Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

16. apasmāracikitsitam

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

அதாதோऽபஸ்மாரசிகித்ஸிதஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ||௧|| இதி ஹ ஸ்மாஹ பகவாநாத்ரேயஃ||௨||

View original

अथातोऽपस्मारचिकित्सितं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||

🔊 Audio coming soon

ஆத்யுத்பத்தாவுந்மாதேந ஸஹோத்பந்நத்வாதுந்மாதமநு அபஸ்மாரசிகித்ஸிதமுச்யதே||௧-௨||

Adhikarana 2 (3) · Śloka 3

ஸ்மதேரபகமஂ ப்ராஹுரபஸ்மாரஂ பிஷக்விதஃ| தமஃப்ரவேஶஂ பீபத்ஸசேஷ்டஂ தீஸத்த்வஸம்ப்லவாத்||௩||

View original

स्मृतेरपगमं प्राहुरपस्मारं भिषग्विदः| तमःप्रवेशं बीभत्सचेष्टं धीसत्त्वसम्प्लवात्||३||

🔊 Audio coming soon

ஸ்மதேரபகம இத்யாதிநாऽபஸ்மாரஸஞ்ஜ்ஞாஂ வ்யுத்பாதயந்நபஸ்மாரஸ்வரூபமாஹ| ஸ்மதேரபகமமேவ விஶிநஷ்டி- தமஃப்ரவேஶமிதி| பீபத்ஸசேஷ்டமிதி தமஃப்ரவேஶேந ஜ்ஞாநாபாவத்வாத்பீபத்ஸசேஷ்டா பேநவமநாங்கவிக்ஷேபணாதிகா யஸ்மிந்நுபகதே தஂ பீபத்ஸசேஷ்டம்| பீபத்ஸசேஷ்டே ஸ்மத்யபகமாதௌ ச ஹேதுமாஹ- தீஸத்த்வஸம்ப்லவாதிதி| ஸம்ப்லவஃ விப்ரமஃ, ஸ்வரூபாந்யதாத்வமிதி யாவத்||௩||

Adhikarana 3 (4-5) · Śloka 5

விப்ராந்தபஹுதோஷாணாமஹிதாஶுசிபோஜநாத் | ரஜஸ்தமோப்யாஂ விஹதே ஸத்த்வே தோஷாவதே ஹதி||௪|| சிந்தாகாமபயக்ரோதஶோகோத்வேகாதிபிஸ்ததா| மநஸ்யபிஹதே நணாமபஸ்மாரஃ ப்ரவர்ததே||௫||

View original

विभ्रान्तबहुदोषाणामहिताशुचिभोजनात् | रजस्तमोभ्यां विहते सत्त्वे दोषावृते हृदि||४|| चिन्ताकामभयक्रोधशोकोद्वेगादिभिस्तथा| मनस्यभिहते नॄणामपस्मारः प्रवर्तते||५||

🔊 Audio coming soon

யாதஶாநாமபஸ்மாரோ பவதி தாநாஹ- விப்ராந்தேத்யாதி| விப்ராந்தா உந்மார்ககாமிநோ பஹவஶ்ச தோஷா யேஷாஂ தேஷாஂ விப்ராந்தபஹுதோஷாணாம்| விஹதே ஸத்த்வே இதி ஸத்த்வாக்யகுணே விஹதே; நது ஸத்த்வஶப்தேந மந உச்யதே, தஸ்ய ‘மநஸ்யபிஹதே’ இத்யநேந க்ரஹணஂ கரிஷ்யதி||௪-௫||

Adhikarana 4 (6-7) · Śloka 8

தமநீபிஃ ஶ்ரிதா தோஷா ஹதயஂ பீடயந்தி ஹி| ஸம்பீட்யமாநோ வ்யததே மூடோ ப்ராந்தேந சேதஸா||௬|| பஶ்யத்யஸந்தி ரூபாணி பததி ப்ரஸ்புரத்யபி| ஜிஹ்வாக்ஷிப்ரூஃ ஸ்ரவல்லாலோ ஹஸ்தௌ பாதௌ ச விக்ஷிபந்||௭|| தோஷவேகே ச விகதே ஸுப்தவத் ப்ரதிபுத்த்யதே|௮|

View original

धमनीभिः श्रिता दोषा हृदयं पीडयन्ति हि| सम्पीड्यमानो व्यथते मूढो भ्रान्तेन चेतसा||६|| पश्यत्यसन्ति रूपाणि पतति प्रस्फुरत्यपि| जिह्वाक्षिभ्रूः स्रवल्लालो हस्तौ पादौ च विक्षिपन्||७|| दोषवेगे च विगते सुप्तवत् प्रतिबुद्ध्यते|८|

🔊 Audio coming soon

தமநீபிரிதி யத்யபி ஸாமாந்யேநோக்தஂ, ததாऽபி ஹதயபீடாயோக்யதயா ஹதயாஶ்ரிதா ஏவ தமந்யோ விஶேஷேண கஹ்யந்தே| அத்ர ச வாதாதீநாஂ ப்ரகோபே பதக் பதக் ஹேதுர்நோக்தஃ, தஸ்யோந்மாதஸாதாரணத்வேந லப்தத்வாத்| உக்தஂ ஹி- “யச்சோபதேக்ஷ்யதே கிஞ்சிதபஸ்மாரசிகித்ஸிதே| உந்மாதே தச்ச கர்தவ்யஂ ஸாமாந்யாத்தேதுதூஷ்யயோஃ” (சி.அ.௯) இதி| யஸ்த்வபஸ்மாரஸ்ய விஶிஷ்டோ ஹேதுருந்மாதாத் ஸ “அஹிதாஶுபோஜநாத்” இத்யாதிநோக்த ஏவ||௬-௭||-

Adhikarana 5 (8-13) · Śloka 13

பதக்தோஷைஃ ஸமஸ்தைஶ்ச வக்ஷ்யதே ஸ சதுர்விதஃ||௮|| கம்பதே ப்ரதஶேத்தந்தாந் பேநோத்வாமீ ஶ்வஸித்யபி| பருஷாருணகஷ்ணாநி பஶ்யேத்ரூபாணி சாநிலாத்||௯|| பீதபேநாங்கவக்த்ராக்ஷஃ பீதாஸக்ரூபதர்ஶநஃ| ஸதஷ்ணோஷ்ணாநலவ்யாப்தலோகதர்ஶீ ச பைத்திகஃ||௧௦|| ஶுக்லபேநாங்கவக்த்ராக்ஷஃ ஶீதோ ஹஷ்டாங்கஜோ குருஃ| பஶ்யஞ்சுக்லாநி ரூபாணி ஶ்லைஷ்மிகோ முச்யதே சிராத்||௧௧|| ஸர்வைரேதைஃ ஸமஸ்தைஸ்து லிங்கைர்ஜ்ஞேயஸ்த்ரிதோஷஜஃ| அபஸ்மாரஃ ஸ சாஸாத்யோ யஃ க்ஷீணஸ்யாநவஶ்ச யஃ||௧௨|| பக்ஷாத்வா த்வாதஶாஹாத்வா மாஸாத்வா குபிதா மலாஃ| அபஸ்மாராய குர்வந்தி வேகஂ கிஞ்சிததாந்தரம்||௧௩||

View original

पृथग्दोषैः समस्तैश्च वक्ष्यते स चतुर्विधः||८|| कम्पते प्रदशेद्दन्तान् फेनोद्वामी श्वसित्यपि| परुषारुणकृष्णानि पश्येद्रूपाणि चानिलात्||९|| पीतफेनाङ्गवक्त्राक्षः पीतासृग्रूपदर्शनः| सतृष्णोष्णानलव्याप्तलोकदर्शी च पैत्तिकः||१०|| शुक्लफेनाङ्गवक्त्राक्षः शीतो हृष्टाङ्गजो गुरुः| पश्यञ्छुक्लानि रूपाणि श्लैष्मिको मुच्यते चिरात्||११|| सर्वैरेतैः समस्तैस्तु लिङ्गैर्ज्ञेयस्त्रिदोषजः| अपस्मारः स चासाध्यो यः क्षीणस्यानवश्च यः||१२|| पक्षाद्वा द्वादशाहाद्वा मासाद्वा कुपिता मलाः| अपस्माराय कुर्वन्ति वेगं किञ्चिदथान्तरम्||१३||

🔊 Audio coming soon

பதகித்யாதிநா சதுர்விதாபஸ்மாரலக்ஷணமாஹ| பீதாஸக்ரூபதர்ஶந இதி பீதலோஹிதரூபதர்ஶீ| ஸதஷ்ணோஷ்ணேத்யாதி ஸதஷ்ணோஷ்ணஶ்சாஸாவநலவ்யாப்தலோகதர்ஶீ சேதி ஸமாஸஃ| ஶுக்லேத்யாதிநா ஶ்லைஷ்மிக உச்யதே| ஹஷ்டாங்கஜஃ ஹஷ்டரோமா| சிராதிதி வசநேந வாதபித்தயோரசிரேண மோக்ஷஂ ஸூசயதி| க்ஷீணஸ்யாநவஶ்ச யஃ ஸ ஏகதோஷஜோऽப்யஸாத்ய இதி பாவஃ| பக்ஷாத்வேத்யாதௌ வ்யுத்க்ரம்ய வேககாலநிர்தேஶேந உக்தகாலாதூர்த்வமர்வாகபி சாபஸ்மாரவேகோ பவதீதி ஸூசயதி| கிஞ்சிததாந்தரமிதி கிஞ்சித்காலாந்தரஂ வேகஂ குர்வந்தி, ஸ்தோககாலாந்தரமிதி யாவத்||௮-௧௩||

Adhikarana 6 (14-15) · Śloka 15

தைராவதாநாஂ ஹத்ஸ்ரோதோமநஸாஂ ஸம்ப்ரபோதநம்| தீக்ஷ்ணைராதௌ பிஷக் குர்யாத் கர்மபிர்வமநாதிபிஃ||௧௪|| வாதிகஂ பஸ்திபூயிஷ்டைஃ பைத்தஂ ப்ராயோ விரேசநைஃ| ஶ்லைஷ்மிகஂ வமநப்ராயைரபஸ்மாரமுபாசரேத்||௧௫||

View original

तैरावृतानां हृत्स्रोतोमनसां सम्प्रबोधनम्| तीक्ष्णैरादौ भिषक् कुर्यात् कर्मभिर्वमनादिभिः||१४|| वातिकं बस्तिभूयिष्ठैः पैत्तं प्रायो विरेचनैः| श्लैष्मिकं वमनप्रायैरपस्मारमुपाचरेत्||१५||

🔊 Audio coming soon

தைரித்யாதிநா சிகித்ஸாமாஹ| ப்ரபோதநமிதி தோஷவிரஹிதத்வேந ஸம்யக்ஸ்வவ்யாபாரகரம்| ப்ராய இத்யாதௌ ப்ராயஃஶப்தோ விஶேஷார்தஃ; தேநாந்யாऽபி பவதி ஸூசிதா||௧௪-௧௫||

Adhikarana 7 (16-17) · Śloka 17

ஸர்வதஃ ஸுவிஶுத்தஸ்ய ஸம்யகாஶ்வாஸிதஸ்ய ச| அபஸ்மாரவிமோக்ஷார்தஂ யோகாந் ஸஂஶமநாஞ்சணு||௧௬|| கோஶகத்ரஸதத்யம்லக்ஷீரமூத்ரைஃ ஸமைர்கதம்| ஸித்தஂ பிபேதபஸ்மாரகாமலாஜ்வரநாஶநம்||௧௭|| இதி பஞ்சகவ்யஂ கதம்|

View original

सर्वतः सुविशुद्धस्य सम्यगाश्वासितस्य च| अपस्मारविमोक्षार्थं योगान् संशमनाञ्छृणु||१६|| गोशकृद्रसदध्यम्लक्षीरमूत्रैः समैर्घृतम्| सिद्धं पिबेदपस्मारकामलाज्वरनाशनम्||१७|| इति पञ्चगव्यं घृतम्|

🔊 Audio coming soon

ஆஶ்வாஸிதஸ்யேதி ஆப்யாயிதபலஸ்ய| கோஶகதித்யாதௌ தத்யாதிபிரபி கோஶப்தோ யோஜ்யஃ; தேந பஞ்சகவ்யமிதமல்பஂ பவதி| ஸாம்யஂ சாத்ர கோஶகத்ரஸாதீநாஂ பரிபாஷாஸித்தமபி ஸ்பஷ்டார்தமுச்யதே||௧௬-௧௭||

Adhikarana 8 (18-24) · Śloka 24

த்வே பஞ்சமூல்யௌ த்ரிபலா ரஜந்யௌ குடஜத்வசம்| ஸப்தபர்ணமபாமார்கஂ நீலிநீஂ கடுரோஹிணீம்||௧௮|| ஶம்பாகஂ பல்குமூலஂ ச பௌஷ்கரஂ ஸதுராலபம்| த்விபலாநி ஜலத்ரோணே பக்த்வா பாதாவஶேஷிதே||௧௯|| பார்கீஂ பாடாஂ த்ரிகடுகஂ த்ரிவதாஂ நிசுலாநி ச| ஶ்ரேயஸீமாடகீஂ மூர்வாஂ தந்தீஂ பூநிம்பசித்ரகௌ||௨௦|| த்வே ஸாரிவே ரோஹிஷஂ ச பூதீகஂ மதயந்திகாம்| க்ஷிபேத்பிஷ்ட்வாऽக்ஷமாத்ராணி தேந ப்ரஸ்தஂ கதாத் பசேத்||௨௧|| கோஶகத்ரஸதத்யம்லக்ஷீரமூத்ரைஶ்ச தத்ஸமைஃ| பஞ்சகவ்யமிதி க்யாதஂ மஹத்ததமதோபமம்||௨௨|| அபஸ்மாரே ததோந்மாதே ஶ்வயதாவுதரேஷு ச| குல்மார்ஶஃபாண்டுரோகேஷு காமலாயாஂ ஹலீமகே||௨௩|| ஶஸ்யதே கதமேதத்து ப்ரயோக்தவ்யஂ திநே திநே| அலக்ஷ்மீக்ரஹரோகக்நஂ சாதுர்தகவிநாஶநம்||௨௪|| இதி மஹாபஞ்சகவ்யஂ கதம்|

View original

द्वे पञ्चमूल्यौ त्रिफला रजन्यौ कुटजत्वचम्| सप्तपर्णमपामार्गं नीलिनीं कटुरोहिणीम्||१८|| शम्पाकं फल्गुमूलं च पौष्करं सदुरालभम्| द्विपलानि जलद्रोणे पक्त्वा पादावशेषिते||१९|| भार्गीं पाठां त्रिकटुकं त्रिवृतां निचुलानि च| श्रेयसीमाढकीं मूर्वां दन्तीं भूनिम्बचित्रकौ||२०|| द्वे सारिवे रोहिषं च भूतीकं मदयन्तिकाम्| क्षिपेत्पिष्ट्वाऽक्षमात्राणि तेन प्रस्थं घृतात् पचेत्||२१|| गोशकृद्रसदध्यम्लक्षीरमूत्रैश्च तत्समैः| पञ्चगव्यमिति ख्यातं महत्तदमृतोपमम्||२२|| अपस्मारे तथोन्मादे श्वयथावुदरेषु च| गुल्मार्शःपाण्डुरोगेषु कामलायां हलीमके||२३|| शस्यते घृतमेतत्तु प्रयोक्तव्यं दिने दिने| अलक्ष्मीग्रहरोगघ्नं चातुर्थकविनाशनम्||२४|| इति महापञ्चगव्यं घृतम्|

🔊 Audio coming soon

த்வே பஞ்சமூல்யாவித்யாதௌ நிர்திஷ்டஂ பஞ்சமூலத்வயஂ தஶமூலாக்யஂ க்ராஹ்யம்| நீலிநீ நீலிகா| ஶம்பாக ஆரக்வதஃ| பல்குஃ காஷ்டோதும்பரிகா| த்விபலத்வஂ யதா ப்ரத்யேகஂ தஶமூல்யாதீநாஂ தத்ப்ரதிபாதிதமேவோந்மாதே| நிசுலோ ஹிஜ்ஜலஃ| ஶ்ரேயஸீ ஹஸ்திபிப்பலீ| த்வே ஸாரிவே இதி ஶ்யாமலதாऽநந்தமூலீ ச||௧௮-௨௪||

Adhikarana 9 (25-27) · Śloka 27

ப்ராஹ்மீரஸவசாகுஷ்டஶங்கபுஷ்பீபிரேவ ச| புராணஂ கதமுந்மாதாலக்ஷ்ம்யபஸ்மாரபாபநுத்||௨௫|| கதஂ ஸைந்தவஹிங்குப்யாஂ வார்ஷே பாஸ்தே சதுர்குணே| மூத்ரே ஸித்தமபஸ்மாரஹத்க்ரஹாமயநாஶநம்||௨௬|| வசாஶம்பாககைடர்யவயஃஸ்தாஹிங்குசோரகைஃ| ஸித்தஂ பலங்கஷாயுக்தைர்வாதஶ்லேஷ்மாத்மகே கதம்||௨௭||

View original

ब्राह्मीरसवचाकुष्ठशङ्खपुष्पीभिरेव च| पुराणं घृतमुन्मादालक्ष्म्यपस्मारपापनुत्||२५|| घृतं सैन्धवहिङ्गुभ्यां वार्षे बास्ते चतुर्गुणे| मूत्रे सिद्धमपस्मारहृद्ग्रहामयनाशनम्||२६|| वचाशम्पाककैटर्यवयःस्थाहिङ्गुचोरकैः| सिद्धं पलङ्कषायुक्तैर्वातश्लेष्मात्मके घृतम्||२७||

🔊 Audio coming soon

ப்ராஹ்மீத்யாதௌ புராணமிதி கதவிஶேஷணஂ, தேந புராணஂ கதமத்ர ஸாத்யஂ பவதி| வார்ஷே பாஸ்தே இதி வஷச்சாகபவே மூத்ரே| அத்ர ச யத்யபி “ஸ்த்ரீணாஂ தீக்ஷ்ணஂ கவாஂ மூத்ரஂ ந து புஂஸாஂ ததாவிதம்| பித்தாஂஶிகாஸ்த்ரியோ யஸ்மாத் ஸௌம்யாஸ்து புருஷா ஸ்மதா” இத்யநேந ஸ்த்ரியா மூத்ரஂ ப்ரஶஸ்தமுக்தஂ, ததாऽபீஹ விஶேஷபரிக்ரஹாத் புஂல்லிங்கயோரேவ மூத்ரஂ யௌகிகமிதி| கைடர்யஃ பார்வதோ நிம்பஃ| வயஃஸ்தா குடூசீ| வாதஶ்லேஷ்மாதகே இதி த்வந்த்வாபஸ்மாராநிர்தேஶாத்வாதாத்மகே ஶ்லேஷ்மாத்மகே சேதி ஜ்ஞேயம்; அந்யே து குல்மவதநுக்தமபி ப்ரகதிஸமஸமவாயாரப்தத்வந்த்வஜஂ ‘வாதஶ்லேஷ்மாத்மகே’ இத்யநேந ஸூசிதமபஸ்மாரஂ வதந்தி||௨௫-௨௭||

Adhikarana 10 (28-31) · Śloka 31

தைலப்ரஸ்தஂ கதப்ரஸ்தஂ ஜீவநீயைஃ பலோந்மிதைஃ| க்ஷீரத்ரோணே பசேத் ஸித்தமபஸ்மாரவிநாஶநம்||௨௮|| கஂஸே க்ஷீரேக்ஷுரஸயோஃ காஶ்மர்யேऽஷ்டகுணே ரஸே| கார்ஷிகைர்ஜீவநீயைஶ்ச கதப்ரஸ்தஂ விபாசயேத்||௨௯|| வாதபித்தோத்பவஂ க்ஷிப்ரமபஸ்மாரஂ நியச்சதி| தத்வத் காஶவிதாரீக்ஷுகுஶக்வாதஶதஂ கதம்||௩௦|| மதுகத்விபலே கல்கே த்ரோணே சாமலகீரஸாத்| தத்வத் ஸித்தோ கதப்ரஸ்தஃ பித்தாபஸ்மாரபேஷஜம்||௩௧||

View original

तैलप्रस्थं घृतप्रस्थं जीवनीयैः पलोन्मितैः| क्षीरद्रोणे पचेत् सिद्धमपस्मारविनाशनम्||२८|| कंसे क्षीरेक्षुरसयोः काश्मर्येऽष्टगुणे रसे| कार्षिकैर्जीवनीयैश्च घृतप्रस्थं विपाचयेत्||२९|| वातपित्तोद्भवं क्षिप्रमपस्मारं नियच्छति| तद्वत् काशविदारीक्षुकुशक्वाथशृतं घृतम्||३०|| मधुकद्विपले कल्के द्रोणे चामलकीरसात्| तद्वत् सिद्धो घृतप्रस्थः पित्तापस्मारभेषजम्||३१||

🔊 Audio coming soon

தைலப்ரஸ்தமித்யாதௌ பலோந்மிதைஃ கல்கைரிதி பவதி, த்ரவஸ்தாநே க்ஷீரஸ்யைவ வித்யமாநத்வாத்| கஂஸே இதி ஆடகே| காஶ்மர்யே இதி கம்பாரீபவே| ரஸே இதி க்வாதே| தத்வதித்யநேந பூர்வயோகபலஶ்ருதிஂ தர்ஶயதி| தத்வத்ஸித்தோ கதப்ரஸ்தஃ இத்யநேந பூர்வயோகோக்தஂ ‘க்ஷிப்ரஂ’ இத்யாகர்ஷதி, தேந க்ஷிப்ரஂ பித்தாபஸ்மாரபேஷஜஂ பவதீதி பலதி||௨௮-௩௧||

Adhikarana 11 (32-33) · Śloka 33

அப்யங்கஃ ஸார்ஷபஂ தைலஂ பஸ்தமூத்ரே சதுர்குணே| ஸித்தஂ ஸ்யாத்கோஶகந்மூத்ரைஃ ஸ்நாநோத்ஸாதநமேவ ச||௩௨|| கடபீநிம்பகட்வங்கமதுஶிக்ருத்வசாஂ ரஸே| ஸித்தஂ மூத்ரஸமஂ தைலமப்யங்கார்தே ப்ரஶஸ்யதே||௩௩||

View original

अभ्यङ्गः सार्षपं तैलं बस्तमूत्रे चतुर्गुणे| सिद्धं स्याद्गोशकृन्मूत्रैः स्नानोत्सादनमेव च||३२|| कटभीनिम्बकट्वङ्गमधुशिग्रुत्वचां रसे| सिद्धं मूत्रसमं तैलमभ्यङ्गार्थे प्रशस्यते||३३||

🔊 Audio coming soon

அப்யங்க இத்யாதிநாऽகல்கமேவ தைலஂ பக்தவ்யம்| கோஶகதித்யாதௌ கோஶகதோத்ஸாதநஂ, கோமூத்ரேண ச யோக்யதயா ஸ்நாநம்| கடபீத்யாதௌ கடப்யாதீநாஂ சதுர்ணாமபி த்வசஂ கஹீத்வா க்வாதஃ ஸ்நேஹத்ரிகுணஃ கர்தவ்யஃ, சதுர்தஸ்து மூத்ரபாகேநைவ ஸ்நேஹஸமேந பூர்யதே||௩௨-௩௩||

Adhikarana 12 (34-36) · Śloka 36

பலங்கஷாவசாபத்யாவஶ்சிகால்யர்கஸர்ஷபைஃ| ஜடிலாபூதநாகேஶீநாகுலீஹிங்குசோரகைஃ||௩௪|| லஶுநாதிரஸாசித்ராகுஷ்டைர்விட்பிஶ்ச பக்ஷிணாம்| மாஂஸாஶிநாஂ யதாலாபஂ பஸ்தமூத்ரே சதுர்குணே||௩௫|| ஸித்தமப்யஞ்ஜநஂ தைலமபஸ்மாரவிநாஶநம்| ஏதைஶ்சைவௌஷதைஃ கார்யஂ தூபநஂ ஸப்ரலேபநம்||௩௬||

View original

पलङ्कषावचापथ्यावृश्चिकाल्यर्कसर्षपैः| जटिलापूतनाकेशीनाकुलीहिङ्गुचोरकैः||३४|| लशुनातिरसाचित्राकुष्ठैर्विड्भिश्च पक्षिणाम्| मांसाशिनां यथालाभं बस्तमूत्रे चतुर्गुणे||३५|| सिद्धमभ्यञ्जनं तैलमपस्मारविनाशनम्| एतैश्चैवौषधैः कार्यं धूपनं सप्रलेपनम्||३६||

🔊 Audio coming soon

பலங்கஷேத்யாதௌ பூதநாபூர்வா யா கேஶீ பூதநாகேஶீ கோலோமீத்யர்தஃ| ததா ஹி ஜதூகர்ணே பூதநாகேஶீத்யத்ர கோலோமீ பட்யதே| உக்தஂ ஹி- “வஶ்சிகாலீபத்யாகோலோமீநாகுலீலஸுநகுஷ்டைஃ, ஸர்ஷபஜடிலாசோரகஹிங்குவசாமதுகசித்ரகார்கைஃ, மாஂஸாதபக்ஷிபுரீஷைர்பஸ்தமூத்ரே ஶதைரேததப்யங்கே” இதி| அதிரஸா ஜலஜஂ யஷ்டீமது||௩௪-௩௬||

Adhikarana 13 (37-38) · Śloka 38

பிப்பலீஂ லவணஂ சித்ராஂ ஹிங்கு ஹிங்குஶிவாடிகாம்| காகோலீஂ ஸர்ஷபாந் காகநாஸாஂ கைடர்யசந்தநே||௩௭|| ஶுநஃஸ்கந்தாஸ்திநகராந் பர்ஶுகாஂ சேதி பேஷயேத்| பஸ்தமூத்ரேண புஷ்யர்க்ஷே ப்ரதேஹஃ ஸ்யாத் ஸதூபநஃ||௩௮||

View original

पिप्पलीं लवणं चित्रां हिङ्गु हिङ्गुशिवाटिकाम्| काकोलीं सर्षपान् काकनासां कैटर्यचन्दने||३७|| शुनःस्कन्धास्थिनखरान् पर्शुकां चेति पेषयेत्| बस्तमूत्रेण पुष्यर्क्षे प्रदेहः स्यात् सधूपनः||३८||

🔊 Audio coming soon

சித்ரா தந்தீ| ஹிங்குஶிவாடிகா வஂஶபத்ரிகா| ஸ்கந்தாஸ்தீதி ஸ்கந்தஸ்யாஸ்தி| புஷ்யர்க்ஷபேஷணேந நக்ஷத்ரயோககதஂ ஸஂஸ்காரமுபதிஶதி||௩௭-௩௮||

Adhikarana 14 (39-40) · Śloka 40

அபேதராக்ஷஸீகுஷ்டபூதநாகேஶிசோரகைஃ| உத்ஸாதநஂ மூத்ரபிஷ்டைர்மூத்ரைரேவாவஸேசநம்||௩௯|| ஜலௌகஃஶகதா தத்வத்தக்தைர்வா பஸ்தரோமபிஃ| கராஸ்திபிர்ஹஸ்திநகைஸ்ததா கோபுச்சலோமபிஃ||௪௦||

View original

अपेतराक्षसीकुष्ठपूतनाकेशिचोरकैः| उत्सादनं मूत्रपिष्टैर्मूत्रैरेवावसेचनम्||३९|| जलौकःशकृता तद्वद्दग्धैर्वा बस्तरोमभिः| खरास्थिभिर्हस्तिनखैस्तथा गोपुच्छलोमभिः||४०||

🔊 Audio coming soon

அபேதராக்ஷஸீஸ்வரஸஃ| ஜலௌகஃஶகதேத்யாதௌ தத்வதிதி உத்ஸாதநம்||௩௯-௪௦||

Adhikarana 15 (41-45) · Śloka 45

கபிலாநாஂ கவாஂ மூத்ரஂ நாவநஂ பரமஂ ஹிதம்| ஶ்வஶகாலபிடாலாநாஂ ஸிஂஹாதீநாஂ ச ஶஸ்யதே||௪௧|| பார்கீ வசா நாகதந்தீ ஶ்வேதா ஶ்வேதா விஷாணிகா| ஜ்யோதிஷ்மதீ நாகதந்தீ பாதோக்தா மூத்ரபேஷிதாஃ||௪௨|| யோகாஸ்த்ரயோऽதஃ ஷட் பிந்தூந் பஞ்ச வா நாவயேத்பிஷக்| த்ரிபலாவ்யோஷபீதத்ருயவக்ஷாரபணிஜ்ஜகைஃ||௪௩|| ஶ்யாமாபாமார்ககாரஞ்ஜபலைர்மூத்ரேऽத பஸ்தஜே| ஸாதிதஂ நாவநஂ தைலமபஸ்மாரவிநாஶநம்||௪௪|| பிப்பலீ வஶ்சிகாலீ ச குஷ்டஂ ச லவணாநி ச| பார்கீ ச சூர்ணிதஂ நஸ்தஃ கார்யஂ ப்ரதமநஂ பரம்||௪௫||

View original

कपिलानां गवां मूत्रं नावनं परमं हितम्| श्वशृगालबिडालानां सिंहादीनां च शस्यते||४१|| भार्गी वचा नागदन्ती श्वेता श्वेता विषाणिका| ज्योतिष्मती नागदन्ती पादोक्ता मूत्रपेषिताः||४२|| योगास्त्रयोऽतः षड् बिन्दून् पञ्च वा नावयेद्भिषक्| त्रिफलाव्योषपीतद्रुयवक्षारफणिज्झकैः||४३|| श्यामापामार्गकारञ्जफलैर्मूत्रेऽथ बस्तजे| साधितं नावनं तैलमपस्मारविनाशनम्||४४|| पिप्पली वृश्चिकाली च कुष्ठं च लवणानि च| भार्गी च चूर्णितं नस्तः कार्यं प्रधमनं परम्||४५||

🔊 Audio coming soon

கபிலாநாஂ கவாஂ மூத்ரே விஶேஷகரீ ஶக்திர்பவதீதி ஆப்தவசநாதுந்நீயதே| ஸிஂஹாதீநாஂ ச ஶஸ்யதே இத்யத்ர மூத்ரமிதி யோஜ்யம்| பார்கீத்யாதௌ நாகதந்தீ காஷ்டபாடலா| ஶ்வேதா ஶ்வேதாபராஜிதா ஶ்வேதஸ்யந்தா| ஶ்வேதா விஷாணிகா ஶதாவரீ| த்ரிபலேத்யாதௌ பீதத்ரு தேவதாரு| லவணாநி ஸைந்தவாதீநி பஞ்ச, கிஂவா லவணவர்கோக்தாநி ஸர்வாண்யேவ யதாலாபஂ க்ராஹ்யாணி||௪௧-௪௫||

Adhikarana 16 (46-49) · Śloka 49

காயஸ்தாஂ ஶாரதாந்முத்காந்முஸ்தோஶீரயவாஂஸ்ததா| ஸவ்யோஷாந் பஸ்தமூத்ரேண பிஷ்ட்வா வர்தீஃ ப்ரகல்பயேத்||௪௬|| அபஸ்மாரே ததோந்மாதே ஸர்பதஷ்டே கரார்திதே| விஷபீதே ஜலமதே சைதாஃ ஸ்யுரமதோபமாஃ||௪௭|| முஸ்தஂ வயஃஸ்தாஂ த்ரிபலாஂ காயஸ்தாஂ ஹிங்கு ஶாத்வலம்| வ்யோஷஂ மாஷாந் யவாந்மூத்ரைர்பாஸ்தமைஷார்ஷபைஸ்த்ரிபிஃ||௪௮|| பிஷ்ட்வா கத்வா ச தாஂ வர்திமபஸ்மாரே ப்ரயோஜயேத்| கிலாஸே ச ததோந்மாதே ஜ்வரேஷு விஷமேஷு ச||௪௯||

View original

कायस्थां शारदान्मुद्गान्मुस्तोशीरयवांस्तथा| सव्योषान् बस्तमूत्रेण पिष्ट्वा वर्तीः प्रकल्पयेत्||४६|| अपस्मारे तथोन्मादे सर्पदष्टे गरार्दिते| विषपीते जलमृते चैताः स्युरमृतोपमाः||४७|| मुस्तं वयःस्थां त्रिफलां कायस्थां हिङ्गु शाद्वलम्| व्योषं माषान् यवान्मूत्रैर्बास्तमैषार्षभैस्त्रिभिः||४८|| पिष्ट्वा कृत्वा च तां वर्तिमपस्मारे प्रयोजयेत्| किलासे च तथोन्मादे ज्वरेषु विषमेषु च||४९||

🔊 Audio coming soon

காயஸ்தாமித்யாதௌ ஶாரதாந்முத்காநிதி ஹரிதமுத்காந், தே ஹி ப்ராயஃ ஶரதி பவந்தி| வர்திஃ நேத்ராஞ்ஜநவர்திஃ| விஷபீதே இதி பீதவிஷே| ஜலமஜ்ஜநேந மத இவ இதி ஜலமதஃ, தஸ்ய லக்ஷணஂ- “விஷ்டப்தபாயுமூர்தாக்ஷமாத்மாதோதரமேஹநம்| வித்யாஜ்ஜலமதஂ ஜந்துஂ ஶீதபாதகராநநம்” இதி| பாஸ்தமைஷார்ஷபைரிதி சாகமேஷவஷபஸம்பவைஃ||௪௬-௪௯||

Adhikarana 17 (50-52) · Śloka 52

புஷ்யோத்ததஂ ஶுநஃ பித்தமபஸ்மாரக்நமஞ்ஜநம்| ததேவ ஸர்பிஷா யுக்தஂ தூபநஂ பரமஂ மதம்||௫௦|| நகுலோலூகமார்ஜாரகத்ரகீடாஹிகாகஜைஃ| துண்டைஃ பக்ஷைஃ புரீஷைஶ்ச தூபநஂ காரயேத்பிஷக்||௫௧|| ஆபிஃ க்ரியாபிஃ ஸித்தாபிர்ஹதயஂ ஸம்ப்ரபுத்யதே| ஸ்ரோதாஂஸி சாபி ஶுத்யந்தி ததஃ ஸஞ்ஜ்ஞாஂ ஸ விந்ததி||௫௨||

View original

पुष्योद्धृतं शुनः पित्तमपस्मारघ्नमञ्जनम्| तदेव सर्पिषा युक्तं धूपनं परमं मतम्||५०|| नकुलोलूकमार्जारगृध्रकीटाहिकाकजैः| तुण्डैः पक्षैः पुरीषैश्च धूपनं कारयेद्भिषक्||५१|| आभिः क्रियाभिः सिद्धाभिर्हृदयं सम्प्रबुध्यते| स्रोतांसि चापि शुध्यन्ति ततः सञ्ज्ञां स विन्दति||५२||

🔊 Audio coming soon

புஷ்யோத்ததமிதி புஷ்யநக்ஷத்ரே கஹீதம்| கீடஃ வஶ்சிகாதிஃ||௫௦-௫௨||

Adhikarana 18 (53) · Śloka 53

யஸ்யாநுபந்தஸ்த்வாகந்துர்தோஷலிங்காதிகாகதிஃ| தஶ்யேத தஸ்ய கார்யஂ ஸ்யாதாகந்தூந்மாதபேஷஜம்||௫௩||

View original

यस्यानुबन्धस्त्वागन्तुर्दोषलिङ्गाधिकाकृतिः| दृश्येत तस्य कार्यं स्यादागन्तून्मादभेषजम्||५३||

🔊 Audio coming soon

ஸம்ப்ரத்யபஸ்மாரே ஸூத்ரேணாநுபந்தலிங்கசிகித்ஸாமாஹ- யஸ்யேத்யாதி| தோஷலிங்காதிகாகதிரிதி அபஸ்மாரோக்ததோஷலிங்கேப்யோऽதிகாऽऽகந்தூந்மாதஸதஶீ ஆகதிர்யஸ்ய ஸ ததா; தேநாகந்துலிங்கஂ தோஷஜேஷு பவதி, நச தோஷலிங்கஂ விநாऽऽகந்துலிங்கதா ஸம்பவதி; ததஶ்சாகந்த்வபஸ்மாரஃ பதங் ந பவதி, கிந்து தோஷஜஸ்யாநுபந்தரூபஃ பஶ்சாத்காலீநஃ ஸ ஆகந்துஃ; தேந “சத்வாரோऽபஸ்மாராஃ” (ஸூ.அ.௧௯) இதி யதுக்தஂ தஸ்யாகந்துரநுபந்தோ பவத்யேவ கதாசிதிதி| அநேநாநுபந்தரூபதைவ பூதாபஸ்மாரே தர்ஶிதா; ந தூந்மாதவத் ஸ்வாதந்த்ர்யேண கர்தவ்யஂ பூதாநாம்| அந்யத்ராப்யுக்தம்- “அபஸ்மாரோ மஹாவ்யாதிஃ ஸ ஸ்யாத்தோஷத ஏவ து” இதி| அந்யே து பீமதந்தாதயஃ ஸ்வதந்த்ராகந்த்வபஸ்மாரலக்ஷணசிகித்ஸாநிர்தேஶார்தமத்ர க்ரந்தஂ வர்ணயந்தி; ந ஸங்க்யாநியமஶ்ச தோஷஜாபஸ்மாராணாமேவஂ பவதி||௫௩||

Adhikarana 19 (54-63) · Śloka 63

அநந்தரமுவாசேதமக்நிவேஶஃ கதாஞ்ஜலிஃ| பகவந்! ப்ராக் ஸமுத்திஷ்டஃ ஶ்லோகஸ்தாநே மஹாகதஃ||௫௪|| அதத்த்வாபிநிவேஶோ யஸ்தத்தேத்வாகதிபேஷஜம்| தத்ர நோக்தமதஃ ஶ்ரோதுமிச்சாமி ததிஹோச்யதாம்||௫௫|| ஶுஶ்ரூஷவே வசஃ ஶ்ருத்வா ஶிஷ்யாயாஹ புநர்வஸுஃ| மஹாகதஂ ஸௌம்ய! ஶணு ஸஹேத்வாகதிபேஷஜம்||௫௬|| மலிநாஹாரஶீலஸ்ய வேகாந் ப்ராப்தாந்நிகஹ்ணதஃ| ஶீதோஷ்ணஸ்நிக்தரூக்ஷாத்யைர்ஹேதுபிஶ்சாதிஸேவிதைஃ||௫௭|| ஹதயஂ ஸமுபாஶ்ரித்ய மநோபுத்திவஹாஃ ஸிராஃ| தோஷாஃ ஸந்தூஷ்ய திஷ்டந்தி ரஜோமோஹாவதாத்மநஃ||௫௮|| ரஜஸ்தமோப்யாஂ வத்தாப்யாஂ புத்தௌ மநஸி சாவதே| ஹதயே வ்யாகுலே தோஷைரத மூடோऽல்பசேதநஃ ||௫௯|| விஷமாஂ குருதே புத்திஂ நித்யாநித்யே ஹிதாஹிதே| அதத்த்வாபிநிவேஶஂ தமாஹுராப்தா மஹாகதம்||௬௦|| ஸ்நேஹஸ்வேதோபபந்நஂ தஂ ஸஂஶோத்ய வமநாதிபிஃ| கதஸஂஸர்ஜநஂ மேத்யைரந்நபாநைருபாசரேத்||௬௧|| ப்ராஹ்மீஸ்வரஸயுக்தஂ யத் பஞ்சகவ்யமுதாஹதம்| தத் ஸேவ்யஂ ஶங்கபுஷ்பீ ச யச்ச மேத்யஂ ரஸாயநம்||௬௨|| ஸுஹதஶ்சாநுகூலாஸ்தஂ ஸ்வாப்தா தர்மார்தவாதிநஃ| ஸஂயோஜயேயுர்விஜ்ஞாநதைர்யஸ்மதிஸமாதிபிஃ ||௬௩||

View original

अनन्तरमुवाचेदमग्निवेशः कृताञ्जलिः| भगवन्! प्राक् समुद्दिष्टः श्लोकस्थाने महागदः||५४|| अतत्त्वाभिनिवेशो यस्तद्धेत्वाकृतिभेषजम्| तत्र नोक्तमतः श्रोतुमिच्छामि तदिहोच्यताम्||५५|| शुश्रूषवे वचः श्रुत्वा शिष्यायाह पुनर्वसुः| महागदं सौम्य! शृणु सहेत्वाकृतिभेषजम्||५६|| मलिनाहारशीलस्य वेगान् प्राप्तान्निगृह्णतः| शीतोष्णस्निग्धरूक्षाद्यैर्हेतुभिश्चातिसेवितैः||५७|| हृदयं समुपाश्रित्य मनोबुद्धिवहाः सिराः| दोषाः सन्दूष्य तिष्ठन्ति रजोमोहावृतात्मनः||५८|| रजस्तमोभ्यां वृद्धाभ्यां बुद्धौ मनसि चावृते| हृदये व्याकुले दोषैरथ मूढोऽल्पचेतनः ||५९|| विषमां कुरुते बुद्धिं नित्यानित्ये हिताहिते| अतत्त्वाभिनिवेशं तमाहुराप्ता महागदम्||६०|| स्नेहस्वेदोपपन्नं तं संशोध्य वमनादिभिः| कृतसंसर्जनं मेध्यैरन्नपानैरुपाचरेत्||६१|| ब्राह्मीस्वरसयुक्तं यत् पञ्चगव्यमुदाहृतम्| तत् सेव्यं शङ्खपुष्पी च यच्च मेध्यं रसायनम्||६२|| सुहृदश्चानुकूलास्तं स्वाप्ता धर्मार्थवादिनः| संयोजयेयुर्विज्ञानधैर्यस्मृतिसमाधिभिः ||६३||

🔊 Audio coming soon

அஸ்மிந் ப்ரதேஶே ஸைந்தவாஃ காஶ்மீராஶ்ச ‘பகவந்’ இத்யாதிநாऽதத்த்வாபிநிவேஶஸ்ய லக்ஷணசிகித்ஸாக்ரந்தஂ படந்தி; ஸ சாநார்ஷ இதி வத்தாஃ||௫௪-௬௩||

Adhikarana 20 (64-65) · Śloka 65

ப்ரயுஞ்ஜ்யாத்தைலலஶுநஂ பயஸா வா ஶதாவரீம்| ப்ராஹ்மீரஸஂ குஷ்டரஸஂ வசாஂ வா மதுஸஂயுதாம்||௬௪|| துஶ்சிகித்ஸ்யோ ஹ்யபஸ்மாரஶ்சிரகாரீ கதாஸ்பதஃ | தஸ்மாத்ரஸாயநைரேநஂ ப்ராயஶஃ ஸமுபாசரேத்||௬௫||

View original

प्रयुञ्ज्यात्तैललशुनं पयसा वा शतावरीम्| ब्राह्मीरसं कुष्ठरसं वचां वा मधुसंयुताम्||६४|| दुश्चिकित्स्यो ह्यपस्मारश्चिरकारी कृतास्पदः | तस्माद्रसायनैरेनं प्रायशः समुपाचरेत्||६५||

🔊 Audio coming soon

தைலலஶுநாதயஃ பஞ்ச யோகாஃ| அநேந சிரகாரிணீஂ சிகித்ஸாஂ தர்ஶயதி||௬௪-௬௫||

Adhikarana 21 (66) · Śloka 66

ஜலாக்நித்ருமஶைலேப்யோ விஷமேப்யஶ்ச தஂ ஸதா| ரக்ஷேதுந்மாதிநஂ சைவ ஸத்யஃ ப்ராணஹரா ஹி தே||௬௬||

View original

जलाग्निद्रुमशैलेभ्यो विषमेभ्यश्च तं सदा| रक्षेदुन्मादिनं चैव सद्यः प्राणहरा हि ते||६६||

🔊 Audio coming soon

ஜலாக்நீத்யாதிநா ஜலாதிஸாந்நித்யே யதி வேகோ பவத்யபஸ்மாரஸ்ய ததா மரணமேவ பவதீதி தர்ஶயதி||௬௬||

Adhikarana 22 (67-68) · Śloka 68

தத்ர ஶ்லோகௌ- ஹேதுஂ குர்வந்த்யபஸ்மாரஂ தோஷாஃ ப்ரகுபிதா யதா| ஸாமாந்யதஃ பதக்த்வாச்ச லிங்கஂ தேஷாஂ ச பேஷஜம்||௬௭|| மஹாகதஸமுத்தாநஂ லிங்கஂ சோவாச ஸௌஷதம்| முநிர்வ்யாஸஸமாஸாப்யாமபஸ்மாரசிகித்ஸிதே ||௬௮||

View original

तत्र श्लोकौ- हेतुं कुर्वन्त्यपस्मारं दोषाः प्रकुपिता यथा| सामान्यतः पृथक्त्वाच्च लिङ्गं तेषां च भेषजम्||६७|| महागदसमुत्थानं लिङ्गं चोवाच सौषधम्| मुनिर्व्याससमासाभ्यामपस्मारचिकित्सिते ||६८||

🔊 Audio coming soon

ஸங்க்ரஹே குர்வந்தீத்யாதிநா ஸம்ப்ராப்திஂ கஹ்ணாதி||௬௭-௬௮||

Adhikarana puShpikA · Śloka 10

இத்யக்நிவேஶகதே தந்த்ரே சரகப்ரதிஸஂஸ்கதேऽப்ராப்தே தடபலஸம்பூரிதே சிகித்ஸாஸ்தாநேऽபஸ்மாரசிகித்ஸிதஂ நாம தஶமோऽத்யாயஃ||௧௦||

View original

इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृतेऽप्राप्ते दृढबलसम्पूरिते चिकित्सास्थानेऽपस्मारचिकित्सितं नाम दशमोऽध्यायः||१०||

🔊 Audio coming soon

இதி ஶ்ரீசக்ரபாணிதத்தகதாயாஂ சரகதாத்பர்யடீகாயாமாயுர்வேததீபிகாயாஂ சிகித்ஸாஸ்தாநேऽபஸ்மாரசிகித்ஸிதஂ நாம தஶமோऽத்யாயஃ||௧௦||