇ ਸ੍ਵਯਙ੍ਗੁਪ੍ਤਾਮੂਲਾਤ੍ ਪਞ੍ਚਪਲਂ ਪਚੇਤ੍|
ਪਾਦਸ਼ੇਸੇ ਚ ਸ੍ਞ੍ਚੂਰ੍ਣ੍ਯ ਕੁਡਵਾਂਸ਼ਾਃ ਪਥਕ੍ਸਿਪੇਤ੍|
ਸ੍ਵਗੁਪ੍ਤਾਮੂਲਗੋਧੂਮਮਾਸੇਕ੍ਸੁਰਕਪਿਪ੍ਪਲਿਃ|
ਸਪ੍ਰਿਯਾਲਫਲਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਃ ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਨਵਸਰ੍ਪਿਸਃ|
ਸਿਤੋਪਲਾਤੁਲਾਪਾਦਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਤਾਨ੍ ਮੋਦਕਾਂਸ੍ਤਤਃ|
ਮੋਦਕਂ ਭਕ੍ਸਯਿਤ੍ਵੈਕਂ ਸਸ੍ਟਿਂ ਵ੍ਰਜਤਿ ਯੋਸਿਤਾਮ੍||੩੨||
View original
जलाढके स्वयङ्गुप्तामूलात् पञ्चपलं पचेत्|
पादशेषे च स्ञ्चूर्ण्य कुडवांशाः पृथक्षिपेत्|
स्वगुप्तामूलगोधूममाषेक्षुरकपिप्पलिः|
सप्रियालफलक्षौद्राः प्रस्थार्द्धं नवसर्पिषः|
सितोपलातुलापादं कुर्यात्तान् मोदकांस्ततः|
मोदकं भक्षयित्वैकं षष्टिं व्रजति योषिताम्||३२||
ਆਤ੍ਮਗੁਪ੍ਤਾਮੂਲਾਤ੍ ਪਞ੍ਚਪਲਂ ਜਲਸ੍ਯਾਢਕੇ ਅਸ੍ਟਾਵਿਂਸ਼ਤ੍ਯਧਿਕੇ ਪਲਸ਼ਤੇ ਪਚੇਤ੍| ਤਮਿਨ੍ ਪਾਦਸ਼ੇਸੇ ਸ੍ਵਗੁਪ੍ਤਾਦਿਕਂ ਕੁਡਵਾਂਸ਼ਂ ਪਥਵਿਕ੍ਸਪੇਤ੍| ਸ੍ਵਗੁਪ੍ਤਾਦੀਨਾਂ ਕੁਡਵਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਪਲਾਨਿ| ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸ੍ਯ ਕੁਡਵੋਸ੍ਟੌ ਪਲਾਨਿ| ਨਵਸਰ੍ਪਿਸਃ ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਸੋਡਸ਼ਪਲਾਨਿ| ਸਿਤੋਪਲਾਯਾਸ੍ਤੁਲਾਪਾਦਃ ਪਞ੍ਚਵਿਂਸ਼ਤਿਪਲਾਨਿ| ਪ੍ਰਤ੍ਯਹਮੇਕਸ੍ਯ ਮੋਦਕਸ੍ਯ ਭਕ੍ਸਣਮ੍||੩੨||
Adhikarana bRuhatyAdistilashaShkulikA (33) · Śloka 33
ਪਲਾਂਸ਼ਾਨ੍ ਬਹਤੀਵ੍ਯਾਘ੍ਰੀਪਸ਼੍ਨਿਪਰ੍ਣੀਤ੍ਰਿਕਣ੍ਟਕਾਨ੍|
ਦ੍ਵਯਾਢਕੇਨਾਮ੍ਭਸਾ ਪਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪਾਦਸ਼ੇਸੇ ਰਸੇ ਸ੍ਥਿਤੇ|
ਪਲਾਨਿ ਕ੍ਸੀਰਕਾਕੋਲ੍ਯਾਃ ਪਞ੍ਚ ਮਾਗਧਿਕਾਪਲਮ੍|
ਸ੍ਵਗੁਪ੍ਤਾਫਲਮੂਲਾਨਾਂ ਮਾਸਾਣਾਮਿਕ੍ਸੁਰਰਸ੍ਯ ਚ|
ਵਿਦਾਰ੍ਯਾ ਮਧੁਨਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰ ਕੁਡਵਂ ਕੁਡਵਂ ਕ੍ਸਿਪੇਤ੍|
ਪਥਗ੍ਦ੍ਵੌ ਮੁਦ੍ਗਤਿਲਯੋਰ੍ਘਤੇ ਸ਼ਸ੍ਕੁਲਿਕਾਸ੍ਤਤਃ|
ਪਚੇਦੇਕਾਂ ਤਤਃ ਪ੍ਰਾਸ਼੍ਯ ਸ਼ਤਂ ਵ੍ਰਜਤਿ ਯੋਸਿਤਾਮ੍||੩੩||
View original
पलांशान् बृहतीव्याघ्रीपृश्निपर्णीत्रिकण्टकान्|
द्वयाढकेनाम्भसा पक्त्वा पादशेषे रसे स्थिते|
पलानि क्षीरकाकोल्याः पञ्च मागधिकापलम्|
स्वगुप्ताफलमूलानां माषाणामिक्षुररस्य च|
विदार्या मधुनश्चात्र कुडवं कुडवं क्षिपेत्|
पृथग्द्वौ मुद्गतिलयोर्घृते शष्कुलिकास्ततः|
पचेदेकां ततः प्राश्य शतं व्रजति योषिताम्||३३||
ਪਲਾਂਸ਼ਾਨਿਤਿ| ਬਹਤ੍ਯਾਦਿਭਿਸ੍ਤਿਲਸ਼ਸ੍ਕੁਲਿਕਾ ਸੁਬੋਧਾ| ਕ੍ਸੀਰਕਾਕੋਲ੍ਯਾਃ ਪਞ੍ਚ ਪਲਾਨਿ| ਸ੍ਵਗੁਪ੍ਤਾਮੂਲਾਦੀਨਾਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਕੁਡਵਃ| ਮਧੁਨਃ ਕੁਡਵੋ ਵਿਦਾਰ੍ਯਾਦ੍ ਦ੍ਵਿਗੁਣਃ| ਮੁਦ੍ਗਸ੍ਯ ਦ੍ਵੌ ਕੁਡਵੌ ਤਿਲਸ੍ਯ ਦ੍ਵਾਵਿਤਿ ਪਥਗਰ੍ਯਃ|| ੩੩||
Adhikarana svaguptAmUlakRutabhakShyAH (34) · Śloka 34
ਸ੍ਵਗੁਪ੍ਤਾਮੂਲਚੂਰ੍ਣੇਨ ਦ੍ਰੁਤੇਨ ਪਯਸਾ ਕਤਾਃ|
ਘਤੇ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾ ਭਕ੍ਸ੍ਯਾ ਵੇਗਸ਼ਤਪ੍ਰਦਾਃ||੩੪||
View original
स्वगुप्तामूलचूर्णेन द्रुतेन पयसा कृताः|
घृते सशर्कराक्षौद्रा भक्ष्या वेगशतप्रदाः||३४||
ਪਯਸਾ ਦ੍ਰੁਤੇਨ ਸ੍ਵਗੁਪ੍ਤਾਮੂਲਚੂਰ੍ਣੇਨ ਘਤੇ ਸਂਸ੍ਕਤਾਃ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾ ਭਕ੍ਸ੍ਯਾ ਵੇਗਸ਼ਤਪ੍ਰਦਾਃ|| ੩੪||
Adhikarana mAShAtmaguptAdipUpalikAH (35) · Śloka 35
ਮਾਸਾਤ੍ਮਗੁਪ੍ਤਾ ਗੋਧੂਮਸ਼ਾਲਿਸਸ੍ਟਿਕਪੈਸ੍ਟੀਕਾਨ੍|
ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਯਾ ਵਿਦਾਰ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਚੂਰ੍ਣਾਨੀਕ੍ਸੁਰਕਸ੍ਯ ਚ|
ਸਂਯੋਜ੍ਯ ਕ੍ਸੀਰਸਰ੍ਪਿਰ੍ਭ੍ਯਾਂ ਘਤੇ ਪੂਪਲਿਕਾਃ ਪਚੇਤ੍|
ਪਯੋਨੁਪਾਨਾਸ੍ਤਾਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਵਸਤਾਂ ਪਰਮ੍||੩੫||
View original
माषात्मगुप्ता गोधूमशालिषष्टिकपैष्टीकान्|
शर्कराया विदार्याश्च चूर्णानीक्षुरकस्य च|
संयोज्य क्षीरसर्पिर्भ्यां घृते पूपलिकाः पचेत्|
पयोऽनुपानास्ताः शीघ्रं कुर्वन्ति वृषतां परम्||३५||
ਮਾਸਾਤ੍ਮਗੁਪ੍ਤਾ ਗੋਧੂਮਾਦਿਪੈਸ੍ਟਿਕਾਨ੍ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਦਿਚੂਰ੍ਣਾਨਿ ਚ ਕ੍ਸੀਰਘਤਾਭ੍ਯਾਮਾਲੋਡ੍ਯ ਘਤੇ ਵਟਕਵਤ੍ ਪੂਪਲਿਕਾਃ ਪਚੇਤ੍| ਸੁਬੋਧਮ੍|| ੩੫||
Adhikarana mAShatilAdishaShkulikAH (36) · Śloka 36
ਚੂਰ੍ਣਂ ਮਾਸਾਤ੍ਤਿਲਾਚ੍ਛਾਲੋਰ੍ਵਿਦਾਰ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਸਸੈਨ੍ਧਵਮ੍|
ਰਸੇਨ ਪੁਣ੍ਡ੍ਰਕਸ੍ਯੇਕ੍ਸੋਃ ਪ੍ਲੁਤਂ ਵਾਰਾਹਮੇਦਸਿ|
ਪਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ਼ੁਸ੍ਕੁਲਿਕਾਃ ਖਾਦਨ੍ਨਾਰੋਹੇਤ੍ ਸਸ੍ਟਿਮਙ੍ਗਨਾਃ||੩੬||
View original
चूर्णं माषात्तिलाच्छालोर्विदार्याश्च ससैन्धवम्|
रसेन पुण्ड्रकस्येक्षोः प्लुतं वाराहमेदसि|
पक्त्वा शुष्कुलिकाः खादन्नारोहेत् षष्टिमङ्गनाः||३६||
ਮਾਸਾਦੀਨਾਂ ਚੂਰ੍ਣਂ ਲਵਣੇਨ ਯੁਕ੍ਤਂ ਪੁਣ੍ਡ੍ਰੇਕ੍ਸੁਰਸੇਨਾਲੋਡ੍ਯ ਸੂਕਰਮੇਦਸਿ ਸ਼ਸ੍ਕੁਲਿਕਾਃ ਕਾਰ੍ਯਾਃ| ਸੁਬੋਧਮ੍|| ੩੬||
Adhikarana madhuraphalapUpalikAH (37) · Śloka 37
ਮੁਖਪ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਨਾਂ ਫਲਾਨਾਂ ਮਧੁਰਾਤ੍ਮਨਾਮ੍|
ਫਲਾਨਾਮਾਤ੍ਮਗੁਪ੍ਤਾਯਾਃ ਸ਼ਾਲੇਰ੍ਮਾਸਾਤ੍ਤਿਲਾਦ੍ ਘਤਾਤ੍|
ਮੁਦ੍ਗਾਦ੍ਗੋਧੂਮਤਸ਼੍ਚਾਪਿ ਕੁਡਵਂ ਕੁਡਵਂ ਪਥਕ੍|
ਚੂਰ੍ਣਿਤੈਰ੍ਨ੍ਨਿਸ੍ਤੁਸੈਸ੍ਤੈਸ੍ਤੁ ਕ੍ਸੀਰੇਣਾਲੋਡ੍ਯ ਮਰ੍ਦਿਤੈਃ|
ਪਕ੍ਵਾਂ ਪੂਪਲਿਕਾਂ ਖਾਦਨ੍ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸੁ ਹਸ੍ਯਤਿ ਵਾਜਿਵਤ੍||੩੭||
View original
मुखप्रियाणां स्निग्धानां फलानां मधुरात्मनाम्|
फलानामात्मगुप्तायाः शालेर्माषात्तिलाद् घृतात्|
मुद्गाद्गोधूमतश्चापि कुडवं कुडवं पृथक्|
चूर्णितैर्न्निस्तुषैस्तैस्तु क्षीरेणालोड्य मर्दितैः|
पक्वां पूपलिकां खादन् स्त्रीषु हृष्यति वाजिवत्||३७||
ਮੁਖਪ੍ਰਿਯਾਲਾਦਿਗੁਣਾਨਾਂ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਦੀਨਾਂ ਫਲਾਨਾਮਾਤ੍ਮਗੁਪ੍ਤਾਫਲਾਨਾਂ ਸ਼ਾਲ੍ਯਾਦੀਨਾਞ੍ਚ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਕੁਡਵਃ| ਏਭਿਰ੍ਨ੍ਨਿਸ੍ਤੁਸੈਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣੀਕਤੈਃ ਕ੍ਸੀਰੇਣਾਲੋਡ੍ਯ ਮਰ੍ਦ੍ਦਿਤੈਃ ਪੂਪਲਿਕਾਃ ਕਾਰ੍ਯਾ|| ੩੭||
Adhikarana rasAnupAnotkArikAprayogaH (38) · Śloka 38
ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮਾਸਗੋਧੂਮਤੁਗਾਕ੍ਸੀਰੀਪਯੋਘਤੈਃ|
ਪਕ੍ਵਾਮੁਤ੍ਕਾਰਿਕਾਂ ਖਾਦੇਤ੍ਕਕਵਾਕੁਰਸਾਨੁਪਃ|
ਮਾਯੂਰਂ ਤੈਤ੍ਤਿਰਂ ਹਾਂਸਮੇਵਮੇਵ ਰਸਂ ਪਿਬੇਤ੍|
ਅਨੇਨਾਸ਼੍ਵ ਇਵੋਦੀਰ੍ਣੇ ਬਲੀ ਲਿਙ੍ਗਂ ਸਮਰ੍ਪਯੇਤ੍||੩੮||
View original
शर्करामाषगोधूमतुगाक्षीरीपयोघृतैः|
पक्वामुत्कारिकां खादेत्कृकवाकुरसानुपः|
मायूरं तैत्तिरं हांसमेवमेव रसं पिबेत्|
अनेनाश्व इवोदीर्णे बली लिङ्गं समर्पयेत्||३८||
ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਦਿਭਿਃ ਪਕ੍ਵਾਮੁਤ੍ਕਾਰਿਕਾਂ ਕਕਵਾਕੁਰਸਾਨੁਪਃ ਖਾਦੇਤ੍| ਕਕਵਾਕੁਰਸਃ ਕੁਕ੍ਕੁਟਰਸਃ ਮਯੂਰਰਸਾਦ੍ਯਨ੍ਯਤਮਂ ਵਾ ਪਿਬੇਤ੍| ਲਿਙ੍ਗਂ ਮੇਢ੍ਰਮ੍|| ੩੮||
Adhikarana varAhamAMsAdigulikA (39) · Śloka 39
ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਵਰਾਹਮਾਂਸਾਨਿ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਮਰਿਚਸੈਨ੍ਧਵੇ|
ਕੋਲਵਦ੍ਗੁਲਿਕਾਃ ਕਤ੍ਵਾ ਤਪ੍ਤੇ ਸਰ੍ਪਿਸਿ ਵਰ੍ਤ੍ਤਯੇਤ੍|
ਵਰ੍ਤ੍ਤਨਸ੍ਤਮ੍ਭਿਤਾਸ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਕ੍ਸੇਪ੍ਯਾਃ ਕੌਕ੍ਕੁਟੇ ਰਸੇ|
ਘਤਾਢ੍ਯੇ ਗਨ੍ਧਪਿਸ਼ੁਨੇ ਦਧਿਦਾਡਿਮਸਾਰਿਕੇ|
ਯਥਾ ਨ ਭਿਨ੍ਦ੍ਯਾਦ੍ਗੁਲਿਕਾਸ੍ਤਥਾ ਤਂ ਸਾਧਯੇਦ੍ਰਸਮ੍|
ਤਂ ਪਿਬਨ੍ਭਕ੍ਸਯਂਸ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਬਲੀ ਬਾਲੇਯਵਦ੍ ਵ੍ਰਜੇਤ੍|
ਮਾਂਸਾਨਿ ਬਲਯੁਕ੍ਤਾਨਿ ਤਥਾਨ੍ਯਾਨ੍ਯਪਿ ਕਲ੍ਪਯੇਤ੍||੩੯||
View original
पिष्ट्वा वराहमांसानि दत्त्वा मरिचसैन्धवे|
कोलवद्गुलिकाः कृत्वा तप्ते सर्पिषि वर्त्तयेत्|
वर्त्तनस्तम्भितास्ताश्च प्रक्षेप्याः कौक्कुटे रसे|
घृताढ्ये गन्धपिशुने दधिदाडिमसारिके|
यथा न भिन्द्याद्गुलिकास्तथा तं साधयेद्रसम्|
तं पिबन्भक्षयंस्ताश्च बली बालेयवद् व्रजेत्|
मांसानि बलयुक्तानि तथाऽन्यान्यपि कल्पयेत्||३९||
ਪਿਸ੍ਟ੍ਵੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸੂਕਰਮਾਂਸੇਨ ਪਿਸ੍ਟੇਨ ਮਰਿਚਸੈਨ੍ਧਵਯੁਕ੍ਤੇਨ ਕਤਾ ਗੁਲਿਕਾਸ੍ਤਪ੍ਤੇ ਘਤੇ ਵਰ੍ਤਯੇਤ੍ ਮਨਾਗਗ੍ਨਿਸਨ੍ਤਾਪਂ ਨਯੇਤ੍| ਤਸ੍ਤੇਨ ਵਰ੍ਤ੍ਤਨੇਨ ਸ੍ਤਮ੍ਭਿਤਾ ਗਹੀਤਕਾਠਿਨ੍ਯਾਃ ਕੌਕ੍ਕੁਟੇ ਰਸੇ ਪ੍ਰਕ੍ਸੇਪ੍ਯਾਃ| ਤਤਸ੍ਤਾ ਰਕ੍ਸਯਨ੍ ਸਾਧਯੇਤ੍| ਘਤਾਢ੍ਯ ਇਤ੍ਯਾਦਿ ਰਸਵਿਸ਼ੇਸਣਮ੍| ਬਾਲੇਯੋ ਰਾਸਭਃ| ਕੁਕ੍ਕੁਟਵਚ੍ਚਾਨ੍ਯਾਨ੍ਯਪਿ ਬਲਯੁਕ੍ਤਾਨਿ ਮਾਂਸਾਨਿ ਕਲ੍ਪਯੇਤ੍| (ਤਪ੍ਤੇ ਸਰ੍ਪਿਸਿ ਭਰ੍ਜਯੇਤ੍| 'ਭਰ੍ਜਨਸ੍ਤਮ੍ਭਿਤਾਸ੍ਤਾਸ਼੍ਚ' ਇਤਿ ਚਰਕਪਾਠਃ| ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ-ਤਪ੍ਤੇ ਸਰ੍ਪਿਸਿ ਭਰ੍ਜ੍ਜਯੇਤ੍| ਭਰ੍ਜ੍ਜਨਸ੍ਤਮ੍ਭਿਤਾਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਕ੍ਸੇਪ੍ਯਾਃਕੌਕ੍ਕੁਟੇ ਰਸੇ ਇਤ੍ਯਸ੍ਯਾਯਮਭਿਪ੍ਰਾਯਃ| ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਤਪ੍ਤੇਨ ਨਵਨੀਤਾਵਸ੍ਥਾਮਤਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤੇਨ| ਨਵਨੀਤਾਵਸ੍ਥਾਯਾਂ ਹਿ ਸਾਵਸ਼ੇਸਕਾਲਸ਼ੇਯਾਵਯਵਤ੍ਵਾਦਮ੍ਲਾਨੁਗਤਂ ਪ੍ਰਯੋਗੇ ਨੇਸ੍ਯਤੇ| ਨਨੁ ਸਰ੍ਪਿਸੀਤ੍ਯੁਕ੍ਤੇ ਤਦੇਵ ਗਮ੍ਯਤੇ ਕਥਂ ਪੁਨਰ੍ਨਵਨੀਤਾਸ਼ਙ੍ਕੇਤਿ| ਉਚ੍ਯਤੇ-ਆਚਾਰ੍ਯਾ ਨਵਨੀਤਂ ਘਤਂ ਜਾਤਮਿਤ੍ਯਸ੍ਤਿ ਨਵਨੀਤੇ ਘਤਵ੍ਯਪਦੇਸ਼ਃ| ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਦਪਨਯਨਾਰ੍ਥਮਿਤਿ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਯਨ੍ਤਿ| ਤੇਨ ਚ ਤਪ੍ਤੇਨ ਤਾਃ ਸਂਹਤਿਮਾਸਾਦਯਨ੍ਤਿ| ਤਥਾ ਨ ਭਿਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਦ੍ਰਵੇ ਕ੍ਸਿਪ੍ਤਾਃ| ਦਧਿਦਾਡਿਮਸਾਰਿਕ ਇਤਿ ਸਾਰਿਕੇ ਸਾਨ੍ਦ੍ਰੀਭੂਤ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਦਧਿ ਦਾਡਿਮਾਮ੍ਲਮਿਸ੍ਯਤੇ ਨਾਨ੍ਯਚ੍ਛੁਕ੍ਤਾਦਿ ਤਸ੍ਯ ਸ਼ੁਕ੍ਰਕ੍ਸਯਹੇਤੁਤ੍ਵੇਨਾਮ੍ਨਾਨਾਤ੍| ਅਮ੍ਲੋਮ੍ਲਂ ਪਚ੍ਯਤੇ ਅਮ੍ਲਸ਼੍ਚ ਪਾਕਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰਨਾਸ਼ਨਃ-ਇਤਿ ਜੇਜ੍ਜਟਃ)|| ੩੯||
Adhikarana mAShA~gkurasiddho mAhiSharasaH (40) · Śloka 40
ਮਾਸਾਨਙ੍ਕੁਰਿਤਾਨ੍ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਨ੍ ਨਿਸ੍ਤੁਸਾਨ੍ ਸਾਜਹਾਫਲਾਨ੍|
ਘਤਾਢ੍ਯੇ ਮਾਹਿਰਸੇ ਦਧਿਦਾਡਿਮਸਾਰਿਕੇ|
ਪ੍ਰਕ੍ਸਿਪ੍ਯ ਸਾਧਯੇਦ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਧਾਨ੍ਯਜੀਰਕਨਾਗਰੈਃ|
ਪੀਤੋ ਭੁਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਸ ਰਸਃ ਕੁਰੁਤੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰਮਕ੍ਸਯਮ੍||੪੦||
View original
माषानङ्कुरितान् शुद्धान् निस्तुषान् साजहाफलान्|
घृताढ्ये माहिरसे दधिदाडिमसारिके|
प्रक्षिप्य साधयेद्युक्त्या धान्यजीरकनागरैः|
पीतो भुक्तश्च स रसः कुरुते शुक्रमक्षयम्||४०||
ਅਙ੍ਕੁਰਿਤਤ੍ਵਾਦਿਯੁਕ੍ਤਾਨ੍ ਮਾਸਾਨਜਹਾਫਲਸਂਯੁਕ੍ਤਾਨ੍ ਮਾਹਿਸਮਾਂਸਰਸੇ ਘਤਭੂਯਿਸ੍ਠੇ ਦਧਿਦਾਡਿਮਪ੍ਰਧਾਨੇ ਪ੍ਰਕ੍ਸਿਪ੍ਯ ਸਾਧਯੇਤ੍| ਸ ਸਿਦ੍ਧੋ ਰਸਃ ਪੀਤੋ ਭੁਕ੍ਤਸ਼੍ਚਾਕ੍ਸਯਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਕੁਰੁਤੇ| ਅਜਹਾ ਆਤ੍ਮਗੁਪ੍ਤਾ| (ਕੁਰੁਤੇ, ਸ਼ੁਕ੍ਰਮਕ੍ਸਯਮਿਤਿ ਸਨ੍ਤਾਨਪ੍ਰਵਤ੍ਤ੍ਯਾ ਅਕ੍ਸਯਮਿਤ੍ਯੁਪਚਰ੍ਯਤੇ- ਇਤਿ ਜੇਜ੍ਜਟਃ)|| ੪੦||
Adhikarana haMsAdInAmaNDaprayogaH (41) · Śloka 41
ਹਂਸਬਰ੍ਹਿਣਦਕ੍ਸਾਣ੍ਡਾਨ੍ ਭਸ੍ਟਾਂਸ੍ਤਪ੍ਤੇਨ ਸਰ੍ਪਿਸਾ|
ਸੁਰਾਨੁਪਾਨਾਨ੍ ਯਃ ਖਾਦੇਤ੍ਸ ਤਪ੍ਤਸ੍ਤਰ੍ਪਯੇਤ੍ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ||੪੧||
View original
हंसबर्हिणदक्षाण्डान् भृष्टांस्तप्तेन सर्पिषा|
सुरानुपानान् यः खादेत्स तृप्तस्तर्पयेत्स्त्रियः||४१||
ਹਂਸਾਦੀਨਾਂ ਪ੍ਰਯੇਕਸ੍ਯਾਣ੍ਡਾਨ੍ ਤਪ੍ਤੇਨ ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਭਸ੍ਟਾਨ੍ ਸੁਰਾਨੁਪਾਨਾਨ੍ ਖਾਦੇਤ੍|| ੪੧||
Adhikarana ArdramatsyamAMsAdiprayogaH (42) · Śloka 42
ਆਰ੍ਦ੍ਰਾਣਿ ਮਤ੍ਸ੍ਯਮਾਂਸਾਨਿ ਸ਼ਫਰੀਰ੍ਵਾ ਸੁਭਰ੍ਜਿਤਾਃ|
ਤਪ੍ਤੇ ਸਰ੍ਪਿਸਿ ਯਃ ਖਾਦੇਤ੍ਸ ਗਚ੍ਛੇਤ੍ਸ੍ਤ੍ਰੀਸੁ ਨ ਕ੍ਸਯਮ੍||੪੨||
View original
आर्द्राणि मत्स्यमांसानि शफरीर्वा सुभर्जिताः|
तप्ते सर्पिषि यः खादेत्स गच्छेत्स्त्रीषु न क्षयम्||४२||
ਆਰ੍ਦ੍ਰਾਣਾਂ ਮਤ੍ਸ੍ਯਮਾਂਸਾਨਾਂ ਸ਼ਫਰੀਮਾਂਸਾਨਾਂ ਚ ਘਤਭਸ੍ਟਾਨਾਂ ਪ੍ਰਯੋਗਃ ਸੁਬੋਧਃ| ਸ਼ਫਰੀ ਰੋਹਿਤਃ| (ਮਤ੍ਸ੍ਯਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਯ ਸਾਮਾਨ੍ਯਵਾਚਿਤ੍ਵੇਪਿ ਰੋਹਿਤਸ੍ਯ ਗ੍ਰਹਣਂ ਪ੍ਰਧਾਨਕਲ੍ਪਨਾਸ਼੍ਰਯਣਾਤ੍ ਰੋਹਿਤੋ ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਨਾਮਿਤਿ| ਇਤਿ ਜੇਜ੍ਜਟਃ)|| ੪੨||
Adhikarana chAgarasasiddho rohitamatsyaprayogaH (43) · Śloka 43
ਘਤਭਸ੍ਟਾਨ੍ ਰਸੇ ਛਾਗੇ ਰੋਹਿਤਾਨ੍ ਫਲਸਾਰਿਕੇ|
ਅਨੁਪੀਤਰਸਾਨ੍ ਸਿਦ੍ਧਾਨਪਤ੍ਯਾਰ੍ਥੀ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍||੪੩||
View original
घृतभृष्टान् रसे छागे रोहितान् फलसारिके|
अनुपीतरसान् सिद्धानपत्यार्थी प्रयोजयेत्||४३||
ਰੋਹਿਤਾਨ੍ ਦਾਡਿਮਾਦਿਫਲਪ੍ਰਧਾਨੇ ਛਾਗੇ ਰਸੇ ਸਿਦ੍ਧਾਨ੍ ਘਤਭਸ੍ਟਾਨ੍ ਰਸਾਨੁਪਾਨਯੁਕ੍ਤਾਨਪਤ੍ਯਾਰ੍ਥੀ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍|| ੪੩||
Adhikarana mAShabastANDAdiprayogAH (44) · Śloka 44
ਘਤਂ ਮਾਸਾਨ੍ ਸਬਸ੍ਤਾਣ੍ਡਾਨ੍ ਫਲਾਮ੍ਲੇ ਮਾਹਿਸੇ ਰਸੇ|
ਸ੍ਵਾਦੌ ਵਾ ਸਾਧਯੇਤ੍ ਪੂਤਂ ਤਦ੍ਰਸਂ ਭਰ੍ਜਯੇਦ੍ ਘਤੇ|
ਈਸਲ੍ਲਵਣਿਤਂ ਯੁਕ੍ਤਂ ਧਾਨ੍ਯਜੀਰਕਨਾਗਰੈਃ|
ਪੀਤਃ ਸ ਵਸ੍ਯੋ ਬਲ੍ਯਸ਼੍ਚ ਬਂਹਣਸ਼੍ਚ ਪਰਂ ਰਸਃ||੪੪||
View original
घृतं माषान् सबस्ताण्डान् फलाम्ले माहिषे रसे|
स्वादौ वा साधयेत् पूतं तद्रसं भर्जयेद् घृते|
ईषल्लवणितं युक्तं धान्यजीरकनागरैः|
पीतः स वृष्यो बल्यश्च बृंहणश्च परं रसः||४४||
ਘਤਂ ਮਾਸਾਨ੍ ਬਸ੍ਤਾਨਾਮਣ੍ਡਾਂਸ਼੍ਚ ਮਾਹਿਸੇ ਦਾਡਿਮਾਦਿਫਲਾਮ੍ਲੇ ਵਾ ਰਸੇ ਸ੍ਵਾਦਾਵੇਵ ਵਾ ਨ ਤ੍ਵਮ੍ਲੇ ਸਾਧਯੇਤ੍| ਤਂ ਤਥਾਵਿਧਂ ਰਸਂ ਪੂਤਮੀਸਲ੍ਲਵਣਂ ਧਾਨ੍ਯਾਮ੍ਲਾਦਿਭਿਰ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਘਤੇ ਭਰ੍ਜਯੇਤ੍| ਪੀਤਃ ਸ ਰਸਃ ਪਰਂ ਵਸ੍ਯਾਦਿਗੁਣਃ|| ੪੪||
Adhikarana caTakAdirasaprayogAH (45) · Śloka 45
ਚਟਕਾਂਸ੍ਤੈਤ੍ਤਿਰੇ ਤਦ੍ਵਤ੍ਤਿਤ੍ਤਿਰੀਨ੍ ਕੌਕ੍ਕੁਟੇ ਰਸੇ|
ਕਲ੍ਪ੍ਯੇਚ੍ਛਿਖਿਨੋ ਹਂਸੇ ਹਂਸਾਨ੍ ਵਾ ਸ਼ਿਖਿਜੇ ਰਸੇ|
ਤਪ੍ਤਿਂ ਚਟਕਮਾਂਸਾਨਾਂ ਗਤ੍ਵਾ ਯੋਨੁ ਪਯਃ ਪਿਬੇਤ੍|
ਪ੍ਰਭੂਤਕਾਲਸਂਰੁਦ੍ਧਾਃ ਸਨ੍ਤਰ੍ਪਯਤਿ ਯੋਸਿਤਃ||੪੫||
View original
चटकांस्तैत्तिरे तद्वत्तित्तिरीन् कौक्कुटे रसे|
कल्प्येच्छिखिनो हंसे हंसान् वा शिखिजे रसे|
तृप्तिं चटकमांसानां गत्वा योऽनु पयः पिबेत्|
प्रभूतकालसंरुद्धाः सन्तर्पयति योषितः||४५||
ਤੈਤ੍ਤਿਰੇ ਰਸੇ ਚਟਕਾਂਸ੍ਤਦ੍ਵਦਿਤਿ ਮਾਹਿਸਰਸਵਿਧਾਨੇਨ ਕਲ੍ਪਯੇਤ੍| ਤਦ੍ਵਦੇਵੇਤਿ ਤਿਤ੍ਤਿਰੀਣਾਂ ਪ੍ਰਯੋਗਃ ਕੌਕ੍ਕੁਟੇ ਰਸੇ| ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸਮਮ੍| ਪ੍ਰਭੂਤ ਕਾਲਸਂਰੁਦ੍ਧਾਃ ਬਹੁਕਾਲਂ ਪੁਰੁਸਸਂਸਰ੍ਗੇਣ ਵਿਨਾਭੂਤਾਃ|| ੪੫||
Adhikarana shUlyakukkuTaprayogaH (46) · Śloka 46
ਘਟਾਢ੍ਯਂ ਕੁਕ੍ਕੁਟਂ ਸ਼ੂਲ੍ਯਂ ਸ਼ੀਤਂ ਖਾਦੇਤ੍ ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਮ੍|
ਪਿਬੇਚ੍ਚਾਨਨ੍ਤਰਂ ਕ੍ਸੀਰਂ ਯ ਇਚ੍ਛੇਚ੍ਛੁਕ੍ਰਮਕ੍ਸਯਮ੍||੪੬||
View original
घृटाढ्यं कुक्कुटं शूल्यं शीतं खादेत् समाक्षिकम्|
पिबेच्चानन्तरं क्षीरं य इच्छेच्छुक्रमक्षयम्||४६||
ਸ਼ੂਲੇ ਕੁਕ੍ਕੁਟਂ ਬਹੁਨਾ ਘਤੇਨ ਸਂਸ੍ਕਤ੍ਯ ਸ਼ੀਤੀਕਤ੍ਯ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰੇਣ ਯੁਕ੍ਤਂ ਖਾਦੇਤ੍| ਅਨਨ੍ਤਰਞ੍ਚ ਕ੍ਸੀਰਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਸ ਏਵਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਯਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰਮਕ੍ਸਯਮਿਚ੍ਛੇਤ੍|| ੪੬||
Adhikarana pipalyAdinA bastANDaprayogAH (47) · Śloka 47
ਪਿਪ੍ਪਲੀਲਵਣੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਬਸ੍ਤਾਣ੍ਡੌ ਕ੍ਸੀਰਸਰ੍ਪਿਸਾ|
ਸਾਧਿਤੌ ਭਕ੍ਸਯੇਦ੍ਯਸ੍ਤੁ ਸ ਗਚ੍ਛੇਤ੍ ਪ੍ਰਮਦਾਸ਼ਤਮ੍|
ਬਸ੍ਤਾਣ੍ਡਸਿਦ੍ਧੇ ਗੋਦੁਗ੍ਧੇ ਭਾਵਿਤਾਨਸਕਤ੍ਤਿਲਾਨ੍|
ਯਃ ਖਾਦੇਤ੍ਸਸਿਤਾਨ੍ ਗਚ੍ਛੇਤ੍ ਸ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸ਼ਤਮਪੂਰ੍ਵਵਤ੍||੪੭||
View original
पिप्पलीलवणैर्युक्तो बस्ताण्डौ क्षीरसर्पिषा|
साधितौ भक्षयेद्यस्तु स गच्छेत् प्रमदाशतम्|
बस्ताण्डसिद्धे गोदुग्धे भावितानसकृत्तिलान्|
यः खादेत्ससितान् गच्छेत् स स्त्रीशतमपूर्ववत्||४७||
ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾਦਿਨਾ ਛਗਲਾਣ੍ਡਵਿਧਾਨਂ ਸੁਬੋਧਮ੍| ਤਥੈਵ ਛਗਲਾਣ੍ਡਸਿਦ੍ਧਗੋਕ੍ਸੀਰਭਾਵਿਤਾਨਾਂ ਤਿਲਾਨਾਂ ਪ੍ਰਯੋਗਃ|| ੪੭||
Adhikarana mAShasUpena ShaShTikaudanaprayogaH (48) · Śloka 48
ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਯੋ ਮਾਸਸੂਪੇਨ ਘਤਾਢ੍ਯਂ ਸਸ੍ਟਿਕੌਦਨਮ੍|
ਪਯਃ ਪਿਬਤਿ ਜਾਗਰ੍ਤ੍ਤਿ ਕਤ੍ਸ੍ਨਾਂ ਰਾਤ੍ਰਿਂ ਸ ਵੇਗਵਾਨ੍||੪੮||
View original
भुक्त्वा यो माषसूपेन घृताढ्यं षष्टिकौदनम्|
पयः पिबति जागर्त्ति कृत्स्नां रात्रिं स वेगवान्||४८||
ਭੁਕ੍ਤ੍ਵੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਯੋ ਘਤਾਢ੍ਯਂ ਘਤਭੂਯਿਸ੍ਠਂ ਸਸ੍ਟਿਕਾਨ੍ਨਂ ਮਾਸਸੂਪੇਨ ਸਹ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪਯਃ ਪਿਬਤਿ ਸ ਵੇਗਵਾਨ੍ ਸਕਲਾਂ ਰਾਤ੍ਰਿਂ ਜਾਗਰ੍ਤ੍ਤਿ||੪੮||
Adhikarana AtmaguptAdibhiH kShIrapAkaH (49) · Śloka 49
ਆਤ੍ਮਗੁਪ੍ਤਾਫਲਂ ਮਾਸਾਨ੍ ਖਰ੍ਜੂਰਾਣਿ ਸ਼ਤਾਵਰੀਮ੍|
ਸ਼ਙ੍ਗਾਟਕਾਨਿ ਮਦ੍ਵੀਕਾਂ ਪਚੇਤ੍ਤਤ੍ ਪ੍ਰਸਤੋਨ੍ਮਿਤਮ੍|
ਕ੍ਸੀਰਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਜਲਪ੍ਰਸ੍ਥਮੇਤਤ੍ ਕ੍ਸੀਰਾਵਸ਼ੇਸਿਤਮ੍|
ਸ਼ੁਚਿਨਾ ਵਾਸਸਾ ਪੂਤਂ ਯੋਜਯੇਤ੍ ਪ੍ਰਸਤੈਸ੍ਤ੍ਰਿਭਿਃ|
ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਯਾਸ੍ਤੁਗਾਕ੍ਸੀਰ੍ਯਾਃ ਸਰ੍ਪਿਸੋਭਿਨਵਸ੍ਯ ਚ|
ਤਤ੍ਪਿਬੇਤ੍ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਭੁਞ੍ਜਾਨਃ ਸਸ੍ਟਿਕੌਦਨਮ੍|
ਤਥਾ ਜਰਾਪਰੀਤੋਪਿ ਪੁਤ੍ਰੈਃ ਸ ਪਰਿਵਾਰ੍ਯਤੇ||੪੯||
View original
आत्मगुप्ताफलं माषान् खर्जूराणि शतावरीम्|
शृङ्गाटकानि मृद्वीकां पचेत्तत् प्रसृतोन्मितम्|
क्षीरप्रस्थं जलप्रस्थमेतत् क्षीरावशेषितम्|
शुचिना वाससा पूतं योजयेत् प्रसृतैस्त्रिभिः|
शर्करायास्तुगाक्षीर्याः सर्पिषोऽभिनवस्य च|
तत्पिबेत्क्षौद्रसंयुक्तं भुञ्जानः षष्टिकौदनम्|
तथा जरापरीतोऽपि पुत्रैः स परिवार्यते||४९||
ਆਤ੍ਮਗੁਪ੍ਤਾਫਲਾਦਿਭਿਃ ਕ੍ਸੀਰਵਿਧਾਨਂ ਸੁਬੋਧਮ੍| ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਦਾਦੀਨਾਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਤ੍ਰਯਃ ਪ੍ਰਸਤਾਃ|| ੪੯||
Adhikarana drAkShAdikShIrapAkaH (50) · Śloka 50
ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਖਰ੍ਜੂਰਖਰ੍ਜੂਰੀਮਸ੍ਤਕਾਨ੍ਯਜਹਾਫਲਮ੍|
ਪਯਸ੍ਯਾਭੀਰੁਮਾਸਾਂਸ਼੍ਚ ਮਧੁਕਾਨਿ ਚ ਸਾਧਯੇਤ੍|
ਤੋਯਾਢਕੇ ਪਲਾਂਸ਼ਾਨਿ ਪਾਦਸ਼ੇਸੇਣ ਤੇਨ ਚ|
ਕ੍ਸੀਰਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਪਚੇਤ੍ਕ੍ਸੀਰਸ਼ੇਸੇਣਾਦ੍ਯਾਦ੍ ਘਤਾਨ੍ਵਿਤਮ੍|
ਸਸ੍ਟਿਕਾਨ੍ਨਂ ਸਿਤਾਜ੍ਯੇਨ ਯੋਗੋਯਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰਕਤ੍ਪਰਮ੍||੫੦||
View original
द्राक्षाखर्जूरखर्जूरीमस्तकान्यजहाफलम्|
पयस्याभीरुमाषांश्च मधुकानि च साधयेत्|
तोयाढके पलांशानि पादशेषेण तेन च|
क्षीरप्रस्थं पचेत्क्षीरशेषेणाद्याद् घृतान्वितम्|
षष्टिकान्नं सिताज्येन योगोऽयं शुक्रकृत्परम्||५०||
ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਦੀਨਾਂ ਕ੍ਵਾਥੇਨ ਕ੍ਸੀਰਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਪਚੇਤ੍| ਕ੍ਸੀਰਸ਼ੇਸਮ੍| ਸਿਤਾਜ੍ਯਸਹਿਤੇਨ ਤੇਨ ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਸਸ੍ਟਿਕਾਨ੍ਨਮਦ੍ਯਾਤ੍| ਅਜਹਾ ਆਤ੍ਮਗੁਪ੍ਤਾ||੫੦||
Adhikarana jIvakAdighRutam (51) · Śloka 51
ਜੀਵਕਰ੍ਸਭਕੌ ਮੇਦਾ ਜੀਵਨ੍ਤੀ ਸ਼੍ਰਾਵਣੀਦ੍ਵਯਮ੍|
ਖਾਰ੍ਜੂਰਂ ਮਧੁਕਂ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਂ ਵਿਦਾਰੀਂ ਵਿਸ਼੍ਵਭੇਸਜਮ੍|
ਸ਼ਙ੍ਗਾਟਕਾਨਿ ਚਪਲਾ ਨਵਂ ਸਰ੍ਪਿਃ ਪਯੋਜਲਮ੍|
ਘਤਾਵਸ਼ੇਸਿਤਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮਾਕ੍ਸਿਕਾਨ੍ਵਿਤਮ੍|
ਸਸ੍ਟਿਕੌਦਨਸਂਯੁਕ੍ਤਮੁਪਯੋਜ੍ਯਂ ਯਥਾਬਲਮ੍|
ਤਦ੍ਦਸ੍ਯਂ ਬਲਕਦ੍ਵਰ੍ਣ੍ਯਂ ਕਣ੍ਡ੍ਯਂ ਦੇਹਸ੍ਯ ਬਂਹਣਮ੍||੫੧||
View original
जीवकर्षभकौ मेदा जीवन्ती श्रावणीद्वयम्|
खार्जूरं मधुकं द्राक्षां विदारीं विश्वभेषजम्|
शृङ्गाटकानि चपला नवं सर्पिः पयोजलम्|
घृतावशेषितं सिद्धं शर्करामाक्षिकान्वितम्|
षष्टिकौदनसंयुक्तमुपयोज्यं यथाबलम्|
तद्दृष्यं बलकृद्वर्ण्यं कण्ड्यं देहस्य बृंहणम्||५१||
ਜੀਵਕਾਦਿਸਿਦ੍ਧਂ ਘਤਂ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮਾਕ੍ਸਿਕਸਹਿਤਂ ਯਥਾਬਲਂ ਸਸ੍ਟਿਕਾਨ੍ਨਮੁਪਯੋਜ੍ਯਂ ਵਸ੍ਯਾਦਿਗੁਣਮ੍|| ੫੧||
Adhikarana gRuShTyAdikShIram (52) · Śloka 52
ਗਸ੍ਟਿਰ੍ਬਸ੍ਕਯਣੀ ਨੀਰੁਗੂਰ੍ਧ੍ਵਸ਼ਙ੍ਗੀ ਚਤੁਸ੍ਤਨੀ|
ਸਾਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਵਾਦੁਬਹੁਕ੍ਸੀਰਾ ਰੂਪਸ਼ੀਲਸਮਨ੍ਵਿਤਾ|
ਇਕ੍ਸੁਭਿਰ੍ਮਾਸਪਰ੍ਣੇਨ ਯਾ ਸੁਪੁਸ੍ਟਾਰ੍ਜੁਨੇਨ ਵਾ|
ਤਤ੍ਕ੍ਸੀਰਂ ਸਸਿਤਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਘਤਂ ਪੁਤ੍ਰ੍ਯਂ ਰਤਿਪ੍ਰਦਮ੍||੫੨||
View original
गृष्टिर्बष्कयणी नीरुगूर्ध्वशृङ्गी चतुस्तनी|
सान्द्रस्वादुबहुक्षीरा रूपशीलसमन्विता|
इक्षुभिर्माषपर्णेन या सुपुष्टार्जुनेन वा|
तत्क्षीरं ससिताक्षौद्रघृतं पुत्र्यं रतिप्रदम्||५२||
ਗੁਸ੍ਟਿਤ੍ਵਾਦਿਗੁਣਯੁਕ੍ਤਾਯਾ ਇਕ੍ਸ੍ਵਾਦਿਨਾ ਸੁਪੁਸ੍ਟਾਯਾਃ ਗੋਃ ਕ੍ਸੀਰਂ ਸਿਤਾਦਿਸਹਿਤਂ ਪੀਤਂ ਪੁਤ੍ਰੀਯਂ ਰਤਿਪ੍ਰਦਂ ਚ| ਗਸ੍ਟਿਃ ਪ੍ਰਥਮਪ੍ਰਸਵਾ| ਬਸ੍ਕਯਣ੍ਯਨਵਪ੍ਰਸੂਤਾ| (ਗਸ੍ਟਿਰੇਕਵਾਰਪ੍ਰਸੂਤਾ ਤਸ੍ਯਾ ਉਪਚਿਤਧਾਤੁਤ੍ਵਾਤ੍ ਪਯੋਪਿ ਕਾਰਣਾਨੁਵਿਧਾਨਾਤ੍ ਤਦ੍ਵਦੇਵ ਭਵਤਿ| ਪੁਸ੍ਟਘ੍ਣਂ ਚੈਤਤ੍ ਜ੍ਞਾਪਯਤਿ| ਸਾਤ੍ਮ੍ਯੇਨੋਪਚਿਤਾਯਾਃ ਕ੍ਸੀਰਮਪਿ ਜ੍ਯਾਯਸ੍ਤਾਮਾਵਹਤਿ| ਚਤੁਸ੍ਤਨ੍ਯਾਦਿਭਿਰ੍ਵਿਸ਼ੇਸਣੈਃ ਕ੍ਸੀਰਮਪਿ ਤ੍ਰਿਸ੍ਤਨਤ੍ਵਵਿਸ਼ਾਲਤ੍ਵਵਿਸ਼ਙ੍ਕਟਤ੍ਵਾਦਯੋ ਗਵਾਂ ਦੋਸਾ ਇਤਿ| ਏਵਂਵਿਧਾ ਮਙ੍ਗਲ੍ਯਾ ਚਤੁਸ੍ਤਨ੍ਯਾਦਿਯੁਕ੍ਤੇਤਿ| ਏਵਂਵਿਧਾਯਾਃ ਪਯਃਪ੍ਰਭਾਵਾਦ੍ ਵਸ੍ਯਤਾਮਾਸਾਦਯਤਿ| ਮਾਸਪਰ੍ਣੇਨੇਤ੍ਯਤ੍ਰ ਪਰ੍ਣਗ੍ਰਹਣੇਨੈਤਜ੍ਜ੍ਞਾਪਯਤਿ| ਸ਼ੁਸ੍ਕਾਃ ਸ੍ਤਮ੍ਬਵਨ੍ਤੋ ਨ ਫਲਾਨੀਤਿ| ਤਾਨ੍ਯਸਾਤ੍ਮ੍ਯਾਨਿ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ੋ ਗਵਾਂ ਤਣਪਰ੍ਣੋਚਿਤਤ੍ਵਾਤ੍| ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਮਾਸਪਰ੍ਣੇਨੇਤ੍ਯੁਚ੍ਯਤੇ| ਅਨ੍ਯਤਣਪਰ੍ਣਪੁਸ੍ਟਾਯਾ ਅਪਿ ਕ੍ਸੀਰਂ ਵਸ੍ਯਮੁਚ੍ਯਤੇ| ਮਾਸਾਪਰ੍ਣਾਦਿਭਿਰ੍ਵਸ੍ਯੈਃ ਪੁਸ੍ਟਾਯਾ ਨਿਤਰਾਂ ਵਸਤ੍ਵਮਾਪਾਦਯਤਿ| ਅਨ੍ਯੇ ਤ੍ਵਨ੍ਯਥਾ ਕ੍ਸੀਰਤ੍ਰਯਮਿਤਿ ਵਰ੍ਣਯਨ੍ਤਿ| ਇਕ੍ਸ੍ਵਾਦਾਯਾ ਮਾਸਪਰ੍ਣਾਦਾਯਾ ਅਰ੍ਜੁਨਾਦਾਯਾਸ਼੍ਚੇਤਿ-ਇਤਿ ਜੇਜ੍ਜਟਃ)|| ੫੨||
Adhikarana gRuShTyAdikShIraprayogaH prathamaH prayogaH (53) · Śloka 53
ਸ਼ੁਕ੍ਰਲੈਰ੍ਜੀਵਨੀਯਾਖ੍ਯੈਰ੍ਬਹਣੈਰ੍ਬਲਵਰ੍ਦ੍ਧਨਃ|
ਵਯਸਃ ਸ੍ਥਾਪਨੈਸ਼੍ਚੈਤਤ੍ਪਯਃਸਿਦ੍ਧਂ ਪਥਕ੍ਪਥਕ੍|
ਯੁਕ੍ਤਂ ਗੋਧੂਮਚੂਰ੍ਣੇਨ ਸਘਤਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸ਼ਰ੍ਕਰਮ੍|
ਪਰ੍ਯਾਯੇਣੋਪਯੋਕ੍ਤਵ੍ਯਮਿਚ੍ਛਤਾ ਸ਼ੁਕ੍ਰਮਕ੍ਸਯਮ੍||੫੩||
View original
शुक्रलैर्जीवनीयाख्यैर्बृहणैर्बलवर्द्धनः|
वयसः स्थापनैश्चैतत्पयःसिद्धं पृथक्पृथक्|
युक्तं गोधूमचूर्णेन सघृतक्षौद्रशर्करम्|
पर्यायेणोपयोक्तव्यमिच्छता शुक्रमक्षयम्||५३||
ਗੋਰ੍ਗ੍ਗਸ੍ਟ੍ਯਾਦਿਗੁਣਯੁਕ੍ਤਾਯਾਸ਼੍ਚੈਤਤ੍ ਪਯਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰਲੈਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰਵਰ੍ਦ੍ਧਨੈਰ੍ਮਹਾਕਸਾਯਸਂਗ੍ਰਹਾਧ੍ਯਾਯਪਠਿਤੈਰ੍ਮੇਦਾਕਾਕੋਲੀਦ੍ਵਯਾਦਿਭਿਃ ਜੀਵਨੀਯਾਖ੍ਯੈਰ੍ਜੀਵਨ੍ਤੀਕਾਕੋਲ੍ਯਾਦਿਭਿਃ| ਬਂਹਣੈਰ੍ਵਾਟ੍ਯਾਬਲਾਦਿਭਿਃ| ਵਯਸਃ ਸ੍ਥਾਪਨੈਸ੍ਮਤਾਪਥ੍ਯਾਦਿਭਿਸ਼੍ਚ ਪਥਕ੍ਪਥਕ੍ਸਿਦ੍ਧਮਨਨ੍ਤਰਞ੍ਚ ਗੋਧੂਮਚੂਰ੍ਣੇਨ ਘਤਾਦਿਭਿਸ਼੍ਚ ਯੁਕ੍ਤਂ ਪਰ੍ਯਾਯੇਣੇਤਿ ਕ੍ਰਮੇਣੋਪਯੋਕ੍ਤਵ੍ਯਮਕ੍ਸਯਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰਮਿਚ੍ਛਤਾ ਪੁਂਸਾ||੫੩||
Adhikarana dvitIyaH prayogaH (54) · Śloka 54
ਮੇਦਾਂ ਪਯਸ੍ਯਾਂ ਜੀਵਨ੍ਤੀਂ ਵਿਦਾਰੀਂ ਕਣ੍ਟਕਾਰਿਕਾਮ੍|
ਮਾਸਾਨ੍ ਸ਼੍ਵਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾਂ ਕ੍ਸੀਰਿਕਾਂ ਗੋਧੂਮਾਨ੍ ਸ਼ਾਲਿਸਸ੍ਟਿਕਾਨ੍|
ਤਤ੍ਕ੍ਸੀਰੇਰ੍ਦ੍ਧੋਦਕੇ ਸਿਦ੍ਧਾਨ੍ ਕਾਰ੍ਸਿਕਾਨਾਢਕੋਨ੍ਮਿਤੇ|
ਵਿਸਰ੍ਜਯੇਤ੍ਪਯਸ਼੍ਸ਼ੇਸਂ ਤਤ੍ਪੂਤਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਰ੍ਪਿਸਾ|
ਸਿਤਯਾ ਚ ਯੁਤਂ ਪੀਤ੍ਵਾ ਵਦ੍ਧੋਪਿ ਤਰੁਣਾਯਤੇ||੫੪||
View original
मेदां पयस्यां जीवन्तीं विदारीं कण्टकारिकाम्|
माषान् श्वदंष्ट्रां क्षीरिकां गोधूमान् शालिषष्टिकान्|
तत्क्षीरेऽर्द्धोदके सिद्धान् कार्षिकानाढकोन्मिते|
विसर्जयेत्पयश्शेषं तत्पूतं क्षौद्रसर्पिषा|
सितया च युतं पीत्वा वृद्धोऽपि तरुणायते||५४||
ਤਤ੍ਕ੍ਸੀਰੇ ਤਸ੍ਯਾ ਗਸ੍ਟ੍ਯਾਦਿਗੁਣਯੁਕ੍ਤਾਯਾ ਗੋਃ ਕ੍ਸੀਰੇ ਆਢਕੋਨ੍ਮਿਤੇ ਅਰ੍ਦ੍ਧੋਦਕੇ ਉਦਕਸ੍ਯਾਰ੍ਦ੍ਧੇਨ ਯੁਕ੍ਤੇ ਮੇਦਾਦੀਨ੍ ਕਰ੍ਸਾਸ਼ਾਨ੍ ਦਤ੍ਵਾ ਸਿਦ੍ਧਾਨ੍ ਪਯਸ਼੍ਸ਼ੇਸਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਾਨ੍ ਵਿਸਰ੍ਜਯੇਤ੍| ਤਤਃ ਪੂਤਂ ਤਤ੍ਕ੍ਸੀਰਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਦਿਯੁਕ੍ਤਂ ਪੀਤ੍ਵਾ ਵਦ੍ਧੋਤੀਤਸਪ੍ਤਤਿਵਰ੍ਸੋਪਿ ਤਰੁਣਾਯਤੇ ਤਰੁਣ ਇਵਾਚਰਤਿ||੫੪||
Adhikarana tRutIyaH prayogaH (55) · Śloka 55
ਮਣ੍ਡਲੈਰ੍ਜਾਤਰੂਪਸ੍ਯ ਸੁਤਪ੍ਤੈਸ੍ਤਤ੍ਪਯਃ ਸ਼ਤਮ੍|
ਸਿਦ੍ਧਂ ਪੁਂਸਵਨਂ ਵਸ੍ਯਂ ਸਸਿਤਾਘਤਮਾਕ੍ਸਿਕਮ੍|
ਰੂਪ੍ਯਾਯਸ੍ਤਾਮ੍ਰਸੀਸਾਨਾਮਯਮੇਵ ਪਥਗ੍ਵਿਧਿਃ||੫੫||
View original
मण्डलैर्जातरूपस्य सुतप्तैस्तत्पयः शृतम्|
सिद्धं पुंसवनं वृष्यं ससिताघृतमाक्षिकम्|
रूप्यायस्ताम्रसीसानामयमेव पृथग्विधिः||५५||
ਤਤ੍ਪਯਸ੍ਤਸ੍ਯਾ ਗਸ੍ਟ੍ਯਾਦਿਗੁਣਯੁਕ੍ਤਾਯਾ ਗੋਃ ਪਯਃ ਸੁਤਪ੍ਤੈਃ ਸੁਵਰ੍ਣਸ੍ਯ ਪਤ੍ਰੈਃ ਸ਼ਤਮ੍| ਸਿਦ੍ਧਮਿਤ੍ਯਾਦਿ ਸੁਬੋਧਮ੍| ਸੁਵਰ੍ਣਵਦ੍ਰੂਪ੍ਯਾਨਾਨਾਮਪਿ ਚਤੁਰ੍ਣਾਮਨ੍ਯਤਮਸ੍ਯ ਵਿਧਿਃ| (ਜਾਤਰੂਪਸ੍ਯ ਸੁਵਰ੍ਣਸ੍ਯ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਮਣ੍ਡਲੈਃ ਪਤ੍ਰੈਃ ਸ਼ਤਸ੍ਯ ਪਯਸੋ ਵਿਸ਼ਿਸ੍ਟਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯੁਤ੍ਪਾਦਃ| ਤਤ੍ਪਯਸ੍ਤਸ੍ਯਾ ਏਵੇਕ੍ਸ੍ਵਾਦਿਪੁਸ੍ਟਾਯਾਃ-ਇਤਿ ਜੇਜ੍ਜਟਃ)|| ੫੫||
Adhikarana pippalIprayogaH (56) · Śloka 56
ਚੂਰ੍ਣਿਤਾਃ ਪਿਪ੍ਪਲੀਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ ਪ੍ਰਕੁਞ੍ਚੇ ਤੈਲਸਰ੍ਪਿਸੋਃ|
ਭਸ੍ਟਾਃ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਃ ਕ੍ਸੀਰੇਣਾਲੋਡਿਤਾਃ ਪਿਬੇਤ੍|
ਅਸ਼੍ਨਂਸ਼੍ਚ ਸਸ੍ਟਿਕਂ ਕ੍ਸੀਰਸਰ੍ਪਿਭ੍ਯਾਂ ਵਾਜਿਵਦ੍ਭਵੇਤ੍||੫੬||
View original
चूर्णिताः पिप्पलीस्त्रिंशत् प्रकुञ्चे तैलसर्पिषोः|
भृष्टाः सशर्कराक्षौद्राः क्षीरेणालोडिताः पिबेत्|
अश्नंश्च षष्टिकं क्षीरसर्पिभ्यां वाजिवद्भवेत्||५६||
ਤੈਲਘਤਯੋਃ ਪ੍ਰਕੁਞ੍ਚੇ ਭਸ੍ਟਾਸ੍ਯ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ ਪਿਪ੍ਪਲੀਚੂਰ੍ਣਸ੍ਯ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਹਿਤਸ੍ਯ ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਪਾਨਂ ਸਸ੍ਟਿਕਾਨ੍ਨਸ੍ਯ ਚ ਕ੍ਸੀਰਸਰ੍ਪਿਰ੍ਭ੍ਯਾਮਸ਼ਨਂ ਵਾਜੀਕਰਣਮ੍|| ੫੬||
Adhikarana payasA ShaShTikaudanaprayogaH (57) · Śloka 57
ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਂਸ਼ੁਸ਼ੁਭ੍ਰਮ੍ ਪਯਸਾ ਘਤਾਢ੍ਯਂ ਸਸ੍ਟਿਕੌਦਨਮ੍|
ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮਧੁਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਭੁਞ੍ਜਾਨੋ ਨਾ ਵਸਾਯਤੇ||੫੭||
View original
चन्द्रांशुशुभ्रम् पयसा घृताढ्यं षष्टिकौदनम्|
शर्करामधुसंयुक्तं भुञ्जानो ना वृषायते||५७||
ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਂਸ਼ੁਵਚ੍ਛੁਭ੍ਰਂ ਸਸ੍ਟਿਕਸ੍ਯੌਦਨਂ ਘਤਭੂਯਿਸ੍ਠਂ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮਧੁਯੁਕ੍ਤਂ ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਭੁਞ੍ਜਾਨੋ ਵਸਾਯਤੇ| ਨਾ ਪੁਰੁਸਃ| ('ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਂਸ਼ੁਕਲਪਮਿ'ਤਿ ਚਰਕਪਾਠਃ) ਸਸ੍ਟਿਕੌਦਨਸ੍ਯ ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਂਸ਼ੁਕਲ੍ਪਤ੍ਵਂ ਤਸ੍ਯਾਪ੍ਯਪੇਤਕਣਮਲਸ੍ਯਾਖਣ੍ਡਿਤਧੌਤਸ੍ਯ ਜ੍ਞਾਪਨਾਰ੍ਥਮ੍| ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ ਗੌਰਸਸ੍ਟਿਕਸ੍ਯ ਪ੍ਰਵਰਤ੍ਵਾਤ੍ਤਦ੍ਵਿਸ਼ੇਸਣਾਰ੍ਥਂ ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਂਸ਼ੁਕਲਪਮਿਤਿ ਸਾਦਸ਼੍ਯਾਨ੍ਨ ਕਲ੍ਪਨੇਨੇਤਿ-ਇਤਿ ਜੇਜ੍ਜਟਃ)|| ੫੭||
Adhikarana dadhnaH sareNa ShaShTikaudanaprayogaH (58) · Śloka 58
ਦਧ੍ਨਃ ਸਰੇਣ ਸਘਤੋ ਭਕ੍ਸਿਤਃ ਸਸ੍ਟਿਕੌਦਨਃ|
ਸੈਲਾਤੁਗੋਸਣਕ੍ਸੌਦ੍ਰਃ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਢ੍ਯੇਨ ਸ਼ੁਕ੍ਰਕਤ੍||੫੮||
View original
दध्नः सरेण सघृतो भक्षितः षष्टिकौदनः|
सैलातुगोषणक्षौद्रः शर्कराढ्येन शुक्रकृत्||५८||
ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਭੂਯਿਸ੍ਠੇਨ ਦਧ੍ਨਃ ਸਰੇਣੈਲਾਦਿਯੁਕ੍ਤਃ ਸਸ੍ਟਿਕੌਦਨੋ ਭਕ੍ਸਿਤਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰਕਦ੍ਭਵਤਿ| ਊਸਣਂ ਮਰਿਚਮ੍| ਦਧ੍ਨਃ ਸਰਂ ਸ਼ਰਚ੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਸਨ੍ਨਿਭਂ ਦੋਸਵਰ੍ਜਿਤਮ੍| ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਮਰਿਚੈਸ੍ਤੁਗਾਕ੍ਸੀਰ੍ਯਾ ਚ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍|| ਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਯੁਕ੍ਤਂ ਸੁਸੂਕ੍ਸ੍ਮੈਲਂ ਨਾਵੇ ਕੁਮ੍ਭੇ ਸ਼ੁਚੌ ਪਟੇ| ਮਾਰ੍ਜਿਤਂ ਪ੍ਰਕ੍ਸਿਪੇਚ੍ਛੀਤੇ ਘਤਾਢ੍ਯੇ ਸਸ੍ਟਿਕੌਦਨਂ|| ਪਿਬੇਨ੍ਮਾਤ੍ਰਾਂ ਰਸਾਲਾਯਾਸ੍ਤਂ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸਸ੍ਟਿਕੌਦਨਮ੍| ਵਰ੍ਣਸ੍ਵਰਬਲੋਪੇਤਃ ਪੁਮਾਂਸ੍ਤੇਨ ਵਸਾਯਤੇ|| ਇਤਿ ਚਰਕੇ| ਦਧ੍ਨਃ ਸਰਮਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਸਸ੍ਟਿਕੌਦਨਂ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਰਸਾਲਾਯਾ ਮਾਤ੍ਰਾਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਰਸਾਲਾਨਾਮ ਦਧਿਸ਼ਰ੍ਕਰਯਾ ਸਹ ਪਟਮਦਿਤਂ ਚ ਚਤੁਰ੍ਜਾਤਕਕਰ੍ਪੂਰਮਾਤ੍ਰਯਾ ਯੁਕ੍ਤਂ ਲੋਕੇ ਰਸਾਲੇਤ੍ਯੁਚ੍ਯਤੇ-ਇਤਿ ਜੇਜ੍ਜਟਃ|| ੫੮||
Adhikarana vRuShyau pAdalepau (59) · Śloka 59
ਅਧ੍ਯਣ੍ਡਾਮਾਰ੍ਸਭੀਂ ਚੈਵ ਸ੍ਵਯਙ੍ਗੁਪ੍ਤਾਫਲਾਨਿ ਚ|
ਪਾਦਲੇਪਂ ਨਰਃ ਕਤ੍ਵਾ ਨਿਸ਼ਿ ਵੇਗੈਰ੍ਨ ਹੀਯਤੇ|
ਵਰ੍ਸਾਭੂਮੂਲਮਦ੍ਵੀਕਾਸ੍ਵਯਙ੍ਗੁਪ੍ਤਾਫਲਾਨਿ ਚ|
ਸਿਦ੍ਧਸ਼੍ਚਰਣਲੇਪੋਯਂ ਭੁਵਂ ਪਦ੍ਭ੍ਯਾਂ ਤੁ ਨ ਸ੍ਪਸ਼ੇਤ੍||੫੯||
View original
अध्यण्डामार्षभीं चैव स्वयङ्गुप्ताफलानि च|
पादलेपं नरः कृत्वा निशि वेगैर्न हीयते|
वर्षाभूमूलमृद्वीकास्वयङ्गुप्ताफलानि च|
सिद्धश्चरणलेपोऽयं भुवं पद्भ्यां तु न स्पृशेत्||५९||
ਅਧ੍ਯਣ੍ਡਾਦਿਭਿਃ ਪਾਦਲੇਪੋ ਵਾਜੀਕਰਣਃ| (ਨਿ) ਅਧ੍ਯਣ੍ਡੇਕ੍ਸੁਰਕਸ੍ਤੈਲਕਣ੍ਟਕਃ ਕੋਕਿਲਾਕ੍ਸਕਃ| ਆਰ੍ਸਭੀ ਸਭਕਾਖ੍ਯਾ| ਸ੍ਵਯਙ੍ਗੁਪ੍ਤਾ ਆਤ੍ਮਗੁਪ੍ਤਾ| ਸੈਵ ਕਪਿਕਚ੍ਛੂਃ| ਵਰ੍ਸਾਭ੍ਵਾਦਿਭਿਸ਼੍ਚਰਣਲੇਪਃ ਸਿਦ੍ਧੋਪ੍ਰਤਿਹਤਃ| ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਕਤੇ ਪਦ੍ਭਯਾਂ ਭੁਵਂ ਨ ਸ੍ਪਸ਼ੇਤ੍|| ੫੯||
Adhikarana nityavRuShyANi (60) · Śloka 60
ਘਤਕ੍ਸੀਰਾਸ਼ਨੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਨਿਰ੍ਵ੍ਯਾਧਿਰ੍ਨਿਤ੍ਯਗੋ ਯੁਵਾ|
ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਪ੍ਰਵਣੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਨਰਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸੁ ਵਸਾਯਤੇ||੬੦||
View original
घृतक्षीराशनो नित्यं निर्व्याधिर्नित्यगो युवा|
सङ्कल्पप्रवणो नित्यं नरः स्त्रीषु वृषायते||६०||
ਘਤਕ੍ਸੀਰਾਸ਼ਨ ਇਤਿ| ਨਿਤ੍ਯਂ ਘਤਕ੍ਸੀਰਾਸ਼ਨਤ੍ਵਾਦਿਯੁਕ੍ਤੋ ਨਰਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸੁ ਨਿਤ੍ਯਂ ਵਸਾਯਤੇ| ਨਿਤ੍ਯਗੋ ਯਃ ਸਦੈਵ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਂ ਯਾਤਿ| (ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਪ੍ਰਵਣਃ ਕਾਲਾਨੁਧ੍ਯਾਨਾਭਿਮੁਖਃ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਪ੍ਰਵਣਸ੍ਤਨ੍ਨਿਤ੍ਯਃ| ਨਰਗ੍ਰਹਣਂ ਕਿਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸੁ ਵਸਾਯਤ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੇ ਗਮ੍ਯਤ ਏਵ| ਤਥਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀਗ੍ਰਹਣਞ੍ਚ ਤਤ੍ਰੈਵ ਵਸਾਯਤੇ ਨਾਨ੍ਯਤ੍ਰੇਤਿ ਸ੍ਤ੍ਰੀਗ੍ਰਹਣਮਪਿ ਵ੍ਯਰ੍ਥਮ੍| ਉਚ੍ਯਤੇ ਨਰਗ੍ਰਹਣਂ ਨਪੁਂਸਕਮਿਤ੍ਯੇਤਜ੍ਜ੍ਞਾਪਯਤਿ| ਸ੍ਤ੍ਰੀਗ੍ਰਹਣਞ੍ਚ ਸਾਮਾਨ੍ਯੇਨੈਵ ਸ੍ਤ੍ਰੀਤਿ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ-ਇਤਿ ਜੇਜ੍ਜਟਃ)|| ੬੦||
Adhikarana vRuShyANi BakShyapeyAdIni (61) · Śloka 61
ਆਤ੍ਮਗੁਪ੍ਤਾਫਲਂਮਾਸਾ ਗੋਧੂਮਃ ਸ਼ਾਲਿਸਸ੍ਟਿਕਮ੍|
ਇਕ੍ਸੁਰਿਕ੍ਸੁਰਕਃ ਕ੍ਸੀਰਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾ ਸਿਤੋਪਲਾ|
ਉਚ੍ਚਟਾ ਸ਼ਰਮੂਲਾਨਿ ਵਿਦਾਰੀ ਸਸ਼ਤਾਵਰੀ|
ਜੀਵਨੀਯਾਨਿ ਖਰ੍ਜੂਰਂ ਮੋਚਚੋਚਫਲਾਨਿ ਚ|
ਏਭਿਰ੍ਭਕ੍ਸ੍ਯਾਣਿ ਪੇਯਾਨਿ ਲੇਹ੍ਯਾਨਿ ਚ ਘਤਾਨਿ ਚ|
ਨਿਤ੍ਯਮਾਸੇਵਮਾਨਸ੍ਯ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸੁ ਹਰ੍ਸੋ ਵਿਵਰ੍ਦ੍ਧਤੇ||੬੧||
View original
आत्मगुप्ताफलंमाषा गोधूमः शालिषष्टिकम्|
इक्षुरिक्षुरकः क्षीरं क्षौद्रं द्राक्षा सितोपला|
उच्चटा शरमूलानि विदारी सशतावरी|
जीवनीयानि खर्जूरं मोचचोचफलानि च|
एभिर्भक्ष्याणि पेयानि लेह्यानि च घृतानि च|
नित्यमासेवमानस्य स्त्रीषु हर्षो विवर्द्धते||६१||
ਆਤ੍ਮਗੁਪ੍ਤਾਫਲਾਦਿਭਿਃ ਕਤਾਨਿ ਭਕ੍ਸ੍ਯਾਦੀਨਿ ਸਦਾ ਸੇਵਮਾਨਸ੍ਯ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸੁ ਵਿਸਯੇ ਹਰ੍ਸੋ ਵਿਵਰ੍ਦ੍ਧਤੇ| ਇਕ੍ਸੁਰਕਃ ਕੋਕਿਲਾਕ੍ਸਕਃ, ਉਚ੍ਚਟਾ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਾ ਮਹਾਮੁਸ੍ਤਾ, ਸ਼੍ਵੇਤਦੁਰ੍ਵਾਰਿਕਾ ਸ੍ਵਲ੍ਪਵਿਟਪਃ 'ਪ੍ਰਾਯਸ਼ੋ ਨਦੀਤੀਰੇ ਦਸ੍ਯਤੇ' ਇਤਿ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਟੀਕਾ| 'ਚੂਡਾਲਾ ਚਕ੍ਰਲੋਚ੍ਚਟਾ' ਇਤ੍ਯਮਰਃ||੬੧||
Adhikarana kShipravRuShyAH bastayaH (62) · Śloka 62
ਜੀਵਨੀਯਘਤਕ੍ਸੀਰਮਧੁਤੈਲਸਿਤਾਰਸੈਃ|
ਰਸਕ੍ਸੀਰਾਸ਼ਿਨਃ ਕ੍ਸਿਪ੍ਰਂ ਵਸਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਬਸ੍ਤਯਃ||੬੨||
View original
जीवनीयघृतक्षीरमधुतैलसितारसैः|
रसक्षीराशिनः क्षिप्रं वृषं कुर्वन्ति बस्तयः||६२||
ਜੀਵਨੀਯਾਦਿਭਿਃ ਕਤਾ ਬਸ੍ਤਯੋ ਰਸਕ੍ਸੀਰਾਸ਼ਿਨਂ ਨਰਂ ਕ੍ਸਿਪ੍ਰਂ ਵਸਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ|| ੬੨||
Adhikarana putrIyAH bastayaH (63) · Śloka 63
ਸਿਦ੍ਧਬਸ੍ਤਿਵਿਕਲ੍ਪੋਕ੍ਤਾਨ੍ ਬਲਸ਼ੁਕ੍ਲਸੁਤਪ੍ਰਦਾਨ੍|
ਯੁਞ੍ਜੀਤ ਬਸ੍ਤੀਨ੍ ਪੁਤ੍ਰਾਰ੍ਥੀ ਪੁਤ੍ਰਕਾਮੋਦਿਤਂ ਚ ਯਤ੍||੬੩||
View original
सिद्धबस्तिविकल्पोक्तान् बलशुक्लसुतप्रदान्|
युञ्जीत बस्तीन् पुत्रार्थी पुत्रकामोदितं च यत्||६३||
ਯਸ੍ਤੁ ਪੁਤ੍ਰਾਰ੍ਥੀ ਸ ਸਿਦ੍ਧਬਸ੍ਤਿਕਲ੍ਪਾਧ੍ਯਾਯੋਕ੍ਤਾਨ੍ ਬਲਾਦਿਪ੍ਰਦਾਨ੍ ਬਸ੍ਤੀਨ੍ ਯੁਞ੍ਜੀਤ| ਤਥਾ ਯਦਪਿ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਪੁਤ੍ਰਕਾਮੀਯੇ ਸ਼ਾਰੀਰ ਉਕ੍ਤਂ ਤਦਪਿ ਯੁਞ੍ਜੀਤ|| ੬੩||
Adhikarana uktAnuktavAjIkaraNasaMgrahaH (64) · Śloka 64
ਯਤ੍ਕਿਞ੍ਚਿਨ੍ਮਧੁਰਂ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਬਂਹਣਂ ਬਲਵਰ੍ਦ੍ਧਨਮ੍|
ਮਨਸੋ ਹਰ੍ਸਣਂ ਯਚ੍ਚ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਵਸ੍ਯਮੁਚ੍ਯਤੇ|
ਦ੍ਰਵ੍ਯੈਰੇਵZਂਵਿਧੈਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਭਾਵਿਤਃ ਪ੍ਰਮਦਾਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍|
ਆਤ੍ਮਵੇਗੇਨ ਚੋਦੀਰ੍ਣਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਗੁਣੈਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਹਰ੍ਸਿਤਃ||੬੪||
View original
यत्किञ्चिन्मधुरं स्निग्धं बृंहणं बलवर्द्धनम्|
मनसो हर्षणं यच्च तत्सर्वं वृष्यमुच्यते|
द्रव्यैरेवZंविधैस्तस्माद् भावितः प्रमदां व्रजेत्|
आत्मवेगेन चोदीर्णः स्त्रीगुणैश्च प्रहर्षितः||६४||
ਇਦਾਨੀਮੁਕ੍ਤਾਨੁਕ੍ਤਵਾਜੀਕਰਣਸਂਗ੍ਰਹਾਯਾਹ-ਯਦਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਯਚ੍ਚ ਕਿਞ੍ਚਿਨ੍ਮਾਧੁਰ੍ਯਾਦਿਗੁਣਂ ਵਸ੍ਤੁ ਯਚ੍ਚ ਮਨਸੋ ਹਰ੍ਸਣਂ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਵਸ੍ਯਮੁਚ੍ਯਤੇ| (ਨਨੁ ਦਧ੍ਯਾਦੀਨ੍ਯਮ੍ਲਤ੍ਵੇਪਿ ਸ਼ੁਕ੍ਰਜਨਨਾਨਿ ਮਧ੍ਵਾਦੀਨਿ ਰੂਕ੍ਸਾਣ੍ਯਪਿ| ਅਤੋ ਯਤ੍ਕਿਞ੍ਚਿਨ੍ਮਧੁਰਾਦ੍ਯੇਤਦ੍ਵਿਰੋਧੀਤਿ| ਉਚ੍ਯਤੇ-ਪ੍ਰਭਾਵਾਤ੍| ਦਧਿਮਧ੍ਵਾਦੀਨ੍ਯਿਮ੍ਲਰੂਕ੍ਸਾਣ੍ਯਪਿ ਵਾਜੀਕਰਣਾਨਿ| ਨ ਕੇਵਲਂ ਗੁਣਪ੍ਰਭਾਵਾਦੇਵ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ ਕਾਰਣਾਨਿ, ਕਿਨ੍ਤੁ ਪ੍ਰਭਾਵਾਦਪਿ| ਦ੍ਰਵ੍ਯਪ੍ਰਭਾਵਸ਼੍ਚਾਨਿਤ੍ਯਃ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੈਕਸਮਧਿਗਮ੍ਯ ਏਵੇਤਿ ਨ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਵਿਰੋਧ ਇਤਿ-ਜੇਜ੍ਜਟਃ)| ਤਸ੍ਮਾਦੇਵਂਵਿਧੈਰ੍ਮਧੁਰਾਦਿਗੁਣੈਰ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯੈਰ੍ਭਾਵਿਤ ਉਤ੍ਪਨ੍ਨਸਂਸ੍ਕਾਰਃ ਸਨ੍ਨਾਤ੍ਮਵੇਗੇਨ ਚ ਪੁਰੁਸਸਦ੍ਭਾਵਕਤੇਨੋਦੀਰ੍ਣ ਉਤ੍ਸਿਕ੍ਤਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਗੁਣੈਸ਼੍ਚ ਰੂਪਚੇਸ੍ਟਾਦਿਭਿਃ ਪ੍ਰਹਰ੍ਸਿਤਃ ਪ੍ਰਮਦਾਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍| (ਦ੍ਰਵ੍ਯੈਰਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਤ੍ਰ ਭਾਵਿਤਗ੍ਰਹਣੇਨੈਤਤ੍ ਜ੍ਞਾਪਯਤਿ ਯਾਵਤ੍ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਨਾਨ੍ਵਿਤਂ ਦੇਹੇ ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਾਵਤ੍ ਗਨ੍ਤਵ੍ਯਂ ਨ ਪ੍ਰਯੋਗਾਨ੍ਤਰਮੇਵੇਤਿ| ਨਨੁ ਚਾਤ੍ਮਵੇਗੇਨ ਚੋਦੀਰ੍ਣ ਇਤਿ ਵ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਨ ਹਿ ਪਰਵੇਗੇਨੋਦੀਰ੍ਣਤਾ ਸਮ੍ਭਵਤਿ| ਉਚ੍ਯਤੇ| ਅਯਮਭਿਪ੍ਰਾਯਃ ਯਾਵਦਿਚ੍ਛਯੋਦ੍ਭੂਤਵੇਗਃ ਪਰਾਂ ਹਰ੍ਸਕਾਸ੍ਠਾਮਾਰੁਢਸ੍ਤਾਵਤ੍ ਪ੍ਰਮਦਾਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍| ਉਕ੍ਤਂ ਚ ਨਾਨੁਦ੍ਭੂਤਵੇਗ ਇਤਿ| ਸ੍ਤ੍ਰੀਗੁਣੈਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਹਰ੍ਸਿਤੋ ਹਾਵਭਾਵਸਂਵਾਹਨਾਦਿਭਿਰਿਤ੍ਯਰ੍ਥਃ-ਇਤਿ ਜੇਜ੍ਜਟਃ)|| ੬੪||
Adhikarana striyAH vRuShyatvam (65) · Śloka 65
ਇਸ੍ਟਾ ਹ੍ਯੇਕੈਕਸ਼ੋਪ੍ਯਰ੍ਥਾ ਹਰ੍ਸਪ੍ਰੀਤਿਕਰਾਃ ਪਰਮ੍|
ਕਿਂ ਪੁਨਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸ਼ਰੀਰੇ ਯੇ ਸਙ੍ਘਾਤੇਨ ਪ੍ਰਤਿਸ੍ਠਿਤਾਃ||੬੫||
View original
इष्टा ह्येकैकशोऽप्यर्था हर्षप्रीतिकराः परम्|
किं पुनः स्त्रीशरीरे ये सङ्घातेन प्रतिष्ठिताः||६५||
ਅਰ੍ਥਾਃ ਸ਼ਬ੍ਦਾਦਯੋ ਵਿਸਯਾ ਯ ਇਸ੍ਟਾਸ੍ਤੇ ਨਿਯਤਮੇਕੈਕਸ਼ਃ ਪਥਗ੍ਭਾਵੇਨਾਪਿ ਸ੍ਥਿਤਾਃ ਪਰਂ ਹਰ੍ਸਪ੍ਰੀਤਿਕਰਾ ਭਵਨ੍ਤਿ| ਕਿਂ ਪੁਨਰ੍ਯੇ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸ਼ਰੀਰੇ ਸਙ੍ਘਾਤੇਨ ਯੁਗਪਤ੍ਪਤ੍ਪ੍ਰਤਿਸ੍ਠਿਤਾਃ| (ਸਰ੍ਵਵਾਜੀਕਰਣੇਭ੍ਯੋਪਿ ਸ੍ਤ੍ਰ੍ਯੈਵ ਵਾਜੀਕਰਣਮੁਤ੍ਕਸ੍ਟਾਮਾਨਨ੍ਦਹੇਤੁਤ੍ਵਾਦਿਤ੍ਯਾਹ-ਇਸ੍ਟਾ ਹ੍ਯੇਕੈਕਸ਼ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਏਕੈਕਸ਼ੋਪ੍ਯਰ੍ਥਾ ਵਿਸਯਾਃ ਸ਼ਬ੍ਦਾਦਯ ਇਸ੍ਟਾਃ, ਪਰਂ ਹਰ੍ਸਪ੍ਰੀਤਿਕਰਾ ਭਵਨ੍ਤਿ| ਏਵਮਰ੍ਥਾਨਾਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਹਰ੍ਸਪ੍ਰੀਤਿਕਰਣੇ ਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਂ ਕਿਂ ਪੁਨਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸ਼ਰੀਰੇ ਯੇ ਸਙ੍ਘਾਤੇਨ ਪ੍ਰਤਿਸ੍ਠਿਤਾਃ| ਨਨੁ ਸ੍ਤ੍ਰੀਗ੍ਰਹਣੇਨ ਪਰ੍ਯਾਪ੍ਤਤ੍ਵਾਤ੍ ਸ਼ਰੀਰਗ੍ਰਹਣਂ ਕਿਮ੍ ? ਉਚ੍ਯਤੇ| ਏਕਦੇਸ਼ਾਨਾਮਾਤ੍ਮਮਨਸਾਞ੍ਚ ਵ੍ਯਾਵਰ੍ਤ੍ਤਨਾਰ੍ਥਮ੍| ਆਤ੍ਮਨ੍ਯਪਿ ਕੇਚਿਦ੍ਵ੍ਯਯਵਸ੍ਥਿਤਾ ਮਨਸ੍ਯਪਿ ਕੇਚਿਤ੍| ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਛਰੀਰੇ ਯੇ ਪ੍ਰਤਿਸ੍ਠਿਤਾ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਕਿਞ੍ਚ ਗੁਣਗੁਣਿਨੋਰਨ੍ਯਤ੍ਵਂ ਚਾਨੇਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤਂ ਭਵਤਿ-ਇਤਿ ਜੇਜ੍ਜਟਃ)|| ੬੫||
Adhikarana guNotkarShe hetuBedaH (66) · Śloka 66
ਰੁਚਿਭੇਦੇਨ ਲੋਕਸ੍ਯ ਦੈਵਯੋਗਾਚ੍ਚ ਯੋਸਿਤਾਮ੍|
ਤਂ ਤਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਵਿਵਰ੍ਦ੍ਧਨ੍ਤੇ ਨਰਂ ਰੂਪਾਦਯੋ ਗੁਣਾਃ||੬੬||
View original
रुचिभेदेन लोकस्य दैवयोगाच्च योषिताम्|
तं तं प्राप्य विवर्द्धन्ते नरं रूपादयो गुणाः||६६||
ਰੁਚਿਭੇਦੇਨੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਤਥਾ ਰੂਪਾਦਯੋ ਯੋਸਿਤਾਂ ਯੇ ਗੁਣਾਸ੍ਤੇ ਤਂ ਤਂ ਵਿਸ਼ਿਸ੍ਟਂ ਨਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਵਿਵਰ੍ਦ੍ਧਨ੍ਤੇ| ਯ ਏਵੈਕਸ੍ਯ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਦਪ੍ਯਨੁਰੂਪਾਸ੍ਤ ਏਵਾਪਰਸ੍ਯਾਪਰਿਮੇਯਾ ਇਤਿ ਭਵਨ੍ਤਿ| ਅਸ੍ਯ ਚ ਰਾਗਵਿਰਾਗਸ੍ਯ ਹੇਤੁਰ੍ਲੋਕਾਨਾਂ ਰੁਚਿਭੇਦੇਨ ਭਿਨ੍ਨਰੁਚਿਤ੍ਵਮ੍| ਤਚ੍ਚ ਸ੍ਵਭਾਵਾਤ੍| ਤਥਾ ਦੈਵਯੋਗਤਃ ਯਸ੍ਯ ਤਥਾਵਿਧਮਦਸ੍ਟਂ ਭਵਤ੍ਯੇਤਦਾਹਿਤਮਨੋਭਿਃ ਸੁਤਰਾਂ ਵਿਚਾਰ੍ਯਮ੍| ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਕਲ੍ਪਿਤਂ ਤਦਿਤਿ ਕਿਞ੍ਚਿਦਪਿ ਪ੍ਰਤਿਭਾਤਿ|| ੬੬||
Adhikarana vRuShyatamA strI (67) · Śloka 67
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯਾ ਯਸ੍ਯ ਹਦਯਂ ਵਿਸ਼ਤੀਵ ਵਰਾਙ੍ਗਨਾ|
ਤੁਲ੍ਯਸ੍ਵਭਾਵਾ ਯਾ ਹਾਰਿਮਜਾਰੂਪਗੁਣਾਨ੍ਵਿਤਾ|
ਪਾਸ਼ਭੂਤੈਰ੍ਵਹਨ੍ਤ੍ਯਙ੍ਗੈਰ੍ਲਾਵਣ੍ਯਮਿਵ ਮੁਰ੍ਤਿਮਤ੍|
ਆਲਪਨ੍ਤ੍ਯਮਤੇਨੇਵ ਯਾ ਗਾਤ੍ਰਾਣਿ ਨਿਸਿਞ੍ਚਤਿ|
ਪਿਬਨ੍ਤੀਵ ਚ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤੀ ਸ੍ਪਸ਼ਨ੍ਤੀ ਲਿਮ੍ਪਤੀਵ ਯਾ|
ਨਿਤ੍ਯਮੁਤ੍ਸਵਭੂਤਾ ਯਾ ਯਾ ਸਮਾਨਮਨਃਸ਼ਯਾ|
ਨਯਤ੍ਯੁਤ੍ਸੁਕਤਾਂ ਚੇਤੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਨ੍ਨਿਹਿਤਾਪਿ ਯਾ|
ਯਯਾ ਵਿਯੁਕ੍ਤੋ ਨਿਸ੍ਤ੍ਰੀਕਮਰਤਿਰ੍ਮਨ੍ਯਤੇ ਜਗਤ੍|
ਪ੍ਰਗਲ੍ਭਾ ਰਤਿਸਂਗ੍ਰਾਮੇ ਸ੍ਵਸ੍ਥਾ ਲਜ੍ਜਾਮਯੀ ਚ ਯਾ|
ਬਹੁਸ਼ੋਪਿ ਚ ਯਾਂ ਗਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਪੂਰ੍ਵਮਿਵ ਗਚ੍ਛਤਿ|
ਚਰਿਤੈਰ੍ਨਿਰ੍ਵਿਕਾਰਾਯਾ ਵਿਕਾਰੈਰਿਵ ਨਿਰ੍ਮਿਤਾ|
ਕਾਨ੍ਤਾਨੁਵਤ੍ਤਿ ਪਰਮਾ ਸਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਵਸ੍ਯਤਮਾ ਮਤਾ||੬੭||
View original
तस्माद्या यस्य हृदयं विशतीव वराङ्गना|
तुल्यस्वभावा या हारिमृजारूपगुणान्विता|
पाशभूतैर्वहन्त्यङ्गैर्लावण्यमिव मुर्तिमत्|
आलपन्त्यमृतेनेव या गात्राणि निषिञ्चति|
पिबन्तीव च पश्यन्ती स्पृशन्ती लिम्पतीव या|
नित्यमुत्सवभूता या या समानमनःशया|
नयत्युत्सुकतां चेतो नित्यं सन्निहितापि या|
यया वियुक्तो निस्त्रीकमरतिर्मन्यते जगत्|
प्रगल्भा रतिसंग्रामे स्वस्था लज्जामयी च या|
बहुशोऽपि च यां गत्वा तत्पूर्वमिव गच्छति|
चरितैर्निर्विकाराया विकारैरिव निर्मिता|
कान्तानुवृत्ति परमा सा स्त्री वृष्यतमा मता||६७||
ਯਤ ਏਵਂ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯਾ ਵਰਾਙ੍ਗਨਾ ਯਸ੍ਯ ਹਦਯਂ ਸ੍ਵਸ਼ਰੀਰਾਨ੍ਤਃਪ੍ਰਿਯਤਯਾ ਵਿਸ਼ਤੀਵ ਸਾ ਵਸ੍ਯਤਮਾ ਮਤੇਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ| ਤੁਲ੍ਯਸ੍ਵਭਾਵੇਤ੍ਯਾਦੇਰੇਸ ਏਵ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ| ਯਾ ਤੁਲ੍ਯਸ੍ਵਭਾਵਾ ਹਾਰਿਮਜਾਦ੍ਯਨ੍ਵਿਤਾ ਚ ਹਾਰਿਮਜਾ ਮਨੋਹਰਾ ਸ੍ਨਾਨਾਦਿਭਿਃ| ਪਾਸ਼ਭੂਤੈਸ੍ਸਰ੍ਵਾਕਰ੍ਸਣਯੋਗ੍ਯੈਰਙ੍ਗੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਮੂਰ੍ਤਿਮਦਿਵਲਾਵਣ੍ਯਂ ਵਹਨ੍ਤੀ| ਯਾ ਚਾਲਪਨ੍ਤੀ ਗਾਤ੍ਰਾਣ੍ਯਮਤੇਨ ਨਿਸਿਞ੍ਚਤੀਵ| ਯਾ ਚ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤੀ ਪਿਬਨ੍ਤੀਵ ਸ੍ਪਸ਼ਨ੍ਤੀ ਲਿਮ੍ਪਨ੍ਤੀਵ| ਯਾ ਚ ਨਿਤ੍ਯਮੁਤ੍ਸਵਭੂਤਾ ਸਦਾ ਹਦਯਾਨਨ੍ਦਕਰੀ| ਯਾ ਸਮਾਨਮਨਃਸ਼ਯਾ ਤੁਲ੍ਯਕਾਲੋਦ੍ਭਵਸੁਰਤਾਵਸਾਨਾ (ਸਦੈਵ ਤੁਲ੍ਯਕਾਮਾ-ਇਤਿ ਜੇਜ੍ਜਟਃ)| ਯਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਨ੍ਨਿਹਿਤਾ ਸਮੀਪਸ੍ਥਿਤਾਪਿ ਚੇਤ ਉਤ੍ਸੁਕਤਾਂ ਨਯਤਿ| ਉਤ੍ਸੁਕਤਾ ਸੋਤ੍ਕਣ੍ਠਤ੍ਵਮ੍| ਯਯਾ ਵਿਯੁਕ੍ਤੋ ਵਿਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤੋਰਤਿਃ ਸਨ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਜਗ੍ਗਨ੍ਨਿਸ੍ਤ੍ਰੀਕਮੇਵ ਮਨ੍ਯਤੇ| ਯਾ ਰਤਿਸਂਗ੍ਰਾਮੇ ਪ੍ਰਗਲ੍ਭਾ ਸਮਰ੍ਥਾ| ਸ੍ਵਸ੍ਥਾ ਨਿਵਤ੍ਤਰਤਿਸਂਗ੍ਰਾਮਾ ਲਜ੍ਜਾਮਯੀਵ| ਯਾਂ ਚ ਬਹੁਸ਼ੋਪਿ ਗਤ੍ਵਾ ਪੁਰੁਸੋਤਪ੍ਤਃ ਸਨ੍ ਪ੍ਰਥਮਮਿਵ ਗਚ੍ਛਤਿ| ਯਾ ਚ ਚਰਿਤੈਰ੍ਵ੍ਯਵਹਾਰਚੇਸ੍ਟਾਦਿਭਿਰ੍ਨਿਰ੍ਵਿਕਾਰਾ| ਸ਼ਙ੍ਗਾਰਚੇਸ੍ਸ੍ਟਾਸੁ ਪੁਨਰ੍ਵਿਕਾਰੈਰਿਵ ਨਿਰ੍ਮਿਤਾ| ਕਾਨ੍ਤਸ੍ਯਚਿਨ੍ਤਾਨੁਵਤ੍ਤਿਪ੍ਰਧਾਨਾ| ਸੈਵਮ੍ਭੂਤਾ ਵਸ੍ਯਤਮਾ ਮਤਾਭਿਪ੍ਰੇਤਾ| (ਯਾ ਯਸ੍ਯ ਹਦਯਮਿਤ੍ਯਾਦੌ ਬਹੁਸ਼ੋ ਯਾਯੇਤਿ ਬਹੁਤ੍ਵਮ੍| ਉਚ੍ਯਤੇ-ਪਥਗਪਿ ਵਸ੍ਯਾ, ਦ੍ਵਿਤ੍ਰਾਦਿਭਿਰ੍ਵਸ੍ਯਤਰਾ, ਸਰ੍ਵੈਰ੍ਵਸ੍ਯਤਮੇਤ੍ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਥਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਪਣਾਰ੍ਥਂ ਯਾਯੇਤਿ ਬਹੁਤ੍ਵਮ੍| ਸੌਰੁਪ੍ਯਮੇਕਮੇਵ ਪਰ੍ਯਾਪ੍ਤੋ ਗੁਣਃ ਪ੍ਰਥਮਂ ਯੌਵਨਮਤ੍ਰ ਦ੍ਵਿਤੀਯਸ਼੍ਚ ਪਰਿਗਹ੍ਯਤੇ| ਲਕ੍ਸਣੈਰ੍ਬਾਹ੍ਯੈਰਾਨ੍ਤਰੈਰ੍ਵਿਦ੍ਯਾਵਿਨਯਾਦਿਭਿਸ਼੍ਚ ਯਾਨ੍ਵਿਤਾ ਸਾ ਮਤਾਭਿਪ੍ਰੇਤਾ ਵਸ੍ਯਤਮੇਤਿ| ਇਤਿ ਜੇਜ੍ਜਟਃ)|| ੬੭||
Adhikarana apare vRuShyaBAvAH (68) · Śloka 68
ਅਭ੍ਯਞ੍ਜਨੋਦ੍ਵਰ੍ਤਨਸੇਕਗਨ੍ਧ ਸ੍ਰਕ੍ਚਿਤ੍ਰਵਸ੍ਤ੍ਰਾਭਰਣਪ੍ਰਕਾਰਾਃ|
ਸੁਗਨ੍ਧਿਪੁਸ੍ਪੋਤ੍ਕਰਰੇਣੁਕੀਰ੍ਣਾ ਮਦੁਰ੍ਮਨੋਜ੍ਞਾ ਵਿਪੁਲਾ ਚ ਸ਼ਯ੍ਯਾ|
ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਾ ਕਲਾਜ੍ਞਾਵਸ਼ਗਾ ਵਿਨੀਤਾਃ ਪ੍ਰਿਯਂਵਦਾਃ ਪ੍ਰੀਤਿਕਰਾ ਵਯਸ੍ਯਾਃ|
ਵਿਸ੍ਰਮ੍ਭਸਤ੍ਤ੍ਵਪ੍ਰਕਤਿਕ੍ਰਿਯੈਕ੍ਯਾ ਚ੍ਛਰੀਰਮਾਤ੍ਰੇਣ ਪਥਕ੍ਤ੍ਵਭੂਤਾਃ|
ਕਾਨ੍ਤਾਵਨਾਨ੍ਤਾਃ ਪਰਪੁਸ੍ਟਘੁਸ੍ਟਾ ਰਮ੍ਯਾਃ ਸ੍ਰਵਨ੍ਤ੍ਯਃ ਸਤਤਂ ਸ੍ਰਵਨ੍ਤ੍ਯਃ|
ਮਦ੍ਯਂ ਮਦਾਮੋਦਕਰਂ ਵਿਸ਼ੇਸਾ ਦ੍ਧਦ੍ਯਾ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾ ਸੁਰਭਿਃ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾ|
ਸ਼ਕਾਙ੍ਗਨਾਗਣ੍ਡਤਲਾਭਿਪਾਣ੍ਡੁ ਤਾਮ੍ਬੂਲਪਤ੍ਰਂ ਪਰਿਵਾਰਸ਼ੋਭਿ|
ਪ੍ਰਸਾਧਨਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਮੁਖਪਙ੍ਕਜਾਨਾਂ ਯਦਾਯੁਧਂ ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਮਿਵਾਤ੍ਮਜਸ੍ਯ|
ਹਿਮਾਚਲੋਦ੍ਧੂਨਿਤਦੁਗ੍ਧਸਿਨ੍ਧੁ ਸਮੁਦ੍ਭਵਤ੍ ਫੇਨਚਯਾਵਦਾਤਮ੍|
ਸੌਧਂ ਸੁਧਾ ਸ਼ੁਭ੍ਰਤਰਾ ਕਰਾਸ਼੍ਚ ਚਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਪਰਂ ਵਸਤ੍ਵਮ੍||੬੮||
View original
अभ्यञ्जनोद्वर्तनसेकगन्ध स्रक्चित्रवस्त्राभरणप्रकाराः|
सुगन्धिपुष्पोत्कररेणुकीर्णा मृदुर्मनोज्ञा विपुला च शय्या|
प्राज्ञा कलाज्ञावशगा विनीताः प्रियंवदाः प्रीतिकरा वयस्याः|
विस्रम्भसत्त्वप्रकृतिक्रियैक्या च्छरीरमात्रेण पृथक्त्वभूताः|
कान्तावनान्ताः परपुष्टघुष्टा रम्याः स्रवन्त्यः सततं स्रवन्त्यः|
मद्यं मदामोदकरं विशेषा द्धृद्या प्रसन्ना सुरभिः प्रसन्ना|
शकाङ्गनागण्डतलाभिपाण्डु ताम्बूलपत्रं परिवारशोभि|
प्रसाधनं स्त्रीमुखपङ्कजानां यदायुधं मूर्त्तिमिवात्मजस्य|
हिमाचलोद्धूनितदुग्धसिन्धु समुद्भवत् फेनचयावदातम्|
सौधं सुधा शुभ्रतरा कराश्च चन्द्रस्य कुर्वन्ति परं वृषत्वम्||६८||
ਅਪਰੇ ਅਮੀ ਭਾਵਾਃ ਪਰਂ ਵਸਤ੍ਵਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤੀਤ੍ਯਾਹ-ਅਭ੍ਯਞ੍ਜਨੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਅਭ੍ਯਞ੍ਜਨਾਦਯੋ ਨਾਨਾਵਿਧਾਃ ਪ੍ਰਕਾਰਾਃ| ਤਥਾ ਮਦ੍ਵਾਦਿਗੁਣਾ ਸ਼ਯ੍ਯਾ, ਕਿਮ੍ਭੂਤਾ ਸ਼ੋਭਨਸ੍ਯ ਪੁਸ੍ਪਪ੍ਰਕਰਸ੍ਯ ਰੇਣੁਭਿਃ ਕੀਰ੍ਣਾ| ਤਥਾ ਵਯਸ੍ਯਾਃ| ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਤ੍ਵਾਦਿਗੁਣਾਃ| ਕਲਾਸ਼੍ਚਤੁਃਸਸ੍ਟਿਃ ਕਾਮਤਨ੍ਤ੍ਰਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਾਃ ਤਜ੍ਜ੍ਞਾਃ ਵਿਸ੍ਰਮ੍ਭਾਦੀਨਾਮੈਕ੍ਯਾਚ੍ਛਾਰੀਰਮਾਤ੍ਰੇਣ ਪਥਗ੍ਭੂਤਾਃ| ਤਥਾ ਵਨਾਨ੍ਤਾਃ ਕਾਨ੍ਤਾ ਮਨੋਰਮਾਃ| ਤਥਾ ਸ੍ਰਵਨ੍ਤ੍ਯੋ ਨਦ੍ਯਃ ਸਤਤਮਵਿਚ੍ਛੇਦੇਨ ਸ੍ਰਵਨ੍ਤ੍ਯੋ ਵਹਨ੍ਤ੍ਯਃ| ਤਥਾ ਤਨ੍ਮਦ੍ਯਂ ਯਨ੍ਮਦਂ ਕਰੋਤ੍ਯਾਮੋਦਞ੍ਚ| ਆਮੋਦਃ ਸੌਰਭਮ੍| ਮਦ੍ਯੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਵਿਸ਼ੇਸਾਤ੍ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾ ਸੁਰਾ| ਕਿਮ੍ਭੂਤਾ ਹਦ੍ਯਾ ਹਦਯਪ੍ਰੀਤਿਦਾਯਿਨੀ| ਸੁਰਭਿਃ ਸੌਰਭ੍ਯਯੁਕ੍ਤਾ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾ ਸ੍ਵਚ੍ਛਾ ਚ| ਤਥਾ ਤਾਮ੍ਬੂਲਪਤ੍ਰਮ੍| ਕਿਂਭੂਤਮ੍| ਸ਼ਕਾਙ੍ਗਨਾਨਾਂ ਯਦ੍ਗਣ੍ਡਤਲਂ ਗਣ੍ਡਪ੍ਰਦੇਸ਼ਂ ਤਦ੍ਵਦਭਿਪਾਣ੍ਡੁ ਤਥਾ ਯਤ੍ਤਾਮ੍ਬੂਲਪਤ੍ਰਂ ਪਰਿਵਾਰੇਣ ਪੂਗਕ੍ਸਾਰਕਰ੍ਪੂਰਾਦਿਨਾ ਸ਼ੋਭਤੇ| ਅਨ੍ਯਚ੍ਚ ਕਿਮ੍ਭੂਤਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਯਾਨਿ ਮੁਖਪਙ੍ਕਜਾਨਿ ਤੇਸਾਂ ਪ੍ਰਸਾਧਨਂ ਮਣ੍ਡਨਂ ਯਤ੍ਪਰਿਵਾਰਸ਼ੋਭਿ ਤਦਾਤ੍ਮਜਸ੍ਯ ਕਾਮਸ੍ਯ ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਮਦਿਵਾਯੁਧਂ ਵਿਜਯਹੇਤੁਤ੍ਵਾਤ੍| ਤਥਾ ਸੌਧਂ ਹਰ੍ਮ੍ਯਪਸ੍ਠਮਪਿ ਵਸਤ੍ਵਂ ਕਰੋਤਿ| ਕਿਮ੍ਭੂਤਮਾਹ-ਹਿਮਾਚਲੇਨ ਤੁਸਾਰਗਿਰਿਣਾ ਉਦ੍ਭੂਨਿਤਃ ਸ਼ੋਧਿਤੋ ਯੋ ਦੁਗ੍ਧਸਿਨ੍ਧੁਸ੍ਤਤ ਉਦ੍ਭੂਤੋ ਯਃ ਫੇਨਾਨਾਂ ਚਯੋ ਨਿਚਯਸ੍ਤਦ੍ਵਦਵਦਾਤਂ ਸ਼ੁਕ੍ਲਮ੍| ਤਥਾ ਸੁਧਾਤਃ ਸ਼ੁਭ੍ਰਤਰਾ ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਸ਼ੁਕ੍ਲਾ ਯੇ ਚਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਕਰਾਸ੍ਤੇ ਚ ਪਰਂ ਵਸਤ੍ਵਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ|| ੬੮||
Adhikarana ratAvAsanAntaram (69) · Śloka 69
ਬਨ੍ਧੇਨ ਪੂਰ੍ਵੋਪਹਿਤੇਨ ਪੁਂਸਃ ਖਿਨ੍ਨਸ੍ਯ ਵਤ੍ਤਿਃ ਕਰਣਾਨ੍ਤਰੇਣ|
ਸਂਵਾਹਨਂ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਸੁਖੈਃ ਕਰੈਸ਼੍ਚ ਕਰੋਤ੍ਯਪੂਰ੍ਵਾਮਿਵ ਮਨ੍ਮਥੇਚ੍ਛਾਮ੍||੬੯||
View original
बन्धेन पूर्वोपहितेन पुंसः खिन्नस्य वृत्तिः करणान्तरेण|
संवाहनं स्पर्शसुखैः करैश्च करोत्यपूर्वामिव मन्मथेच्छाम्||६९||
ਤਥਾ ਬਨ੍ਧੇਨ ਰਤੌ ਸਂਵੇਸ਼ਨਪ੍ਰਕਾਰੇਣੈਕੇਨ ਖਿਨ੍ਨਸ੍ਯ ਪੁਂਸੋਨ੍ਯੇਨ ਕਰਣੇਨ ਵਤ੍ਤਿਰ੍ਯਾ ਸਾਪੂਰ੍ਵਾਮਿਵ ਮਨ੍ਮਥੇਚ੍ਛਾਂ ਕਰੋਤਿ| ਤਸ੍ਯੈਵ ਬਨ੍ਧਖਿਨ੍ਨਸ੍ਯ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਸੁਖੈਃ ਕਾਨ੍ਤਾਕਰੈਃ ਸਂਵਾਹਨਮਪੂਰ੍ਵਾਂ ਮਨ੍ਮਥੇਚ੍ਛਾਂ ਕਰੋਤਿ|| ੬੯||
Adhikarana raticeShTAj~jAnamahattvam (70) · Śloka 70
ਪ੍ਰਾਯੋਗਿਕਾਧਿਕਰਣੋਦਿਤਚਿਤ੍ਰਚੇਸ੍ਟਾ ਸਂਸ਼ੀਲਨੋਦ੍ਭਵਦਨਲ੍ਪਰਸਾਰ੍ਦ੍ਰਚਿਤ੍ਤਃ|
ਵਸ੍ਯੋਪਯੋਗਪਰਿਬਂਹਿਤਦੇਹਧਾਤੁ ਰ੍ਨਾਰੀਮਨਾਂਸਿ ਵਸ਼ਮਾਨਯਤਿ ਪ੍ਰਸਹ੍ਯ|
ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸੁ ਵਾਞ੍ਛਨ੍ ਪ੍ਰਿਯਤ੍ਵਂ ਵਸ੍ਯੈਰ੍ਯੋਗੈਰ੍ਜਾਤਕਾਮੋਪਿ ਕਾਮੀ|
ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਸਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਦੇਸ਼ਕਾਲੌ ਚ ਬੁਧ੍ਵਾ ਚਾਤੁਸ੍ਸਸ੍ਟੇ ਚੇਸ੍ਟਿਤੇ ਵ੍ਯਾਪ੍ਰਿਯੇਤ||੭੦||
View original
प्रायोगिकाधिकरणोदितचित्रचेष्टा संशीलनोद्भवदनल्परसार्द्रचित्तः|
वृष्योपयोगपरिबृंहितदेहधातु र्नारीमनांसि वशमानयति प्रसह्य|
तस्मान्नित्यं स्त्रीषु वाञ्छन् प्रियत्वं वृष्यैर्योगैर्जातकामोऽपि कामी|
सत्त्वं सात्म्यं देशकालौ च बुध्वा चातुष्षष्टे चेष्टिते व्याप्रियेत||७०||
ਤਥਾ ਏਵਮ੍ਭੂਤਃ ਪੁਰੁਸੋ ਨਾਰੀਮਨਾਂਸਿ ਸ੍ਤ੍ਰੀਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਪ੍ਰਸਹ੍ਯਾਕ੍ਰਮ੍ਯ ਵਸ਼ਮਾਨਯਤਿ| ਕਿਮ੍ਭੂਤ ਆਹ-ਪ੍ਰਾਯੋਗਿਕਾਖ੍ਯੇਧਿਕਰਣੇ ਕਾਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇ ਯਾ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚੇਸ੍ਟਾਸ੍ਤਾਸਾਂ ਸ਼ੀਲਨਾਤ੍ ਭਵੇਦ੍ਯੋਨਲ੍ਪੋ ਰਸਃ ਸੁਖਾਖ੍ਯਸ੍ਤੇਨਾਰ੍ਦ੍ਰਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਯਸ੍ਯ ਸ ਤਥੋਕ੍ਤਃ| ਤਥਾ ਵਸ੍ਯਾਣਾਮਾਹਾਰਾਦੀਨਾਮੁਪਯੋਗੇਨ ਪਰਿਬਂਹਿਤਾ ਦੇਹਧਾਤਵੋ ਯਸ੍ਯੇਤਿ| ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯਤ ਏਵਂ ਤਤਃ ਕਾਮੀ ਵਸ੍ਯੈਰ੍ਯੋਗੈਰ੍ਜਾਤਕਾਮੋਪਿ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸੁ ਪ੍ਰਿਯਤ੍ਵਂ ਵਾਞ੍ਛਨ੍ ਸਤ੍ਤ੍ਵਾਦਿਕਂ ਬੁਧ੍ਵਾ ਵਾਤ੍ਸ੍ਯਾਯਨੋਕ੍ਤਾਯਾਃ ਸਾਮ੍ਪ੍ਰਯੋਗਿਕਾਯਾਃ ਨਖਰਦਨਾਦਿਭੇਦੇਨ ਚਾਤੁਸ੍ਸਸ੍ਟੇ ਚੇਸ੍ਟਿਤੇ ਵ੍ਯਾਪ੍ਰਿਯੇਤ|| ੭੦||
Adhikarana ratAtishayaprashaMsA (71) · Śloka 71
ਵਲਯਸ੍ਵਨਸਙ੍ਕੁਲਮੁਸ੍ਟਿਰਵ ਦ੍ਵਿਗੁਣੀਕਤਮੇਖਲਿਕਾਨਿਨਦਃ|
ਚਲਨੂਪੁਰਸ਼ਬ੍ਦਯੁਤੋਪਿ ਮੁਹੁਃ ਸ਼ਮਮਾਵਹਤੇ ਨ ਰਤਾਤਿਸ਼ਯਃ||੭੧||
View original
वलयस्वनसङ्कुलमुष्टिरव द्विगुणीकृतमेखलिकानिनदः|
चलनूपुरशब्दयुतोऽपि मुहुः शममावहते न रतातिशयः||७१||
ਵਲਯਸ੍ਵਨਾਦਿਯੁਕ੍ਤੋ ਰਤਾਤਿਸ਼ਯੋ ਮੁਹੁਰਪਿ ਸੇਵ੍ਯਮਾਨੋ ਨ ਸ਼ਮਮਾਵਹਤੇ|| ੭੧||
Adhikarana kAmavardhanAni (72) · Śloka 72
ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਸਿਦ੍ਧਿਃ ਪ੍ਰਥਮੋਨੁਰਾਗਃ ਸ਼ਙ੍ਗਾਰਗਾਨ੍ਧਰ੍ਵਕਥਾਵਿਸ਼ੇਸਾਃ|
ਸੀਤ੍ਕਾਰਗਰ੍ਭਮ੍ ਹਸਿਤਂ ਸਹਾਵਂ ਛਿਨ੍ਨਾਕ੍ਸਰਮ੍ ਵਿਭ੍ਰਮਵਚ੍ਚ ਗੀਤਮ੍|
ਸਵ੍ਯਾਜਸਨ੍ਦਰ੍ਸ਼ਿਤਚਾਰੁਗਾਤ੍ਰਂ ਵਤ੍ਤਂ ਪ੍ਰਿਯਾਣਾਮਵਲੋਕਿਤਞ੍ਚ|
ਚੂਤਾਙ੍ਕੁਰਂ ਪੁਸ੍ਪਫਲਂ ਯਥਰ੍ਤੁਵਿਦ੍ਯੁਤ੍ਵਦੁਦ੍ਯੋਤਿਤਗਰ੍ਜਿਤਾਨਿ|
ਵਿਹਙ੍ਗਭਙ੍ਗਸ੍ਤਨਿਤਾਨੁਯਾਤਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਕੂਜਿਤਂ ਭੂਸਣਸ਼ਿਞ੍ਜਿਤਾਨਿ|
ਕਾਲੇ ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਵਪੁਸਸ਼੍ਚ ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਃ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਯੋਨੇਰ੍ਧੁਰਮੁਦ੍ਵਹਨ੍ਤਿ||੭੨||
View original
सर्वार्थसिद्धिः प्रथमोऽनुरागः शृङ्गारगान्धर्वकथाविशेषाः|
सीत्कारगर्भम् हसितं सहावं छिन्नाक्षरम् विभ्रमवच्च गीतम्|
सव्याजसन्दर्शितचारुगात्रं वृत्तं प्रियाणामवलोकितञ्च|
चूताङ्कुरं पुष्पफलं यथर्तुविद्युत्वदुद्योतितगर्जितानि|
विहङ्गभृङ्गस्तनितानुयातं स्त्रीकूजितं भूषणशिञ्जितानि|
काले यथास्वं वपुषश्च शुद्धिः सङ्कल्पयोनेर्धुरमुद्वहन्ति||७२||
ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਸਿਦ੍ਧ੍ਯਾਦੀਨਿ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਯੋਨੇਃ ਕਾਮਸ੍ਯ ਧੁਰਮੁਦ੍ਵਹਨ੍ਤਿ| ਸਰ੍ਵੇਸਾਮਰ੍ਥਾਨਾਮਿਸ੍ਟਾਨਾਂ ਸਿਦ੍ਧਿਃ ਸੀਤ੍ਕਾਰਗਰ੍ਭਂ ਹਸਿਤਮਿਤ੍ਯਦੇਃ ਪ੍ਰਿਯਾਣਾਮਿਤਿ ਸਮ੍ਬਧ੍ਯਤੇ| ਤਥਾ ਸਹਾਵਂ ਹਾਵੇਨ ਯੁਕ੍ਤਂ ਅਨੁਰਾਗਭਾਵਸੂਚਕੋ ਦਸ੍ਟ੍ਯਾਦਿਵਿਕਾਰੋ ਹਾਵਃ| ਤਥਾ ਗੀਤਂ ਛਿਨ੍ਨਾਕ੍ਸਰਂ ਧ੍ਵਨਿਪ੍ਰਯੋਗਬਾਹੁਲ੍ਯਾਤ੍| ਤਥਾ ਵਿਭ੍ਰਮਵਤ੍ ਵਿਭ੍ਰਮੋਤ੍ਰ ਵਿਲਾਸ ਏਵ ਤਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਮ੍-ਸ੍ਥਾਨਾਸਨਸ਼ਯਨਾਨਾਂ ਹਸ੍ਤਭ੍ਰੂਨੇਤ੍ਰਕਰ੍ਮਣਾਂ ਚੈਵ| ਉਤ੍ਪਦ੍ਯਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸੋ ਯਃ ਸ਼੍ਲਿਸ੍ਟਃ ਸ ਤੁ ਵਿਲਾਸਃ ਸ੍ਯਾਦਿਤਿ| ਤਥਾ ਤਾਸਾਮੇਵ ਵਤ੍ਤਮ੍| ਕਿਮ੍ਭੂਤਮਾਹ-ਸਵ੍ਯਾਜਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਨ੍ਦਰ੍ਸ਼ਿਤਂ ਚਾਰੁਗਾਤ੍ਰਂ ਯਸ੍ਮਿਨ੍| ਤਥਾ ਤਾਸਾਮੇਵਾਵਲੋਕਿਤਮ੍| ਯਥਰ੍ਤੁ ਚੂਤਾਙ੍ਕੁਰਾਦੀਨ੍| ਵਿਦ੍ਯੁਤ੍ਵਾਨ੍ ਬਲਾਹਕਃ ਤਦੁਦ੍ਯੋਤਿਤਾਨਿ ਗਰ੍ਜਿਤਾਨਿ| ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਰਤਿਸਮਯੇ ਕੂਜਿਤਂ ਪਾਰਾਵਤਾਦਿਵਿਹਙ੍ਗਮਸ੍ਤਨਿਤੇਨ ਭ੍ਰਮਰਸ੍ਤਨਿਤੇਨ ਚਾਨੁਗਤਮ੍| ਯਥਾਸ੍ਵਮ੍ ਕਾਲ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰਾਵਣ ਇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਸੂਤ੍ਰੋਕ੍ਤਪ੍ਰਕਾਰੇਣ| ਵਪੁਸੋ ਵਮਨਾਦਿਨਾ ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਸ਼੍ਚ|| ੭੨||
Adhikarana shodhanapUrvameva vRuShyayogopayogaH (73) · Śloka 73
ਸ੍ਰੋਤਸ੍ਸੁ ਸ਼ੁਦ੍ਧੇਸ੍ਵਮਲੇ ਸ਼ਰੀਰੇ ਵਸ੍ਯਂ ਯਦਾਦ੍ਯਂ ਮਿਤਮਤ੍ਤਿ ਕਾਲੇ|
ਵਸਾਯਤੇ ਤੇਨ ਪਰਂ ਮਨੁਸ੍ਯ ਸ੍ਤਦ੍ ਬਂਹਣਂ ਦੇਹਬਲਪ੍ਰਦਂ ਚ|
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਪੁਰਾ ਸ਼ੋਧਨਮੇਵ ਕਾਰ੍ਯਂ ਬਲਾਨੁਰੂਪਂ ਨ ਚ ਵਸ੍ਯਯੋਗਾਃ|
ਸਿਧ੍ਯਨ੍ਤਿ ਦੇਹੇ ਕਲੁਸੇ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਾਃ ਕ੍ਲਿਸ੍ਟੇ ਯਥਾ ਵਾਸਸਿ ਰਾਗਯੋਗਾਃ||੭੩||
View original
स्रोतस्सु शुद्धेष्वमले शरीरे वृष्यं यदाद्यं मितमत्ति काले|
वृषायते तेन परं मनुष्य स्तद् बृंहणं देहबलप्रदं च|
तस्मात् पुरा शोधनमेव कार्यं बलानुरूपं न च वृष्ययोगाः|
सिध्यन्ति देहे कलुषे प्रयुक्ताः क्लिष्टे यथा वाससि रागयोगाः||७३||
ਸ੍ਰੋਤਸ੍ਸੁ ਵਮਨਾਦਿਕਰ੍ਮਣਾ ਸ਼ੁਦ੍ਧੇਸੁ ਸਤ੍ਸੁ ਸ਼ਰੀਰੇ ਚ ਨਿਰ੍ਮਲੇ ਕਾਲੇ ਚਾਹਾਰਯੋਗ੍ਯੇ ਮਨੁਸ੍ਯੋ ਯਦਾਦ੍ਯਂ ਭੋਜ੍ਯਂ ਵਸ੍ਯਂ ਮਿਤਂ ਪਰਿਮਿਤਂ ਚਾਤ੍ਤਿ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਤੇਨਾਦ੍ਯੇਨ ਸ ਪਰਂ ਵਸਾਯਤੇ| ਤਦਾਦ੍ਯਂ ਬਂਹਣਂ ਦੇਹਬਲਪ੍ਰਦਂ ਚੇਤਿ ਨਿਰ੍ਵ੍ਯੂਢਸ੍ਤਨ੍ਤ੍ਰਕਰ੍ਤੁਰਭਿਮਤੋਰ੍ਥਃ| ਤਸ੍ਮਾਦਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਯਸ੍ਮਾਦੇਵਂ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪੁਰਾ ਪੂਰ੍ਵਂ ਬਲਾਨੁਰੂਪਂ ਸ਼ੋਧਨਮੇਵ ਕਾਰ੍ਯਮ੍| ਕ੍ਲਿਸ੍ਟੇ ਵਾਸਸਿ ਯਥਾ ਰਾਗਯੋਗਾ ਨ ਸਿਧ੍ਯਨ੍ਤਿ ਤਥਾ ਕਲੁਸੇ ਦੇਹੇ ਵਸ੍ਯਯੋਗਾਃ|| ੭੩||
Adhikarana AgamAnusArameva varttitavyam (74) · Śloka 74
ਉਪਦਿਸ੍ਟੇ ਵਿਚਿਤ੍ਰੇਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਾਰ੍ਥਾਨੁਰੋਧਤਃ|
ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਮੇਵ ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਣਾਬਾਧੇਪਿ ਨੇਤਰਤ੍||੭੪||
View original
उपदिष्टे विचित्रेऽस्मिन् वक्तव्यार्थानुरोधतः|
कर्त्तव्यमेव कर्त्तव्यं प्राणाबाधेऽपि नेतरत्||७४||
ਉਪਦਿਸ੍ਟੇ ਇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਤਨ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥੋ ਨਿਰਾਕਾਰਾਕਾਙ੍ਕ੍ਸੀ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਿਸਯੇ ਨਾਨਾਰੂਪੇ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸਂਯੋਗਵਸ਼ੀਕਰਣਵਧੋਪਾਯਾਦਿਕੇ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਾਰ੍ਥਾਨੁਰੋਧਾਦੁਪਦਿਸ੍ਟੇ ਸਤਿ ਯਦਾਗਮਾਦਿਭਿਃ ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਂ ਕਰਣੀਯਮਿਤ੍ਯਾਭਾਤਿ ਤਦੇਵ ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਂ ਕਾਰ੍ਯਂ|| ੭੪||
Adhikarana shAstropadeshavyavasthA (75) · Śloka 75
ਏਤਤ੍ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਯਦ੍ਵ੍ਯਾਪਿਤ੍ਵੇਨ ਵਰ੍ਣ੍ਯਤੇ|
ਸ੍ਪਸ਼ਤਿ ਨ੍ਯੂਨਤਾਦੋਸੋ ਮਹਾਨਵ੍ਯਾਪਿਨਿ ਧ੍ਰੁਵਮ੍|
ਵੀਰ੍ਯਹੀਨੈਰਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣੈਃ ਪ੍ਰਯੋਗੈਰਪਿ ਭੂਸਿਤਮ੍|
ਅਰ੍ਥਾਨਤਨ੍ਤ੍ਰਯਤ੍ਤਨ੍ਤ੍ਰਂ ਤਨ੍ਤ੍ਰਤਾਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ਕਥਮ੍|
ਹਂਸਬਰ੍ਹਿਣਦਕ੍ਸਾਣ੍ਡਾ ਯਦ੍ਯਪ੍ਯਤ੍ਯਰ੍ਥਸ਼ੁਕ੍ਰਲਾਃ|
ਮੁਨਯਃ ਸਦਯਾ ਬ੍ਰੂਯੁਸ੍ਤਾਨ੍ਯੋਗੇਸ੍ਵਨ੍ਯਥਾ ਕਥਮ੍|
ਕਥਂ ਵਾ ਸਰ੍ਵ ਏਵੈਤੇ ਯੋਗਾ ਰਾਗਾਗ੍ਨਿਦੀਪਨਾਃ|
ਕ੍ਲਿਸ੍ਟਸਙ੍ਕਲ੍ਪਜਨਨਾਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਃ ਸਂਸਾਰਵਰ੍ਦ੍ਧਨਾਃ|
ਤ੍ਰਿਕਾਲਦਰ੍ਸ਼ਿਭਿਰ੍ਦਿਰ੍ਵ੍ਯੈਃ ਸਤ੍ਤ੍ਵਦੋਸਵਿਵਰ੍ਜਿਤੈਃ|
ਪੂਰ੍ਵਾਚਾਰ੍ਯੈਃ ਕਤਂ ਵਰ੍ਤ੍ਮ ਕੋ ਲਙ੍ਘਯਿਤੁਮਰ੍ਹਤਿ|
ਪ੍ਰਕਾਨ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਥਾ ਸਰ੍ਵਮੁਕ੍ਤਂ ਭਵਤਿ ਸੂਦਿਤਮ੍|
ਨ ਹਿ ਲੇਸ਼ਾਭਿਧਾਨੇਨ ਲਭ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਸਂਗ੍ਰਹਃ|
ਤਥਾ ਚ ਗਰ੍ਦ੍ਦਭੀਕ੍ਸੀਰਂ ਮਾਂਸਮਸ਼੍ਵਸ਼੍ਵਹਸ੍ਤਿਨਾਮ੍|
ਮਹਾਸਾਗਰਤੋਯਂ ਚ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਨਿਰੁਪਯੋਗ੍ਯਪਿ||੭੫||
View original
एतत्स्वरूपं शास्त्रस्य यद्व्यापित्वेन वर्ण्यते|
स्पृशति न्यूनतादोषो महानव्यापिनि ध्रुवम्|
वीर्यहीनैरसम्पूर्णैः प्रयोगैरपि भूषितम्|
अर्थानतन्त्रयत्तन्त्रं तन्त्रतामाप्नुयात्कथम्|
हंसबर्हिणदक्षाण्डा यद्यप्यत्यर्थशुक्रलाः|
मुनयः सदया ब्रूयुस्तान्योगेष्वन्यथा कथम्|
कथं वा सर्व एवैते योगा रागाग्निदीपनाः|
क्लिष्टसङ्कल्पजननाः प्रोक्ताः संसारवर्द्धनाः|
त्रिकालदर्शिभिर्दिर्व्यैः सत्त्वदोषविवर्जितैः|
पूर्वाचार्यैः कृतं वर्त्म को लङ्घयितुमर्हति|
प्रकान्ते सर्वथा सर्वमुक्तं भवति सूदितम्|
न हि लेशाभिधानेन लभ्यः सर्वार्थसंग्रहः|
तथा च गर्द्दभीक्षीरं मांसमश्वश्वहस्तिनाम्|
महासागरतोयं च प्रोक्तं निरुपयोग्यपि||७५||
ਅਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਸ੍ਯੋਪਦੇਸ਼ੇ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਾਰ੍ਥਾਨੁਰੋਧੋ ਯੋ ਹੇਤੁਰੁਕ੍ਤਃ ਸ ਏਵੈਤਤ੍ ਸ੍ਵਰੂਪਮਿਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਾਪ੍ਯਤੇ| ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਹ੍ਯੇਤਤ੍ ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਯਚ੍ਛਾਸ੍ਰਂ ਵ੍ਯਾਪਿਤ੍ਵੇਨ ਵਰ੍ਣ੍ਯਤੇ| ਅਵ੍ਯਾਪਿਨਿ ਤੁ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇ ਧਵਮਵਸ਼੍ਯਂ ਨ੍ਯੂਨਤਾਦੋਸੋ ਮਹਾਨ੍ ਸ੍ਪਸ਼ਤਿ| ਵੀਰ੍ਯਹੀਨੈਰਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣੈਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਯੋਗੈਰਰ੍ਥਾਤ੍ਤਨ੍ਤ੍ਰਵਿਭੂਸਣੇ ਹੇਤੁਭੂਤੈਰ੍ਵਿਭੂਸਿਤੈਰਪਿ ਤਨ੍ਤ੍ਰਮਰ੍ਥਾਨਯਤ੍ਤਨ੍ਤ੍ਰਤਾਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍| ਏਸਾ ਹਿ ਤਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਤਨ੍ਤ੍ਰਤਾ ਯਾ ਤਨ੍ਤ੍ਰਿਤਾਨਾਮਰ੍ਥਾਨਾਮਨਨ੍ਯਾਪੇਕ੍ਸਿਤਾ| ਅਨ੍ਯਥੇਤਿ ਯਦ੍ਯਪਿ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰ੍ਯੂਨਤਾਦੋਸਃ ਪਰਿਹਾਰ੍ਯੋ ਨ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਤਃ ਸਦਯਾਃ ਸੁਦੂਰਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤਪ੍ਰਾਣਿਹਿਂਸਾਃ ਕਥਮਿਵ ਹਂਸਾਦ੍ਯਣ੍ਡਾਨ੍ ਪ੍ਰਯੋਗੇਸੁ ਬ੍ਰੂਯੁਃ| ਯਦਿ ਚ ਨ੍ਯੂਨਤਾਦੋਸਃ ਪਰਿਹਾਰ੍ਯੋ ਨ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਤਃ ਕਥਂ ਵੈਤੇ ਯੋਗਾ ਰਾਗਾਗ੍ਨੇਰ੍ਦੀਪਨਾ ਉਤ੍ਤੇਜਨਾਨਨਿਰ੍ਵਾਪਣਃ ਸਰ੍ਵ ਏਵ ਕਾਮਸ੍ਯੋਦ੍ਦੀਪਨਾਃ ਪ੍ਰਯੋਜਿਤਾਃ ਕ੍ਲਿਸ੍ਟਸ੍ਯ ਚ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਸ੍ਯ ਜਨਨਾਃ ਯਤ੍ਨਜੇਯਸ੍ਯ ਚ ਸਂਸਾਰਸ੍ਯ ਵਰ੍ਦ੍ਧਨਾਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਃ| ਏਤਚ੍ਚ ਵਰ੍ਤ੍ਮ ਤ੍ਰਿਕਾਲਦਰ੍ਸ਼ਿਭਿਃ ਪੂਰ੍ਵਾਚਾਰ੍ਯੈਃ ਕਤਂ ਕੋਸ੍ਮਾਦਿਰ੍ਲਙ੍ਘਯਿਤੁਮਤਿਕ੍ਰਮਿਤੁਮਰ੍ਹਤਿ| ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਦਰ੍ਸ਼ਃ ਤ੍ਰਿਕਾਲੇ ਭੂਤਭਵਿਸ੍ਯਦ੍ਵਰ੍ਤ੍ਤਮਾਨਾਖ੍ਯੇ ਕਾਲੇ ਦਰ੍ਸ਼ੋ ਯੇਸਾਂ ਤੈਃ| ਦਿਵਿ ਭਵਾ ਦਿਵ੍ਯੈਸ੍ਤੈਃ| ਯਥਾ ਸਤ੍ਤ੍ਵਦੋਸਾ ਰਾਗਦ੍ਵੇਸਾਦਯਃ ਤਦ੍ਵਿਰ੍ਜਿਤੈਰਾਚਾਰ੍ਯੈਃ| ਸਰ੍ਵਥਾ ਪ੍ਰਕ੍ਰਾਨ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਕਾਰਂ ਵਕ੍ਤੁਮਾਰਬ੍ਧੇ ਸਤਿ ਸਰ੍ਵਮੇਵੋਕ੍ਤਂ ਸੂਦਿਤਂ ਭਵਤਿ| ਨ ਤੁ ਲੇਸ਼ੋਕ੍ਤਮ੍| ਏਤਦੇਵੋਚ੍ਯਤੇ-ਨ ਹੀਤ੍ਯਾਦਿਨਾ| ਲੇਸ਼ਾਭਿਧਾਨੇਨ ਸ੍ਤੋਕੋਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸਰ੍ਵੇਸਾਮਰ੍ਥਾਨਾਂ ਸਂਗ੍ਰਹੋ ਨ ਲਭ੍ਯੋ ਭਵਤਿ| ਤਥਾ ਚ ਗਰ੍ਦ੍ਦਭੀਕ੍ਸੀਰਾਦਿਕਂ ਨਿਰੁਪਯੋਗ੍ਯਪਿ ਪ੍ਰਯੋਕ੍ਤਵ੍ਯਮੇਵ|| ੭੫||
Adhikarana shAstrasya nirdoShatApratipAdanam tatra vyApitvam (76) · Śloka 76
ਅਦ੍ਯਤ੍ਵੇਪਿ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਭੂਰਿਤਨ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਸਂਗ੍ਰਹਾਤ੍|
ਸਂਗ੍ਰਹਾਦ੍ਯਨ੍ਨ ਬੁਧ੍ਯੇਤ ਤਜ੍ਜ੍ਞਾਨਮਤਿਦੁਰ੍ਲਭਮ੍|
ਯਥਾ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਤਮਿਤਿਕ੍ਰਮੇਣ ਵੇਦੋਯਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਨਿਧੇਰ੍ਨ੍ਨਿਬਦ੍ਧਃ|
ਅਭ੍ਯਸ੍ਯਤੋ ਮਾਰ੍ਗਮਿਵਾਰ੍ਯਸਤ੍ਯਂ ਸਞ੍ਜਾਯਤੇ ਸ੍ਵਰ੍ਥਪਰਾਰ੍ਥਸਿਦ੍ਧਿਃ||੭੬||
View original
अद्यत्वेऽपि विशेषेण भूरितन्त्रार्थसंग्रहात्|
संग्रहाद्यन्न बुध्येत तज्ज्ञानमतिदुर्लभम्|
यथा प्रतिज्ञातमितिक्रमेण वेदोऽयमष्टाङ्गनिधेर्न्निबद्धः|
अभ्यस्यतो मार्गमिवार्यसत्यं सञ्जायते स्वर्थपरार्थसिद्धिः||७६||
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਨ੍ਯੂਨਤਾਦੋਸਂ ਪਰਿਹਤ੍ਯਾਸ੍ਯ ਤਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਵ੍ਯਾਪਿਤ੍ਵਮੁਚ੍ਯਤੇ-ਅਦ੍ਯਤ੍ਵੇ ਸਾਮ੍ਪ੍ਰਤਿਕਤ੍ਵੇਪਿ ਸਂਗ੍ਰਹਾਦਸ੍ਮਾਤ੍ਤਨ੍ਤ੍ਰਾਦ੍ਯਨ੍ਨ ਬੁਧ੍ਯੇਤ ਤਜ੍ਜ੍ਞਾਨਮਤਿਦੁਰ੍ਲਭਮ੍| ਏਵਂਵਿਧਸ੍ਯਾਨ੍ਯਸ੍ਯੋਪਾਯਸ੍ਯਾਭਾਵਾਤ੍| ਕਿਮ੍ਭੂਤਾਤ੍ ਸਂਗ੍ਰਹਾਦਿਤ੍ਯਾਹ-ਭੂਰਿਤਨ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਸਂਗ੍ਰਹਾਤ੍| ਪ੍ਰਭੂਤਾਨਾਂ ਤਨ੍ਤ੍ਰਾਣਾਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਨੋਰ੍ਥਸ੍ਯ ਸਂਗ੍ਰਹਾਦੇਕਤ੍ਰਾਵਸ੍ਥਾਪਨਾਤ੍| ਯਥੇਤਿ| ਪੂਰ੍ਵਂ ਯਥਾ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਤਂ ਤਥਾ ਕ੍ਰਮੇਣਾਸ੍ਟਾਙ੍ਗਨਿਧੇਰ੍ਵੇਦੋਯਮਿਤਿ ਨਿਬਦ੍ਧਃ| ਯਂ ਨਿਬਨ੍ਧਮਭ੍ਯਸ੍ਯਤਃ ਪੁਂਸਸ੍ਤਥਾ ਸ੍ਵਾਰ੍ਥਪਰਾਰ੍ਥਯੋਃ ਸਿਦ੍ਧਿਃ ਸਞ੍ਜਾਯਤੇ ਯਥਾ ਮਾਰ੍ਗਾਖ੍ਯਮਾਰ੍ਯਸਤ੍ਯਮਭ੍ਯਸ੍ਯਤਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰ੍ਯਪਤ੍ਯਾਨਿ ਦੁਃਖਂ ਸਮੁਦਾਯੋ ਨਿਰੋਧੋ ਮਾਰ੍ਗਸ਼੍ਚੇਤਿ ਸੌਗਤਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਲਕ੍ਸਣਾਨਿ| ਏਵਞ੍ਚ ਪੂਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਤਮ੍ ਸਰ੍ਵਤਨ੍ਤ੍ਰਾਣ੍ਯਤਃ ਪ੍ਰਾਯਃ ਸਂਹਤ੍ਯਾਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਃ| ਅਸ੍ਥਾਨਵਿਸ੍ਤਰਾਕ੍ਸੇਪ ਪੁਨਰੁਕ੍ਤਾਦਿਵਰ੍ਜਿਤਃ|| ਹੇਤੁਲਿਙ੍ਗੌਸਧਸ੍ਕਨ੍ਧਤ੍ਰਯਮਾਤ੍ਰਨਿਬਨ੍ਧਨਃ| ਵਿਨਿਗੂਢਾਰ੍ਥਤਤ੍ਤ੍ਵਾਨਾਂ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਨਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕਃ|| ਸ੍ਵਾਨ੍ਯਤਨ੍ਤ੍ਰਵਿਰੋਧਾਨਾਂ ਭੂਯਿਸ੍ਠਂ ਵਿਨਿਵਰ੍ਤ੍ਤਕਃ| ਯੁਗਾਨੁਰੂਪਸਨ੍ਦਰ੍ਭੋ ਵਿਭਾਗੇਨ ਕਰਿਸ੍ਯਤੇ|| ਇਤਿ|| ੭੬||
Adhikarana vividhaguNavattvam (77) · Śloka 77
ਪਿਤਾਮਹਮੁਖੋਦ੍ਗੀਰ੍ਣਮਿਤ੍ਯਾਯੁਰ੍ਵੇਦਵਾਙ੍ਮਯਮ੍|
ਜੀਵਿਤਾਰੋਗ੍ਯਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਸੁਖਗੌਰਵਕੀਰ੍ਤਿਕਤ੍|
ਅਲਂਕਤਂ ਯੁਕ੍ਤਿਪਦੈਃ ਸਦ੍ਰਤ੍ਨੈਰਿਵ ਕਾਞ੍ਚਨਮ੍|
ਸਟ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤਾਰ੍ਥਦੁਰ੍ਗੇਸੁ ਭਿਸਜਾਂ ਸਂਕ੍ਰਮੈਰਿਵ||੭੭||
View original
पितामहमुखोद्गीर्णमित्यायुर्वेदवाङ्मयम्|
जीवितारोग्यधर्मार्थसुखगौरवकीर्तिकृत्|
अलंकृतं युक्तिपदैः सद्रत्नैरिव काञ्चनम्|
षट्त्रिंशतार्थदुर्गेषु भिषजां संक्रमैरिव||७७||
ਪਿਤਾਮਹ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਇਤ੍ਯਨੇਨ ਪ੍ਰਕਾਰੇਣਾਯੁਰ੍ਵੇਦਵਾਙ੍ਮਯਂ ਪਿਤਾਮਹਸ੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਮੁਖਾਦੁਦ੍ਗੀਰ੍ਣਂ ਜੀਵਿਤਾਦਿਕਤ੍ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਸਟ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤਾ ਯੁਕ੍ਤਿਪਦੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਿਸ੍ਥਾਨੈਰਲਂਕਤਂ ਤਥਾ ਯਥਾ ਸਦ੍ਰਤ੍ਨੈਃ ਕਾਞ੍ਚਨਂ ਸੁਵਰ੍ਣਮਲਂਕ੍ਰਿਯਤੇ| ਸਟ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤਾ ਯੁਕ੍ਤਿਪਦੈਰਿਤਿ ਸਂਖ੍ਯਾਸਂਖ੍ਯੇਯਯੋਰਵ੍ਯਤਿਰੇਕਾਪੇਕ੍ਸਯਾ ਨਿਰ੍ਦੇਸ਼ਃ| ਕਿਮ੍ਭੂਤੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਿਪਦੈਰਿਤ੍ਯਾਹ-ਭਿਸਜਾਮਰ੍ਥਦੁਰ੍ਗੇਸੁ ਸਂਕ੍ਰਮੈਰਿਵ ਸ੍ਥਿਤੈਃ| ਯਥਾ ਹਿ ਦੁਰ੍ਗਾ ਗਜਾਦਿਗੁਪ੍ਤਾਃ ਪਰੈਰਧਿਗਨ੍ਤੁਮਸ਼ਕ੍ਯਾਃ ਸਂਕ੍ਰਮੈਃ ਸੇਤੁਭਿਃ ਸ਼ਕ੍ਯਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਤਦ੍ਵਦ੍ਯੇਰ੍ਥਾ ਭਿਸਜਾਮਗਮ੍ਯਾਸ੍ਤੇ ਯੁਕ੍ਤਿਪਦੈਰ੍ਜ੍ਞਾਤੈਰ੍ਗਮ੍ਯਾ ਭਵਨ੍ਤਿ|| ੭੭||
Adhikarana tantrayuktayaH (78) · Śloka 78
ਤਤ੍ਰਾਧਿਕਰਣਂ ਯੋਗੋ ਹੇਤ੍ਵਰ੍ਥੋਰ੍ਥਃ ਪਦਸ੍ਯ ਚ|
ਪ੍ਰਦੇਸ਼ੋਦ੍ਦੇਸ਼ਨਿਰ੍ਦੇਸ਼ਵਾਕ੍ਯਸ਼ੇਸਾਃ ਪ੍ਰਯੋਜਨਮ੍|
ਉਪਦੇਸ਼ਾਪਦੇਸ਼ਾਤਿਦੇਸ਼ਾਰ੍ਥਾਪਤ੍ਤਿਨਿਰ੍ਣਯਾਃ|
ਪ੍ਰਸਙ੍ਗੈਕਾਨ੍ਤਨੈਕਾਨ੍ਤਾਃ ਸਾਪਵਰ੍ਗੋ ਵਿਪਰ੍ਯਯਃ|
ਪੂਰ੍ਵਪਕ੍ਸਵਿਧਾਨਾਨੁਮਤਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਸਂਸ਼ਯਾਃ|
ਨਿਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਨਿਰ੍ਵਚਨਂ ਨਿਯੋਗੋਥ ਵਿਕਲ੍ਪਨਮ੍|
ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਤ੍ਸਾਰਸ੍ਤਥੋਦ੍ਧਾਰਃ ਸਮ੍ਭਵਸ੍ਤਨ੍ਤ੍ਰਯੁਕ੍ਤਯਃ||੭੮||
View original
तत्राधिकरणं योगो हेत्वर्थोऽर्थः पदस्य च|
प्रदेशोद्देशनिर्देशवाक्यशेषाः प्रयोजनम्|
उपदेशापदेशातिदेशार्थापत्तिनिर्णयाः|
प्रसङ्गैकान्तनैकान्ताः सापवर्गो विपर्ययः|
पूर्वपक्षविधानानुमतव्याख्यानसंशयाः|
निदर्शनं निर्वचनं नियोगोऽथ विकल्पनम्|
प्रत्युत्सारस्तथोद्धारः सम्भवस्तन्त्रयुक्तयः||७८||
ਤਤ੍ਰੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਯੁਕ੍ਤਯਃ ਉਚ੍ਯਨ੍ਤੇ| ਵਾਕ੍ਯਾਰ੍ਥਾਨਾਂ ਯੋਜਨਂ ਯੁਕ੍ਤਿਃ ਯਾਭਿਰ੍ਯੋਜਨਾਭਿਰ੍ਵਿਨਾ ਤਨ੍ਤ੍ਰਮਸਮ੍ਬਦ੍ਧਂ ਭਵਤਿ| ਕਾ ਯੁਕ੍ਤਯਃ ? ਤਤ੍ਰ ਤੇਸ੍ਵਧਿਕਰਣਂ ਨਾਮ ਅਧਿਕਰਣਂ ਪ੍ਰਸ੍ਤਾਵਃ ਸਾਮਾਨ੍ਯੇਨੋਕ੍ਤਮਪ੍ਯਰ੍ਥਜਾਤਂ ਯਦ੍ਬਲਾਦ੍ਵਿਸ਼ੇਸੇਵਾਸ੍ਥਾਪ੍ਯਤੇ ਤਦਧਿਕਰਣਮ੍| ਯਥਾ ਸਪ੍ਤਾਹਾਦੌਸਧਂ ਕੇਚਿਦਾਹੁਰਨ੍ਯੇ ਦਸ਼ਾਹਤ ਇਤਿ ਵਾਕ੍ਯਾਰ੍ਥਃ ਸਾਮਾਨ੍ਯੇਨ ਪ੍ਰਵਤ੍ਤੋਧਿਕਰਣਵਸ਼ਾਜ੍ਜ੍ਵਰਾਖ੍ਯੇ ਵਿਸ਼ੇਸੇਵਸ੍ਥਾਪ੍ਯਤੇ|| ੧|| ਯੋਗੋ ਨਾਮ ਯੋਗਃ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ| ਸ ਚ ਪਦਾਰ੍ਥਯੋਰ੍ਵਾਕ੍ਯਾਰ੍ਥਯੋਰ੍ਵਾ| ਤਤ੍ਰ ਪਦਾਰ੍ਥਯੋਃ ਸਾਧ੍ਯਸਾਧਨਭਾਵੇਨ| ਯਥਾ ਰਾਗਾਦਿਰੋਗਾ ਇਤ੍ਯਾਦੌ ਸਮੂਲਾ ਇਤ੍ਯਸ੍ਯਾਪਾਸ੍ਤਾ ਇਤ੍ਯਨੇਨ| ਵਾਕ੍ਯਾਰ੍ਥਯੋਰ੍ਯਥਾ 'ਜੀਰ੍ਣਾਜੀਰ੍ਣਵਿਸ਼ਙ੍ਕਾਯਾਂ ਪੁਨਰੁਸ੍ਣੋਦਕਂ ਪਿਬੇਦਿ'ਤ੍ਯਸ੍ਯ 'ਤੇਨੋਦ੍ਗਾਰਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਿਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਤਸ਼੍ਚ ਲਘੁਤਾ ਰੁਚਿਰਿ'ਤ੍ਯਨੇਨ|| ੨|| ਹੇਤ੍ਵਰ੍ਥੋ ਨਾਮ ਯਦੇਕਤ੍ਰੋਚ੍ਯਮਾਨਮਨ੍ਯਤ੍ਰਾਪਿ ਤਥੈਵੋਪਯੁਜ੍ਯਤੇ| ਯਥਾ ਤਤ੍ਰੈਕੈਕਤ੍ਰ ਸ਼ਾਖਾਯਾਮਿਤ੍ਯਾਦ੍ਯਵੇਧ੍ਯੋਕ੍ਤ੍ਯਾਸ਼ੇਸਾ ਵੇਧ੍ਯਾ ਇਤਿ ਗਮ੍ਯਤੇ| ਪਦਾਰ੍ਥੋ ਨਾਮ ਪਦੇਨਾਰ੍ਥੋਵਗਮ੍ਯਤੇ| ਯਥਾ ਗੁਰ੍ਵਾਦਯੋ ਗੁਣਸ਼ਬ੍ਦਾਦਵਗਮ੍ਯਨ੍ਤੇ|| ੪|| ਪ੍ਰਦੇਸ਼ੋ ਨਾਮ ਯਤ੍ਰੈਕਦੇਸ਼ਸ੍ਯੋਚ੍ਯਮਾਨਸ੍ਯਾਰ੍ਥਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸਾਦਾਦਨੁਚ੍ਯਮਾਨੋਪਿ ਤਚ੍ਛੇਸ ਆਪਦ੍ਯਤੇ ਸਃ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਃ| ਯਥਾ ਕੁਕੂਲਾਦਿਪਾਕਕ੍ਰਮੇਣ ਲਾਘਵਾਤਿਸ਼ਯੋਪੂਪਾਨਾਮੁਚ੍ਯਮਾਨਾਨਾਂ ਪ੍ਰਸਾਦਾਨਨੁਚ੍ਯਮਾਨਾਨ੍ਯਪਿ ਕਤਾਨ੍ਨਾਨਿ ਤਥਾਵਗਮ੍ਯਨ੍ਤੇ|| ੫|| ਉਦ੍ਦੇਸ਼ੋ ਨਾਮ ਯਤ੍ਰਾਰ੍ਥਨਾਂ ਸ਼ਬ੍ਦਮਾਤ੍ਰੇਣੈਵ ਕੀਰ੍ਤਨਮੁਦ੍ਦੇਸ਼ਃ| ਹ੍ਰਸ੍ਵਦੀਰ੍ਘਾ ਇਤ੍ਯਾਦਯੋਸ੍ਟੌ ਨੇਤ੍ਰਦੋਸਾ ਇਤਿ ਸ਼ਬ੍ਦਮਾਤ੍ਰੇਣਾਸ੍ਟੌ ਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ|| ੬|| ਨਿਰ੍ਦੇਸ਼ੋ ਨਾਮ ਯਚ੍ਛਬ੍ਦਮਾਤ੍ਰੇਣ ਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਾਨਾਂ ਸ੍ਵਰੂਪਵਿਸ਼ੇਸਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਨਾਯ ਪੁਨਃ ਕੀਰ੍ਤਨਂ ਨਿਰ੍ਦੇਸ਼ਃ| ਯਥਾ ਬਸ੍ਤਿਵ੍ਯਾਪਦਿ ਦ੍ਰੁਤੋਤ੍ਕ੍ਸਿਪ੍ਤ ਇਤ੍ਯਾਦਿਕਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਤੇਸੁ ਦੋਸਂ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਯਿਤੁਮਨੁਚ੍ਛ੍ਵਾਸ੍ਯ ਤੁ ਬਦ੍ਧ ਇਤ੍ਯੁਚ੍ਯਤੇ|| ੭|| ਵਾਕ੍ਯਸ਼ੇਸੋ ਨਾਮ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਾਕ੍ਯੇ ਏਕਦੇਸ਼ਃ ਸ਼ਿਸ੍ਯਤੇ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਕਾਲੇ ਤ੍ਵਨੁਚ੍ਯਮਾਨੋਪ੍ਯਾਪਤਤਿ ਸ ਵਾਕ੍ਯਸ਼ੇਸਃ| ਯਥਾ ਰੋਗਸ੍ਤੁ ਦੋਸਵੈਸਮ੍ਯਂ ਦੋਸਸਾਮ੍ਯਮਰੋਗਤਾ ਇਤ੍ਯਤ੍ਰ ਉਚ੍ਯਤ ਇਤਿ ਵਾਕ੍ਯਸ਼ੇਸਃ|| ੮|| ਪ੍ਰਯੋਜਨਂ ਨਾਮ ਯਤ੍ਸਮ੍ਪਾਦਯਿਤੁਂ ਕ੍ਰਿਯਾ ਹ੍ਯਾਰਭਤੇ ਤਤ੍ਪ੍ਰਯੋਜਨਮ੍| ਯਥਾ ਸਦੋਸੇਸੁ ਦੋਸਸ਼ੇਸਪਾਚਨਮਗ੍ਨਿਸਨ੍ਧੁਕ੍ਸਣਂ ਚ ਸਮ੍ਪਾਦਯਿਤੁਮੌਸਧਪਾਨਮਾਰਭ੍ਯਤੇ|| ੯|| ਉਪਦੇਸ਼ੋ ਨਾਮ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯਾਪ੍ਤਵਚਨਸ੍ਯ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਨਮੁਪਦੇਸ਼ਃ| ਯਥਾ ਗਰ੍ਭਸ੍ਤੁ ਮਾਤੁਃ ਪਸ੍ਠਾਭਿਮੁਖੋ ਲਲਾਟੇ ਕਤਾਞ੍ਜਲਿਃ ਸਙ੍ਕੁਚਿਤਾਙ੍ਗ ਇਤ੍ਯੇਵਮਾਦਿਃ|| ਅਪਦੇਸ਼ੋ ਨਾਮ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਨਸ੍ਯ ਸਾਧਨਹੇਤੁਰਪਦੇਸ਼ਃ| ਯਥਾ ਅਹਿਤਾਯੋਤ੍ਤਰੋਤ੍ਤਰਂ ਦੁਸ੍ਟਾ ਵਾਤਾਦਯ ਇਤ੍ਯਸ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਯਾਂ ਦੁਸ੍ਪਰਿਹਰਤ੍ਵਾਦਿਤਿ ਹੇਤੁਃ|| ਅਤਿਦੇਸ਼ੋ ਨਾਮ ਅਨ੍ਯਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਨਾਂ ਧਰ੍ਮਾਣਾਮਨ੍ਯਤ੍ਰਾਵਸ੍ਥਾਪਨਮਤਿਦੇਸ਼ਃ| ਯਥਾ ਪਾਲਕ੍ਯਾਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਨਾਂ ਧਰ੍ਮਾਣਾਂ ਚੁਚ੍ਚਾਵਸ੍ਥਾਪਨਮ੍|| ੧੨|| ਅਰ੍ਥਾਪਤ੍ਤਿਰ੍ਨਾਮ ਯਦੇਕਸ੍ਮਿਨ੍ਨਰ੍ਥਂ ਉਚ੍ਯਮਾਨੇ ਅਨੁਕ੍ਤਸ੍ਯਾਪ੍ਯਰ੍ਥਸ੍ਯ ਬਲਾਦਾਗਮਨਂ ਸਾਰ੍ਥਾਪਤ੍ਤਿਃ| ਯਥਾ ਪਕ੍ਵੇ ਜਲੇ ਜੀਰ੍ਣੇਪ੍ਯਾਮਂ ਨ ਪੇਯਮਿਤ੍ਯੁਚ੍ਯਮਾਨੇ ਆਭੋਜਨਾਦਿਤ੍ਯਨੁਚ੍ਯਮਾਨਸ੍ਯਾਪਿ ਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਾਦਾਗਮਨਮ੍| ਨਿਰ੍ਣਯੋ ਨਾਮ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਟਾਨਾਮਰ੍ਥਾਨਾਮਨੁਦ੍ਦਿਸ੍ਟੇਨ ਨਿਰਾਕਾਙ੍ਕ੍ਸਤ੍ਵਾਪਾਦਨਂ ਨਿਰ੍ਣਯਃ| ਯਥਾ ਵਰ੍ਤ੍ਮਰੋਗਵਿਜ੍ਞਾਨੀਯੋਕ੍ਤਾਨਾਂ ਰੋਗਾਣਾਂ ਵਰ੍ਤ੍ਮਰੋਗਪ੍ਰਤਿਸੇਧਨਿਰਾਕਾਤ੍ਵਾਪਾਦਨਮ੍|| ੧੪|| ਪ੍ਰਸਙ੍ਗੋ ਨਾਮ ਯਦਪ੍ਰਾਕਰਿਣਕਸ੍ਯਾਪਿ ਵਸ੍ਤੁਨਃ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇਨ ਯਤ੍ਕੀਰ੍ਤਨਂ ਸ ਹਿ ਪ੍ਰਸਙ੍ਗਃ| ਯਥਾ ਵਮਨਪ੍ਰਸ੍ਤਾਵੇ ਧੂਮਾਨ੍ਤੈਃ ਪ੍ਰਾਯਃ ਸਰ੍ਵੈਰਿਤ੍ਯਾਦੇਰਪ੍ਰਾਕਰਣਿਕਸ੍ਯ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਨਮ੍|| ੧੫|| ਏਕਾਨ੍ਤੋ ਨਾਮ ਯਤ੍ਪਕ੍ਸਾਨ੍ਤਰਵ੍ਯਾਵਰ੍ਤ੍ਤਕਂ ਤਦੇਕਾਨ੍ਤਃ| ਯਥਾ ਦੋਸਹੇਤੁਜਤ੍ਵੋਕ੍ਤੇਰ੍ਨਿਜਤ੍ਵਂ ਨ ਕਦਾਚਿਦਪਿ ਬਾਹ੍ਯਹੇਤੁਜਂ ਵ੍ਯਾਪ੍ਨੋਤਿ|| ੧੬|| ਨੈਕਾਨ੍ਤੋ ਨਾਮ ਯਦੁਚ੍ਯਮਾਨਮਪ੍ਯਵਸ਼੍ਯਮ੍ਭਾਵਿਤ੍ਵੇਨਾਨਿਯਤਂ ਸ ਨੈਕਾਨ੍ਤਃ| ਯਥਾ ਜ੍ਵਰਸ੍ਤੁ ਜਾਤਃ ਸਡ੍ਰਾਤ੍ਰਾਦਸ਼੍ਵਿਨੀਸੁ ਨਿਵਰ੍ਤ੍ਤਤ ਇਤ੍ਯੇਤਦੁਕ੍ਤਮਪ੍ਯਵਸ਼੍ਯਮ੍ਭਾਵਿਤ੍ਵੇਨਾਨਿਯਤਮ੍|| ੧੭|| ਅਪਵਰ੍ਗੋ ਨਾਮ ਸਾਮਾਨ੍ਯੋਕ੍ਤ੍ਯਨੁਪ੍ਰਵਿਸ੍ਟਸ੍ਯ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣਾਕਰ੍ਸਣਂ ਸੋਪਵਰ੍ਗਃ| ਯਥਾ ਮਧੁਰਂ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਲਮਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤਾਵਨੁਪ੍ਰਵਿਸ੍ਟੇਸੁ ਜੀਰ੍ਣਸ਼ਾਲ੍ਯਾਦਿਸੁ ਸ਼ਬ੍ਦੇਨਾਕਰ੍ਸਣਮ੍|| ੧੮|| ਵਿਪਰ੍ਯਯੋ ਨਾਮ ਉਕ੍ਤਸ੍ਯਾਨ੍ਯਥਾਭਾਵੋ ਵਿਪਰ੍ਯਯਃ| ਯਥਾ ਨਿਦਾਨੋਕ੍ਤਾਨਾਮਨੁਪਸ਼ਯੋ ਭਵਤਿ ਤਦ੍ਵਿਪਰੀਤਾਨਾਂ ਚੋਪਸ਼ਯਃ|| ੧੯|| ਪੂਰ੍ਵਪਕ੍ਸੋ ਨਾਮ ਪਰਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਤਾਨੁਪਪਤ੍ਤਿਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਨਪਰੋ ਵਾਕ੍ਯਸਮੁਦਾਯਃ ਪੂਰ੍ਵਪਕ੍ਸਃ ਯਥਾ ਸਡ੍ਰਸਵਾਦਿਨਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਨੇਕਰਸਪ੍ਰਤਿਪਾਦਕਾਨਿ ਵਾਕ੍ਯਾਨਿ|| ਵਿਧਾਨਂ ਨਾਮ ਤਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਕਰ੍ਤ੍ਰਾ ਵਿਸ਼ਿਸ੍ਟਾ ਯਾ ਪਦਾਦਿਰਚਨਾ ਕਤਾ ਤਦ੍ਵਿਧਾਨਮ੍| ਯਥਾ ਸਰ੍ਵਵਿਰੋਧਪਰਿਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ਵ੍ਯਵਹਾਰੋਚ੍ਛਿਤ੍ਤਿਰ੍ਮਾ ਭੂਦਿਤ੍ਯਭਿਪ੍ਰਾਯੇਣੋਕ੍ਤਂ ਨ ਚ ਤਦ੍ਵਿਜ੍ਞਾਨਮੇਕਾਨ੍ਤਭਦ੍ਰਕਮਿਤਿ|| ੨੧|| ਅਨੁਮਤਂ ਨਾਮ ਪਰਪਕ੍ਸਸ੍ਯ ਭਿਨ੍ਨਸ੍ਯਾਪ੍ਯਙ੍ਗੀਕਰਣਮਨੁਮਤਮ੍| ਯਥਾ ਬਸ੍ਤਿਵਿਧਾਨੇ ਕਲ੍ਪਨਾਯਾ ਮਤੇਸੁ ਦੋਸੌਸਧਾਦਿ ਬਲਤਃ ਸਰ੍ਵਮੇਤਤ੍ਪ੍ਰਮਾਣਯੇਦਿਤ੍ਯਙ੍ਗੀਕਰਣਮ੍|| ੨੨|| ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਂ ਨਾਮ ਸਙ੍ਕ੍ਸੇਪੇਣੋਕ੍ਤਸ੍ਯਾ ਵਿਸ੍ਤਰੇਣਾਖ੍ਯਾਨਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਮ੍| ਯਥਾ ਸਰ੍ਵਰੋਗਨਿਦਾਨੇ ਤਸ੍ਯੋਪਲਬ੍ਧਿਰ੍ਨਿਦਾਨਾਦਿਭਿਰਿਤਿ ਸਙ੍ਕ੍ਸੇਪੇਣੋਕ੍ਤਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਵਿਸ੍ਤਰੇਣਾਖ੍ਯਾਨਮ੍| ਅਥਵਾ ਸ੍ਫੁਟੈਃ ਸ਼ਬ੍ਦੈਰਨਭਿਹਿਤਂ ਗੁਰੁਪਾਰਮ੍ਪਰ੍ਯਕ੍ਰਮਾਗਤਮ੍|| ੨੩|| ਸਂਸ਼ਯੋ ਨਾਮ ਵਿਰੁਦ੍ਧਾਨਾਂ ਪਕ੍ਸਾਣਾਮਨਿਸ਼੍ਚਯਃ ਸਂਸ਼ਯਃ| ਯਥਾ ਵਿਸਵੇਗਸਮ੍ਭਵਪਕ੍ਸੇਸੁ|| ੨੪|| ਅਤੀਤਾਪੇਕ੍ਸਾ ਨਾਮ ਯਤ੍ਰਾਤੀਤਂ ਪਦਮਪੇਕ੍ਸ੍ਯ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾਰ੍ਥਤਾ ਭਵਤਿ ਸਾਤੀਤਾਪੇਕ੍ਸਾ| ਯਥਾ ਸ੍ਵੇਦ੍ਯਾਦਯਃ ਸ੍ਨੇਹ੍ਯਾ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੇਨ ਤ੍ਵਤਿਮਨ੍ਦਾਗ੍ਨਿਰਿਤ੍ਯਾਦੇਃ ਸ੍ਨੇਹ੍ਯਾ ਇਤ੍ਯਪੇਕ੍ਸਤੇ| ਯਥਾ ਚ ਜ੍ਵਰੇ ਲਙ੍ਘਨਂ ਕੁਰ੍ਵੀਤੇਤਿ ਸੂਤ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਲਙ੍ਘਨਮਪੇਕ੍ਸਤੇ|| ੨੫|| ਅਨਾਗਤਾਪੇਕ੍ਸਾ ਨਾਮ ਯਤ੍ਰਾਨਾਗਤੇਨਾਰ੍ਥੇਨ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤਾ ਭਵਤਿ ਸਾਨਾਗਤਾਪੇਕ੍ਸਾ| ਯਥਾ ਤਤੋ ਨਾਵਨਗਣ੍ਡੂਸੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਦਿਨਚਰ੍ਯਾਯਾਂ ਨਸ੍ਯਾਦਿ ਵਿਧਯੋਪੇਕ੍ਸ੍ਯਨ੍ਤੇ|| ੨੬|| ਸ੍ਵਸਂਜ੍ਞਾ ਨਾਮ ਯਾ ਸ੍ਵਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਏਵਮਨ੍ਯਸ੍ਮਿਞ੍ਛਾਸ੍ਤ੍ਰੇ ਨ ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ਸਾ ਸ੍ਵਸਂਜ੍ਞਾ| ਯਥਾ 'ਆਪਾਨੋ' 'ਜੇਨ੍ਤਾਕ' ਇਤ੍ਯੇਵਮਾਦਿ|| ੨੭|| ਊਹ੍ਯਂ ਨਾਮ ਯਦ੍ ਭਿਸਜਾ ਸ੍ਵਪ੍ਰਜ੍ਞਯਾ ਸ਼ਬ੍ਦੇਨਾਨੁਕ੍ਤਮਪਿ ਵ੍ਯਵਥਾਪ੍ਯਤੇ ਤਧ੍ਯਮ੍| ਯਥਾ ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਜਹ੍ਯਾਦਯੌਗਿਕਮਿਤਿ ਯਨ੍ਨ ਯੌਗਿਕਂ ਤਚ੍ਛਬ੍ਦੇਨ ਨੋਕ੍ਤਮਪਿ ਪ੍ਰਜ੍ਞਯਾ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਾਪ੍ਯਤੇ|| ੨੮|| ਸਮੁਚ੍ਚਯੋ ਨਾਮ ਏਕਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਿਹਿਤੇ ਤਦਵਿਰੋਧੇਨ ਤਤ੍ਰੈਵ ਦ੍ਵਿਤੀਯਸ੍ਯ ਵਿਧਾਨਂ ਸਮੁਚ੍ਚਯਃ| ਯਥਾ ਵਾਤਸ੍ਯੋਪਕ੍ਰਮਃ ਸ੍ਨੇਹਃ ਸ੍ਵੇਦ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਨਿਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਨਾਮ ਸਾਧ੍ਯਸ੍ਯੈਕਦੇਸ਼ੋ ਦਸ੍ਟਾਨ੍ਤੋ ਨਿਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍| ਯਥਾ ਆਮਦੋਸੇਸੁ ਤ੍ਰਿਵਿਧੇਸੁ ਲਙ੍ਘਨਪਾਚਨਸ਼ੋਧਨਾਨਿ ਦ੍ਰੁਸ੍ਟਾਨ੍ਤਃ| (ਏਵਮਨ੍ਯਾਨਪਿ ਵ੍ਯਾਧੀਨ੍ ਸ੍ਵਨਿਦਨਵਿਪਰ੍ਯਯਾਤ੍ ਚਿਕਿਤ੍ਸੇਦਿਤ੍ਯਾਦਿਃ)|| ੩੦|| ਨਿਰ੍ਵਚਨਂ ਨਾਮ ਸਂਜ੍ਞਯੋਕ੍ਤਸ੍ਯ ਤਦਰ੍ਥੇਨ ਯੋਜਨਂ ਨਿਰ੍ਵਚਨਮ੍| ਯਥਾ ਸੂਚੀਭਿਰਿਵ ਗਾਤ੍ਰਾਣਿ ਭਿਦ੍ਯਤੀਤਿ ਵਿਸੂਚਿਕਾ|| ੩੧|| ਨਿਯੋਗੋ ਨਾਮ ਕ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਵ੍ਯਾਪਾਰਾਣਾਂ ਨਿਯੋਗਃ| ਯਥਾ ਭਵਤਾ ਸ੍ਵੇਦਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਪਰੀਤੇਨਾਪਿ ਨੈਸਾ ਪਿਣ੍ਡਿਕਾ ਵਿਮੋਕ੍ਤਵ੍ਯੇਤਿ|| ੩੨|| ਵਿਕਲ੍ਪੋ ਨਾਮ ਕ੍ਰਮੇਣ ਯੌਗਪਦ੍ਯੇਨ ਵਾ ਸਮ੍ਭਵਿਨਾਂ ਪਕ੍ਸਾਣਾਂ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਨਮ੍| ਯਥਾ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਲਙ੍ਘਨਂ ਪ੍ਰਾਗ੍ਰੂਪੇਸੁ ਜ੍ਵਰਾਦੌ ਵਾ||੩੩|| ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਤ੍ਸਾਰੋ ਨਾਮ ਯਤ੍ਰੋਪਪਤ੍ਤਿਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਤਃ ਪਰਸ੍ਪਰਮਤਾਨਿ ਨਿਵਾਰਯਨ੍ਤਿ| ਯਥਾ ਗਰ੍ਭਿਣੀ ਅਸ੍ਟਮੇ ਮਾਸਿ ਕ੍ਸੀਰਯਵਾਗੂਂ ਸਰ੍ਪਿਸ੍ਮਤੀਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਨੇਤਿ ਖਣ੍ਡਕਾਪ੍ਯਃ ਗਰ੍ਭਸ੍ਯ ਪੈਙ੍ਗਲ੍ਯਾਬਾਧਭਯਾਤ੍| ਅਸ੍ਤੁ ਪੈਙ੍ਗਲ੍ਯਾਬਾਧਸ੍ਤਥਾਪ੍ਯੇਵਂ ਕੁਰ੍ਵਤੀ ਨੀਰੁਜਂ ਬਲਵਰ੍ਣਾਯੁਪੇਤਮਪਤ੍ਯਂ ਜਨਯਤੀਤਿ ਭਗਵਾਨਾਤ੍ਰੇਯਃ||੩੪|| ਉਦ੍ਧਾਰੋ ਨਾਮ ਯਚ੍ਛਾਸ੍ਤ੍ਰੇ ਚੋਦ੍ਯਸ੍ਯ ਸਮਾਧਾਨਮ੍| ਯਥਾ ਚਿਤ੍ਰਕਰ੍ਮਗੁਣਕਤ੍ ਗੁਰੁਣੋਕ੍ਤੋ ਬਸ੍ਤਿਰਿਤ੍ਯਾਦਿ ਯਾਵਤ੍ ਸਰ੍ਵਤਃ ਕਥਮਪੋਹਤਿ ਦੋਸਾਨਿਤਿ ਚੋਦ੍ਯਸ੍ਯ ਸ੍ਤਿਮਿਤਮਾਰੁਤਵਸ਼੍ਯਮੇਤਦਿਤ੍ਯਾਦਿ ਸਮਾਧਾਨਮ੍|| ੩੫|| ਸਮ੍ਭਵੋ ਨਾਮ ਕਿਮਪ੍ਯਨ੍ਯਤ੍ਰਾਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦ੍ਯੇਨ ਨਿਯਮੇਨ ਸ੍ਥਾਪ੍ਯਤੇ ਸ ਸਮ੍ਭਵਃ| ਯਥਾ ਸਰ੍ਵਰੋਗੇਸੁ ਹੇਤੁਲਿਙ੍ਗੌਸਧਾਦੀਨਾਂ ਸਾਮਾਨ੍ਯੇਨੋਕ੍ਤੌ ਵਾਤਾਦਿਵਿਸ਼ੇਸੇਣਾਵਸ੍ਥਾਪਨਂ ਸਮ੍ਭਵਪ੍ਰਸਾਦਾਲ੍ਲਭ੍ਯਮ੍|| ੩੬|| ਏਵਂ ਤਨ੍ਤ੍ਰਯੁਕ੍ਤਯਃ| ਯਦ੍ਯਪਿ ਭਟ੍ਟਾਰਕਪ੍ਰਸ੍ਥਾਨੇਨ ਚ ਪਰਿਪ੍ਰਸ਼੍ਨਵ੍ਯਾਕਰਣਵ੍ਯੁਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾਭਿਧਾਨਹੇਤ੍ਵਾਖ੍ਯਾਸ਼੍ਚਤਸ੍ਰੋਵਸ਼ਿਸ੍ਯਨ੍ਤੇ ਤਥਾਪਿ ਆਚਾਰ੍ਯੇਣ ਤਨ੍ਤ੍ਰੇਣਾਨਿਬਦ੍ਧਾ ਇਤ੍ਯਤ੍ਰ ਨੋਚ੍ਯਨ੍ਤੇ| ਅਥਵਾ ਉਕ੍ਤਾਸ੍ਵੇਵਾਨ੍ਤਰ੍ਭਾਵ੍ਯਾਃ| ਅਥਵਾ ਤਨ੍ਤ੍ਰਯੁਕ੍ਤਿਤਤ੍ਵਮੇਵ ਤਾਸਾਂ ਨਾਙ੍ਗੀਕ੍ਰਿਯਤੇ| ਤਤ੍ਰ ਚਾਗ੍ਨ੍ਯਤਿਯੋਗੋਕ੍ਤੌ ਵਾਤਾਦਿਵਿਸ਼ੇਸੇਣਾਵਸ੍ਥਾਪਨਂ ਸਮ੍ਭਵਪ੍ਰਸਾਦਾਲ੍ਲਭ੍ਯਮੇਵਮਾਦ੍ਯੁਕ੍ਤਮ੍|| ੭੮||
Adhikarana tantrayuktimahattvam (79) · Śloka 79
ਸਰਸਃ ਸੁਪ੍ਤਪਦ੍ਮਸ੍ਯ ਰਵਿਦੀਧਿਤਯੋ ਯਥਾ|
ਯਥਾ ਗਹਸ੍ਯ ਦੀਪਾਭਾਸ੍ਤਥਾ ਤਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਯੁਕ੍ਤਯਃ|
ਅਧੀਯਾਨੋਪਿ ਤਨ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਤਨ੍ਤ੍ਰਯੁਕ੍ਤ੍ਯਵਿਚਕ੍ਸਣਃ|
ਨਾਧਿਗਚ੍ਛਤਿ ਤਨ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਮਰ੍ਥਂ ਭਾਗ੍ਯਕ੍ਸਯੇ ਯਥਾ|
ਵਾਕ੍ਯਾਰ੍ਥਯੋਜਨਾਦੇਤਾ ਯੁਕ੍ਤਯਸ੍ਤ੍ਵਿਸ੍ਟਸਿਦ੍ਧਿਦਾਃ|
ਅਸਦ੍ਵਾਦਿਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਾਨਾਂ ਵਾਕ੍ਯਾਨਾਂ ਪ੍ਰਤਿਸੇਧਕਾਃ|
ਲੀਨਵ੍ਯਤ੍ਯਾਸਲੇਸ਼ੋਕ੍ਤਿਗਦਿਤਾਨਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕਾਃ|
ਵਾਕ੍ਯਨ੍ਯਾਯੋਦਧੇਃ ਸਾਰਂ ਗਹੀਤ੍ਵੈਵਂ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਃ||੭੯||
View original
सरसः सुप्तपद्मस्य रविदीधितयो यथा|
यथा गृहस्य दीपाभास्तथा तन्त्रस्य युक्तयः|
अधीयानोऽपि तन्त्राणि तन्त्रयुक्त्यविचक्षणः|
नाधिगच्छति तन्त्रार्थमर्थं भाग्यक्षये यथा|
वाक्यार्थयोजनादेता युक्तयस्त्विष्टसिद्धिदाः|
असद्वादिप्रयुक्तानां वाक्यानां प्रतिषेधकाः|
लीनव्यत्यासलेशोक्तिगदितानां प्रकाशकाः|
वाक्यन्यायोदधेः सारं गृहीत्वैवं व्यवस्थिताः||७९||
ਸਰਸ ਇਤ੍ਯਾਦਿ ਸੁਬੋਧਮ੍| ਤਨ੍ਤ੍ਰਯੁਕ੍ਤ੍ਯਵਿਚਕ੍ਸਣਃ ਏਤਾਸੁ ਸਟ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਤਨ੍ਤ੍ਰਯੁਕ੍ਤਿਸ੍ਵਸਮਰ੍ਥਸ੍ਤਨ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਂ ਨਾਧਿਗਚ੍ਛਤਿ ਨ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਯਥਾ ਭਾਗ੍ਯਕ੍ਸਯੇ ਧਨਮ੍| ਏਤਾ ਯੁਕ੍ਤਯੋ ਵਾਕ੍ਯਾਰ੍ਥਯੋਜਨਾਦ੍ਧੇਤੋਃ ਸ੍ਵੇਸ੍ਟਸਿਦ੍ਧਿਂ ਦਦਤਿ| ਯਾਨਿ ਚਾਸਦ੍ਵਾਦਿਨਾਮਰ੍ਥਾਸਮ੍ਬਨ੍ਧਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਪਰਾਣਿ ਵਾਕ੍ਯਾਨਿ ਤੇਸਾਂ ਪ੍ਰਤਿਸੇਧਕਾਃ| ਲੀਨਗਦਿਤਾਨਾਂ ਵ੍ਯਤ੍ਯਾਸਗਦਿਤਾਨਾਂ ਲੇਸ਼ਗਦਿਤਾਨਾਮੁਕ੍ਤਿਗਦਿਤਾਨਾਞ੍ਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕਾਃ| ਲੀਨਂ ਤਦ੍ਯਤ੍ਸ੍ਫੁਟਂ ਵਕ੍ਤੁਂ ਨ ਪਾਰ੍ਯਤੇ| ਵ੍ਯਤ੍ਯਾਸਃ ਪਰਸ੍ਪਰਵਿਵਰ੍ਤ੍ਤਨਮ੍| ਲੇਸ਼ੋਸ਼ੇਨ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਃ| ਉਕ੍ਤਿਰ੍ਵਚਨਭਙ੍ਗਿਃ| ਏਤਾਸ਼੍ਚ ਯੁਕ੍ਤਯੋ ਵਾਕ੍ਯਨ੍ਯਾਯੋਦਧੇਰਸਂਖ਼੍ਯਪ੍ਰਕਾਰਸਮ੍ਭਵਿਨੋ ਗੇਯਸ੍ਯੇਵ ਜਾਤਯਃ ਸਾਰਂ ਗਹੀਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਃ| ਪਦਾਰ੍ਥਯੋਜਨਾਸ੍ਤੁ ਵ੍ਯੁਤ੍ਪਨ੍ਨਾਨਾਂ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਾ ਏਵੇਤ੍ਯਤ ਆਚਾਰ੍ਯੇਣ ਨੋਕ੍ਤਾਃ| ਤਾਸੁ ਚ ਤਤ੍ਰ ਭਵਤੋ ਹਰੇਃ ਸ਼੍ਲੋਕੌ- ਸਂਸਰ੍ਗੋ ਵਿਪ੍ਰਯੋਗਸ਼੍ਚ ਸਾਹਚਰ੍ਯਂ ਵਿਰੋਧਿਤਾ| ਅਰ੍ਥਃ ਪ੍ਰਕਰਣਂ ਲਿਙ੍ਗਂ ਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਯਾਨ੍ਯਸ੍ਯ ਸਨ੍ਨਿਧਿਃ|| ਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਮੌਚਿਤਿਃ ਦੇਸ਼ਃ ਕਾਲੋ ਵ੍ਯਕ੍ਤਿਃ ਸ੍ਵਰਾਦਯਃ| ਸ਼ਬ੍ਦਾਰ੍ਥਸ੍ਯਾਨਵਚ੍ਛੇਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸਸ੍ਮਤਿਹੇਤਵਃ|| ਇਤਿ| ਅਨਯੋਰਰ੍ਥਃ ਯੇਸਾਂ ਪਕ੍ਸੇ ਅਨੇਕੋ ਗੋਸ਼ਬ੍ਦੋ ਵਾਗਾਦਿਵਿਸਯਸ੍ਤੇਸਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸਾਵਚ੍ਛੇਦੇ ਸਂਸਰ੍ਗਾਦੀਨਿ ਹੇਤਵਃ| ਯੇਸਾਮਪ੍ਯੇਕ ਏਵ ਗੋਸ਼ਬ੍ਦੋ ਵਾਗਾਦ੍ਯਨੇਕਵਿਸਯਾਭਿਧਾਨੋਨੇਕਸ਼ਕ੍ਤਿਯੁਕ੍ਤਸ੍ਤੇਸਾਮਪਿ ਸ਼ਕ੍ਯਨਵਚ੍ਛੇਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸਸ੍ਮਤਿਹੇਤਵਃ| ਤਤ੍ਰ ਸਂਸਰ੍ਗੋ ਯਥਾ-ਧੇਨੁਰਾਨੀਯਤਾਮਿਤ੍ਯਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਪ੍ਰਤ੍ਯਗ੍ਰਪ੍ਰਸਵਾਭਿਧਾਯਿਤ੍ਵਾਦ੍ਧਾਤ੍ਵਾਰ੍ਥਸਨ੍ਦੇਹੇ ਸਂਵਤ੍ਸਤਰੇਤ੍ਯਾਦਿਨੋਕ੍ਤਃ ਕਿਸ਼ੋਰਤਰਾਦ੍ਯਨ੍ਯਤਮਸਂਸਰ੍ਗਃ ਸਨ੍ਦੇਹਵਿਚ੍ਛੇਦੇ ਹੇਤੁਃ| ਕ੍ਵਚਿਦ੍ਵਿਪ੍ਰਯੋਗਃ, ਯਥਾ ਕਰਭਰਹਿਤਾ ਧੇਨੁਰਾਨੀਯਤਾਮਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤੇ ਯੈਵ ਨਿਰ੍ਜਾਤਕਰਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾ ਧੇਨੁਃ ਸੈਵ ਕਰਭਰਹਿਤਾਨੀਯਤੇ ਅਨ੍ਯਸ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਕਰਭਰਹਿਤਤ੍ਵਾਵ੍ਯਭਿਚਾਰਾਦ੍ਵਿਸ਼ੇਸਣਂ ਨੋਪਪਦ੍ਯਤੇ| ਕ੍ਵਚਿਤ੍ਸਾਹਚਰ੍ਯਮ੍, ਯਥਾ ਸ਼ਿਲਾ ਆਨੀਯਤਾਂ ਗਨ੍ਧਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ ਚੇਤ੍ਯਤ੍ਰ ਪੇਸਣਸ਼ਿਲੈਵਾਨੀਯਤੇ| ਯਥਾ ਰਾਮਲਕ੍ਸ੍ਮਣਾਵਿਤ੍ਯਤ੍ਰ ਰਾਮੋ ਦਾਸ਼ਰਥਿਰੇਵੋਚ੍ਯਤੇ| ਕ੍ਵਚਿਦ੍ਵਿਰੋਧਃ, ਯਥਾ ਰਾਮਾਰ੍ਜੁਨਾਵਿਤ੍ਯਤ੍ਰਾਰ੍ਜੁਨਃ ਕਾਰ੍ਤਵੀਰ੍ਯ ਏਵ| ਕ੍ਵਚਿਦਰ੍ਥਮ੍, ਯਥਾ ਗੋਪਾਲਕਮਾਨਯੇਤ੍ਯਧ੍ਯਾਪਯੇਤ੍ਯਤ੍ਰਾਰ੍ਥਾਦ੍ਯਸ੍ਯਾਧ੍ਯਾਪਨਂ ਸਮ੍ਭਵਤਿ ਸ ਨਾਮ੍ਨਾ ਗੋਪਾਲਕ ਆਨੀਯਤੇ ਨ ਗਵਾਂ ਪਾਤਾ| ਕ੍ਵਚਿਤ੍ਪ੍ਰਕਰਣਮ੍, ਯਥਾ ਭੋਜ੍ਯਾਙ੍ਗੇਸ੍ਵਮ੍ਲਾਦਿਸ਼ਬ੍ਦਕੇਸੂਪਸਂਹ੍ਨਿਮਾਣੇਸ੍ਵੇਤਾਵਦੁਚ੍ਯੇਦ੍ ਸੈਨ੍ਧਵਮਾਨਯੇਤਿ ਉਕ੍ਤੇ ਚ ਪ੍ਰਦੀਯਤੇ ਲਵਣਂ ਨ ਚਾਸ਼੍ਵਾਦਿਕਮ੍| ਕ੍ਵਚਿਲ੍ਲਿਙ੍ਗਮ੍ ਯਥਾ ਅਕ੍ਤਾਃ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾ ਉਪਨਯੇਤ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਾਕ੍ਯੇ ਕਸ੍ਯਾਪ੍ਯਞ੍ਜਨਦ੍ਰਵ੍ਯਸ੍ਯ ਸਮ੍ਭਵੇ ਤੇਜੋ ਵੈ ਗ਼ਤਮਿਤ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਾਕ੍ਯਾਨ੍ਤਰੇ ਦਸ੍ਟਾਤ੍ ਲਿਙ੍ਗਾਤ੍ ਗ਼ਤਸਾਧਿਤਤ੍ਵਂ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਦ੍ਯੁਟਿਕਾਯਾ ਅਜਿਕ੍ਰਿਯਯਾ ਨਿਰ੍ਦ੍ਧਾਰ੍ਯਤੇ| ਕ੍ਵਚਿਚ੍ਛਬ੍ਦਾਨ੍ਤਰਸਨ੍ਨਿਧਿਃ; ਯਥਾਰ੍ਜੁਨਃ ਕਾਰ੍ਤਵੀਰ੍ਯਃ ਰਾਮੋ ਜਾਮਦਗ੍ਨ੍ਯ ਇਤਿ| ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਮ੍, ਯਥਾ ਅਨੁਦਰਾ ਕਨ੍ਯੇਤ੍ਯੁਦਰਵਿਸ਼ੇਸਪ੍ਰਤਿਸੇਧੋ ਗਮ੍ਯਤੇ| ਅਭਿਰੂਪਾਯ ਕਨ੍ਯਾ ਦੀਯਤਾਮਿਤ੍ਯਤ੍ਰ ਚਾਭਿਰੂਪਤਮਾਯੇਤਿ ਗਮ੍ਯਤੇ| ਕ੍ਵਚਿਦੌਚਿਤੀ; ਤਥਾ ਚ ਕੇਸਾਞ੍ਚਿਤ੍ ਪ੍ਰਯੋਕ੍ਤਣਾਮੌਚਿਤ੍ਯਾਚ੍ਛਬ੍ਦਸ੍ਯ ਨਿਨ੍ਦਾਪ੍ਰਸ਼ਂਸਾਦ੍ਯਭਿਧਾਯਿਤ੍ਵਂ ਗਮ੍ਯਤੇ| ਯਥਾ ਭਦ੍ਰਮੁਖ਼ੇਤਿ ਦਸ੍ਯੁਰਾਕ੍ਸਸਾਦੌ| ਯਥਾ ਵਣਿਜੋ ਵਾਰਾਣਸੀਜਿਤ੍ਵਰਾ ਇਤਿ ਚ ਵਦਨ੍ਤਿ| ਕ੍ਵਚਿਦ੍ਦੇਸ਼ਃ, ਯਸ੍ਯੈਵ ਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਯ ਕ੍ਵਚਿਦ੍ਦੇਸ਼ੇ ਨਿਨ੍ਦਿਤਵਾਚਿਤ੍ਵਂ ਤਸ੍ਯੈਵਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਾਵਾਚਿਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧ੍ਯੈਵਂ ਰੂਪਮ੍| ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਕਾਲਃ; ਯਥਾ ਪੂਰ੍ਵਾਹ੍ਣੇ ਪਚ੍ਯਤਾਮਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤੇ ਵਿਸ਼ਿਸ੍ਟਸਾਧਨੈਸ਼੍ਚ ਵਿਕ੍ਲਿਤ੍ਤਿਰ੍ਗਮ੍ਯਤੇ ਸਾ ਚ ਵਿਸ਼ਿਸ੍ਟਸਾਧਨਾਦਿਵਾਚਮਗਹੀਤ੍ਵਾ ਪਚਨਵਿਸ਼ੇਸਵਗਤਿਃ| ਰਾਤ੍ਰੌ ਤੁ ਨਿਦ੍ਰਾਕ੍ਸਯੋ ਗਮ੍ਯਤੇ| ਕ੍ਵਚਿਦ੍ਵ੍ਯਕ੍ਤਿਃ; ਯਥਾ ਪੁ~ਂਲਿਙ੍ਗੋ ਧਰ੍ਮਸ਼ਬ੍ਦ ਆਤ੍ਮਗੁਣਂ ਵਕ੍ਤਿ ਨਪੁਂਸਕਸ੍ਤੁ ਯਜ੍ਞਮ੍| ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਸ੍ਵਰਾਦਯਃ; ਯਥਾ ਅਸ੍ਥਣ੍ਡਿਲੇਸ੍ਵਿਤ੍ਯਤ੍ਰ ਪੂਰ੍ਵਪਦਪ੍ਰਕਤਿਸਾਧਾਰਣਤਤ੍ਪੁਰੁਸਾਵਗਤਿਰਸ੍ਥਣ੍ਡਿਲੇਸ੍ਵਿਤ੍ਯਤ੍ਰ ਚਾਨ੍ਤੋਦਾਤ੍ਤੇਨ ਬਹੁਵ੍ਰੀਹਿਃ| ਆਦਿਗ੍ਰਹਣਾਤ੍ ਕ੍ਵਚਿਦ੍ਵਿਭਕ੍ਤਿਃ; ਯਥਾ ਅਰ੍ਦ੍ਧਮਰ੍ਦ੍ਧਃ ਅਰ੍ਦ੍ਧਮਿਤਿ ਦ੍ਵਿਤੀਯਯਾ ਕਰ੍ਮ ਪ੍ਰਤੀਯਤੇ| ਅਰ੍ਦ੍ਧ ਇਤਿ ਪ੍ਰਾਤਿਪਦਿਕਾਰ੍ਥਮਾਤ੍ਰਮ੍| ਕ੍ਵਚਿਤ੍ਤਦ੍ਧਿਤਃ;, ਯਥਾ ਦਾਤ੍ਤਃ ਕੂਪ ਇਤ੍ਯਤ੍ਰ ਤਦ੍ਧਿਤੇ ਨ ਵਿਪਾਸ਼ਾਤ ਉਤ੍ਤਰਕੂਲਭਵਤ੍ਵਮ੍| ਦਕ੍ਸਿਣਕੂਲਭਵਤ੍ਵਂ ਨ ਕੂਪਸ੍ਯੇਤਿ ਸ੍ਪਸ੍ਟਮ੍| ਕ੍ਵਚਿਦ੍ਵ੍ਯਞ੍ਜਨਮ੍, ਯਥਾ ਸੁਸਿਕ੍ਤਮਿਤ੍ਯਤ੍ਰ ਸਤ੍ਵਸ੍ਯ ਭਾਵਾਭਾਵਾਭ੍ਯਾਂ ਸੁਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਯੋਪਸਰ੍ਗਤ੍ਵਂ ਕਰ੍ਮਪ੍ਰਵਚਨੀਯਤ੍ਵਂ ਚ ਗਮ੍ਯਤੇ| ਏਵਮਨੇਕਮਪ੍ਯੂਹ੍ਯਮਿਤਿ ਸ਼੍ਲੋਕਾਰ੍ਥਃ|| ੭੯||
Adhikarana mantravatprayogaH (80) · Śloka 80
ਏਤਦਾਗਮਸਿਦ੍ਧਤ੍ਵਾਤ੍ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸਫਲਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍|
ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਵਤ੍ਤਨ੍ਤ੍ਰਂ ਤਨ੍ਤ੍ਰਜ੍ਞਾਨਵਿਸ਼ਾਰਦੈਃ||੮੦||
View original
एतदागमसिद्धत्वात् प्रत्यक्षफलदर्शनात्|
प्रयोज्यं मन्त्रवत्तन्त्रं तन्त्रज्ञानविशारदैः||८०||
ਏਤਦਿਤਿ| ਏਤਚ੍ਚ ਤਨ੍ਤ੍ਰਂ ਤਨ੍ਤ੍ਰਜ੍ਞਾਨਵਿਸ਼ਾਰਦੈਰ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਵਤ੍ ਸਮ੍ਪ੍ਰਯੋਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਨਾਤ੍ਰ ਫਲਾਭਾਵਸ਼ਙ੍ਕਾ ਕਾਰ੍ਯੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਕੁਤ ਇਤ੍ਯਾਹ-ਆਗਮਸਿਦ੍ਧਤ੍ਵਾਤ੍| ਆਗਮ ਏਵਾਸ੍ਮਿਨ੍ ਪ੍ਰਮਾਣਮ੍| ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸਫਲਦਰ੍ਸ਼ਨਮਧਿਕਂ ਪ੍ਰਮਾਣਮ੍|| ੮੦||
Adhikarana aupamyena shreyaskaratvanirdeshaH (81) · Śloka 81
ਪਿਤਾਮਹੇਨ ਲੋਕਸ੍ਯ ਸ੍ਮਤ੍ਵਾ ਤਦਿਦਮਵ੍ਯਯਮ੍|
ਅਕਾਲਮਤ੍ਯੁਰਕ੍ਸਾਰ੍ਥਮਲੌਹਂ ਵਰ੍ਮ ਨਿਰ੍ਮਿਤਮ੍|
ਸੁਜ੍ਞਾਤਮੇਤਦਮਤਂ ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਸ੍ਵਸ੍ਥਸੁਖਾਸ੍ਪਦਮ੍|
ਯਥੇਪ੍ਸਿਤਫਲਾਸ਼ੇਸਪੁਰੁਸਾਰ੍ਥਪ੍ਰਸਾਧਨਮ੍|
ਇਦਂ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਮਦਸ੍ਟੀਨਾਮੇਵਮਾਲੋਕਕਾਰ੍ਯਪਿ|
ਮਣ੍ਡਲਂ ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ਯੇਵ ਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾਯ ਜਾਯਤੇ||੮੧||
View original
पितामहेन लोकस्य स्मृत्वा तदिदमव्ययम्|
अकालमृत्युरक्षार्थमलौहं वर्म निर्मितम्|
सुज्ञातमेतदमृतं स्वस्थास्वस्थसुखास्पदम्|
यथेप्सितफलाशेषपुरुषार्थप्रसाधनम्|
इदं शास्त्रमदृष्टीनामेवमालोककार्यपि|
मण्डलं भास्करस्येव न प्रकाशाय जायते||८१||
ਪਿਤਾਮਹੇਨੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸਮਮ੍| ਪਿਤਾਮਹੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਅਲੌਹਂ ਵਰ੍ਮ ਨਿਰ੍ਮਿਤਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਵਿਨਾ ਕਾਰਿਤਮ੍| ਸੁਜ੍ਞਾਤਂ ਸਾਕਲ੍ਯੇਨ ਜ੍ਞਾਤਮੇਤਤ੍ਤਨ੍ਤ੍ਰਮਤਂ ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਨਾਮਸ੍ਵਸ੍ਥਾਨਾਂ ਚ ਸੁਖਸ੍ਯਾਸ੍ਪਦਂ ਸ੍ਥਾਨਮ੍| ਈਪ੍ਸਿਤਫਲਾਵਾਪ੍ਤਿਕ੍ਰਮੇਣਾਸ਼ੇਸਸ੍ਯ ਪੁਰੁਸਾਰ੍ਥਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸਾਧਨਮ੍| ਇਦਞ੍ਚ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਮੇਵਮਾਲੋਕਕਾਰ੍ਯਪਿ ਅਦਸ੍ਟੀਨਾਮਬੁਦ੍ਧਿਮਤਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾਯ ਨ ਜਾਯਤੇ| ਯਥਾ ਅਦਸ੍ਟੀਨਾਮਚਕ੍ਸੁਸਾਂ ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਮਣ੍ਦਲਮ੍||੮੧||
Adhikarana prAj~jAj~jayoH shastrAdivadubhayathA kAryakaratvam (82) · Śloka 82
ਧ੍ਰੁਵਂ ਵੈਦ੍ਯੇਸੁ ਕਲ੍ਯਾਣਮਾਯੁਰ੍ਵੇਦਾਨੁਸਾਰਿਸੁ|
ਇਤਰੇਸ੍ਵਿਤਰਚ੍ਛਾਤ੍ਰਵਿਸਜ੍ਵਲਨਕਰ੍ਮਸੁ||੮੨||
View original
ध्रुवं वैद्येषु कल्याणमायुर्वेदानुसारिषु|
इतरेष्वितरच्छात्रविषज्वलनकर्मसु||८२||
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਾਨੁਸਾਰਿਸੁ ਵੈਦ੍ਯੇਸੁ ਧ੍ਰੁਵਮਵਸ਼੍ਯਂ ਕਲ੍ਯਾਣਮੁਭਯਲੋਕਸ਼੍ਰੇਯਃ| ਇਤਰੇਸ੍ਵਿਤ੍ਯਾਯੁਰ੍ਵੇਦਾਨਨੁਸਾਰਿਸੁ ਇਤਰਦਿਤ੍ਯਵਸ਼੍ਯਮਕਲ੍ਯਾਣਮ੍| ਕਿਮ੍ਭੂਤੇਸ੍ਵਿਤ੍ਯਾਹ-ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਵਿਸਜ੍ਵਲਨਕਰ੍ਮਸੁ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਸਾਗ੍ਨਿਰੂਪਂ ਮਾਰਣਾਤ੍ਮਕਤ੍ਵਾਤ੍ ਕਰ੍ਮ ਯੇਸਾਮਿਤਿ|| ੮੨||
Adhikarana aj~jasya shastrAdito~api ghAtakatvam (83) · Śloka 83
ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਦਿ ਸਸ਼ੇਸਮਪਿ ਰੋਗਿਣਮ੍|
ਨ ਤ੍ਵੇਵਂ ਭੇਸਜਂ ਮੋਹਾਦਨਾਲੋਚਿਤਯੋਜਿਤਮ੍||੮੩||
View original
कुर्यात् प्रयुक्तं शस्त्रादि सशेषमपि रोगिणम्|
न त्वेवं भेषजं मोहादनालोचितयोजितम्||८३||
ਕੁਰ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਦਿ ਸ਼ਤ੍ਰੁਣਾ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਕਂ ਸਸ਼ੇਸਮਪਿ ਰੋਗਿਣਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਯਤ੍ ਪੁਨਰ੍ਭੇਸਜਮਨਾਲੋਚਿਤਯੋਜਿਤਮਨਾਲੋਚਿਤਮੇਵ ਮੋਹਾਦ੍ਯੋਜਿਤਂ ਤਨ੍ਨ ਤ੍ਵੇਵਂ ਸਸ਼ੇਸਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍|| ੮੩||
Adhikarana dauShauShadhAdInAmavekShaNaM kAryam (84) · Śloka 84
ਸਦਾ ਦੋਸੌਸਧਾਦੀਨਿ ਵੀਕ੍ਸ੍ਯ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ|
ਕੁਰ੍ਯਾਚ੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞੋ ਨ ਯੋਗੈਰੇਵ ਕੇਵਲੈਃ||੮੪||
View original
सदा दोषौषधादीनि वीक्ष्य द्वादशतत्त्वतः|
कुर्याच्चिकित्सितं प्राज्ञो न योगैरेव केवलैः||८४||
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਦੋਸੌਸਧਾਦੀਨਿ ਦੋਸਦੂਸ੍ਯਬਲਕਾਲਾਨਲਪ੍ਰਕਤਿਵਯਃਸਤ੍ਤ੍ਵਸਾਤ੍ਮ੍ਯਾਹਾਰਾਵਸ੍ਥੌਸਧਾਨਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ ਪਰੀਕ੍ਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਸ਼੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਨ ਤੁ ਕੇਵਲੈਰੇਵ ਯੋਗੈਃ|| ੮੪||
Adhikarana kevalayogaprayoge doShaH (85) · Śloka 85
ਮਾਤ੍ਰਾਦਿਸਮ੍ਯਗਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਯਦਚ੍ਛਾਪ੍ਰਤਿਪਾਦਿਤਃ|
ਹਿਨਸ੍ਤਿ ਵ੍ਯਾਧਿਤਂ ਯੋਗੋ ਘਤਮਾਕ੍ਸਿਕਯੋਰਿਵ||੮੫||
View original
मात्रादिसम्यगज्ञात्वा यदृच्छाप्रतिपादितः|
हिनस्ति व्याधितं योगो घृतमाक्षिकयोरिव||८५||
ਮਾਤ੍ਰੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਯੋਗਸ਼੍ਚ ਮਾਤ੍ਰਾਕਾਲਸਂਯੋਗਸਂਸ੍ਕਾਰਾਦਿਕਂ ਸਮ੍ਯਗਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਯਦਚ੍ਛਯੈਵ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਿਤੋ ਵ੍ਯਾਧਿਤਂ ਹਿਨਸ੍ਤਿ| ਯਥਾ ਘਤਮਾਕ੍ਸਿਕਯੋਃ ਸਮਯੋਗਃ|| ੮੫||
Adhikarana shAstratattvaj~jAnamevAvashyakam (86) · Śloka 86
ਦਸ੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਸੇਪ੍ਯਮਤਤਾਂ ਘਤਾਦੌ ਮਾਰਣਾਤ੍ਮਤਾਮ੍|
ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਨ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਸ ਦੁਰਾਤ੍ਮਾ ਚਿਕਿਤ੍ਸਤਿ||੮੬||
View original
दृष्ट्वा विषेऽप्यमृततां घृतादौ मारणात्मताम्|
शास्त्रतत्त्वं न विज्ञाय स दुरात्मा चिकित्सति||८६||
ਯਸ਼੍ਚ ਦੁਰਾਤ੍ਮਾ ਭਵਤਿ ਸੋਵਸ਼੍ਯਂ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਨ ਚਿਕਿਤ੍ਸਤਿ| ਵਿਸੇ ਮਾਰਣਾਤ੍ਮਕੇਪਿ ਸਂਯੋਗਾਦਿਵਸ਼ਾਦਮਤਤਾਂ ਦਸ੍ਟ੍ਵਾ ਘਤਾਦੌ ਚ ਰਸਾਯਨੇ ਮਾਰਣਾਤ੍ਮਕਤਾਂ ਦਸ੍ਟ੍ਵਾ|| ੮੬||
Adhikarana aj~javaidyanindA (87) · Śloka 87
ਸੁਗੀਤਸ਼੍ਚੈਸ ਕਸ੍ਯਾਪਿ ਮਹਾਸ਼੍ਲੋਕੋ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ|
ਵੈਦ੍ਯਾਸ਼੍ਚਾਸ਼੍ਰੁਤਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਾਂ ਮੂਰ੍ਖ਼ਾਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਭਵਿਸ੍ਣਵਃ|
ਅਕਾਲਮਤ੍ਯਵੋ ਹ੍ਯੇਤੇ ਵਿਚਰਨ੍ਤਿ ਮਹੀਤਲੇ|
ਲੋਭਯਨ੍ਤ੍ਯਾਤੁਰਂ ਮੂਢਾ ਯੇ ਚਿਤ੍ਰੈਃ ਕਰ੍ਮਕੌਸ਼ਲੈਃ|
ਤੇਭ੍ਯੋ ਰਕ੍ਸੇਤ੍ਸਦਾਤ੍ਮਾਨਮਾਤ੍ਮਾ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ ਸੁਦੁਰ੍ਲਭਃ|
ਤੇ ਗ਼ੁਣਾਕ੍ਸਰਵਤ੍ਕਞ੍ਚਿਦੁਤ੍ਤਾਰ੍ਯ ਨਿਯਤਾਯੁਸਮ੍|
ਗ਼੍ਨਨ੍ਤਿ ਵੈਦ੍ਯਾਭਿਮਾਨੇਨ ਸ਼ਤਾਨ੍ਯਨਿਯਤਾਯੁਸਾਮ੍|
ਰੋਗਾਰ੍ਤ੍ਤਸ੍ਯ ਵਿਸਣ੍ਣਸ੍ਯ ਯਤ੍ਨਲਭ੍ਯਸੁਖ਼ਾਯੁਸਃ|
ਅਵੈਦ੍ਯੋ ਨਿਰ੍ਗ਼ਣਃ ਕ੍ਰੂਰੋ ਯਃ ਕਰੋਤਿ ਭਿਸਗ੍ਜਿਤਮ੍|
ਪਾਪਸ੍ਯ ਮਤ੍ਯੁਦੂਤਸ੍ਯ ਦੁਰ੍ਮਤੇਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤਧਰ੍ਮਣਃ|
ਨਰੋ ਨਰਕਪਾਤੀ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਸ੍ਯ ਸਮ੍ਭਾਸਣਾਦਪਿ|
ਅਤਨ੍ਤ੍ਰੀਕਤਤਨ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਾਃ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਮਾਤ੍ਰੋਪਜੀਵਿਨਃ|
ਰਾਜ੍ਞਾਂ ਪ੍ਰਮਾਦਾਦ੍ਰਾਸ੍ਟ੍ਰਾਣਿ ਚਰਨ੍ਤਿ ਵ੍ਯਾਧਵਤ੍ਤਯਃ|
ਤਾਨ੍ ਕਾਲਪਾਸ਼ਸਦਸ਼ਾਨ੍ ਵਰ੍ਜਯੇਚ੍ਛਾਸ੍ਤ੍ਰਦੂਸਕਾਨ੍|
ਸੇਵੇਤ ਸ਼ਮਵਿਜ੍ਞਾਨਜ੍ਞਾਨਪੂਰ੍ਣਾਨ੍ ਭਿਸਕ੍ਤਮਾਨ੍||੮੭||
View original
सुगीतश्चैष कस्यापि महाश्लोको महात्मनः|
वैद्याश्चाश्रुतशास्त्रार्थां मूर्ख़ाश्च प्रभविष्णवः|
अकालमृत्यवो ह्येते विचरन्ति महीतले|
लोभयन्त्यातुरं मूढा ये चित्रैः कर्मकौशलैः|
तेभ्यो रक्षेत्सदात्मानमात्मा यस्मात् सुदुर्लभः|
ते ग़ुणाक्षरवत्कञ्चिदुत्तार्य नियतायुषम्|
ग़्नन्ति वैद्याभिमानेन शतान्यनियतायुषाम्|
रोगार्त्तस्य विषण्णस्य यत्नलभ्यसुख़ायुषः|
अवैद्यो निर्ग़ृणः क्रूरो यः करोति भिषग्जितम्|
पापस्य मृत्युदूतस्य दुर्मतेस्त्यक्तधर्मणः|
नरो नरकपाती स्यात्तस्य सम्भाषणादपि|
अतन्त्रीकृततन्त्रार्थाः शास्त्रमात्रोपजीविनः|
राज्ञां प्रमादाद्राष्ट्राणि चरन्ति व्याधवृत्तयः|
तान् कालपाशसदृशान् वर्जयेच्छास्त्रदूषकान्|
सेवेत शमविज्ञानज्ञानपूर्णान् भिषक्तमान्||८७||
ਸੁਗੀਤ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਵ੍ਯਾਖ਼੍ਯਾਸਮਮ੍| ਯੇ ਮੂਢਾ ਨਾਨਾਵਿਧੈਃ ਕਰ੍ਮਕੌਸ਼ਲੈਰਾਤੁਰਂ ਲੋਭਯਨ੍ਤਿ ਤੇਭ੍ਯ ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਸਦਾ ਰਕ੍ਸੇਤ੍ ਯਸ੍ਮਾਦਾਤ੍ਮਾ ਸੁਦੁਰ੍ਲਭਃ| ਤੇ ਮੂਢਾਃ ਕਞ੍ਚਿਨ੍ਨਿਯਤਾਯੁਸਂ ਗ਼ੁਣਾਕ੍ਸਰਵਤ੍ਕਾਕਤਾਲੀਯਦੁਤ੍ਤਾਰ੍ਯ ਭਿਸਜਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਮਨ੍ਯਮਾਨਾ ਅਨਿਯਤਾਯੁਸਾਂ ਸ਼ਤਾਨਿ ਗ਼੍ਨਨ੍ਤਿ ਹਿਂਸਨ੍ਤਿ| ਗ਼ੁਣੈਃ ਕਮਿਭਿਰ੍ਭਕ੍ਸਿਤੇ ਕਾਸ੍ਠੇ ਯਾਨ੍ਯਕ੍ਸਰਾਣਿ ਦਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਤਾਨਿ ਤੈਰ੍ਬੁਦ੍ਧਿਪੂਰ੍ਵਂ ਨ ਕ੍ਰਿਯਨ੍ਤੇ| ਵਿਸਣ੍ਣਤ੍ਵਾਦਿਯੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਰੋਗਾਰ੍ਤ੍ਤਸ੍ਯ ਅਵੈਦ੍ਯ ਯੋ ਨਿਰ੍ਗ਼ੁਣਃ ਕ੍ਰੂਰਤ੍ਵਾਤ੍ ਭੇਸਜਂ ਕਰੋਤਿ ਤਸ੍ਯ ਪਾਪਾਦਿਰੂਪਸ੍ਯ ਸਮ੍ਭਾਸਣਾਦਪਿ ਨਰੋ ਨਰਕਪਾਤੀ ਸ੍ਯਾਤ੍| ਯੈਸ੍ਤਨ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥੋ ਨ ਤਨ੍ਤ੍ਰੀਕਤਃ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਤਨ੍ਤ੍ਰਯਿਤ੍ਵਾ ਬੁਦ੍ਧੌ ਨ ਨਿਵੇਸ਼ਿਤਃ ਤੇ ਵ੍ਯਾਧਵਤ੍ਤਯੋ ਮਗਮਾਰਕਾ ਰਾਜ੍ਞਾਂ ਪ੍ਰਾਮਾਦਾਦ੍ਰਾਸ੍ਟ੍ਰਾਣਿ ਚਰਨ੍ਤਿ| ਯਦਿ ਪੁਨਾ ਰਾਜਨਃ ਪ੍ਰਮਤ੍ਤਾ ਨ ਭਵਨ੍ਤਿ ਤਤਃ ਕਥਮਿਵ ਚਰਿਤੁਂ ਲਭਨ੍ਤੇ| ਤਾਨ੍ ਕਾਲਪਾਸ਼ਸਦਸ਼ਤ੍ਵਾਦਿਯੁਕ੍ਤਾਨ੍ ਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਃ| ਸ਼ਮਾਦਿਪੂਰ੍ਣਾਂਸ਼੍ਚ ਭਿਸਕ੍ਤਮਾਨ੍ ਸੇਵੇਤ|| ੮੭||
Adhikarana prANAcAryaM pUjayet (88) · Śloka 88
ਅਨ੍ਨਪਾਨਾਨਿ ਪਥ੍ਯਾਨਿ ਵ੍ਯਾਧਿਨਿਰ੍ਘਾਤਮੌਸਧਮ੍|
ਰਸਾਯਨਾਨਿ ਵਸ੍undefinedਾਣਿ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਨ੍ਤੇ ਵੈਦ੍ਯਸਂਸ਼੍ਰਯਾਤ੍|
ਅਰਾਜਕਾ ਯਥਾ ਦੇਸ਼ਾ ਭਰ੍ਤ੍ਤਹੀਨਾ ਯਥਾ ਗਹਾਃ|
ਆਤੁਰਾਦ੍ਯਾਸ੍ਤਥਾ ਪਾਦਾਃ ਸ਼ੋਚ੍ਯਾ ਵੈਦ੍ਯਾਨਧਿਸ੍ਠਿਤਾਃ|
ਪ੍ਰਾਣਾਚਾਰ੍ਯਂ ਬੁਧਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦਯਾਲੁਂ ਵਿਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮ੍|
ਅਸ਼੍ਵਿਨਾਵਿਵ ਦੇਵੇਨ੍ਦ੍ਰਃ ਪੂਜਯੇਦਾਦਤਃ ਸਦਾ||੮੮||
View original
अन्नपानानि पथ्यानि व्याधिनिर्घातमौषधम्|
रसायनानि वृष्य़ाणि प्राप्यन्ते वैद्यसंश्रयात्|
अराजका यथा देशा भर्त्तृहीना यथा गृहाः|
आतुराद्यास्तथा पादाः शोच्या वैद्यानधिष्ठिताः|
प्राणाचार्यं बुधस्तस्माद्दयालुं विजितेन्द्रियम्|
अश्विनाविव देवेन्द्रः पूजयेदादृतः सदा||८८||
ਪਥ੍ਯਾਨ੍ਯਨ੍ਨਪਾਨਾਦੀਨਿ ਸਾਧੁਵੈਦ੍ਯਸਂਸ਼੍ਰਯਾਤ੍ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਨ੍ਤੇ| ਅਰਾਜਕਾ ਇਤ੍ਯਾਦਿ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸਮਮ੍| ਯਤ ਏਵਂ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਬੁਧਃ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞੋ ਦਯਾਲੁਤ੍ਵਾਦਿਯੁਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਾਣਾਚਾਰ੍ਯਮਾਦਤਃ ਸਨ੍ ਸਦਾ ਪੂਜਯੇਦ੍ਯਥਾ ਦੇਵੇਨ੍ਦ੍ਰ ਅਸ਼੍ਵਿਨੌ ਪੂਜਯਤੀਤਿ|| ੮੮||
Adhikarana ashvinoH praBAvakIrtanam (89) · Śloka 89
ਯਜ੍ਞਸ੍ਯ ਹਿ ਸ਼ਿਰਸ੍ਛਿਨ੍ਨਮਸ਼੍ਵਿਭ੍ਯਾਂ ਸਨ੍ਧਿਤਂ ਪੁਨਃ|
ਪਾਤਿਤਾ ਦਸ਼ਨਾਃ ਪੂਸ੍ਣੋ ਭਗਸ੍ਯ ਚ ਵਿਲੋਚਨੇ|
ਰਾਜਯਕ੍ਸ੍ਮਾਰ੍ਦ੍ਦਿਤਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਤਾਭ੍ਯਾਮੇਵ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਃ|
ਸੋਮਾਨ੍ਨਿਪਤਿਤੋ ਵਜ੍ਰੀ ਭੁਜਸ੍ਤਮ੍ਭੇ ਚ ਦਾਰੁਣੇ|
ਭਾਰ੍ਗਵਸ਼੍ਚ੍ਯਵਨਃ ਕਾਮੀ ਵਦ੍ਧਃ ਸਨ੍ ਵਿਕਤਿਂ ਗਤਃ|
ਵੀਰ੍ਯਵਰ੍ਣਬਲੋਪੇਤਃ ਕਤਸ੍ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਪੁਨਰ੍ਯੁਵਾ|
ਏਭਿਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਬਹੁਭਿਃ ਕਰ੍ਮਭਿਰ੍ਭਿਸਗੁਤ੍ਤਮੌ|
ਬਭੂਵਤੁਰ੍ਭਸ਼ਂ ਪੂਜ੍ਯਾਵਿਨ੍ਦ੍ਰਾਦੀਨਾਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍|
ਅਸ਼੍ਵਿਭ੍ਯਾਂ ਸਹਿਤਃ ਸੋਮਂ ਪ੍ਰਾਤਃ ਪਿਬਤਿ ਵਾਸਵਃ|
ਸੌਤ੍ਰਾਮਣ੍ਯਾਂ ਚ ਭਗਵਾਨਸ਼੍ਵਿਭ੍ਯਾਂ ਸਹ ਮੋਦਤੇ|
ਅਸ਼੍ਵਿਨੋਃ ਕਲ੍ਪ੍ਯਤੇ ਭਾਗੋ ਯਜ੍ਞੇਸੁ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੈਰਪਿ|
ਅਸ਼੍ਵਿਨਾਵਗ੍ਨਿਰਿਨ੍ਦ੍ਰਸ਼੍ਚ ਵੇਦੇਸੁ ਸੁਤਰਾਂ ਸ੍ਤੁਤਾਃ|
ਵੈਦ੍ਯਾਵਿਤ੍ਯਸ਼੍ਵਿਨੌ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਪੂਜ੍ਯੇਤੇ ਵਿਬੁਧੈਰਪਿ|
ਅਜਰੈਰਮਰੈਰ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਸੁਖਿਤੈਰੇਵਮਾਦਤੈਃ|
ਵ੍ਯਾਧਿਮਤ੍ਯੁਜਰਾਗ੍ਰਸ੍ਤੈਰ੍ਦੁਃਖਪ੍ਰਾਯੈਃ ਸੁਖਾਰ੍ਥਿਭਿਃ|
ਕਿਂ ਪੁਨਰ੍ਭਿਸਜੋ ਮਰ੍ਤ੍ਯੈਃ ਪੂਜ੍ਯਾਃ ਸ੍ਯੁਰ੍ਨਾਤਿਸ਼ਕ੍ਤਿਤਃ||੮੯||
View original
यज्ञस्य हि शिरस्छिन्नमश्विभ्यां सन्धितं पुनः|
पातिता दशनाः पूष्णो भगस्य च विलोचने|
राजयक्ष्मार्द्दितश्चन्द्रस्ताभ्यामेव चिकित्सितः|
सोमान्निपतितो वज्री भुजस्तम्भे च दारुणे|
भार्गवश्च्यवनः कामी वृद्धः सन् विकृतिं गतः|
वीर्यवर्णबलोपेतः कृतस्ताभ्यां पुनर्युवा|
एभिश्चान्यैश्च बहुभिः कर्मभिर्भिषगुत्तमौ|
बभूवतुर्भृशं पूज्याविन्द्रादीनां महात्मनाम्|
अश्विभ्यां सहितः सोमं प्रातः पिबति वासवः|
सौत्रामण्यां च भगवानश्विभ्यां सह मोदते|
अश्विनोः कल्प्यते भागो यज्ञेषु ब्राह्मणैरपि|
अश्विनावग्निरिन्द्रश्च वेदेषु सुतरां स्तुताः|
वैद्यावित्यश्विनौ तस्मात् पूज्येते विबुधैरपि|
अजरैरमरैर्नित्यं सुखितैरेवमादृतैः|
व्याधिमृत्युजराग्रस्तैर्दुःखप्रायैः सुखार्थिभिः|
किं पुनर्भिषजो मर्त्यैः पूज्याः स्युर्नातिशक्तितः||८९||
ਯਜ੍ਞਸ੍ਯੇਤ੍ਯਾਦਿਨੇਤਿਹਾਸੇਨਾਸ਼੍ਵਿਨੋਃ ਪ੍ਰਭਾਵਕੀਰ੍ਤਨਮ੍| ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸਮਮ੍| ਭਿਸਗੁਤ੍ਤਮਾਵਸ਼੍ਵਿਨੌ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਾਵਿਨ੍ਦ੍ਰਾਦੀਨਾਂ ਭਸ਼ਂ ਪੂਜ੍ਯੌ ਬਭੂਵਤੁਃ| ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵਿਬੁਧੈਰ੍ਦ੍ਦੈਵੈਰਪ੍ਯਸ਼੍ਵਿਨੌ ਵੈਦ੍ਯਵਿਤਿ ਪੂਜ੍ਯੇਤੇ| ਕਿਮ੍ਭੂਤੈਵਿਬੁਧੈਰਿਤ੍ਯਾਹ ਅਜਰੈਰਿਤ੍ਯਾਦਿ ਏਵਙ੍ਗੁਣੈਰਪਿ| ਕਿਂ ਪੁਨਰ੍ਮਤ੍ਯੈਰ੍ਮਾਨੁਸੈਸ੍ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਵ੍ਯਾਧ੍ਯਾਦਿਗ੍ਰਸ੍ਤੈਰ੍ਭਿਸਜੋ ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤਿਤੋ ਨ ਪੂਜ੍ਯਾਃ ਸ੍ਯੁਃ| (ਯਜ੍ਞਸ੍ਯੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਯਜ੍ਞੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ| ਇਨ੍ਦ੍ਰਃ ਸੋਮਾਨ੍ਨਿਪਤਿਤਃ ਸੋਮਮਤੀਵ ਪੀਤ੍ਵਾਤਿਵਿਰੇਚਿਤ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਏਤੈਰਨ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਕਰ੍ਮਭਿਰ੍ਭਿਸਗੁਤ੍ਤਮਾਵਸ਼੍ਵਿਨੌ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਵਿਨ੍ਦ੍ਰਾਦੀਨਾਂ ਭਸ਼ਂ ਪੂਜ੍ਯੌ ਬਭੂਵਤੁਃ| ਪ੍ਰਾਤਃ ਪ੍ਰਾਤਸ੍ਸਵਨੇ ਸ਼ਕ੍ਰ ਅਸ਼੍ਵਿਭ੍ਯਾਂ ਸਹਿਤਃ ਸੋਮਂ ਪਿਬਤਿ| ਸੌਤ੍ਰਾਮਣ੍ਯਾਂ ਚ ਸਹਾਸ਼੍ਵਿਭ੍ਯਾਂ ਸ਼ਕ੍ਰੋ ਮੋਦਤੇ| ਦੇਵੈਰਪ੍ਯਸ਼੍ਵੈਨੌ ਪੂਜ੍ਯੇਤੇ ਭਿਸਗੁਤ੍ਤਮਾਵਿਤਿ| ਕਿਂ ਪੁਨਰ੍ਮਤ੍ਤ੍ਯੈਰ੍ਵ੍ਯਾਧ੍ਯਾਦਿਗ੍ਰਸ੍ਤੈਰ੍ਭਿਸਜੋ ਨਾਤਿਸ਼ਕ੍ਤਿਤਃ ਪੂਜ੍ਯਾਃ ਸ੍ਯੁਰ੍ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤਿਪੂਜ੍ਯਾਃ-ਇਤਿ ਜੇਜ੍ਜਟਃ)||੮੯||
Adhikarana prANAcAryanirvacanam (90) · Śloka 90
ਸ਼ੀਲਵਾਨ੍ ਮਤਿਮਾਨ੍ ਯੁਕ੍ਤੋ ਦ੍ਵਿਜਾਤਿਰ੍ਵੇਦਪਾਰਗਃ|
ਪ੍ਰਾਣਿਭਿਃ ਪਿਤਵਤ੍ਪੂਜ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾਣਾਚਾਰ੍ਯਃ ਸ ਹਿ ਸ੍ਮਤਃ||੯੦||
View original
शीलवान् मतिमान् युक्तो द्विजातिर्वेदपारगः|
प्राणिभिः पितृवत्पूज्यः प्राणाचार्यः स हि स्मृतः||९०||
ਸ਼ੀਲਵਤ੍ਵਾਦਿਮਾਨ੍ ਵੈਦ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾਣਿਭਿਃ ਪਿਤਵਤ੍ ਪੂਜ੍ਯਃ, ਸ ਹਿ ਪ੍ਰਾਣਾਚਾਰ੍ਯਃ ਸ੍ਮਤੋ ਨਾਨ੍ਯਃ| (ਸ ਚ ਭਿਸਕ੍ ਸ਼ੀਲਵਤ੍ਵਾਦਿਯੁਕ੍ਤੋ ਵੇਦਪਾਰਙ੍ਗਤੋ ਗੁਰੁਵਤ੍ਪ੍ਰਾਣਿਭਿਃ ਪੂਜ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾਣਾਚਾਰ੍ਯੋ ਯਤੋਸਾਵਿਤਿ-ਇਤਿ ਜੇਜ੍ਜਟਃ)|| ੯੦||
Adhikarana vidyayA eva vaidyattvam (91) · Śloka 91
ਵਿਦ੍ਯਾਸਮਾਪ੍ਤੌ ਭਿਸਜਾਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ ਜਾਤਿਰੁਚ੍ਯਤੇ|
ਨ ਵੈਦ੍ਯੋ ਵੈਦ੍ਯਸ਼ਬ੍ਦਂ ਹਿ ਲਭਤੇ ਪੂਰ੍ਵਜਨ੍ਮਨਾ|
ਵਿਦ੍ਯਾਸਮਾਪ੍ਤਾਵਾਰ੍ਸਮ੍ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਂ ਵਾ ਭਿਸਜਾਂ ਧ੍ਰੁਵਮ੍|
ਸਤ੍ਤ੍ਵਮਾਵਿਸ਼ਤਿ ਜ੍ਞਾਨਾਤ੍ਤੇਨ ਵੈਦ੍ਯੋ ਦ੍ਵਿਜਃ ਸ੍ਮਤਃ||੯੧||
View original
विद्यासमाप्तौ भिषजां द्वितीया जातिरुच्यते|
न वैद्यो वैद्यशब्दं हि लभते पूर्वजन्मना|
विद्यासमाप्तावार्षम् वा ब्राह्मं वा भिषजां ध्रुवम्|
सत्त्वमाविशति ज्ञानात्तेन वैद्यो द्विजः स्मृतः||९१||
ਵਿਦ੍ਯਾਸਮਪ੍ਤਾਵਿਤ੍ਯਦਿ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸਮਮ੍| ਆਰ੍ਸਂ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਂ ਵਾ ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਕਰ੍ਤ੍ਤ ਵਿਦ੍ਯਾਸਮਾਪ੍ਤੌ ਭਿਸਜਂ ਕਰ੍ਮਭੂਤਮਾਵਿਸ਼ਤਿ| (ਇਦਂ ਚਾਪਰਮਪਚਿਤਿਕਾਰਣਮ੍| ਵਿਦ੍ਯਾਸਮਾਪ੍ਤਾਵਿਤ੍ਯਾਦਿ| ਏਤਦੁਕ੍ਤਂ ਭਵਤਿ| ਵੈਦ੍ਯੋ ਨ ਦ੍ਵਿਜਃ; ਅਪਿ ਤੁ ਵਿਦ੍ਯਾਸਮਾਪ੍ਤੌ ਵੈਦ੍ਯਸ਼ਬ੍ਦਾVਭਿਨਿਸ੍ਪਤ੍ਤਿਃ| ਤਸ੍ਯਾਂ ਚ ਸਤ੍ਯਾਂ ਜ੍ਞਾਨੋਦਯਃ| ਤਤੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਂ ਸਤ੍ਤ੍ਵਮਾਰ੍ਸਂ ਵਾ ਧ੍ਰੁਵਮਵਸ਼੍ਯਂ ਜ੍ਞਾਨਾਦਾਵਿਸ਼ਤਿ| ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵੈਦ੍ਯੋ ਦ੍ਵਿਤੀਯ ਇਵ ਜਾਤੋ ਭਵਤਿ ਵੈਦ੍ਯਸ਼ਬ੍ਦਲਾਭਾਤ੍| ਉਕ੍ਤਞ੍ਚ-ਯਸ੍ਯਾਂ ਯਸ੍ਯਾਮਵਸ੍ਥਾਯਾਂ ਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ ਤਸ੍ਯਾਂ ਤਸ੍ਯਾਂ ਜਾਤ ਇਤ੍ਯੁਪਚਰ੍ਯਤੇ| ਤੇਨ ਦ੍ਵਿਜਾਤੀਯ ਵੈਦ੍ਯਜਾਤਿਰ੍ਭਵਤੀਤਿ| ਨਨੁ ਚ ਵਿਦ੍ਯਾਸਮਾਪ੍ਤਾਵਿਤ੍ਯਨੇਨੈਵ ਚ ਪਰ੍ਯਾਪ੍ਤਤ੍ਵਾਤ੍ ਜ੍ਞਾਨਗ੍ਰਹਣਂ ਕਿਮ੍? ਉਚ੍ਯਤੇ| ਯ ਏਵ ਵਿਦ੍ਯਾਸਮਾਪ੍ਤੌ ਜ੍ਞਾਨਵਾਨ੍ ਨ ਪੁਸ੍ਤਕਸ੍ਥਾਨੀਯਃ ਤਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਸਤ੍ਤ੍ਵਮਾਰ੍ਸਂ ਵਾ ਵਿਸ਼ਤਿ| ਨਨੁ ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਂ ਵਾਰ੍ਸਂ ਵੇਤਿ ਕਸ੍ਮਾਦ੍ਵਿਕਲ੍ਪਃ ਏਕਸ੍ਯੈਵ ਕਸ੍ਮਾਤ੍ਰ ਨਿਯਮਃ ਕਤਃ ? ਉਚ੍ਯਤੇ| ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਯ ਵੇਦਾਰ੍ਥਪਰਿਜ੍ਞਾਨਾਦਾਯੁਰ੍ਵੇਦਾਰ੍ਥਪਰਿਜ੍ਞਾਨਾਤ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਤ੍ਤ੍ਵਾਨੁਪ੍ਰਵੇਸ਼ਸਾਂਸਿਦ੍ਧਿਕਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਤ੍ਤ੍ਵਮਾਵਿਸ਼ਤਿ ਵੈਸ਼੍ਯਮਾਰ੍ਸਮਿਤਿ ਯਥਾਸਙ੍ਖ੍ਯੇਨ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਤਵ੍ਯਮਿਤਿ| ਮਨੁਨਾਪ੍ਯੁਕ੍ਤਮ੍- 'ਵੈਦ੍ਯਸ੍ਤੁ ਵੈਸ਼੍ਯੋ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਪਿ ਵਾ ਉਚ੍ਯਤੇਸ੍ਯਾਪ੍ਯਨ੍ਯਸਤ੍ਤ੍ਵ ਪ੍ਰਾਪਣਾਰ੍ਥਮਥਾਪਿ ਵਾ' ਇਤਿ-ਇਤਿ ਜੇਜ੍ਜਟਃ)|| ੯੧||
Adhikarana prANAcAryaM prati lokakarttavyam (92) · Śloka 92
ਨਾਵਧ੍ਯਾਯੇਨ੍ਨ ਚਾਕ੍ਰੋਸ਼ੇਦਹਿਤਂ ਨ ਸਮਾਚਰੇਤ੍|
ਪ੍ਰਾਣਾਚਾਰ੍ਯਂ ਬੁਧਃ ਕਸ਼੍ਚਿਦਿਚ੍ਛੇਨ੍ਨਾਯੁਰਨਸ਼੍ਵਰਮ੍||੯੨||
View original
नावध्यायेन्न चाक्रोशेदहितं न समाचरेत्|
प्राणाचार्यं बुधः कश्चिदिच्छेन्नायुरनश्वरम्||९२||
ਤਂ ਚ ਬੁਧਃ ਆਯੁਰਨਸ਼੍ਵਰਮਿਚ੍ਛਨ੍ ਨਾਵਧ੍ਯਾਯੇਤ੍| ਅਵਧ੍ਯਾਨਮਹਿਤਕਲ੍ਪਨਮ੍| ਨ ਚਾਕ੍ਰੋਸ਼ੇਤ੍ ਪ੍ਰਾਣਾਚਾਰ੍ਯਮ੍| (ਅਭਿਧ੍ਯਾਨਮਹਿਤਚਿਨ੍ਤਨਮਿਤਿ ਜੇਜ੍ਜਟਃ)|| ੯੨||
Adhikarana vaidyasya AturAn prati karttavyam (93) · Śloka 93
ਭਿਸਗਪ੍ਯਾਤੁਰਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਸ੍ਵਸੁਤਾਨਿਵ ਯਤ੍ਨਵਾਨ੍ ਆਬਾਧੇਭ੍ਯੋਭਿਸਂਰਕ੍ਸੇਤ੍ ਜ੍ਞਾਨਂ ਧਰ੍ਮਮਨੁਸ੍ਮਰਨ੍|
ਕੁਰ੍ਵਤੇ ਯੇ ਤੁ ਵਤ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਪਣ੍ਯਵਿਕ੍ਰਯਮ੍|
ਤੇ ਹਿਤ੍ਵਾ ਕਾਞ੍ਚਨਂ ਰਾਸ਼ਿਂ ਪਾਂਸੁਰਾਸ਼ਿਮੁਪਾਸਤੇ|
ਰੋਗਾਖ੍ਯਾਨ੍ਦਾਰੁਣਾਨ੍ਪਾਸ਼ਾਨਨ੍ਤਕਾਨ੍ਤਿਕਕਰ੍ਸਿਣਃ|
ਯਸ਼੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਯਚ੍ਛਤਿ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ਦਾਤਾ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯੇਵ ਤਤ੍ਸਮਃ|
ਨ ਜੀਵਿਤਪ੍ਰਦਾਨਾਦ੍ਧਿ ਦਾਨਮਨ੍ਯਦ੍ਵਿਸ਼ਿਸ੍ਯਤੇ|
ਤਸ੍ਮਾਦੁਪਾਚਰੇਤ੍ ਸ੍ਵੇਨ ਸ੍ਵੇਨ ਨਿਃਸ੍ਵਤਪਸ੍ਵਿਨਃ||੯੩||
View original
भिषगप्यातुरान्सर्वान् स्वसुतानिव यत्नवान् आबाधेभ्योऽभिसंरक्षेत् ज्ञानं धर्ममनुस्मरन्|
कुर्वते ये तु वृत्त्यर्थं चिकित्सापण्यविक्रयम्|
ते हित्वा काञ्चनं राशिं पांसुराशिमुपासते|
रोगाख्यान्दारुणान्पाशानन्तकान्तिककर्षिणः|
यश्छित्वा यच्छति प्राणान्दाता नास्त्येव तत्समः|
न जीवितप्रदानाद्धि दानमन्यद्विशिष्यते|
तस्मादुपाचरेत् स्वेन स्वेन निःस्वतपस्विनः||९३||
ਭਿਸਜਾਪਿ ਸਰ੍ਵ ਆਤੁਰਾਃ ਸ੍ਵਸੁਤਾ ਇਵ ਪਾਲ੍ਯਾਃ| ਯੇ ਮਨੁਸ੍ਯਾ ਵਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਪਣ੍ਯਸ੍ਯ ਵਿਕ੍ਰਯਂ ਕੁਰ੍ਵਤੇ ਤੇ ਸ੍ਵਰ੍ਣਰਾਸ਼ਿਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪਾਂਸੁਰਾਸ਼ਿਮੁਪਾਸਤੇ ਸੇਵਨ੍ਤੇ| ਕਿਞ੍ਚ, ਵੈਦ੍ਯੇਨ ਸਮੋ ਦਾਤਾ ਨਾਸ੍ਤਿ| ਯੋ ਰੋਗਾਖ੍ਯਾਨ੍ ਦਾਰੁਣਾਨ੍ ਪਾਸ਼ਾਨ੍ ਛਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ ਯਚ੍ਛਤਿ ਦਦਾਤਿ| ਕਿਮ੍ਭੂਤਾਨ੍ ਪਾਸ਼ਾਨ੍ ? ਅਨ੍ਤਕਸ੍ਯ ਮਤ੍ਯੋਰਨ੍ਤਿਕਂ ਨਿਕਟਂ ਯੇ ਕਰ੍ਸਨ੍ਤਿ ਤਾਨ੍| ਨ ਜੀਵਿਤਪ੍ਰਦਾਨਾਦਿਤ੍ਯਾਦਿ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸਮਮ੍| ਜੀਵਿਤਪ੍ਰਦਾਨਾਦਨ੍ਯਦ੍ਦਾਨਂ ਨ ਵਿਸ਼ਿਸ੍ਟਮ੍| ਯਸ੍ਮਾਦੇਵਂ ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਿਃਸ੍ਵਾਨ੍ ਤਪਸ੍ਵਿਨਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵੇਨ ਸ੍ਵਕੀਯੇਨ ਸ੍ਵੇਨ ਧਨੇਨ ਵੈਦ੍ਯ ਉਪਾਚਰੇਤ੍| ਪਰੋ ਭੂਤਦਯਾ ਧਰ੍ਮ ਇਤਿ ਮਤ੍ਤ੍ਵਾ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤੇ| ਵਰ੍ਤਤੇ ਯਃ ਸ ਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥਃ ਸੁਖਮਤ੍ਯਨ੍ਤਮਸ਼੍ਨੁਤੇ|| ਇਤਿ ਚਰਕਃ| ਭੂਤਦਯਾ ਚ ਪਰੋ ਧਰ੍ਮ ਏਵਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤੇ ਯੋ ਵਰ੍ਤਤੇ ਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥਃ ਸੋਤ੍ਯਨ੍ਤਂ ਸੁਖਮਸ਼੍ਨੁਤੇ-ਇਤਿ ਜੇਜ੍ਜਟਃ|| ੯੩||
Adhikarana cikitsitasAphalyam (94) · Śloka 94
ਸਤ੍ਤ੍ਵਾਰ੍ਥਮੀਹਮਾਨਸ੍ਯ ਵੈਦ੍ਯਸ੍ਯੈਵਂ ਮਹਾਮਤੇਃ|
ਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ ਸਨ੍ਨਿਧਾਨੇਨ ਨਿਯਤਂ ਸਿਦ੍ਧਿਦੇਵਤਾਃ|
ਕ੍ਵਚਿਦ੍ਧਰ੍ਮਃ ਕ੍ਵਚਿਨ੍ਮਿਤ੍ਰਂ ਕ੍ਵਚਿਦਰ੍ਥਃ ਕ੍ਵਚਿਦ੍ਯਸ਼ਃ|
ਕਰ੍ਮਾਭ੍ਯਾਸਃ ਕ੍ਵਚਿਚ੍ਚੇਤਿ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾ ਨਾਸ੍ਤਿ ਨਿਸ੍ਫਲਾ|
ਨਿਤ੍ਯਮਾਦਰਵਾਨ੍ ਵੈਦ੍ਯਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦਾਰ੍ਤ੍ਤਾਨੁਪਾਚਰੇਤ੍|
ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ ਸਹਾਤ੍ਮਨਃ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤ੍ਯਾ ਨਿਹਨ੍ਤ੍ਯੇਸਾਮਨਾਦਰਾਤ੍||੯੪||
View original
सत्त्वार्थमीहमानस्य वैद्यस्यैवं महामतेः|
वर्त्तते सन्निधानेन नियतं सिद्धिदेवताः|
क्वचिद्धर्मः क्वचिन्मित्रं क्वचिदर्थः क्वचिद्यशः|
कर्माभ्यासः क्वचिच्चेति चिकित्सा नास्ति निष्फला|
नित्यमादरवान् वैद्यस्तस्मादार्त्तानुपाचरेत्|
प्राणान् सहात्मनः कीर्त्त्या निहन्त्येषामनादरात्||९४||
ਏਵਂ ਸਤ੍ਤ੍ਵਾਰ੍ਥਂ ਨ ਤ੍ਵਾਤ੍ਮਾਰ੍ਥਮੀਹਮਾਨਸ੍ਯ ਚੇਸ੍ਟਮਾਨਸ੍ਯ ਮਹਾਮਤੇਰ੍ਵੈਦ੍ਯਸ੍ਯ ਸਿਦ੍ਧ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ਦੇਵਤਾਃ ਨਿਯਤਂ ਸਨ੍ਨਿਧਾਨੇਨ ਵਰ੍ਤ੍ਤਨ੍ਤੇ| ਕ੍ਵਚਿਦ੍ਧਰ੍ਮ ਇਤ੍ਯਾਦਿ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸਮਮ੍| ਏਸਾਮਰ੍ਤ੍ਤਾਨਾਂ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ ਨਿਹਨ੍ਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ|| ੯੪||
Adhikarana vaidyavRuttiH (95) · Śloka 95
ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਮੈਤ੍ਰੀ ਕਰੁਣਾਤੁਰੇਸੁ ਨਿਰਾਮਦੇਹੇਸੁ ਨਸੁ ਪ੍ਰਮੋਦਃ|
ਮਨਸ੍ਯੁਪੇਕ੍ਸਾਪਕਤਿਂ ਵ੍ਰਜਤ੍ਸੁ ਵੈਦ੍ਯਸ੍ਯ ਸਦ੍ਦਤ੍ਤਮਲਂ ਤਨੋਤਿ|੯੫|
View original
सर्वत्र मैत्री करुणातुरेषु निरामदेहेषु नृषु प्रमोदः|
मनस्युपेक्षापकृतिं व्रजत्सु वैद्यस्य सद्दृत्तमलं तनोति|९५|
ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਮੈਤ੍ਰ੍ਯਾਦਿਕਂ ਵੈਦ੍ਯਸ੍ਯ ਸਾਧੁਵਤ੍ਤਂ ਪਰ੍ਯਾਪ੍ਤਂ ਵਿਸ੍ਤਾਰਯਤਿ| ਆਤੁਰਵਿਸਯੇ ਕਰੁਣਾ| ਨਿਰਾਮਦੇਹੇਸੁ ਸ੍ਵਸ੍ਥੇਸੁ ਪ੍ਰਮੋਦਃ|| ੯੫||
Adhikarana karuNAmUrttervaidyasya nirupamattvam (96) · Śloka 95
ਸਾਮਿਸੇਣਾਪਿ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਜੀਵਿਤੋਚ੍ਛੇਦਕਾਰਿਣਃ|
ਯੋ ਨਿਹਨ੍ਤ੍ਯਾਮਯਾਨ੍ ਵੈਦ੍ਯਃ ਸੋਪਿ ਕੇਨੋਪਮੀਯਤਾਮ੍|
ਕਿਮੁਤ ਨਿਰਾਮਿਸੇਣ ਮਨਸਾ ਕਰੁਣਾਮਦੁਨਾ ਕਪਣਵਿਸ਼ਿਸ੍ਟਯੋਃ ਸਦਸ਼ਮਾਦਰਮੁਦ੍ਵਹਤਾ|
ਅਤਿਗੁਰੁਬੋਧਿਸਤ੍ਤ੍ਵਚਰਿਤਂ ਸਤਤਂ ਵਿਦਧ ਚ੍ਛਮਯਤਿ ਰੋਗਜਾਲਮਪਿ ਯੋਤਿਵਿਰੋਧਮਿਥਃ||੯੫||
View original
सामिषेणापि चित्तेन जीवितोच्छेदकारिणः|
यो निहन्त्यामयान् वैद्यः सोऽपि केनोपमीयताम्|
किमुत निरामिषेण मनसा करुणामृदुना कृपणविशिष्टयोः सदृशमादरमुद्वहता|
अतिगुरुबोधिसत्त्वचरितं सततं विदध च्छमयति रोगजालमपि योऽतिविरोधमिथः||९५||
ਯੋ ਵੈਦ੍ਯਃ ਸਾਮਿਸੇਣ ਸਲੋਭੇਨਾਪਿ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਜੀਵਿਤਸ੍ਯੋਚ੍ਛੇਦਕਾਰਿਣ ਆਮਯਾਨ੍ ਨਿਹਨ੍ਤਿ ਸੋਪਿ ਕੇਨੋਪਮੀਯਤਾਮ੍ ? ਯੋ ਵੈਦ੍ਯਃ ਕਰੁਣਾਮਦੁਤ੍ਵਾਦਿਗੁਣੇਨ ਮਨਸਾ ਮਿਥਃ ਪਰਸ੍ਪਰਮਤਿਵਿਰੋਧਿ ਰੋਗਜਾਲਂ ਸ਼ਮਯਤਿ ਸਃ ਕਿਮੁਤ? ਆਮਿਸਂ ਭੋਗ੍ਯਵਸ੍ਤੁ, ਕਪਣਃ ਕ੍ਸੁਦ੍ਰਃ, ਵਿਸ਼ਿਸ੍ਟਃ ਕਪਣਾਦਨ੍ਯਃ| ਤਯੋਰੁਭਯੋਰਪਿ ਸਮਮਾਦਰਮੁਦ੍ਵਹਤਾ| ਕਿਮ੍ਭੂਤੋ ਵੈਦ੍ਯਃ? ਯਃ ਸਦੈਵਾਤਿਗੁਰੁਬੋਧਿਸਤ੍ਤ੍ਵਾਨਾਂ ਚਰਿਤਂ ਵਿਦਧਤ੍|| ੯੬||
Adhikarana ativirodharogajAlanidarshanam (97) · Śloka 97
ਦਾਹਃ ਸ਼ੂਲਂ ਤਡਾਧ੍ਮਾਨਂ ਕ੍ਸੁਤ੍ਕ੍ਸਾਮਤ੍ਵਮਰੋਚਕਮ੍|
ਕਃ ਪ੍ਰਾਕਤੋ ਜਯੇਦ੍ਰੋਗਾਨ੍ ਨਿਤ੍ਯਮਨ੍ਯੋਨ੍ਯਰੋਧਿਨਃ||੯੭||
View original
दाहः शूलं तृडाध्मानं क्षुत्क्षामत्वमरोचकम्|
कः प्राकृतो जयेद्रोगान् नित्यमन्योऽन्यरोधिनः||९७||
ਅਤਿਵਿਰੋਧ ਰੋਗਜਾਲਮਿਤ੍ਯੇਤਦੇਵ ਦਾਹਃ ਸ਼ੂਲਮਿਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼੍ਯਤੇ-ਦਾਹੇਤਿਸ਼ੀਤਾ ਕ੍ਰਿਯਾ ਸ਼ੂਲੇ ਸਾ ਸ੍ਵਲ੍ਪਾਪਿ ਮਹਾਵਿਕਾਰਕਰੀ| ਏਵਂ ਤਡਾਦਿਸ੍ਵਪਿ ਯਥਾਯਥਂ ਵਿਰੋਧੋ ਵਾਚ੍ਯਃ|| ੯੭||
Adhikarana sadRushalakShaNe bhinnakramanidarshanam (98) · Śloka 98
ਮਾਰੁਤਾਮਗ੍ਰਹੋਨ੍ਮਾਦਮਦਾਨ੍ ਸੁਸਦਸ਼ਾਕਤੀਨ੍|
ਕੋ ਜਾਨੀਯਾਚ੍ਚਿਕਿਤ੍ਸੇਦ੍ਵਾ ਦੂਰਭਿਨ੍ਨਕ੍ਰਿਯਾਕ੍ਰਮਾਨ੍||੯੮||
View original
मारुतामग्रहोन्मादमदान् सुसदृशाकृतीन्|
को जानीयाच्चिकित्सेद्वा दूरभिन्नक्रियाक्रमान्||९८||
ਮਾਰੁਤਾਦੀਂਸ਼੍ਚ ਸੁਸਦਸ਼ਲਕ੍ਸਣਾਨ੍ ਸੁਦੂਰਵਿਭਿਨ੍ਨਕ੍ਰਿਯਾਕ੍ਰਮਾਂਸ਼੍ਚ ਕੋ ਵਾਲਿਸ਼ੋ ਯਥਾਵਸ੍ਤੁ ਜਾਨੀਯਾਤ੍| ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਵਾ ਕਸ਼੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤੁਂ ਸ਼ਕ੍ਨੁਯਾਤ੍|| ੯੮||
Adhikarana ataH prANAcAryaM pUjayet (99) · Śloka 99
ਪ੍ਰਾਣਾਚਾਰ੍ਯਂ ਵੇਦਪਾਰਂ ਪ੍ਰਯਾਤਂ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਯੁਕ੍ਤਂ ਪੂਜਯੇਨ੍ਨਿਤ੍ਯਮਸ੍ਮਾਤ੍|
ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਯਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਣਯਾਤ੍ਰਾਨਿਬਦ੍ਧਾ ਤਸ੍ਮੈ ਯਚ੍ਛਨ੍ ਕੋ ਧਨਾਨਾਂ ਧਨਾਯੇਤ੍||੯੯||
View original
प्राणाचार्यं वेदपारं प्रयातं बुद्ध्या युक्तं पूजयेन्नित्यमस्मात्|
यस्मिन्यस्य प्राणयात्रानिबद्धा तस्मै यच्छन् को धनानां धनायेत्||९९||
ਪ੍ਰਾਣਾਚਾਰ੍ਯਮਿਤਿ| ਅਸ੍ਮਾਤ੍ ਕਾਰਣਾਦਾਯੁਰ੍ਵੇਦਪਾਰਙ੍ਗਤਂ ਬੁਧ੍ਯਾ ਯੁਕ੍ਤਂ ਚ ਪ੍ਰਾਣਾਚਾਰ੍ਯਂ ਨਿਤ੍ਯਮੇਵ ਧਨਦਾਨਾਦਿਨਾ ਪੂਜਯੇਤ੍| ਯਸ੍ਯ ਧਨਿਨੋ ਪ੍ਰਾਣਾਚਾਰ੍ਯੇ ਸਰ੍ਵਾ ਪ੍ਰਾਣਯਾਤ੍ਰਾ ਨਿਬਦ੍ਧਾ ਸ੍ਥਿਤਾ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਯਚ੍ਛਨ੍ ਧਨਾਨਿ ਕੋ ਮੂਢੋ ਧਨਾਨਾਂ ਧਨਾਯੇਦ੍ ਧਨਾਸ਼ਾਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍| ਧਨਾਯੇਦਿਤ੍ਯਸ਼ਨਾਯਾਦਿਸੂਤ੍ਰੇ ਨਿਪਾਤ੍ਯਤੇ|| ੯੯||
Adhikarana AyurvedatantraracanetihAsaH (100) · Śloka 100
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਂ ਸ਼੍ਲੋਕਲਕ੍ਸੇਣ ਪੂਰ੍ਵਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਮ੍ਨਾਸੀਦਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ਾਦਯਸ੍ਤੁ|
ਕਤ੍ਸ੍ਨਜ੍ਞੇਯਪ੍ਰਾਪ੍ਤਸਾਰਾਃ ਸ੍ਵਤਨ੍ਤ੍ਰਾ ਸ੍ਤਸ੍ਯੈਕੈਕਂ ਨੈਕਧਾਙ੍ਗਂ ਵਿਤੇਨੁਃ||੧੦੦||
View original
आयुर्वेदं श्लोकलक्षेण पूर्वं ब्रह्माऽऽम्नासीदग्निवेशादयस्तु|
कृत्स्नज्ञेयप्राप्तसाराः स्वतन्त्रा स्तस्यैकैकं नैकधाऽङ्गं वितेनुः||१००||
ਪੂਰ੍ਵਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸ਼੍ਲੋਕਾਨਾਂ ਲਕ੍ਸੇਣਾਯੁਰ੍ਵੇਦਮਾਮ੍ਨਾਸੀਤ੍| ਤਸ੍ਮਾਦਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ਾਦਯਃ ਕਤ੍ਸ੍ਨਜ੍ਞੇਯਪ੍ਰਾਪ੍ਤਸਾਰਾਃ ਸ੍ਵਤਨ੍ਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਸਨ੍ਤਸ੍ਤਸ੍ਯਾਯੁਰ੍ਵੇਦਸ੍ਯ ਕਾਯਬਾਲਾਦ੍ਯਙ੍ਗਮੇਕੈਕਮਨੇਕਧਾ ਵਿਤੇਨੁਰਿਤਿ ਸ੍ਥਿਤਮ੍|| ੧੦੦||
Adhikarana svetihAsanidarshanam (101) · Śloka 101
ਭਿਸਗ੍ਵਰੋ ਵਾਗ੍ਭਟ ਇਤ੍ਯਭੂਨ੍ਮੇ ਪਿਤਾਮਹੋ ਨਾਮਧਰੋਸ੍ਮਿ ਯਸ੍ਯ|
ਸੁਤੋਭਵਤ੍ਤਸ੍ਯ ਚ ਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤ ਸ੍ਤਸ੍ਯਾਪ੍ਯਹਂ ਸਿਨ੍ਧੁਸੁ ਲਬ੍ਧਜਨ੍ਮਾ||੧੦੧||
View original
भिषग्वरो वाग्भट इत्यभून्मे पितामहो नामधरोऽस्मि यस्य|
सुतोऽभवत्तस्य च सिंहगुप्त स्तस्याप्यहं सिन्धुषु लब्धजन्मा||१०१||
ਭਿਸਗ੍ਵਰ ਇਤਿ| ਮੇ ਤਨ੍ਤ੍ਰਕਰ੍ਤ੍ਤੁਰ੍ਵਾਗ੍ਭਟਨਾਮਾ ਪਿਤਾਮਹੋ ਭਿਸਜਾਂ ਜ੍ਯੇਸ੍ਠੋਭੂਤ੍| ਯਸ੍ਯਾਹਮਸ੍ਮਿ ਨਾਮਧਰਃ| ਤਸ੍ਯ ਵਾਗ੍ਭਟਸ੍ਯ ਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਨਾਮਾ ਸੁਤੋਭਵਤ੍| ਤਸ੍ਯਾਪਿ ਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸ੍ਯਾਹਂ ਸੁਤਃ ਸਿਨ੍ਧੁਦੇਸ਼ੇ ਲਬ੍ਧਜਨ੍ਮਾ|| ੧੦੧||
Adhikarana svanirmitatantrasvarUpanidarshanam (102) · Śloka 102
ਸਮਧਿਗਮ੍ਯ ਗੁਰੋਰਵਲੋਕਿਤਾਤ੍ ਗੁਰੁਤਰਾਚ੍ਚ ਪਿਤੁਃ ਪ੍ਰਤਿਭਾਂ ਮਯਾ|
ਸੁਬਹੁਭੇਸਜਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਲੋਚਨਾਤ੍ ਸੁਵਿਹਿਤਙ੍ਗਵਿਭਾਗਵਿਨਿਰ੍ਣਯਃ|
ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਮੇਵ ਵਦਤਾ ਕਿਮਿਵੋਦਿਤਂ ਸ੍ਯਾ ਚ੍ਛ੍ਰਦ੍ਧਾਲੁਤੁਸ੍ਟਿਜਨਨਂ ਨ ਭਵਤ੍ਯਪੂਰ੍ਵਮ੍|
ਸਙ੍ਕ੍ਸਿਪ੍ਤਸਂਸ਼ਯਿਤਵਿਸ੍ਤਤਵਿਪ੍ਰਕੀਰ੍ਣਃ ਕਤ੍ਸ੍ਨੋਰ੍ਥਰਾਸ਼ਿਰਿਤਿ ਸਾਧੁ ਸ ਏਵ ਦਸ੍ਟਃ|
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦੋਦਧੇਃ ਪਾਰਮਪਾਰਸ੍ਯ ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਕਃ|
ਵਿਸ਼੍ਵਵ੍ਯਾਧ੍ਯੌਸਧਿਜ੍ਞਾਨਸਾਰਸ੍ਤ੍ਵੇਸ ਸਮੁਚ੍ਚਿਤਃ||੧੦੨||
View original
समधिगम्य गुरोरवलोकितात् गुरुतराच्च पितुः प्रतिभां मया|
सुबहुभेषजशास्त्रविलोचनात् सुविहितऽङ्गविभागविनिर्णयः|
पूर्वोक्तमेव वदता किमिवोदितं स्या च्छ्रद्धालुतुष्टिजननं न भवत्यपूर्वम्|
सङ्क्षिप्तसंशयितविस्तृतविप्रकीर्णः कृत्स्नोऽर्थराशिरिति साधु स एव दृष्टः|
आयुर्वेदोदधेः पारमपारस्य प्रयाति कः|
विश्वव्याध्यौषधिज्ञानसारस्त्वेष समुच्चितः||१०२||
ਸਮਧਿਗਮ੍ਯ ਇਤਿ| ਮਯਾ ਚ ਅਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ਾਦਿਕਤਾਯੁਰ੍ਵੇਦਾਙ੍ਗਵਿਭਾਗਵਿਨਿਸ਼੍ਚਯੋ ਰਚਿਤਃ| ਕਥਮਿਤ੍ਯਤ੍ਰਾਹ-ਅਵਲੋਕਿਤਾਖ੍ਯਾਦਾਦਿਗੁਰੋਃ ਪ੍ਰਤਿਭਾਂ ਬੁਦ੍ਧਿਵਿਕਾਸਂ ਸਮਧਿਗਮ੍ਯ| ਨ ਕੇਵਲਂ ਤਸ੍ਮਾਦੇਵ ਗੁਰੋਰ੍ਯਾਵਤ੍ ਗੁਰੁਤਰਾਚ੍ਚ ਪਿਤੁਃ| ਕਿਮ੍ਭੂਤਾਤ੍ ਪਿਤੁਰਾਹ-ਸੁਬਹੁਭੇਸਜਂ ਯਚ੍ਛਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਤਦੇਵਾਸ਼ੋਸਾਰ੍ਥਪਰਿਜ੍ਞਾਨਹੇਤੁਤ੍ਵਾਦ੍ਵਿਲੋਚਨਂ ਯਸ੍ਯ| ਮਯਾ ਚ ਸ ਏਵਾਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ਾਦਿਪ੍ਰਣੀਤੋਰ੍ਥਰਾਸ਼ਿਃ ਕਤ੍ਸ੍ਨਃ ਸਰ੍ਵਃ ਸਾਧੁ ਕਤ੍ਵਾ ਚ ਦਸ੍ਟੋ ਨਿਬਦ੍ਧਃ| ਯਤਃ ਪੂਰ੍ਵੋਦਿਤਮਵਿਸ਼ਿਸ੍ਟਮੇਵ ਵਦਤਾ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਦੁਦਿਤਂ ਭਵਤਿ| ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਾਪੂਰ੍ਵਂ ਚੋਚ੍ਯਮਾਨਂ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਲੂਨਾਂ ਤੁਸ੍ਟਿਜਨਨਂ ਨ ਭਵਤ੍ਯਤਃ ਸ ਏਵ ਸਾਧੁ ਦਸ੍ਟਃ| ਯਤਸ੍ਤੇਸਾਮਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ਾਦੀਨਾਮਰ੍ਥਰਾਸ਼ਿਃ ਸਙ੍ਕ੍ਸਿਪ੍ਤਸਂਸ਼ਯਿਤਤ੍ਵਾਦਿਦੋਸਯੁਕ੍ਤਃ ਅਤਥਾਭੂਤੋਪਿ ਪ੍ਰਤਿਭਾਤ੍ਯਤਃ ਸ ਏਵ ਮਯਾ ਸਾਧੁ ਦਸ੍ਟਃ| ਏਸ ਚਾਸ੍ਮਤ੍ਤਨ੍ਤ੍ਰੋ ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਜਗਤੋ ਵ੍ਯਾਧੀਨਾਮੌਸਧਾਨਾਂ ਚ ਸਾਰ ਉਤ੍ਕਸ੍ਟੋ ਭਾਗਃ ਸਮੁਚ੍ਚਿਤਃ| ਕਤ੍ਨਸ੍ਯ ਤ੍ਵਾਯੁਰ੍ਵੇਦਸਾਗਰਸ੍ਯਾਪਾਰਸ੍ਯਾਨਨ੍ਤਸ੍ਯ ਕਃ ਪਾਰਂ ਪ੍ਰਯਾਤਿ|| ੧੦੨||
Adhikarana AtmatantropAdeyatAnidarshanam (103) · Śloka 103
ਸ੍ਮਤ੍ਵੇਦਮੁਦਿਤਂ ਪੂਰ੍ਵਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵੇਦਾਨੀਂ ਦ੍ਵਯੋਃ ਪੁਨਃ|
ਸ੍ਮਰ੍ਤ੍ਤੁਃ ਸ਼੍ਰੋਤੁਸ਼੍ਚ ਸੁਤਰਾਂ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਤੁਂ ਕਸ੍ਯ ਯੁਜ੍ਯਤੇ|
ਅਥਵਾ ਸ਼੍ਰੁਤਮਪ੍ਯੇਤਤ੍ ਸ੍ਮਰ੍ਤ੍ਤੁਰੇਵ ਕ੍ਰਮਾਗਤਮ੍|
ਅਭਿਧਾਤਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਕਿਂ ਤਥਾਪਿ ਪ੍ਰਯੋਜਨਮ੍|
ਊਰ੍ਧ੍ਵਮੇਤਿ ਮਦਨਂ ਤ੍ਰਿਵਤਾਧੋ- ਵਸ੍ਤੁਮਾਤ੍ਰਕ ਇਤਿ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦ੍ਯੇ|
ਮਦ੍ਵਿਧੋ ਯਦਿ ਵਦੇਦਥਵਾਤ੍ਰਿਃ ਕਥ੍ਯਤਾਂ ਕ ਇਵ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਭੇਦਃ|
ਸਾਧ੍ਵਸਾਧ੍ਵਿਤਿ ਵਿਵੇਕਵਿਯੁਕ੍ਤੋ ਲੋਕਪਙ੍ਕ੍ਤਿਕਤਭਕ੍ਤਿਵਿਸ਼ੇਸਃ|
ਬਾਲਿਸ਼ੋ ਭਵਤਿ ਨੋ ਖਲੁ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ ਸੂਕ੍ਤ ਏਵ ਰਮਤੇ ਮਤਿਰਸ੍ਯ||੧੦੩||
View original
स्मृत्वेदमुदितं पूर्वं श्रुत्वेदानीं द्वयोः पुनः|
स्मर्त्तुः श्रोतुश्च सुतरां श्रद्धातुं कस्य युज्यते|
अथवा श्रुतमप्येतत् स्मर्त्तुरेव क्रमागतम्|
अभिधातृविशेषेण किं तथापि प्रयोजनम्|
ऊर्ध्वमेति मदनं त्रिवृताधो- वस्तुमात्रक इति प्रतिपाद्ये|
मद्विधो यदि वदेदथवाऽत्रिः कथ्यतां क इव कर्माणि भेदः|
साध्वसाध्विति विवेकवियुक्तो लोकपङ्क्तिकृतभक्तिविशेषः|
बालिशो भवति नो खलु विद्वान् सूक्त एव रमते मतिरस्य||१०३||
ਸ੍ਮਤ੍ਵੇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਆਤ੍ਮਤਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯੋਪਾਦੇਯਤਾਮਾਚਸ੍ਟੇ| ਇਦਂ ਚਾਰ੍ਥਜਾਤਮੇਕੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਿਨਾ ਸ੍ਮਤ੍ਵੋਦਿਤਂ ਪੂਰ੍ਵਕਾਲੇ ਚੋਦਿਤਮ੍| ਅਨ੍ਯੇਨ ਤ੍ਵਸ੍ਮਦਾਦਿਨਾ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵੋਦਿਤਮੁਕ੍ਤਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਤਿ ਚੋਕ੍ਤਮ੍| ਏਤਯੋਰੁਭਯੋਃ ਕਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਤੁਂ ਯੁਜ੍ਯਤੇ| ਅਸਾਕ੍ਸਾਤ੍ਕਰਤ੍ਵੇ ਸਮੇ ਏਕਸ੍ਯੋਪਰਿ ਕਃ ਪਕ੍ਸਪਾਤਃ| ਅਥਵਾ ਉਭਯੋਃ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਤੁਂ ਕਸ੍ਯ ਯੁਜ੍ਯਤ ਇਤਿ ਕਾਕ੍ਵਾ ਯੇਨ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵੇਦਾਨੀਂ ਚੋਕ੍ਤਂ ਤਸ੍ਯੈਵ ਯੁਕ੍ਤਂ ਨ ਤ੍ਵਿਤਰਸ੍ਯ| ਯਸ੍ਮਾਦ੍ਯਥਾਨੁਭਵਾਵਸ੍ਥਾਸ੍ਮਤਿਰ੍ਦ੍ਦੁਰੁਪਪਾਦਾ| ਕਸ੍ਯਾਪਿ ਕਾਲਾਤਿਕ੍ਰਮਾਤ੍ ਸਂਸ੍ਕਾਰਭ੍ਰਂਸ਼ ਇਤਿ| ਕਣ੍ਠੋਕ੍ਤ੍ਯਾ ਤੁ ਸਮ-ਮੇਵਾਨੌਦ੍ਧਤ੍ਯੇਨ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਭਵਿਸ੍ਯਤੀਤ੍ਯੂਰ੍ਧ੍ਵਮੇਤੀਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼੍ਯਤੇ| ਅਥੈਵ ਕਸ਼੍ਚਿਦਾਹ ਯਦਦ੍ਯਤਨਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਤਤ੍ ਸ੍ਮਰ੍ਤੁਰੇਵ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਨਃ ਕ੍ਰਮਾਦਾਯਾਤਮ੍| ਤਤ੍ ਸ੍ਮਰ੍ਤੁਰ੍ਦੋਸਾਭਾਵਸੂਚਨਾਨ੍ਮਯਾ ਕਤੇਪਿ ਭ੍ਰਮਾਦਿਵਿਨਾਸ਼ਖ੍ਯਾਪਨਮੇਵ| ਏਵਮਾਤ੍ਮਨ ਏਵ ਪਰਮਸਾਧੁਤ੍ਵਂ ਵਰ੍ਣਿਤਂ ਭਵਤੀਤਿ| ਏਵਮਪਿ ਭਵਤਾ ਕਤੇਸ੍ਮਿਨ੍ਨਸ਼੍ਲੀਲਾਦਿਦੋਸਾਸ਼ਙ੍ਕਾ ਸ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਤ ਆਹ ਅਭਿਧਤ੍ਰਿਤਿ| ਅਭਿਧਾਤਵਿਸ਼ੇਸਣ ਕਿਂ ਪ੍ਰਯੋਜਨਂ ਭਵਤਿ? ਪ੍ਰਾਮਾਣਿਕੇਨ ਹ੍ਯਰ੍ਥਕ੍ਰਿਯਾਬਿਨਿਵੇਸ੍ਟਵ੍ਯਾ| ਅਤ੍ਰ ਚੋਰ੍ਧ੍ਵਮੇਤਿ ਮਦਨਮਿਤ੍ਯਾਦੌ ਵਸ੍ਤੁਮਾਤ੍ਰੇ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦ੍ਯੇ ਯਦਿ ਮਦ੍ਵਿਧੋ ਵਦੇਦਥਵਾਤ੍ਰਿਰ੍ਵਦੇਤ੍ ਕਥ੍ਯਤਾਂ ਕਰ੍ਮਣਿ ਕੋ ਵਿਸ਼ੇਸਃ? ਸਾਧ੍ਵਸਾਧ੍ਵਿਤਿ ਵਿਵੇਕਰਹਿਤੋ ਲੋਕਪਙ੍ਕ੍ਤ੍ਯੈਵੈਕਤ੍ਰ ਕਤਭਕ੍ਤਿਵਿਸ਼ੇਸੋ ਬਾਲਿਸ਼ ਏਵੈਵਂ ਭਵਤਿ, ਨ ਤੁ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍| ਅਸ੍ਯ ਤੁ ਵਿਦੁਸਃ ਪਕ੍ਸਪਾਤੇਨ ਵਿਨਾ ਸੂਕ੍ਤ ਏਵ ਮਤੀ ਰਮਤੇ|| ੧੦੩||
Adhikarana samAptisUcakaM ma~ggalam (104-50) · Śloka 50
ਇਤਿ ਮੁਨਿਵਚਨਾਨਾਂ ਜੀਵਿਤੋਪਾਸ਼੍ਰਯਾਣਾ ਮਭੀਲਸਿਤਸਮਦ੍ਧੌ ਕਲ੍ਪਵਕ੍ਸੋਪਮਾਨਾਮ੍|
ਯਦੁਦਿਤਮਿਹ ਪੁਣ੍ਯਂ ਕੁਰ੍ਵਤੋ ਮੇਨੁਵਾਦਂ ਭਵਤੁ ਵਿਗਤਰੋਗੋ ਨਿਰ੍ਵਤਸ੍ਤੇਨ ਲੋਕਃ||੧੦੪||
ਇਤਿ ਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸ੍ਯ ਸੂਨੋਰ੍ਵਾਗ੍ਭਟਸ੍ਯ ਕਤਾ ਵਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਸਂਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਵਾਜੀਕਰਣ ਵਿਧਿਰ੍ਨਾਮ ਪਞ੍ਚਾਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੫੦||
View original
इति मुनिवचनानां जीवितोपाश्रयाणा मभीलषितसमृद्धौ कल्पवृक्षोपमानाम्|
यदुदितमिह पुण्यं कुर्वतो मेऽनुवादं भवतु विगतरोगो निर्वृतस्तेन लोकः||१०४||
इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृता वष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे वाजीकरण विधिर्नाम पञ्चाशोऽध्यायः||५०||
ਇਤ੍ਯੇਤੇਨ ਨਿਸ਼੍ਸ਼ੇਸਤਨ੍ਤ੍ਰੋਕ੍ਤਪ੍ਰਕਾਰੇਣ ਮੁਨਿਵਚਾਨਾਨਾਮਨੁਵਚਨਂ ਕੁਰ੍ਵਤੋ ਮਮ ਯਤ੍ ਪੁਣ੍ਯਮੁਦਿਤਂ ਸਞ੍ਜਾਤਂ ਤੇਨ ਪੁਣ੍ਯੇਨ ਲੋਕੋ ਵਿਗਤਰੋਗੋ ਨਿਰ੍ਵਤਸ਼੍ਚ ਭਵਤੁ| ਕਿਮ੍ਭੂਤਾਨਾਂ ਮੁਨਿਵਚਨਾਨਾਮਾਹ-ਜੀਵਿਤਸ੍ਯਾਵਾਸ੍ਟਮ੍ਭਕਾਨਾਂ ਤਥਾ ਕਲ੍ਪਵਕ੍ਸਸਦਸ਼ਾਨਾਮਨਭਿਲਸਿਤਸਮਦ੍ਧਾਵਿਤਿ|| ੧੦੪|| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਨ੍ਮਹਾਮਹੋਪਾਧ੍ਯਾਯੇਨ੍ਦੁਵਿਰਚਿਤਾਯਾ ਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਯਾਂ ਸ਼ਸ਼ਿਲੇਖਾਯਾ ਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਪਞ੍ਚਾਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ ਇਤ੍ਯਸ੍ਟਮਂ ਵਾਜੀਕਰਣਮਙ੍ਗਂ ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਮ੍