Adhikarana atha vraNapratiShedho nAma triMsho~adhyAyaH - pratij~jA (1) · Śloka 1
അഥാതോ വ്രണപ്രതിശേധം നാമാധ്യായം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ| ഇതി ഹ സ്മാഹുരാത്രേയാദയോ മഹര്ഷയഃ||൧||
अथातो व्रणप्रतिशेधं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
വ്രണസ്യ വിഭാഗം ദര്ശയിത്വാ സാധ്യസ്യ ചികിത്സാം പ്രദര്ശയിതുമധ്യായ ആരഭ്യതേ| നിജസ്യ പ്രാധാന്യാത് പ്രഥമനിര്ണയഃ| സ ച യതഃ ശോഫപൂര്വകോ ഭവത്യത ഉച്യതേ||൧||
Adhikarana shophAvasthAyAshcikitsAsUtram (2) · Śloka 2
വ്രണസ്യ ശോഫാവസ്ഥായാം ശസ്ത്രകര്മവിധൌ ശ്വയഥുചികിത്സിതേ ച സാധനമുദ്ദിഷ്ടമ്||൨||
व्रणस्य शोफावस्थायां शस्त्रकर्मविधौ श्वयथुचिकित्सिते च साधनमुद्दिष्टम्||२||
🔊 Audio coming soon
വ്രണസ്യ ശോഫാവസ്ഥായാമിത്യാദി സുബോധമ്||൨||
Adhikarana tatrApatarpaNaprAdhAnyam (3) · Śloka 3
തത്രാപതര്പണമേവാദൌ പ്രധാനതമമ്| അപി ച-ദോഷോച്ഛ്രായോപശാന്ത്യര്ഥമുപദിഷ്ടം യഥായഥമ്| അവേക്ഷ്യ ദേഹപ്രാണാദീന് കര്ത്തവ്യമപതര്പണമ്||൩||
तत्रापतर्पणमेवादौ प्रधानतमम्| अपि च-दोषोच्छ्रायोपशान्त्यर्थमुपदिष्टं यथायथम्| अवेक्ष्य देहप्राणादीन् कर्त्तव्यमपतर्पणम्||३||
🔊 Audio coming soon
അപതര്പണം സര്വം ലങ്ഘനമ്| അപി ചേത്യപതര്പണവിഭാഗസമുച്ചയായ| ദോഷാണാമുച്ഛ്രായസ്യോപശാന്ത്യര്ഥം യദപതര്പണമുപദിഷ്ടം തദ്ദേഹാദീനവേക്ഷ്യ യഥായഥം കര്തവ്യമ്||൩||
Adhikarana apatarpaNaPalam (4) · Śloka 4
രാഗസംരമ്ഭരഹിതാഃ പരിമ്ലാനാ ഹൃതാശ്രയാഃ| സദ്യഃ ശാമ്യന്തി ശുദ്ധാനാം വ്രണാഃ ശോഫാശ്ച ദേഹിനാമ്||൪||
रागसंरम्भरहिताः परिम्लाना हृताश्रयाः| सद्यः शाम्यन्ति शुद्धानां व्रणाः शोफाश्च देहिनाम्||४||
🔊 Audio coming soon
രാഗ ഇത്യാദിനാ ശോധനാഖ്യസ്യാപതര്പണസ്യ ഫലദ്വാരേണ ഗുണകീര്തനമ്| ശുദ്ധാനാം ദേഹിനാം വ്രണാഃ ശോഫാശ്ച സദ്യഃ ശാമ്യന്തി||൪||
Adhikarana lepAdInAM guNAH (5) · Śloka 5
ലേപാഭ്യങ്ഗപരിഷേകാന് യഥോക്താംശ്ച പ്രയോജയേത്| യഥാമ്ബുഭിഃ സിച്യമാനഃ ശാന്തിമഗ്നിര്നിയച്ഛതി| ദോഷാഗ്നിരേവം സഹസാ പ്രലേപാദ്യൈഃ പ്രയോജിതൈഃ||൫||
लेपाभ्यङ्गपरिषेकान् यथोक्तांश्च प्रयोजयेत्| यथाम्बुभिः सिच्यमानः शान्तिमग्निर्नियच्छति| दोषाग्निरेवं सहसा प्रलेपाद्यैः प्रयोजितैः||५||
🔊 Audio coming soon
തത്ര ച വ്രണേ ലേപാദീന് യഥോക്താന് സാമാന്യവിശേഷത ഉക്താന് പ്രയോജയേത്| യഥേത്യാദിനാ ദൃഷ്ടാന്തപൂര്വകം ലേപാദീനാം പ്രഭാവകീര്തനമ്||൫||
Adhikarana pralepanavidhiH (6) · Śloka 6
പ്രതിലോമമേവ ചാനുലിമ്പേന്നാനുലോമമ്| തഥാ ഹ്യൌഷധം സമ്യഗവതിഷ്ഠതേ| അനുപ്രവിശതി ച രോമകൂപാന്| ന തു ശുഷ്യദുപേക്ഷിതവ്യമന്യത്ര പീഡയിതവ്യാത്| ശുഷ്കം ഹി ദാഹോഷാരാഗശ്യാവത്വശൂലാനി വര്ധയതി||൬||
प्रतिलोममेव चानुलिम्पेन्नानुलोमम्| तथा ह्यौषधं सम्यगवतिष्ठते| अनुप्रविशति च रोमकूपान्| न तु शुष्यदुपेक्षितव्यमन्यत्र पीडयितव्यात्| शुष्कं हि दाहोषारागश्यावत्वशूलानि वर्धयति||६||
🔊 Audio coming soon
പ്രതിലോമമിത്യാദി സുബോധമ്| തഥാപീതി പ്രതിലോമലേപനേ| പീഡയിതവ്യേ വ്രണേ ശുഷ്യദുപേക്ഷിതവ്യമേവ| അന്യത്ര കുതോ ഹേതോഃ ശുഷ്യദൌഷധം നോപേക്ഷിതവ്യമിത്യാഹ-ശുഷ്കം ഹീത്യാദി||൬||
Adhikarana pradeha-pralepa-kalkaBedAH (7) · Śloka 7
യസ്തു ശീതസ്തനുര്മുഹുര്മുഹുശ്ച പ്രയുജ്യതേ സ പ്രദേഹോ രക്തപിത്തത്വചാം പ്രസാദകൃത്| പ്രലേപസ്തൂഷ്ണഃ ശീതോ വാ ബഹലശ്ച തഥാ വാതശ്ലേഷ്മപ്രശമനസ്തസ്യോപയോഗഃ ക്ഷതാക്ഷതേഷു| യസ്തു ക്ഷതേഷൂപയുജ്യതേ സ ഭൂയഃ കല്ക ഇതി സംജ്ഞാ ലഭതേ||൭||
यस्तु शीतस्तनुर्मुहुर्मुहुश्च प्रयुज्यते स प्रदेहो रक्तपित्तत्वचां प्रसादकृत्| प्रलेपस्तूष्णः शीतो वा बहलश्च तथा वातश्लेष्मप्रशमनस्तस्योपयोगः क्षताक्षतेषु| यस्तु क्षतेषूपयुज्यते स भूयः कल्क इति संज्ञा लभते||७||
🔊 Audio coming soon
യസ്തു ശീതാദിഗുണഃ പുനഃ പുനശ്ച പ്രയുജ്യതേ സ രക്താദിപ്രസാദകൃത് ഏവമ്ഭൂതസ്യ പ്രദേഹ ഇത്യാഖ്യാ| യസ്തൂഷ്ണാദിഗുണസ്തഥേതി പുനഃ പുനര്യുജ്യതേ സ പ്രലേപാഖ്യോ വാതശ്ലേഷ്മപ്രശമനഃ| തസ്യ പ്രലേപസ്യ ക്ഷതേ ചാക്ഷതേ ചോപയോഗഃ| സുബോധമ്| ഭൂയ ഇതി പുനഃ പ്രലേപസംജ്ഞായാം സ്ഥിതായാമ്||൭||
Adhikarana Alepasya daSavidhatvam (8) · Śloka 8
ദശവിധശ്ച സമാസാദാലേപഃ| തദ്യഥാ-സ്നൈഹികോ നിര്വാപണഃ പ്രസാദനഃ സ്തമ്ഭനോ വിലായനഃ പാചനഃ പീഡനഃ ശോധനോ രോപണഃ സവര്ണീകരണശ്ച||൮||
दशविधश्च समासादालेपः| तद्यथा-स्नैहिको निर्वापणः प्रसादनः स्तम्भनो विलायनः पाचनः पीडनः शोधनो रोपणः सवर्णीकरणश्च||८||
🔊 Audio coming soon
സമാസാത് സങ്ക്ഷേപതഃ സ്നൈഹികാദിഭേദേന ദശവിധ ആലേപോ നാമഭിരേവ വ്യാഖ്യാതാര്ഥഃ||൮||
Adhikarana AlepAnAM BedAnusAraM viShayaH dravya~jca (9) · Śloka 9
തത്ര വാതേ സ്നിഗ്ധദ്രവ്യൈഃ സ്നേഹാഢ്യൈഃ സ്നേഹേനൈവ സ്നൈഹികഃ| പിത്തേ പിത്തപ്രായേ വ ശോഫേ വിഷാഗ്നിക്ഷാരദഗ്ധേ ച ശിതൈര്നിര്വാപണഃ| സ ഏവ ചാന്തര്ദുഷ്ടേ രക്തേ പ്രസാദനഃ| സ ഏവ ച പുനരസ്രാതിപ്രവൃത്തൌ സ്തമ്ഭനസജ്ഞഃ| ശ്ലേഷ്മമേദോഭൂയിഷ്ഠേ ശീതൈശ്ചാവിദഗ്ധേ പിഷ്ടലബ്ധേ ഗ്രഥിതേ വാ രൂക്ഷൈര്വിലായനഃ| തൈരേവ ച വിദഗ്ധേ പാചനഃ| സൂക്ഷ്മാസ്യേ വ്രണേ രൂക്ഷൈഃ പിച്ഛിലൈശ്ച പീഡനഃ| അശുദ്ധേ യഥാസ്വമുപദിഷ്ടൈഃ ശോധനഃ| ശുദ്ധേ രോപണഃ| രൂഢേ ച സവര്ണീകരണഃ| നാമഭിരേവ ചൈഷാം സ്വരൂപമാഖ്യാതമ്||൯||
तत्र वाते स्निग्धद्रव्यैः स्नेहाढ्यैः स्नेहेनैव स्नैहिकः| पित्ते पित्तप्राये व शोफे विषाग्निक्षारदग्धे च शितैर्निर्वापणः| स एव चान्तर्दुष्टे रक्ते प्रसादनः| स एव च पुनरस्रातिप्रवृत्तौ स्तम्भनसज्ञः| श्लेष्ममेदोभूयिष्ठे शीतैश्चाविदग्धे पिष्टलब्धे ग्रथिते वा रूक्षैर्विलायनः| तैरेव च विदग्धे पाचनः| सूक्ष्मास्ये व्रणे रूक्षैः पिच्छिलैश्च पीडनः| अशुद्धे यथास्वमुपदिष्टैः शोधनः| शुद्धे रोपणः| रूढे च सवर्णीकरणः| नामभिरेव चैषां स्वरूपमाख्यातम्||९||
🔊 Audio coming soon
തത്രേത്യാദിനാ ദശവിധാനാമാലേപാനാം വിഷയോ ദ്രവ്യം ചാഖ്യായതേ| സ ഏവ സ ഏവേതി യഥോക്തലക്ഷണോ നിര്വാപണഃ| അവിദഗ്ധഃ പരിവാസേനാऽപ്രാപ്തപാകാവസ്ഥഃ| തൈരേവേതി ശീതാദിഗുണൈഃ| അശുദ്ധ ഇത്യാദിനാ ശോധനാദീനാം ക്രമേണ പ്രയോഗകഥനമ്||൯||
Adhikarana rAtrau pradehaniShedhastatra yuktiSca (10) · Śloka 10
ന ച പ്രദേഹം രാത്രൌ പ്രയുഞ്ജീത| മാ ഭൂച്ഛൈത്യപിഹിതസ്യോഷ്മണോ ബഹിരനിസ്സരണാദ്വികാരപരിവൃദ്ധിഃ||൧൦||
न च प्रदेहं रात्रौ प्रयुञ्जीत| मा भूच्छैत्यपिहितस्योष्मणो बहिरनिस्सरणाद्विकारपरिवृद्धिः||१०||
🔊 Audio coming soon
രാത്രൌ പ്രദേഹം ന പ്രയുഞ്ജീത| കാ യുക്തിരിത്യാഹ-മാ ഭൂച്ഛൈത്യ ഇത്യാദി| രാത്രിശൈത്യേന ശരീരോഷ്മണഃ കൃതപിധാനസ്യ സുതരാം ബഹിരനിസ്സരണാദ്വികാരപരിവൃദ്ധിര്മാ ഭൂദിതി|| ൧൦||
Adhikarana atra puShkalAvatamatam (11) · Śloka 11
പുഷ്കലാവതസ്തു പഠതി- തമസാ പിഹിതാ ഹ്യൂഷ്മാ രോമകൂപൈരനാവൃതൈഃ| ലേപാദ്വിനൈവ നിര്യാതി രാത്രൌ നാലേപയേദതഃ||൧൧||
पुष्कलावतस्तु पठति- तमसा पिहिता ह्यूष्मा रोमकूपैरनावृतैः| लेपाद्विनैव निर्याति रात्रौ नालेपयेदतः||११||
🔊 Audio coming soon
പുഷ്കലാവതനാമാ ഋഷിസ്തു പഠതീത്യനേന രാത്രൌ ലേപപ്രതിഷേധേ യുക്ത്യന്തരപ്രദര്ശനം കരോതി| യദ്രാത്രൌ തമസാ പിഹിതഃ ശരീരോഷ്മാऽനാവൃതൈ രോമകൂപൈര്ലേപാദ്വിനൈവ നിര്യാത്യതോ നാലേപയേത്||൧൧||
Adhikarana paryuShitalepaniShedhaH (12) · Śloka 12
ന ച പര്യുഷിതം ലേപം ദദ്യാത് ഭൂയസ്തമേവ വാ| വ്യമ്ലഃ പര്യുഷിതോ ഹി സ്യാദ് ഭ്രഷ്ടവീര്യസ്തഥേതരഃ||൧൨||
न च पर्युषितं लेपं दद्यात् भूयस्तमेव वा| व्यम्लः पर्युषितो हि स्याद् भ्रष्टवीर्यस्तथेतरः||१२||
🔊 Audio coming soon
ന ചേത്യാദി സുബോധമ്| പര്യൂഷിതം ഹ്യനിഷ്ഠമ്| ഭൂയസ്തമേവേതി യോ ദത്തഃ||൧൨||
Adhikarana jalaukAdyairasrAharaNe hetuH (13) · Śloka 13
ശോഫേ വ്രണേ ച കഠിനേ വിവര്ണേ വേദനാന്വിതേ| സവിഷേ ച വിശേഷേണ ജലജാദ്യൈര്ഹരേദസൃക്| വേദനായാഃ പ്രശാന്ത്യര്ഥം പാകസ്യാऽപ്രാപ്തയേऽപി ച||൧൩||
शोफे व्रणे च कठिने विवर्णे वेदनान्विते| सविषे च विशेषेण जलजाद्यैर्हरेदसृक्| वेदनायाः प्रशान्त्यर्थं पाकस्याऽप्राप्तयेऽपि च||१३||
🔊 Audio coming soon
ശോഫേ വ്രണേ വാ കഠിനാദിഗുണേ ജലജാദ്യൈരസ്രാഹരണേ കിമ്പ്രയോജനമിത്യാഹ-വേദനായാ ഇത്യാദി| (അത്ര വിശേഷ ശബ്ദേന സര്വധാതുദൂഷകസ്യാപി വിഷസ്യ വിശേഷാദ്രക്തദൂഷകത്വം സൂചിതമ്)||൧൩||
Adhikarana srAvaNottaraM pradehAdi (14) · Śloka 14
നിര്വാപണാന് പുനശ്ചാത്ര ന്യഗ്രോധാദ്യൈഃ സുശീതലാന്| കുര്യാത് പ്രദേഹസേകാദീന് സഘൃതക്ഷീരശര്കരാന്| ന്യഗ്രോധോദുമ്ബരാശ്വത്ഥപ്ലക്ഷവേതസവല്കലൈഃ| പ്രദേഹോ ഭൂരിസര്പിര്ഭിഃ ശോഫനിര്വാപണഃ പരമ്| പ്രദേഹഃ സസിതസ്തദ്വത് സക്തവോ മധുകം ഘൃതമ്||൧൪||
निर्वापणान् पुनश्चात्र न्यग्रोधाद्यैः सुशीतलान्| कुर्यात् प्रदेहसेकादीन् सघृतक्षीरशर्करान्| न्यग्रोधोदुम्बराश्वत्थप्लक्षवेतसवल्कलैः| प्रदेहो भूरिसर्पिर्भिः शोफनिर्वापणः परम्| प्रदेहः ससितस्तद्वत् सक्तवो मधुकं घृतम्||१४||
🔊 Audio coming soon
അത്ര പുനശ്ച വിസ്രാവിതേ രക്തേ നിര്വാപണാന് പൂര്വോക്തലക്ഷണാന് സുശീതലാന് പ്രദേഹാദീന് ഘ്രുതാദിയുക്താന് കുര്യാത്| കൈരൌശധൈരിത്യാഹ-ന്യഗ്രോധാദ്യൈര്ന്യഗ്രോധോദുമ്ബരേത്യാദിഭിഃ| താന്യേവ പഠതി-ന്യഗ്രോധാദീനാം വല്കലൈസ്ത്വഗ്ഭിര്ഭൂരിസര്പിര്ഭിഃ പ്രദേഹഃ പരം ശോഫനിര്വാപണഃ| സുബോധമ്| (സക്ത്വാദിഭിഃ സിതാസഹിതഃ പ്രദേഹസ്തദ്വത് പൂര്വഗുണഃ)||൧൪||
Adhikarana vAtolbaNAnAM svedanam (15) · Śloka 15
വാതോല്ബണാനാം സ്തബ്ധാനാം കഠിനാനാം മഹാരുജാമ്| സ്രുതാസൃജാം ച ശോഫാനാം വ്രണാനാമപി ചേദൃശാമ്| ഗ്രാമ്യാനൂപൌദകാമിഷവേശവാരകൃസരാപായസോത്കാരികാഭിഃ സ്വേദോ യോജ്യഃ||൧൫||
वातोल्बणानां स्तब्धानां कठिनानां महारुजाम्| स्रुतासृजां च शोफानां व्रणानामपि चेदृशाम्| ग्राम्यानूपौदकामिषवेशवारकृसरापायसोत्कारिकाभिः स्वेदो योज्यः||१५||
🔊 Audio coming soon
വാതോല്ബണാദീനാം ശോഫാനാം വാ വ്രണാനാം വാ ഗ്രാമ്യാദിമാംസവേശവാരാദിഭിരുത്കാരികാഭിഃ സ്വേദോ യോജ്യഃ||൧൫||
Adhikarana dAhashUlaharA cikitsA (16) · Śloka 16
സദാഹശൂലാംസ്തു തിലാനതസീംശ്ച ഭൃഷ്ട്വാ പയസി നിര്വാപ്യ തേനൈവ ക്ഷീരേണ പിഷ്ട്വാ പ്രലേപയേത്| വലാമധുകപൃശ്നിപര്ണീച്ഛിന്നരുഹാഭീരുജീവന്തീശര്കരാമദനക്ഷീരമഹാസ്നേഹസിദ്ധോത്കാരികാ കവോഷ്ണാ ശൂലദാഹഹരാ| തദ്വന്മധുകയവചൂര്ണതൈലസര്പിര്ഭിഃ കോഷ്ണ ആലേപഃ| തഥാ സതിലോ മുദ്ഗപായസമുപനാഹഃ| ദശമൂലസിദ്ധേന സുഖോഷ്ണേനാമ്ഭസാ പയസാ വാ ഘൃതതൈലാഭ്യാം വാ പരിഷേകഃ ശോഫേ വ്രണേ വാ ദാഹശൂലഘ്നഃ||൧൬||
सदाहशूलांस्तु तिलानतसींश्च भृष्ट्वा पयसि निर्वाप्य तेनैव क्षीरेण पिष्ट्वा प्रलेपयेत्| वलामधुकपृश्निपर्णीच्छिन्नरुहाभीरुजीवन्तीशर्करामदनक्षीरमहास्नेहसिद्धोत्कारिका कवोष्णा शूलदाहहरा| तद्वन्मधुकयवचूर्णतैलसर्पिर्भिः कोष्ण आलेपः| तथा सतिलो मुद्गपायसमुपनाहः| दशमूलसिद्धेन सुखोष्णेनाम्भसा पयसा वा घृततैलाभ्यां वा परिषेकः शोफे व्रणे वा दाहशूलघ्नः||१६||
🔊 Audio coming soon
സദാഹശൂലാനിതി ശോഫാന് വാ വ്രണാന് വാ| സുബോധമ്| നിര്വാപ്യ പയസി ക്ഷിപ്ത്വാ| വലാദിസിദ്ധോത്കാരികാ കവോഷ്ണാ സതീ ശൂലദാഹഹരാ| ഉത്കാരികാ സ്വിന്നപിണ്ഡീ| മധുകാദിഭിഃ കോഷ്ണ ആലേപസ്തദ്വദിതി ശൂലദാഹഹരഃ| തഥൈവ തിലമുദ്ഗാഭ്യാമ് പായസേനോപനാഹഃ| ദശമൂലസിദ്ധേന സുഖോഷ്ണേനാമ്ഭസാ പരിഷേകഃ| പയസാ വാ ദശമൂലസിദ്ധേന സുഖോഷ്ണേന, ഘൃതേനമ് തൈലേന വാ, ദ്വാഭ്യാം വാ, പരിഷേകഃ ശോഫേ ദാഹശൂലഘ്നോ വ്രണേ വാ||൧൬||
Adhikarana shophavimlApanam (17) · Śloka 17
സ്ഥിരാണാം മന്ദവേദനാനാം ശോഫാനാം വിമ്ലാപനം കാര്യമ്| അഭ്യജ്യ സ്വേദയിത്വാ ച വേണുനാഡ്യാ തതഃ ശനൈഃ| വിമ്ലാപനാര്ഥം മൃദ്നീയാത്തലേനാങ്ഗുഷ്ഠകേന വാ| തഥാऽऽസ്ഫോതപത്രമസൂരകല്കേനാऽऽലേപഃ| സുസിദ്ധപിഷ്ടൈഃ സഘൃതൈര്മുദ്ഗയവഗോധൂമൈര്വാ||൧൭||
स्थिराणां मन्दवेदनानां शोफानां विम्लापनं कार्यम्| अभ्यज्य स्वेदयित्वा च वेणुनाड्या ततः शनैः| विम्लापनार्थं मृद्नीयात्तलेनाङ्गुष्ठकेन वा| तथाऽऽस्फोतपत्रमसूरकल्केनाऽऽलेपः| सुसिद्धपिष्टैः सघृतैर्मुद्गयवगोधूमैर्वा||१७||
🔊 Audio coming soon
സ്ഥിരാദിഗുണാനാം ശോഫാനാം വിമ്ലാപനം കാര്യമ്| വിമ്ലാപനം വിലയനമ്| അഭ്യജ്യേത്യാദിനാ തദേവോച്യതേ| സുബോധമ്| തലോ ഹസ്തതലഃ| (അഭ്യജ്യ വാതകഫഘ്നൈഃ സ്നേഹൈരഭ്യങ്ഗം കൃത്വാ പിണ്ഡദ്രവനാഡ്യാദ്യന്യതമേന സ്വേദേന സ്വേദയിത്വാ| ചശബ്ദഃ സമുച്ചയേ| തതഃ സ്വേദാനന്തരം വിമ്ലാപനാര്ഥം വിലയനാര്ഥം വേണുനാഡ്യാദ്യന്യതമേന മന്ദം മന്ദം വിമൃദ്നീയാന്മര്ദയേദിത്യര്ഥഃ)| സുബോധമ്| ആസ്ഫോതോऽര്കഃ മുദ്ഗാദിഭിഃ ഉസിദ്ധാദിഗുണൈഃ പ്രലേപഃ||൧൭||
Adhikarana upanAhaH (18) · Śloka 18
വിലീയതേ സ ചേന്നൈവ തതസ്തമുപനാഹയേത്| അവിദഗ്ധസ്തഥാ ശാന്തിം വിദഗ്ധഃ പാകമശ്നുതേ| ശിഗ്രുശണഫലചിത്രകകിണ്വനിഷ്പാവസര്ഷപതിലാതസീസക്തുകോലഗൃഹധൂമൈരമ്ലപിഷ്ടൈഃ സുഖോഷ്ണൈഃ സ്നിഗ്ധൈഃ സലവണൈരുത്കാരികാം കൃത്വാ തഥാ പ്രലിപ്യൈരണ്ഡപത്രേണാവച്ഛാദ്യ ബധ്നീയാത്||൧൮||
विलीयते स चेन्नैव ततस्तमुपनाहयेत्| अविदग्धस्तथा शान्तिं विदग्धः पाकमश्नुते| शिग्रुशणफलचित्रककिण्वनिष्पावसर्षपतिलातसीसक्तुकोलगृहधूमैरम्लपिष्टैः सुखोष्णैः स्निग्धैः सलवणैरुत्कारिकां कृत्वा तथा प्रलिप्यैरण्डपत्रेणावच्छाद्य बध्नीयात्||१८||
🔊 Audio coming soon
സ ചേത് സ്ഥിരത്വാദിഗുണഃ ശോഫോ ന വിലീയതേ തതസ്തമുപനാഹയേത് ബധ്നീയാത് തഥേത്യുപനാഹേന അവിദഗ്ധോऽഭിനവഃ ശോഫഃ ശാന്തിമശ്നുതേ വിദഗ്ധഃ പാകാഭിമുഖഃ പാകമശ്നുതേ| ശിഗ്ര്വാദിഭിരുത്കാരികയാ പ്രലിപ്യൈരണ്ഡപത്രേണാച്ഛാദ്യ വധ്നീയാത്||൧൮||
Adhikarana pAkAbhimukhe kRutyam (19) · Śloka 19
പാകാഭിമുഖേ ച ശോഫേ യഥേഷ്ടമാതുരം ഭോജയേത് പാചനാര്ഥം പാകവേദനാശസ്ത്രകര്മസഹനാര്ഥം ച||൧൯||
पाकाभिमुखे च शोफे यथेष्टमातुरं भोजयेत् पाचनार्थं पाकवेदनाशस्त्रकर्मसहनार्थं च||१९||
🔊 Audio coming soon
പാകാഭിമുഖേ സോഫേ പാചനാദ്യര്ഥം വൈദ്യ ആതുരം യഥേഷ്ടം ഭോജയേത്||൧൯||
Adhikarana pakve kRutyam (20) · Śloka 20
പക്വേ തു യഥോക്തേന വിധിനാ ശസ്ത്രമവചാരയേത്||൨൦||
पक्वे तु यथोक्तेन विधिना शस्त्रमवचारयेत्||२०||
🔊 Audio coming soon
പക്വ ഇത്യാദി സുബോധമ്| യഥോക്തേന സൂത്രപ്രദര്ശിതേന||൨൦||
Adhikarana dAraNArhe kRutyam (21) · Śloka 21
സുപക്വേ പിണ്ഡിതേ ശോഫേ പീഡനൈരുപപീഡിതേ| ദാരണം ദാരണാര്ഹസ്യ ദോഷപാകോദ്ധതേ ഹിതമ്||൨൧||
सुपक्वे पिण्डिते शोफे पीडनैरुपपीडिते| दारणं दारणार्हस्य दोषपाकोद्धते हितम्||२१||
🔊 Audio coming soon
യസ്തു ശോഫഃ പക്വഃ സന് പിണ്ഡിതോ ന സ്വയമേവ ദീര്യതേ തസ്മിന് ശോഫേ പീഡനൈര്ലേപഃ പീഡിതേ ദോഷേ ച പാകേനോദ്ധതേ ദാരണാര്ഹസ്യ പുംസോ ദാരണഃ ഹിതം യേനാവദീര്യതേ| ദാരണാര്ഹഃ സൂത്ര ഉക്തഃ||൨൧||
Adhikarana citrakAdiBirdAraNam (22) · Śloka 22
ചിത്രകചിരബില്വദന്തീകരവീരമൂലകപോതപങ്കഗൃധ്രപുരീഷൈര്ഗുഗ്ഗുല്വതസീസ്നുഹീക്ഷീരപലാശക്ഷാരസുവര്ണക്ഷീരീദക്ഷശകൃന്മുകൂലകൈര്വാ ക്ഷാരൌഷധൈര്വാ ക്ഷാരേണ വാ||൨൨||
चित्रकचिरबिल्वदन्तीकरवीरमूलकपोतपङ्कगृध्रपुरीषैर्गुग्गुल्वतसीस्नुहीक्षीरपलाशक्षारसुवर्णक्षीरीदक्षशकृन्मुकूलकैर्वा क्षारौषधैर्वा क्षारेण वा||२२||
🔊 Audio coming soon
ചിത്രകാദിഭിര്ദാരണമുച്യതേ| അഥവാ ഗുഗ്ഗുല്വാദിഭിഃ മുകുലകം ദന്തീ| അഥവാ ക്ഷാരൌഷധൈഃ| ക്ഷാരൌഷധാനി ക്ഷാരപാകവിധ്യുക്താനി| അഥവാ കേവലേനൈവ ച യവക്ഷാരേണ ദാരണമ്||൨൨||
Adhikarana vraNapIDanaM viShayaH dravya~jca (23) · Śloka 23
പൂയഗര്ഭാനണുദ്വാരാന് സോത്സങ്ഗാന് മര്മഗാനപി| നിഃസ്നേഹൈഃ പീഡനദ്രവ്യൈഃ സമന്താത്പ്രതിപീഡയേത്| ശുഷ്യന്തം സമുപേക്ഷേത പ്രലേപം പീഡനം പ്രതി| ന മുഖേ ചൈനമാലിമ്പേത്തഥാ ദോഷഃ പ്രസിച്യതേ| കലായയവഗോധൂമമുദ്ഗമാഷഹരേണവഃ| ദ്രവ്യാണാം പിച്ഛിലാനാഞ്ച ത്വങ്മൂലാനി പ്രപീഡനേ||൨൩||
पूयगर्भानणुद्वारान् सोत्सङ्गान् मर्मगानपि| निःस्नेहैः पीडनद्रव्यैः समन्तात्प्रतिपीडयेत्| शुष्यन्तं समुपेक्षेत प्रलेपं पीडनं प्रति| न मुखे चैनमालिम्पेत्तथा दोषः प्रसिच्यते| कलाययवगोधूममुद्गमाषहरेणवः| द्रव्याणां पिच्छिलानाञ्च त्वङ्मूलानि प्रपीडने||२३||
🔊 Audio coming soon
പൂയഗര്ഭത്വാദിയുക്താന് ശോഫാന് വക്ഷ്യമാണൈഃ പീഡനദ്രവ്യൈഃ സ്നേഹവര്ജിതൈഃ സമന്താന് പ്രതിപീഡയേത്| (പൂയഗര്ഭാനന്തഃപൂയസഹിതാന്| അണുദ്വാരാന് അണുമുഖതയാऽന്തരാന്തരാവരുദ്ധപൂയാസ്രാവാന്| സോത്സങ്ഗാനുത്സങ്ഗസഹിതാന്| ഉത്സങ്ഗാനുത്സങ്ഗസഹിതാന്| ഉത്സങ്ഗാ ഉന്നതിഃ| ശുഷ്കസ്യ പൂയസ്യ സംശ്ലേഷ ഇതി കേചിത്| മര്മഗാന് പാകാദിനാ സമ്പ്രാപ്തമര്മാന്| അപിശബ്ദഃ സമുച്ചയേ)| പീഡനാര്ഥം ച ശുഷ്യന്തം പ്രലേപം സമുപേക്ഷേത| തഥാ ഹി പീഡയേത്| ഏനം ച പീഡനീയം ശോഫം മുഖേ നൈവാऽऽലിമ്പേത്| തേന ഹി ദോഷഃ പ്രസിച്യതേ സ്രവതി| (പീഡനം പ്രതി പ്രലേപം ശുഷ്യന്തം സമുപേക്ഷേത പീഡനവിഷയം പ്രലേപം ശുഷ്യന്തം ശോഷം ഗച്ഛന്തം സമുപേക്ഷേത നാപനയേദിത്യര്ഥഃ| ശുഷ്യന്തമിത്യുക്തത്വാദേവ ശുഷ്കസ്യാനുപേക്ഷണീയത്വമപ്യര്ഥാത് ഗമ്യതേ| ഏനം പീഡനീയം ശോഫം മുഖേ വ്രണമുഖേ നൈവാലിമ്പേത് ന പ്രലേപയേത്| തഥാ ഏവംവിധേ സതി ദോഷഃ അന്തര്ഗതഃ പൂയാഖ്യോ മലഃ പ്രസിച്യതേ പ്രസ്രവതി| 'ആലേപഃ ശുഷ്കോऽവപീഡ്യ പൂയം ബഹിര്നിഷ്കാസയതി യതസ്തദവപീഡനം' ഇതി ജേജ്ജടഃ)| അഥ കിം തത് പ്രപീഡനമിത്യാഹ-കലായേത്യാദി| പിച്ഛിലാനാം ശാല്മല്യാദീനാം ദ്രവ്യാണാം ത്വചോ മൂലാനി ച|| ൨൩||
Adhikarana Sodhanam ( kaShAyeNa ) (24) · Śloka 24
വിവര്ണാന് പിച്ഛിലാന് പൂതിഗന്ധീന് ക്ലേദരുജാവതഃ| വ്രണാനശുദ്ധാന് വിജ്ഞായ ശോധനൈരേഭിരാചരേത്| ശങ്ഖിന്യങ്കോലസുമനഃ കരവീരസുവര്ചലാഃ| ത്രിഫലാ ഖദിരോ ദാര്വീ കോലപത്രം പലങ്കഷാ| പ്രക്ഷാലനേ കഷായാണി വര്ഗശ്ചാരഗ്വധാദികഃ||൨൪||
विवर्णान् पिच्छिलान् पूतिगन्धीन् क्लेदरुजावतः| व्रणानशुद्धान् विज्ञाय शोधनैरेभिराचरेत्| शङ्खिन्यङ्कोलसुमनः करवीरसुवर्चलाः| त्रिफला खदिरो दार्वी कोलपत्रं पलङ्कषा| प्रक्षालने कषायाणि वर्गश्चारग्वधादिकः||२४||
🔊 Audio coming soon
വിവര്ണാദിഗുണാന് വ്രണാനത ഏവ ചാശുദ്ധനിതി വിജ്ഞായ ഏഭിര്വക്ഷ്യമാണൈഃ ശോധനൈരുപാചരേത്| ശങ്ഖിനീത്യാദി| ശങ്ഖിന്യാദീനി കഷായരസാനി ച ദ്രവ്യാണ്യാരഗ്വധാദികോ വര്ഗശ്ചാऽശുദ്ധാനാം വ്രണാനാം പ്രക്ഷാലനേ യോജ്യഃ||൨൪||
Adhikarana SodhanAlepaH (25) · Śloka 25
പടോലീതിലയഷ്ട്യാഹ്വത്രിവൃദ്ദന്തീനിശാദ്വയമ്| നിമ്ബപത്രാണി ചാലേപഃ സപടുര്വ്രണശോധനഃ||൨൫||
पटोलीतिलयष्ट्याह्वत्रिवृद्दन्तीनिशाद्वयम्| निम्बपत्राणि चालेपः सपटुर्व्रणशोधनः||२५||
🔊 Audio coming soon
പടോല്യാദീനാം സലവണ ആലേപോ വ്രണശോധനഃ| (പടോല്യാദികം നിമ്ബപത്രാണി ച ആലേപഃ ഏതത് സര്വമാലേപനദ്രവ്യമിത്യര്ഥഃ| സപടുഃ സൈന്ധവോപേതോ വ്രണശോധനോ ഭവതി)||൨൫||
Adhikarana shodhanakalkAdikam (26) · Śloka 26
അജഗന്ധാജശ്രൃങ്ഗീ ച ഗവാക്ഷീ ലാങ്ഗലീ നിശാ| പൂതീകശ്ചിത്രകഃ പാഠാ പടോലീവേല്ലരേണുകാഃ| കടുത്രയം യവക്ഷാരോ ലവണാനി സുരാഷ്ട്രജാ| നികുമ്ഭകുമ്ഭകാസീസഹരിതാലമനശ്ശിലാഃ| കല്കാജ്യതൈലരസജാചൂര്ണവര്തിഷു ഭേഷജമ്||൨൬||
अजगन्धाजश्रृङ्गी च गवाक्षी लाङ्गली निशा| पूतीकश्चित्रकः पाठा पटोलीवेल्लरेणुकाः| कटुत्रयं यवक्षारो लवणानि सुराष्ट्रजा| निकुम्भकुम्भकासीसहरितालमनश्शिलाः| कल्काज्यतैलरसजाचूर्णवर्तिषु भेषजम्||२६||
🔊 Audio coming soon
അജഗന്ധാദീനി കല്കാദിഷു പ്രയോഗേണ ശോഫാനാം വ്രണാനാഞ്ച ഭേഷജമ്| രസജാ രസക്രിയാ| വര്തിര്വ്രണനിധേയാ ചൈലമയീ||൨൬||
Adhikarana shodhanaghRutam (27) · Śloka 27
തത്ര ഗമ്ഭീരേഷു പിത്താത്മകേഷു ദാഹപാകവത്സു വ്രണേഷ്വതീക്ഷ്ണോഷ്ണൈരേഭിഃ കാര്പാസീഫലമിശ്രം കല്കം ഘൃതം ച സാധയിത്വാ യോജയേത്||൨൭||
तत्र गम्भीरेषु पित्तात्मकेषु दाहपाकवत्सु व्रणेष्वतीक्ष्णोष्णैरेभिः कार्पासीफलमिश्रं कल्कं घृतं च साधयित्वा योजयेत्||२७||
🔊 Audio coming soon
തത്രേത്യാദിനാ കല്കാദയ ഉച്യന്തേ| ഗമ്ഭീരത്വാദിയുക്തേഷു വ്രണേഷ്വേഭിരിത്യജഗന്ധാദിഭിഃ പൂതീകാദിതീക്ഷ്ണോഷ്ണദ്രവ്യരഹിതൈഃ കൃതം കാര്പാസീഫലമിശ്രം കല്കം ഘൃതം ച സാധയിത്വാ യോജയേത്||൨൭||
Adhikarana Sodhanatailam (28) · Śloka 28
ഉത്സന്നമാംസേഷ്വല്പസ്രാവേഷു രൂക്ഷേഷു തിലാപാമാര്ഗബൃഹതീദ്വയയുക്തൈഃ പൂര്വോക്തൈഃ പൂതീകാദിഭിഃ സാര്ഷപം തൈലം ച||൨൮||
उत्सन्नमांसेष्वल्पस्रावेषु रूक्षेषु तिलापामार्गबृहतीद्वययुक्तैः पूर्वोक्तैः पूतीकादिभिः सार्षपं तैलं च||२८||
🔊 Audio coming soon
ഉത്സന്നമാംസാദിഷു വ്രണേഷു പൂര്വോക്തൈഃ സര്വൈഃ പൂതീകാദിഭിസ്തിലാദിയുക്തൈഃ സര്ഷപതൈലം ചൈകം സാധയിത്വാ യോജയേദിതി സമ്ബന്ധഃ||൨൮||
Adhikarana SodhanarasakriyA (29) · Śloka 29
പ്രചലപ്രദേശാജേഷു ക്ലേദബഹുലേഷുത്സന്നാസ്ഥിരമാസേഷു തൈലേന ചാസിദ്ധ്യത്സു രസക്രിയാം കുര്യാത്| യഥോക്താനാം സംശോധനൌഷധാനാം കഷായേ പുനഃ പരിസ്രാവ്യാധിശ്രൃതേ മനശ്ശിലാതുവരീകാസീസചൂര്ണപ്രതീവാപസിദ്ധാം ച മാതുലുങ്ഗരസോപേതാം സക്ഷൌദ്രാം യുഞ്ജീത||൨൯||
प्रचलप्रदेशाजेषु क्लेदबहुलेषुत्सन्नास्थिरमासेषु तैलेन चासिद्ध्यत्सु रसक्रियां कुर्यात्| यथोक्तानां संशोधनौषधानां कषाये पुनः परिस्राव्याधिश्रृते मनश्शिलातुवरीकासीसचूर्णप्रतीवापसिद्धां च मातुलुङ्गरसोपेतां सक्षौद्रां युञ्जीत||२९||
🔊 Audio coming soon
പ്രചലപ്രദേശജത്വാദിയുക്തേഷു വ്രണേഷു യേ ച തൈലേന ന ശുദ്ധ്യന്തി തേഷു ച രസക്രിയാം കുര്യാത്| കാമിത്യാഹ-യഥോക്താനാമിത്യാദി||൨൯||
Adhikarana SodhanacUrNam (30) · Śloka 30
മേദോയുക്തേഷു ഗമ്ഭീരേഷു ക്ലേദിഷു കല്കൈശ്ചാസിദ്ധ്യത്സുവചായാം സൈന്ധവേ കിണ്വേ കാസീസേ രജനീദ്വയേ| ശോധനാഗ്ര്യേഷു ചാന്യേഷു ചൂര്ണം കുര്വീത ശോധനമ്||൩൦||
मेदोयुक्तेषु गम्भीरेषु क्लेदिषु कल्कैश्चासिद्ध्यत्सुवचायां सैन्धवे किण्वे कासीसे रजनीद्वये| शोधनाग्र्येषु चान्येषु चूर्णं कुर्वीत शोधनम्||३०||
🔊 Audio coming soon
മേദോയുക്താദിഷു വ്രണേഷു വചാദികേऽന്യേഷ്വപി ശോധനൌഷധേഷു ശോധനം ചൂര്ണം കുര്വീത ||൩൦||
Adhikarana SodhanavartiH (31) · Śloka 31
അന്തഃശല്യാനണുദ്വാരാന് ഗമ്ഭീരാന് മാംസസംശ്രിതാന്| സന്ധിമര്മനിവിഷ്ടാംശ്ച ശോധയേദ്വര്തിഭിര്വ്രണാന്||൩൧||
अन्तःशल्यानणुद्वारान् गम्भीरान् मांससंश्रितान्| सन्धिमर्मनिविष्टांश्च शोधयेद्वर्तिभिर्व्रणान्||३१||
🔊 Audio coming soon
അന്തശ്ശല്യാദികാന് വ്രണാന് വര്തിഭിഃ ശോധയേദിതി സമ്ബന്ധഃ||൩൧||
Adhikarana dhUpanantadarthaM dravyANi ca (32) · Śloka 32
വാതാഭിഭൂതാന് സാസ്രാവാന് ധൂപയേദുഗ്രവേദനാന്| ശ്രീവേഷ്ടകസര്ജരസസാലദേവദാരുശിംശപാഖദിരാസനകൈഡര്യസാരയവമധൂച്ഛിഷ്ടഭൂര്ജപത്രപക്ഷൌമസര്പിഭിഃ||൩൨||
वाताभिभूतान् सास्रावान् धूपयेदुग्रवेदनान्| श्रीवेष्टकसर्जरससालदेवदारुशिंशपाख़दिरासनकैडर्यसारयवमधूच्छिष्टभूर्जपत्रपक्षौमसर्पिभिः||३२||
🔊 Audio coming soon
വാതാഭിഭൂതത്വാദിഗുണാന് വ്രണാന് ശ്രീവേഷ്ടകാദിഭിര്ധൂപയേത്| ( നി ) ശ്രീവേഷ്ടകോ വായസികഃ ശ്രീവാസശ്ചേതി ശബ്ദിതഃ| സാലാദീനാം സാരഃ| കൈഡര്യഃ കരഞ്ജഃ| (വാതാഭിഭൂതാന് ഉദ്രിക്തവാതാന്| സാസ്രാവാനാസ്രാവയുക്താന്| ആസ്രാവഃ പൂയവഹനമ്| ഉഗ്രാ അതിശയിതാ വേദനാ പീഡാവിശേഷോ യേഷാം താനുഗ്രവേദനാന്)||൩൨||
Adhikarana nirvApaNam (33) · Śloka 33
നിര്വാപയേദ് ഭൃശം ശീതൈഃ പിത്തരക്തവിഷോല്ബണാന്||൩൩||
निर्वापयेद् भृशं शीतैः पित्तरक्तविषोल्बणान्||३३||
🔊 Audio coming soon
പിത്താദ്യുല്ബണാന് വ്രണാന് ഭൃശം ശീതൈര്നിര്വാപയേത്| (ഉദ്രിക്തപിത്താന് ഉല്ബണരക്താന് വിഷയുക്താംശ്ച വ്രണാന് ശീതൈശ്ചന്ദനോശീരാദിശീതലദ്രവ്യൈര്ഭൃശമതിശയേന നിര്വാപയേത്| ലേപസേകാദിനോഷ്മോപശമനം കുര്യാദിത്യര്ഥഃ )||൩൩||
Adhikarana utsAdanam (34) · Śloka 34
ശുഷ്കാല്പമാംസേ ഗമ്ഭീരേ വ്രണ ഉത്സാദനം ഹിതമ്| അശ്വഗന്ധാപാമാര്ഗതാലപത്രീസുവര്ചലാബലാതിബലാനന്താധാതകീകുസുമസമങ്ഗാഭിഃ പദ്മകാദിവര്ഗേണ ന്യഗ്രോധാദിനാ ച കല്കസ്തഥാ സര്പീംഷ്യഭ്യഞ്ജനാര്ഥേ||൩൪||
शुष्काल्पमांसे गम्भीरे व्रण उत्सादनं हितम्| अश्वगन्धापामार्गतालपत्रीसुवर्चलाबलातिबलानन्ताधातकीकुसुमसमङ्गाभिः पद्मकादिवर्गेण न्यग्रोधादिना च कल्कस्तथा सर्पींष्यभ्यञ्जनार्थे||३४||
🔊 Audio coming soon
ശുഷ്കമാംസാദികേ വ്രണേ ഉത്സാദനം മാംസവര്ധനം ഹിതമ്| അശ്വഗന്ധാദിഭിഃ കല്കോ വാ സര്പീംഷി വാ ഉത്സാദനാനി| (ശുഷ്കമാംസേ അല്പമാംസേ ഗമ്ഭീരേ ച വ്രണേ| ഗമ്ഭീരം നിമ്നമ്)||൩൪||
Adhikarana mAMsAdamAMsAhAraH (35) · Śloka 35
അദ്യാന്മാംസാദമാംസാനി വിധിനോപഹിതാനി ച| മാംസം മാംസാദമാംസേന വര്ധതേ ശുദ്ധചേതസഃ||൩൫||
अद्यान्मांसादमांसानि विधिनोपहितानि च| मांसं मांसादमांसेन वर्धते शुद्धचेतसः||३५||
🔊 Audio coming soon
ഉത്സാദനാര്ഥം മാംസാദാനാം സിംഹശ്യേനാദീനാം മാംസാനി വിധാനേനോപഹിതാനി സംസ്കൃതാന്യദ്യാത്| യതഃ ശുദ്ധചേതസഃ ശോകാദിരഹിതസ്യ മാംസാദമാമ്സേനാവശ്യം വ്രണേ മാംസം വര്ദ്ധതേ||൩൫||
Adhikarana avasAdanam (36) · Śloka 36
ഉത്സന്നമൃദുമാംസാനാം വ്രണാനാമവസാദനമ്| സൈന്ധവകാസീസസുമനോമുകുലഗുഗ്ഗുലാഗ്നിചിത്രകാഗ്നിമന്ഥദന്തീശിരീഷകരഞ്ജഫലഭൂര്ജഗ്രന്ഥികുക്കുടാണ്ഡാത്വക്കപോതകലവിങ്കപുരീഷനേപാലീഹരിതാലചൂര്ണാനി സക്ഷൌദ്രാണി||൩൬||
उत्सन्नमृदुमांसानां व्रणानामवसादनम्| सैन्धवकासीससुमनोमुकुलगुग्गुलाग्निचित्रकाग्निमन्थदन्तीशिरीषकरञ्जफलभूर्जग्रन्थिकुक्कुटाण्डात्वक्कपोतकलविङ्कपुरीषनेपालीहरितालचूर्णानि सक्षौद्राणि||३६||
🔊 Audio coming soon
ഉത്സന്നമാംസാദീനാം വ്രണാനാമവസാദനം വ്രണമാംസനിമ്നീകരണം ഹിതമ്| കിം തദിത്യാഹ - സൈന്ധവേത്യാദി| സുബോധമ്| കലവിങ്കോ ഗ്രാമചടകഃ||൩൬||
Adhikarana mRudUkaraNam (37) · Śloka 37
സരുജേ കഠിനേ സ്തബ്ധേ രൂക്ഷേ ശുഷ്യതി ച വ്രണേ| മാര്ദവജനനാര്ഥം വ്രണാവിരോധി വാതഘ്നസിദ്ധസ്യ സര്പിഷഃ പാനമ്| തദ്വിധൈരേവ ച സിദ്ധം തൈലമഭ്യങ്ഗഃ| പൂര്വോക്താശ്ച സ്വേദാഃ| തഥാ സര്പിര്മജ്ജവസാഭിര്ധൂപാഃ സുസ്നിഗ്ധസക്തുസൈന്ധവകിണ്വതിലപിഷ്ടകൃസരപായസാനൂപവേശവാരാഃ കിഞ്ചിദുഷ്ണോ ബഹുശഃ പ്രലേപാഃ| പിത്തവിദ്രധിവീസര്പശോഫകുഷ്ഠഘൃതാനി ച| സര്വവ്രണേഷു യോജ്യാനി പാനസേകപ്രലേപനേ||൩൭||
सरुजे कठिने स्तब्धे रूक्षे शुष्यति च व्रणे| मार्दवजननार्थं व्रणाविरोधि वातघ्नसिद्धस्य सर्पिषः पानम्| तद्विधैरेव च सिद्धं तैलमभ्यङ्गः| पूर्वोक्ताश्च स्वेदाः| तथा सर्पिर्मज्जवसाभिर्धूपाः सुस्निग्धसक्तुसैन्धवकिण्वतिलपिष्टकृसरपायसानूपवेशवाराः किञ्चिदुष्णो बहुशः प्रलेपाः| पित्तविद्रधिवीसर्पशोफकुष्ठघृतानि च| सर्वव्रणेषु योज्यानि पानसेकप्रलेपने||३७||
🔊 Audio coming soon
സരുജാദികേ വ്രണേ വ്രണാവിരോധിഭിഃ കാഞ്ചികാദിരഹിതൈര്വാതഹരൈദ്രവ്യൈഃ സിദ്ധസ്യ സര്പിഷഃ പാനമ്| തദ്വിധൈരിതി വ്രണാവിരോധിഭിര്വാതഹരൈഃ പൂര്വോക്താ ഇതി ശോഫാവസ്ഥോക്താഃ| പിത്തജാനാം വിദ്രധ്യാദീനാം യാനി ഘൃതാന്യുക്താനി താനി സര്വവ്രണേഷു പാനാദിഷു യോജ്യാനി||൩൭||
Adhikarana dAruNIkaraNam (38) · Śloka 38
അതിമൃമാംസേഷു വ്രണേഷു ദാരുണീകരണാര്ഥം ത്രിഫലാലോധ്രാഗ്രസര്ജജമ്ബൂപ്രിയങ്ഗ്വശോകവല്കലാനി| സൌരാഷ്ട്റ്രീകാസീസരോചനാവചൂര്ണനമ്| സാരൈര്ഗന്ധൈശ്ച ധൂപഃ||൩൮||
अतिमृमांसेषु व्रणेषु दारुणीकरणार्थं त्रिफलालोध्राग्रसर्जजम्बूप्रियङ्ग्वशोकवल्कलानि| सौराष्ट्ऱ्रीकासीसरोचनावचूर्णनम्| सारैर्गन्धैश्च धूपः||३८||
🔊 Audio coming soon
അതിമൃദുമാംസേഷു വ്രണേഷു ദാരുണത്വാപാദനായ ത്രിഫലാദികല്കലാനി നാനാപ്രയോഗൈര്യോജ്യാനി| സൌരാഷ്ട്ര്യാദ്യവചൂര്ണനം ഹിതമ്| സാരൈരഗരുചന്ദനാദിഭിര്ഗന്ധദ്രവ്യൈശ്ച മാംസ്യാദിഭിര്ധൂപഃ||൩൮||
Adhikarana kShArakarma (39) · Śloka 39
ഉത്സന്നമാംസാന് കഠിനാന് കണ്ഡൂയുക്താംശ്ചിരോത്ഥിതാന്| വ്രണാന് സുദുഃഖശോധ്യാംശ്ച ശോധയേത്ക്ഷാരകര്മണാ||൩൯||
उत्सन्नमांसान् कठिनान् कण्डूयुक्तांश्चिरोत्थितान्| व्रणान् सुदुःखशोध्यांश्च शोधयेत्क्षारकर्मणा||३९||
🔊 Audio coming soon
ഉത്സന്നമാംസത്വാദിയുക്താന് വ്രണാന് ക്ഷാരകര്മണാ ശോധയേത്||൩൯||
Adhikarana agnikarma (40) · Śloka 40
സ്രവന്തോऽശ്മരിജാ മൂത്രം യേ ചാന്യേ രക്തവാഹിനഃ| ഛിന്നാശ്ച സന്ധയോ യേഷാം യഥോക്തൈര്യേ ച സാധനൈഃ| സാധ്യമാനാ ന സിധ്യന്തി ശോധ്യാഃ സ്യുസ്തേऽഗ്നികര്മണാ||൪൦||
स्रवन्तोऽश्मरिजा मूत्रं ये चान्ये रक्तवाहिनः| छिन्नाश्च सन्धयो येषां यथोक्तैर्ये च साधनैः| साध्यमाना न सिध्यन्ति शोध्याः स्युस्तेऽग्निकर्मणा||४०||
🔊 Audio coming soon
യേ വ്രണാ അശ്മരിജാഃ സന്തോ മൂത്രം സ്രവന്തി അന്യേ ച യേ രക്തവാഹിനോ യേഷാം ച സന്ധയശ്ഛിന്നാഃ യേ ച സര്വൈരുക്തൈഃ സാധനൈരുപക്രമൈര്ന സിധ്യന്തി തേ സര്വേ അഗ്നികര്മണാ ശോധ്യാഃ സ്യുരിതി സമ്ഭാവനായാമ്||൪൦||
Adhikarana ropaNam (41) · Śloka 41
വ്രണാനാമഥ ശുദ്ധാനാമ് രോപണാനി പ്രയോജയേത്| അസനാദിന്യഗ്രോധാദിവര്ഗധവസല്ലകീകുടജത്വചോ മഞ്ജിഷ്ഠാസമങ്ഗാമൃതാശ്വഗന്ധാऽऽരഗ്വധധാതകീപുഷ്പാണി പദ്മകാദിശ്ച പ്രക്ഷാലനാദിഷു സപ്തസു പ്രയോജ്യാ ഇതി||൪൧||
व्रणानामथ शुद्धानाम् रोपणानि प्रयोजयेत्| असनादिन्यग्रोधादिवर्गधवसल्लकीकुटजत्वचो मञ्जिष्ठासमङ्गामृताश्वगन्धाऽऽरग्वधधातकीपुष्पाणि पद्मकादिश्च प्रक्षालनादिषु सप्तसु प्रयोज्या इति||४१||
🔊 Audio coming soon
ഏവമന്തേ ശുദ്ധാനാം വ്രണാനാം രോപണം യോജ്യമ്| കിം തദിത്യാഹ-അസനാദീത്യാദി| അസനാദികം പദ്മകാദ്യന്തം പ്രക്ഷാലനാദിഷു സപ്തസു പ്രക്ഷാലനാऽऽലേപഘൃതതൈലരസക്രിയാചൂര്ണവര്തിഷു യോജയേത്||൪൧||
Adhikarana pracCardanAdyantaHSodhanam (42) · Śloka 42
ഭവന്തി ചാത്ര- ഉത്സന്നദുഷ്ടപിശിതേ സംക്ലിഷ്ടധ്യാമശോണിതേ| വ്രണേ പ്രച്ഛര്ദനം ശസ്തം കഫദുഷ്ടേ വിശേഷതഃ| വിരേചനം പിത്തദുഷ്ടേ ദീര്ഘകാലാനുബന്ധിനി| രൂക്ഷേ സവേദനേ ബസ്തിരധഃകായേ വിശേഷതഃ||൪൨||
भवन्ति चात्र- उत्सन्नदुष्टपिशिते संक्लिष्टध्यामशोणिते| व्रणे प्रच्छर्दनं शस्तं कफदुष्टे विशेषतः| विरेचनं पित्तदुष्टे दीर्घकालानुबन्धिनि| रूक्षे सवेदने बस्तिरधःकाये विशेषतः||४२||
🔊 Audio coming soon
ഉത്സന്നത്വാദിഗുണേ വ്രണേ പ്രച്ഛര്ദനം ശസ്തമ്| കഫദുഷ്ടേ വ്രണേ വിശേഷേണ പ്രച്ഛര്ദനമ്| വിരേകോ ബസ്തിശ്ച സുബോധഃ||൪൨||
Adhikarana jatrUrdhvajeShu nAvanAdikam (43) · Śloka 43
ജത്രൂര്ധ്വജേ ച ശ്വയഥൌ കണ്ഡ്വാഢ്യേ തീക്ഷ്ണനാവനമ്| തജ്ജ ഏവാനിലാഢ്യേ തു ശ്വയഥൌ സ്നേഹനാവനമ്| തഥാ സശോഫരുക്സ്രാവേ ധൂമോ വാതകഫോല്ബണേ| രുജാദിമിതി വക്ത്രസ്ഥേ യഥാസ്വം കവലോ ഹിതഃ||൪൩||
जत्रूर्ध्वजे च श्वयथौ कण्ड्वाढ्ये तीक्ष्णनावनम्| तज्ज एवानिलाढ्ये तु श्वयथौ स्नेहनावनम्| तथा सशोफरुक्स्रावे धूमो वातकफोल्बणे| रुजादिमिति वक्त्रस्थे यथास्वं कवलो हितः||४३||
🔊 Audio coming soon
ജത്രൂര്ധ്വജേ കണ്ഡ്വാഢ്യേ ച ശ്വയഥൌ തീക്ഷ്ണം നസ്യം ശസ്തമ്| തജ്ജ ഏവേത്യൂര്ധ്വജത്രുജ ഏവ ശ്വയഥാവനിലാഢ്യേ ച സ്നേഹനസ്യമ്| തഥേത്യൂര്ധ്വജത്രുജ ഏവ ച വ്രണേ വാതകഫോല്ബണേ ശോഫാദിയുക്തേ ധൂമഃ| വക്ത്രസ്ഥേ രുജാദിമതി വ്രണേ യഥാസ്വം ദോഷാധിക്യേന കവലോ ഹിതഃ||൪൩||
Adhikarana doShAnusAraM kaShAyAdyarthaM dravyANi (44) · Śloka 44
ദ്വാവാദ്യൌ പഞ്ചമൂലാഖ്യൌ ഗണൌ യശ്ചാനിലാപഹഃ| തേ വ്രണേ വാതികേ യോജ്യാഃ കഷായാദിഷു സപ്തസു| ന്യഗ്രോധപദ്മകാദ്യൌ തു പൈത്തേ വര്ഗശ്ച പിത്തജിത്| ആരഗ്വധാദിഃ ശ്ലേഷ്മഘ്നഃ കഫേ മിശ്രാസ്തു മിശ്രജേ||൪൪||
द्वावाद्यौ पञ्चमूलाख्यौ गणौ यश्चानिलापहः| ते व्रणे वातिके योज्याः कषायादिषु सप्तसु| न्यग्रोधपद्मकाद्यौ तु पैत्ते वर्गश्च पित्तजित्| आरग्वधादिः श्लेष्मघ्नः कफे मिश्रास्तु मिश्रजे||४४||
🔊 Audio coming soon
ദ്വാവാദ്യൌ പഞ്ചമൂലോ മഹധ്രസ്വാഖ്യൌ| അനിലാപഹോ ഗണഃ ശോധനാദ്യുക്ത ഇത്യേതേ വാതികേ വ്രണേ സപ്തസു കഷായാദിഷു യോജ്യാഃ| കഷായഃ ക്ഷാലനേ| ന്യഗ്രോധപദ്മകാദ്യൌ ഗണൌ പിത്തജിദ്വര്ഗശ്ച പിത്തവ്രണേ സപ്തസു കഷായാദിഷു യോജ്യഃ| ആരഗ്വധാദിര്ഗണഃ ശ്ലേഷ്മഘ്നോ വര്ഗശ്ച കഫജേ| മിശ്രജേ വ്രണേ യഥായോഗം മിശ്രാസ്തേ യോഗാഃ||൪൪||
Adhikarana doShAnusAraM lepavidhAnam (45) · Śloka 45
പിഷ്ടോऽമ്ലൈര്വാതികേ ലേപസ്തൈലസര്പിര്വസായുതഃ| ഘനഃ കോഷ്ണശ്ച പൈത്തേ തു പയഃപിഷ്ടോ ഘൃതാന്വിതഃ| തനുവസ്ത്രാന്തരഃ ശശ്വദുഷ്ണോ ഗോമൂത്രപേഷിതഃ| രൂക്ഷസ്തൈലേന വാ സ്നിഗ്ധോ ബഹലഃ കഫജേ ഹിതഃ||൪൫||
पिष्टोऽम्लैर्वातिके लेपस्तैलसर्पिर्वसायुतः| घनः कोष्णश्च पैत्ते तु पयःपिष्टो घृतान्वितः| तनुवस्त्रान्तरः शश्वदुष्णो गोमूत्रपेषितः| रूक्षस्तैलेन वा स्निग्धो बहलः कफजे हितः||४५||
🔊 Audio coming soon
പിഷ്ടോऽമ്ലൈരിത്യാദിനാ വാതാദിഷു ലേപവിധാനം സുബോധമ്| ഘനഃ കോഷ്ണശ്ചേത്യേവമന്തം വാതേ| തനുവസ്ത്രാന്തര ഇത്യേവമന്തം പിത്തേ| കഫേ ശശ്വദുഷ്ണ ഇത്യാദി| ബഹലോ ഘനഃ||൪൫||
Adhikarana mAMsasthavraNAnAM tilakalkena prayogaH (46) · Śloka 46
അപേതപൂതിമാംസാംനാം മാംസസ്ഥാനാമരോഹതാമ്| കല്കം സംരോഹണം കുര്യാത്തിലാനാം മധുകാന്വിതമ്| സ്നിഗ്ധോഷ്ണതിക്തമധുരകഷായത്വൈഃ സ സര്വജിത്| സ ക്ഷൌദ്രനിമ്ബപത്രാഭ്യാം യുക്തഃ സംശോധനഃ പരമ്| പൂര്വാഭ്യാം സര്പിഷാ ചാസൌ യുക്തഃ സ്യാദാശു രോപണഃ| തിലവദ്യവകല്കം തു കേചിദിച്ഛന്തി തദ്വിദഃ||൪൬||
अपेतपूतिमांसांनां मांसस्थानामरोहताम्| कल्कं संरोहणं कुर्यात्तिलानां मधुकान्वितम्| स्निग्धोष्णतिक्तमधुरकषायत्वैः स सर्वजित्| स क्षौद्रनिम्बपत्राभ्यां युक्तः संशोधनः परम्| पूर्वाभ्यां सर्पिषा चासौ युक्तः स्यादाशु रोपणः| तिलवद्यवकल्कं तु केचिदिच्छन्ति तद्विदः||४६||
🔊 Audio coming soon
മാംസസ്ഥാനാം വ്രണാനാമപഗതപൂതിമാംസാനാമരോഹതാം സതാം തിലാനാം കല്കം മധുകാന്വിതം സംരോഹണം കുര്യാത്| സ ഹി തിലകല്കഃ സ്നിഗ്ധാദിഗുണത്വാത് സര്വദോഷജിത് ഭവതി| സമധുകാന്വിതസ്തിലകല്കഃ ക്ഷൌദ്രനിമ്ബപത്രാഭ്യാം യുക്ത: പരം സംശോധനഃ| അസൌ ച മധുകാന്വിതസ്തിലകല്കഃ പൂര്വാഭ്യാമേവ ക്ഷൌദ്രനിമ്ബപത്രാഭ്യാം സര്പിഷാ ച യുക്ത ആശു രോപണോ ഭവതി| കേചിദാചാര്യാ രോപണവിദസ്തിലകല്കപ്രകാരേണ യവകല്കമപീച്ഛന്തി||൪൬||
Adhikarana sAsrAdivraNAnAM ropaNam (47) · Śloka 47
സാസ്രപിത്തവിഷാഗന്തുഗമ്ഭീരാന് സോഷ്മണോ വ്രണാന്| ക്ഷീരരോപണഭൈഷജ്യശ്രൃതേനാജ്യേന രോപയേത്| രോപണൌഷധസിദ്ധേന തൈലേന കഫവാതജാന്||൪൭||
सास्रपित्तविषागन्तुगम्भीरान् सोष्मणो व्रणान्| क्षीररोपणभैषज्यश्रृतेनाज्येन रोपयेत्| रोपणौषधसिद्धेन तैलेन कफवातजान्||४७||
🔊 Audio coming soon
അസ്രാദിയുക്താന് വ്രണാന് ക്ഷീരേണ രോപണഭൈഷജ്യൈശ്ച ശ്രൃതനാജ്യേന രോപയേത്| കഫവാതജാന് വ്രണാന് രോപണൈരൌഷധൈഃ സിദ്ധേന തൈലേന രോപയേത്||൪൭||
Adhikarana avadhyavraNAdInAM ropaNakramaH (48) · Śloka 48
അവധ്യാനാം ചലസ്ഥാനാം ശുദ്ധാനാം വാ പ്രദുഷ്യതാമ്| യഥാസ്വം രോപണൈഃ കുര്യാദ്രസജാം സനിശാദ്വയൈഃ| സമാനാം സ്ഥിരമാംസാനാം ത്വക്സ്ഥാനാം ചൂര്ണ ഇഷ്യതേ| നീരുജാമവഗാഢാനാം ശുദ്ധാനാം വര്തയോ ഹിതാഃ||൪൮||
अवध्यानां चलस्थानां शुद्धानां वा प्रदुष्यताम्| यथास्वं रोपणैः कुर्याद्रसजां सनिशाद्वयैः| समानां स्थिरमांसानां त्वक्स्थानां चूर्ण इष्यते| नीरुजामवगाढानां शुद्धानां वर्तयो हिताः||४८||
🔊 Audio coming soon
അവധ്യാദീനാം വ്രണാനാം യഥാസ്വം ദോഷാദ്യപേക്ഷയാ രോപണൌഷധൈര്ഹരിദ്രാദ്വയയുക്തൈ രസജാം രസക്രിയാം കുര്യാത്| യഥാസ്വമേതൈരേവ ത്വൌഷധൈഃ സമത്വാദിയുക്താനാം വ്രണാനാം ചൂര്ണ ഇഷ്യതേ| യഥാസ്വം തൈരേവ നീരുജാദീനാം വ്രണാനാം വര്തയോ ഹിതാഃ||൪൮||
Adhikarana ropaNaH kalkaH (49) · Śloka 49
സമങ്ഗാമോചസരലസോമവല്കാഃ സചന്ദനാഃ| പദ്മകാദിശ്ച കല്കോऽയം പരമം രോപണോऽഥവാ| പുണ്ഡ്രാഹ്വതിലജീവന്തീഗോജിഹ്വാധാതകീബലാഃ||൪൯||
समङ्गामोचसरलसोमवल्काः सचन्दनाः| पद्मकादिश्च कल्कोऽयं परमं रोपणोऽथवा| पुण्ड्राह्वतिलजीवन्तीगोजिह्वाधातकीबलाः||४९||
🔊 Audio coming soon
സമങ്ഗാദിഭിഃ പദ്മകാദിഗണാന്തൈഃ കല്കഃ പരമം വ്രണരോപണഃ| സോമവല്കഃ കട്ഫലത്വക്| അഥവാ പുണ്ഡ്രാഹ്വാദീനാം ബലാന്താനാം കല്കഃ പരമം വ്രണരോപണഃ||൪൯||
Adhikarana ropaNaM tailaM ghRuta~jca (50) · Śloka 50
പ്രപൌണ്ഡരീകമധുകകാകോലീദ്വയചന്ദനൈഃ| സാധിതം തൈലമാജ്യം വാ തദ്വത്കമ്പില്ലകേന വാ| ദൂര്വാരസേന വാ ദാര്വ്യാസ്ത്വചാ വാ വ്രണരോപണമ്||൫൦||
प्रपौण्डरीकमधुककाकोलीद्वयचन्दनैः| साधितं तैलमाज्यं वा तद्वत्कम्पिल्लकेन वा| दूर्वारसेन वा दार्व्यास्त्वचा वा व्रणरोपणम्||५०||
🔊 Audio coming soon
പ്രപൌണ്ഡരീകാദിഭിഃ സാധിതം തൈലം ഘൃതം വാ തദ്വദിതി പരമം വ്രണരോപണമ്| കമ്പില്ലകേന വാ സാധിതം തൈലം വാജ്യം വാ| ദൂര്വാരസേന വാ സാധിതം ദാര്വീത്വചാ വാ||൫൦||
Adhikarana paTolAdiyogaH (tailaghRutayoH) (51) · Śloka 51
പടോലനിമ്ബപത്രാണി ലോധ്രമുസ്താപ്രിയങ്ഗവഃ| സൂക്ഷ്മൈലാധാതകീസര്ജ്ജഖദിരാഗരുചന്ദനമ്| കമ്പില്ലകം വിഡങ്ഗാനി വത്സകം ത്രിഫലാ ബലാ| കല്കൈരേഭിഘൃതം സിദ്ധം തൈലം വാ രോപണം പരമ്||൫൧||
पटोलनिम्बपत्राणि लोध्रमुस्ताप्रियङ्गवः| सूक्ष्मैलाधातकीसर्ज्जखदिरागरुचन्दनम्| कम्पिल्लकं विडङ्गानि वत्सकं त्रिफला बला| कल्कैरेभिघृतं सिद्धं तैलं वा रोपणं परम्||५१||
🔊 Audio coming soon
പടോലാദികല്കൈര്ഘൃതം വാ തൈലം വാ സിദ്ധം പരമം വ്രണരോപണമ്||൫൧||
Adhikarana varNasAdhanaM savarNIkaraNam (52) · Śloka 52
പദ്മകം പദ്മകിഞ്ജല്കം ദാര്വീ മൂര്വാ തിലോത്പലമ്| മേദാ സമങ്ഗാ യഷ്ട്യാഹ്വം പ്രലേപോ വര്ണസാധനഃ| കകുഭോദുമ്ബരാശ്വത്ഥജമ്ബൂകട്ഫലലോധ്രജൈഃ| ത്വചമാശു നിഗൃഹ്ണന്തി ത്വക്ചൂര്ണൈശ്ചൂര്ണിതാ വ്രണാഃ| ലാക്ഷാമനോഹ്വാമഞ്ജിഷ്ഠാഹരിതാലനിശാദ്വയൈഃ| പ്രലേപഃ സഘൃതക്ഷൌദ്രസ്ത്വഗ്വിശുദ്ധികരഃ പരമ്| ധ്യാമകാശ്വത്ഥനിചുലമൂലം ലാക്ഷാലഗൈരികമ്| സഹേമശ്ചാമൃതാസങ്ഗകാസീസം ചേതി വര്ണകൃത്| കാലേയകലതാऽऽമ്രാസ്ഥിഹേമകാലാരസോത്തമൈഃ| ലേപഃ സഗോമയരസഃ സവര്ണകരണഃ പരമ്| അയോരജഃ സകാസീസം ത്രിഫലാകുസുമാനി ച| പ്രലേപഃ കുരുതേ കാഷ്ണര്യം സദ്യ ഏവ നവത്വചി| ദഗ്ധയാऽऽനൂപസത്ത്വാനാം ശ്ലക്ഷ്ണചൂര്ണിതയാ ത്വചാ| ഭല്ലാതതൈലപ്ലുതയാ ശുക്ലമാലേപയേദ് വ്രണമ്| നവം കപാലികാമൂലം വൈദുലം സസ്ഥിരാഹ്വയമ്| കാസീസം മധുകം ലേപോ വ്രണേ കൃഷ്ണേ മധുദ്രുതഃ| കപിത്ഥാന്മാംസമുദ്ധൃത്യ മൂത്രസ്യാജ്യസ്യ പൂരണമ്| ക്ഷിപേച്ചാത്ര മനോഹ്വാലവംശനിര്ലേഖരോചനാഃ| കാസീസം പ്രപുനാടശ്ച മാസം ന്യസ്തം തതോ ഭുവി| അധോऽര്ജുനസ്യ തച്ഛുക്ലവ്രണാലേപഃ സവര്ണകൃത്||൫൨||
पद्मकं पद्मकिञ्जल्कं दार्वी मूर्वा तिलोत्पलम्| मेदा समङ्गा यष्ट्याह्वं प्रलेपो वर्णसाधनः| ककुभोदुम्बराश्वत्थजम्बूकट्फललोध्रजैः| त्वचमाशु निगृह्णन्ति त्वक्चूर्णैश्चूर्णिता व्रणाः| लाक्षामनोह्वामञ्जिष्ठाहरितालनिशाद्वयैः| प्रलेपः सघृतक्षौद्रस्त्वग्विशुद्धिकरः परम्| ध्यामकाश्वत्थनिचुलमूलं लाक्षालगैरिकम्| सहेमश्चामृतासङ्गकासीसं चेति वर्णकृत्| कालेयकलताऽऽम्रास्थिहेमकालारसोत्तमैः| लेपः सगोमयरसः सवर्णकरणः परम्| अयोरजः सकासीसं त्रिफलाकुसुमानि च| प्रलेपः कुरुते काष्णर्यं सद्य एव नवत्वचि| दग्धयाऽऽनूपसत्त्वानां श्लक्ष्णचूर्णितया त्वचा| भल्लाततैलप्लुतया शुक्लमालेपयेद् व्रणम्| नवं कपालिकामूलं वैदुलं सस्थिराह्वयम्| कासीसं मधुकं लेपो व्रणे कृष्णे मधुद्रुतः| कपित्थान्मांसमुद्धृत्य मूत्रस्याज्यस्य पूरणम्| क्षिपेच्चात्र मनोह्वालवंशनिर्लेखरोचनाः| कासीसं प्रपुनाटश्च मासं न्यस्तं ततो भुवि| अधोऽर्जुनस्य तच्छुक्लव्रणालेपः सवर्णकृत्||५२||
🔊 Audio coming soon
പദ്മകാദിഭിര്വ്രണേ ലേപോ വര്ണസാധനോ വര്ണകരണഃ| (കകുഭാദിത്വചാം ചൂര്ണൈശ്ചൂര്ണിതാ അവകീര്ണാ വ്രണാസ്ത്വചമാശ്വേവ നിഗൃഹ്ണന്തി നിബധ്നന്തി)| ലാക്ഷാദിഭിര്ഘൃതക്ഷൌദ്രസഹിതഃ പ്രലേപഃ പരമതിശയേന ത്വഗ്വിശുദ്ധിം കരോതി| ധ്യാമകാദിഭിര്ഘൃതക്ഷൌദ്രസഹിതഃ പ്രലേപോ വര്ണകൃത് ഭവതി| (ധ്യാമകം കത്തൃണാനുകാരി തൃണമ്| നിചുലോ വഞ്ജുലഃ| അലം ഹരിതാലമ്| ഹേമ നാഗകേസരമ്| അമൃതാസങ്ഗഃ കര്പരികാ| കാസീസം തുത്ഥകമ്| ഇതി ജേജ്ജടഃ)| അമൃതാ ഗുഡൂചീ| ആസങ്ഗോ രസാഞ്ജനമിതി ച| കാലേയകാദിഭിര്ഗോമയരസോപേതോ ലേപഃ പരം സവര്ണകരണഃ കായസമാനവര്ണകരണഃ| കാലേയകം ദാര്വീ| (നി) കാലേയകം ദാരുനിശാ ദാര്വീ പീതദ്രുപീതനഃ| ലതാ ദൂര്വാ പ്രിയങ്ഗുശ്ച| ഹേമ പദ്മകം നാഗകേസരമിതി ജേജ്ജടഃ| രസോത്തമഃ പാരദഃ| കാലാ സാരിവേതി ജേജ്ജടഃ| അയോരജ ആദിരാലേപോ നവത്വചി സദ്യ ഏവ കാഷ്ണര്യം കുരുതേ| ത്രിഫലായാഃ കുസുമാനി| ശുക്ലം വ്രണമാനൂപാനാം സത്ത്വാനാം പ്രാണിനാം ത്വചാ ദഗ്ധയാऽനു ശ്ലക്ഷ്ണചൂര്ണിതയാऽനു ച ഭല്ലാതതൈലപ്ലുതയാ ലേപയേത്| ഭല്ലാതതൈലമരുഷ്കരതൈലമ്| കൃഷ്ണം വ്രണം സപ്തരാത്രം ഛാഗലേ പയസി സ്ഥിതേനാനു ച തേനൈവാവസ്ഥാനപയസാ പിഷ്ടേന രോഹിണീഫലേനാऽऽലേപയേത്| കൃഷ്ണേ വ്രണേ നവമാര്ചരകാലോത്പന്നം കപാലികാമൂലാദികം മധുദ്രുതോ ലേപഃ| കപാലികാമൂലം വൈദുലം മൂലമിതി സമ്ബധ്യതേ| ('നവം കപാലികാചൂര്ണം വൈദുലം സര്ജനാമ് ച| കാസീസം ക്ഷൌദ്രയുക്തം ച മധുകഞ്ചൈവ ലേപയേദി'തി സുശ്രുതഃ)| കപിത്ഥഫലസ്യ ത്വഗന്തര്ഭവേ മാംസ ഉദ്ധൃതേ സതി മൂത്രാജ്യയോഃ പൂരണമ്| തത്ര ച മനോഹ്വാദികം പ്രക്ഷിപ്യ തതോऽര്ജുനവൃക്ഷസ്യാധോ ഭുവി ന്യസ്തം തത് ശുക്ലവ്രണ ആലേപഃ സവര്ണകൃത്| വംശനിര്ലേഖനം വംശതനുശല്കഃ| കാസീസം തുത്ഥമ്| ('മൂത്രസ്യാജസ്യ പൂരണമി'തി സുശ്രുതഃ )||൫൨||
Adhikarana romasa~jjananam (53) · Śloka 53
ദഗ്ധോ വാരണദന്തോऽന്തര്ധൂമം തൈലം രസാഞ്ജനമ്| രോമസഞ്ജനനോ ലേപസ്തദ്വത്തൈലപരിപ്ലുതാ| ചതുഷ്പാന്നഖരോമാസ്ഥിത്വക്ശ്രൃങ്ഗഖുരജാ മഷീ||൫൩||
दग्धो वारणदन्तोऽन्तर्धूमं तैलं रसाञ्जनम्| रोमसञ्जननो लेपस्तद्वत्तैलपरिप्लुता| चतुष्पान्नखरोमास्थित्वक्श्रृङ्गखुरजा मषी||५३||
🔊 Audio coming soon
വാരണദന്തോ ഹസ്തിദന്തോऽന്തര്ധൂമം ദഗ്ധസ്തൈലം രസാഞ്ജനം ച സവര്ണകരണോ ലേപഃ| ചതുഷ്പദാം നഖാദിജാം മഷീ തൈലപരിപ്ലുതാ തദ്വദിതി രോമസഞ്ജനനോ ലേപഃ||൫൩||
Adhikarana pathyanirdeSaH (54-30) · Śloka 30
ജീര്ണശാല്യോദനം സ്നിഗ്ധമല്പമുഷ്ണോദകോത്തരമ്| ഭുഞ്ജാനോ ജാങ്ഗലൈര്മാംസൈഃ ശീഘ്രം വ്രണമപോഹതി||൫൪|| ഇതി വൈദ്യപതിസിംഹഗുപ്തസ്യ സൂനോര്വാഗ്ഭടസ്യ കൃതാവഷ്ടാങ്ഗസംഗ്രഹസംഹിതായാമുത്തരതന്ത്രേ വ്രണപ്രതിഷേധോ നാമ ത്രിംശോऽധ്യായഃ||൩൦||
जीर्णशाल्योदनं स्निग्धमल्पमुष्णोदकोत्तरम्| भुञ्जानो जाङ्गलैर्मांसैः शीघ्रं व्रणमपोहति||५४|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे व्रणप्रतिषेधो नाम त्रिंशोऽध्यायः||३०||
🔊 Audio coming soon
സ്നിഗ്ധാദിഗുണം ശാല്യോദനം ജാങ്ഗലൈര്മാംസൈഃ സഹ ഭുഞ്ജാനഃ പുരുഷഃ ശീഘ്രം വ്രണമപോഹതി||൫൪|| ഇതി ശ്രീമന്മഹാമഹോപാധ്യായേന്ദുവിരചിതായാമഷ്ടാങ്ഗസംഗ്രഹവ്യാഖ്യായാം ശശിലേഖായാമുത്തരതന്ത്രേ ത്രിംശോऽധ്യായഃ